Latin - The Letter of Aristeas

EpistulaAristeae

INTRODUCTIO

InepistulaAristeae,unaexnotabilissimisetantiquissimis recuperationibushuiuscollectionis,longamviamab AdamoetEva,longamviamaDiluvioprogressisumus. Haecscripturaspectaculumpraebetfirmitatisgeneris humani,quodterramdenuopopulosimplevit,nationibus potentibusinpompaetsplendoreviventibus.

HiclegesdeprimomagnobibliophiloPtolemaeo Philadelpho.IscupitinbibliothecamsuamAlexandrinam "omneslibrosmundi"colligereTandem,cupiditatesuaut unummagnumopusLegesIudaicasobtineret, centummiliacaptivorumproillolibropermutavit.Hoc pretiumfortasseestsummumumquamprounoopere solutumCausaminsolitamfinisMagnaeCaptivitatis praebet.

Resgestaehuiusnarrationistemporeviventisclarae reginaeArsinoe,quaeannoCCLXXaCnmortuaest, accideruntDiesexactascripturaeincertusest

Vitaeaulicaesingula,disputatioderebussocialibusillius temporis,summimomentietvivacitatissuntInventio mirabilisesthoctemporeregemethospiteseius interrogationibusetresponsisludentesvidereinterconvivia.

Structurahuiusoperisabsorbentishaecest:

1DedicatiolibriPhilocrati

2Actiopraeliminaris:

(a)PropositumBibliothecariiutcaptivosIudaeosprolibro liberaret

(b)Emancipatio

(c)EpistulaPhiladelphiadEleazarum.

(d)Responsum

(e)Nominacommissionisadlibrumconvertendum designatae.

3Descriptiomunerumregalium:

(a)Mensa(probabilitersupellexelaboratissimaumquam producta).

(b)Alterpraesentat

4DescriptioHierosolymitanae

(a)Templum(etsystemaaquarumcloacarum).

(b)Caerimonia

(c)Arx

(d)Urbs.

(e)Rus

5ValedictioEleazari

6.ExplanatiolegisabEleazardata(haecestsapientia profunda)

7Receptio

8.Convivium(quaestionesetresponsa72).

9Libriinterpretatio

CAPUTI

TemporecaptivitatisIudaeoruminAegypto,Ptolemaeus Philadelphusseprimummagnumbibliophilumesse ostenditCupitomneslibrosmundiinbibliothecasua habere;utLegesMosaicasadipiscatur,centummilia captivorumproillooperepermutareoffert,clamans, "Parvumsanebeneficiumest!"

1Cummateriamcollegerimadhistoriammemorabilem visitationismeaeadEleazarum,summumIudaeorum sacerdotem,conscribendam,etquiatu,Philocrates,ut nullamoccasionemmeadmonendiamittas,magni aestimavistiutcausaeetfinismissionismeaeacciperem, conatussumtibiperspicuamreiexpositionemconficere, namvideoteinessenaturalistudiodiscendi,quaequalitas estsummumhominispossessioutsemperconeris 'scientiamsuametdoctrinamaugere'siveperstudium historiaesiveperipsamparticipationemineventibus.

2Hocmodo,nobilissimainseelementaamplectendo, animainpuritatefirmatur,etinpietate,nobilissimo omniumfine,propositosuoconstituto,hacutinfallibili duceutituratqueitapropositumdefinitumacquirit.

3Studiummeuminrebusreligioniscolendismeimpulitut legationemadvirum,quemmemoravi,susciperem,quieta civibussuisetabaliis,etproptervirtutemetmaiestatem, summiaestimabatur,etquidocumentaIudaeisinpatriasua etinterrisexternisadinterpretandamdivinamlegem maximipretiipossidebat,namlegeseoruminmembranis coriaceislitterisIudaicisscriptaesunt

4Hancigiturlegationemcumstudiosuscepi,cumprimum occasionemnactusessetregemorandiprocaptivisIudaeis, quiapatreregiseIudaeainAegyptumabductierant,cum primumhancurbemoccupavissetetterramAegypti expugnasset

5Operaepretiumesthancquoquefabulamtibinarrare, cummihipersuasumsitte,proptertuamadsanctitatem inclinationemetproptertuambenevolentiamergahomines quisecundumlegemsanctamvivunt,libentiusnarrationem quamtibiexponereproposuiauditurumesse,cumipse nuperexinsulaadnosvenistietomniaquaeadanimam aedificandampertinentaudirecupias

6Olimquoquetibicommentariummisieorumquaede genteIudaicanarrandaesseputavi,quodadoctissimis summissacerdotibusterraeAegyptieruditissimae acceperam.

7Cumtamcupidussisearumrerumscientiamadipisci quaeanimoprodessepossunt,mihinecesseessevideturut omniaquaeinmeapotestatesunttibiimpertiampraebeam.

8Idemofficiumergaomnesquieodemanimopraeditisunt sentiredeberem,sedpraecipueergate,cumtamnobiles sintdesideriatua,etcumnonsolumfratermeussis moribus,nonminusquamsanguine,sedetiaminboni studiounusmecumsis.

9Nequeenimvoluptasexauroductanequeullaalia possessionequaealevibusmentibuscarumanturidem emolumentumpraebetquamstudiumculturaeetstudia quaeineaadipiscendaimpendimus

10Sednetenimislongaprooemiofatigem,statimad summamnarrationismeaeprogrediar

DemetriusPhalereus,bibliothecaeregiaepraeses,ingentem pecuniaesummamaccepitut,quantumposset,omnes librosorbisterrarumcolligeret

12Emptioneettranscriptione,proviribusregisconsilium exsecutusest.

13Olim,cumpraesensessem,interrogatusest,"Quotmilia libroruminbibliothecasunt?"Respondit,"Plusquam ducentamilia,orex,etmoxoperamdaboutreliquaquoque colligam,utadquingentamiliaperveniaturDiciturmihi legesIudaeorumtranscriptionedignasesseetlocumin bibliothecavestramereri!"

14"Quidteimpeditquominushocfacias?"responditrex "Omniaquaenecessariasunttibiinpromptusuntposita sunt!"

15ResponditDemetrius:“Interpretandasunt,”inquit,“nam inregioneIudaeorumalphabetopeculiariutuntur,sicut Aegyptiiquoqueformalitterarumpropriasunt,etdialecto peculiariloquuntur”

16LinguaSyriacautidebent,sednonitaest;linguaeorum prorsusaliaest.

17Rexautem,cumomniadereintellexisset,epistulamad summumsacerdotemIudaeorumscribiiussit,ut propositumsuum,quodiamdescriptumest,perficeretur.

18Tempusadvenisseratusutpostulationemillam,quam saepeSosibioTarentinoetAndreae,praefectocustodum, proposueram,deIudaeis,quiapatreregiseIudaeaabducti fuerant,liberandis,urgerem;cumenim,fortunaetvirtute coniuncta,totamCoelesyriamPhoenicemqueregionemad exitumprosperumpervenisset,dumterramindeditionem terroreaddebat,alioshostes,aliosincaptivitatemredegit NumeruseorumquoseterraIudaeoruminAegyptum transtulitnonminusquamcentummiliafuit.

Exhistrigintamiliavirorumelectorumarmavitetin praesidiisperagroscollocavit

21(EtiamantehoctempusmagnaturbaIudaeorumin AegyptumcumPersisvenerat,etolimaliiinAegyptum missierantutPsammetichoinbellocontraregem AethiopumauxiliumferrentSedhinoneranttam numerosiquamcaptiviquosPtolemaeusfiliusLagiduxit)

22Utiamdixi,Ptolemaeusoptimosexhis,virosinflorente aetateetvirtuteinsignes,delegitetarmavit,sedmaximam partemaliorum,quiadhocnimissenesautnimisiuvenes erant,etmulieresquoque,inservitutemredegit,nonquod suasponteidfacerevellet,sedamilitibuscoactus,quieos promeritisquaeinbellopraestiterantpraemium postulabant.

23Occasione,utiamdictumest,nactusadliberationem suamobtinendam,regemhisargumentisallocutussum: "Nesimustaminiquaeutfactanostraverbanostra refutent"

24Cumlexquamnonsolumtranscriberesedetiam interpretarivolumusadtotamgentemIudaicampertineat, quamcausamlegationisnostraeinvenirepoterimus,cum tantaeorummultitudoinregnotuoservitutimaneat?

25Inperfectioneetdivitiisclementiaetuaeeosquiintam miseraservitutecontinenturlibera,quoniam,utmihi investigandumfuit,Deusquieislegemdedit,ipseestqui regnumtuumconservat.

26EundemDeumDominumetCreatoremUniversi colunt,sicutomnesceterihomines,sicutnosipsi,orex, quamquameumvariisnominibus,utIovem1autDitem, appellemus

27Hocnomeneiaptissimeaprimisnostrismaioribus impositumest,utsignificareteum,perquemomniavita donanturetfiant,necessarioesseUniversiEquitemet Dominum.

28Exemplummagnanimitatisomnibushominibuspraebe, eosquiinvinculistenenturliberando

29Postbreveintervallum,dumprecesseriasadDeum offerebamutmentemregisitadisponeretutomnescaptivi inlibertatemdimitterentur(namgenushumanum,Dei creatura,abeoflectituretinfluitur.)

30Ideomultisvariisprecibuseumquicorregitimploravi, utrexadpetitionemmeamexaudiendamadhortatusesset

31Magnamenimspemdesalutevirorumhabebam,cum mihipersuasumessetDeumprecesmeasimpleturumesse 32Namcumhominesexpurispropositisaliquidad iustitiametadoperabonaperficiendamoliuntur,Deus Omnipotenseorumconatusetconsiliaadexitum prosperumperducit)--rexcaputsustulitetmevultuhilari aspiciensrogavit,'Quotmilianumeraturosputas?'

33Andreas,quipropestabat,respondit:"Pauloplusquam centummilia"

34"Parvumsanebeneficiumest,"inquitrex,"quod Aristeasanobispetit!"

35TumSosibiusetquidamaliiquiaderantdixerunt:"Ita vero,seddignumeritmagnanimitativestraetributum,si horumvirorumlibertatemtamquamdevotionisactumDeo summoofferatis"

36MagnoperehonoratusesaDeoomnipotenteetexaltatus essuperomnesmaiorestuosingloria,etdecetteei maximasoblationesgratiarumactiones,quantumpotes, reddere.

37Hisargumentisvehementerlaetus,iussitutstipendiis militumaddendisexsummapecuniaeredemptionis adderetur,utvigintidrachmaedominisprosingulisservis solverentur,utedictumpublicumdareturetutlibri captivorumeiadiungerentur.

38Summumenimstudiuminnegotiodemonstravit,Deus enimeratquipropositumnostrumadplenumperduxitet eumcoegitnonsolumeosquicumexercitupatrissuiin Aegyptumvenerant,sedetiameosquianteilludtempus venerantvelposteainregnumadductierant,redimere

39Etsignificatumesteipretiumredemptionisplusquam quadringentatalentafuturumesse

40Utileforeputoexemplumdecretiinserere,hocenim modomagnanimitasregis,cuiDeuspotestatemdedit tantammultitudinemservandi,clarioretmanifestiorfiet Decretumregissicerat:"Omnesquiinexercitupatris nostrimilitaveruntinexpeditionecontraSyriamet PhoenicenetinoppugnationeterraeIudaeorumetcaptivos IudaeosoccupaverunteteosinurbemAlexandriamet

terramAegyptireduxeruntautaliisvendiderunt-et similiterquicumquecaptiviquianteilludtempusinterra nostrafueruntautposteahucadductisunt-omnesquitales captivospossidenteosstatimliberaredebent,viginti drachmispersinguloshominesproredemptione accipientes"

42Hancpecuniammilitesdonoadditostipendiisaccipient, ceteraexaerarioregis.

43Contravoluntatempatrisnostrietcontraomnem decorumfuissearbitramurutcaptiviessent,etvastationem terraeeorumetdeportationemIudaeoruminAegyptum facinusprocacitatismilitarisfuisse

44Praedaquaemilitibusinaciececiditeratomnispraeda quamsibivindicaredebuissent

45Populuminservitutempraeterearedigereiniustitiae absolutaeerat.

46Quapropter,cumagnoscaturnosiustitiamomnibus hominibuspraestareconsuevisse,praesertimiisquiiniuste inservituteversantur,etcumomnibushominibusaeque secundumiustitiaeetpietatispostulataagerestudeamus, decrevimus,depersonisIudaeorumquiinquavisparte dominiinostriinquavisservituteversantur,utquieas possident,pecuniamconstitutamaccipiantetinlibertatem dimittant,nequequisquaminofficiissuistardeexsequatur Intratresdiespostpublicationemhuiusdecreti,indices servorumpropraefectisadvoluntatemnostram exsequendamconstitutisconficiant,etpersonascaptivorum statimproducant.

48Aestimamusenimnobisetrebusnostrisutilefore,sires haecadfinemperducatur

49Quicumquevoluerit,indiciumdeiisquidecretonon spectantdarepotest,eacondicioneut,sivirreusprobatus fuerit,servuseiusfiat;bonaautemeiusaerarioregio tradentur.

