Mors , Sepultura, et Resurrectio Iesu Christi Vocavit autem Moyses omnes seniores Israel, et dixit eis: “Exsultate et tollete agnum per familias vestras, et immolate Pascha. Tollite fasciculum hyssopi, et intingite eum in sanguine qui est in limine, et aspergite superliminare et utrumque postem in sanguine qui est in limine; nullus vestrum egrediatur per ostium domus suae usque mane. Transibit enim Dominus percutiens Aegyptios; cumque viderit sanguinem in superliminari et in utroque poste, transibit Dominus ostium, et non sinet percussorem ingredi domos vestras et percutiat.” Exodus 12:21-23 Si quis peccatum dignum morte commiserit, et moriatur, et eum in ligno suspenderis, non manebit cadaver eius in ligno per noctem, sed in eadem die eum sepelies (quia maledictus Deo est qui suspensus est), ne polluatur terra tua, quam Dominus Deus tuus dat tibi in hereditatem. Deuteronomium 21:22-23 Quoniam circumdederunt me canes: concilium impiorum vallavit me: foderunt manus meas et pedes meos. Dinumerabo omnia ossa mea: ipsi consideraverunt et conspexerunt me. Diviserunt vestimenta mea sibi, et super tunicam meam sortem miserunt. Psalmus 22:16-18 Et post hebdomades sexaginta duas peribit christus, et non eius erit eius populus ducis venturus: et finis eius diluvium, et usque ad finem belli statutae sunt desolationes. Daniel 9:26 Et effundam super domum David et super habitantes Jerusalem spiritum gratiae et precum: et respicient ad me quem confixerunt, et plangent eum sicut luget unigenitum, et amaritudinem habebunt super eum quasi amaritudinem patitur super primogenitum suum. Zacharias 12:10 Tradidi enim vobis in primis quod et accepi: quoniam Christus mortuus est pro peccatis nostris secundum Scripturas; et quod sepultus est, et quod resurrexit tertia die secundum Scripturas; 1 Corinthios 15:3-4
Propheta Isaias Isaiae 53 Quis credidit auditui nostro, et brachium Domini cui revelatum est? 2 Et ascendet sicut virgultum coram eo, et sicut radix de terra sitienti: non est species ei neque decor; et cum viderimus eum, non est species et desiderabimus eum. 3 Despectus est, et novissimum virorum, virum doloris, et scientem infirmitatem, et quasi abscondimus facies nostras ab eo; despectus est, et non reputavimus eum. 4 Vere languores nostros ipse tulit, et dolores nostros ipse portavit; et nos putavimus eum quasi leprosum, et percussum a Deo, et humiliatum.
Mors, Sepultura, et Resurrectio Iesu Christi
5 Ipse autem vulneratus est propter iniquitates nostras, attritus est propter scelera nostra: disciplina pacis nostrae super eum, et livore eius sanati sumus. 6 Omnes nos quasi oves erravimus, unusquisque in viam suam declinavit: et posuit Dominus in eo iniquitatem omnium nostrum. 7 Oblatus est, et ipse afflictus est, et non aperuit os suum; sicut agnus ad victimam ductus est, et quasi ovis coram tonsore suo obmutescit, et non aperuit os suum. 8 De carcere, et de iudicio sublatus est: generationem autem eius quis enarrabit? De terra enim viventium abscissus est. Propter scelus populi mei percussus est. 9 Et dabit impios pro sepulturam, et divites pro morte sua, quia iniquitatem non fecit, neque dolus fuit in ore eius. 10 Et Dominus voluit conterere eum in dolore. Si posuerit animam eius oblationi pro peccato, videbit semen longævum, et voluntas Domini in manu eius dirigetur. 11 Pro eo quod laboravit anima sua videbit et saturabitur. In scientia sua justificabit multos justus servus meus, et iniquitates eorum ipse portabit. 12 Propterea dispergam ei partem cum magnis, et cum fortibus dividet spolia, pro eo quod tradidit in mortem animam suam, et cum sceleratis reputatus est, et peccata multorum portavit, et pro sceleratis oravit.
Evangelium secundum Matthaeum Matthaeus 26 1 Et factum est, cum consummasset omnia verba haec, dixit discipulis suis: 2 Scitis quia post biduum Pascha fit, et Filius hominis tradetur ut crucifigatur. 3 Tunc congregati sunt principes sacerdotum, et scribæ, et seniores populi in atrium principis sacerdotum, qui dicebatur Caiphas, 4 et consilium fecerunt ut Iesum dolo comprehenderent et occiderent. 5 Dicebant autem: Non in die festo, ne forte tumultus fieret in populo. 6 Cum autem Iesus esset Bethaniae, in domo Simonis leprosi, 7 Accessit ad eum mulier habens alabastrum unguenti pretiosi, et effudit super caput eius dum recumbebat. 8 Videntes autem discipuli, indignati sunt, dicentes: Ut quid perditio haec? 9 Potuit enim istud vendi multo, et dari pauperibus. 10 Sciens autem Iesus dixit illis: “ Quid molestamini hanc mulierem? Opus enim bonum operata est in me.” 11 Nam semper pauperes habetis vobiscum: me autem non semper habetis. 12 Effudens enim hoc unguentum in corpus meum, ad sepulturam meam fecit. 13 Amen dico vobis: Ubicumque praedicatum fuerit hoc evangelium in toto mundo, dicetur et quod fecit haec mulier in memoriam eius. 14 Tunc abiit unus ex duodecim, qui dicebatur Iudas Iscariotes, ad principes sacerdotum, 15 et ait eis: Quid vultis mihi dare, et ego vobis eum tradam? At illi pacti sunt cum eo triginta argenteis. 16 Et exinde quaerebat occasionem ut eum traderet. 17 Primo autem die azymorum accesserunt discipuli ad Iesum, dicentes ei: Ubi vis paremus tibi manduces Pascha? 18 At Iesus dixit: “ Ite in civitatem ad quemdam, et dicite ei: Magister dicit: Tempus meum appropinquavit, Pascha apud te facio cum discipulis meis.” 19 Et fecerunt discipuli sicut constituit illis Iesus, et paraverunt pascha. 20 Vespere autem facto, discubuit cum duodecim. 21 Et edentibus illis, dixit: Amen dico vobis, quia unus vestrum me tradet. 22 Et contristati sunt vehementer, et coeperunt singuli dicere ei: Numquid ego sum Domine? 2
Mors, Sepultura, et Resurrectio Iesu Christi
23 Et respondens dixit: “ Qui intingit mecum manum in disco, hic me tradet.” 24 Filius hominis vadit, sicut scriptum est de eo: væ autem homini illi per quem Filius hominis traditur! Melius erat ei, si natus non fuisset. 25 Respondens autem Judas, qui tradidit eum, dixit: “Num ego sum Rabbi?” Respondit ei: “ Tu dixisti.” 26 Cibus autem facientibus, accepit panem Iesus et benedixit ac fregit deditque discipulis et ait: Accipite, edite: hoc est corpus meum. 27 Et accepto calice, gratias agens dedit eis, dicens: Bibite ex hoc omnes. 28 Hic est enim sanguis meus novi testamenti, qui pro multis effunditur in remissionem peccatorum. 29 Dico autem vobis: Non bibam amodo de hoc genimine vitis usque in diem illum cum illud bibam vobiscum novum in regno Patris mei. 30 Et hymno dicto, exierunt in montem Olivarum. 31 Tunc dicit illis Jesus: Omnes vos scandalizabimini in me in ista nocte. Scriptum est enim: Percutiam pastorem, et dispergentur oves gregis. 32 Postquam autem resurrexero, praecedam vos in Galilaeam. 33 Respondens autem Petrus, dixit ei: Etsi omnes scandalizati fuerint in te, ego numquam scandalizabor. 34 Ait illi Iesus: Amen dico tibi: In hac nocte, antequam gallus cantet, ter me negabis. 35 Ait illi Petrus: Etiamsi oporteat me mori tecum, non te negabo. Similiter et omnes discipuli dixerunt. 36 Tunc venit Iesus cum illis in praedium, qui dicitur Gethsemani, et dixit discipulis: “ Sedite hic dum ego vadam illuc et orem.” 37 Et assumpto Petro et duobus filiis Zebedaei, coepit contristari et mœstus esse. 38 Tunc ait illis: Tristis est anima mea usque ad mortem: manete hic et vigilate mecum. 39 Et progressus paulum, procidit in faciem suam, orans, dicens: Pater mi, si possibile est, transeat a me calix iste: verumtamen non sicut ego volo, sed sicut tu. 40 Et venit ad discipulos, et invenit eos dormientes, et dicit Petro: “ Non potuistis una hora vigilare mecum?” 41 Vigilate et orate, ne in temptationem intretis; spiritus quidem promptus est, caro vero infirma. 42 Iterum secundo abiit, et oravit, dicens: Pater mi, si non potest hic calix transire a me nisi bibam eum, fiat voluntas tua. 43 Et venit iterum, et invenit eos dormientes: erant enim oculi eorum gravati. 44 Et relictis illis, iterum abiit, et oravit tertio, eadem verba dicens. 45 Tunc venit ad discipulos suos, et dicit illis: Dormite nunc, et requiescite: ecce appropinquavit hora, et Filius hominis tradetur in manus peccatorum. 46 Surgite, eamus : ecce appropinquavit qui me tradet. 47 Et adhuc eo loquente, ecce Iudas, unus de duodecim, venit, et cum eo turba multa cum gladiis et fustibus, a principibus sacerdotum et senioribus populi. 48 Qui autem tradidit eum, dedit illis signum, dicens: Quemcumque osculatus fuero, ipse est; tenete eum. 49 Et confestim accedens ad Iesum, dixit: Ave Rabbi; et osculatus est eum. 50 dixitque illi Iesus: Amice, ad quid venisti? Tunc accesserunt et manus iniecerunt in Iesum et tenuerunt eum. 51 Et ecce unus ex his qui cum Iesu erant, extendit manum suam, et exemit gladium suum, et percutiens servum principis sacerdotum amputavit auris eius. 52 Tunc dixit illi Iesus: “ Converte gladium tuum in locum suum: omnes enim qui acceperint gladium, gladio peribunt.” 53 Putasne me non posse modo rogare Patrem meum, et modo mihi plus quam duodecim legiones angelorum dabit? 54 Quomodo ergo implebuntur Scripturæ, quia sic oportet fieri?
3
Mors, Sepultura, et Resurrectio Iesu Christi
55 In illa hora dixit Iesus turbis: “ Tamquam ad latronem existis cum gladiis et fustibus me comprehendere? Quotidie apud vos sedebam docens in templo, et non me tenuistis. 56 Hoc autem totum factum est, ut adimplerentur scripturae prophetarum. Tunc omnes discipuli eum relicto fugerunt. 57 At illi qui Iesum tenebant, duxerunt ad Caipham principem sacerdotum, ubi scribae et seniores convenerant. 58 Petrus autem secutus est eum a longe usque ad atrium principis sacerdotum et ingressus intro sedebat cum ministris ut videret finem. 59 Principes autem sacerdotum et seniores et omne concilium falsum testimonium contra Iesum quaerebant, ut eum morti traderent; 60 Et neminem invenerunt: etsi multi testes falsi venerunt, neminem invenerunt. Novissime venerunt duo testes falsi, 61 et dixerunt: Hic dixit: Possum destruere templum Dei et intra triduum reedificare illud. 62 Et surgens summus sacerdos, dixit ei: Nihil respondes ad ea quae isti adversus te testificantur? 63 Iesus autem tacebat. Respondens autem princeps sacerdotum dixit illi: Adiuro te per Deum vivum, ut dicas nobis si tu es Christus Filius Dei. 64 Dicit illi Iesus: Tu dixisti: verumtamen dico vobis, amodo videbitis Filium hominis sedentem a dextris virtutis Dei, et venientem cum nubibus caeli. 65 Tunc princeps sacerdos scidit vestimenta sua, dicens: Blasphemavit: quid adhuc egemus testibus? Ecce nunc audistis blasphemiam. 66 Quid vobis videtur? Respondentes dixerunt: Reus est mortis. 67 Tunc in faciem eius conspuerunt et colaphis eum dederunt; alii autem palmas eum percusserunt. 68 dicentes: Prophetiza nobis Christe, quis est qui te percussit? 69 Petrus vero sedebat foris in atrio: et accessit ad eum quaedam ancilla, dicens: Et tu cum Iesu Galilaeo eras. 70 At ille negavit coram omnibus, dicens: Nescio quid dicas. 71 Et cum exisset ille ad januam, vidit eum alia ancilla et dixit his qui erant ibi: “Et hic erat cum Iesu Nazareno.” 72 Et iterum negavit cum iuramento: Quia non novi hominem illum. 73 Et post pusillum accesserunt ad eum qui stabant, et dixerunt Petro: Vere et tu ex illis es: nam et loquela tua manifestum te facit. 74 Tunc coepit detestari et iurare dicens: Quia non novi hominem. Et continuo gallus cantavit. 75 Et recordatus est Petrus verbi Iesu, quod dixerat: Priusquam gallus cantet, ter me negabis. Et egressus foras, amare flevit. Matthaeus 27 1 Mane autem facto, consilium inierunt omnes principes sacerdotum et seniores populi adversus Iesum, ut eum interficerent. 2 Et vinctum ei duxerunt, et tradiderunt Pontio Pilato praesidi. 3 Tunc Judas, qui eum tradidit, cum videns quod damnatus esset, paenitentia ductus, retulit triginta argenteos principibus sacerdotum et senioribus, 4 dicentes: Peccavi, tradens sanguinem innocentem. At illi dixerunt: Quid ad nos? tu vide. 5 Et proiectis argenteis in templo, recessit et abiens se suspendit. 6 Principes autem sacerdotum, acceptis argenteis, dixerunt: Non licet eos mittere in thesaurum: quia pretium sanguinis est. 7 Consilio inito, emerunt ex illis agrum figuli, in sepulturam peregrinorum. 8 Propter hoc vocatus est ager ille, Ager Sanguinis, usque in hodiernum diem. 9 Tunc adimpletum est quod dictum est per Ieremiam prophetam dicentem: Et acceperunt triginta argenteos, pretium eius qui aestimatus est, quem aestimaverunt ex filiis Israel; 10 et dedit ea in agrum figuli, sicut constituit mihi Dominus.
4
Mors, Sepultura, et Resurrectio Iesu Christi
11 Iesus autem stetit ante praesidem et interrogavit eum praeses dicens: Tu es rex Iudaeorum? Respondit ei Iesus: Tu dicis. 12 Et cum accusaretur a principibus sacerdotum et senioribus, nihil respondit. 13 Tunc dicit illi Pilatus: Non audis quanta adversus te dicunt testimonia? 14 Et non respondit ei ad ullum verbum, ita ut miraretur praeses vehementer. 15 Per diem autem festum consueverat praeses populo dimittere unum vinctum, quem voluissent. 16 Habebant autem tunc vinctum insignem, qui dicebatur Barrabas. 17 Congregatis ergo illis, dixit Pilatus: Quem vultis dimittam vobis: Barabbam an Jesum, qui dicitur Christus? 18 Sciebat enim quod per invidiam tradidissent eum. 19 Sedente autem illo pro tribunali, misit ad eum uxor eius, dicens: Nihil tibi sit, et iusto illi: multa enim passa sum hodie in somnis propter eum. 20 Principes autem sacerdotum et seniores persuaserunt turbis ut peterent Barabbam, Jesum vero perderent. 21 Respondens autem praeses dixit illis: Quem vultis vobis ex duobus dimittam? Dicunt ei: Barabbam. 22 Dicit eis Pilatus: Quid ergo faciam de Iesu, qui dicitur Christus? Dicunt ei omnes: Crucifigatur. 23 Dixerunt autem praeses: Quid enim mali fecit? At illi magis clamabant dicentes: Crucifigatur. 24 Videns autem Pilatus quia nihil proficeret, sed magis tumultus fieret: accepta aqua, lavit manus coram turba, dicens: Innocens ego sum a sanguine huius iusti: vos videte. 25 Respondens autem universus populus, dixit: Sanguis eius super nos, et super filios nostros. 26 Tunc dimisit illis Barabbam: Jesum autem flagellatum tradidit ut crucifigeretur. 27 Tunc milites praesidis duxerunt Iesum in praetorium, et congregaverunt ad eum totam cohortem militum. 28 Et exuentes eum, veste coccinea induerunt eum. 29 et plectentes coronam de spinis, posuerunt super caput eius et arundinem in dextera eius: et genu flexo ante eum, illudebant ei, dicentes: Ave, rex Iudaeorum! 30 Et expuentes in eum, acceperunt arundinem et percutiebant caput eius. 31 Et postquam ei illuserunt, exuerunt eum chlamyde et induerunt eum vestimentis eius et duxerunt eum ut crucifigerent. 32 Exeuntes autem invenerunt hominem Cyrenensem, nomine Simonem: hunc angariaverunt ut crucem eius portaret. 33 Et cum venissent in locum qui dicitur Golgotha, quod est locus Calvarii, 34 Et dederunt ei acetum bibere cum felle mixtum: et cum gustasset, noluit bibere. 35 Et crucifixerunt eum, et diviserunt vestimenta eius, sortem mittentes: ut impleretur quod dictum est per prophetam: Diviserunt vestimenta mea sibi, et super vestem meam miserunt sortem. 36 Et sedentes, ibi observabant eum; 37 Et posuerunt super caput eius causam ipsius scriptam: HIC EST IESUS REX IUDAEORUM. 38 Tunc crucifixi sunt cum eo duo latrones: unus a dextris, et unus a sinistris. 39 Et praetereuntes maledicebant eum, capita moventes, 40 et dicentes: Vah! qui destruis templum Dei, et in triduo illud reædificas, salva te ipsum. Si Filius Dei es, descende de cruce. 41 Similiter et summi sacerdotes illudentes cum scribis et senioribus dixerunt: 42 Alios salvavit; se ipsum non potest salvare. Si rex Israel est, descendat nunc de cruce, et credemus ei. 43 Confidit in Deo; liberet nunc eum, si vult eum: dixit enim: Quia Filius Dei sum. 44 Idipsum autem et latrones, qui crucifixi erant cum eo, improperabant ei. 45 Ab hora autem sexta tenebrae factae sunt super totam terram usque ad horam nonam. 46 Et circa horam nonam Iesus clamavit voce magna, dicens: Eli, Eli, lama sabacthani? quod est dictum: Deus meus, Deus meus, quare dereliquisti me?
