Latin - The Book of Jubilees or Lesser Genesis

CAPUTI

1EtfactumestinprimoannoexitusfiliorumIsraelex Aegypto,mensetertio,sextodecimodiemensis,locutus estDeusadMosen,dicens:'Ascendeadmeinmontem,et dabotibiduastabulaslapideaslegisetpraecepti,quae scripsi,utdoceaseos'

2AscenditqueMosesinmontemDei,ethabitavitgloria DominiinmonteSinai,ettexitillumnubessexdiebus

3EtvocavitMosendieseptimodemedionubis,etspecies gloriaeDominieratquasiignisflammansinverticemontis

4EtMosesinmonteeratquadragintadiesetquadraginta noctes,etDeuseidocuithistoriamprioremetposteriorem divisionisomniumdierumlegisettestimonii

5Etdixit:“Inclinacortuumadomneverbumquodego loquortibiinmontehoc,etscribeeainlibro,utvideant posterieorumquodnondereliquieospropteromnemalum quodfecerunt,transgredientespactumquodstatuointerme etteadposteroseorumhodieinmonteSinai.”

6Etsicerit,cumhaecomniaadvenerintsupereos,ut cognoscantmeiustioremessepraeipsisinomnibusiudiciis eorumetinomnibusoperibussuis,etcognoscentmevere cumeisfuisse

7Scribetibiomniaverbahaecquaeegopraenuntiotibi hodie,scioenimrebellionemeorumetcervicemeorum duram,antequamintroducameosinterramproquaiuravi patribuseorum,Abraham,Isaac,etJacob,dicens:Semini tuodaboterramfluentemlacteetmel.

8Etcomedentetsaturabuntur,etconvertenturaddeos alienos,ad(deos)quinonliberabunteosdeomni tribulationesua:ettestimoniumhocaudieturin testimoniumcontraeos,quiaobliviscenturomniamandata mea,omniaquaemandavieis,etambulabuntpostgenteset postimmunditiasearumetpostignominiamsuam,et servientdiissuis,ethoceritillisinscandalumet tribulationemetinafflictionemetinlaqueum

9Etmultiperibuntetcaptivabunturetinmanusinimici cadent,quiadereliqueruntlegitimameaetmandatameaet sollemnitatesfoederismeietsabbatameaetsanctum meumquodsanctificavimihiinmedioeorumet tabernaculummeumetsanctuariummeumquod sanctificavimihiinmedioterrae,utponamnomenmeum supereamethabitaret(ibi).

10Etfacientsibiexcelsaetlucosetsculptilia,etadorabunt, unusquisquesuum(sculptile),adaberrandum;et immolabuntfiliossuosdaemoniisetomnibusoperibus erroriscordissui

11Etmittamadeostestes,uttestificercontraeos,sednon audient,etinterficienttestes,etpersequentureosquilegem quaerunt,etabrogabuntetmutabuntomniautfaciant malumcoramoculismeis

12Etabscondamfaciemmeamabeis,ettradameosin manusgentiumadcaptivitatem,etindireptionem,etad devorandum:etevellameosdemedioterrae,etdispergam eosinnationes

13etobliviscenturomnemlegemmeametomniamandata meaetomniaiudiciamea,eterrabuntinneomenibus,et sabbatis,etfestis,etiubilaeis,etlegibus

14Etposthaecconvertenturadmedemediogentiumtoto cordesuoettotaanimasuaettotafortitudinesua,et congregaboeosdemedioomniumgentium,etquaerentme,

etinveniarabeis,cumquaeserintmetotocordesuoettota animasua.

15Etrevelaboeispacemabundantemcumiustitia,et evellemeosgermenrectitotocordemeoettotaanimamea; eteruntadbenedictionemetnonadmaledictionem,et eruntincaputetnonincaudam

16Etaedificabosanctuariummeuminmedioeorum,et habitabocumeis,eteroeisDeus,etipsieruntmihi populusinveritateetiustitia

17Etnonderelinquameosnequedeserameos;egoenim sumDominusDeuseorum

18Mosesautemceciditpronusinfaciemsuametoravitet dixit:DomineDeusmeus,nederelinquaspopulumtuumet hereditatemtuam,uterrentinerrorecordissui,neque tradaseosinmanusinimicorumsuorumgentium,neforte dominentureisetpeccarefaciantcontrate.

19Exalteturmisericordiatua,Domine,superpopulum tuum,etcreaineisspiritumrectum,etnondominetur supereosspiritusBeliarutaccuseteoscoramte,etut decipiateosabomnibusviisiustitiae,utpereantafacietua

20Sedipsipopulustuusethereditastua,quosredemistiin virtutetuamagnademanibusAegyptiorum:creaineiscor mundumetspiritumsanctum,etnecapianturinpeccatis suisabhincusqueinaeternum

21DixitautemDominusadMosen:Novicontentionem eorumetcogitationeseorumetcervicemeorumduritiam; etnonaudient,donecconfiteanturpeccatumsuumet peccatumpatrumsuorum.

22Etposthaecconvertenturadmeinomniiustitiaettoto cordeettotaanima,etcircumcidampraeputiumcordis eorumetpraeputiumcordisseminiseorum,etcreaboineis spiritumsanctum,etpurificaboeosutnonavertenturame adieillainaeternum

23Etanimaeeorumadhaerebuntmihietomnibusmandatis meis,etmandatameaimplebunt,eteroeisinpatrem,et ipsieruntmihiinfilii

24EtvocabunturomnesfiliiDeivivi,etscientomnis angelusetomnisspiritus,etscientquiaistisuntfiliimei,et quiaegosumPatereoruminiustitiaetiustitia,etquia dilexieos.

25Ettuscribetibiomniahaecverbaquaeegotibi annuntiaboinmontehoc,primaetnovissima,quaeerunt omnibusdivisionibusdieruminlegeetintestimonioetin hebdomadibusetiubilaeisinaeternum,donecdescendam ethabitemcumeisinaeternum

26Etdixitangelofaciei:ScribeMoysiabinitiocreationis usquedumaedificetursanctuariummeumapudeosin aeternum.

27EtapparebitDominusinoculisomnium,etscient omnesquiaegosumDeusIsraeletPateromniumfiliorum Iacob,etRexinmonteSioninaeternumEteruntSionet Hierosolymasancta.

28EtangelusfacieiquiantecedebatcastraIsraelaccepit tabulasdivisionumannorumatemporecreationis legisettestimoniihebdomadarumiubilaeorum,secundum annossingulos,secundumomnemnumerumiubilaeorum [secundumannossingulos],adiecreationis[novae]cum renovabunturcaelietterraetomniscreatioeorum secundumvirtutescaelorum,etsecundumomnem creationemterrae,donecsanctuariumDominifiatin HierosolymisinmonteSion,etrenovabunturomnia

luminariainsanitatemetinpacemetinbenedictionem omnibuselectisIsrael,etutsicsitadieillainomnesdies terrae

CAPUTII

1EtlocutusestangelusfacieiadMoseniuxtaverbum Domini,dicens:Scribeuniversamhistoriamcreationis, quomodoinsexdiebusDominusDeusperfecitomnia operasuaetomniaquaecreavit,etcelebravitSabbatumdie septimoetsanctificavitilluminsaecula,etposuitilludin signumomniumoperumsuorum

2Primoenimdiecreavitcaelosquisuntsuperterramet aquasetomnesspiritusquiserviuntcorameo-angelos praesentiaeetangelossanctificationisetangelosspiritus ventorumetangelosspiritusnubiumettenebrarumetnivis etgrandinisetpruinaeetangelosvocisettonitruiet fulgurisetangelosspiritusfrigorisetaestusethiemiset verisetautumnietaestatisetomnesspirituscreaturaeeius quaesuntincaelisetsuperterram-abyssosettenebras, vesperumetnoctemetlucem,aurorametdiem,quae praeparavitinscientiacordissui.

3Etindevidimusoperaeius,etlaudavimuseum,etcoram eolaudavimuspropteromniaoperaeius;septemenim operamagnacreavitindieprimo.

4Etindiesecundocreavitfirmamentuminmedioaquarum, etdivisaesuntaquaeinilladie-dimidiumearumascendit superfirmamentum(quoderat)inmediosuperfaciem universaeterraeHocfuitunicumopus(Deus)creavitin diesecundo

5Ettertiadiepraecepitaquisuttransirentafacieuniversae terraeinlocumunum,etappareretarida

6Etfeceruntaquaesicutpraecepiteis,etrecesserunta facieterraeinlocumunumextrafirmamentumhoc,et apparuitarida

7Etindieillacreaviteisomniamariasecundum congregationessuas,etomniaflumina,etcongregationes aquaruminmontibusetsuperomnemterram,etomnia lacus,etomnemroremterrae,etsemenquodseminatum est,etomniagerminantia,etlignapomiferentia,etligna silvae,ethortumEdeninEden,etomnesplantassecundum genussuum

8HaecquattuormagnaoperacreavitDeusdietertia. Quartoautemdiecreavitsolemetlunametstellas,et posuiteasinfirmamentocaeli,utlucerentsuperterramet praeessentdieiacnocti,etdividerentlucemactenebras.