50Cumdecretumadregemadprobandumrecitandum allatumesset,ceteraomniacontinebatpraeterverba "quilibetcaptiviquianteilludtempusinterraerantvel posteahucadductisunt,"etmagnanimitatesuaetanimisui amplitudinerexhancclausulaminseruitetiussitutpecunia adredemptionemnecessariaplenarieapudpraepositos copiarumetargentariosregiosdeponeretur,etsicresdecisa estetdecretumintraseptemdiesratumest

51Praemiumadredemptionemplusquamsescenta sexagintatalentafuit;nammultiinfanteslactantesunacum matribussuisemancipatisunt

52Cumquaestiomotaessetutrumsummaviginti talentorumprohissolvendaesset,rexiussitutfieret,atque itaconsiliumsuumdiligentissimeexsecutusest.

CAPUTII

Demonstraturquomododiligentissimaeactarerum publicarumhabeanturOrdorerumpublicarumimpeditus SexpersonarumcoetusconstituiturutadSummum SacerdotemHierosolymiseantetpermutationemcurent Aristeaslegationipraeficitur

1Hisperactis,Demetriomandavitutmemoriamde transcriptionelibrorumIudaicorumscriberet

2Omniaenimpublicaperdecretasummacumcuraabhis regibusAegyptiisgerisolebant,nihilqueneglegenteraut temereagebatur

3Itaqueexemplariamemorialisetepistularum,numerum munerummissorumetnaturamsingulorum,cum unumquodqueeorumetmagnificentiaetperitia excelluisset,inserui.

4Exemplarmemoriaesequitur.MemoriaDemetriiad regemmagnum'Cummihimandatadedisti,orex,utlibri necessariiadbibliothecamtuamcomplendamcolligantur, etutquivitiosisuntreficiantur,summacuramevoluntati tuaeexsequendaededicavi,etnunchancpropositionemtibi proponam'

5LibrilegisIudaeorum(cumpaucisaliis)exbibliotheca desunt

6LitterisHebraicislinguaquescriptasuntetneglegenter interpretatasunt,nectextumoriginalemrepraesentant,ut abiisquiperitisuntmihinarrant;numquamenimcura regisadeasprotegendasfuit.

7Necesseesthaecaccurateprobibliothecatuareddenda esse,cumlexquamcontinent,quatenusdivinaeoriginisest, sapientiaplenaetomnilabeimmunesit.

8Quapropterlitteratietpoetaeetmagnaparsscriptorum rerumgestarumabhislibrisetvirisquisecundumeos vixeruntetvivuntmentionemfacereabstinuerunt,quia eorumvitaenotiotamsacraetreligiosaest,utHecataeus Abderitusdicit

9Sitibiplacet,rex,epistulaadsummumsacerdotemin Hierosolymisscribatur,utmittatsexpresbyterosex unaquaquetribu,virosquivitamnobilissimamegerintet legeperitissimossint,utinvestigemusdequibusplerique consentiant,etitainterpretationeaccurataeaminloco conspicuo,modooperisetpropositotuodigno,ponamus 10Sittibiprosperitasperpetua!

11Hocmonumentooblato,rexepistulamadEleazarumde hacrescribiiussit,inquaetiamdeliberationecaptivorum Iudaeorumnarraretur.

12Deditquoqueauripondoquinquagintatalentaetargenti talentaseptuagintaetlapidespretiososmultamcopiamad phialasetphialasetmensametcalicesadfaciendas libamina

13Praecepitetiamiisquiarcaeeiuscustodiamhabebantut artificibuspermitterentutmateriam,quarumopusesset, eligerent,etutcentumtalentapecuniaeadsacrificiatempli etalianecessariamitterentur

14Plenamtibinarrationemoperisdabopostquam exemplariaepistularumtibiexposuerimEpistularegissic sehabebat:

15RexPtolemaeusEleazarosummosacerdotisalutemet salutationemmittit

16CummultiIudaeiinregnonostroincolaesint,quiex HierosolymisaPersistemporepotentiaesuaeabductisunt, etmultialiiquicumpatremeoinAegyptumcaptivi venerunt,magnumhorumnumeruminexercitum collocavitetstipendiamaiorasolitosolvit.Postquamautem fidemprincipumeorumprobavit,castellaaedificavitetin custodiameorumtradidit,utAegyptiiindigenaeabeis terrerentur

17Egoautem,cumregnumconsecutussum,ergaomnes subditosmeos,praesertimautemergaeosquicivesvestri erant,benigneegi;plusquamcentummiliacaptivorumin libertatemdimisi,dominiseorumiustumpretiumvenale persolvi.Etsiumquammalumpopulovestroperturbam illatumest,eissatisfaci

18Motivusquiactionemmeamimpulitfuitdesideriumpie agendietDeosummogratiarumactionemreddendi,quod regnummeuminpaceetmagnagloriaintotoorbe terrarumservatur.

19Praetereaeosquiexpopulotuoerantinfloreaetatis,in exercitummeumconscripsi,eteosquidignierantadme adhaerereetdignierantfiduciaaulae,inofficiapublica constitui.

20CumigiturgratiasagohisvirisetIudaeistotoorbe terrarumetgenerationibusfuturis,decrevilegemvestram exlinguaHebraica,quaeapudvosinusuest,inGraecam transferri,uthilibrialiislibrisregalibusinbibliothecamea adiungantur.

21Beneficentiamexpartevestraetpraemiumprostudio meoerit,siexsingulistribubusvestrissexpresbyteros, virosnobiles,peritoslegisvestrae,etcapaces interpretationiseius,eligitis,utincontroversiissententiam, inquaplurimiconsentiant,invenirepossimus,namhaec investigatiomaximimomentiest.

22Magnamgloriamexhocopereperactomeadepturum spero

23Andream,principemcustodummeorum,etAristeam, virosmihimagniaestimantes,misi,utremvobisproponant etofferantvobiscentumtalentaargenti,primitiasexmeis oblatisprotemploetsacrificiisetceterisritibusreligiosis.

24Simihidehisrebustuisvotisscripseris,magnummihi beneficiumdabisetnovumamicitiaepignusdabis,nam omniatuavotaquamcelerrimeexsequentur.Vale!

25AdhancepistulamEleazarapterespondithocmodo: "EleazarpontifexmaximusPtolemaeoregiamicosuofideli salutemmittit."

XXVISummameaprecorprosalutetuaetArsinoereginae, sororistuae,etliberorumtuorum

27Egoquoquebenevaleo.Accepiepistulamtuametvalde gaudeopropositotuoetconsiliotuobono

28Convocaviuniversumpopulumetlegieis,ut cognoscantfidemvestram,quamhabesergaDeum nostrum

29Ostendietiameispoculaquaemisistis,aureavigintiet argenteatriginta,etquinquephialasetmensam dedicationis,etcentumtalentaargentiadoblatasacrificia etadsupplendasresquibusopusesttemplo

HaecdonamihiattuleruntAndrea,unoexhonoratissimis vestrisministris,etAristea,amboviribonietveraces, doctrinainsignes,etomnimododigniquialtorum vestrorumprincipiorumetiustorumconsiliorumlegatisint.

31Hivirimihisermonemtuumtradideruntetame responsumacceperuntsecundumepistulamtuam.Omnibus quaetibiutiliasuntassentior,quamvispetitiotuavalde insolitasit

32Magnaenimetnumquamoblivionedignabeneficia civibusnostrismultismodiscontulisti.

33Statimigitursacrificiaprote,sororetua,liberistuis,et amicistuisobtuli,etomnispopulusprecatusestutconsilia tuaprosperarentinomnitempore,etutDeusomnipotens regnumtuuminpacecumhonoreconservaret,etut interpretatiosanctaelegistibiutilisessetetprospere perficeretur

34Coramomnipopulo,sexpresbyterosexsingulis tribubus,virosbonosetveraces,elegi,etmisiadvoscum exemplolegisnostrae

35Beneficumerit,rexiuste,sipraeceperisut,simulac interpretatiolegisperfectaerit,virinobisincolumes restituanturVale!

36Nominaautemseniorumhaecsunt:detribuprima, Ioseph,Ezechias,Zacharias,Ioannes,Ezechias,Eliseus.

37DetribuJuda,Simon,Samuel,Adæus,Matthathias, Eschlemias

38Detertiatribu,Nehemia,Joseph,Theodosius,Baseas, Ornias,Dakis

39Exquartatribu,Ionathan,Abraeus,Elisaeus,Ananias, Chabrias

40quintatribu,Isaac,Iacob,Iesus,Sabbataeus,Simon, Levi.

41exsextatribu,Iudas,Ioseph,Simon,Zacharias,Samuel, Selemas

42extribuseptima,Sabbataeus,Sedecias,Iacobus,Isaac, Iesias,Nathanaeus

43Exoctavatribu,Theodosius,Iason,Iesus,Theodotus, Ioannes,Ionathan.

44Denonatribu:Theophilus,Abraham,Arsamos,Iason, Endemias,Daniel

45Decimatribu,Ieremias,Eleazar,Zacharias,Baneas, Eliseus,Dathaeus

46exundecimatribu,Samuel,Ioseph,Iudas,Ionathas, Chabu,Dositheus.

47extribuduodecima,Isaelus,Ioannes,Theodosius, Arsamos,Abietes,Ezechiel

48Erantomnesseptuagintaduo.Haecfuitresponsioquam Eleazaretamicieiusepistulaeregisdederunt

CAPUTIII

Inquodescribiturmensaexquisitissimaetpulcherrima umquamproducta.Itemaliadonapretiosa,quaeres interessantessuntpropterrecentioresexcavationesin Aegypto

1Nuncpromissummeumredimametoperumartis descriptionemdabo

2Summaartefactasunt,nihilenimrexsumptibuspepercit etsingulosartificescuravit.

3Nullamigituroperispartemneglegereautnegligenter perficerepoterant

4Primumomniumtibidescriptionemmensaedabo. Rexautemcupiebatuthocopusmagnitudinis inaestimabilisesset,etinterrogationesaIudaeisinloco fieriiussitdemagnitudinemensaequaeiamintemplo Hierosolymitanoerat

6Cumautemmensurasdescripsissent,perrexitrogarenum maioremstructuramfacereposset

7EtquidamesacerdotibusetaliisIudaeisresponderunt nihilessequodeumimpediret

8Dixitautemsecupidumesseutquinquiesmaioresset, seddubitareneinutilisessetofficiistempli

9Cupiebatdonumsuumnonsolumintemplocollocari; multoenimmaioremeivoluptatemafferretsiviriquorum officiumeratdignasacrificiaofferreidapteinmensaquam ipseparaveratfacerepossent.

Noncrediditpropterinopiamaurimensamprioremparvam fuisse,sed,inquit,aliquamcausamfuissevideturcurexea factaessethacdimensione.

11Namsimandatumdatumesset,nondeessetcopia

12Quapropternondebemustransgredinequeultradebitam mensuramprogredi.

13Simuleisimperavitutomnesmultiplicesartisformasin usumurgerent,namvireratsublimissimarumopinionumet naturaeumacriimaginationepraebuerat,quaspeciem operisperfectipraesentaturamfingerepoterat

14PraecepitetiamutubinullapraeceptainScripturis Iudaicisscriptaessent,omniaquampulchrioraredderentur.

15Cumtalesmandataessentdata,adlitteramexsequenda erant

16Feceruntetmensamduoscubitoslongitudinis,et cubitumunumlatitudinis,etcubitumacdimidium altitudine,exauropuroetsolido.

17Quoddescribononerataurumtenuesuperaliud fundamentumimpositum,sedtotastructuraexauroingenti interseconglutinatoerat.

18Etfeceruntlimitempercircuitumeiusuniuspalmi

19Eteratibisertaundarumsimilis,sculptainrelievein formafuniummireelaboratarumintribuslateribuseius.

20Triangulaenimformaerat,etstilusoperiseratomnino ideminutroquelatere,itautquocumquelatereverterent, eundemaspectumpraebebant.

21Exduobuslateribussubmargine,eaquaeadmensam decliviseratpulcherrimaopuserat,sedlatusexteriorerat quodoculosspectantisattrahebat.

22Iamsuperiormargoutriusquelateris,elevata,acutaerat, quoniam,utdiximus,limbuserattrilateralis,exquocumque aspectuquisadeumaccederet.

23Eterantsupereumstratalapidumpretiosoruminmedio funiculisculpti,quiintersecontextierantartificioartificis inimitabili.

24Proptersecuritatemomniaacubusaureisfixasunt,quae inforaminalapiduminsertaesunt

25Alateribusvinculisconstrictaeerant,utfirmiter tenerentur

26Inpartemarginiscircamensamquaesursuminclinata oculisqueobviāerat,figuraovorumexlapidibuspretiosis elaborateinsculptaerat,continuaoperastriatainrelievo, arcteinterseconnexacircatotammensam

27Sublapidibusautem,quiadovarepraesentanda dispositierant,artificescoronamfecerunt,omnegenus fructuumcontinentem,insummohabensracemosuvarum etspicas,dactylosquoqueetmalaetgranataetsimilia, insigniterdisposita

28Hifructusexlapidibuspretiosis,eiusdemcolorisacipsi fructus,elaboratierant,eteoscircaomneslateramensae fasciaaureaalligaverunt

29Etpostquamcoronafructuumimpositaerat,subter insertumestaliudexemplarovorumexlapidibuspretiosis, etaliaoperastriataetsculpta,ututraqueparsmensae adhiberiposset,secundumvoluntatemdominorum,etob hanccausamopusundulatumetlimbususqueadpedes mensaeextendebantur

30Feceruntetsubtotalatitudinemensaelaminam ingentemquattuordigitorumcrassitudinefixerunt,utpedes ineaminsererentur,etpaxillisobturantibusfirmiter prehenduntur,quiinalveossubmargineinserebantur,ut quaevisparsmensaequamhominesmallentadhiberiposset

31Itamanifesteapparuitopusutroquemodoadusum destinatumesse.