5
Mors, Sepultura, et Resurrectio Iesu Christi
47 Quidam autem ex illic stantibus audientes, dicebant: Eliam vocat iste. 48 Et statim currens unus ex eis, acceptam spongiam implevit aceto et imposuit arundini, et dabat ei bibere. 49 Ceteri vero dixerunt: Sine, videamus an veniat Elias liberans eum. 50 Iesus autem, iterum clamans voce magna, emisit spiritum. 51 Et ecce velum templi scissum est in duas partes a summo usque deorsum, et terra mota est, et petrae scissae sunt, 52 et aperta sunt monumenta, et multa corpora sanctorum qui dormierant surrexerunt, 53 Et exeuntes de monumentis post resurrectionem eius, venerunt in sanctam civitatem et apparuerunt multis. 54 Centurio autem, et qui cum eo erant custodientes Iesum, viso terrae motu, et quae facta erant, timuerunt valde, dicentes: Vere hic Filius Dei erat. 55 Erant autem ibi mulieres multae a longe spectantes, quae secutae sunt Iesum a Galilaea, ministrantes ei: 56 inter quas erat Maria Magdalene, et Maria Iacobi et Ioseph mater, et mater filiorum Zebedaei. 57 Cum autem sero factum esset, venit quidam homo dives ab Arimathæa, nomine Ioseph, qui et ipse discipulus erat Jesu. 58 hic accessit ad Pilatum et petiit corpus Iesu. Tunc Pilatus jussit reddi corpus. 59 Et accepto corpore, Ioseph involvit illud sindone mundo, 60 Et posuit illud in monumento suo novo, quod exciderat in petra, et volvit saxum magnum ad ostium sepulcri, et abiit. 61 Erant autem ibi Maria Magdalene, et altera Maria, sedentes contra sepulcrum. 62 Altera autem die, quae est post Parasceven, convenerunt principes sacerdotum et Pharisaei ad Pilatum, 63 dicentes: Domine, recordati sumus, quia seductor ille dixit, dum adhuc viveret: Post tres dies resurgam. 64 Praecipe ergo ut sepulcrum custodiatur usque in diem tertium, ne forte veniant discipuli eius noctu, et furentur eum, et dicant plebi: “Resurrexit a mortuis:” et erit novissimus error peior priore. 65 Ait illis Pilatus: Habetis custodiam; ite, et custodite quantum potestis. 66 Illi autem abeuntes, munierunt sepulcrum, signantes lapidem, et custodibus ponentes. Matthaeus 28 1 Vespere autem sabbati, cum illucesceret in prima sabbatorum, venit Maria Magdalene et altera Maria videre sepulcrum. 2 Et ecce terraemotus magnus factus est: angelus enim Domini descendit de caelo: et accedens revolvit lapidem, et sedebat super eum. 3 Erat autem aspectus eius sicut fulgur, et vestimenta eius alba sicut nix; 4 Prae timore autem eius exterriti sunt custodes et facti sunt velut mortui. 5 Respondens autem angelus dixit mulieribus: Nolite timere: scio enim vos Iesum, qui crucifixus est, quaeritis. 6 Non est hic: surrexit enim, sicut dixit. Venite, videte locum ubi positus erat Dominus. 7 Et cito euntes, dicite discipulis eius quia surrexit a mortuis: et ecce praecedit vos in Galilaeam: ibi eum videbitis: ecce, dixi vobis. 8 Et exierunt cito de monumento cum timore et magno gaudio, et concurrerunt nuntiare discipulis eius. 9 Et ecce Iesus occurrit illis dicens: “ Haute!” Illi autem accesserunt, et tenuerunt pedes eius, et adoraverunt eum. 10 Tunc ait illis Iesus: Nolite timere: ite, nuntiate fratribus meis ut eant in Galilaeam; ibi me videbunt. 11 Illis autem abeuntibus, ecce quidam de custodibus venerunt in civitatem, et nuntiaverunt principibus sacerdotum omnia quae facta erant.
6
Mors, Sepultura, et Resurrectio Iesu Christi
12 Et congregati cum senioribus, consilio accepto, pecuniam copiosam militibus dederunt, 13 dicentes: Dicite quia discipuli eius noctu venerunt, et furati sunt eum, nobis dormientibus. 14 Et si hoc in auditum venerit a praeside, nos ei suadebimus, et securos vos faciemus. 15 Accepta pecunia, fecerunt sicut docti erant; et divulgatum est verbum istud apud Iudaeos usque in hodiernum diem. 16 Undecim autem discipuli abierunt in Galilaeam, in montem ubi constituerat illis Iesus. 17 Et videntes eum adoraverunt; quidam autem dubitaverunt. 18 Et accedens Iesus locutus est eis, dicens: Data est mihi omnis potestas in caelo et in terra. 19 Euntes ergo docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris, et Filii, et Spiritus Sancti: 20 docentes eos servare omnia quaecumque mandavi vobis et ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi Amen.
Evangelium secundum Marcum Marcus 14 1 Post biduum erat Pascha et azyma: et quaerebant summi sacerdotes et scribæ quomodo eum dolo comprehenderent, et occiderent. 2 Dicebant autem: Non in die festo, ne forte tumultus fieret populi. 3 Et cum esset Bethaniae in domo Simonis leprosi, et recumberet, venit mulier habens alabastrum unguenti nardi spicati pretiosi: et fracto alabastro, effudit super caput eius. 4 Erant autem quidam indigniantes intra se, dicentes: Ut quid perditio unguenti ista facta est? 5 poterat enim venundari plus quam trecentis denariis, et dari pauperibus. Et murmurabant adversus eam. 6 Iesus autem dixit: “ Sinite eam, quid eam vexatis? Opus bonum operata est in me.” 7 Semper enim pauperes vobiscum habetis et cum volueritis potestis illis benefacere me autem non semper habetis. 8 Quod potuit, fecit: praevenit ungere corpus meum in sepulturam. 9 Amen dico vobis: Ubicumque praedicatum fuerit hoc evangelium in toto orbe terrarum, et quod fecit haec, narrabitur in memoriam eius. 10 Et Judas Iscariotes, unus de duodecim, abiit ad summos sacerdotes, ut proderet eum illis. 11 Qui audientes gavisi sunt, et promiserunt ei pecuniam daturos. Et quaerebat quomodo eum opportune traderet. 12 Et primo die azymorum, quando Pascha immolabant, dicunt ei discipuli: Quo vis eamus et paremus ut Pascha manduces? 13 Et mittit duos ex discipulis suis, et dicit illis: “ Ite in civitatem, et occurret vobis homo portans urnam aquae; sequimini eum.” 14 Et quocumque introierit, dicite domino domus: “Magister dicit: Ubi est cubiculum hospitum, ubi Pascha cum discipulis meis manducem?” 15 Et ipse vobis demonstrabit cenaculum magnum, instructum et ibi paratum: ibi parate nobis. 16 Et abierunt discipuli eius et venerunt in civitatem et invenerunt sicut dixerat illis et paraverunt pascha. 17 Vespere autem facto, venit cum duodecim. 18 Et discumbentibus illis et manducantibus, ait Iesus: Amen dico vobis quia unus ex vobis tradet me, qui manducat mecum. 19 At illi coeperunt contristari et dicere ei singillatim: “Num ego sum?” Alii vero dixit: “Num ego sum?” 20 Respondens autem dixit illis: Unus ex duodecim est, qui mecum intingit in catino. 21 Filius quidem hominis vadit, sicut scriptum est de eo: væ autem homini illi per quem Filius hominis traditur! Bonum erat ei, si natus non fuisset homo ille.
7
Mors, Sepultura, et Resurrectio Iesu Christi
22 Et edentibus illis, accepit Iesus panem et benedixit ac fregit et dedit eis et ait: Accipite, edite: hoc est corpus meum. 23 Et accepto calice, gratias agens dedit eis; et biberunt ex eo omnes. 24 Et dixit eis: Hic est sanguis meus novi testamenti, qui pro multis effundetur. 25 Amen dico vobis: Non bibam amplius de genimine vitis usque in diem illum cum illud bibam novum in regno Dei. 26 Et hymno dicto, exierunt in montem Olivarum. 27 Et ait illis Iesus: Omnes vos scandalizabimini in me in ista nocte: scriptum est enim: Percutiam pastorem, et dispergentur oves. 28 Postquam autem resurrexero, praecedam vos in Galilaeam. 29 Petrus autem ait illi: Etsi omnes scandalizati erunt, sed non ego. 30 Et dicit ei Iesus: Amen dico tibi: Hodie, hac nocte, antequam gallus bis cantet, ter me negabis. 31 At ille vehementius loquebatur: “Etsi oporteat me tecum mori, non te negabo.” Similiter et omnes dixerunt. 32 Et veniunt in praedium, qui vocatur Gethsemani. Et ait discipulis suis: “ Sedite hic donec orem.” 33 Et assumit Petrum, et Iacobum, et Ioannem secum, et coepit pavere et tædere. 34 et ait illis: Tristis est anima mea usque ad mortem: manete hic et vigilate. 35 Et progressus paululum, procidit in terram, et orabat ut, si fieri posset, transiret ab eo hora. 36 Et dixit: Abba, Pater, omnia tibi possibilia sunt: transfer calicem hunc a me: verumtamen non quod ego volo, sed quod tu. 37 Et venit, et invenit eos dormientes, et dicit Petro: Simon, dormis? non potuisti unam horam vigilare? 38 Vigilate et orate, ne in temptationem intretis. Spiritus quidem promptus est, caro vero infirma. 39 Et iterum abiens oravit, eadem verba dicens. 40 Et reversus, iterum eos dormientes invenit (erant enim oculi eorum gravati), et non sciebant quid responderent ei. 41 Et venit tertio, et dicit eis: Dormite nunc, et requiescite: sufficit; venit hora; ecce Filius hominis traditur in manus peccatorum. 42 Surgite, eamus; ecce appropinquavit qui me tradet. 43 Et statim, adhuc eo loquente, venit Judas unus de duodecim, et cum eo turba multa cum gladiis et fustibus, a principibus sacerdotum, et scribis, et senioribus. 44 Qui autem tradidit eum, dederat illis signum, dicens: Quemcumque osculatus fuero, ipse est; capite eum et ducite caute. 45 Et cum venisset, statim accedens ad eum, ait: “Abbé, Abbé!”, osculatus est eum. 46 Et manus iniecerunt in eum et tenuerunt eum. 47 Unus autem ex circumstantibus educens gladium percussit servum summi sacerdotis et amputavit ei aurem. 48 Et respondens Iesus ait illis: “ Quasi ad latronem cum gladiis et fustibus existis me comprehendere?” 49 Quotidie vobiscum eram in templo docens, et non me tenuistis; sed necesse erat ut impleantur Scripturae. 50 Et omnes eum relinquentes fugerunt. 51 Adolescens autem quidam sequebatur eum amictus linteo super nudum corpus; et tenuerunt eum iuvenes. 52 Et rejecta sindone, nudus fugit ab eis. 53 Et duxerunt Jesum ad summum sacerdotem, et convenerunt cum eo omnes principes sacerdotum, et seniores, et scribæ. 54 Petrus autem a longe secutus est eum usque intro in atrium summi sacerdotis: et sedebat cum ministris ad ignem, et calefaciebat se.
8
Mors, Sepultura, et Resurrectio Iesu Christi
55 Summi autem sacerdotes et omne concilium quaerebant testimonium adversus Iesum ut eum interficerent, et non invenerunt. 56 Multi enim falsum testimonium adversus eum dixerunt, et testimonia eorum non erant congruentia. 57 Et surgentes quidam falsum testimonium ferebant adversus eum, dicentes: 58 Audivimus eum dicentem: “Ego dissolvam templum hoc manu factum et intra triduum aliud non manu factum aedificabo.” 59 Sed neque ita congruentia testimonia eorum erat. 60 Et surgens summus sacerdos in medium, interrogavit Iesum, dicens: Nonne respondes quidquam ad ea quae tibi testificantur hi? 61 Ille autem tacebat, et nihil respondit. Rursum summus sacerdos eum interrogavit, et dixit ei: Tu es Christus Filius Dei benedicti? 62 Iesus autem dixit: Ego sum: et videbitis Filium hominis sedentem a dextris virtutis Dei, et venientem cum nubibus caeli. 63 Tunc princeps sacerdos scindens vestimenta sua, ait: Quid adhuc desideramus testes? 64 Audistis blasphemiam: quid vobis videtur? Qui omnes eum damnaverunt, reus mortis. 65 Et coeperunt quidam in eum conspuere, et velare faciem eius, et alapis eum caedere, et dicere ei: Prophetiza: et ministri eum palmas dabant. 66 Et cum Petrus esset deorsum in atrio, venit una ex ancillis summi sacerdotis, 67 et cum vidisset Petrum se calefacientem, aspiciens illum, dixit: Et tu cum Iesu Nazareno eras. 68 At ille negavit, dicens: Nescio, neque intellego quid dicas. Et exiit foras ante atrium, et gallus cantavit. 69 Rursus autem eum ancilla videns coepit dicere circumstantibus: “Hic ex illis est.” 70 At ille iterum negavit. Et post paulum rursus qui astabant dixerunt Petro: Vere ex illis es: nam et Galilaeus es, et loquela tua consentit illis. 71 Ille autem coepit anathematizare et jurare dicens: “Nescio hominem hunc, quem dicitis”. 72 Et iterum gallus cantavit. Et recordatus est Petrus verbi quod dixerat ei Iesus: Priusquam gallus cantet bis, ter me negabis. Et cogitans flevit. Marcus 15 1 Et confestim mane consilium facientes summi sacerdotes cum senioribus, et scribis, et universo concilio, vincientes Jesum, duxerunt, et tradiderunt Pilato. 2 Pilatus autem interrogavit eum: "Tu es rex Iudaeorum?" At ille respondens, ait ei: " Tu dicis." 3 Et accusabant eum summi sacerdotes in multis; ipse autem nihil respondit. 4 Pilatus autem iterum eum interrogavit, dicens: Nonne respondes quicquam? Vide quot accusationes adversus te afferant. 5 Iesus autem adhuc nihil respondit, ita ut miraretur Pilatus. 6 Per diem autem festum dimisit illis unum ex vinctis, quemcumque petiissent. 7 Erat autem quidam nomine Barabbas, qui cum seditiosis vinctus erat, qui in seditione homicidium fecerat. 8 Et clamans turba coepit rogare, sicut semper fecerat illis. 9 Pilatus autem respondit eis, dicens: Vultis dimittam vobis regem Iudaeorum? 10 Sciebat enim quod per invidiam tradidissent eum summi sacerdotes. 11 Summi autem sacerdotes concitaverunt turbam, ut magis Barabbam dimitteret eis. 12 Pilatus autem iterum respondens dixit illis: Quid ergo vultis faciam regi Iudaeorum? 13 At illi iterum clamaverunt: Crucifige eum. 14 Pilatus autem dicebat eis: Quid enim mali fecit? At illi magis clamabant: Crucifige eum. 15 Pilatus autem volens populo satisfacere, dimisit illis Barabbam, tradidit autem Iesum flagellis caesum, ut crucifigeretur. 16 Milites autem duxerunt eum in atrium, quod dicitur Praetorium, et convocaverunt totam cohortem.
9
Mors, Sepultura, et Resurrectio Iesu Christi
17 et induunt eum purpureo, et plectentes spineam coronam imposuerunt capiti eius, 18 et coeperunt salutare eum: Ave, rex Iudaeorum! 19 Et percusserunt caput eius arundine et conspuerunt in eum et genua ponentes adoraverunt eum 20 Et postquam illuserunt ei, exuerunt eum purpura et induerunt eum vestimentis suis et educunt illum ut crucifigerent eum. 21 Et angariaverunt praetereuntem quendam Simonem Cyrenensem, qui de villa veniebat, patrem Alexandri et Rufi, ut portaret crucem eius. 22 Et perducunt illum in Golgotha locum, quod est interpretatum Calvarii locus. 23 Et dederunt ei vinum myrrha mixtum: et non accepit. 24 Et cum crucifixerunt eum, diviserunt vestimenta eius, sortem mittentes super eis, quis quid tolleret. 25 Erat autem hora tertia, et crucifixerunt eum. 26 Et erat inscriptio accusationis eius inscripta: REX Iudaeorum. 27 Et cum eo crucifixerunt duos latrones: unum a dextris eius, et unum a sinistris eius. 28 Et impleta est Scriptura, quae dicit: Et cum iniquis reputatus est. 29 Et praetereuntes maledicebant eum, capita moventes, et dicentes: Vah, qui destruis templum et in tribus diebus reædificas, 30 Salvum fac te ipsum descendens de cruce. 31 Similiter et summi sacerdotes illudentes, inter se cum scribis dixerunt: Alios salvos fecit; se ipsum non potest salvum facere. 32 Christus rex Israël descendat nunc de cruce, ut videamus et credamus. Et qui cum eo crucifixi erant, conviciabantur ei. 33 Et cum facta esset hora sexta, tenebrae factae sunt super totam terram usque ad horam nonam. 34 Et hora nona Iesus clamavit voce magna, dicens: Eloi, Eloi, lama sabacthani? quod est interpretatum: Deus meus, Deus meus, quare dereliquisti me? 35 Et quidam ex circumstantibus audientes, dicebant: Ecce, Eliam vocat. 36 Et currens unus, et implevit spongiam aceto, et imponens arundini potum dabat ei, dicens: “Sine, videamus an veniat Elias ut deponat eum.” 37 Iesus autem clamans voce magna expiravit. 38 Et velum templi scissum est in duas partes a summo usque deorsum. 39 Videns autem centurio, qui ex adverso stabat, quia sic clamans expiravit, dixit: Vere hic homo Filius Dei erat. 40 Erant autem et mulieres de longe aspicientes: inter quas erat Maria Magdalene, et Maria Jacobi minoris et Ioseph mater, et Salome. 41 (quae et cum esset in Galilaea, secutae erant eum et ministrabant ei;) et aliae multae mulieres quae cum eo ascenderant Hierosolymam. 42 Et cum iam sero advenisset, quia erat Parasceve, quod est ante sabbatum, 43 venit Iosephus ab Arimathæa nobilis consiliarius, qui et ipse exspectabat regnum Dei, et cum audacter introivit ad Pilatum, et petiit corpus Jesu. 44 Pilatus autem mirabatur si iam mortuus esset. Et vocato centurione, interrogavit eum si iam mortuus esset. 45 Et cum hoc cognovisset a centurione, donavit corpus Ioseph. 46 Et emit sindonem et deponens eum involvit sindone et posuit eum in monumento quod erat excisum de petra et volvit lapidem ad ostium monumenti 47 Maria autem Magdalene et Maria Ioseph aspiciebant ubi poneretur. Marcus 16 1 Et cum transisset sabbatum, Maria Magdalene, et Maria Jacobi, et Salome emerunt aromata ut venientes ungerent eum. 2 Et valde mane primo die sabbatorum, venerunt ad monumentum, oriente sole.
10
Mors, Sepultura, et Resurrectio Iesu Christi
3 Et dixerunt ad invicem: Quis revolvet nobis lapidem ab ostio monumenti? 4 Et respicientes viderunt lapidem revolutum esse. Erat enim magnus valde. 5 Et introeuntes in monumentum, viderunt iuvenem sedentem in dextris, coopertum stola alba, et conturbati sunt. 6 Qui dicit illis: Nolite expavescere: Jesum Nazarenum, qui crucifixus est, quaeritis: surrexit, non est hic: ecce locus ubi posuerunt eum. 7 Sed ite, dicite discipulis eius et Petro quia praecedit vos in Galilaeam: ibi eum videbitis, sicut dixit vobis. 8 At illae exeuntes cito fugerunt de monumento, insuper tremebant et pavorem incutiebat, neque cuiquam quicquam dixerunt; timebant enim. 9 Resurrex autem mane prima sabbatorum, apparuit primo Mariae Magdalenae, de qua ejecerat septem dæmonia. 10 Illa abiit, et nuntiavit his qui cum eo fuerant, dum lugebant et flebant. 11 Et illi audientes quia viveret et visus esset ab ea, non crediderunt. 12 Post haec duobus ex eis ambulantibus apparuit in alia forma, dum ibant in villam. 13 Et illi euntes nuntiaverunt ceteris: nec illis crediderunt. 14 Novissime undecim apparuit recumbentibus illis, et exprobravit incredulitatem eorum et duritiam cordis, quia non crediderunt iis qui viderant eum resurrexisse. 15 Et dixit eis: Euntes in mundum universum praedicate evangelium omni creaturae. 16 Qui crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit: qui vero non crediderit, damnabitur. 17 Signa autem eos qui crediderint, haec sequentur: in nomine meo daemonia eicient, linguis novis loquentur, 18 Serpentes tollent, et si mortiferum quid biberint, non eis nocebit; super aegros manus imponent, et sanabuntur. 19 Et Dominus quidem postquam locutus est eis, assumptus est in caelum, et sedet a dextris Dei. 20 Illi autem profecti praedicaverunt ubique, Domino cooperante et sermonem confirmante signis sequentibus. Amen.