9ConstituitqueDeussoleminsignummagnumsuper terramdiebusetsabbatisetmensibusetfestisetanniset sabbataannorumetiubilaeisetomnibustemporibus annorum

10Etdividitlucemactenebrasinprosperitatem,ut prosperenturuniversagerminantiaetgerminantiasuper terram

11HaectriagenerafecitdiequartoEtdiequintocreavit cetamagnainprofundisaquarum,quiahaecerantprima carnisquaecreatasuntmanibuseius,piscesetomnequod moveturinaquis,etomnequodvolatileest,avesetomne genuseorum

12Ortusqueestsolsupereos,utprosperaret,etsuper omnemterram,etsuperomnemgerminationemterrae,et superomnemarborempomiferum,etsuperomnemcarnem

13HaectriageneracreavitdiequintoEtdiesextocreavit omniaanimaliaterrae,etomniapecora,etomniaquae reptantsuperterram

14Etposthaecomniacreavithominem,virumetmulierem creaviteos,etdediteipotestatemsuperomniaquaesunt superterram,etinmaribus,etsuperomnemvolatilem,et superbestiasetpecora,etsuperomnequodmovetursuper terram,etsuperuniversamterram,etsuperomniahaec dediteipotestatem

15EthaecquattuorgeneracreavitdiesextoEterantin summavigintiduogenera

16Complevitqueomneopussuumdiesexto,omniaquae suntincaelisetinterra,etinmaribusetinabyssis,etin luceetintenebris,etinomnibus

17Etdeditnobissignummagnum,diemsabbati,utsex diebusoperemur,septimoautemdiesabbatumobservemus abomniopere

18Etomnesangelipraesentiae,etomnesangeli sanctificationis,haeduaemagnaeclassesnobisiussit SabbatumcumEoincaeloetinterraservare

19Etdixitnobis:Ecceegoseparabomihipopulumde omnibuspopulis,ethicustodientdiemsabbatum,et sanctificaboeosmihiinpopulummeum,etbenedicameis: sicutsanctificavidiemsabbatumetsanctificomihi,ita benedicameis,eteruntmihiinpopulum,etegoeroeorum inDeum

20EtelegisemenIacobexomnibusquaevidi,etscripsi eumutprimogenitummeum,etsanctificavieummihiin aeternumetinsaeculum;etdoceboeosdiemSabbati,ut custodiantSabbatumineoabomniopere

21EtsiccreavitineosignumsecundumquodSabbatum nobiscumdieseptimocelebrarent,utederentetbiberent,et benedicerenteumquiomniacreavit,sicutbenedixitet sanctificavitsibipopulumpeculiaremsuperomnesgentes, etutSabbatumnobiscumcelebrarent

22Etascenderefecitpraeceptasuainodoremsuavitatis, acceptuminconspectueius,omnibusdiebus...

23VigintiduocapitahominumabAdamusqueadIacob, etvigintiduooperafactasuntusqueaddiemseptimum; hocbenedictumetsanctumest,etilludquoquebenedictum etsanctum;ethoccumilloinsanctificationeet benedictioneservit

24Ethuic(Iacoboetseminieius)concessumestutessent semperbenedictietsanctiprimaetestimoniietlegis,sicut sanctificavitetbenedixitdiemSabbatiindieseptimo

25Creavitcaelumetterrametomniaquaecreavitsex diebus,etsanctificavitdiemseptimumpropteromniaopera sua;ideopraecepitproeo,utquicumquefeceritopusineo, moriatur;etquipollueritillud,mortemoriatur

26QuapropterpraecipefiliisIsraelutobserventdiemhunc etsanctificenteumetnonfaciantineoullumopusneque polluanteum,quiasanctiorestomnibusdiebusaliis.

27Etquipollueritillud,mortemorietur,etquifeceritineo opusquoddam,mortemorieturinaeternum,utcelebrent filiiIsraeldiemhuncingenerationibussuis,etnon eradicentdeterra,quiadiessanctusestetdiesbenedictus

28Etomnisquiobservatilludetcustoditsabbatumineo abomnioperesuo,eritsanctusetbenedictusinomnibus diebus,sicutetnos

29DicerefiliisIsraellegemhuiusdiei,utsabbatumibi custodiant,etnederelinquantilludproptererroremcordis

sui;nonliceatfacereibiopusindecorum,nequefacereibi opusquodsibiplaceat,nequepraeparareibicibumaut potum,nequeaquamhaurire,nequeinferreautefferreper portassuasonusquodnonparaverintsibidiesextoin habitaculissuis.

30Etnoninferentnequeefferentdedomoindomumindie illa,quiadiesillesanctiorestetbenedictioromnibus diebusiubilaeorum;inhocsabbatumcelebravimusin caelis,antequamnotumessetullicarniutsabbatum celebraretineosuperterram

31EtCreatoromniumbenedixitillud,sednonomnes populosetgentessanctificavitutSabbatumineo celebrarent,sedIsraelemsolum:illissolispermisitedereet bibereetSabbatumineocelebraresuperterram

32EtCreatoromniumbenedixithuncdiem,quem creaveratadbenedictionemetsanctitatemetgloriamsuper omnesdies

33HaeclexettestimoniumdatumestfiliisIsraelinlegem perpetuamingenerationeseorum.

CAPUTIII

1Etsexdiebussecundaehebdomadis,secundumverbum Dei,adduximusadAdamomniaanimalia,etomniapecora, etomniavolatilia,etomnequodmovetursuperterram,et omnequodmoveturinaqua,secundumgenerasua,et secundumgenerasua:bestiasdieprimo,pecoradie secundo,avesdietertio,etomnequodmovetursuper terramdiequarto,etquodmoveturinaquadiequinto

2Etnominaviteosomnesnominibussuis;etsicut appellaviteos,itaestnomeneorum.

3EtinhisquinquediebusviditAdamomneshaec, masculumetfeminam,secundumomnegenusquoderat superterram,eteratsolusetnoninvenitauxiliumsibi simile

4DixitautemnobisDominus:Nonestbonumesse hominemsolum;faciamuseiadiutoriumsimileei.

5EtDominusDeusnostersomnumprofunduminduxit supereum,etobdormivit,etaccepitmulieriunamcostam demediocostiseius,ethaeccostafuitorigomulierisde mediocostiseius,etaedificavitcarnemlocoeius,et aedificavitmulierem

6EtsuscitavitAdamesomnosuo,etcumexperrectusesset, surrexitdiesexto,etadduxiteamadse,etcognoviteam,et dixitadeam:"Haecnuncosexossibusmeisetcarode carnemeaest;uxormeavocabitur,quiadevirosuosumpta est"

7Proptereaeruntviretuxorunum,etpropterearelinquet virpatremsuumetmatremsuam,etadhaerebituxorisuae, eteruntincarneuna

8InprimahebdomadecreatusestAdam,etcostauxoreius: insecundahebdomadeostenditeieam:etpropterea mandatumdatumestutinpollutionesua,maritoseptem diebus,etfeminaebisseptemdiebus

9EtpostquamAdamquadragintadiescompleveratinterra, ubicreatuserat,euminduximusinhortumEden,utcoleret etcustodireteum;uxoremautemeiusdieoctogesimo introduxerunt,etposthocingressaestinhortumEden

10Etobhanccausammandatumintabuliscaelestibus scriptumestdeeaquaeparit:'Sipepereritmasculum, manebitinimmunditiasuaseptemdiebussecundum

primamhebdomadamdierum,ettrigintatribusdiebus manebitinsanguinepurificationissuae,etnontangetomne sanctum,necingredietursanctuarium,doneccompleverit dieshos(praescriptos)incasumasculi.'

11Sinautempuellainimmunditiasuamanebitduas hebdomadesdierum,secundumduashebdomadesprimas, etsexagintasexdiesinsanguinepurificationissuae,et octogintadieseruntintoto.

12Etcumcomplevissetoctogintadies,induximuseamin hortumEden,quodsanctiorestomniterra,etomnelignum quodplantatumestineosanctumest

13Proptereaconstitutumestpraeceptumdierumillorumde eaquaeparitmasculumautfeminam,utnihilsanctum tangeret,nequesanctuariumintraret,donecimpleanturdies illipromasculoautfemina

14HaecestlexettestimoniumquodscriptumestinIsrael, utobserventeamomnibusdiebus

15Etinprimahebdomadeprimiiubilaei,[1-7AM]Adam etuxoreiusinhortoEdenseptemannosfuerunt,colentes etcustodienteseum,eteidedimuslaboremetpraecepimus eiutfaceretomniaquaeaptasuntadculturam

16Etaravit(hortum),etnuduseratetnescivit,etnon erubuit,etprotexithortumabavibusetbestiisetpecore,et collegitfructumeiusetcomedit,etreliquumsibietuxori suaeseposuit.

17Etpostcompletionemseptemannorum,quosibi compleverat,septemannisexacte,[octavahoraante meridiem]etinmensesecundo,septimodecimodie (mensis),venitserpensetaccessitadmulierem,etdixit serpensadmulierem,"NumpraecepittibiDeus,dicensne comederesdeomnilignoparadisi?"

18Cuidixit:“DeomnifructulignorumparadisiDeusdixit nobisutcomederemus:defructuveroligniquodestin medioparadisi,dixitnobisDeusnecomederemusetne tangeremusillud,nefortemoriamur”

19Dixitautemserpensadmulierem:“Nequaquammorte moriemini.ScitenimDeusquodinquocumquedie comederitisexeo,aperienturoculivestri,eteritissicutdii, etcognoscetisbonumetmalum”

20Viditigiturmulierlignumquodessetpulchrumet pulchrumoculis,etfructumeiusquodbonumessetad vescendum,ettulitdeeoetcomedit

21Etcumprimumfoliisficispudoremsuumoperivisset, dediteaAdamo,etcomedit;apertisuntoculieius,etvidit senudumesse

22Etaccepitfoliaficusetconsuitea,etfecitsibipericuli genusetoperuitpudoremsuum

23EtmaledixitDeusserpenti,etiratusesteiinaeternum...

24Etiratusestmulieri,quodauscultaveratvociserpentiset comederat,dixitqueei:“Multiplicabodolorestuoset dolorestuos:indolorepariesfilios,etreditustuuseritad virumtuum,etipsedominabiturtui.”

25AdAdamquoquedixit:“Quiaauscultastivociuxoris tuaeetcomedistideligno,dequopraeceperamtibine comederes,maledictaterrapropterte:spinasettribulos germinabittibi,etpanemtuuminsudorevultustui comedes,donecrevertarisinterramdequasumptuses: quiaterraesetinterramreverteris”

26Fecitqueeistunicaspelliceas,etvestiviteos,etemisit eosdeparadisoEden.

27EtilladiequaAdamexiitdeParadiso,obtulitinodorem suavitatisoblationem,thus,galbanum,etstacten,et aromatamaneorientesole,exdiequooperuitpudorem suum.

28Etindieillaclausumestosomniumbestiarum,et pecorum,etvolucrum,etomniumquaeambulant,etomne quodmovetur,itautnonampliusloquipossent:quiaomnia unolabioetunalingualocutaerantinterse.

29EtemisiteparadisoEdenomnemcarnemquaeeratin paradisoEden,etdispersaestomniscarosecundum speciessuas,etsecundumgenerasua,inlocaquaeproeis creataerant

30EtAdamsolidedit(quantitatem)adtegendam ignominiamsuam,exomnibusbestiisetpecudibus

31Propterhocintabuliscaelestibuspraescriptumest omnibusquiiudiciumlegiscognoverunt,utoccultent pudoremsuum,etnonserevelabuntsicutgentesse revelant

32Etinnovomensequarti,Adametuxoreiusegressisunt deparadisoEden,ethabitaveruntinterraEldainterra creationissuae

33VocavitqueAdamnomenuxorissuaeEvam.