32Inipsamensa"maeander"sculpserunt,inmediocuius gemmaseminentes,rubinosetsmaragdosetonychinum

quoqueetmultaaliageneralapidumquaepulchritudine praestant.

33Iuxta"maeandrum"positumeratmirabilereticulum, quodmediummensaeformamrhomboideampraebebat,et ineocrystallumetelectrum,utdicitur,elaboratumerat, quodintuentibusincomparabilemimpressionempraebebat

34Pedesmensaeautemcapitaliliissimilesfecerunt,itaut viderentursimilesliliissubmensainclinatis;partesautem quaeconspiciebanturfoliaerectarepraesentabant

35Basispedisinterraexrubinoconstabatetlatitudinem palmiundiquehabebat

36Aspectumcalceihabebatetoctodigitoslatumerat

37Superidomnisextensiopedisquievit.

38Etpedemfeceruntquasihederaelapidecrescente, acanthointertextaetvitecircumdata,quaeracemisuvarum circumdabat,quaeinlapidibussculptaeerantusquead cacumenpedis

39Omnesquattuorpedeseodemstilofactisunt,etomnia tamperiteelaborataetaptatasunt,tantaqueinsignibus artibusatqueperitiaineonaturaefidelireddendoimpensa est,utcumaeraventomoveretur,motusfoliisdaretur,et omniaadipsamrem,quamrepraesentabant,congruerent formarentur

40Etsummitatemmensaeintribuspartibusfeceruntinstar triptychi,etitaaptataeetcaudatisinterseiunctaeerant cumspigotispertotamlatitudinemoperis,utconiunctio iuncturarumnonviderinecetiaminveniriposset

41Crassitudomensaenonminoreratquamdimidium cubitum,itauttotumopusmultatalentaconstaret

42Namcumrexmagnitudinemeiusaugerenolebat,in ornamentaeandempecuniaesummamimpenditquanta opusfuissetsimensamaiorisdimensionisessepotuisset

43Omniaqueperfectasuntsecundumconsiliumeius, modomirabiliacmirabili,arteinimitabilietpulchritudine incomparabili

44Exphialisautem,duoexaurofactaerant,etabasi usqueadmediumsculptierantoperesquamaruminstar reliquoris,etintersquamaslapidespretiosiartificiomagna inserebant

45Deindeerat'maeander'cubitialtior,cuiussuperficiesex lapidibuspretiosismulticoloribusfactaerat,magnum artificiistudiumetpulchritudinemostendens

46Superhocerattessellatum,informamrhombi elaboratum,aspectumreticularemhabensetusquead marginempertingens

47Inmedio,scutaparvaexvariislapidibuspretiosisfacta, alternatimpositaetgenerevaria,nonminusquamquattuor digitoslata,aspectumsuumpulchritudinemaugebant.

48Insummitatelabiieratornamentumliliorumflorentium, etracemiuvarumintertextipercircuitumsculpti

49Talisigitureratconstructiophialiumaurearum,etplus quamduoscratessingulaecapiebant.

50Crateraeargenteaesuperficiemlaevigatamhabebant,et mirabiliterfactaeerantquasiadspeculadestinataeessent, itautomniaquaeadeasadducebanturetiamclariusquam inspeculisreflecterentur

51Seddescribereimpossibileestveramimpressionem quamhaecartisoperainanimoprotuleruntcumperfecta essent

52Namcumhaecvasaperfectaetiuxtasepositaessent, primumargentea,deindeaurea,deindealiaargentea, deindealiaaurea,speciesearumomninoindescribabilis

erat,etquiadeavidendaveneruntseabaspectusplendore etspectaculoillecebrosoavellerenonpoterant.

53Impressionesaspectaculoproductaevariaeerant generis.

54Cumhominesvasaaureainspicerent,etsingulaartificii subtilitatesperlustrarent,animieorumadmiratione exsultabant

55Rursuscumvirvelletoculosadvasaargentea,quaeante eumstabant,dirigere,omniacircumlocumubistabat luminemicarevidebantur,etspectatoribusadhucmaiorem delectationempraebebant

56Itautpulchritudinemartisticamoperumdescriberere veraimpossibilesit.

57Phialasaureasinmediosculpseruntsertisvites

58Etcircamarginestexueruntcoronamexhederaetmyrto etolivaopererelievo,etinserueruntinealapidespretiosos.

59Ceteraspartesoperisreliquaevariisformisconfecerunt, cumpropositumhonorishabuerintomniadigneregis maiestatiperficere.

60Unoverbodicipotestnequeinaerarioregisnequein ulloaliothesauroullaoperafuissequaehispretioautarte artificiosaparesessent.

61Nonmodicumenimeratcogitarerexdeeis,quia gloriamadipisciamabatpropterexcellentiamconsiliorum suorum.

62Saepeenimnegotiaofficialianeglegebat,ettempuscum artificibusconsumebat,sollicitusutomniaperficerent mododignolocoquodonamittendaerant.

63Omniaigiturmagnificeperactasunt,digneregequi donamittebatetsummosacerdotequiterraeprincepserat

64Lapidibuspretiosisnonparumfuit,namnonminus quinquemiliaadhibitasunt,etomnesmagnaemagnitudinis erant

65Summaartificiiarsadhibitaest,itautpretiumlapidum etopusquinquiesmaiusessetquampretiumauri

CAPITULUMIV

VividasacrificiisingulariaInfallibilissacerdotum accurationotabilisestOrgiasaevaDescriptiotempliet aquarumofficinarum

1Hancdescriptionemdonorumtibidediquianecessariam esseputavi.

2Proximuspunctusinnarrationeestnarratioitinerisnostri adEleazarum,sedprimumomniumvobisdescriptionem totiusregionisdabo.

3CumauteminterramIudaeorumadvenissemus,civitatem inmediototiusIudaeaesitamvidimusincacuminemontis altitudinissatismagnae

4Incacuminetemplumomnisplendoresuoaedificatum erat

5Tribusmuriscircumdabatur,quorumaltitudinesplus quamseptuagintacubitiserant,longitudinelatitudineque structuraeaedificiicongruebant Omniaaedificiamagnificentiaetsumptuprorsusinaudita insignitaerant

7Perspicuumeratnullamsumptumparcereinianuaet vinculis,quaeeamcumpostibusconiungebant,etfirmitate superliminaris

8Formaquoqueaulaeiomninocongruenseratcumforma vestibuli

9Texturaeius,ventoflante,inperpetuomotuerat,etcum hicmotusabimocommunicareturetaulaeumadsummum turgidumesset,spectaculumiucundumpraebebataquovix seavellereposset.

10Structuraaltariscongruenseratcumipsolocoetcum holocaustisquaeigneineoconsumebantur,etaditusad illudsimilismagnitudiniserat

11Acclivusgradatimascendebatur,opportuneaddecorum usumparatus,etsacerdotesministrantesvestibuslineis usqueadtalosindutierant

12Templumadorientemspectat,etdorsumeiusad occidentem

13Totumpavimentumlapidibusstratumestetadloca destinatadeclivisfit,utaquaadsanguinemsacrificiorum abluendumducatur,nammultamiliaanimaliumibidiebus festisimmolantur.

14Etestibicopiaaquaruminexhausta,quiafonsnaturalis abundansexinteriorepartetempliscaturit

Suntpraetereacisternaesubterraneaemirabileset ineffabiles,utmihidemonstraverunt,quinquestadiorum spatiocircumsitumtempli,quarumunaquaeque innumerabilesfistulashabet,itautdiversiriviinterse conveniant

16Ethaecomniaplumboadimumetadlaterareligata erant,etsupereamagnacopiagypsiexpansaerat,etomnis parsoperisdiligentissimeperfectaerat

17Multaesuntaquaeforaminaadradicesaltaris,quae omnibusinvisibilessuntnisiiisquiministerioversantur, itautomnissanguissacrificiorum,quimagnacopia colligitur,momentooculiabluatur

18Haecestmeasententiadenaturalacuum,etnunc demonstraboquomodoconfirmatasit

19Meplusquamquattuorstadiaextraurbemduxerunt, iussantesutadlocumquendamdespiceremetsonitumex concursuaquarumaudirem,itautmagnitudolacuummihi manifestaesset,utiamdictumest

20Ministeriumsacerdotumomnimodoetpatientia corporisetordineacsilentiopraestitutoinsuperabileest 21Omniaenimsponteoperantur,cummultumlaboris,et unicuiquepropriumofficiumassignatum.

22Ministeriumsineinterruptioneperagituraliiligna, aliioleum,aliifarinam,aliiaromatapraebent;aliirursus frustacarnisadholocaustumafferunt,mirabilemvim ostendentes

23Ambabusenimmanibusmembravituli,quorum unumquodqueplusquamduotalentapendit,tollentetea utraquemanumiromodoinexcelsumaltarisiaciunt, numquamqueomittunteainlocoidoneoponere.

24Similiteretfrustaoviumetcaprarummirabiliasunt propterpondusetadipem

25Namquihocnegotiumhabent,semperanimaliasine maculaetpraesertimpinguaeligunt,atqueitasacrificium quoddescripsiperficitur

26Locusillisspecialisseorsumdestinatusestadquietem, ubisedentquiofficioliberatisunt

27Cumhocfit,iiquiiamquieveruntetparatisuntofficia suaresumere,spontesurgunt,cumnemositquide ordinationesacrificiorumimperet

28Silentiumaltissimumregnat,itautquiscrederepossit nemineminterfuisse,quamquamseptingentiviriopere occupatisunt,praeteringentemnumerumeorumqui sacrificiisofferendisoccupatisunt

29OmniacumreverentiaetdignemagnoDeoperaguntur

30VehementerobstupuimuscumEleazaruminministerio ministrantemvidimus,etproptermodumvestituseiuset maiestatemaspectuseius,quaeapparebatintunicaquam gerebatetingemmispretiosis,quibusincorporeeiuserant.

31Erantsupervestem,quaeusqueadpedeseius pertingebat,tintinnabulaaurea,melodiampeculiarem edentia,etutrinquemalagranatacumfloribusvariegatis colorismirabilis

32Etaccinctuseratzonapulchritudinisillustri,texta coloribuspulcherrimis

33InpectoregerebatoraculumDei,quoddicitur,inquo duodecimlapides,variigeneris,aurofixi,insculptierant, nominaprincipumtribuumsecundumordinempristinum continentes,unumquodquemodoineffabilisuocolore fulgens.

34Incapitegerebatdiadema,utdicitur,etsuperhancin mediofrontisinimitabilemdiadema,regalediademagloria plenumcumnomineDeilitterissacrisinlaminaaurea inscriptodignusiudicatushaecinsigniainministeriis gerens

35Aspectuseorumtantumstuporisetperturbationisanimi creabatutquissentiretseinpraesentiamhominisalterius mundipertinerevenisse

36Persuasummihiestquemvisspectaculoquoddescripsi interesse,stuporeatqueineffabilimiraculoperfundi,atque animopenituscommotumiricogitationesanctitatisquae singulisrebuscaerimoniisadditur.

37Utautemplenamnotitiamadipiscipossemus,ad cacumenarcisvicinaeascendimusetcircumspicimus

38Inlocoaltissimositumest,multisturribusmunitum, quaeusqueadsummumcacumenexlapidibusingentibus constructaesunt,eoconsilio,utdictumestnobis,uttempli finescustodirent,utsiimpetus,autseditio,authostium impetusfieret,nemointramurosquitemplumcircumdant vimintrareposset

39Inturribusarcismachinaebellicaeetvariagenera machinarumpositaeerant,etlocusmultoaltioreratquam circulusmurorumquemmemoravi

40Turresquoqueavirisfidissimiscustodiebantur,qui maximumtestimoniumfideisuaepatriaedederant

Hivirinumquamarceexirelicebat,nisidiebusfestiset tumtantumpergreges,nequeullumperegrinumintrare permiserunt

42Magnaetiamcautelautebanturcumaliquodmandatum apraefectodabaturutquoslibetadvenasadlocum inspiciendumadmitterentur,sicutnostraipsaexperientia nosdocuit.

43Nos,quamquamduostantuminermesviriessemus,ad oblationessacrificiorumspectandasadmitterevehementer aegrefecerunt

44Etaffirmaveruntseiureiurandoobligatosessecumsibi commissumesset,namomnesiuraverantetobligatierant iusiurandumsanctissimeadlitteramexsequi,quamvis quingentiessent,nonplusquamquinquevirossimul intrarepermissuros

45Arxeratpraesidiumspecialetempli,etconditoreius eamtamvalidemuniveratutefficaciterprotegereposset

CAPUTV

DescriptiourbisetrurisConferversum11cum condicionibushodiernisVersus89-41revelantquomodo veteresdoctumetvirumnobilemaestimant

1Magnitudourbismediocrisdimensionisest

2Ambituseiusestcirciterquadragintastadia,quantum quisconiecturarepotest.