Evangelium secundum Lucam Lucas 22 1 Appropinquabat autem dies festus azymorum, qui dicitur Pascha. 2 et quaerebant principes sacerdotum et scribae quomodo eum interficerent; timebant enim populum. 3 Intravit autem Satanas in Judam, qui cognominatur Iscariotes, qui erat de duodecim. 4 Et abiit, et locutus est cum principibus sacerdotum et centurionibus, quomodo eum traderet eis. 5 Et gavisi sunt, et pacti sunt pecuniam illi dare. 6 Et promisit, et quaerebat occasionem ut traderet illum eis absente turbis. 7 Venit autem dies azymorum, in qua necesse erat mactare pascha. 8 Et misit Petrum et Ioannem, dicens: Euntes parate nobis Pascha, ut manducemus. 9 At illi dixerunt ei: “Ubi vis nos paremus?” 10 Et dixit illis: Ecce, introeuntibus vobis in civitatem, occurret vobis vir portans urceum aquae; sequimini eum in domum, in quam invenerit. 11 Et dicetis domino domus: “Dicit tibi Magister: Ubi est cubiculum hospitum, ubi Pascha cum discipulis meis manducem?” 12 Et ipse vobis demonstrabit cenaculum magnum, instructum; ibi parate. 13 Et abierunt, et invenerunt sicut dixerat illis, et paraverunt pascha. 14 Et cum venit hora, discubuit, et duodecim apostoli cum eo. 15 Et ait illis: Desiderio desideravi hoc pascha vobiscum manducare, antequam patiar. 16 Dico enim vobis, non manducabo illud, donec impleatur in regno Dei. 17 Et accepto calice, gratias egit, et dixit: Accipite, et dividite inter vos: 11
Mors, Sepultura, et Resurrectio Iesu Christi
18 Dico enim vobis, non bibam de generatione vitis, donec regnum Dei veniat. 19 Et accepto pane gratias egit et fregit et dedit eis dicens: Hoc est corpus meum, quod pro vobis datur: hoc facite in meam commemorationem. 20 Similiter et calicem post cenam, dicens: Hic calix est novum testamentum in sanguine meo, qui pro vobis effundetur. 21 Sed ecce manus tradentis me, mecum est in mensa. 22 Et quidem Filius hominis, sicut constitutum est, vadit: væ autem homini illi per quem traditur! 23 Et coeperunt inter se quaerere quis ex eis esset qui hoc facturus esset. 24 Facta est autem et contentio inter eos, quis eorum haberetur maior. 25 Dixit autem eis: Reges gentium dominantur eis: et qui potestatem habent super eos, benefactores vocantur. 26 Vos autem non sic, sed qui maior est in vobis, fiat sicut minor; et qui praecessor est, sicut ministrator. 27 Nam quis maior est, qui recumbit, an qui ministrat? Nonne qui recumbit, ego autem in medio vestrum sum, sicut qui ministrat. 28 Vos estis qui permansistis mecum in tentationibus meis. 29 Et ego dispono vobis, sicut disposuit mihi Pater meus regnum; 30 ut edatis et bibatis super mensam meam in regno meo, et sedeatis super thronos iudicantes duodecim tribus Israel. 31 Ait autem Dominus: Simon, Simon, ecce Satanas expetivit vos ut cribraret sicut triticum: 32 ego autem pro te rogavi ut non deficiat fides tua et tu cum conversus fueris confirma fratres tuos 33 Qui dixit ei: Domine, paratus sum tecum ire et in carcerem et in mortem. 34 At ille dixit: “ Dico tibi, Petre, non cantabit gallus hodie, priusquam ter negabis te nosse me.” 35 Et dixit eis: Quando misi vos sine sacculo et pera et calceamentis, aliquid defuit vobis? At illi dixerunt: Nihil. 36 Dixit ergo eis: “ Sed nunc, qui habet sacculum, tollat, similiter et peram; et qui non habet, vendat tunicam suam et emat gladium.” 37 Dico enim vobis, quoniam adhuc hoc quod scriptum est, oportet impleri in me: Et cum iniquis deputatus est. Quia ea quae sunt de me finem habent. 38 At illi dixerunt: Domine, ecce duo gladii hic. At ille dixit eis: Satis est. 39 Et egressus ibat, sicut semper faciebat, in montem Olivarum; secuti sunt autem illum et discipuli eius. 40 Et cum pervenisset ad locum illum, dixit illis: “ Orate ne intretis in tentationem.” 41 Et ipse avulsus est ab eis quantum iactus est lapidis, et positis genibus orabat, 42 dicens Pater, si vis, transfer calicem hunc a me: verumtamen non mea voluntas, sed tua fiat. 43 Apparuit autem illi angelus de caelo, confortans eum. Et factus in agonia, prolixius orabat, et sudor eius factus est sicut guttae sanguinis decurrentes in terram. 45 Et cum surrexisset ab oratione et venisset ad discipulos suos, invenit eos dormientes prae tristitia. 46 Et ait illis: Quid dormitis? Surgite et orate, ne in tentationem intretis. 47 Adhuc eo loquente, ecce turba: et qui vocabatur Iudas, unus de duodecim, antecedebat eos, et appropinquavit ad Iesum ut oscularetur eum. 48 Iesus autem dixit ei: Iuda, osculo Filium hominis tradis? 49 Videntes autem hi qui circa ipsum erant, quod futurum erat, dixerunt ei: Domine, percutimus gladio? 50 Et percussit unus ex illis servum principis sacerdotum, et amputavit eius auriculam dextram. 51 Respondens autem Iesus dixit: “ Sinite usque huc.” Et tetigit aurem eius et sanavit eum. 52 Dixit autem Iesus ad principes sacerdotum et magistratus templi et seniores qui venerant ad se: “ Quasi ad latronem existis cum gladiis et fustibus?”
12
Mors, Sepultura, et Resurrectio Iesu Christi
53 Cum quotidie vobiscum essem in templo, non extendistis manus in me: sed haec est hora vestra et potestas tenebrarum. 54 Comprehendentes autem eum, duxerunt et introduxerunt in domum principis sacerdotum: Petrus vero sequebatur a longe. 55 Accenso autem igne in medio atrio et circumsedentibus simul, Petrus in medio eorum sedit. 56 Ancilla autem quaedam eum sedentem ad ignem videns, et eum intuens dixit: Et hic cum illo erat. 57 At ille negavit eum, dicens: Mulier, non novi illum. 58 Et post pusillum alius videns eum dixit: Et tu de illis es. Petrus vero dixit: O homo, non sum. 59 Et post spatium fere horae unius, alius quidam affirmavit, dicens: Vere et hic cum illo erat: nam et Galilæus est. 60 Et ait Petrus: Homo, nescio quid dicas. Et statim, adhuc illo loquente, cantavit gallus. 61 Et conversus Dominus respexit Petrum, et recordatus est Petrus verbi Domini, sicut dixerat ei: “ Priusquam gallus cantet, ter me negabis.” 62 Et egressus foras Petrus flevit amare. 63 Et viri qui tenebant Iesum, illudebant ei, caedentes. 64 Et velaverunt eum, et percusserunt faciem eius, et interrogaverunt eum, dicentes: Prophetiza, quis est qui te percussit? 65 Et alia multa blasphemantes dixerunt in eum. 66 Et ut dies factus est, convenerunt seniores populi et principes sacerdotum et scribæ et duxerunt illum in concilium suum, dicentes: 67 Tu es Christus? Dic nobis. Et ait illis: Si vobis dixero, non credetis. 68 Et si vos interrogo, non respondebitis mihi, neque dimittetis. 69 Ex hoc autem erit Filius hominis sedebit a dextris virtutis Dei. 70 Dixerunt autem omnes: Tu ergo es Filius Dei? Qui dixit eis: Vos dicitis quia ego sum. 71 At illi dixerunt: Quid adhuc desideramus testimonium? ipsi enim audivimus ex ore eius. Lucas 23 1 Et surgens omnis multitudo eorum, duxerunt illum ad Pilatum. 2 Coeperunt autem eum accusare, dicentes: Hunc invenimus subvertentem gentem nostram, et prohibentem tributa dare Cæsari, et dicentem se Christum regem esse. 3 Pilatus autem eum interrogavit dicens: “Tu es rex Iudaeorum?” At ille respondens ait: “ Tu dicis.” 4 Ait autem Pilatus ad principes sacerdotum et turbam: “Nullam causam invenio in hoc homine.” 5 At illi invalescebant, dicentes: Commovet populum docens per totam Iudaeam, incipiens a Galilaea usque huc. 6 Pilatus autem audiens de Galilaea, interrogavit si homo Galilaeus esset. 7 Et ut cognovit quod de Herodis potestate esset, remisit eum ad Herodem, qui et ipse Hierosolymis erat illis diebus. 8 Herodes autem viso Iesu gavisus est valde; erat enim cupiens videre eum, eo quod audierat multa de eo, et sperabat se signum aliquod videre ab eo fieri. 9 Interrogavit autem eum multis verbis; at ille nihil ei respondit. 10 Stabant autem principes sacerdotum et scribæ, et vehementer accusabant eum. 11 Sprevit autem illum Herodes cum exercitu suo et illusit indutum veste splendida et remisit ad Pilatum. 12 Et facti sunt amici Herodes et Pilatus in ipsa die: nam antea inimici erant ad invicem. 13 Pilatus autem, convocatis principibus sacerdotum et magistratibus et populo, 14 dixit ad illos: “Obtulistis mihi hunc hominem quasi subvertentem populum, et ecce ego coram vobis interrogans nullam causam inveni in homine hoc ex his quibus eum accusatis. 15 Sed neque Herodes: nam remisi vos ad illum, et ecce nihil dignum morte actum est ei. 16 Emendatum ergo illum dimittam. 17 (Necesse enim erat eis dimittere unum per diem festum.)
13
Mors, Sepultura, et Resurrectio Iesu Christi
18 Clamaverunt autem simul omnes, dicentes: Tolle hunc, et dimitte nobis Barabbam! 19 (qui propter seditionem quamdam factam in civitate et homicidium missus est in carcerem.) 20 Pilatus autem iterum locutus est ad eos, volens dimittere Jesum. 21 At illi clamabant, dicentes: Crucifige eum, crucifige eum. 22 Ille autem tertio dixit ad eos: Quid enim mali fecit iste? Nullam causam mortis invenio in eo: corripiam ergo illum et dimittam. 23 At illi instabant vocibus magnis postulantes ut crucifigeretur: et invalescebant voces eorum et principibus sacerdotum. 24 Et Pilatus adjudicavit ut fieri posset sicut petierant. 25 Dimisit autem illis eum qui propter seditionem et homicidium missus fuerat in carcerem, quem petebant; Jesum autem tradidit voluntati eorum. 26 Et cum abducerent eum, apprehenderunt Simonem quendam Cyrenensem venientem de villa et imposuerunt illi crucem ut portaret eam post Iesum. 27 Sequebatur autem illum magna turba populi et mulierum, quae plangebant et lamentabant eum. 28 Conversus autem ad illas Iesus dixit: Filiae Hierosolymae, nolite flere super me, sed super vos ipsas flete et super filios vestros. 29 Ecce enim venient dies in quibus dicent: Beatae steriles, et ventres qui non pepererunt, et ubera quae non lactaverunt. 30 Tunc incipient dicere montibus: Cadite super nos; et collibus: Operite nos. 31 Nam si in viridi ligno haec faciunt, in arido quid fiet? 32 Ducebantur autem et alii duo nequam cum eo, ut interficerentur. 33 Et postquam venerunt in locum, qui vocatur Calvariae, ibi crucifixerunt eum et latrones, unum a dextris et alterum a sinistris. 34 Tunc dicebat: Pater, dimitte illis: non enim sciunt quid faciunt. Dividentes vero vestimenta eius, miserunt sortes. 35 Et stabat populus spectans, et deridebant illum et principes cum eis, dicentes: Alios salvos fecit, se salvet, si hic est Christus Dei electus. 36 Illudebant autem ei et milites accedentes, et acetum offerentes ei, 37 et dicentes: Si tu es rex Iudaeorum, salvum fac te ipsum. 38 Erat autem et inscriptio super eum litteris Graecis, et Latinis, et Hebraeis: HIC EST REX IUDAEORUM. 39 Unus autem de his qui pendebant, latronibus, maledicebat eum, dicens: Si tu es Christus, salvum fac te ipsum et nos. 40 Respondens autem alter increpabat illum, dicens: Neque tu times Deum, cum in eadem damnatione es? 41 Et nos quidem iuste, nam digna factis nostris mercedem accipimus: hic vero nihil mali fecit. 42 Et dicebat ad Iesum: Domine, memento mei cum veneris in regnum tuum. 43 Et dixit illi Iesus: Amen dico tibi: Hodie mecum eris in paradiso. 44 Erat autem fere hora sexta, et tenebrae factae sunt super totam terram usque ad horam nonam. 45 Et obscuratus est sol, et velum templi scissum est medium. 46 Et clamans voce magna Iesus ait: Pater, in manus tuas commendo spiritum meum. Et haec dicens, expiravit. 47 Videns autem centurio quod factum erat, glorificavit Deum, dicens: Vere hic homo iustus erat. 48 Et omnis turba eorum, qui simul ad spectaculum istud convenerant et videbant quae fiebant, percutientes pectora sua revertebantur. 49 Stabant autem omnes noti eius a longe, et mulieres quae secutæ erant eum a Galilæa, quæ dicebantur. 50 Et ecce vir nomine Ioseph, consiliarius, et vir bonus et iustus. 51 (hic non consenserat consilio et facto eorum; hic erat ab Arimathæa civitate Iudaeorum, qui et ipse exspectabat regnum Dei.)
14
Mors, Sepultura, et Resurrectio Iesu Christi
52 Hic accessit ad Pilatum et petiit corpus Iesu. 53 Et depositum involvit sindone et posuit in monumento quod erat in saxo excisum, in quo nemo antea positus erat. 54 Et dies ille erat Parasceves, et sabbatum appropinquabat. 55 Subsecutae autem mulieres, quae cum eo venerant de Galilaea, viderunt monumentum et quomodo positum erat corpus eius. 56 Et revertentes paraverunt aromata et unguenta; et sabbato quieverunt secundum mandatum. Lucas 24 1 Prima autem die sabbatorum, valde mane venerunt ad monumentum, portantes quae paraverant aromata, et quidam alii secum. 2 Et invenerunt lapidem revolutum a monumento. 3 Et ingressi, non invenerunt corpus Domini Iesu. 4 Et factum est, dum mente confusi essent de hoc, ecce duo viri steterunt iuxta illos in vestibus splendidis, 5 Cum autem timerent et inclinarent vultum ad terram, dixerunt ad illas: Quid quaeritis viventem cum mortuis? 6 Non est hic, sed resurrexit; mementote quomodo locutus est vobis cum adhuc in Galilaea esset, 7 dicens quia oportet Filium hominis tradi in manus hominum peccatorum et crucifigi et tertia die resurgere 8 Et recordati sunt verborum eius, 9 Et regressae a monumento nuntiaverunt haec omnia undecim et ceteris omnibus. 10 Erat autem Maria Magdalene, et Joanna, et Maria Jacobi, et ceterae quae cum eis erant, quae nuntiaverunt ad apostolos haec. 11 Et visa sunt illis verba eorum sicut fabulae, et non crediderunt illis. 12 Tunc surgens Petrus cucurrit ad monumentum et inclinans se vidit lintea separata posita et abiit, mirans in se ipso de eo quod factum erat. 13 Et ecce duo ex illis ibant ipsa die in vicum, nomine Emmaus, quod erat ab Hierosolymis stadiis sexaginta. 14 Et ipsi loquebantur ad invicem de his omnibus quae acciderant. 15 Et factum est, dum inter se fabularentur et secum conquirerent, ipse Iesus appropinquans ibat cum illis. 16 Oculi autem eorum obstructi sunt ne eum agnoscerent. 17 Et ait illis: “ Quia sunt hi sermones quos inter vos ambulatis, et estis tristes?” 18 Et respondens unus ex eis, cui nomen Cleopas, dixit ei: “Tu solus peregrinus es in Hierosolymis, et nescis quae facta sunt in illa his diebus?” 19 Et dixit eis: “ Quae?” At illi dixerunt ei: “De Iesu Nazareno, qui fuit vir propheta, potens in opere et sermone coram Deo et omni populo:” 20 Et quomodo eum tradiderunt principes sacerdotum et principes nostri in damnationem mortis, et crucifixerunt eum. 21 Nos autem speravimus quia ipse esset redempturus Israël: et super haec omnia, hodie tertia dies est quod haec facta sunt. 22 Sed et mulieres quaedam ex nostris nos terruerunt, quae mane fuerunt ad sepulcrum; 23 Et cum corpus eius non invento, venerunt, dicentes se etiam visionem angelorum vidisse, qui dicunt eum vivere. 24 Et quidam ex nobiscum abierunt ad monumentum: et invenerunt ita sicut mulieres dixerant: ipsum autem non viderunt. 25 Et ipse dixit ad eos: O stulti et tardi corde ad credendum omnia quae locuti sunt prophetae! 26 Nonne oportuit haec pati Christum et intrare in gloriam suam?