34Etnonhabueruntfiliumusqueadprimumiubilaeum,et posthoccognoviteam

35Coluitautemterram,sicutinhortoEdenpraeceptum erat

CAPITULUMIV

1Etintertiahebdomadeinsecundoiubilaeo[64-70AM] peperitCain,etinquarta[71-77AM]peperitAbel,etin quinta[78-84AM]peperitfiliamsuamÂwân

2Etinprimo(anno)tertiiiubilaei[99-105AM],Cain interfecitAbel,quia(Deus)accepitsacrificiumAbel,et nonaccepitoblationemCain

3Etocciditeuminagro,etclamavitsanguiseiusdeterra usqueadcaelum,murmuransquiaoccisusesteum.

4EtincrepavitDominusCainpropterAbel,quiaeum occiderat,etfeciteumfugitivuminterraproptersanguinem fratrissui,etmaledixiteuminterra.

5Etpropterhocscriptumestintabuliscaelestibus: 'Maledictusquiproximumsuumfraudulenterpercusserit, etdicantomnesquivideruntetaudierunt:Itasit;etvirqui viditetnonnarravit,maledictussitsicutille'

6Etobhanccausam,cumcoramDominoDeonostro venimus,nuntiamusomnepeccatumquodcommittiturin caeloetinterra,etinluceetintenebris,etubique

7LuxeruntautemAdametuxoreiusAbelquattuor hebdomadesannorumEtinquartoannoquintae hebdomadislaetisuntEtcognovitAdamiterumuxorem suam,etpeperiteifilium,etvocavitnomeneiusSeth, dicens:"SuscitavitnobisDEUSsemensecundumsuper terramlocoAbel,quiaocciditillumCain"

8Etinsextahebdomade[134-40AM]genuitfiliamsuam Azûrâ

9AccepitqueCainsororemsuamÂwânuxorem,etpeperit eiEnochinfinequartiiubilaei.[190-196AM]Etinprimo annoprimaehebdomadaequintiiubilaei,[197AM] aedificataesuntdomussuperterram,etaedificavitCain civitatem,vocavitquenomeneiussecundumnomenfiliisui Enoch

10AdamautemcognovitEvamuxoremsuam,etpeperit adhucnovemfilios.

11Etinquintahebdomadeiubilaeiquinti[225-31AM] SethaccepitAzûrâsororemsuaminuxorem,etinquarto (annosextaehebdomadae)[235AM]peperiteiEnos.

12CoepitquenomenDominiinterrainvocare 13EtiniubilaeoseptimointertiahebdomadeaccepitEnos sororemsuamNôaminuxorem,etpeperiteifiliumin tertioannoquintaehebdomadae,etvocavitnomeneius Cainan

14Etadfinemoctaviiubilaei[325,386-3992AM]accepit CainanMûalêlêthsororemsuaminuxorem,etpeperitei filiuminnonoiubilaeo,inprimahebdomadeinannotertio huiushebdomadis[395AM]etvocavitnomeneius Mahalalel

15Etinsecundahebdomadedecimiiubilaei[449-55AM] MahalaleelduxitsibiuxoremDinam,filiamBarakiel,filiae patruisui,etpeperiteifiliumintertiahebdomadeanni sexti,[461AM]etvocavitnomeneiusIared,quiaindiebus eiusdescenderuntangeliDominisuperterram,qui appellanturVigiles,uterudirentfilioshominum,etut facerentiudiciumetrectitudineminterra.

16EtundecimoiubilaeoIaredaccepituxorem,nomineeius Baraka,filiaRâsûjâl,filiaefratrispatrissui,quarta hebdomadehuiusiubilaei,etpeperiteifiliumquinta hebdomade,quartoannoiubilaei,etvocavitnomeneius Enoch

17Etprimusfuitinterhominesquinatisuntinterraqui didiceruntscripturametscientiametsapientiametqui scripseruntsignacaelisecundumordinemmensium suoruminlibro,uthominesscirenttemporaannorum secundumordinemsingulorummensiumsuorum

18Etprimustestimoniumscripsitettestificatusestfiliis hominumingenerationibusterrae,etenumeravit hebdomadesiubilaeorum,etnotafeciteisdiesannorum,et ordinavitmensesetsabbataannorumenumeravit,sicut notumfecimusei.

19Quaeautemerantetquaefuturasunt,invisionesomni suividit,sicutfuturumestfiliishominumingenerationibus suisusqueaddiemiudicii;omniaviditetintellexit,et testimoniumsuumscripsit,ettestimoniuminterraposuit omnibusfiliishominumetgenerationibuseorum

Etinduodecimoiubilaeo,septimahebdomade,duxitsibi uxorem,nomineeiusEdna,filiaDanelis,filiaefratrispatris suiEtinsextoanno,hachebdomade,peperiteifilium,et vocavitnomeneiusMathusalem.

21FuitautemcumangelisDeipersexiubilaeaannorum,et ostenderunteiomniaquaesuntinterraetincaelo,et imperiumsolis,etomniascripsit

22Ettestificatusestcustodibus,quipeccaverantcum filiabushominum;haeenimcoeperantseiungere,ut coinquinarentur,cumfiliabushominum,ettestificatusest Enochcontraomnes

23Etassumptusestdefiliishominum,eteuminHortum Edenduximuscummaiestateethonore,etecceibi damnationemetiudiciummundi,etomneminiquitatem filiorumhominum,scribit.

24Etpropterhocinduxitaquasdiluviisuperomnem terramEden;ibienimpositusestinsignumetut testificareturcontraomnesfilioshominum,utenarraret omniaoperagenerationumusqueaddiemiudicii

25Etadolevitincensumsanctuarii,aromatasuavissima coramDominoinmonte.

26QuattuorenimlocahabetDominusinterra:hortum Edenetmontemorientalemetmontemhunc,inquoes hodie,montemSinaietmontemSion,quisanctificabuntur innovacreationeadsanctificationemterrae;perquem sanctificabiturterraabomnidelictoetimmunditiasuaper generationessaeculi.

Etinquartodecimoiubæo[652AM]Mathusaladuxitsibi uxoremEdnam,filiamAzrial,filiampatruisui,intertia hebdomade,inannoprimohuiushebdomadæ[701-7AM] etgenuitfiliumetvocavitnomeneiusLamech

28Etinquintodecimoiubilaei,intertiahebdomade, Lamechduxituxorem,nomineeiusBetenos,filiaBarachiil, filiafratrispatrissuiEtpeperiteifilium,vocavitque nomeneiusNoah,dicens:Hicconsolabiturmepropter laboremmeumetomnemlaboremmeum,etpropterterram, quammaledixitDominus

29Etinfineundevicesimiiubilaei,inseptimahebdomade annisexti[930AM],Adammortuusest,etomnesfiliieius euminterracreationissuaesepelierunt,etprimusinterra sepultusest.

30Etdefuerunteiseptuagintaanniexmilleannis;mille enimannisicutdiesunusintestimoniocaelorum,etideo scriptumestdelignoscientiae:'Indiequocomederitisex eo,moriemini'Obhanccausamnoncomplevitannoshuius diei;mortuusestenimineo

31Hociubilaeofinito,Cainposteumeodemanno interfectusest;supereumenimceciditdomuseius,et mortuusestinmediodomussuae,etoccisusestalapidibus domuseius,quialapideAbelocciderat,etlapideoccisus estiniudicioiusto

32Propterhocintabuliscaelestibusconstitutumest: Instrumentoquohomoproximumsuumocciderit,eo occidetur;quomodoeumvulneraverit,siceifacient

33EtinvicesimoquintoiubilaeoduxitsibiNoeuxorem, nomineeiusEmzârâ,filiaRâke'êl,filiafratrispatrissui, annoprimoinquintahebdomade:etannotertiopeperitei Sem,annoquintopeperiteiHam,etannoprimoinsexta hebdomadepeperiteiIapheth.

CAPUTV

1Etfactumestcumcoepissentfiliihominummultiplicari superfaciemterraeetfiliaenataeessenteis,videruntangeli Deieasinquodamannoiubilaeihuius,quoderantpulchrae aspectu;etacceperuntsibiuxoresexomnibusquas elegerunt,etgenueruntsibifiliosetfactisuntgigantes.

2Etcrevitiniquitassuperterram,etomniscarocorrumpit viamsuam,hominesetpecusetbestiaeetvolucresetomne quodmovetursuperterram-omniacorrumpuntviassuas etpraeceptasua,etcoeperuntdevorareinvicem.Etcrevit iniquitassuperterram,etomniscogitatioomnium hominumsicmalaeratiugiter

3EtDeusrespexitterram,eteccecorruptaerat,etomnis carocorruperatordinessuos,etomnesquierantsuper terramfeceruntomnegenusmalicoramoculiseius.

4Dixitautemutdelerethominemetomnemcarnemsuper faciemterraequamcreaverat

5NoeveroinvenitgratiamcoramDomino.

6Etcontraangelosquosmiseratsuperterram,iratusest vehementer,etmandavituteradicarenteosexomni dominioeorum,etpraecepitutligaremuseosinprofundis terrae,eteccevinctisuntinmedioeorum,etseparati (servantur).

7Etcontrafilioseorumprocessitmandatumabeo,ut percutianturgladioetauferanturdesubcaelo

8Dixitautem:"Nonpermanebitspiritusmeusinhominein aeternum,quiacarosunt,eteruntdieseorumcentum vigintianni"

9Etmisitgladiumsuuminmediumeorumutunusquisque occideretproximumsuum,etcoeperuntseinvicem occideredonecomnesgladiocaderentetdeletisuntde terra

10Etpatreseorumtestesfuerunt(interituseorum),etpost hocvinctisuntinprofundisterraeinaeternum,usquead diemmagnaedamnationis,cumiudiciumexsequetursuper omnesquicorruperuntviassuasetoperasuacoram Domino.

11Etperdiditomnesdelociseorum,etnonrelictusest unusexeisquemnoniudicaveritsecundumomnem iniquitatemeorum.

12Etomnibusoperibussuisnovametiustamnaturam creavit,utnonpeccentintotanaturasuainperpetuum,sed sintomnesiusti,singuliinsuogeneresemper.