Turressuasinformamtheatridispositashabet,viisinter easductibus;nunccompitaturriuminferiorum conspiciuntur,sedcompitaturriumsuperiorum frequentiorasunt

4Terraenimascendit,quoniamcivitassupermontem aedificataest

Suntetiamgradusquiadcompitaducunt,etaliisemper ascendunt,aliidescendunt,etquamlongissimeinviainter seseabstinentproptereosquiregulispuritatisastringuntur, nequidillicitumtangant

6Nonfrustraprimiurbisconditoreseamdebitis proportionibusaedificaverunt,namperspicuequid requirereturintellexerunt

7Namlataetpulchraestterra.

8Parteseiusquaedamplanaesunt,praesertimregiones quaeadSamariam,utdicitur,pertinentetquaeterram Idumaeorumtangunt,aliaemontanae,praesertimeaequae terraeIudaeaefinitimaesunt

9Populusigituragriculturaeetculturaesolisededere debet,utitacopiosamfrugumcopiamhabeant.

10Hocmodoomnisgenerisculturaexerceturetcopiosa messisintotaterrapraedictacolligitur

11Urbesmagnaeetpariterprosperaesunt,populosaesunt, sedruraneglegunt,cumomneshominesadvitam voluptatispropensisint,namquisquenaturaliterad voluptatespersequendasinclinat.

12IdemAlexandriaeaccidit,quaeomnesurbes magnitudineetopulentiasuperat

Rustici,exruribusmigrantesetinurbesedemcollocantes, agriculturaeinfamiaeerant:itaque,neinurbesedem figerent,rexedixitneplusquamvigintidiesibimanerent 14Similiteriudicibusmandatascriptadedit,utsinecesse essetcitationemfacerecontraquemquamquiinrure habitaret,intraquinquediescausamdefiniendamesse

15Etcumremmagnimomentihaberet,etiam iurisconsultossingulispagiscumadiutoribussuisconstituit, neagricolaeeteorumadvocatinegotiorumcausahorrea urbis,idest,fructibusagriculturae,exhaurirent.

16Hancdigressionempermisi,quiaEleazarfuitqui summacumclaritateeaquaedictasuntdemonstravit.

17Magnaestenimenergiaquaminarationemterrae impendunt

18Terraenimdenseconsitaestolivisetfrumentoet leguminibusabundantibus,vineisquoque,etmellis abundantia

19Aliageneraarborumfructiferarumetdactylorumcum hisnonnumerantur

20Suntibipecoraomnisgenerisinmagnacopiaetpascua uberissimaeis.

21Quarerecteagnoscuntruramagnammultitudinem incolarumrequirere,etnecessitudinesinterurbemetvicos riteregulari.

Magnacopiaaromatumetlapidumpretiosorumetauriab Arabibusinterramimportatur

23Namregiononsolumagriculturaesedetiamcommercio aptaest,eturbsartibusdivesestnequeullismercibusquae transmareadvehuntureget

PortusquoqueidoneosetcommodoshabetAscalonem, JoppenetGazam,necnonPtolemaidem,quaearege conditaestetlocumcentralemtenetpraeceterislocis nominatis,nonlongeabulloeorumdistans

25Terraomniaabundanterproducit,cumundiquebene irrigataetatempestatibusbenemunitasit

26Iordanis,quodappellatur,fluviusquemnumquam exsiccatur,perterramillamfluit

27Initioterranonminusquamsexagintamilionesiugerum continebatquamquamposteagentesfinitimae incursionesineamfeceruntetsescentamiliavirorumin eaconlocatasuntinagriscentumiugerumsinguli

28FlumensicutNilustemporemessiscrescitetmagnam partemterraeirrigat

29ProperegionemPtolemaidensiuminaliudflumeninfluit, quodqueinmareexit.

Aliitorrentesmontani,utappellantur,inplanitiem descenduntetpartescircaGazametregionemAzoti cingunt.

31Terrasaeptonaturalicircumdataestetdifficillime oppugnaturnequemagniscopiisoppugnaripotest,propter angustosangustias,praeruptaetvallesprofundas imminentes,etasperitatemmontiumquaeomnemterram circumdant

32NobisdictumestexvicinisArabiaemontibuscuprumet ferrumolimexcipi

33HoctamentemporedominationisPersarumprohibitum est,cummagistratusilliustemporisfalsumrumorem disseminaverint,operationemmetalloruminutilemet sumptuosamesse,nepatriaeorumafodinisinhis regionibusdeletaessetetfortasseeispropter dominationemPersarumauferretur,cumauxiliohuiusfalsi nuntiiexcusationeminvenerintadregionemingrediendam

34Nunctibi,mifraterPhilocrates,omnianecessariadehac rebreviterdedi

35Opustranslationisinsequentibusdescribam

36SummusSacerdosvirosoptimaeindolisetsummae culturaedelegit,qualemexnobilieorumstirpeexspectare posses

37ErantviriquinonsoluminlitterisIudaicisperitiam adeptierant,sedetiamGraecorumdiligentissime studiaverant

38Igituradlegationesfungendasidoneierant,ethoc munus,quotiescumquenecesseerat,susceperunt

39Magnamfacultatemadconventushabendosetderebus iurisconexisdisputandispraeditierant

40Viammediamamplexisuntethaecsemperoptimavia estsequenda

41Moresasperosetrudesabiurabant,sedomnino superbiaeerantnequeumquamspeciempraestantiaesuper aliospraebebant,etincolloquiisparatierantaudireetad omnemquaestionemapterespondere

42Etomneshancregulamdiligenterobservabantetante omniastudebantutseinvicemineiusobservantia superarent,etomneserantdigniducesuoetvirtuteeius

43EtobservaripoteratquomodoEleazarumamaverint propterrecusationemavelliabeoetquomodoilleeos amaverit

44Praeterepistulamquamadregemdeeorumtutoreditu scripsit,etiamAndreamvehementerrogavituteodemfine laboraret,mequequoquehortatusestut,proviribusmeis, adiuvarem.

45Etquamquampollicitiessemusnosremsummam operamdaturos,dixitseadhucvehementerperturbari, sciebatenimregem,exnaturaesuaebonitate,summumsibi privilegiumaestimare,quotiescumquedeviroquiceteris suisculturaetsapientiapraestaretaudiret,eumadcuriam suamvocare

46Audivienimpulchrumeiusdictum,quidicebatse,viris iustisetprudentibuscircumseacquirendo,maximamregno suotutelamdaturumesse,cumtalesamicieisineulla exceptioneutilissimaconsiliadarent

47EtviriquinuncabEleazaroadeummittebantursine dubiohasqualitatespossidebant.

48Acsaepeiureiurandoaffirmabatsenumquameos dimissurumessesimodosuaprivatautilitascausam praeberet;sedproptercommunemomniumcivium commodumeosmitteret

49Nam,explicavit,bonamvitaminobservationelegis decretorumconsistere,ethuncfinemmultomagisauditu quamlectioneassequi

50Exhisaliisquesimilibussententiispatuitquidergaeos sentiret.

CAPUTVI

Explicationesconsuetudinumpopuliostendentesquid verbo"immundus"significeturEssentiaetorigo"DeiFides".Versus48-44descriptionempicturamDivinitatis physiologiaepraebent

1Operaepretiumestbrevitercommemorarequaead interrogationesnostrasrespondit.

2Existimoenimplerosquecuriositatemhaberede quibusdamlegispraeceptis,praesertimdecibisetpotibus etanimalibusquaeimmundaiudicantur.

3Cumrogaremuscur,cumunatantumformacreationissit, quaedamanimaliaadedendum,aliaveroetiamadtactum immundahabeantur(namquamquamlexinplerisquerebus scrupulosaest,intalibusrebuspraecipuescrupulosaest), sicresponderecoepit:

4'Observas,'inquit,'quantumnobisvimmodivivendi nostrietconsuetudinesnostraepariant;homines,malis consuetudinefreti,eorumvitiacomprehenduntetpertotam vitammiserifiunt;siautemcumsapientibusetprudentibus vivunt,viaminveniuntadignorantiameffugiendumet vitamcorrigendam.'

Legislatornosterprimumpietatisaciustitiaeprincipia statuiteaquesingillatiminculcavit,nonsolum prohibitionibussedetiamexemplis,demonstransetnoxia peccatietpoenasaDeoinnocentesinflictas.

6PrimumenimdemonstravitunumDeumesseeiusque potentiampertotumuniversummanifestari,cumomnis locusimperioeiusrepletussitetnihileorumquaeab hominibusinoccultointerrageruntureiusnotitiam effugiat.

7Omniaenimquaehomofacitetquaefuturasunt, manifestasuntei

8Hisrebusdiligenterexplicatisetperspicuis,demonstravit, etiamsiquismalumfacerecogitaretnedumremipsam

efficiendideprehensionemnoneffugisse,quoniam palamfecitDeivirtutemtotamlegempervadere.

9Aprincipiosuoincipiens,demonstravitomneshomines praeternosmultosdeoscredere,quamquamipsimulto potentioressintquamiiquosvanecolunt.

10Namcumstatuaslapideasetligneasfecerint,imagines eorumessedicuntquialiquidutilevitaeinvenerunt,eteas venerantur,quamquamperspicuumhabeantsesensucarere.

11Stultissimumenimessetputarequemquamex inventionibussuisdeumfactumesse

12Naminventoressimpliciterquaedamresiamcreatas sumpserunteteasqueinterseconiungendo,novam utilitatemeisinessedemonstraverunt:ipsisubstantiamrei noncreaverunt,itaquevanumetstultumesthominesdeos exhominibussibisimilibusfacere

13Suntenimnostristemporibusmultimultoingeniosiores etmultodoctioresquamhominespristinorumquideifacti sunt,quitamennumquamadeosvenerandosvenirevellent

14Factoresetauctoresharumfabularumsesapientissimos Graecorumesseputant

15Quiddealiishominibusinfatuatis,Aegyptiiset similibus,loquinecesseest,quiinferisetplerisque generibusserpentibusetpecudumconfidunt,eaquecolunt, eisqueetviventibusetmortuissacrificiaofferunt?

16Legislatornoster,virsapiensetaDeospecialiterad omniaintellegendapraeditus,singulasingulaperscrutatus, nosmunimentisinexpugnabilibusmurisqueferreis circumdedit,neullomodocumaliisgentibus commisceremur,sedcorporeetanimopurimaneremus,ab omnibusvaniscogitationibusliberi,unumDeum omnipotentemsuperomnemcreaturamadorantes.

17ItaquesacerdotesAegyptiprincipes,multasres diligenterperscrutatietrerumnostrarumperiti,nos"viros Dei"appellant.

18Hictitulusnonadreliquoshominespertinet,sedadeos tantumquiverumDeumcolunt

19CeteriautemhominesnonDeisunt,sedciborumet potuumetvestium

20Totaenimeorummenseossolatioinvenitinhisrebus quaenulliusmomentiaestimantur,sedperomniasua.

21Internostrostalespertotamvitamcuraprincipalisest Deisummapotestas

22Neigiturullaabominationecorrumperemur,autvitae nostraecolloquiismalisperverterentur,undiquenos circumsepsitregulispuritatis,similiteragensquidedamus, quidbibamus,quidtangamus,quidaudiamus,quid videamus

23Etsienim,generaliterloquendo,omnianaturali constitutionesimiliasunt,cumeademquepotestateomnia regantur,tameninsinguliscasibusgravissimaratioestcur quarundamrerumusuabstineamus,aliarumautem communiusufruamur.

24Exempligratia,unumautalterumpunctumpercurramet vobisexplicabo

25Neeniminturpemillamopinionemincidas,quasi Moseslegessuastantacurascripseritproptermureset mustelasetaliaseiusmodires.

26Haeomnesordinationespropteriustitiamfactaesuntad adiuvanduminvestigationemvirtutisetperfectionem morum.

27Omnesenimavesquibusutimurmansuetaesuntet munditiainsignes,variisgeneribusfrumentietleguminum

vescentes,utputacolumbae,turtures,locustae,perdices, anseresquoque,etomnesaliaeaveshuiusgeneris.

28Avesautemvetitasinveniesferasetcarnivoras,alias viribusquaspossidentdominantes,etcibumcrudeliter acquirentespraedationeaviummansuetarumsupra enumeratarum

29Etnonsolumhoc,sedagnosethaedosrapiunt,et hominesetiamvivosetmortuoslaedunt,atqueita immundoseosappellans,signumdeditpereosutii, quibus

legibusconstitutis,iustitiamincordibuscoleredebent nequeinquemquamtyrannidemexercereviribussuisfreti nequequicquameisprivare,sedcursumvitaesuae secundumiustitiamdirigere,sicutavesmansuetae,iam memoratae,variageneraleguminumquaeinterracrescunt consumuntnequeadperniciemsuorumgeneristyrannidem adferunt

Legislatorigiturnosternosdocuitpertalesrationes sapientibusindiciadari,utiustisintetnihilviefficiant, nequealiostyrannidemexerceant,suisviribusfreti

31Namcumetiamtaliaanimaliaimmunda,qualiasupra dictasunt,tangereindecorumhabeaturproptermores eorumproprios,nonneomniaprovideredebemusne nostraequoquemoreseademexpartecorrumpantur?