15
Mors, Sepultura, et Resurrectio Iesu Christi
27 Et incipiens a Moyse et omnibus prophetis, interpretabatur illis in omnibus Scripturis quae de ipso erant. 28 Et appropinquaverunt vico, quo ibant: et ipse se longius ire finxit. 29 Coegerunt autem illum, dicentes: Mane nobiscum, quoniam advesperascit, et dies iam declinavit. Et intravit ut apud eos maneret. 30 Et factum est, dum recumbebat cum eis, accepit panem et benedixit, ac fregit et dedit illis. 31 Et aperti sunt oculi eorum, et cognoverunt eum; et ipse evanuit ex oculis eorum. 32 Et dixerunt ad invicem: Nonne cor nostrum ardens erat in nobis, dum loquebatur nobis in via, et dum aperiebat nobis Scripturas? 33 Et surgentes eadem hora regressi sunt Hierosolymam et invenerunt congregatos undecim et eos qui cum illis erant, 34 dicentes: Quod surrexit Dominus vere, et apparuit Simoni. 35 Et ipsi narraverunt quae facta erant in via, et quomodo cognoverint eum ab eis in fractione panis. 36 Dum haec loquuntur, ipse Iesus stetit in medio eorum et dicit eis: Pax vobis. 37 Conturbati vero et conterriti, existimabant se spiritum vidisse. 38 Et dixit eis: Quid turbati estis, et cogitationes ascendunt in cordibus vestris? 39 Videte manus meas et pedes meos, quia ipse ego sum: palpate me et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere. 40 Et cum haec dixisset, ostendit eis manus et pedes. 41 Adhuc illis non credentibus prae gaudio et mirantibus, dixit eis: Habetis hic aliquid quod manducetur? 42 At illi obtulerunt ei partem piscis assi et favum mellis. 43 Et accipiens manducavit coram eis. 44 Et dixit ad eos: Haec sunt verba quae locutus sum ad vos cum adhuc vobiscum essem, quia necesse erat impleri omnia quae scripta sunt in lege Moysi, et in prophetis, et in psalmis de me. 45 Tunc aperuit eis sensum, ut intellegerent Scripturas, 46 et dixit eis: Sic scriptum est, et sic oportebat Christum pati et resurgere a mortuis tertia die: 47 et praedicari in nomine eius paenitentiam et remissionem peccatorum in omnes gentes, incipientes ab Ierosolymis. 48 Vos autem testes estis horum rerum. 49 Et ecce ego mitto promissionem Patris mei in vos: vos autem manete in civitate Hierosolymis, donec induamini virtute ex alto. 50 Eduxit autem eos foras usque ad Bethaniam, et elevatis manibus suis benedixit eis. 51 Et factum est, dum benediceret illis, recessit ab eis et ferebatur in caelum. 52 Et ipsi adorantes regressi sunt Hierosolymam cum gaudio magno. 53 et erant semper in templo, laudantes et benedicentes Deum. Amen.
Evangelium Ioannis Ioannes 18 1 His dictis Iesus, egressus est cum discipulis suis trans torrentem Cedron, ubi erat hortus, in quem introivit ipse et discipuli eius. 2 Sciebat autem et Judas, qui tradebat eum, locum: quia frequenter Iesus convenerat illuc cum discipulis suis. 3 Judas ergo, cum accepisset cohortem et ministros a principibus sacerdotum et Pharisaeis, venit illuc cum laternis et facibus et armis. 4 Iesus itaque sciens omnia quae ventura erant super eum, processit et dixit eis: Quem quaeritis? 5 Responderunt ei: Iesum Nazarenum. Dicit eis Iesus: Ego sum. Stabat autem et Judas, qui tradebat eum, cum ipsis. 6 Ut ergo dixit eis: “Ego sum!”, abierunt retrorsum et ceciderunt in terram. 16
Mors, Sepultura, et Resurrectio Iesu Christi
7 Iterum ergo eos interrogavit: Quem quaeritis? Dixerunt autem: Iesum Nazarenum. 8 Respondit Iesus: “ Dixi vobis quia ego sum: si ergo me quaeritis, sinite hos abire. 9 Ut sermo impleretur quem dixit: “ Quos dedisti mihi, neminem perdidi.” 10 Simon ergo Petrus habens gladium eduxit eum et percussit servum principis sacerdotis et abscidit auriculam eius dextram. Erat autem nomen servi Malchus. 11 Dixit ergo Iesus Petro: Mitte gladium tuum in vaginam; calicem, quem dedit mihi Pater, non bibam illum? 12 Cohors autem et tribunus et ministri Iudaeorum comprehenderunt Iesum et ligaverunt eum, 13 Et adduxerunt eum ad Annam primum; erat enim socer Caiphae, qui erat pontifex anni illius. 14 Caiphas autem erat, qui consilium dederat Iudaeis: Quia expedit unum hominem mori pro populo. 15 Sequebatur autem Jesum Simon Petrus, et alius discipulus. Discipulus autem ille erat notus pontifici, et introivit cum Jesu in atrium pontificis. 16 Petrus autem stabat ad ostium foris. Exiit ergo discipulus ille alius, qui erat notus summo sacerdote, et dixit ostiariae, et introduxit Petrum. 17 Dicit ergo Petro ancilla ostiaria: “Num et tu ex discipulis es hominis huius?” Respondit: “Non sum.” 18 Stabant autem servi et ministri, prunas fecerant, quia frigus erat, et calefaciebant se; Petrus autem stans et calefaciebat se. 19 Summus ergo sacerdos interrogavit Iesum de discipulis suis et de doctrina eius. 20 Respondit ei Iesus: Ego palam locutus sum mundo; semper docui in synagoga et in templo, quo omnes Iudaei conveniunt, et in occulto locutus sum nihil. 21 Quid me interrogas? Interroga eos qui me audierunt quid dixerim ipsis: ecce, ipsi sciunt quid dixerim. 22 Haec autem cum dixisset, unus ex ministris qui assistebant palma percussit Iesum, dicens: Sic respondes principi sacerdoti? 23 Respondit ei Iesus: Si male locutus sum, testimonium perhibe de malo: si autem bene, quid me caedis? 24 Annas autem misit eum ligatum ad Caipham principem sacerdotum. 25 Erat autem Simon Petrus stans et calefaciens se. Dixerunt ergo ei: "Num et tu ex discipulis eius es?" Negavit ille, et dixit: "Non sum." 26 Dicit unus ex servis principis sacerdotis, cognatus eius cuius Petrus abscidit auriculam: Nonne ego te vidi in horto cum illo? 27 Iterum ergo negavit Petrus: et statim gallus cantavit. 28 Adducunt ergo Jesum a Caipha in praetorium; erat autem mane; et ipsi non introierunt in praetorium, ne contaminarentur, sed ut pascha ederent. 29 Exivit ergo Pilatus ad eos foras, et dixit: Quam accusationem affertis adversus hominem hunc? 30 Responderunt et dixerunt ei: Si non esset hic malefactor, non tibi tradidissemus eum. 31 Dixit ergo eis Pilatus: Accipite eum vos et secundum legem vestram iudicate eum. Dixerunt ergo ei Iudaei: Nobis non licet interficere quemquam. 32 Ut sermo Iesu impleretur, quem dixit, significans qua morte esset moriturus. 33 Introivit ergo iterum in praetorium Pilatus, et vocavit Iesum, et dixit ei: Tu es rex Iudaeorum? 34 Respondit ei Iesus: A te ipso hoc dicis, an alii tibi dixerunt de me? 35 Respondit Pilatus: “Num ego Iudaeus sum? Gens tua et principes sacerdotum te mihi tradiderunt: quid fecisti?” 36 Respondit Iesus: Regnum meum non est de hoc mundo; si ex hoc mundo esset regnum meum, ministri mei decertarent ut non traderer Iudaeis: nunc autem regnum meum non est hinc. 37 Dixit itaque ei Pilatus: “Tu ergo rex es?” Respondit Iesus: “ Tu dicis quia rex sum ego. In hoc natus sum et ad hoc veni in mundum, ut testimonium perhibeam veritati: omnis qui est ex veritate audit vocem meam.”
17
Mors, Sepultura, et Resurrectio Iesu Christi
38 Dicit ei Pilatus: Quid est veritas? Et cum hoc dixisset, iterum exivit ad Iudaeos, et dicit eis: Nullam invenio in eo causam. 39 Est autem consuetudo vobis ut unum dimittam vobis in Pascha: vultis ergo dimittam vobis regem Iudaeorum? 40 Clamaverunt ergo rursum omnes, dicentes: Non hunc, sed Barabbam. Erat autem Barabbas latro. Ioannes 19 1 Tunc ergo apprehendit Pilatus Jesum et flagellavit. 2 Et milites plectentes coronam spineam imposuerunt capiti eius, et vestem purpuream induerunt eum, 3 et dicebant: Ave, rex Iudaeorum! et percusserunt eum. 4 Exiit ergo iterum Pilatus foras et dicit eis: “Ecce adduco vobis eum foras, ut sciatis quia nullam invenio in eo causam.” 5 Exiit ergo Iesus portans coronam spineam et purpureum vestimentum. Et dicit eis Pilatus: Ecce homo. 6 Cum ergo vidissent eum principes sacerdotum et ministri, clamaverunt, dicentes: Crucifige eum, crucifige eum. Dicit eis Pilatus: Accipite eum vos, et crucifigite eum: ego enim nullam causam invenio in eo. 7 Responderunt ei Iudaei: Nos legem habemus, et secundum legem nostram debet mori, quia Filium Dei se fecit. 8 Cum ergo audisset Pilatus hunc sermonem, magis timuit. 9 Et ingressus est iterum in praetorium, et dixit ad Iesum: Unde es tu? Iesus autem responsum non dedit ei. 10 Tunc dicit ei Pilatus: Nonne mihi loqueris? nescis quia potestatem habeo te crucifigere et potestatem habeo te dimittere? 11 Respondit Iesus: Non haberes potestatem adversum me ullam, nisi tibi datum esset desuper: propterea qui me tibi tradidit, majus peccatum habet. 12 Et exinde quaerebat Pilatus eum dimittere; Iudaei autem clamabant dicentes: “Si hunc dimittis, non es amicus Caesaris. Omnis enim qui se regem facit, contradicit Caesari.” 13 Pilatus ergo audito hoc sermone, adduxit foras Iesum et sedit pro tribunali in loco qui dicitur Lithostrotus, Hebraice autem Gabbatha. 14 Erat autem parasceve Paschae, hora quasi sexta, et dicit Iudaeis: Ecce rex vester! 15 Illi autem clamaverunt: Tolle, tolle, crucifige eum. Dicit eis Pilatus: Regem vestrum crucifigam? Responderunt principes sacerdotum: Non habemus regem nisi Caesarem. 16 Tunc ergo tradidit eis illum ut crucifigeretur. Illi autem Iesum comprehenderunt et eduxerunt. 17 Et baiulans crucem suam exiit in locum qui dicitur Calvariae, Hebraice Golgotha. 18 ubi crucifixerunt eum, et cum eo alios duos, hinc et hinc, medium autem Iesum. 19 Scripsit autem et titulum Pilatus, et posuit eum super crucem. Erat autem scriptura: Iesus Nazarenus, Rex Iudaeorum. 20 Hunc titulum multi Iudaeorum legerunt, quia prope civitatem erat locus ubi crucifixus est Iesus, et erat scriptum Hebraice, et Graece, et Latine. 21 Dixerunt ergo Pilato principes sacerdotum Iudaeorum: Noli scribere: Rex Iudaeorum: sed quia ipse dixit: Ego sum Rex Iudaeorum. 22 Respondit Pilatus: Quod scripsi, scripsi. 23 Milites ergo cum crucifixissent Iesum, acceperunt vestimenta eius (et fecerunt quattuor partes, unicuique militi partem) et tunicam. Erat autem tunica sine sutura, desuper texta per totum. 24 Dixerunt ergo ad invicem: Non scindamus eam, sed sortiamur de illa cuius sit. Ut Scriptura impleatur, dicens: Partiti sunt vestimenta mea sibi: et in vestem meam miserunt sortem. Haec ergo fecerunt milites.
18
Mors, Sepultura, et Resurrectio Iesu Christi
25 Stabant autem iuxta crucem Iesu mater eius, et soror matris eius, Maria Cleophae, et Maria Magdalene. 26 Cum vidisset ergo Iesus matrem et discipulum stantem, quem diligebat, dicit matri suae: Mulier, ecce filius tuus. 27 Tunc dicit discipulo: Ecce mater tua. Et ex illa hora accepit eam discipulus in suam. 28 Post haec sciens Jesus quia omnia iam consummata sunt, ut impleretur Scriptura, dixit: Sitio. 29 Vas autem positum erat aceto plenum; spongiam autem aceto impleverunt, et hyssopo ponent, et ori eius obtulerunt. 30 Cum ergo accepisset Iesus acetum, dixit: “ Consummatum est”. Et inclinato capite, expiravit. 31 Iudaei ergo, quia Parasceve erat, ne remanerent in cruce corpora sabbato (erat enim dies magnus ille sabbati), rogaverunt Pilatum ut frangerentur eorum crura et tollerentur. 32 Tunc venerunt milites et primi fregerunt crura et alterius qui crucifixus est cum eo. 33 Ad Iesum autem cum venissent, ut viderunt eum iam mortuum, non fregerunt eius crura 34 Sed unus militum lancea latus eius aperuit, et continuo exivit sanguis et aqua. 35 Et qui vidit, testimonium perhibuit, et verum est testimonium eius. Et ille scit quia vera dicit, ut et vos credatis. 36 Facta sunt enim haec ut Scriptura impleretur: Os non comminuetur ex eo. 37 Et iterum alia Scriptura dicit: Videbunt in quem transfixerunt. 38 Post haec autem rogavit Pilatum Ioseph ab Arimathæa, qui erat discipulus Jesu, occultus autem propter metum Iudaeorum, ut tolleret corpus Jesu, et permisit Pilatus. Venit ergo et accepit corpus Jesu. 39 Venit autem et Nicodemus, qui venerat ad Jesum nocte primum, ferens mixturam myrrhae et aloes, quasi centum libras. 40 Acceperunt ergo corpus Jesu, et involucrum illud linteis cum aromatibus, sicut mos est Iudaeis sepelire. 41 Erat autem in loco ubi crucifixus est hortus, et in horto monumentum novum, in quo nondum quisquam positus est. 42 Ibi ergo propter diem parascevea Iudaeorum, quia prope erat monumentum, posuerunt Iesum. Ioannes 20 1 Prima autem sabbatorum, Maria Magdalene venit mane, cum adhuc tenebrae essent, ad monumentum, et vidit lapidem sublatum a monumento. 2 Cucurrit ergo et venit ad Simonem Petrum et ad alium discipulum, quem amabat Iesus, et dicit eis: Tulerunt Dominum de monumento, et nescimus ubi posuerunt eum. 3 Exiit ergo Petrus, et ille alius discipulus, et venerunt ad monumentum. 4 Currebant autem duo simul, et ille alius discipulus cucurrit citius Petro, et venit primus ad monumentum. 5 Et se inclinans, et inspiciens vidit lintea posita, non tamen intravit. 6 Venit ergo Simon Petrus sequens eum, et introivit in monumentum, et vidit lintea posita, 7 et sudarium, quod erat super caput eius, non cum linteis positum, sed separatim involutum in loco. 8 Tunc ergo introivit et ille discipulus, qui venerat primus ad monumentum, et vidit, et credidit. 9 Nondum enim sciebant Scripturam, quia oportet eum a mortuis resurgere. 10 Abierunt ergo discipuli iterum in domum suam. 11 Maria autem stabat foris ad monumentum plorans; dum autem fleret, se inclinavit et prospexit in monumentum, 12 Et vidit duos angelos in albis sedentes, unum ad caput, et unum ad pedes, ubi positum fuerat corpus Iesu. 13 Dicunt ei: Mulier, quid ploras? Dicit eis: Quia Dominum meum tulerunt, et nescio ubi posuerunt eum. 14 Haec cum dixisset, conversa est retrorsum, et vidit Iesum stantem; et non scivit quia Iesus est.
19
Mors, Sepultura, et Resurrectio Iesu Christi
15 Dicit ei Iesus: “ Mulier, quid ploras? Quem quaeris?” Illa, existimans eum esse hortulanum, dicit ei: “Domine, si tu sustulisti eum, dicito mihi ubi posuisti eum, et ego eum tollam.” 16 Dicit ei Iesus: Maria. Conversa illa, dicit ei: Rabboni (quod dicitur Magister). 17 Dicit ei Iesus: Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem meum, vade autem ad fratres meos, et dic eis: Ascendo ad Patrem meum, et Patrem vestrum, et Deum meum, et Deum vestrum. 18 Venit Maria Magdalene nuntians discipulis quia vidisset Dominum, et quia haec dixit ei. 19 Cum ergo sero esset die illo, primo sabbatorum, cum fores essent clausae, ubi erant discipuli congregati propter metum Iudaeorum, venit Iesus et stetit in medio eorum, et dicit eis: Pax vobis. 20 Et cum haec dixisset, ostendit eis manus et latus. Gavisi sunt discipuli, viso Domino. 21 Dixit ergo eis iterum Iesus: Pax vobis. Sicut misit me Pater, et ego mitto vos. 22 Et cum haec dixisset, insufflavit et dixit eis: Accipite Spiritum Sanctum: 23 Quorum remiseritis peccata, remittuntur eis; et quorum retinueritis, retinentur. 24 Thomas autem, unus ex duodecim, qui dicitur Didymus, non erat cum eis quando venit Iesus. 25 Dixerunt ergo ei alii discipuli: Vidimus Dominum. Dixit autem eis: Nisi videro in manibus eius fixuram clavorum, et mittam digitum meum in fixuram clavorum, et mittam manum meam in latus eius, non credam. 26 Et post dies octo, iterum erant discipuli eius intus, et Thomas cum eis. Et venit Iesus, ianuis clausis, et stetit in medio, et dixit: Pax vobis. 27 Deinde dicit Thomae: “ Affer digitum tuum huc et vide manus meas et affer manum tuam et mitte in latus meum et noli esse incredulus sed fidelis”. 28 Respondit Thomas et dixit ei: Dominus meus et Deus meus. 29 Dixit ei Iesus: Quia vidisti me, Thoma, credidisti: beati qui non viderunt, et crediderunt. 30 Multa quidem et alia signa fecit Iesus in conspectu discipulorum suorum, quae non sunt scripta in libro hoc: 31 Haec autem scripta sunt ut credatis quia Iesus est Christus Filius Dei, et ut credentes vitam habeatis in nomine eius. Ioannes XXI Post haec manifestavit se iterum Iesus discipulis ad mare Tiberiadis; apparuit autem sic. 2 Erant simul Simon Petrus, et Thomas, qui dicitur Didymus, et Nathanael, qui erat a Cana Galilaeae, et filii Zebedaei, et alii ex discipulis eius duo. 3 Dicit eis Simon Petrus: “Vado piscari.” Dicunt ei: “Venimus et nos tecum.” Exierunt et ascenderunt in navem statim et illa nocte nihil ceperunt. 4 Mane autem facto, stetit Iesus in litore; non tamen cognoverunt discipuli quia Iesus est. 5 Dicit ergo eis Iesus: “ Pueri, habetisne aliquid quod cibum daret?” Responderunt ei: “Non.” 6 Dixit eis: “ Mittite rete in dexteram navigii et invenietis.” Miserunt ergo et iam non poterant illud trahere prae multitudine piscium. 7 Dixit ergo discipulus ille, quem diligebat Iesus, Petro: Dominus est. Cum ergo audisset Simon Petrus quia Dominus est, tunicam piscatoris succinxit (erat enim nudus) et misit se in mare. 8 Alii autem discipuli navigio venerunt (non enim longe erant a terra, sed quasi cubitis ducentis), trahentes rete piscium. 9 Ut ergo in terram descenderunt, viderunt prunas positas, et pisces superpositos, et panem. 10 Dicit eis Iesus: “ Afferte de piscibus quos nunc cepistis.” 11 Ascendit Simon Petrus et traxit rete in terram, plenum magnis piscibus centum quinquaginta tribus; et cum tanti essent, non scissum est rete. 12 Dicit eis Iesus: “ Venite, prandete.” Et nemo discipulorum audebat eum interrogare: “Tu quis es?” scientes quia Dominus est. 13 Et venit Iesus, et accipit panem, et dat eis, et pisces similiter. 14 Hoc iam tertio manifestatus est Iesus discipulis suis, postquam resurrexerat a mortuis.