13Etiudiciumomniumintabuliscaelestibusordinatumet scriptumestiniustitia-omniumquiaviaquaeeisordinata estutambulentdiscedunt;etsinonineaambulaverint, iudiciumscriptumestomnicreaturaeetomnigeneri

14Etnihilestincaeloautinterra,autinluceautin tenebris,autininfernoautinprofundo,autinloco tenebrarum(quodnoniudicatur);etomniaiudiciaeorum ordinataetscriptaetinsculptasunt

15Inomnibusiudicabit,magnumsecundummagnitudinem suam,etparvumsecundumparvitatemsuam,et unumquemquesecundumviamsuam

16Etnonestquipersonamaccipiat,nequequidona accipiat,sidicatseiudiciuminsingulisfacturum:siomnia quaesuntinterraquisdederit,donanequepersonam accipiet,nequequicquamdemanueiusaccipiet,quoniam iustusiudexest

17EtdefiliisIsraelscriptumestetconstitutum:Si convertanturadeuminiustitia,dimittetomnesiniquitates eorumetpropitiusfietomnibuspeccatiseorum

18Scriptumestetconstitutum,utmisereaturomnibusqui paenitentiamaguntabomnidelictosuosemelinanno.

19Etomniumquicorruperuntviassuasetcogitationes suasantediluvium,personamnulliusassimilatamest praeterNoesolus;nampersonaeiusassimilataestpropter filiossuos,quossalvavitdeaquisdiluviipropteripsum, quiarectumeratcoreiusinomnibusviissuis,sicut praeceptumeratilli,etnonrecesseratabulloquodstatutum eratilli

20DixitautemDominusutdeleretomnemsubstantiam quaeeratsuperterram,abhominibususqueadpecus,et bestias,etvolatiliacaeli,etquaereptiliasuntsuperterram PraecepitautemNoeutfaceretsibiarcam,utservaretsede aquisdiluvii

21FecitergoNoëarcamsecundumomniasicut praeceperatei,injubilaeoannorumvicesimoseptimo,in hebdomadaquintaanniquinti(menseprimo)[1307AM]

22Etingressusestannosexto,mensesecundo, neomenionemensissecundi,usqueaddiemsextum decimum;etingressusest,etomniaquaeattulimusadeum, inarcam,etclausiteamDominusforisvespereseptimo decimo.

23EtaperuitDominusseptemcataractascaelietora fontiumabyssimagni,septemorainnumero

24Etcataractaecoeperuntdecaelofunderequadraginta diebusetquadragintanoctibus,etfontesabyssieffuderunt aquas,donecimplereturomnisterraaqua

25Etaquaeauctaesuntsuperterram:quindecimcubitis ascendebantaquaesuperomnesmontesaltos,etarca sublataestaterra,etferebatursuperfaciemaquarum.

26Obtinueruntqueaquaesuperficiemterraemenses quinque,diescentumquinquaginta

27ArcaautemabiitetrequievitsupercacumenLubar, unumdemontibusArarat

28Et(inneomensione)mensequartofontesabyssimagni clausisuntetcataractaecaeliprohibitaesunt;etin neomensionemensisseptimiapertaesuntomniaostia abyssorumterrae,etaquacoeperuntdescendereinabyssum inferius.

29Etinprimomensedecimimensisapparueruntcacumina montium,etinprimomenseterramanifestafactaest

30Etevanueruntaquaedesuperterraminquinta hebdomadeanniseptimi[1309AM]eius,etindieseptimo decimomensissecunditerrasiccaest

31Etdievicesimoseptimoaperuitarcam,etemisitexea bestias,etpecus,etvolatiles,etomnemreptilem

CAPUTVI

1Etdieneomeniaemensistertiiegressusestdearca,et aedificavitaltareinmonteillo.

2Etexpiavitproterra,etaccepithaedumetexpiavit sanguineeiusproomnidelictoterrae,quiaomniaquae erantineaperierunt,exceptisquicumNoeerantinarca.

3adipemqueeiusposuitsuperaltare;accepitquoque bovem,ethircum,etovem,ethaedos,etsal,etturturem,et pullumcolumbae,etposuitholocaustumsuperaltare,et libavitsuperilludoblationemoleomixtam,etvinum aspersit,etthuseffuditsuperomnia,etoblationemrefecit, utessetodoremsuavissimumcoramDomino.

4OdoratusqueestDominusodoremsuavissimum,et pepigitcumeopactumutnonessetampliusdiluvium perdendumterram,utnoncessarentomnibusdiebusterrae sementisetmessis,frigusetaestus,aestasethiems,dieset noxnonmutarentordinemsuum,nequedeficientin aeternum

5Vosautemcresciteetmultiplicaminisuperterramet multiplicaminisupereametestotebenedictioeiTimorem vestrumetformidinemvestramsuscitabosuperomniaquae suntinterraetinmari

6Eccededivobisomniaanimalia,etomnemvolatilem,et omniaquaemoventursuperterram,etpiscesaquarum,et omniaquaesuntinescam;sicutherbasvirentesdedivobis omniaadvescendum.

7Excepto,carnemcumanimaeiuscumsanguinenon comedetis;animaenimomniscarnisinsanguineest,ne fortesanguinemanimarumvestrarumrequiratdemanu omnishominis,demanuomnisbestiae

8Quicumqueeffuderithumanumsanguinem,perhominem effundetursanguisillius;adimaginemenimDeifactusest homo

9Vosautemcresciteetmultiplicaminisuperterram.

10JuravitigiturNoëetfiliieiusnecomederentsanguinem ullicarnis,etpepigitfoeduscoramDominoDeoin aeternuminomnesgenerationesterraeinmenseillo

11IdeotibilocutusestutferiasfoeduscumfiliisIsraelin mensehocinmonteiureiurando,etuteffundassupereos sanguinempropteromniaverbafoederisquodpepigitcum eisinaeternum

12Ethoctestimoniumscriptumestdevobisutobservetis illudiugiter,utnoncomedatissanguinembestiarumaut aviumautpecorumullodieomnibusdiebusterraeEt homoquicomederitsanguinembestiarumautpecorumaut aviumomnibusdiebusterrae,eradicabiturdeterraipseet semeneius

13EttupraecipefiliisIsraëlnecomedantsanguinem,utsit nominaeorumetsemeneorumcoramDominoDeonostro semper

14Ethuicleginonestfinisdierum,quiasempiternaest Custodienteampergenerationessuas,utobsecrentpro vobisinsanguinecoramaltari;omnidie,maneetvespere, veniamimplorantprovobisperpetuocoramDomino,ut observenteametnoneradicent.

15DeditqueNoeetfiliiseiussignum,neampliusdiluvium superterramfieret

16Arcumsuumposuitinnubesignumfoederisaeterni,ut nonsitultradiluviumsuperterramaddestruendameam omnibusdiebusterrae

17Propterhocconstitutumestetscriptumintabulis caelestibus,utfestumhebdomadaruminhocmensesemel inannocelebrent,utfoedusquotannisrenovent

18Hoctotumfestumcelebratumestincaeloadie creationisusqueaddiesNoe-vigintisexjubilaeaet quinquehebdomadesannorum[1309-1659AM]:et celebraveruntilludNoeetfiliieiusseptemjubilaeaet unamhebdomademannorum,usqueaddiemmortisNoe EtadiemortisNoe,filiieiusoccideruntilludusqueaddies Abrahae,etcomederuntsanguinem.

19Abrahamautemobservavitillud,etIsaacetIacobetfilii eiusobservaveruntilludusqueaddiestuos,etindiebus tuisoblitisuntfiliiIsraeldoneccelebravistisilluditerumin montehoc

20PraecipefiliisIsraëlutcelebrentfestumhocin generationibussuispraefectum:unodieperannum,mense huiusanni,celebrabuntfestum

21Sollemnitasestenimhebdomadarumetsollemnitas primitiarum:duplexesthocfestumetduplicisnaturae: secundumquodscriptumestetinsculptumdeeo,celebrate illud

22Scripsieniminlibrolegisprimae,ineoquodscripsitibi, utcelebraresilludintemporesuo,unodieperannum,et explicavitibisacrificiaeius,utmeminerintfiliiIsraelet celebrentilludpergenerationessuasinmensehoc,unodie persingulosannos

23Etinneomensionemensisprimi,etinneomensione mensisquarti,etinneomensionemensisseptimi,etin neomensionemensisdecimieruntdiesmemoriaeetdies temporuminquattuorpartibusanni:haecscriptasuntet constitutaintestimoniumsempiternum

24ConstituitqueeassibiNoëinconviviaingenerationibus sempiternis,utessenteiinmemoria.

25Etinnovomenseprimiiussusestsibiarcamfacere,et inillo(die)siccafactaestterraetaperuit(arcam)etvidit terram.

26Etinneomenionemensisquarticlausaesuntostia abyssisubterraneaEtinneomenionemensisseptimiaperta suntomniaostiaabyssorumterrae,etcoeperuntdescendere aquaeinea

27Etinneomeniamensisdecimiapparueruntcacumina montium,etlaetusestNoë

28Etpropterhocconstituiteasibiinconviviain memoriamsempiternam,etsicordinatasunt.

29Etposuerunteasintabuliscaelestibus,singulae tredecimhebdomadeshabebant;abunaadalteram (transierunt)memoriaeorum,aprimaadsecundam,eta secundaadtertiam,etatertiaadquartam

30Etomnesdiespraeceptieruntquinquagintaduae hebdomadesdierum,et(haefacient)totumannum completumItasculptumestetordinatumintabulis caelestibus

31Etnonestpraetermittendum(hocmandatum)unoanno, autperannuminannum

32EtfiliisIsraelpraecipeutobserventannossecundum huncnumerumtrecentossexagintaquattuordies,et constituentannumintegrum,etnonperturbabunttempus eiusadiebussuisetafestissuis;omniaenimevenientin eissecundumtestimoniumeorum,etnonomittentullum diemnequeturbabuntullafesta

33Quodsineglexerintetnonobservaverinteasecundum mandatumEius,tumomniatemporasuaturbabuntetanni exhoc(ordine)movebuntur,[ettemporaturbabuntetanni movebuntur]etiudiciasuaneglegent

34EtobliviscenturomnesfiliiIsraeletnoninvenient semitamannorum,etobliviscenturneomenonettemporaet sabbataeterrabuntinomniordineannorum

35Scioenimetexhoctemporetibiannuntiabo,etnonex meacogitationeest;liberenimscriptusestcoramme,etin tabuliscaelestibusdierumdivisioordinataest,ne obliviscanturfestafoederisetambulentsecundumfesta gentiumposterroremsuumetpostignorantiamsuam

36Eruntenimquicerteobservationeslunaefacientquomodotemporaperturbatetquotannisdecemdiebus citiusadvenit

37Proptereavenientsupereosannicumperturbabunt (ordinem),etfacientdiemabominabilem(diem)diem testimonii,etdiemimmundumdiemfestum,etconfundent omnesdies,sanctumcumimmundo,etdiemimmundum cumsancto;errabuntenimmensesetsabbataetfestaet iubilaea

38Proptereatibipraecipioettestificoruttestificerisillis; postmortemenimtuamfiliituiturbabunt(eos),nefaciant annumtrecentossexagintaquattuordiestantum,et proptereaerrabuntinneomeniisettemporibusetsabbatiset festis,etcomedentomnesanguinemcumomnigenere carnis

CAPUTVII

1Etseptimahebdomadeanniprimi[1317AM],hoc iubilaeo,plantavitNoevitesinmonte,inquoarca

quieverat,quinomineLubarest,unoexmontibusArarat Etprotuleruntfructuminquartoanno[1320AM]et custodivitfructumeorum,etcollegitillumhocannomense septimo.