32Quapropteromneslegesquasdeiisquaeinhisavibus aliisqueanimalibuslicitasuntstatuit,eaeoconsiliosanxit utnosmoralemdoceret

Namdivisioungulaeetseparatiochelarumnosdocere destinanturutactionesnostrassingulasdiscernere debeamusadvirtutemexercendam

34Namroburtotiuscorporisnostrietactioeiusinhumeris nostrisetmembrisnostrispendet

35Quarenoscogitagnoscerenosomnesactionesnostras cumdiscretionesecundumiustitiaenormamageredebere, praesertimquiaareliquahumanitatedistincteseparati sumus

36Pleriqueenimaliihominesseperlasciviamconcubitus polluunt,magnasiniquitatesoperantes,ettotaecivitateset urbeshisvitiisgloriantur

37Nonsolumenimcumvirisconcumbunt,sedetiam matressuasetfiliassuasconcubant

38Nosautematalibuspeccatisseparatisumus

39Ethominesquihocmodoseparatisunt,aLegislatore etiamdonomemoriaepraeditiessedicuntur

40Omniaenimanimalia"quaebipedibussuntetruminant" initiatissymbolummemoriaerepraesentant.

Namruminationihilaliudestquamreminiscentiavitaeet existentiae.

Vitaenimcibosustentarisolet,undenosinScripturaetiam hisverbishortatur:"CertememinerisDominiquioperatus estintemagnaetmirabilia"

43Cumenimrecteconceptasunt,manifestemagnaet gloriosasunt;primumcorporisconstructioetcibi dispositioetsingulorummembrorumseparatio,deinde sensuumordinatio,mentisoperatioetmotusinvisibilis, singularumactionumceleritasetartiuminventio,infinitam ingeniositatemostendunt.

44Quarenoshortaturutmeminerimuspartespraedictas divinapotentiasummaarteconiungi

45Namdesignavitomnetempusetlocumutinperpetuum meminerimusDeumquiregitnosetconservatnos

46Namincibisetpotibusnosiubetprimumofferrepartem quasisacrificium,deindestatimcenare.

47Praeterea,investibusnostrisnobissymbolummemoriae dedit,etsimiliternobismandavitutdivinaoraculainportis etianuisnostrisponeremusinmemoriamDei.

48Etmanibusnostrisquoquesymbolumaffigiexpresse iubet,perspicueostendensnosomnemactumiustitiae ageredebere,memoresnostraecreaturae,etanteomnia timoreDei

49Hominesquoque,cumdormiuntetiterumsurgunt, monetutoperaDeimeditentur,nonsolumverbo,sedetiam distincteobservandomutationemetimpressioneminse productam,cumdormiunt,etetiamexpergefactionem, quamdivinaetincomprehensibilissitmutatioabuno horumstatuumadalterum

50Praestantiaanalogiaequoaddiscriminationemet memoriamnunctibidemonstrataest,secundumnostram interpretationem"ungulaefissuraeetruminationis"

Legesenimnostraenontemereautexprimacogitatione fortuitamentioblata,sedadveritatemetadindiciumrectae rationisconstitutaesunt

Namperpraeceptaquaedecibisetpotibusetcasibus tactussingulisdat,nosmonetnequetemerequidquam facerenequeaudirenequeadiniustitiamperabusum rationispotentiaeconfugiamus.

Inferisquoqueanimalibusidemprincipiuminveniripotest

54Namnaturamustelaeetmuriumettaliumanimalium, quaeexpressememorantur,perniciosaest.

Mures55omniacontaminantetlaedunt,nonsolumpropter suumcibum,sedetiamadeoutquidquidinviaeorum laedereincidit,hominiprorsusinutilereddant.

Mustelaequoquegenuspeculiareest:nampraeterdicta, habetproprietatemquaepolluit:perauresconcipitetperos pariit.

57Etobhanccausamtalisconsuetudoinhominibus immundaiudicatur

58Namomniaquaeperauresaccipiuntsermone includendo,aliosmalisimplicantetnonvulgarem impuritatemoperantur,ipsiomninoimpietatissordibus contaminati.

59Etrexvester,utnobisdictumest,rectefacittalesviros delendo

60Tumdixi,"Opinortedelatoressignificare,nameos perpetuocruciatibusetdolorosismortisgeneribusexponit"

61“Itavero,”respondit,“hisunthominesquosdico;nam peritionemhominumobservareresimpiaest.”

62Etlexnostravetatnosnecuiquamlaedamussiveverbo sivefacto.

63Brevishaecmearerumnarratiotepersuaderedebuit, omnesnostrasordinationesadiustitiamconstitutasesse, nihilqueinScripturatemereautsinecausaconstitutumesse, sedutpertotamvitametinomnibusactionibusiustitiam coramomnibushominibusexerceamus,memoresDei Omnipotentis

64Itaquedecibisetrebusimmundis,reptilibusetbestiis, totumsystemaadiustitiametiustasinterhomines necessitudinesspectat.

65Mihiquidemvisusestbeneomniadefendere;nametde vitulis,arietibus,etcapris,quaeofferuntur,dixitnecesse esseeaegregibusetgregibusseparare,etanimalia domesticasacrificare,nihilqueferinumofferre,ut

offerentessacrificiasymbolumlegislatorisintellegerent, necarrogantiaeconscientiaeafficerentur.

66Quienimsacrificiumoffert,etiamanimamsuam omnibusmodisofferit.

67Haecsingula,quaeaddisputationemnostrampertinent, narrationedignaessearbitror,etproptersanctitatemet naturalemlegissignificationem,adeatibi,Philocrates, clareexplicandaadductussumpropterstudiumtuumerga doctrinam

CAPUTVII

Adventuslegatorumcummanuscriptolibripretiosietdonis PraeparationesadconviviumregiumHospesstatimacad mensamconsedit,convivasinterrogationibusetresponsis oblectat.Quaedamsapientescommentariidesociologia.

1Eleazarautem,oblatosacrificioetdelectislegatiset paratismultisdonisregi,nosinmagnasecuritateiter dimisit.

2CumautemAlexandriamadvenissemus,statimrexde adventunostrocertiorfactusest

3Cuminpalatiumadmissiessemus,egoetAndreasregem benignesalutavimuseteiepistulamabEleazaroscriptam tradidimus

4Rexmagnoperecupiduslegatosconveniendierat,et iussitutomnesceterimagistratusdimitterenturetlegatiad sestatimvocarentur

5Haecresomnibusadmirationemmovit,nammosestut quiderebusmagnimomentiadregemveniuntquintodie adeiusconspectumadmittantur,cumlegatiaregibusaut urbibusgravissimisaegreintratrigintadiesincuriam admittantur;sedhosvirosmaiorihonoredignosaestimavit, cumdominumeorummagniaestimaret,itaqueeos,quorum praesentiamsuperfluamiudicabat,statimdimisitet circumireperrexit,donecintraverinteteosrecipereposset 6Cumillicumdonisquaesecummissaerantetpretiosis chartis,inquibuslexaurolitterisIudaicisinscriptaerat, intraveruntnamchartamiruminmodumparataeratet nexusinterpaginasitaeffectusutinvisibilisessetrex, simulaceosvidit,delibriseosinterrogarecoepit.

7Postquamautemvoluminaetegumentissuisextraxissent etpaginasexplicavissent,rexdiuconstitit,deindesepties fereadoransdixit:

8Gratiasagovobis,amicimei,etgratiasagoeiquivobis adhucpluramisit,maximeautemDeo,cuiushaecsunt oracula.

9Etcumomnes,legatietceteriquiaderant,unotemporeet unavoceclamavissent:"Rexsalve!",illelacrimisgaudii prorupit

10Namelatioanimietsensushonorisimmensiquisibi datuserat,eumcoegitutfortunamsuamlacrimaret

11Iussiteosvoluminainlocasuareponere,deinde, postquamvirossalutavit,dixit:"Aequumerat,viriDei,ut primumlibros,propterquosvoshucvocavi,reverentiam meampraeberem,deinde,cumidfecissem,vobisdextram amicitiaeporrigerem"

12Obhanccausamhocprimumfeci.

13Constituiuthicdies,quoadvenisti,magnusdies habeaturetpertotumtempusvitaemeaequotannis celebretur.

14Acciditetiamutdiesnatalissitvictoriaemeaenavalis contraAntigonum.Quarelibenterhodievobiscum epulabor

15Omnia,inquit,quibusutipoteritis,vobisapte parabuntur,mihiquoquevobiscum.

16Postquamgaudiumexpresserunt,iussitutoptimaloca propearcemeisassignarenturetutadconvivium pararentur.

17NicanorautemDorotheisummidaemonis,quierat praefectusadcuramIudaeorumconstitutus,vocavit,et praecepiteiutunicuiquenecessariapararet

18Namhaecdispositioaregefactaeratetestdispositio quamhodieservarividetis.

19Quotquotenimcivitateshabentconsuetudinesproprias debibendo,edendoetrecumbendo,habentmagistratus propriosconstitutosadcuramnecessitatumeorum.

20Etquotiescumqueregesinvisereveniunt,secundum eorummorespraeparantur,nequidmolestiaegaudium adventuseorumperturbet.

21EademcautioinlegatisIudaeisadhibitaest

22Dorotheusautem,quipatronusIudaeishospitibus destinatuserat,vireratperquamhonestus.

23Omniaquaesubeiuspotestateerantetadtalesconvivas recipiendosseparaverat,adconviviumprotulit

24Sedesinduosordinesiuxtapraeceptumregisdisposuit.

25Praeceperatenimeiutdimidiampartemvirorumad dexteramsuamsederefaceret,reliquosautempostse,ne eissummumhonoremdetraheret.

26Cumautemconsedissent,Dorotheopraecepitutomnia secundumconsuetudines,quaeinterIudaeoshospitesmos erat,faceret.

27Itaqueofficiapraeconumsacrorumetsacerdotum sacrificantiumetaliorumquiprecesofferreconsueverant abrogavit,etunumexnostris,Eleazarum,senioreminter sacerdotesIudaeos,adorationemproeisofferendam advocavit

28Etsurrexitetorationemmirabilemfecit:"Deus omnipotensteditet,orex,omnibusbonisquaecreavit,et tibietuxorituaeetliberistuisetsociistuisperpetuam eorumpossessionemquamdiuvivetis,concedat!"

29Hisverbisplaususmagnusetlaetusexortusest,quidiu duravit,deindeadgaudiumconviviiquodparatumeratse converterunt.

30Omniaadmensamministrandampraeparatasunt secundummandatumDorothei

31Interministroserantpagiregiietaliiquilocos honorificosinaularegistenebant

32Rex,occasionepausaeinconviviodata,legatum,quiin sedehonorissedebat(secundumenimsenioritatemordinati erant),interrogavitquomodoregnumsuumusqueadfinem immutatumservareposset

33Postquampaulispercogitavit,respondit:"Optimeeius securitatemconfirmarepossessiincessabilemDei benignitatemimitarerisNamsiclementiampraebeaset mitiorespoenasineosquieaspromeritissuisinfligas,eos amaloavertesetadresipiscentiamperducas"

34Rexresponsumlaudavit,deindeproximumvirum interrogavit,quomodoomniainomnibusactionibussuisad optimumefficereposset?

35Responditautem,"Siquisiustummoremergaomnes servaverit,semperrecteagitinomnioccasione,meminisse

omnemcogitationemDeonotamesseSitimoremDeipro initiosumpseris,numquamaberrabisadmetam."

36Rexquoquehuncvirumderesponsosuolaudavitet aliuminterrogavitquomodoamicossibisimilishabere posset?

37Responditille,“Sividerinttecurantemutilitates turbarumquibusregnas,benefacisobservandoquomodo Deusbeneficiasuagenerihumanolargiatur,providenseis salutemetcibumetceteraomniatemporesuo”

38Postquamrexresponsoassensusest,proximum hospiteminterrogavit,quomodo,audientiasdandoet iudiciaferendo,laudemetiameorumquilitemvicissent adipisciposset?

39Etdixit,'Siomnibussimiliterverbisiustifueriset numquaminsolenterauttyranniceintractandis peccatoribusagas.EthocfaciessimodumquoDeusagit observesPetitionesdignorumsemperimplentur,dumii quiexauditionemprecibussuisnonobtinent,persomnia auteventacertioresfiuntquidnoceretinpetitionibussuis etDeumnonsecundumpeccataeorumautmagnitudinem virtutissuaeeospercutere,sedcumpatientiaergaeos agere.'

40Rexvirumproresponsosuovehementerlaudavitet proximumordineinterrogavit,quomodoinrebus militaribusinvictusesseposset?

41Etillerespondit,'Sinontotammultitudinisuaeaut copiisbellicisconfideret,sedDeumcontinuoimploraretut conatussuosadexitumprosperumperduceret,dumipse omniaofficiasuaspirituiustitiaeexsequeretur' 42Hocresponsoaccepto,aliuminterrogavitquomodo inimicissuismetusobiectumfieret.

43Responditautem:"Si,dumingentemarmorum copiarumquecopiamretineret,meminissedeberethaec impotentiaesseadperpetuumetcertumexitum consequendumNametDeustimoreminmenteshominum incutitveniasconcedendoetmagnitudinemsuaepotentiae tantummodoostentando."

44Huncvirumrexlaudavit,deindeadalterumdixit: "Quodestsummumbonuminvita?"