20
Mors, Sepultura, et Resurrectio Iesu Christi
15 Cum ergo prandissent, dicit Simoni Petro Iesus: Simon Ioannis, diligis me plus his? Dicit ei: Etiam Domine, tu scis quia amo te. Dicit ei: Pasce agnos meos. 16 Dicit ei iterum secundo: Simon Ioannis, diligisne me? Ait ei: Etiam Domine, tu scis quia amo te. Dicit ei: Pasce oves meas. 17 Dicit ei tertio: Simon Ioannis, amasne me? Contristatus est Petrus, quod dixit ei tertio: Amasne me? Et ait ei: Domine, tu omnia scis, tu scis quia amo te. Dicit ei Iesus: Pasce oves meas. 18 Amen, amen dico tibi: Cum iuvenis esses, te ipsum cingebas et ambulabas quo volebas: cum autem senueris, extendes manus tuas, et alius te cinget et feret quo tu non vis. 19 Hoc autem dixit significans qua morte clarificaturus esset Deum. Et cum hoc dixisset, dixit ei: Sequere me. 20 Conversus Petrus vidit illum discipulum, quem diligebat Iesus, sequentem, qui et recubuit in cena super pectus eius et dixit: Domine, quis est qui tradit te? 21 Hunc cum vidisset Petrus, dixit Iesu: Domine, hic autem quid? 22 Dicit ei Iesus: Si eum volo manere donec veniam, quid ad te? tu me sequere. 23 Exiit ergo sermo iste inter fratres, quia discipulus ille non moritur. Et non dixit ei Iesus: Non moritur; sed: Si volo eum manere donec veniam, quid ad te? 24 Hic est discipulus ille qui testimonium perhibet de his et haec scripsit: et scimus quia verum est testimonium eius. 25 Sunt autem et alia multa quae fecit Iesus, quae si scriberentur per singula, nec ipsum arbitror mundum capere posse eos qui scribendi sunt libros. Amen.
Actus Apostolorum Actus Apostolorum 1
1 Primum quidem tractatum scripsi, Theophile, de omnibus quae coepit Iesus facere et docere, 2 usque in diem qua assumptus est, postquam mandata dedit apostolis quos elegerat per Spiritum Sanctum, 3 quibus et post passionem suam apparuit se vivum multis argumentis firmis, per quadraginta dies apparens eis et loquens de regno Dei, 4 Et convescens illis, praecepit eis ne discederent ab Hierosolymis, sed exspectarent promissionem Patris, quam, inquit, audistis a me. 5 Nam Ioannes quidem baptizavit aqua, vos autem baptizabimini Spiritu Sancto non post multos hos dies. 6 Itaque convenentibus, interrogaverunt eum, dicentes: Domine, si in hoc tempore restitues regnum Israël? 7 Dixit autem eis: Non est vestrum nosse tempora vel momenta, quae Pater posuit in sua potestate. 8 Sed accipietis virtutem, cum Spiritus Sanctus supervenerit in vos, et eritis mihi testes in Hierosolyma, et in omni Iudaea, et Samaria, et usque ad ultimum terrae. 9 Et cum haec dixisset, videntibus illis, elevatus est: et nubes suscepit eum ab oculis eorum. 10 Dum autem intuebantur in caelum eunte illo, ecce duo viri astiterunt iuxta illos in vestibus albis, qui et dixi: 11 qui et dixerunt: Viri Galilaei, quid statis aspicientes in caelum? Hic Iesus, qui assumptus est a vobis in caelum, sic veniet quomodo vidistis eum euntem in caelum.
Evangelium Nicodemi Caput I 1 Annas autem, et Caiphas, et Summas, et Datam, et Gamaliel, Judas, et Levi, Nephthali, Alexander, et Cyrus, et alii alii Iudaei, accesserunt ad Pilatum de Iesu, accusantes eum multis criminibus malis. 2 et dixerunt: Certi sumus Iesum filium esse Ioseph fabri, natum ex Maria, et se Filium Dei et regem profitentem esse; nec solum hoc, sed etiam conatur dissolvere sabbatum et leges patrum nostrorum. 3 Respondit Pilatus: Quid est quod hic dicit, et quid est quod dissolvere conatur? 4 Dixerunt autem ei Iudaei: “ Habemus legem, qua homines sine sabbato sanantur; sed claudos et surdos et paralyticos et caecos et leprosos et daemonio laborantes in illa die curat methodis iniquis.”
21
Mors, Sepultura, et Resurrectio Iesu Christi
5 Respondit Pilatus, et dixit: Quomodo potest hoc facere malis artibus? Responderunt: Magus est, et in principe daemoniorum daemonia eiicit, et omnia subiecta sunt ei. 6 Dixit autem Pilatus: “Ejicere daemonia non videtur operatio spiritus immundi esse, sed virtute Dei procedere.” 7 Respondentes Iudaei Pilato, dixerunt: “Rogamus ab excelsitudine tua ut hunc ad tribunal tuum ducat et ipse audias.” 8 Tunc vocavit Pilatus nuntium et dixit ei: Qua ratione Christus huc adducetur? 9 Tunc exiit nuntius, et Christum cognoscens, adoravit eum; et expandens pallium, quod habebat in manu sua, in terram dixit: “Domine, ambula super hunc et intra, quia praeses vocat te.” 10 Iudaei, cum intellexissent quid nuntius fecisset, exclamaverunt ad Pilatum dicentes: Cur non per praefectum eum vocasti, et non per nuntium? Nuntius enim, cum vidisset eum, adoravit eum et pallium, quod habebat in manu, in terram ante eum extendit, et dixit ei: Domine, praeses te vocat. 11 Tunc Pilatus vocavit nuntium et dixit: “Quid hoc fecisti?” 12 Nuntius respondit: “Cum me ab Hierosolymis ad Alexandrum misisti, vidi Iesum sedentem super asinam in statu humili, et filii Hebraeorum clamabant: “Hosanna!”, tenentes ramos arborum in manibus suis. 13 Alii autem vestimenta sua sternebant in via, dicentes: Salva nos qui es in caelis, benedictus qui venit in nomine Domini. 14 Clamaverunt autem Iudaei adversus angelum, dicentes: “Filii Hebraeorum acclamationes suas lingua Hebraica fecerunt; quomodo autem tu, cum Graecus sis, Hebraeam linguam intellegere potuisti?” 15 Nuntius autem respondit eis et dixit: Interrogavi unum ex Iudaeis et dixi: Quid est hoc quod pueri clamant lingua Hebraica? 16 Et explicavit mihi dicens: Clamant Hosanna, quod interpretatur: Domine, salva me; vel: Domine, salva. 17 Pilatus autem ait eis: “Quid vos ipsi taciti estis de verbis puerorum? Quid enim mali fecit angelus?” Illi autem tacuerunt. 18 Dixit autem praeses nuntio: “Exi, et tenta eum quoquo modo introducere.” 19 Nuntius autem abiit, et fecit sicut prius, dicens: Domine, intra, quia praeses te vocat. 20 Et cum introiret Iesus cum vexillorum, qui vexilla portabant, summi eorum proni in terram adoraverunt Iesum. 21 Quo facto Iudaei vehementius contra vexilla clamaverunt. 22 Pilatus autem ad Iudaeos dixit: Scio vobis non placere quod summitates vexillorum sponte inclinaverunt et adoraverunt Iesum; quid autem adversus vexilla clamatis, quasi inclinati sint et adoraverint? 23 Responderunt Pilato: Vidimus etiam vexilla inclinantia et adorantes Iesum. 24 Tunc convocatis praeses militibus, ait eis: Cur hoc fecistis? 25 Vexilli Pilato dixerunt: “Omnes pagani sumus et deos in templis colimus; quomodo autem de eo adorando cogitare debemus? Vexilla tantum in manibus tenuimus et illi se inclinantes adoraverunt eum.” 26 Dixit autem Pilatus ad principes synagogae: “Eligite vos viros fortes, qui vexilla tenentes sint, et videamus an sponte sua incurventur.” 27 Seniores Iudaeorum duodecim viros ex fortissimis et validissimis senibus, vexilla tenere coegerunt et coram praeside steterunt. Dixit autem Pilatus nuntio: "Exducite Iesum foras et quomodo eum introducite iterum." Et exierunt de atrio cum angelo. 29 Pilatus autem vocatis vexillariis qui ante vexilla portaverant, iuravit eis se capita eorum amputaturum esse. 30 Tunc praeses iussit Iesum introire iterum.
22
Mors, Sepultura, et Resurrectio Iesu Christi
31 Et angelus fecit sicut antea fecerat, et vehementer rogavit Iesum ut ascenderet super pallium suum et ambularet super illud, et ambulavit super illud et intravit. 32 Et cum intrasset Iesus, vexillarii, sicut antea prostrati, adoraverunt eum. Caput II 1 Pilatus autem videns hoc timuit, et de sede surgere voluit. 2 Dum autem cogitaret surgere, uxor eius, quae procul stans erat, misit ad eum, dicens: Nihil tibi sit, et iusto illi: multa enim passa sum propter eum in visione hac nocte. 3 Cum hoc audissent Iudaei, dixerunt Pilato: Nonne diximus tibi quia magus est? Ecce, uxori tuae somniare fecit. 4 Tunc Pilatus vocavit Iesum, et dixit: Audisti quanta adversus te dicunt testimonium perhibent, et non respondes? 5 Respondit Iesus: “Si non haberent potestatem loquendi, non loqui possent; sed quoniam unusquisque linguam suam habet potestatem et bonum et malum loqui, id consideret.” 6 Respondentes autem seniores Iudaeorum dixerunt ad Iesum: Quid intuemur? 7 Primum quidem hoc de te scimus, quia per fornicationem natum es; secundo, quia propter ortum tuum infantes in Bethlehem occisi sunt; tertio, quia pater tuus et mater tua Maria in Aegyptum fugerunt, quia populo suo confidere non poterant. 8 Quidam autem ex circumstantibus Iudaeis clarius dixerunt: “Non possumus dicere eum ex fornicatione natum esse; scimus autem matrem eius Mariam desponsatam esse Ioseph, et ideo non ex fornicatione natum esse.” 9 Dixit ergo Pilatus ad Iudaeos qui affirmabant eum ex fornicatione natum esse: “Haec verba vestra non sunt vera, cum sponsalia facta sint, sicut testimonium perhibent qui gentis vestrae sunt.” 10 Dixerunt autem Annas et Caiphas ad Pilatum: Consideranda est omnis turba haec, qui clamant quia per fornicationem natus est et magus est: qui autem negant eum esse per fornicationem natum, hi sunt proselyti eius et discipuli. 11 Respondit Pilatus Annae et Caiphae: “Qui sunt proselyti?” Responderunt: “Hi sunt filii paganorum, et non facti sunt Iudaei, sed discipuli eius.” 12 Responderunt autem Eleazar et Asterius et Antonius et Iacobus et Caras et Samuel, Isaac et Phinees, Crispus et Agrippa, Annas et Iudas: “Non sumus proselyti, sed filii Iudaeorum, et veritatem dicimus, et praesentes fuimus cum Maria desponsata esset.” 13 Pilatus autem ad duodecim viros, qui hoc dixerant, dixit illis: Adiuro vos per vitam Cæsaris, ut fideliter confirmetis si ex fornicatione natus est, et vera esse quae narravistis. 14 Responderunt Pilato: Habemus legem, qua vetimur jurare, quia peccatum est. Iurent autem per vitam Cæsaris, quia non sunt ut diximus, et consentiemus mori. 15 Dixerunt autem Annas et Caiphas ad Pilatum: “Illi duodecim viri non credent nos scire eum esse natum ignobilem et magum, quamvis dicat se Filium Dei et regem esse: quod tamen longe absumus a credendo, ut contremiscamus audire.” 16 Tunc Pilatus omnes exire iussit praeter duodecim viros qui dixerunt eum non esse natum ex fornicatione, et Iesum discedere a longe. Et ait illis: Quid volunt Iudaei Iesum interficere? 17 Responderunt ei: “Irantur quia sabbatis sanitates fecit.” Dixit Pilatus: “Num propter bonum opus interficient eum?” Dicunt ei: “Utique, Domine.” Caput III 1 Tunc Pilatus, ira repletus, exiit de praetorio, et dixit ad Iudaeos: Testem advoco mundum universum quia nullam causam invenio in hoc homine. 2 Responderunt Iudaei Pilato: Si non esset hic homo malus, non ad te adduxissemus eum. 3 Dixit eis Pilatus: Accipite eum vos et secundum legem vestram iudicate eum. 4 Dixerunt ergo Iudaei: Nobis non licet interficere quemquam. 5 Pilatus autem ad Iudaeos dixit: “Non occides ergo, vestrum est mandatum, mei non sunt.”
23
Mors, Sepultura, et Resurrectio Iesu Christi
6 Et ingressus est iterum in praetorium, et vocavit Iesum seorsum, et dixit ei: Tu es rex Iudaeorum? 7 Respondens autem Iesus dixit Pilato: “A te ipso hoc dicis, an de me Iudaei tibi dixerunt?” 8 Respondens Pilatus, dixit Iesu: “Num ego Iudaeus sum? Tota gens et principes Iudaeorum tradiderunt te mihi; quid fecisti?” 9 Respondens Iesus dixit: Regnum meum non est de hoc mundo; si ex hoc mundo esset regnum meum, ministri mei pugnarent, et non traderer Iudaeis: nunc autem regnum meum non est hinc. 10 Dixit itaque Pilatus: “Es ergo rex tu?” Respondit Iesus: “Tu dicis quia rex sum ego: in hoc natus sum, et in hoc veni in mundum, et in hoc veni, ut testimonium perhibeam veritati, et omnis qui est ex veritate audit vocem meam.” 11 Dicit ei Pilatus: Quid est veritas? 12 Dixit Iesus: Veritas de caelo est. 13 Dixit autem Pilatus: Ergo veritas in terra non est. 14 Dixit Iesus Pilato: Crede veritatem in terra esse inter eos qui, cum potestatem habent iudicandi, veritate gubernantur et recte iudicant. Caput IV 1 Tunc Pilatus Iesum in praetorio reliquit, et exivit ad Iudaeos foras, et dixit: “Nullam causam invenio in Iesu.” 2 Dicunt ei Iudaei: “Ille autem dixit: “Possum destruere templum Dei et post triduum reædificare illud.” 3 Dicit eis Pilatus: Quale templum est illud, de quo dicit? 4 Dicunt ei Iudaei: “Quod aedificavit Salomon quadraginta sex annis, dixit se destruere et tribus diebus aedificare.” 5 Pilatus autem iterum dixit eis: Innocens sum a sanguine illius; vos videte. 6 Dicunt ei Iudaei: Sanguis eius super nos et filios nostros. Pilatus autem, convocatis senioribus, et scribis, et sacerdotibus, et Levitis, ait eis occulte: Nolite hoc facere: nihil enim inveni in vobis accusationem de curando infirmos, et de scelerando sabbatum, quod sit dignum morte. 7 Responderunt sacerdotes et Levitae Pilato: “Per vitam Caesaris, si quis blasphemus fuerit, dignus est morte; hic autem blasphematus est in Dominum.” 8 Tunc iterum praeses praecepit Iudaeos ut exirent de praetorio, et vocavit Iesum, et dixit ei: Quid tibi faciam? 9 Respondit ei Iesus: Fac sicut scriptum est. 10 Pilatus dixit ei: Quomodo scriptum est? 11 Dicit ei Iesus: “Moyses et prophetae prophetaverunt de passione mea et resurrectione.” 12 Hoc audientes Iudaei, indignati sunt, et dixerunt Pilato: Quid amplius audis blasphemiam huius hominis? 13 Pilatus autem ad eos dixit: Si vobis hi verba blasphemiae videntur, accipite eum et adducite eum in iudicium vestrum et secundum legem vestram iudicate eum. 14 Responderunt Iudaei Pilato: Lex nostra dicit, oportebit eum triginta novem flagella accipere: si autem sic blasphemaverit in Dominum, lapidabitur. 15 Pilatus autem dixit eis: Si blasphemia fuit sermo eius, secundum legem vestram eum tentate. 16 Dixerunt ergo Iudaei Pilato: “ Lex nostra mandatum habet neminem interficere: volumus enim eum crucifigi, quia dignus est morte crucis.” 17 Pilatus autem dixit eis: Non est iustum crucifigere eum: tantum flagelletur et dimittatur. 18 Intuens autem praeses populum praesentem et Iudaeos, et videns multos Iudaeorum lacrimantes, dixit principibus sacerdotum Iudaeorum: “Nolit omnis populus mortem eius.” 19 Responderunt autem Pilato seniores Iudaeorum: “In hoc ipsum causa huc venimus, ut moretur eum.” 20 Pilatus autem eis dicit: Quare moriturus est? 21 Dixerunt ei: Quia se Filium Dei et regem profitetur.
24
Mors, Sepultura, et Resurrectio Iesu Christi
Caput V 1 Nicodemus autem quidam Iudaeus ante praesidem stans, dixit: Obsecro te, iudex iuste, ut mihi digneris paucis verbis loqui. 2 Dicit ei Pilatus: Loquere. 3 Dixit autem Nicodemus: “Sententias Iudaeorum et scribas et sacerdotes et Levitas et omnem multitudinem Iudaeorum in concilio eorum locutus sum: Quid vultis facere homini huic? 4 Hic est vir qui multa utilia et gloriosa miracula perfecit, qualia nemo antea in terra fecit nec faciet. Sinite eum abire, et ne ei noceatis; si a Deo venit, miracula eius permanebunt; si autem ab hominibus, in vanum erunt. 5 Itaque Moses, cum a Deo in Aegyptum missus esset, miracula, quae ei praeceperat Deus, coram Pharaone rege Aegypti fecit; et quamquam magi regionis illius, Iannes et Iambres, eadem miracula, quae Moses fecit, magia sua fecerunt, tamen non potuerunt omnia quae ille fecit facere; 6 Et signa quae magi fecerunt, non erant a Deo, sicut scitis, Scribae et Pharisaei; sed perierunt qui fecerunt ea, et omnes qui crediderunt eis. 7 Nunc autem dimittite hunc; ipsa enim signa, quibus eum accusatis, a Deo sunt, et non dignus morte est. 8 Dixerunt ergo Iudaei Nicodemo: “Tu discipulus eius factus es et pro eo verba fecisti?” 9 Dixit eis Nicodemus: “Num et praeses discipulus eius factus est et pro eo orationes facit? Nonne eum Caesar in hanc dignitatem collocavit?” 10 His auditis Iudaei contremiverunt et stridebant dentibus ad Nicodemum, dicentes ei: Accipias doctrinam huius in veritate, et sors tua cum Christo habeatur. 11 Respondit Nicodemus: Amen; doctrinam eius accipiam et sortem meam cum eo, sicut dixistis. 12 Alius autem Iudaeus surgens rogavit ut praeses pauca verba ab eo audiret. 13 Ait autem praeses: Dic quod vis. 14 Et dixit: Triginta octo annos iacebam iuxta piscinam ovium in Hierosolymis, magna infirmitate laborans, expectans sanitatem, quae fieret per adventum angeli, qui tempore quodam aquam movebat. Et quicumque primus ingressus esset post motum aquae, sanus fiebat a quacumque infirmitate, qua experiebatur. 15 Et videns me ibi languidum, dixit mihi: Visne sanus fieri? Et respondi: Domine, hominem non habeo ut, cum turbata fuerit aqua, me in piscinam mittat. 16 Et dixit mihi: “Surge, tolle grabatum tuum et ambula.” Et statim sanus factus sum et tollens grabatum meum ambulavi. 17 Dixerunt ergo Iudaei ad Pilatum: Domine praeside, quaeso te ut interroges eum qua die sanatus est ab infirmitate sua? 18 Respondit infirmus: Sabbato erat. 19 Dixerunt Iudaei Pilato: Nonne diximus quia hic sabbato curabat et in principe daemoniorum dæmonia ejiciebat? 20 Tunc alius quidam Iudaeus exivit, dicens: “Caecus eram, sonos audiebam, neminem autem videbam; et dum Iesus praeteriret, audivi turbam praetereuntem, et interrogavi quid esset ibi?” 21 Dixerunt mihi quia Iesus praeteribat; tunc clamavi dicens: Iesu, miserere mei, Fili David. Et stans iussit me adduci ad se, dicens mihi: Quid vis? 22 Dixi: Domine, ut videam. 23 Et dixit mihi: Recipe visum. Et statim vidi, et secutus sum eum, gaudens et gratias agens. 24 Exiit autem et alius Iudaeus, dicens: Leprosus eram, et solo sermone me curavit, dicens: Volo, mundare; et statim mundatus sum a lepra mea. 25 Exiit autem alius Iudaeus, dicens: “Praeter me eram, et sermone suo me corrigit.” 26 Et quaedam mulier nomine Veronica dixit: “Duodecim annis fluxum sanguinis habeo, et fimbriam vestimenti eius tetigi, et statim stetit fluxus sanguinis mei.” 27 Dixerunt ergo Iudaei: Habemus legem, mulierem non admittere in testimonium.