2Etvinumindefecitetinvasposuit,etservavitusquead quintumannum,[1321AM]usqueaddiemprimum,in novalunamensisprimi

3Etcelebravitcumlaetitiadiemsollemnemhuius,et obtulitholocaustumDomino,unumvitulumetunum arietem,etseptemarietesanniculos,etunumcapram,ut expiaretseetfiliossuos

4Etparavitprimumhaedum,etposuitdesanguineeius supercarnemquaeeratsuperaltarequodfecerat, omnemqueadipemposuitsuperaltareubiobtulit holocaustum,etbovemetarietemetovem,etposuit omnemcarnemeorumsuperaltare.

5Etposuitsuperilludomniaeorumoblationesoleomixtas, etposteaaspersitvinumsuperignemquempriusfeceratin altari,etposuitthymiamasuperaltareetascenderefecit odoremsuavitatisacceptabilemcoramDominoDeosuo

6Etlaetusest,etbibitdehocvino,ipseetfiliieiuscum laetitia.

7Factaestautemvespera,etingressusesttabernaculum suum;etebriuscucurritetobdormivit,etnudatusestin tabernaculosuodormiens.

8QuodcumvidissetHam,patremsuumNoënudumesse nudum,egressusnuntiavitduobusfratribussuisforas

9EtaccepitSempalliumsuumetsurrexit,ipseetIapheth, etposueruntpalliumsuperhumerossuosetincedentes retrorsumoperueruntpudorempatrissui,faciesqueeorum retrorsumerant.

10ExpergefactusautemNoeesomnosuo,didicitomnia quaefecerateifiliussuusminor,etmaledixitfiliosuo, dicens:“MaledictusChanaan;servuseritfratribussuis!”.

11BenedixitqueSem,dicens:BenedictusDominusDeus Sem,sitChanaanservuseius

12DilatetDeusIapheth,ethabitetDeusintabernaculo Sem,eteritChanaanservuseius

13EtHamintellexitquodmaledixissetpatersuusfiliosuo minori,etdisplicebateiquodmaledixissetfiliosuo, discessitapatresuoipseetfiliieiuscumeo,Chuset MesraimetPhutetChanaan

14Etaedificavitsibicivitatem,vocavitquenomeneius secundumnomenuxorissuae,Neelatamauk

15VidensautemIapheth,invidiaaffectusestfratrisuo,et ipsequoquesibiaedificavitcivitatem,vocavitquenomen eiussecundumnomenuxorissuaeAdatanes

16.EthabitavitSemcumpatresuoNoa,etaedificavit urbempropepatremsuuminmonte,etvocavitetiam nomeneiussecundumnomenuxorissuaeSedeqetelebab 17EteccehaetrescivitatessuntpropemontemLubar; Sedeqetelebabcontramontemaborienteeius;et Na'eltama'ukadmeridiem;Adatan'esesadoccidentem 18EthifiliiSem:Elam,etAssur,etArphaxadhicnatus estbienniopostdiluviumetLud,etAram 19FiliiJapheth:Gomer,Magog,Madai,etJavan,Tubal, Mosoch,etTiras:hisuntfiliiNoah.

20Etvicesimooctavoiubilaeo[1324-1372AM]coepit Noefiliisfiliorumsuorumpraescriberepraeceptaet mandata,etomniaiudiciaquaesciebat,ethortatusestfilios suosutservarentiustitiam,ettegerentturpitudinemcarnis

suae,etbenedicerentCreatoremsuum,ethonorarent patremetmatrem,etdiligerentproximumsuum,et custodirentanimassuasafornicationeetimmunditiaet omniiniquitate.

21Propterhaecenimtriavenitdiluviumsuperterram, scilicetpropterfornicationeminquafornicatisuntcustodes contralegemdecretorumsuorumpostfiliashominum,et duxeruntsibiuxoresexomnibusquaselegerunt:etfecerunt initiumimmunditiae

22EtgeneraveruntfiliosNaphidim,etomnesdissimiles erant,etseinvicemdevoraverunt:etGigantesocciderunt Naphil,etNaphilinterfecitEljo,etEljogenushumanum,et viralterum.

23Etsingulisevendideruntadiniquitatemetad effundendumsanguinemmultum,etimpletaestterra iniquitate.

24Etposthaecpeccaveruntinbestiasetvolatilia,etin omnequodmoveturetambulatsuperterram:etmultus sanguiseffususestsuperterram,etomniscogitatioet concupiscentiahominumvanitatemetmalumiugiter cogitavit

25EtdelevitDominusomniaafacieterrae;propter impietatemoperumeorumetproptersanguinemquem effuderuntinmedioterrae

26Etreliquisumusegoetvos,filiimei,etomnesqui nobiscumintraveruntinarcam,eteccevideooperavestra corammequodnonambulatisiniustitia:inviaenim perditioniscoepistisambulare,etseparaminiabinvicem,et invidiaminialteralterum,et(sicfit)utnonconcordetis, filiimei,unusquisquecumfratresuo

27Videoenim,eteccedaemoniainceperuntseductiones suasadversusvosetadversusfiliosvestros,etnunctimeo provobisnepostmortemmeamsanguinemhominum effundatissuperterram,etvosquoquedeleaminidefacie terrae

28Quienimeffuderithumanumsanguinemetqui comederitsanguinemcuiusviscarnis,delebiturdeterra.

29Etnonrelinqueturomnishomoquisanguinemcomedat etquisanguinemhominiseffundatsuperterram,neque relinquetureisemenautprogeniesquaesubcaelovivat: quiaininfernumibunt,etinlocumdamnationisdescendent, etintenebrasabyssiomnesmorteviolentaauferentur

30Nonvidebiturinvobissanguisomnissanguinis omnibusdiebusquibusoccidistisbestiamautpecusaut muscasquascumquereptilessuperterram,etfacitebonum opusanimabusvestrisoperiendoeaquaeeffusasuntsuper faciemterrae

31Nolitefierisicutisquicomeditcumsanguine,sed cavetenequissanguinemcomedatcoramvobis:operite sanguinem,quiasicmihipraeceptumestuttestificervobis etfiliisvestris,cumomnicarne

32Etnepatiarisanimamcumcarnecomedi,nerequiratur sanguistuus,quiestvitatua,demanuulliuscarnisquae effunditeumsuperterram

33Nonenimmundaeritterraasanguinequieffususest supeream,quiapersanguinemeffusorummundabiturterra inomnesgenerationessuas.

34Etnunc,filiimei,audite:faciteiudiciumetiustitiam,ut planteminiiniustitiasuperfaciemuniversaeterrae,et extollaturgloriavestracoramDeomeo,quisalvavitmede aquisdiluvii

35Etecce,vositeetaedificabitisvobisurbesetplantabitis ineisomnemherbamquaeestsuperterram,etinsuper omnesarborespomiferas

36Tribusannisfructusomnisquodcomedeturnon colligetur:quartoautemannofructuseiussanctum habebunt,acceptabilesDeoaltissimo,quicreavitcaelumet terrametomniaPrimitiasvinietoleiabundanterofferant superaltareDomini,quiaccipiteas:etquodreliquumest, ministridomusDominicomedentcoramaltariquodaccipit

37Quintoautemannodimittetiseam,utdimittatiseamin iustitiaetrectitudine,eteritisiusti,etomniaquaeseretis prosperabuntur

38SicenimpraecepitEnoch,paterpatristui,Mathusale filiosuo,etMathusalefiliosuoLamech;etpraecepitmihi Lamechomniaquaepraeceperunteipatreseius

39Etegoquoquevobismandatumdabo,filiimei,sicut praecepitHenochfiliosuoinprimisiubilaeis:adhucvivens, septimusingenerationibussuis,praecepitettestificatusest filiosuoetfiliisfiliisuiusqueaddiemmortissuae.

CAPITULUMVIII

1Iubilaeovicesimonono,hebdomadeprima,inprincipio eiusArphaxadduxituxoremnomineRasueja,filiaSusan, filiaeElam.Etpeperiteifiliumannotertio,hachebdomade, etvocavitnomeneiusKainam

2Etfiliuscrevit,etpatereiuseumscriberedocuit,etabiit utsibilocumquaereretubisibiurbemoccuparet.

3Etinvenitscripturamquampriores(generationes)in petrasculpserant,etlegitquaeineaerant,ettransscripsit eametproptereampeccavit;quiacontinebatdoctrinam Vigilumsecundumquamominasolisetlunaeetstellarum inomnibussigniscaeliobservaresolebant

4Etscripsitidetnihildeeodixit;timebatenimloquicum Noadeeoneirasceretureipropterea

5Ettricesimoiubilaeo,insecundahebdomade,inanno primo,duxitsibiuxorem,nomineMelcha,filiaMadai,filii IaphethEtquartoannogenuitfilium,etvocavitnomen eiusSela;dixitenim:"Veremissussum"

6CrevitqueSala,etaccepituxoremnomineMuak,filia Kesed,patrissui,tricesimoprimoiubilaeo,quinta hebdomade,annoprimo

7Etpeperiteifiliumannoquinto[1503AM]eius,et vocavitnomeneiusHeberEtaccepitsibiuxorem,nomine eius'Azurâd,filiaNebrod,iniubilaeotricesimosecundo,in hebdomadaseptima,inannotertio.[1564AM]

8Etannosextopeperiteifilium,etvocavitnomeneius Faleg;quiaindiebusquibusnatusest,coeperuntfiliiNoe dividereterraminterse:quadecausavocavitnomeneius Faleg

9Diviseruntqueinterseclam,etnarraveruntNoae

10Etfactumestinprincipioiubilaeitricesimotertio[1569 AM]utdivisissentterramintrespartes,SemetChamet Iapheth,secundumhereditatemsingulorum,inannoprimo inprimahebdomade,cumunusenobisquimissifuerant, essetcumeis

11Vocavitquefiliossuos,etappropinquaveruntei,ipsiet liberieorum,etdivisitterraminsortes,quastresfiliieius possiderent;etextenditeruntmanussuas,ettulerunt scripturamdesinuNoepatrissui.