45Etillerespondit:"ScireDeumesseDominumUniversi, etinoptimisrebusgestisnonnosadsuccessumpervenire, sedDeum,quisuavirtuteomniaadperficiendumperducit etadmetamnosducit."

46Rexexclamavitvirumbenerespondisse,deinde proximuminterrogavitquomodoomniabonasuaintegra servareettandemsuccessoribussuisineademcondicione tradereposset

47Responditautem:"OrandoDeumconstanterutin omnibusvestrisconatibusaltisinspiremini,etposteros vestrosmonendonefamaautdivitiisperturbentur, quoniamDeusestquihaecomniadonalargitur,ethomines numquamperseprincipatumadipiscuntur."

48Rexresponsoassensusestetabproximohospite quaesivitquomodoaequoanimoferrepossetquaecumque sibiacciderent

49Etdixit,'SifirmitertenesomneshominesaDeo constitutosesseadsummummalumsicutadsummum bonumcommunicandum,cumimpossibilesithominemab hisimmuniumesseSedDeus,adquemsemperorare debemus,inspiratnobisfortitudinemadperseverandum.'

50Rex,viroresponsodelectatus,dixitomnesresponsa eorumbonafuisse"Interrogaboalteralterum,"inquit,

"deindeinpraesentiasubsistam:utanimumadgaudium epularumconvertamusettempusiucundumagamus."

51Tumhomineminterrogavit,"Quidestverumfinis fortitudinis?"

52Etrespondit,"Siconsiliumrectuminhorapericuli secundumconsiliumpristinumexsecutumeritOmnia enimaDeoincommodumtuumperficiuntur,orex, quoniamconsiliumtuumbonumest."

53Cumomnesplaususuoconsensumcumresponso significavissent,rexphilosophisdixit(nonenimpauci aderant):"Measententiaesthosvirosvirtuteexcellereet scientiamextraordinariamhabere,cumsubitoadhas quaestiones,quaseisproposui,apteresponsadederint,et Deumomnesinitiumverborumsuorumfecerint"

54EtMenedemus,philosophusEretriae,dixit:"Verum,o rex,namcumuniversumprovidentiaregaturetcumrecte percipiamushominemesseDeicreationem,sequitur omnemvimetpulchritudinemdicendiaDeoprocedere"

55Cumrexhuicsententiaeannuisset,sermocessavitetilli seoblectarecoeperuntVesperaadveniente,convivium finitumest

CAPITULUMVIII

Pluresinterrogationesetresponsa.Notaversum vicesimumcummentionevolatusperaeremscriptumanno CLaCn

1Posterodieiterumadmensamconsederuntetconvivium secundumeademordinationemcontinuarunt

2Rex,cumoccasionemaptamadvenisseputaretut hospitesinterrogaret,ulteriusinterrogavitvirosqui proximesedebant,uteosquipridieresponderant

3Sermonemcumundecimoviroinciperecoepit,nam decemerantquiprioreoccasioneinterrogatierant.

4Silentiumfacto,rogavitquomododivesmanereposset?

5Postbrevemdeliberationem,vircuiquaestioproposita eratrespondit:"Sinihilindignumdignitatesuafecit, numquamlicentioseegit,numquaminvanaetvanastudia sumptusprofuit,sedbenevolentiaeoperaomnessubditos suosergasebenevolentiareddidit.NamDeusestauctor omniumbonorum,cuihomopareredebet"

6Rexeumlaudemtribuit,deindealiumrogavitquomodo veritatemservareposset?

7Respondensinterrogationi,"Cumagnoscantmendacium magnamignominiamomnibushominibus,praesertim regibus,afferre.Namcumpotestatemhabeantfacere quidquidvolunt,curadmendaciaconfugeredebeant? Praeterea,sempermemineris,orex,Deumamatoremesse veritatis"

8Rexresponsummagnocumgaudioaccepitetadalterum respiciensdixit,"Quidestdoctrinasapientiae?"

9Etalterrespondit,'Sicutnullumtibimalumaccidat,sed fieriparticepsomniumbonorum,siceodemmodoagere debesergasubditostuosetpeccatores,etleniteradmonere nobilesetbonosNamDeusomneshominesadsetrahit benignitatesua'

10Rexeumlaudavitetproximumrogavitutordinem faceretquomodoamicushominumesseposset?

11Etillerespondit,'Observandogenushumanumcrescere etnascicummultislaboribusetmagniscruciatibus:quare nondebesleviterpunireauttormentaeisinfligere,cum sciasvitamhominumexdoloribusetpoenisconstareNam

siomniaintellegeres,misericordiaimpleberis,nametDeus miserabileest!'

12Rexresponsumcumapprobationeaccepitetabaltero interrogavit,"Quaeestpotissimaqualificatioad regendum?"

13“Utse,”respondit,“liberumacorruptioneet sobrietatempermaximampartemvitaesuaecolere, iustitiamsuperomniacolere,etcumhuiusmodihominibus amicitiaminireNametDeusiustitiaeamatorest”

13Rex,postquamassensuseiussignificavit,alteridixit: "Quodestverumsignumpietatis?"

14Etillerespondit,'UtpercipiasDeuminUniverso semperoperarietomniascire,etneminemhominem iniusteagitetimpietatemoperaturEiusnotitiameffugere posseSicutDeustotiusmundibenefactorest,itaettueum imitaridebesetsineoffensioneesse!'

15Rexconsensumsignificavitetalteridixit,"Quidest essentiaregni?"

16Etillerespondit,'Beneseipsumregerenequedivitiis autfamaadimmoderatasautindecorascupiditatesabduci, haecestveragubernandiratiosirembenepertractasNam omniaquaeveretibinecessariasunttuasunt,etDeusest liberabindigentiaetbenignusCogitationestuaesint qualeshominiconveniant,etnolimultadesiderare,sed tantumquaenecessariasuntadimperium.'

17Rexeumlaudavitetaliumviruminterrogavit,quomodo consiliaeiusinmeliussehaberent?

18Etillerespondit,'Sisemperiustitiamsibiinomnibus proponeretetiniustitiamaequivalereputaretprivationi vitaeNamDeussempersummabeneficiaiustispromittit!' 19Laudatiseum,rexalteruminterrogavit,quomodoa cogitationibusperturbantibusinsomnoliberesseposset?

20Etillerespondit:'Quaestionemmihiproposuisti,quae difficillimaestrespondere,namnosipsosveroshoris somniadhiberenonpossumus,sedinhisimaginationibus tenemur,quaerationereginonpossuntAnimaeenim nostraesensumhabent,quasieaquaeinconscientiam nostramdormientesingrediuntur,reveravideantSed erramussiputamusnosreverainmarinavibusnavigare autperaeravolareautinaliasregionesiterfacereaut aliquidsimileEttamenreverataliafieriimaginamur' 21Quantummihidecernerelicet,adhancconclusionem perveni.Omnibusmodis,oRex,verbaetactionestuas pietatisregularegeredebes,uttibiconsciussittevirtutem servarenequeumquamteipsumrationisdetrimento indulgere,numquamque,potestatetuaabutendo,iustitiam contemnere

22Mensenimplerumqueinsomnoseeisdemrebus occupatquibusvigilansoccupatEtquiomnescogitationes etactionesadoptimapropositadirigit,seiniustitiaet vigilansetdormiensconfirmatQuapropterinperpetua disciplinasuiconstansessedebes.

23Rexautemvirumlaudavitetalteridixit:"Cumdecimus respondeas,cumloqueris,convivionosdedicabimus"Tum interrogavit:"Quomodononfaciamquicquamme indignum?"

24Etillerespondit,'Semperadtuamfamametad summumtuumstatumrespice,uteatantumloquariset cogitesquaecumeacongruunt,sciensomnessubditostuos detecogitareetloqui.Neenimpeiorhistrionibusvideri debes,quipersonam,quameisagendumest,diligenter student,etomnesactionessuassecundumeamformant

Nonpersonamagis,sedvererexes,cumDeustibiregalem potestatemsecundummorestuosdonaverit.'

25Cumrexmagnavoceetdiubenignissimequeplausisset, convivaeadquietemquaerendamincitabantur.Itaque, sermoneintermisso,seadproximumconviviiferculum dedicaverunt

Posterodie,eademordinatioservataest,etcumrex occasioneminvenissetinterrogandiviros,primumexeis quiadproximaminterrogationemrelictierantinterrogavit, "Quaesitsummarerumpublicarumforma?"

27Etillerespondit:"Utsibiipsiimperetnecimpetuabripi possitOmnesenimhominesquandamnaturalemanimi inclinationemhabent.Probabileestplerosquehominesad cibumetpotumetvoluptatempropensosesse,regesautem adfinesacquirendosetmagnamgloriamSedbonumestin omnibusrebusmoderatioesse."

28QuodDeusdat,illudtolleetserva,sednedesideresea quaeextramanumtuamsunt

29Hisverbisdelectatus,rexproximuminterrogavit, quomodoinvidiacarereposset?

30Atillepostbrevesilentiumrespondit:"Siprimum omniumconsideresDeumessequiomnibusregibus gloriametmagnasdivitiastribuit,etneminemsuapropria virtuteregemesseOmneshomineshancgloriam participarevolunt,sednonpossunt,cumDeidonumsit!"

31Rexvirumlongaorationelaudavit,deindealium interrogavit,quomodoinimicossuoscontemnereposset?

32Atilledixit:“Siomnibushominibusfaveritiset amicitiameorumconsecutusfueritis,neminemtimeatis; optimaenimbonadonasuntquaeaDeoaccipiant,ut omnibushominibusfaveatis.”

33Hocresponsolaudato,rexproximumvirumiussit responderequaestioni,quomodomagnamfamamsuam conservareposset?

34Etillerespondit,'Siliberalisetmagnanimisesinaliis benignitateetoperibusgratiarumlargiendo,numquam gloriamtuamamittes,sedsivisgratiaspraedictastuas continuare,Deumcontinuoinvocaredebes'

35Rexautemapprobationemsuamostenditetinterrogavit proximum:"Cuioportethominemostendereliberalitatem?"

36Atillerespondit:"Omnesagnoscuntnosliberalitatem ostenderedebereergaeosquinobisbenevolisunt,ego autemcenseonoseundemanimumliberalitatisacrem ostenderedebereergaeosquinobisadversantur,utsiceos adiusetadutilitatemnostramconciliemusDeumautem precaridebemusuthocfiat,quoniamipseomnium hominummentesregit"

37Rex,responsoassensuexpresso,sextumrogavitut quaestioniresponderet,cuigratiamdemonstraredebeamus?

38Etillerespondit,'Parentibusnostrisincessanter,nam Deusnobismandatumgravissimumdeditdehonore parentumdebito.Deinderationemamiciergaamicum computat,namdicitde'amicoquiestquasianimatua' Benefacissiomneshominesinamicitiamtecumadducere conaris'

39Rexbenignelocutusestei,deindealteriinterrogavit: Quidestsimilepulchritudiniinpretio?

40Etdixit,'Pietas,namestformaeximiapulchritudinis,et virtuseiusinamoreconsistit,quodestdonumDeiHanc iamacquisistietcumeaomniabeneficiavitae.'

XLIRexbenignissimeresponsumplausitetalium interrogavit,quomodo,sideficeret,famamsuameodem gradurecuperareposset?

42Etdixit,'Nonestpossibileutdeficiatis,naminomnibus hominibusseminagratiarumseminastiquaefructum benevolentiaeproducunt,ethocpotentiusestquamarma validissimaetmaximamsecuritatempraestatQuodsiquis defecerit,numquamiterumeafaciatquaedefecerunt,sed amicitiasineatetiusteagatDonumenimDeiestbona facereposseetnoncontraria'

43Hisverbisdelectatus,rexaliuminterrogavit,quomodoa doloreliberesseposset?

44Etillerespondit:"Sinemininumquamnocuit,sed omnibusbenefecitetviamiustitiaesecutusest,namfructus eiusliberationemadoloreafferuntSedprecaridebemus Deumnemalaimprovisa,utmorsautmorbusautdoloraut aliquidhuiusmodi,nobisadveniantetlaedantSedcum pietatidevotisis,nullataliscalamitastibiumquam adveniet."

45Rexeummagnaslaudesextulitetdecimuminterrogavit, "Quaeestsummagloria?"

46Etdixit,'AdhonoremDei,ethocnonmuneribuset sacrificiissedcumanimipuritateetsanctapersuasionefit, cumomniaaDeosecundumvoluntatemeiusformenturet gubernentur.Hocproposituminperpetuopossides,sicut omneshominesexrebusgestistuispraeteritiset praesentibuscognoscerepossunt'

47Rexomnesmagnavocesalutavitetbenignecumeis locutusest,etomnesquiaderantprobationemsuam praebebant,praesertimphilosophi,nametinmoribusetin disputationibusillislongepraestabant,cumDeumsemper initiumfacerent

48Posthaecrex,utbenignitatemostenderet,processitut biberetprosaluteconvivarum.

CAPITULUMIX

VersusoctavusvaloremscientiaeepitomizatVersus vicesimusoctavus,affectusparentalisNotapraesertim quaestioneminversuXXVIetresponsumNotaetiam quaestioneminversuXLVIIetresponsumHocestsapiens consiliumvirisnegotiatoribus

1Posterodieeademparatasuntadconvivium,etrex, simulacoccasiooblataest,interrogarecoepiteosquiiuxta eosquiiamresponderantsedebant,etprimodixit,"Num sapientiadoceripotest?"