25
Mors, Sepultura, et Resurrectio Iesu Christi
28 Et post alia, alius Iudaeus dixit: “Vidi Iesum cum discipulis suis invitatum ad nuptias, et vinum defuit in Cana Galilaeae;” 29 Et cum vinum omne haustum esset, ministris imperavit ut sex hydrias quae ibi erant aqua implerent, quae impleverunt usque ad summum, et benedixit eos, et aquam in vinum convertit, et omnes biberunt, hoc miraculo mirati. 30 Et alius Iudaeus surrexit, et dixit: “Vidi Iesum in synagoga Capharnaum docentem, et erat in synagoga quidam daemonium habens, et exclamavit dicens: “Sine me, quid nobis et tibi, Iesu Nazarene? Venisti perdere nos? Scio quia tu es Sanctus Dei.” 31 Et increpavit illum Iesus, dicens: Obmutesce, spiritus immunde, et exi ab homine. Et statim exiit ab eo, nihilque ei nocuit. 32 Dicta sunt et haec a quodam Pharisaeo: Vidi turbam magnam venire ad Iesum a Galilaea et Iudaea et a maritima et a multis regionibus circa Iordanem, et multos infirmos venientes ad eum, et curavit omnes. 33 Et audivi spiritus immundos clamantes, et dicentes: Tu es Filius Dei. Iesus autem vehementer comminatus est eis ne manifestarent eum. 34 Post haec alius nomine Centurio dixit: “Vidi Iesum Capharnaum et rogavi illum dicens: Domine, puer meus iacet domi paralyticus.” 35 Et dixit mihi Iesus: Ego veniam et sanabo eum. 36 Et ego dixi: Domine, non sum dignus ut sub tectum meum intres: sed tantum dic verbo, et sanabitur puer meus. 37 Et dixit mihi Iesus: “Vade, et sicut credidisti, fiat tibi.” Et sanatus est puer meus ex illa hora. 38 Tunc quidam nobilis dixit: Filium mihi erat Capharnaum, qui erat in puncto mortis; et cum audivi quia Iesus venit in Galilaeam, accessi et rogavi eum ut descenderet ad domum meam et sanaret filium meum, in puncto enim mortis erat. 39 Dixit mihi: “Vade, filius tuus vivit.” 40 Et sanus est filius meus ex illa hora. 41 Praeter haec autem multi alii Iudaeorum, viri ac mulieres, clamabant, dicentes: Hic est vere Filius Dei, qui non nisi verbo sanat omnes languores, et cui daemonia omnino subiecta sunt. 42 Quidam autem ex ipsis dixerunt: A nullo potest fieri haec virtus, nisi a Deo. 43 Pilatus autem ad Iudaeos dixit: Quare dæmones medicis vestris non subiciuntur? 44 Quidam autem ex ipsis dixerunt: Potestas subiiciendi dæmones non potest procedere nisi a Deo. 45 Alii autem dixerunt Pilato quia Lazarum a mortuis suscitavit, cum iam quattuor dies in monumento fuerat. 46 Audiens haec praeses tremefactus dixit ad turbam Iudaeorum: Quid vobis proderit sanguinem innocentem effundere? Caput VI 1 Pilatus autem convocatis Nicodemo et quindecim viris, qui dicebant Iesum non ex fornicatione natum esse, ait eis: Quid faciam, quoniam tumultus futurus est in turba? 2 Dixerunt ei: Nescimus; videant illi qui tumultum excitant. 3 Pilatus autem iterum convocatis turbis dixit eis: Scitis quia consuetudo est vobis unum vinctum dimittam per diem festum Paschae; 4 Habeo enim vinctum insigne, homicidam, qui dicitur Barabbas, et Jesum, qui dicitur Christus, in quibus nihil dignum morte invenio. Quem ergo ex his vultis me vobis dimittere? 5 Clamaverunt omnes, dicentes: Dimitte nobis Barabbam! 6 Dicit illis Pilatus: Quid igitur faciam de Iesu, qui dicitur Christus? 7 Respondentes omnes, dixerunt: Crucifigatur. 8 Clamaverunt rursum Pilato, et dixerunt: Non es amicus Cæsaris, si hunc dimittis? Dicit enim se Filium Dei esse et regem. Vultis autem hunc regem esse, et non Cæsarem?
26
Mors, Sepultura, et Resurrectio Iesu Christi
9 Tunc Pilatus ira repletus dixit illis: Semper gens vestra seditiosa fuit, et semper adversus eos estis qui vobis servierunt? 10 Responderunt Iudaei: Qui sunt qui nobis ministraverunt? 11 Respondit eis Pilatus: Deus vester, qui eripuit vos de dura servitute Aegyptiorum, et eduxit vos trans Mare Rubrum tamquam aridam terram, et pavit vos in deserto manna et carne coturnicum, et eduxit aquam de petra, et dedit vobis legem de caelo: 12 Vos eum in omnibus modis provocastis et concupiscivistis vobis vitulum conflatilem et adoravistis eum et immolavistis ei et dixistis: Hi sunt dii tui, Israel, qui te eduxerunt de terra Aegypti. 13 Propter quod Deus vester voluit vos perdere; sed Moyses oravit pro vobis, et exaudivit eum Deus vester, et dimisit iniquitatem vestram. 14 Postea autem irati estis contra Mosen et Aaron prophetas vestros occidere voluistis, cum fugerent ad tabernaculum Domini. Et murmurabatis semper contra Deum et prophetas eius. 15 Et surgens de tribunali voluit exire; sed omnes Iudaei clamaverunt: “Cæsarem regem fatemur, non Iesum.” 16 Hic autem, statim ut natus est, accesserunt magi et obtulerunt ei munera; quod audiens Herodes, vehementer turbatus est et volebat eum interficere. 17 Cognito hoc pater eius, fugit cum eo et Maria matre eius in Aegyptum. Herodes, audiens eum natum esse, voluit eum interficere; et mittens occidit omnes pueros qui erant in Bethlehem et in omnibus finibus eius, a biennio et infra. 18 Pilatus autem hoc verbo audito timuit et turbae, quae magis magisque tumultuosae erant, silentium imponens, dixit Iesu: “Tu ergo rex es?” 19 Responderunt igitur Iudaei Pilato: Hic est quem Herodes quaerebat interficere. 20 Accepta igitur aqua Pilatus, lavit manus coram populo, dicens: Innocens ego sum a sanguine huius iusti: vos videte. 21 Responderunt autem Iudaei et dixerunt: Sanguis eius super nos et super filios nostros. 22 Tunc Pilatus iussit adduci Iesum ad se, et dixit illi his verbis: 23 Gens tua te accusavit quasi te ipsum regem facias; propterea ego Pilatus te iudico flagellari secundum leges priorum magistratuum, et ut primum vinctus sis, deinde suspendaris in cruce in loco ubi nunc vinctus es; et tecum sunt duo latrones, quorum nomina sunt Dimas, et Gestas. Caput VII 1 Exiit ergo Iesus de atrio, et duo latrones cum eo. 2 Et cum venerunt in locum qui dicitur Golgotha, exuerunt eum vestimentis suis et circumcinxerunt eum linteo et posuerunt coronam spineam capiti eius et arundinem in manu eius. 3 Similiter fecerunt duobus latronibus qui cum eo crucifixi sunt, Dimas a dextris eius et Gestas a sinistra. 4 Iesus autem dixit: Pater mi, dimitte illis: non enim sciunt quid faciunt. 5 Diviserunt autem vestimenta eius, et super tunicam eius miserunt sortem. 6 Interea populus stabat, et deridebant eum principes sacerdotum et seniores Iudaeorum, dicentes: Alios salvos fecit, se salvet nunc si potest; si Filius Dei est, descendat nunc de cruce. 7 Illudebant autem ei et milites, accipientes acetum et felle, obtulerunt ei bibere et dixerunt ei: Si rex Iudaeorum es, salvum te ipsum fac. 8 Tum Longinus, quidam miles, hastam arripuit, latus eius perfodit, et mox sanguis et aqua exiit. 9 Pilatus autem titulum scripsit in cruce litteris Hebraicis, Latinis, et Graecis, scilicet: Hic est rex Iudaeorum. 10 Unus autem ex duobus latronibus, qui crucifixi erant cum Iesu, cui nomen erat Gestas, dixit Iesu: Si tu es Christus, salvum fac te ipsum et nos. 11 Respondens autem latro, qui crucifixus erat ad dexteram eius, cui nomen erat Dimas, increpavit eum dicens: Nonne tu times Deum, qui in hanc poenam condemnatus es? Nos quidem iuste accipimus qui sequuntur opera nostra: hic vero Iesus, quid mali fecit?
27
Mors, Sepultura, et Resurrectio Iesu Christi
12 Post hoc gemitum, dixit ad Iesum: Domine, memento mei cum veneris in regnum tuum. 13 Respondens Iesus, dixit illi: Amen dico tibi: Hodie mecum eris in paradiso. Caput VIII 1 Erat autem fere hora sexta, et tenebrae factae sunt super faciem universae terrae usque ad horam nonam. 2 Et dum sol obscuraretur, ecce velum templi scissum est a summo usque deorsum, et petrae scissae sunt, et sepulcra aperta sunt: et multa corpora sanctorum, qui dormiebant, surrexerunt. 3 Et circa horam nonam Iesus clamavit voce magna, dicens: Eli, Eli, lama Zabachthani? quod est interpretatum: Deus meus, Deus meus, quare dereliquisti me? 4 Post haec autem Iesus dixit: Pater, in manus tuas commendo spiritum meum. Et haec dicens, expiravit. 5 Videns autem centurio quia Iesus sic clamans expiravit, glorificavit Deum, dicens: Vere hic homo iustus erat. 6 Et omnes qui adstabant, perturbati sunt vehementer ob spectaculum; et cogitantes de his quae acciderant, pectora sua percutientes, reversi sunt in civitatem Hierosolymam. 7 Centurio autem ad praesidem accessit, et ei omnia quae gesta essent narravit; 8 His omnibus auditis, contristatus est valde; 9 Convocatis autem Iudaeis, dixit eis: Num vidistis signum obscurationis solis et cetera quae facta sunt moriente Iesu? 10 Quo audito Iudaei responderunt praesidi: “Eclipsis solis secundum consuetudinem facta est.” 11 Stabant autem omnes qui noti erant Christi a longe, et mulieres, quae secutae erant Iesum a Galilaea, haec omnia videntes. 12 Et ecce vir quidam ab Arimathæa, nomine Ioseph, qui et ipse discipulus erat Jesu, sed non manifeste propter metum Iudaeorum, accessit ad praesidem, et rogavit eum ut permitteret ei tollere corpus Jesu de cruce. 13 Et permisit ei praeses. 14 Venit autem Nicodemus secum ferens mixturam myrrhae et aloes, quasi centum libras. Jesum autem cum lacrimis deponentes, linteis cum aromatibus ligaverunt eum, secundum mos est Iudaeorum sepeliendi. 15 et posuerunt eum in monumento novo, quod Iosephus aedificaverat, et excidisse curavit ex petra, in quam nemo positus erat; et magnum lapidem advoluerunt ad ostium sepulcri. Caput IX 1 Cum audissent Iudaei iniqui quod Iosephus postulasset et sepelisset corpus Iesu, quaesiverunt Nicodemum, et quindecim viros illos qui testimonium dederant coram praeside quia Iesus non est natus ex fornicatione, et alios iustos qui opera bona ostenderunt erga eum. 2 Cum autem se occultarent omnes propter metum Iudaeorum, solus Nicodemus apparuit eis et dixit: Quomodo possunt hi in synagogam intrare? 3 Responderunt ei Iudaei: Quomodo autem in synagogam intrare potuisti, cum esses socius Christi? Sit tibi et in alio mundo una sors. 4 Respondit Nicodemus: Amen; fiat mihi sors cum eo in regno eius. 5 Similiter autem Iosephus ad Iudaeos venit et dixit eis: Quid mihi irascimini, quod corpus Iesu Pilati desideratis? Ecce eum posui in monumento meo et involvit eum sindone mundo et lapidem posui ad ostium monumenti. 6 Ego recte erga eum egi; vos autem iniuste conteruistis illum iustum, cum eum crucifixistis, aceto ei potavistis, spinis coronastis, corpus eius flagellis lacerastis, et sanguinis eius culpam in vos deponistis. 7 His auditis, Iudaei turbati sunt et perturbati; et comprehenderunt Iosephum, et iusserunt eum in custodiam deponi ante sabbatum, et servari donec sabbatum transeat.
28
Mors, Sepultura, et Resurrectio Iesu Christi
8 Dixeruntque ei: Confiteor, quia hac vice non licet tibi quicquam nocere, donec prima die sabbatorum adveniat. Scimus autem quia non dignus sepultura habeberis, sed carnem tuam avibus caeli et bestiis terrae dabimus. 9 Respondit Iosephus, “Similis est sermoni Goliath superbi, qui Deum vivum exprobravit cum contra David loquens dixit: Vos autem scribae et doctores scitis quia Deus per prophetam dicit: Mihi est vindicta, et ego reddam vobis unum malum æquum id quod mihi minastis.” 10 Deus quem suspendistis in cruce, potens est me liberare de manibus vestris: omnis iniquitas vestra revertetur super vos. 11 Nam lotis manibus praeses dixit: Mundus sum a sanguine huius iusti. Vos autem respondistis et clamastis: Sanguis eius super nos et super filios nostros. Sicut dixistis, pereatis in aeternum. 12 His auditis senioribus Iudaeorum, ira concitati sunt vehementer; et comprehendentes Iosephum, duxerunt eum in cubiculum ubi fenestras non habebat; et ianuam clauserunt, et seram obsignaverunt. 13 Annas autem et Caiphas custodiam constituerunt, consilium inierunt cum sacerdotibus et Levitis, ut omnes convenirent post sabbatum; et constituerunt quomodo morte interficerent Ioseph. 14 Et cum hoc fecissent, principes eorum, Annas et Caiphas, iusserunt foras adduci Ioseph. Caput X 1 Omnis autem conventus hoc audiens, admirati sunt et obstupuerunt, quod idem signum in sera cubiculi invenerant, Ioseph autem non invenirent. 2 Exierunt autem Annas et Caiphas; et dum omnes admirarentur quod abiisset Ioseph, ecce unus de militibus, qui custodiebant sepulcrum Iesu, loquebatur in ecclesia. 3 Dum custodiebant sepulcrum Iesu, terraemotus factus est; et vidimus angelum Dei revolventem lapidem sepulcri et sedentem super eum. 4 Et erat aspectus eius sicut fulgur et vestimentum eius sicut nix; et facti sumus prae timore sicut mortui. 5 Audivimus autem angelum dicentem mulieribus ad monumentum Iesu: Nolite timere; scio enim quod Iesum, qui crucifixus est, quaeritis; sicut praedixit, surrexit. 6 Venite et videte locum ubi positus est, et cito euntes dicite discipulis eius quia surrexit a mortuis et praecedit vos in Galilaeam; ibi eum videbitis sicut dixit vobis. 7 Convocantes ergo Iudaei omnes milites qui custodiebant monumentum Iesu, dixerunt eis: Quae sunt illae mulieres, ad quas locutus est angelus? Quare non tenuistis eas? 8 Respondentes milites dixerunt: “Nescio quae fuerint mulieres; praeterea, nos quasi mortui facti sumus prae timore, quomodo autem mulieres illas comprehendere potuimus?” 9 Dixerunt eis Iudaei: Vivit Dominus, nos non credimus vobis. 10 Milites autem dixerunt ad Iudaeos: Cum vidistis et audiveritis Iesum tot signa facientem, et non credideritis ei, quomodo nobis crederetis? Bene dixistis: Vivit Dominus, nam vivit Dominus vere. 11 Audivimus vos inclusisse Ioseph, qui sepelivit corpus Iesu, in camera sub sera obsignata; et aperuistis, et non invenistis eum ibi. 12 Productite igitur Iosephum, quem in cubiculo custodistis; et nos producemus Iesum, quem in sepulcro custodivimus. 13 Responderunt Iudaei et dixerunt: Nos Iosephum producemus, vos Iesum producite. Iosephus vero in Arimathaea civitate sua est. 14 Milites responderunt: “Si Iosephus in Arimathæa est, et Iesus in Galilaea, audivimus angelum nuntiantem mulieribus.” 15 Audientes autem hoc, Iudaei timuerunt, et dixerunt inter se: “Si quoquo modo haec palam facta fiant, omnes credent in Iesum.” 16 Collegerunt autem pecuniam copiosam et dederunt militibus dicentes: Dicite populo quia discipuli Iesu venerunt nocte cum dormiebatis et furati sunt corpus Iesu; et si hoc audierit praeses Pilatus, nos suadebimus ei et securos vos faciemus.