12EtprodiitinscripturautsorsSemmediaterrae,quam acciperetinhereditatemsibietfiliissuisingenerationes aeternitatis,amediomontisRafa,abostioaquaefluminis Tina,etparseiusvaditversusoccidentempermedium huiusfluminis,etextenditurdonecperveniatadaquam abyssorum,exquibushicflumenprocediteteffunditaquas suasinmareMe'at,ethicflumeninfluitinmagnummare EtomniaquaesuntadseptentrionemIaphethsunt,et omniaquaesuntadmeridiemSempertinent

13EtextenditurdonecadKarasonperveniat:hocestin sinulinguaequaeadmeridiemspectat

14Etparseiusamarimagnoextenditur,etinlinearecta pervenitusqueadoccidentemlinguaequaerespicitad meridiem:vocatumestenimmareilludLinguamaris Aegypti

15Ethincvertituradmeridiemcontraostiummarismagni inoraaquarum(suorum),etextendituradoccidentem usqueadAfram,etextenditurdonecperveniatadaquas fluminisGihon,etadmeridiemaquarumGihon,usquead ripashuiusfluminis

16Etextendituradorientem,donecperveniatadHortum Eden,admeridiemeius,[admeridiem]etaborientetotius terraeEdenettotiusorientis,flectituradorientemet proceditdonecperveniatadorientemmontisnomineRafa, etdescenditadripamostiifluminisTina.

17EgressaestqueparsSemetfiliiseiuspersortem,ut possiderenteaminaeternumingenerationeseiususquein saeculum.

18EtgavisusestNoequodhaecparsegressaestSemet filiiseius,etrecordatusestomniumquaelocutusestore suoinprophetia;dixeratenim:BenedictusDominusDeus SemethabitetDominusinhabitaculoSem

19EtcognovitquodhortusEdensanctussanctorumest,et habitaculumDomini,etmontemSinaimediumdeserti,et montemSionmediumumbilicumterrae:haectriacreata suntutlocasanctainterseaspicientium

20BenedixitqueDeumdeorum,quiposuitverbumDomini inoseius,etDominuminaeternum

21EtcognovitbenedictionemetportionemSemetfilios eiusingenerationessempiternasvenisse:totamterram EdenettotamterramMarisRubri,ettotamterramorientis etIndiae,etinMariRubroetmontibuseius,ettotam terramBasan,ettotamterramLibanietinsulasKaftur,et omnesmontesSaniretAmana,etmontesAssyriaein septentrione,ettotamterramElam,Assyriae,etBabelis,et SusanetMaedai,etomnesmontesArarat,ettotam regionemtransmare,quaeesttransmontesAssyriaead septentrionem,terrambenedictametspatiosam,etomnia quaeineasuntoptima

22EtChamegressaestparssecunda,transGihonversus meridiemaddextramHorti,etextenditurversusmeridiem etextenditurusqueadomnesmontesignis,etextenditur versusoccidentemusqueadmareAteletextenditurversus occidentemdonecperveniatadmareMa'uk-illud(mare) inquoddescenditomnequodnondestruitur

23EtpervenitadaquilonemusqueadfinesGadir,et pervenitusqueadlitusaquarummaris,usqueadaquas marismagni,donecperveniatadtorrentemGihon,ettransit iuxtatorrentemGihonusqueaddexteramhortiEden

24EthaecestterraquaepervenitChaminparsquam possideretinaeternumsibietfiliissuisingenerationes suasinsaeculum

25EtIaphethegrediebaturtertiaparstransflumenTinaad septentrionemexitusaquarumsuarum,etextenditurad septentrionemetorientemusqueadomnemregionemGog, etadomnemterramadorientemeius

26Etextendituradseptentrionemusqueadaquilonem,et extenditurusqueadmontesQeltadseptentrionem,etusque admareMa'uk,etproceditadorientemGadirusquead regionemaquarummaris

27EtextenditurdonecappropinquetadoccidentemFarae etrevertiturversusAferag,etextendituradorientemusque adaquasmarisMeat

28EtadregionemfluminisTinaeindirectionemboreoorientalemextenditur,donecadfinemaquarumeiusversus montemRafaappropinquet,etsevertitversus septentrionem

29HaecestterraquaeceperitIaphethetfiliiseiusinpars hereditatissuae,quampossideretsibietfiliissuisin progeniessuasinaeternum:quinqueinsulaemagnae,et terramagnaadseptentrionem.

30Sedfrigidumest,etterraChamcalidaest,etterraSem neccalidanecfrigidaest,sedmixtafrigorisetaestusest

CAPITULUMIX

EtdivisitHamfiliissuishereditatem;egressaestautem parspriorChusiadorientem,etadoccidentemeius Mizraim,etadoccidentemeiusPhut,etadoccidentemeius mareChanaan.

2Semquoquedivisitfiliissuis;egressaestqueparsprior Chametfiliiseius,adorientemfluminisTigris,donec pertingatadorientem,omnemterramIndiae,etmare Rubrumiuxtalituseius,etaquasDedan,etomnesmontes MebrietEla,omnemqueterramSusanetomniaquaesunt transPharnacusqueadmareRubrumetflumenThiam.

3EtAssyriaeegressaestparssecunda,omnisterra AssyriaeetNiniveetShinaretusqueadfinemIndiae,et ascenditetflumencircumdat.

4EtArphaxadegressaestparstertia,omnisterraregionis ChaldaeorumadorientemEuphraten,usqueadMare Rubrum,etomnesaquasdesertiiuxtalinguammarisquod respicitAegyptum,omnisterraLibanietSaniretAmana usqueadfinemEuphraten

5EtAramegressaestparsquarta,omnisterra MesopotamiaeinterTigrinetEuphratenadseptentrionem ChaldaeorumusqueadterminosmontiumAssyriaeet terramArarae

6EtexivitLudquintapars,montesAssyriaeetomniaad eospertinentia,usqueadMareMagnum,etusquead orientemAssyriaefratrissui.

7DivisitquoqueIaphethterramhereditatissuaefiliissuis

8EtegressaestparsprimaGomeradorientem,aparte septentrionaliusqueadfluviumThiam;etabaquilone egressaestMagog,omnespartesinterioresseptentrionis usqueadmareMeat.

9EtegressusestMadaiutparseiuspossideretaboccidente duorumfratrumsuorumusqueadinsulasetusqueadfines insularum.

10EtJavanæquartaparsexivitomnisinsulaetinsulaequæ suntadfinemLud.

11EtTubaliegressaestquintaparsinmediolinguaequae appropinquatadfinempartisLudadlinguamsecundam,ad regionemultralinguamsecundamadlinguamtertiam.

12EtMesechsextapars,omnisregiotranslinguamtertiam usqueadorientemGadir

13EtTiraeegressaestseptimapars,quattuorinsulae magnaeinmediomaris,quaepertinguntusqueadpartem Ham[etinsulaeCamaturifiliisArphaxadinsortem eveneruntuthereditaseius]

14SicigiturfiliiNoediviseruntfiliissuisinpraesentia Noepatriseorum,etilleomnesiureiurandoobligavit, maledicensomnibusquipartemquaenoneisorteobtigerat raperevellent

15Etdixeruntomnes:"Itasit,itasit"sibietfiliissuisin aeternumpergenerationessuasusqueaddiemiudicii,in quoiudicabiteosDominusDeusgladioetignepropter omnemimpietatemimmunditiarumerrorumsuorum, quibusimpleveruntterramtransgressioneetimmunditiaet fornicationeetpeccato

CAPITULUMX

1Etintertiahebdomadehuiusiubilaeicoeperuntdaemonia immundaseducerefiliosfiliorumNoe,eteosinerrorem inducereetperdere

2EtveneruntfiliiNoaeadNoaepatremsuum,et narraverunteidedaemonibusquaeseducebantet excaecabantetoccidebantfiliosfiliorumeius

3OravitquecoramDominoDeosuo,etdixit:“Deus spirituumomniscarnis,quifecistimisericordiammecum, etsalvastimeetfiliosmeosdeaquisdiluvii,etnonperisti mesicutfecisticumfiliisperditionis,quiamagnafactaest supermegratiatua,etmagnafuitmisericordiatuaanimae meae;exalteturgratiatuasuperfiliosmeos,etnon dominentursupereosspiritusimpii,nefortedelanteosa terra”

4Sedtubenedicmihietfiliismeis,utcrescamuset multiplicemuretrepleamusterram.

5EttuscisquomodoCustodestui,patreshorumspirituum, indiemeoegerunt:etquodadhosspiritusquivivunt attinet,eosincarceraetinlocodamnationistene,etnon sinaseosinferreperditionemsuperfiliosservitui,Deimei; quoniamhimalignisuntetcreatiadperdendum

6Etnondominentursuperspiritusviventium;tuenim solusdominaripotessupereosNechabeantpotestatem superfiliosiustorumexhoctemporeetinaeternum.

7EtDominusDeusnosternobispraecepitutomnes ligaremus

8Etprincepsspirituum,Mastêmâ,venitetdixit:'Domine, Creator,maneantquidamexeiscoramme,etaudiant vocemmeam,etfaciantomniaquaedicameis;namsi quidamexeismihinonrelictierunt,nonpoteropotestatem voluntatismeaeinfilioshominumexercere;hienimad corruptionemetseductionemsuntanteiudiciummeum, quiamagnaestmalitiafiliorumhominum.'