2Etdixit,'Animaitaconstitutaestutdivinapotentiaomne bonumaccipereetcontrariareicerepossit.'

3Rexapprobationemostenditetproximumvirumrogavit, "Quidestquodsanitatimaximeprodest?"

4Etdixit,'Temperantia,ethancadipiscinonpotestnisi Deusadeampropensionemcreat.'

5Rexadvirumbenignelocutusest,etadalterumdixit: "Quomodohomodignedebitumgratiarumergaparentes suossolverepotest?"

6Etdixit,'Numquameisdoloreminferendo,quodfierinon potestnisiDeusmentemadoptimapropositapersequenda disponat'

7Rexassensusestetproximumrogavit,quomodo auditoremstudiosumfieriposset?

8Etdixit,'Memoresomnemscientiamutilemesse,quiate, auxilioDei,intemporenecessitatissinitaliquasresquas

didicistieligereeteasaddiscrimenquodteopponit applicare.Atqueitaconatushominum,auxilioDei, perficiuntur'

9RexeumlaudavitetproximumrogavitQuomodo quicquamcontralegemfacerevitareposset?

10Etdixit,'SicognoveritisDeumessequidedit cogitationesincordalegislatorumutanimahominum conservetur,eossequemini.'

11Rexresponsumviriagnoscens,alteridixit:"Quidest commodumcognationis?"

12Etillerespondit,'Sicogitamusnosipsosaffligimalis quaepropinquisnostrisadferuntetsieorumdoloresnostri fiunt,tumviscognationisstatimapparet,namdemumcum talisaffectusostenditur,honoremetexistimationemapud eosacquiremusNamauxilium,cumbenignitate coniungitur,persevinculumestomninoindissolubile.Et indieprosperitatiseorumnondebemuseorumbona desiderare,sedDeumprecariutomnegenusbonieis largiatur.'

13Etcumeieandemlaudemquamceteristribuisset,rex aliuminterrogavit,quomodoliberumesseametuposset?

14Etdixit,'Cummenssibiconsciaestnihilmalifecisse,et cumDeuseamadomniaconsiliabonadirigit'

15Rexapprobationemsuamostenditetaliuminterrogavit, quomodosemperiudiciumrectumservareposset?

16Etillerespondit:“Sisemperanteoculossuosmalaquae hominibusadveniuntponeretetintellegeretDeumessequi quibusdamprosperitatemauferat,aliisautemadmagnum honoremetgloriamadducat”

17Rexvirumbenigneexcepitetproximumrogavitut quaestioniresponderet,quomodovitamotiosamet voluptatemvitareposset?

18Responditautem,'Sisempermemineritsemagni imperiiprincipemetmagnarummultitudiniumdominum esse,nequementemsuamaliisrebusoccuparidebere,sed semperconsideraredeberequomodoeorumcommodis optimeprodessepossit.Deumquoqueprecaridebetne ullumofficiumneglegatur'

19Cumeilaudestribuisset,rexdecimuminterrogavit, quomodoeosquisecuminfidelitertractabantagnoscere posset?

20Etquaestionirespondit,'Siobservassetutrumgestus circumstantiumnaturalisessetetutrumregulam praecedentiaerectaminreceptionibusetconciliis,etin communicommercio,servarent,numquamfinesdecorisin gratulationibusautaliisrebusgestusexcedentes.Deus autemmentemtuam,oRex,adomniahonestainclinabit'

21Cumrexmagnamprobationemdixissetetomnes singillatim(interplaususomniumquiaderant)laudavisset, adepulasseconverterunt

22Etposterodie,cumoccasiooblataesset,rexproximum interrogavit,"Quaeestgravissimaneglegentiaeforma?"

23Responditautem:"Siquisnoncuratdeliberissuiset omnemoperamineorumeducationemimpenditSemper enimadDeumoramusnontampronobisipsisquampro liberisnostrisutomnisbenedictioillissitDesiderium nostrumutliberinostricontinentiamhabeant,solaDei virtuteperficitur"

24Rexdixitsebenelocutumesse,deindealiumrogavit, quomodoessepossetpatriaeamans?

25"Animumhabendo,"respondit,"cogitandobonumesse inpatriavivereetmoriCommoratioinexterisregionibus

pauperibuscontemptumetdivitibusignominiamaffert, quasiobscelusexpulsisint.Siomnibusbeneficiapraebeas, utcontinuofacis,Deustibigratiamdabitapudomneset internationespatriaehabeberis."

26Postquamhuncvirumaudivit,rexproximum,ordine interrogavit,quomodocumuxoresuaamicevivereposset?

27Responditautem:"Cognoscendofeminasnatura temerariasetstrenuasinsuisdesideriispersequendis,et obnoxiasrepentinisopinionummutationibusperfallaces rationes,earumquenaturamessentialiterimbecillam Necesseestsapientercumeisagereetnonprovocare contentionesAdprosperamvitamgerendam,gubernator sciredebetfinemadquemcursumsuumdirigeredebeat. SoluminvocandoauxiliumDeihominesverumvitae cursumomnitemporedirigerepossunt"

28Rexassensumsuumprofessusestetproximumrogavit, quomodoliberaberroreesseposset?

29Etillerespondit,'Sisempercumconsilioagasnec numquamfidemdederiscalumniis,sedipseprobesquae tibidicunturettuoiudiciodecernaspetitionesquaetibi fiuntetomniasecundumiudiciumtuumexsequaris,liber erisaberrore,oRex.Sedhaecscientiaetususopusest divinaepotentiae'

30Hisverbisdelectatus,rexaliuminterrogavit,quomodo iraliberariposset?

31Atillerespondensinterrogationidixit:“Siagnosceretse omnibuspotestatemhabereetiammorteminfligere,siiram adiungeret,etinutileetmiserabileessetsi,proptereaquod dominusest,multosavitaprivaret”

32Quidopuseratira,cumomneshominessubiectiessent etnemoeiinimicusesset?NecesseestagnoscereDeum totummundumspiritubenignitatisetsineullairaregere,et te,'inquit,'orex,necesseesteiusexemplumimitari'

33Rexdixitsebenerespondisse,deindeproximum quaesivit,"Quidestbonumconsilium?"

34'Beneagereomnitemporeetcumdebitaconsideratione,' explicavit,'comparandoquaenostraereipublicaeprosint cumperniciosiseffectibusquiexadoptionecontrariae sententiaeorirentur,utsingulisrebusperpensatisbene consulamuretpropositumnostrumperficiatur.Atque omnium,quodDeivirtuteomneconsiliumvestrum perficietur,quiapietatemexercetis'

35Rexdixithunchominembenerespondisse,etalium interrogavit,Quidestphilosophia?

36Etexplicavit,'Dequavisquaestionequaeoriturbene deliberare,numquamqueimpetuabripi,sediniuriasex passionibusoriundasconsiderare,etrecteagereproutres postulant,moderationeutentes.Deumautemprecari debemusutinmentesnostrashorumrespectuminfundat' 37Rexconsensumsuumsignificavitetaliumrogavit, quomodolaudemconsequipossetcumperegreiterfaceret?

38"Aequumergaomnes,"respondit,"etinferiorempotius quamsuperioremsepraebensiisinterquositerfaciebat NamconstatDeumnaturasuahumilesaccipereEtgenus humanumeosamarequieissubicivolunt"

39Hocresponsoprobato,rexabaliointerrogavitquomodo possetitaaedificareutstructuraeeiuspostsepermanerent?

40Etquaestionirespondit,'Sioperaeiusmagnaetnobilia essent,utspectatorespropterpulchritudinemparcerent,et sinumquamquemquameorumquitaliaoperafecerunt dimisissetnequealioscoegissetutnecessitatibussuissine mercedeministrarent'

41NamcumanimadverteretquomodoDeusgeneri humanoprovideret,eissalutemetmentemetceteradona tribuens,ipseexemplumeiussequeretur,hominibus mercedemprolaboreeorumreddens.Operaenimquaein iustitiafiuntsemperperdurant!

42Rexdixithuncquoquebenerespondisseetdecimum interrogavit:Quidestfructussapientiae?

43Responditautem:"Uthomosibiconsciussitnihilmali sefecisseetvitamsuaminveritatevivatQuoniamexhis, oRexpotens,maximalaetitiaetanimiconstantiaetfirma fidesinDeumtibiproveniunt,siregnumtuumpiereges"

44Auditoautemresponso,omnesmagnaplausu clamaverunt,etpostearex,gaudioplenus,salutationes eorumbiberecoepit

45Posterodieconviviumeodemordinequoprioribus secutumest,etcumoccasioseobtulit,rexreliquisconvivis interrogarecoepit,etprimodixit:"Quomodosepotest homoasuperbiacontinere?"

46Etrespondit:'Siaequitatemservaveritetinomnibus occasionibusmemineritsehominemessequihominibus imperet,etDeussuperbosadnihilumredigatetmansuetos atquehumilesexaltaverit!'

47Rexbenignelocutusesteietinterrogavitproximum: Quemconsiliariossibieligeredebethomo?

48Etillerespondit,'Quiinmultisrebusprobatisuntet ergaeumpurambenevolentiamservanteteiusindolem participantEtDeussemanifestatiisquidignisuntuthaec assequantur.'

49Rexeumlaudavitetaliuminterrogavit,"Quaeest possessioregimaximenecessaria?"

50"Amicitiaetamoresubditorumsuorum,"respondit, "namperhocvinculumbenevolentiaeindissolubile redditurEtDeusestquicuratuthocsecundumvoluntatem tuamfiat."

51Rexeumlaudavitetabaliointerrogavit,"Quidestfinis orationis?"Atillerespondit,"Adversariumtuum convincereostendendoeierroressuosinexercitu argumentorumbeneordinato"

52Hocenimmodoauditoremtuumvinces,non adversandoei,sedeilaudemtribuendouteumpersuadeas. EtvirtuteDeipersuasioperficitur

53Rexdixitsebonamresponsionemdedisse,etalium interrogavit,quomodocummultisdiversisgentibusquae regnumsuumincolasconstituebantamicevivereposset?

54"Agendo,"respondit,"partempropriamerga unumquemque,etiustitiamquasiducemaccipientes,sicut nuncfacitispersapientiamquamDeusvobislargitusest"

55Rexhacresponsionedelectatus,aliuminterrogavit, "Subquibuscondicionibushominemdolorempati oportet?"

56'Inmalisquaeamicisnostrisaccidunt,'respondit,'cum videmuseaesselongaetinsanabiles.Rationonpermittit nosdoleredeeisquimortuietamaloliberatisunt,sed omneshominesdolentdeeisquiadeseipsisetsuo commodotantumcogitantSolaDeivirtuteomnemalum effugerepossumus!'

57Rexdixitseaptamresponsionemdedisse,etalium interrogavit,quomodofamaperditur?

58Etillerespondit,'Cumsuperbiaetimmoderatafiducia dominantur,ignominiaetfamaeiacturagenerantur.Deus enimomnisfamaeDominusesteteamubivultlargitur'

59Rexresponsumconfirmavitetproximuminterrogavit, Cuihominessecommitteredebent?

60"His,"respondit,"quivobisexbenevolentiaserviunt, nonexmetuautcommodoproprio,solumdesuolucro cogitantes.Namunumsignumestamoris,alterum malevolentiaeettemporisservitii"

61Namquisemperlucrumsuumquaerit,proditoranimo est.Tuautemomniumsubditorumtuorumamorem consequerisperbonumconsiliumquodtibiDeuslargitus est

62Rexdixitsesapienterrespondisse,etaliuminterrogavit, Quidestquodregnumtutumservat?

63Etinterrogationirespondit:"Curaetprovidentianequid malifiatabiisquiinpotestatepopulipositisunt,ethoc semperfacisauxilioDeiquitegraviiudicioinspirat"

64Rexautemverbaexhortationisadeumlocuta, interrogavitquealterum:Quidestquodgratiamethonorem conservat?

65Etillerespondit,'Virtus,namipsaestcreatrixbonorum operum,etpereammalumdestruitur,sicutettuerga omnesnobilitatemmorumostendisdonoquodtibiDeus largitur.'

LXVIRexresponsumbenigneagnovitetundecimum interrogavit(cumduoplusquamseptuagintaessent), quomodointemporebellitranquillitatemanimiconservare posset?

67Etillerespondit,"Meminissesenullisubditorum suorummalumfecisse,etomnesproeopugnaturosesse probeneficiisquaeacceperant,scienteste,etiamsivitam amiserint,curaturumesseeorumquiabeisdependent Numquamenimdeficisinreremediafacienda;tantaest benignitasquaDeusteinspiravit"

LXVIIIRexomnesmagnoplausuexcepitetcumeis benignissimelocutusest,deindelongumhaustumin salutemsingulorumbibit,segaudiisdeditusetamicitiam laetissimamacliberalissimamhospitibussuisprofusus

CAPITULUMX

QuaestionesetresponsaperguntOstendensquomodo ducesexercituseligidebeantQuisviradmirationedignus sit,etaliaproblematavitaequotidianaetamverahodie quamanteannosduomiliaVersus15-17insignessuntad theatrumcommendandumVersus21-22sapientiam eligendipraesidemvelhabendiregemdescribunt 1Septimodiemultoampliorapraeparatasunt,etmultialii exvariisurbibusaderant(interquosmagnuslegatorum numerus).