29
Mors, Sepultura, et Resurrectio Iesu Christi
17 Milites igitur, accepta pecunia, dixerunt, sicut a Iudaeis instructi erant; et fama eorum diffusa est in populum. 18 Phinees autem quidam sacerdos et Ada magister scholarum et Ageus Levita, hi tres venerunt Hierosolymam a Galilaea, et nuntiaverunt principibus sacerdotum et omnibus in synagogis, dicentes: 19 Vidimus Iesum, quem crucifixistis, locutum cum undecim discipulis eius, et sedentem in monte Oliveti in medio eorum, et dicentem illis: 20 Euntes in mundum universum, praedicate Evangelium omnibus gentibus, baptizantes eos in nomine Patris, et Filii, et Spiritus Sancti; et omnis qui crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit. 21 Et cum haec dixisset discipulis suis, vidimus eum ascendentem in caelum. 22 Cum autem audissent principes sacerdotum et seniores et Levitae, dixerunt ad haec tria viri: “Date gloriam Deo Israel et confitemini illi si vera sunt haec quae vos vidisse et audisse dicitis.” 23 Respondentes autem dixerunt: Sicut vivit Dominus patrum nostrorum, Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob, sicut audivimus Iesum loquentem cum discipulis suis, et sicut vidimus eum ascendentem in caelum, sic veritatem nuntiavimus vobis. 24 Responderunt autem tres viri iterum, addentes haec verba: Si verba quae audivimus Iesum dicentem, et vidimus eum ascendentem in caelum, non confiteamur, peccati rei essemus. 25 Tunc statim surgentes principes sacerdotum, tenentes librum legis in manibus, conjuraverunt hos viros, dicentes: Non amplius vobis narrabit quaecumque dixistis de Iesu. 26 Et dederunt eis summam pecuniae copiosam et miserunt alios cum illis, qui deducerent eos in regionem suam, ne ullo modo Hierosolymis manerent. 27 Tunc congregati omnes Iudaei, et maximam sollicitudinem expresserunt, dicentes: Quid est hoc mirabile quod Hierosolymis factum est? 28 Annas autem et Caiphas consolabantur eos, dicentes: Cur credimus militibus qui custodiebant monumentum Iesu, dicentes quia angelus revolvit lapidem ab ostio monumenti? 29 Fortasse discipuli eius dixerunt eis hoc, et pecuniam dederunt eis ut hoc dicerent, et ipsi corpus Iesu tulerunt. 30 Praeterea, considerate hoc, nullam laudem esse alienigenis tribuendam, quia et ipsi magnam summam a nobis acceperunt, et nobis, secundum praecepta quae dedimus illis, dixerunt: aut nobis fideles esse, aut discipulis Jesu. Caput XI 1 Tunc surgens Nicodemus dixit: Recte dicitis, filii Israël, audistis quas juraverunt hi tres viri in lege Dei, qui dixerunt: Vidimus Iesum locutum cum discipulis suis in monte Oliveti, et ascendentem eum vidimus in caelum. 2 Scriptura autem nos docet beatum prophetam Eliam in caelum assumptum esse; et Eliseum a filiis prophetarum interrogatum, dicens: Ubi est Elias pater noster? Respondit eis quia assumptus est in caelum. 3 dixerunt autem filii prophetarum ad eum fortasse spiritus eum tulit in unum de montibus Israel, fortasse ibi inveniemus eum rogaveruntque Eliseum, et ambulavit cum eis tribus diebus et non invenerunt eum. 4 Et nunc audite me, filii Israel, et mittamus viros in montes Israel, ne forte abstulerit spiritus Iesum, et ibi fortasse inveniemus eum et satiabimur. 5 Et placuit consilio Nicodemi omni populo; et miserunt viros qui quaerentes Iesum, et non invenerunt. Et reversi dixerunt: “Iteravimus omnes, et Iesum non invenimus, invenimus autem Iosephum in Arimathaea civitate sua.” 6 Audientes autem principes et omnis populus gavisi sunt, et laudaverunt Deum Israël, quod inventus esset Joseph, quem in cubiculo incluserant et non invenissent. 7 Constituente autem magna concilio, dixerunt principes sacerdotum: Quo modo Iosephum ad nos adducemus, ut cum eo loquatur?
30
Mors, Sepultura, et Resurrectio Iesu Christi
8 Et accepto charta, scripserunt ei, dicentes: Pax tibi et omni familia tua. Scimus nos peccasse in Deum et in te. Libenter visita nos patres tuos, valde enim mirati sumus in evasionem tuam e carcere. 9 Scimus consilium malignum fuisse quod contra te cepimus, et Dominum te curasse, et Dominum ipsum te liberasse a consiliis nostris. Pax tibi, Ioseph, qui honorabilis es in omni populo. 10 Elegeruntque septem amicos Ioseph, et dixerunt eis: Cum ad Ioseph inveneritis, salutate eum in pace et date ei epistulam hanc. 11 Itaque cum viri ad Iosephum venerunt, eum in pace salutaverunt et ei epistulam dederunt. 12 Quod cum legisset Ioseph, dixit: Benedictus Dominus Deus, qui eripuit me de manu filiorum Israel, ne effunderent sanguinem meum. Benedictus Deus, qui protexit me sub alis tuis. 13 Osculatusque est eos Ioseph, duxitque eos in domum suam. Sequenti die, ascendit Ioseph asinum suum, et perrexit cum eis Hierosolymam. 14 Quo audito omnes Iudaei, exierunt obviam illi, clamantes dicentes: Pax sit adventui tuo, pater Ioseph. 15 Respondit ille: Pax a Domino sit cum omni populo. 16 Et osculati sunt eum omnes; Nicodemus autem eum duxit in domum suam, paratis convivio magno. 17 Altera autem die, quae est Parasceve, dixerunt Annas et Caiphas et Nicodemus ad Ioseph: Confiteare Deo Israël, et responde nobis omnibus quae rogaverimus te. 18 Valde enim doluimus quod corpus Iesu sepelisti; et cum te in cubiculo inclusissemus, te non invenimus; ex quo tempore timemus usque ad hoc tempus, quo apparitio tua in nobis est. Narra nobis ergo coram Deo omnia quae facta sunt. 19 Respondit autem Iosephus: “Cum die parasceves me me in carcerem posuistis usque mane.” 20 Media autem nocte, dum orabam, domui quattuor angelis circumdata est; et vidi Iesum sicut splendorem solis, et prae timore cecidi in terram. 21 At Iesus prehendens manum meam, erexit me a terra, et ros deinde aspersus est super me; ipse autem, tergens faciem meam, osculatus est me, et dixit mihi: Noli timere, Ioseph; respice in me, quia ego sum. 22 Et intuens illum dixi: Rabboni, Elias. Respondit mihi: Non sum ego Elias, sed Iesus Nazarenus, cuius corpus sepelisti. 23 Dixi ei: Ostende mihi sepulcrum, in quo te posui. 24 Tunc tenens manum meam Iesus duxit me in locum ubi posueram eum, et ostendit mihi lintea et sudarium, quod posueram super caput eius. Et cognovi quia Iesus est, et adoravi eum, dicens: Benedictus qui venit in nomine Domini. 25 Iterum me tenens manum Iesus duxit in Arimathaeam in domum meam et dixit mihi: Pax tibi; sed noli exire de domo tua usque ad diem quadragesimum, sed necesse est mihi ire ad discipulos meos. Caput XII 1 Cum autem audissent principes sacerdotum haec omnia, stupebant, et ceciderunt facie in terram quasi mortui, clamantes inter se, dicentes: Quod est hoc signum mirabile, quod factum est Hierosolymis? Nos novimus patrem et matrem Iesu. 2 Et dixit quidam Levita: Novi multos de cognatis eius viros religiosos, qui solent offerre sacrificia et holocausta Deo Israel in templo cum orationibus. 3 Et sustulit eum Simeon princeps sacerdos in ulnas suas, et dixit ad eum: “Nunc dimittis servum tuum in pace, secundum verbum tuum, quia viderunt oculi mei salutare tuum, quod praeparasti ante faciem omnium populorum, lumen ad illuminationem gentium et gloriam populi tui Israel.” 4 Simeon similiter benedixit Mariam matrem Iesu et dixit illi: “Affirmao tibi de puero, quia positus est in casum et resurrectionem multorum et in signum quod contradicetur.” 5 et tuam ipsius animam pertransibit gladius et revelabuntur cogitationes multorum cordium. 6 Dixerunt ergo omnes Iudaei: “Mittamus ad illos tres viros qui dixerunt se vidisse eum in monte Oliveti cum discipulis suis locutum.”
31
Mors, Sepultura, et Resurrectio Iesu Christi
7 Post haec, interrogaverunt eos quid vidissent: qui unanimiter responderunt: “Coram Deo Israel dicimus nos palam vidisse Iesum loquentem cum discipulis suis in monte Oliveti et ascendentem in caelum.” 8 Tunc duxerunt eos Annas et Caiphas in separatum locum, et seorsum interrogaverunt; qui veritatem confessi sunt unanimiter, dicentes se Iesum vidisse. 9 Annas autem et Caiphas dixerunt: “Lex nostra dicit, ut in ore duorum vel trium testium stabit omne verbum.” 10 Quid autem diximus? Beatus Enoch Deo placuit, et verbo Dei translatus est; et locus sepulturae beati Moysis notus est. 11 Iesus autem Pilato traditus, flagellatus, spinis coronatus, consputus, lancea transfixus, crucifixus, in cruce mortuus, sepultus est, corpus autem eius honorabilis Ioseph in novo sepulcro sepultus est, et ipse testificatur se eum vivum vidisse. 12 Praeter haec, dixerunt se vidisse eum in monte Oliveti cum discipulis suis loquentem, et ascendentem in caelum. 13 Surgens autem Iosephus dixit Annae et Caiphae: Iuste vos miramini, quia dictum est vobis quia Iesus vivit et ascendit in caelum. 14 Res sane mirabilis est, quod non solum ipse a mortuis resurget, sed etiam alios de sepulcris suscitat, quos multi Hierosolymis visi sunt. 15 Et nunc audite me paulisper: Omnes novimus beatum Simeonem, summum sacerdotem, qui Iesum infantem in templo in ulnas suas accepit. 16 Huic Simeoni, qui ipse nomen suum habebat, duos filios habebat, quorum obitum et funus omnes adfuimus. 17 Ite ergo et videte sepulcra eorum, quia aperta sunt, et ipsi surrexerunt: et ecce in Arimathæa civitate sunt, simul tempus in officiis religiosis agentes. 18 Quidam quidem sonum vocis eorum in oratione audierunt, sed cum nemine loquuntur, muti permanserunt sicut mortui. 19 Sed venite, eamus ad eos, et nos geramus erga eos cum omni debita reverentia et cautela. Et si eos ad iurandum adducere poterimus, fortasse nobis nonnulla de mysteriis resurrectionis suae narrabunt. 20 Audientes autem Iudaei, gavisi sunt vehementer. 21 Annas autem et Caiphas, Nicodemus, Iosephus et Gamaliel venerunt Arimathaeam et non invenerunt eos in sepulcris eorum; sed ambulantes per civitatem, ligaverunt eos genibus flexis in oratione eorum. 22 Salutantes igitur eos cum omni reverentia et reverentia coram Deo, duxerunt eos in synagogam Hierosolymis. Et clausis portis, acceperunt librum legis Domini. 23 et ponentes illud in manus eorum, juraverunt per Deum Dominum et Deum Israel, qui locutus est ad patres nostros in lege et prophetis, dicentes: Si creditis in eum qui suscitavit vos a mortuis Iesum, narrate nobis quae videritis et quomodo resurrexistis a mortuis. 24 Charinus et Lenthius, duo filii Simeonis, his auditis tremuerunt, et perturbati sunt, et ingemuerunt; simulque in caelum respicientes, signum crucis digitis in linguis posuerunt. 25 Et statim locuti dixerunt: Date unicuique nostrum chartam, et scribemus vobis omnia quae vidimus. Et consederunt singuli, et scripserunt, dicentes: Caput XIII 1 Domine Iesu et Pater, qui Deus es, et resurrectio et vita mortuorum, da nobis veniam mysteria tua, quae post mortem vidimus, ad crucem tuam pertinentia, enarrare; quia in nomine tuo jurati sumus. 2 Prohibuisti enim servos tuos enarrare secreta, quae divina potentia tua in inferno facta sunt. 3 Cum in inferni profundo, in tenebris et caligine, cum patribus nostris positi essemus, subito apparuit color solis aureus similis, et lux magna purpurea locum illuminans. 4 Mox Adam, pater omnis generis humani, cum omnibus patriarchis et prophetis, exsultavit et dixit: Illa lux est auctor lucis aeternae, qui promisit nos transferre in lucem aeternam.
32
Mors, Sepultura, et Resurrectio Iesu Christi
5 Tunc Esaias propheta clamavit, et dixit: Haec est lux Patris et Filii Dei, secundum prophetiam meam, cum viverem super terram. 6 Terra Zabulon et terra Nephthalim trans Jordanem, populus qui ambulabat in tenebris, lucem magnam vidit; et habitantibus in regione umbrae mortis, lux orta est eis. Et nunc venit, et illuminavit nos, qui sedebant in morte. 7 Et cum omnes gaudebamus lumine quod nobis fulgebat, advenit pater noster Simeon inter nos et gratulabundus toto coetu dixit: “Glorificate Dominum Iesum Christum Filium Dei!” 8 quem infantem in templo in ulnis meis sustuli et Spiritu Sancto motu dixi ei et confessus sum, 1 quia nunc viderunt oculi mei salutare tuum, quod praeparasti ante faciem omnium populorum, lumen ad illuminationem gentium et gloriam populi tui Israel. 9 Omnes sancti qui in profundo inferni erant, his audientibus, magis gavisi sunt. 10 Postea exiit quidam quasi parvus eremita, et ab omnibus interrogatus est: Quis es tu? 11 Cui respondit: Ego sum vox clamantis in deserto, Ioannis Baptistae, propheta Altissimi, qui praecedebat adventum eius parare viam eius, ad dandam scientiam salutis populo suo ad remissionem peccatorum. 12 Et ego Ioannes, cum vidi Iesum ad me venientem, Spiritu Sancto motum, dixi: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi. 13 Et ego baptizavi eum in flumine Iordanis, et vidi Spiritum Sanctum descendentem in forma columbae super eum, et audivi vocem de caelo dicentem: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui. 14 Et nunc, dum ante illum irem, huc descendi ut vobis significarem quoniam Filius Dei nos proxime visitabit, et, sicut aurora de alto, veniet ad nos, qui in tenebris et umbra mortis sumus. Caput XIV 1 Cum autem audisset primus homo pater noster Adam haec verba, quod baptizatus esset Iesus in Iordane, vocavit Seth filium suum, et dixit: 2 Narra filiis tuis, Patriarchis et Prophetis, omnia quae audisti a Michaele archangelo, cum te misi ad portas Paradisi, ut rogares Deum ut ungeret caput meum cum aegrotarem. 3 Tunc Seth appropinquans ad patriarchas et prophetas dixit: Ego Seth, cum ad portas paradisi Deum orarem, vidi angelum Domini, Michaelem, apparere mihi dicens: Missus sum ad te a Domino; constitutus sum ut corporibus humanis praesideam. 4 Dico tibi, Seth, noli lacrimis Deum precari et implorare eum pro oleo ligni misericordiae quo ungas patrem tuum Adam pro dolore capitis eius; 5 Quia nullo modo id adipisci potes usque ad diem et tempora ultima, id est, donec quinque milia et quingenti anni praeterierint. 6 Tunc Christus, Filius Dei misericors, veniet in terram ut corpus humanum Adae resuscitet, simulque corpora mortuorum resuscitet, et cum venerit, in Iordane baptizabitur: 7 Deinde oleo misericordiae suae unget omnes qui credunt in eum; et oleum misericordiae suae permansurus est ad futuras generationes, pro iis qui nascentur ex aqua et Spiritu Sancto in vitam aeternam. 8 Et cum eo tempore misericors Filius Dei, Christus Iesus, descenderit in terram, patrem nostrum Adam in Paradisum, ad arborem misericordiae, introducet. 9 Audientes omnes patriarchae et prophetae omnia verba haec a Seth, gavisi sunt valde. Caput XV 1 Omnibus sanctis gaudentibus, ecce Satanas, princeps et dux mortis, dixit principi inferni: 2 Parate vos ad recipiendum ipsum Iesum Nazarenum, qui se Filium Dei esse gloriabatur, et tamen erat homo mortis timidus, et dixit: Tristis est anima mea usque ad mortem. 3 Praeterea multa mihi et multis aliis intulit; nam et eos quos caecos et claudos feci et quos etiam multis daemonibus vexavi, verbo suo sanavit; immo, et eos quos tibi mortuos adduxi, vi a te eripit.
33
Mors, Sepultura, et Resurrectio Iesu Christi
4 Ad haec princeps inferorum Satanae respondit, Quis est ille princeps tam potens, et tamen homo qui mortem timet? 5 Nam omnes potentes terrae potestati meae subiecti sunt, quos tu potentia tua subiecisti. 6 Quod si tam potens est in natura humana, vere tibi affirmo quia omnipotens est in natura divina, et nemo potestati eius resistere potest. 7 Cum igitur diceret se mortem timere, te illaqueare voluit, et infelix tibi erit in saecula aeterna. 8 Respondens autem Satanas, dixit principi inferorum: “Quare dubitasti et timuisti recipere illum Iesum Nazarenum, adversarium tuum et meum?” 9 Quod ad me attinet, tentavi eum et antiquos meos Iudaeos zelo et ira contra eum excitavi? 10 Hastam ad eius passionem acui; fel et acetum miscui, et ei bibendum imperavi; crucem ad eum crucifigendum, et clavos ad manus pedesque Ibis perfigendos paravi; et nunc mors eius appropinquat, eum huc adducam, tibi mihique subiectum. 11 Tunc respondens princeps inferorum dixit: “Tu mihi dixisti, quia mortuum mihi vi abstulit.” 12 Qui hic detenti sunt donec iterum in terra viverent, non sua virtute, sed precibus ad Deum factis hinc ablati sunt, et Deus eorum omnipotens eos a me abstulit. 13 Quis igitur est Iesus Nazarenus, qui verbo abstulit a me mortuos sine oratione Dei? 14 Forsitan idem est qui mihi Lazarum abstulit, post quattuor dies mortuum, et foetus et putridus erat, quem ego mortuum possedi, quem tamen reviviscuit virtute sua. 15 Respondens autem Satanas, dixit principi inferorum: Hic est Iesus Nazarenus. 16 Quod cum audisset princeps inferorum, dixit illi: Adiuro te per potestates, quae sunt in te et in me, ne eum adducas ad me. 17 Cum enim audivi de potentia verbi eius, tremui prae timore, et omnes impii simul turbati sunt; 18 Et Lazarum tenere non potuimus, sed se ipsum quassavit et cum omnibus signis malitiae statim a nobis discessit; et ipsa terra, in qua corpus Lazari iacebat, statim eum vivum eiecit. 19 Et nunc scio eum esse Deum Omnipotentem qui talia perficere potuit, qui potens est in dominio suo, et potens in natura sua humana, qui est Salvator generis humani. 20 Nolite ergo hunc huc adducere, dimittet enim omnes quos in vinculis incredulitatis et vincti compedibus peccatorum suorum, et deducet eos in vitam aeternam. Caput XVI 1 Dum autem Satanas et princeps inferni haec inter se colloquebantur, subito vox quasi tonitrui et velut spiritus procellae, dicens: Tollite portas vestras, principes, et elevamini portae aeternales, et ingredietur Rex gloriae. 2 Ut audivit hoc princeps inferni, dixit Satanae: “Recede a me, et exi de habitaculis meis; si potens es bellator, pugna cum rege gloriae. Quid autem tibi est negotium cum eo?” 3 Et eiecit eum de habitaculis suis. 4 Et dixit princeps impiis ministris suis: Claude portas aeneas crudelitatis et constringe eas ferreis clathris et pugnate fortiter, ne capiamur. 5 Cum autem omnis coetus sanctorum hoc audisset, locuti sunt voce magna irae ad principem inferni, dicens: 6 Aperi portas tuas, ut ingrediatur Rex gloriae. 7 Et divinus propheta David exclamavit dicens, Nonne ego, cum in terra essem, vere prophetavi et dixi, O homines confiteantur Dominum propter bonitatem eius, et propter mirabilia eius erga filios hominum? 8 Quia confregit portas aereas et confregit vectes ferreos; Propter iniquitatem eorum cepit eos, et propter iniustetiam eorum afflicti sunt. 9 Post hoc alius propheta, scilicet sanctus Isaias, similiter locutus est omnibus sanctis: Nonne recte vobis prophetavi cum viverem in terra? 10 Vivent mortui, et resurgent qui in sepulcris suis sunt, et laudabunt qui in pulvere sunt, ros enim Domini salutem eis afferet.