9Etdixit:"Decimaparseorumcorameomaneat,etnovem partesdescendantinlocumdamnationis"

10EtuninostrumpraecepitutNoaomniamedicinaeorum doceremus;sciebatenimeosnoninrectitudine ambulaturos,nequeiniustitiacertaturosesse

11Etfecimussecundumomniaverbaeius:omnes malignosmalosinlocodamnationisvincimusetdecimam partemeorumreliquimusutsubiectiessentSatanaeinterra 12EtNoeexplicavimusomniamedicamentamorborum eorum,unacumillecebriseorum,quomodoeossanaret herbisterrae

13EtNoeomniainlibroscripsit,sicuteipraecepimusde omnigeneremedicinaeItaspiritusmaliprohibebantura filiisNoe

14DeditqueomniaquaescripseratSemfiliosuo primogenito;quiaeumsuperomnesfiliossuosamaverat vehementer

15DormivitqueNoecumpatribussuis,etsepultusestin monteLubarinterraArarat

16Etimplevitinvitasuanongentosquinquagintaannos, iubilaeosdecemetnovemethebdomadesduasetquinque annos[1659AM]

17Etinvitasuaterrenaexcelluitfiliishominumpraeter Henochpropteriustitiam,inquaperfectusest.Nammunus Henochconstitutumestintestimoniumgenerationibus saeculi,utenarretomniaoperagenerationisingenerationes usqueaddiemiudicii.

18Etintricesimotertioiubæo,inannoprimo,in hebdomadesecunda,Phalegaccepituxoremnomine Lomna,filiaSinaar:etpeperiteifiliuminquartoanno huiushebdomadæ,etvocavitnomeneiusReu,dicens:Ecce, malifactisuntfiliihominumperconsiliumnequam,ut aedificarentsibicivitatemetturriminterraSinaar.

19ProfectisuntenimdeterraAraratadorientem,inSenar; indiebusenimeiusaedificaveruntcivitatemetturrim, dicentes:Venite,etascendamusincaelum.

20Etcoeperuntaedificare,etinquartahebdomadelateres ignifecerunt,etlateresprolapidibusfuerunteis,etlutum quoeosconglutinaverunteratbitumenquodexitdemariet defontibusaquaruminterraSennaar

Etaedificaverunteamquadragintatribusannisaedificantes eam;latitudoeiusducentitreslatereserat,etaltitudounius tertiaparsunius,altitudoeiusquinquemiliaquadringentos trigintatrescubitorum,etduospalmos;ettredecimstadia uniusmuri,etalteriustriginta.

22EtDominusDeusnosterdixitnobis:Ecce,unuspopulus est,et(hoc)inceperuntfacere,etnuncnihilprohibebiturab eis.Venite,descendamusetconfundamuslinguameorum, neintellegatalterutrumsermonemalterius,etdispergantur incivitatesetnationes,etnonmanebitampliusuna cogitatiocumeisusqueaddiemiudicii

23EtdescenditDominus,etnoscumeodescendimusut videremusurbemetturrimquamaedificaverantfilii hominum.

24Etconfundebatlinguameorum,etnonamplius intellegebantaltersermonemalterius,etdesierunttunc aedificareurbemetturrim

25ObhanccausamtotaterraSinarBabelappellatur,quia ibiDominusconfuditomnemlinguamfiliorumhominum, etindedispersisuntinurbessuas,unusquisquesecundum linguamsuametgentemsuam

26EtmisitDominusventummagnumcontraturrimet subvertiteaminterram,etecceeratinterAssyriamet

BabyloneminterraSennaar,etvocaveruntnomeneius 'Subvertere'.

27Quartahebdomadeanniprimi,inprincipioeius tricesimoquartoiubilaei,dispersisuntdeterraSennaar.

28EtHametfiliieiusingressisuntterramquam occupaturuserat,quamacquisivitutpartemsibiinterra australi

29ViditChanaanterramLibaniusqueadfluviumAegypti, quodessetoptimavalde,etnonintravitinterram hereditatissuaeadoccidentem(idest)mareHabitavitque interraLibaniadorientemetoccidentemafinibusJordanis etafinibusmaris

30DixeruntqueChampatereius,etChusetMesraim fratreseius:“Interranontuahabitas,etquaenobisnon deciditsorte:nolifacereita;quiasiitafeceris,tuetfiliitui cadetisinterra,etmaledictieritisperseditionem.Per seditionemenimhabitastis,etperseditionemcadentfilii tui,ettueradicaberisinaeternum”

31NolihabitareintabernaculoSem,quiaSemetfiliiseius sorseorumpervenit

32Maledictuses,etmaledictuserispraeomnibusfiliis Noe,maledictionequanosobligavimusiureiurandocoram iudicesancto,etcoramNoepatrenostro

33Nonaudiviteos,ethabitavitinterraLibaniabEmath usqueadintroitumAegypti,ipseetfiliieiususqueaddiem hanc

34EtobhanccausamvocataestterraillaChanaan

35EtIaphethetfiliieiusprofectisuntadmareet habitaveruntinterrapartissuae,etMadaividitterram marisetnonplacuitei,etpetiit(partem)abChametAssur etArphaxad,fratreuxorissuae,ethabitavitinterraMediae, iuxtafratremuxorissuaeusqueadhuncdiem

36Appellavitquehabitationemsuam,ethabitationem filiorumsuorum,Media,secundumnomenpatriseorum Madai

CAPUTXI

1Etintricesimoquintoiubilaeo,intertiahebdomade,in annoprimo[1681AM]eius,accepitReuuxorem,nomine eius'Ôrâ,filia'Ûr,filiiKesed,etpeperiteifilium,et vocavitnomeneiusSêrôh,inseptimoannohuius hebdomadaeinhociubilaeo[1687AM]

2EtcoeperuntfiliiNoeintersebellare,captivosducereet interseoccidere,etsanguinemhominumsuperterram effundere,etsanguinemcomedere,eturbesmunitas aedificare,etmurosetturres,ethominessesupergentem extollere,etinitiaregnorumfundare,etbellarepopulum contrapopulum,etgenscontragentem,eturbscontra civitatem,etomnesmalafacere,etarmaacquirere,etfilios suosbellaredocere,etcoeperunturbesexpugnare,et servosetancillasvendere.

3EtÜr,filiusKesed,aedificavitcivitatemAra Chaldaeorum,etvocaviteiusnomensecundumnomen suumetnomenpatrissuiEtfeceruntsibiimaginesfusiles, etadoraveruntunusquisqueidolum,imaginemfusilem quamsibifecerant,etcoeperuntfacereimaginessculptiles etsimulacraimmunda,etspiritusmaligniadiuveruntet seduxerunt(eos)adtransgressionemetimmunditiam committendam.

4EtprincepsMastêmâseadhaecomniafaciendaconatus est,etemisitaliosspiritus,quisubmanueiuspositisunt, adomnegenusiniustietpeccati,etomnegenus transgressionisfaciendum,adcorrumpendumet destruendum,etadsanguinemsuperterrameffundendum.

5QuamobremvocavitnomenSerôh,Serug,eoquod omnesconversisintadomnegenuspeccatiet transgressionisfaciendum.

6Crevitque,ethabitavitinUrChaldaeorum,propepatrem matrisuxorissuae,etcoluitidola,etaccepitsibiuxoremin iubilaeotricesimosexto,inquintahebdomada,inanno primoeius,[1744AM]etnomeneiusMelkaerat,filia Caber,filiaefratrispatrissui.

7PeperitqueeiNachorannoprimohebdomadishuius,et crevitethabitavitinUrChaldaeorum,etpatereiusdocuit euminvestigationesChaldaeorumutdivinaretetauguraret secundumsignacaeli

8Etintricesimoseptimoiubilaeo,insextahebdomade,in annoprimoeius,[1800AM]duxitsibiuxorem,cuius nomeneratIjaska,filiaNestagChaldaeorum

9EtpeperiteiTharamannoseptimohuiushebdomadis [1806AM]

10MisitqueprincepsMastêmâcorvosetavesad devorandumsemenquodseminatumestinterra,ut destruerentterrametfilioshominumlaboribussuis spoliarentAntequamsemenararepossent,corvide superficieterraecollegerunt

11EtproptereavocavitnomeneiusTerah,quiacorviet aveseosadegestatemredegeruntetsemeneorum devoraverunt

12Etcoeperuntannisterilesessepropteraves,et comederuntomnemfructumarborumexarboribus:non nisimagnolaborealiquiddeomnifructuterraeindiebus suisservarepotuerunt.

Etinhociubilaeotricesimonono,inhebdomadasecunda anniprimi,duxitsibiThareuxorem,nomineeiusEdna, filiaAbram,sororispatrissui.Etpeperiteiannoseptimo huiushebdomadisfilium,quemvocavitAbram,nomine patrismatrissuae

14mortuuseratenimantequamfiliaeiusconciperetfilium. 15Etpuercoepitintellegereerroresterraequiomnes errabantpostimaginessculptilesetpostimmunditias,et docuiteumpatereiusscribere,eteratduarum hebdomadumannorum,[1890AM]etseparavitseapatre suo,necumeoidolacoleret

16EtcoepitorareadCreatoremomniumrerumuteum servaretaberroribusfiliorumhominum,etneparseiusin erroremincideretpostimmunditiametturpitudinem.

17Etvenittempusseminisadserendumsemensuper terram,etomnesexieruntsimuladprotegendumsemen suumcontracorvos,etAbramexiitcumhisquiierunt,et puereratpuerquattuordecimannorum.

18Etvenitnubescorvorumutdevoraretsemen,etAbram cucurritobviameisantequamconsederuntinterra,et clamavitadeosantequamconsederuntinterraut devorarentsemen,etdixit,'Nolitedescendere;revertimini adlocumundevenistis.'Etreversisunt.

19Reduxitqueseindieillonubescorvorumseptuagies,et exomnibuscorvisinuniversaterraubieratAbramnon remansitibi.

20Etvideruntomnesquierantcumeoinomniterra clamantem,etomnescorvireversisunt,etmagnumfactum estnomeneiusinomniterraChaldaeorum

21Etveneruntadeumilloannoomnesquiseminare volebant,etivitcumeisdonectempussementiscessavit:et seminaveruntterramsuam,etilloannosatisfrumenti domumadtuleruntetcomederuntetsaturatisunt

22EtannoprimoquintaehebdomadisAbramdocuiteos quifabricabantinstrumentabobus,artificeslignarios,et feceruntvassupraterram,contraaratrum,utsemen ponerentsuperillud,etsemenceciditdeindesuper vomeremaratri,etabsconditumestinterra,etnon timueruntcorvosamplius.

23Etsecundumhocmodumfecerunt(vasa)superterram superomnestabulasaratrorum,etseminaveruntet araveruntomnemterram,sicutpraeceperateisAbram,et nontimueruntampliusaves

CAPITULUMXII

1Etfactumestinhebdomadasexta,annoseptimo,dixit AbramadTharepatremsuum,dicens:"Pater!"

2Atilledixit:“Ecceego,filimi”Atillerespondit: Quodauxiliumetlucrumhabemusexillisidolisquaecolis, Etantequemteadoras?