2Cumoccasiooblataesset,rexprimumeorumquinondum interrogatierantrogavit,quomodononpossetfallaci rationedecipi?

3Etillerespondit,'Diligenterobservandoloquentem,rem dictam,etremdisputatam,eteasdemquaestionespost intervallumiterumvariisformisproponendoSedmentem vigilantemhabereetiudiciumsanuminomnicausa formareposseunumestexbonisDeidonis,ettuillud possides,oRex.'

4Rexresponsummagnoplausuexcepitetalium interrogavit,"Curpleriquehominesnumquamvirtuosi fiunt?"

5"Quia,"respondit,"omneshominesnaturaintemperantes etadvoluptatempropensisuntHinciniustitiaorituret

avaritiainundatConsuetudovirtutisimpedimentoestiis quivitaevoluptatisdevotisunt,quiaeistemperantiamet iustitiampraeferreiubetNamDeushorumdominusest"

6Rexsebenerespondissedixitetinterrogavit,"Quidreges pareredebent?"Respondit,"Leges,utiustisdecretisvitam hominumrestituantSicuttu,taliagendimodo,divino praeceptooboedientes,tibiperpetuammemoriam reservasti."

7Rexautemdixithuncquoquebenelocutumesse,et interrogavitproximum:Quempraesidesconstituere debemus?

SEtrespondit,'Omnesquioderuntiniquitatemetimitantur tuaopera,iusteaguntutinperpetuumbonamfamam serventHocenimfacis,orexpotens,etDeusestquitibi coronamiustitiaedonavit'

9Rexresponsummagnavoceacclamavit,deindead proximumvirumrespiciensdixit:"Quemducescopiarum constitueredebemus?"

10Etexplicavit,'Quivirtuteetiustitiaexcelluntetquide salutesuorummagissollicitisuntquamuttemeritatevitae suaepericlitenturvictoriamadipiscanturNamsicutDeus omnibushominibusbenefacit,itaetvos,eiusimitatores, omnibussubditisvestrisbenefactoresestis'

11Rexdixitsebenerespondisseetaliuminterrogavit, "Quisvirdignusestadmiratione?"

12Responditille,"Virquifamaetdivitiisetpotestate praeditusest,etanimamomnibushisparespossidetTu ipsefactistuisostendisteessedignumadmirationeper Deumadiuvantem,quitecuramharumrerumfacit"

113Rexapprobationemsuamprobavitetalteridixit, "Quibusrebusregesplurimumtemporisdedicaredebent?"

14Etillerespondit,'Adlegendumetstudendumannalibus itinerumpublicorum,quaedevariisregnisscriptaesunt,ad reformationemetconservationemsubditorum.Etpertalem actionemadgloriam,quamaliinumquamanteaattigerunt, perauxiliumDeiquiomniadesideriatuaimplet, pervenisti.'

15Rexcumstudioadvirumlocutusestetalium interrogavit,quomodovirseoccuparedeberethorisotiiet recreationis?

16Atillerespondit,"Fabulasillasspectarequaecum honesteagipossuntetscaenasevitasumptasetcum dignitateacpudoreactasanteoculosproponereutileet aptumest"

17Estenimquaedamaedificatioetiaminhisoblectamentis, saepeenimaliquautilislectioexminimisvitaerebus doceturSedsummamhonestateminomnibusactionibus tuisexercendo,tephilosophumesseostendistietaDeo proptervirtutemtuamhonorari

18Rex,verbismododictisdelectatus,adnonumhominem dixit:"Quomodosehomineminconviviisgerereoportet?"

19Etillerespondit,'Advocatibivirosdoctoseteosquitibi utileconsiliumdarepossuntderebusregnituietvita subditorumtuorum(nullumenimargumentumaptiusaut eruditiushocinvenirepotuisti)cumtalesviriDeocarisint, quiamentessuasadoptimacontemplandaexercuerunt sicutquidemtuipsefacis,cumomnesactionestuaeaDeo dirigantur'

20Gavisusrexresponso,interrogavitproximumsuum: Quidestmeliuspopulo,utprivatuseisregemfiatande stirperegia?

21Atillerespondit:"QuinaturaoptimusestNamreges quideregiastirpeoriuntursaepedurietseverisunterga subditossuosEtmagisetiamhocacciditcumquibusdam quieprivatiscivibusascenderunt,quipostquammala expertisuntetpaupertatemsuampertulerunt,cum multitudinibusdominantur,crudelioressuntquamimpii tyranni"

22Sed,utdixi,bonanatura,riteerudita,regnarepotest,et turexmagnuses,nontamquodgloriaimperiietdivitiarum excellis,quamquodomneshominesclementiaet philanthropiasuperasti,Deogratiasquitehisvirtutibus donavit

23Rexaliquandiuvirumhunclaudansimpendit,tum ultimumomniuminterrogavit,"Quodestmaximumdecus inimperioregendo?"

24Etillerespondit,"Utsubditicontinuoinstatupacis vivant,etutiustitiaceleriterincontroversiis administraretur"

25Haecperauctoritatemregentisefficiuntur,cumissitvir quimalumoditetbonumamatetviressuasadservandas vitashominumimpendat,sicuttuiniustitiampessimum malumexistimasetiustaadministrationetibiimmortalem famamfinxisti,cumDeustibimentempurametomnimalo incontaminatamlargiatur

26Etcumfinemfecisset,plaususmagnusetlaetusper aliquodtempusexortusestQuocessato,rexpoculum accepitetpropinavitinhonoremomniumconvivarum suorumetverborumquaedixerant.

27Tumconcludensdixit,"Maximummihicommodumex praesentiatuapercepiMultumprofeciexsapientiaquam mihidedistiinarteregnandi."

28Tunciussitutsingulistriatalentaargentidarentur,et unumexservissuisconstituitutpecuniamtraderet

29Omnessimulacclamaveruntapprobationemsuam,et conviviumlaetitiaecausafactumest,dumrexsecontinuo epulisdedit

CAPUTXI

Destenographieantiqua,videversum7,commentarium Interpretatioadprobandumproponituretutlectaaccipitur, et(versus23)suffragiumapprobationissurgenshabeturet unanimiterprobatur

1Diuscripsietveniamtuam,Philocrates,peteredebeo

2Vehementerobstupuivirisetmodoquosubitoresponsa dederunt,quaereveradiuexcogitaredebebant.

3Namquamquaminterrogatorsingulasquaestiones diligenterdeliberaverat,tameniiquisinguliresponderant statimparatahabebantresponsaadquaestiones,itaquemihi etomnibusquiaderant,praesertimphilosophis, admirationedignavisasunt

4Etputoremincredibilemvisuramesseiisqui narrationemmeaminfuturolegent

5Sedindecorumestfactaquaeinpublicisarchivisrelata suntperverserepraesentare

6NecmihifasessetintaliredelinquereNarrorem prorsusutgestaest,omnemerroremdiligentervitans.

7Vidictorumeorumadeocommotussum,uteosconsulere conarerquorumnegotiumeratomniaquaeinregiis audientiisetconviviisgestaessentinmemoriam conscribere

8Namconsuetudoest,utscitis,abeomomentoquorex incipitnegotiaagereusqueadtempusquoadquietemse recipit,utomniadictaetfactaeiusinmemoriam conscribantur;quodsaneoptimumetutileest.

9Namposterodieactaetdictadieipriorisanteinitium negotiirecitantur,etsiquaerratafactaest,resstatim corrigitur

10Itaque,utdictumest,accuratasinformationesexactis publicisconsecutussum,etresordineriteexposui,cum sciamquamcupideutiliainformationesadipiscaris

11PosttriduumDemetriusmilitibusadsumptis,permurum maritimum,septemstadialongum,adinsulamprogressus, pontemtransgressusadpartesseptentrionalesPharise contulit

12Ibieosindomo,quaeadlitusmaritimumexstructaerat, pulcherrimaetinlocosecreto,convocavitetadopus translationisperagenduminvitavit,cumomniaquaeadhoc necessariaessenteisinpromptuessent

13Itaqueoperamdederuntutsingulaconferrentet consentirent,etquidquidconvenerant,Demetrioduce,apte exscribebantur

14Etsessionemusqueadhoramnonamduravit;posthaec solutisuntutnecessitatibuscorporalibusministrarent

15Omniaquaedesiderabanteislautesuppeditabantur PraetereaDorotheusquotidieeiseadempraeparatioparabat quaeipsiregiparabatur–sicenimaregemandatumfuerat

16PrimomanecotidieadCuriamveniebant,etpostquam regemsalutaveruntadpropriaredibant.

17EtutmosestomniumIudaeorum,manussuasinmari laveruntetadDeumprecatisunt,deindeselegendoet vertendoillolocoquemoccupabantdedicaverunt,etego eisquaesivi,curmanussuaslavarentantequamorarent?

18Etexplicaverunthocessesignumsenihilmalifecisse (omnisenimactiomanibusperficitur),cumprosuanobili etsanctaviaomniaproiustitiaeetveritatissymbolo habeant

19Utiamdixi,quotidieinloco,quiquieteetclaritate iucunduserat,conveniebantetoperisuoseapplicabant

20Acciditautemutopustranslationisintraseptuaginta duosdiesperfectumsit,quasiexcertoconsilioconstitutum esset

21Opusautemperfectum,Demetriuscongregavit multitudinemIudaeoruminlocoubitranslatiofactaeratet omnibusinpraesentiainterpretumrecitavit,quietapopulo magnofavoreexceptisuntproptermagnabeneficiaquae eiscontulerant.

22Demetriumquoquelaudaverunt,hortanteseumutlegem universamtranscriberetetexemplumprincipibussuis traderet

23Postlectionemlibrorum,surrexeruntsacerdoteset senioresinterpretumetcommunitasIudaeorumetprincipes populietdixerunt,quiatampraeclaraetsacraetaccurata interpretatiofactaesset,aequumesseutmaneretsicuterat etnullammutationemineafieri

24Etcumuniversacoetusprobaret,iusserunteos malediceresecundummoremsuumineosquimutationem ullamfecissent,siveaddendoaliquid,sivemutandoullo modoquodlibetexverbisquaescriptaerant,sive omittendoullamrem

25Haeceratprudentissimacautioutliberinposterum omnitemporeimmutatusconservaretur

26Cumresreginuntiataesset,vehementergavisusest, quiasentiebatconsiliumquodinvenerattutoperfectum esse

27Totuslibercorameolectusest,etvehementerobstupuit propterspiritumlegislatoris.

28EtDemetriodixit:"Quomodonemohistoricorumaut poetarumumquamputavitoperaepretiumessetam praeclarumfactumcommemorare?"

29Etillerespondit,'Quialexsacraestetdivinaeoriginis Etquidamexeisquieamtractareconstituerunt,aDeo percussisuntetideoapropositosuodestitierunt'

30DixitseaTheopompoaudisseseplusquamtrigintadies mentecaptumessequodinhistoriasuanonnullaeventaex prioribusetpauloincertisinterpretationibuslegisinserere voluisset

31Cumpaulumconvaluisset,Deumrogavitutsibi patefaceretcurinfortuniumquodeiaccidisset

32Eteiinsomniorevelatumest,vanacuriositatevellese veritatessacrashominibusvulgaribuscommunicare,etsi desisteret,valetudinemrecuperaturumesse

33AudivietiamexoreTheodektis,uniusepoetistragicis, cumnonnullaexeventibusinlibrorelatisinfabulamsuam accommodaturusesset,cataractainutroqueoculoaffectum esse

34Etcumintellexissetcausamcursibiaccideretinfortunii, permultosdiesprecatusestDeumetpostearestitutusest

35Postquamautemrex,utiamdixi,acceptaDemetriide hacreexplicatione,adoravitetmandavitutsummacurade librisadhibereturetsanctissimecustodirentur

36Hortatusestauteminterpretesutsefrequentervisitarent postreditumeoruminIudaeam,quiaaequumerat,inquit, eosnuncdomumdimittere

37Cumautemrediissent,utiustumerat,eosamicos tractabatetmuneraamplaabeoaccipiebant.

38Praecepitutreditusdomumfieret,eteos munificentissimetractavit

39Deditqueeissingulatresvestesoptimas,duotalenta auri,etarmariumpondotalentiunius,etomniasupellex triumlectorum

40EtcumcomitatuEleazarummisitdecemlectos argenteoscumomnibussupellectilibusnecessariis, cenaculumtrigintatalentorum,decemvestespurpureaset coronammagnificam,etcentumlintearetorta,phialas quoqueetpatinasetcyathosaureosduosaddedicandum Deo

41Hortatusesteumetiaminepistula,nesiquisexviris malletadseredire,eosprohibere

42Magnumenimhonoremhabebattaliumeruditorum virorumsocietatefrui,etmalebatdivitiassuasineosquam invanitateseffundere

43Etnunc,Philocrates,habesfabulamtotamsecundum promissummeum.

44Credotemaioremvoluptateminhisrebusquamin scriptismythologoruminvenire

45Studiisenimrerumquaeanimaeprodessepossunt deditaes,etmultumtemporisineisconsumisConabor narrarequaecumquealiaeventamemoriadignasunt,ut perlegendishissummumstudiumtuumpraemium consequaris