34
Mors, Sepultura, et Resurrectio Iesu Christi
11 Et dixi in alio loco: Ubi est, mors, victoria tua? Ubi est, mors, aculeus tuus? 12 Cum audissent omnes sancti haec ab Isaia dicta, dixerunt principi inferi: “Aperi portas tuas et tolle vectes ferreos, quia nunc ligaberis et non habebis potestatem.” 13 Et vox magna, tamquam sonus tonitrui, dicens: Tollite portas vestras, principes, et exaltamini portae inferi, et intrabit Rex gloriae. 14 Princeps inferorum, eandem vocem repetitam percipiens, quasi ignarus exclamavit: Quis est iste rex gloriae? 15 Respondit David principi inferorum et dixit: Intellego verba vocis illius, quia spiritu eius locutus sum ea. Et nunc, ut supra dixi, dico tibi, Dominus fortis et potens, Dominus potens in proelio: ipse est Rex gloriae, et ipse est Dominus in caelo et in terra; 16 Deorsum respexit ut audiat gemitus vinctorum, et ut solvat eos qui ad mortem sunt. 17 Et nunc, princeps inferorum immundus et foetidus, aperi portas tuas, ut ingrediatur Rex gloriae, quia ipse est Dominus caeli et terrae. 18 Dum haec David loquens, apparuit Dominus potens in forma hominis, et illuminavit loca quae semper antea in tenebris fuerant, 19 Et vincula quae antea frangi non poterant fregit, et invicta virtute visitavit eos qui in tenebris profundis iniquitate et umbra mortis peccato sedebant. Caput XVII 1 Impia Mors et crudeles eius duces his auditis, timore pervasi sunt in suis singulis regnis, cum claritatem lucis viderunt, 2 Et ipse Christus subito in habitaculis eorum apparens; clamaverunt ergo, et dixerunt: A te vincti sumus; confusionem nostram coram Domino cogitare videris. 3 Quis es tu, qui nullum signum corruptionis habes, nisi illam speciem fulgentem quae plenam magnitudinis tuae probationem est, quam tamen neglegere videris? 4 Quis es tu, tam potens et tam imbecilis, tam magnus et tam parvus, vilis et tamen miles primi ordinis, qui in forma servi imperare potes sicut miles vulgaris? 5 Rex gloriae, mortuus et vivus, quamquam semel in cruce occisus? 6 Qui mortuus in sepulcro iacuisti et vivus descendisti ad nos, et in morte tua omnes creaturae tremuerunt, et omnes astra mota sunt? Et nunc libertatem tuam inter mortuos habes et legionibus nostris perturbationem das? 7 Quis es tu, qui captivos peccato originali in vinculis liberas et eos in pristinam libertatem reducis? 8 Quis es tu, qui tam gloriosam et divinam lucem super eos qui tenebris peccati excaecati sunt effundis? 9 Similiter omnes legiones daemonum simili horrore correptae sunt, et cum metu maxime submisso clamaverunt, dicentes: 10 Unde tibi est, o Iesu Christe, ut sis vir tam potens et gloriosus in maiestate, tam clarus ut nullam maculam habeas, tam purus ut nullum crimen habeas? Nam illa inferior mundus terrestris, quae semper nobis adhuc subiecta erat, et unde tributa accipiebamus, numquam antea talem mortuum nobis misit, numquam talia dona principibus inferorum misit? 11 Quis igitur es tu, qui tanta virtute domicilia nostra ingredieris, neque solum maximas poenas nobis minari vereris, sed etiam alios omnes e vinculis, quibus eos tenemus, eripere conaris? 12 Forsitan tu es ille Iesus, de quo modo Satanas principi nostro locutus est, quod per mortem crucis accepturus esses mortis potestatem? 13 Tunc Rex gloriae mortem conculcans, principem inferorum rapuit, omni potestate eum privavit, et patrem nostrum terrestrem Adam secum ad gloriam suam duxit.
35
Mors, Sepultura, et Resurrectio Iesu Christi
Caput XVIII 1 Tunc princeps inferorum Satanam comprehendit et magna cum significatione ei dixit: "O princeps exitii, auctor cladis et exsilii Beelzebub, opprobrium angelorum Dei et exsecrabilis omnibus iustis, quid te ad sic agendum impulit?" 2 Regem gloriae crucifigere voluisti, et eius destructione maxima commoda nobis promisisti, sed stulte quid ageres ignorabas. 3 Ecce enim nunc Iesus Nazarenus, splendore gloriosae divinitatis suae, omnes horrendas potestates tenebrarum et mortis fugat; 4 Carceres nostros a summo usque ad imum destruxit, omnes captivos dimisit, omnes vinctos in libertatem tulit; et omnes qui antea sub onere tormentorum gemere solebant, nunc nos contumeliis affecit, et quasi precibus eorum vincimur. 5 Impia nostra regna subacta sunt, et nulla pars generis humani nunc sub nostra potestate relicta est, sed contra, omnes audacter nobis resistunt; 6 Quamquam antea mortui numquam se erga nos insolenter gerere audebant, neque, cum captivi essent, ulla occasione laetari poterant. 7 O Satana, princeps omnium malorum, pater impiorum et neglectorum, cur hoc facinus tentare voluisti, cum captivi nostri hactenus semper nulla spe salutis et vitae fuerint? 8 Sed nunc nullus ex eis umquam gemit, neque minima species lacrimae in ullis faciebus eorum est. 9 O princeps Satana, tu magne custos regionum infernarum, omnia commoda tua quae per arborem vetitam et amissionem Paradisi adeptus es, nunc per lignum crucis amisisti; 10 Et omnis beatitudo tua tunc exspiravit, cum Iesum Christum Regem gloriae crucifixisti. 11 Contra tuum meumque commodum egisti, ut mox intelleges ex illis magnis tormentis et infinitis suppliciis quae passurus es. 12 O Satana, princeps omnium malorum, auctor mortis et fons omnis superbiae, primum de sceleribus nefandis Iesu Nazareni investigare debuisti, et tum invenisses eum nullo delicto morte digno reum fuisse. 13 Cur ausus es, sine causa aut iustitia, eum crucifigere, et hominem innocentem et iustum in nostras regiones deduxisti, atque ita omnes peccatores, impios et iniustos in toto orbe terrarum perdidisti? 14 Dum princeps inferorum haec Satanae loquebatur, rex gloriae Beelzebub dixit: "Principi inferorum, Satana, princeps imperio tuo in aeternum subiicietur, loco Adam et filiorum eius iustorum, qui mei sunt." Caput XIX 1 Tunc Iesus manum extendit et dixit: Venite ad me omnes sancti mei, qui ad imaginem meam creati estis, qui damnati estis ab ligno fructus vetiti et a diabolo et morte; 2 Vive nunc per ligno crucis meae; diabolus, princeps huius mundi, superatus est, et mors victa est. 3 Tum statim omnes sancti sub manu Dei altissimi coniuncti sunt; et Dominus Iesus manum Adae prehendit et dixit ei: Pax tibi et omni semini tuo iusto, quod est meum. 4 Tunc Adam, procidens se ad pedes Iesu, cum lacrimis, humili voce et magna voce ad eum allocutus est, dicens: 5 Exaltabo te, Domine, quoniam exaltasti me nec delectasti inimicos meos super me. Domine Deus meus, clamavi ad te, et sanasti me. 6 Domine, eruisti de inferno animam meam, vivificasti me, ne descenderem in lacum. 7 Cantate Domino, omnes sancti eius, et confitemini memoriae sanctitatis eius, quoniam ad momentum ira eius, vita in benevolentia eius. 8 Similiter omnes sancti, ad pedes Iesu prostrati, una voce dixerunt: Venisti, Redemptor mundi, et re vera omnia perfecisti, quae per legem et sanctis prophetis tuis praenuntiasti. 9 Vivos redemisti cruce tua, et descendisti ad nos, ut per mortem crucis nos eriperes ab inferno et potentia tua a morte.
36
Mors, Sepultura, et Resurrectio Iesu Christi
10 Domine, sicut signa gloriae tuae in caelo posuisti et signum redemptionis tuae, crucem tuam, in terra erexisti, ita Domine, signum victoriae crucis tuae in inferno pone, ut mors amplius non habeat imperium. 11 Tunc Dominus manum extensam signum crucis fecit super Adam et super omnes sanctos eius. 12 Et apprehensum dexteram Adami, ascendit de inferis, et secuti sunt eum omnes sancti Dei. 13 Tum rex propheta David audacter clamavit, et dixit: 1 Cantate Domino canticum novum, quia mirabilia fecit; dextera eius et brachium sanctum eius victoriam dedit ei. 14 Notum fecit Dominus salutare suum, in conspectu gentium revelavit iustitiam suam. 15 Et respondit universa multitudo sanctorum, dicentes: Gloria haec est omnibus sanctis eius: amen, laudem dicat Domino. 16 Postea clamavit Habacuc propheta 3 et dixit: “Tu exiisti ut salvares populum tuum, ut salvares populum tuum.” 17 Et dixerunt omnes sancti: 4 Benedictus qui venit in nomine Domini, quia illuminavit nos Dominus. Hic est Deus noster in saecula saeculorum; ipse regnabit super nos in saecula saeculorum. Amen. 18 Similiter omnes prophetae sacra laudem eius locuti sunt et Dominum secuti sunt. Caput XX 1 Tunc Dominus tenens manum Adam, tradidit eum Michaeli archangelo; et duxit eos in paradisum, plenum misericordia et gloria; 2 Et duo viri senes admodum obvii fuerunt eis, et a sanctis interrogati sunt: "Qui estis vos, qui nondum nobiscum in inferno fuistis, et corpora vestra in Paradiso posita sunt?" 3 Respondens unus ex eis dixit: Ego sum Henoch, qui translatus sum verbo Dei: et hic vir qui mecum est, Elias Thesbites est, qui translatus est in curru igneo. 4 Hic hactenus fuimus, mortemque non gustavimus, sed nunc redituri sumus ad adventum Antichristi, signis divinis et miraculis armati, ut cum eo in proelio congrediamur, et ab eo Hierosolymis interficiamur, et post tres dies et dimidium vivi iterum in nubes attollemur. 5 Dum autem haec sancti Enoch et Elias narrabant, ecce venit alius vir misera figura, signum crucis in humeris suis portans. 6 Cum autem eum viderent sancti, dixerunt ei: Quis es? Vultus enim tuus similis furis est, et cur crucem super humeros portas? 7 Quibus ille respondens dixit: “Recte dicis, quia fur fui, qui omne genus sceleratorum in terra feci.” 8 Et Iudaei me cum Iesu crucifixerunt; et ego vidi mirabilia quae facta sunt in creatura in crucifixione Domini Iesu. 9 Et credidi eum esse creatorem omnium rerum et regem omnipotentem; et oravi ad eum dicens: Domine, memento mei, cum veneris in regnum tuum. 10 Ille statim ad orationem meam respexit, et dixit mihi: Amen dico tibi: Hodie mecum eris in Paradiso. 11 Et dedit mihi hoc signum crucis dicens: “Porta hoc, et vade in Paradisum; et si angelus qui est custos Paradisi te non admittit, ostende ei signum crucis, et dic ei: Iesus Christus qui nunc crucifixus est, misit me huc ad te.” 12 Cum hoc fecissem, et angelo qui Paradisi custos est haec omnia narravissem, et ille ea audivisset, statim portas aperuit, me introduxit et ad dexteram in Paradiso collocavit, 13 dicens: Expectate hic modicum tempus, donec intret Adam, pater omnium hominum, et omnes filii eius, qui sunt sancti et iusti servi Iesu Christi, qui crucifixus est. 14 His omnibus narrationibus a latrone factis, omnes patriarchae una voce dixerunt: Benedictus es, Deus omnipotens, Pater aeternae bonitatis et Pater misericordiarum, qui tantum beneficii praebuisti peccatoribus contra te, et eos ad misericordiam Paradisi perduxisti, et eos in magnas et spirituales provisiones tuas in vita spirituali et sancta collocasti. Amen.
37
Mors, Sepultura, et Resurrectio Iesu Christi
Caput XXI 1 Haec sunt divina et sacra mysteria quae vidimus et audivimus. Mihi, Charino et Lentio non licet alia mysteria Dei enarrare, sicut nobis archangelus Michael ordinavit, 2 dicens: Ibitis cum fratribus meis Hierosolymam, et perseverabitis in orationibus, praedicantes et glorificantes resurrectionem Iesu Christi, sicut suscitavit vos a mortuis una cum se ipso. 3 Et cum nullo homine loquemini, sed sedebitis quasi muti donec tempus veniat cum Dominus vobis permittat mysteria divinitatis suae enarrare. 4 Michael archangelus porro nobis praecepit ut trans Iordanem proficisceremur in regionem optimam et pinguissimam, ubi multi sunt qui una nobiscum ex mortuis resurrexerunt ad testimonium resurrectionis Christi. 5 Tres enim dies tantum nobis ex mortuis concessi sunt, qui resurreximus ut pascha Domini nostri cum parentibus nostris celebraremus et testimonium perhiberemus in Christo Domino, et baptizati sumus in flumine sancto Iordanis: et nunc ab nemine videntur. 6 Quod est quod nobis permisit Deus narrare vobis: agite ergo illi laudem et honorem, et paenitentiam agite, et miserebitur vestri. Pax vobis a Domino Deo Iesu Christo et Salvatore omnium nostrum. Amen, amen, amen. 7 Postquam autem finierunt scribere et in duabus chartis distinctis scripserunt, Charinus tradidit quod scripserat Annae et Caiaphae et Gamalieli. 8 Lenthius similiter Nicodemi et Iosephi tradidit quae scripserat; et statim in candidissimas formas conversa sunt et amplius non visa sunt. 9 Sed quae scripserant perfecte congruere inventa sunt, neque una littera plus neque minus quam altera continens. 10 Cum audisset omnis multitudo Iudaeorum haec omnia mirabilia narrationes Charini et Lenthii, dixerunt ad invicem: Vere haec omnia a Deo facta sunt, et benedictus Dominus Iesus in saecula saeculorum. Amen. 11 Et ibant cum magna sollicitudine et timore et tremore, et percutientes pectora sua, et redibant singuli in domum suam. 12 Sed statim omnia quae a Iudaeis in synagogis suis de Iesu dicta sunt, ad praesidem ab Iosepho et Nicodemo relata sunt. 13 Pilatus autem omnia haec scripsit, et ascripsit omnia in acta publica in praetorio suo. Caput XXII 1 Post haec autem venit Pilatus in templum Iudaeorum, et convocatis omnibus principibus, et scribis, et doctoribus legis, intravit cum illis in aediculam templi. 2 et praecipiens claudi omnes portas, dixit eis: Audivi vos habere in templo hoc librum quendam magnum; rogo ergo vos afferri coram me. 3 Et cum afferretur liber magnus, a quattuor ministris templi portatus et auro et lapidibus pretiosis ornatus, dixit Pilatus ad omnes: Adiuro vos per Deum patrum vestrorum, qui fecit et praecepit templum hoc aedificari, ut non celaretis a me veritatem. 4 Nostis omnia quae in libro illo scripta sunt; dicite ergo mihi nunc, si aliquid invenistis in Scripturis de illo Iesu quem crucifixistis, aut quo tempore saeculi venire debuit, nuntiate mihi. 5 Tunc Annae et Caiphae iuramento accepto, iusserunt omnes qui cum ipsis erant ex templo exire. 6 Clausis autem ianuis templi et sacrarii, dixerunt Pilato: “Iudex, adiurare nos coëgisti per aedificationem templi huius, ut tibi affirmaremus quae vera et iusta sunt.” 7 Postquam autem crucifiximus Iesum, nescientes eum esse Filium Dei, sed existimantes eum miracula sua per aliquas artes magicas facere, congregavimus in hoc templo conventum magnum. 8 Et cum de miraculis quae Iesus fecerat inter nos deliberaremus, multos testes e patria nostra invenimus, qui dixerunt se eum vivum post mortem vidisse, et eum cum discipulis suis colloquentem audisse, et eum ascendentem ad altitudinem caelorum et in eos introeuntem vidisse;
38
Mors, Sepultura, et Resurrectio Iesu Christi
9 Et vidimus duos testes, quorum corpora Iesus suscitavit a mortuis, qui narraverunt nobis de multis mirabilibus quae fecit Iesus in mortuis, de quibus narrationem scriptam habemus in manibus nostris. 10 Et mos est nobis quotannis hunc librum sanctum coram coetu aperire, et ibi consilium Dei investigare. 11 Et invenimus in primo ex septuaginta libris, ubi Michael archangelus ad tertium filium Adami primi hominis loquitur, narrationem post quinque milia et quingentos annos, Christum, Filium Dei dilectissimum, in terram venisse, 12 Et porro cogitavimus, fortasse ipsum Deum Israel esse qui locutus est ad Mosen: Facies arcam testimonii; duo cubiti et dimidium longitudo eius, et cubitus et dimidium latitudo eius, et cubitus et dimidium altitudo eius. 13 His quinque cubitis et dimidio ad arcam Veteris Testamenti aedificandam, intelleximus et scivimus post quinque milia annorum et dimidium (mille) annorum Iesum Christum in arca sive tabernaculo corporis venturum esse; 14 Itaque Scripturae nostrae testimonium perhibent eum esse Filium Dei, et Dominum et Regem Israel. 15 Et quia principes sacerdotum nostri post passionem eius obstupuerunt in signis quae facta sunt per ipsum, aperuimus librum illum ut scrutemur omnes generationes usque ad generationem Ioseph et Mariae matris Iesu, aestimantes eum esse de semine David. 16 Et invenimus narrationem creationis, et quo tempore fecit caelum et terram et primum hominem Adam, et ab eo usque ad diluvium anni duo milia ducenti duodecim. 17 Et a diluvio usque ad Abraham nongenti duodecim. Et ab Abraham usque ad Mosen quadringenti triginta. Et a Mosen usque ad David regem quingenti decem. 18 Et a David usque ad captivitatem Babylonis quingenti anni. Et a captivitate Babylonis usque ad incarnationem Christi quadringenti anni. 19 Summa omnium quae ad quinque milia et dimidium (mille) pervenit. 20 Itaque apparet Iesum, quem crucifiximus, esse Iesum Christum Filium Dei, Deum verum et omnipotentem. Amen.
39