3Nonenimestspiritusineis, Namformaestultaesunt,etadseductionemcordis Nolieosadorare:

4Deumcaeliadorate, Quisimbremetroremsuperterramdeducerefacit Etomniaquaeinterrasuntfacit, Etomniaverbosuocreavit, Etomnisvitaestafacieeius

5Quarecolitisresquaespiritumnonhabentinse? Operaenimmanuumsunt, Etinhumerisvestriseaportatis, Etnullumauxiliumabeishabetis, Sedmagnamignominiameisfaciunt, Etdeceptiocordisiisquicolunteas: Nolieosadorare.

6Responditquepatereius:Scioetego,filimi,quidautem faciampopuloquimeconstitueruntservirecoramse?

7Etsiveritatemeisdixero,interficientme;animaenim eorumadhaesitillisutcolanteosethonorenteos

8Tace,filimi,neforteteoccidant'Haecverbaduobus fratribussuislocutusest;iratisuntcontraeum;ettacuit.

9Etquadragesimoiubilaeo,inhebdomadasecunda,in annoseptimo,duxitsibiAbramuxorem,nomineeiusSarai, filiapatrissui,etfactaesteiuxor

10DuxitqueHaranfratereiusuxoremannotertio hebdomadistertiae,etpeperiteifiliumannoseptimohuius hebdomadis,etvocavitnomeneiusLot.

11AccepitautemsibiuxoremNachorfratereius

12EtsexagesimoannovitaeAbram,idest,quarta hebdomade,quartoannoeius,[1936AM]Abramnocte surrexitetdomumidolorumcombussit,etomniaquae erantindomocombussitetnemoscivit.

13Etsurrexeruntnocteetquaesiveruntdeossuosdemedio ignisliberare

14EtHaranfestinaviteosliberare,sedignissupereum accensusest,etinignecombustusest,etmortuusestinUr

ChaldaeorumcoramTharepatresuo,etsepelierunteumin UrChaldaeorum.

15EgressusqueestTharahexUrChaldaeorum,ipseetfilii eius,utiretinterramLibanietinterramChanaan;et habitavitinterraHaran.HabitavitautemAbramcum TharahpatresuoinHaranduashebdomadesannorum 16Etinsextahebdomade,inquintoannoeius,[1951AM] Abramvigilavitpertotamnocteminneomenionemensis septimiutobservaretstellasavespereusqueadmane,ut videretqualisfuturaessetnaturaannirespectupluviarum, eteratsolusdumseditetobservabat

17Etvenitverbumincoreius,etdixit:Omniasigna stellarum,etsignalunaeacsolisomniainmanuDomini sunt:quareeascrutor?

18Sivult,maneetvesperepluit; Etsicupit,retinet, Etomniainmanueiussunt

19Etoravitnocteilladicens: Deusmeus,Deusaltissime,tusolusDeusmeuses, Etteetdominiumtuumelegi Etomniacreasti, Etomniaquaeoperamanuumtuarumsunt.

20Liberamedemanibusspirituummalignorum,qui dominantursupercogitationescordishominum, Etnemeerrarefaciantate,Deusmeus. Etstabiliesmeetsemenmeuminaeternum Neerremusabhincetinaeternum

21Etdixit:NumrevertarinUrChaldaeorum,quiquaerunt faciemmeam,utrevertaradeos?Numhicmaneboinloco hoc?Semitarectacoramteprosperabiturinmanibusservi tui,utperficiateam,etnonambuleminfraudibuscordis mei,Deusmeus

22Etfinivitloquietorare,etecceverbumDominimissum estadeumperme,dicens:Egrederedeterratuaetde cognationetuaetdedomopatristuiinterramquam monstrabotibi,etfaciamteingentemmagnamet numerosam.

23Etbenedicamtibi Etmagnumfaciamnomentuum, Etbenedictuserisinterra, Etintebenedicenturomnesfamiliaeterrae, Etbenedicambenedicentibuste, Etmalediceeosquitemaledicunt.

24EroqueDeustibietfiliotuoetfiliofiliituietomni seminituoNolitimere,abhoctemporeetinomnes generationesterrae,egosumDeustuus.

25EtdixitDominusDeus:"Aperioseiusetaureseius,ut audiatetloquaturoresuo,linguaquaerevelataest";quia cessaveratexoreomniumfiliorumhominumadie subversionis(Babelis)

26Etaperuioseiusetaureseiusetlabiaeius,etcoepi loquicumeoHebraicelinguacreaturae.

27Etaccepitlibrospatrumsuorum,ethiscriptierant Hebraice,ettransscripsiteos,etcoepitexindeeosstudere, eteinotumfeciquodnonpoterat(intellegere),eteosper sexmensespluviososstuduit

28Etfactumestannoseptimohebdomadaesextae,locutus estadpatremsuumetnuntiaviteum,utrelinqueret Haranem,utiretinterramChanaan,uteamvideretetad eumrediret.

29DixitqueeiTharepatereius:Vadeinpace

Deusaeternusviamtuamrectumfaciat

EtDominustecumsitetprotegatteabomnimalo, Ettribuetibigratiam,misericordiametfavoremcorameis quitevident,

Etnullusexfiliishominumpotestatemsupertehabeatut tibinoceat; Vadeinpace

30Sinautemvideristerrampulchramoculistuisad habitanduminea,surge,etducmetecum,etLotfilium Aranfratristui,utfiliumtuum:sitDominustecum

31Nachorautemfratertuusmecumvadedonecrevertaris inpace,etpergemustecumomnessimul

CAPUTXIII

1AbramqueprofectusestdeHaran,ettulitSaraiuxorem suam,etLot,filiumfratrissuiHaran,interramChanaan EtivitAssur,etprofectusestinSichem,ethabitavitiuxta quercumexcelsam.

2Etvidit,etecceterraeratvaldeoptimaabintroituEmath usqueadquercumexcelsam

3DixitqueeiDominus:Tibietseminituodaboterram hanc

4Etaedificavitibialtare,etobtulitsuperilludholocaustum Domino,quiapparueratei.

5EtindetranstulitinmontemBethelaboccidenteetHai aboriente,etibifixittabernaculumsuum

6Etvidit,etecceterraeratlatavaldeetoptima,etomnia crescebantinea-vineaeetficusetmalagranata,quercus etilicesetterebinthietlignaolei,cedrietcupressietpalmi etomneslignaagri,etaquaeerantinmontibus.

7BenedixitqueDominum,quieduxerateumdeUr Chaldaeorumetadduxerateuminterramillam

8Etfactumestinannoprimo,inhebdomadaseptima,in neomeniomensisprimi,anno1954AM],aedificavitaltare inmontehoc,etinvocavitnomenDomini:'TuesDeus aeternus,Deusmeus.'

9EtobtulitsuperaltareholocaustumDomino,utessetcum eoetnonderelinquereteumomnibusdiebusvitaesuae

Etindeegressusprofectusestadmeridiemetvenitin HebronetaedificataestHebrontemporeilloethabitavitibi duobusannisetabiitinterramaustraleminBealotheterat famesinterra

11AbramauteminAegyptumintravitannotertio hebdomadis,ethabitavitinAegyptoquinqueannis antequamuxoreiusabeoavulsaest.

12TanaisauteminAegyptoeotemporeseptemannispost Hebronaedificataest.

13Etfactumest,cumcepissetPharaoSarai,uxorem Abram,percussitDominusPharaonemplagismaximiset domumeiuspropterSarai,uxoremAbram

14Abramautemdiveseratvaldepraedituspossessione ovibusetbobusetasinisetequisetcamelisetserviset ancillisetargentoetaurovaldeSedetLotfiliusfratrissui diveserat

15ReddiditquePharaoSarai,uxoremAbram,etemisit eumdeterraAegypti,etprofectusestadlocumubitetendit tabernaculumsuumabinitio,adlocumaltaris,habensHai aborienteetBethelaboccidente,etbenedixitDominum Deumsuum,quireduxerateuminpace.

16Etfactumestinquadragesimoprimoiubilaeo,anno tertioprimaehebdomadis,[1963AM],reversusestad locumillumetobtulitibiholocaustum,etinvocavitnomen Domini,etdixit:“TuesDeusaltissimus,Deusmeusin aeternum.”

17EtannoquartohuiushebdomadisdiscessitabeoLot,et habitavitSodomae,viriautemSodomaeerantpeccatores valde.

18Etcontristatumestincordesuo,quodfiliusfratrissui discessitabeo;nonenimhabebatliberos

19Annoillo,quocaptusestLot,dixitDominusadAbram, postquamdivisusestabeo,inquartoannohuius hebdomadis:"Levaoculostuosdeloco,inquohabitas,ad aquilonemetmeridiem,adoccidentemetorientem"

20Omnemterram,quamvides,tibidaboetseminituo usqueinaeternum,etfaciamsementuumsicutarenam maris:siquisnumerarepossitpulveremterrae,sementuum nonnumerabitur

21Surge,perambulaterraminlongitudineetlatitudineeius, etvideeamomnem,quiaseminituodaboeamEtAbram abiitinHebron,ethabitavitibi

22EtinannoillovenitChedorlaomerrexElam,et AmraphelrexSennaar,etAriochrexSellasar,etTergalrex Gentium,etinterfeceruntregemGomorrhaeEtfugitrex Sodomae.EtmulticecideruntvulneribusinvalleSiddim iuxtamareSalsum

23CeperuntqueSodomametAdamumetSeboim,etLoth quoque,filiumfratrisAbram,etomniaquaepossidebat,et abieruntDan

24EtvenitunusquievaseratetnuntiavitAbramcaptivum ductumessefiliumfratrissuiet(Abram)servossuos armavit

25AbramoetseminieiusdecimasprimitiarumDomino, etconstituitDominusilludinperpetuum,utdarent sacerdotibusquiministrabantcorameo,utpossiderenteam inperpetuum

26Ethuicleginonestfinisdierum,quiaconstituiteamin generationessempiternas,utdentDominodecimas omnium,desemineetvinoetoleoetdebobusetdeovibus 27Etdeditsacerdotibussuis,utcomederentetbiberent cumlaetitiacorameo

28VenitautemadeumrexSodomorum,etadoraviteum, etdixit:"DominenostroAbram,danobisanimasquas eripuisti;sitautempraedatua"

29ResponditqueAbram:“LevomanusmeasadDeum altissimum,neafilousqueadcorrigiamcalceamenti accipiamquicquamquodtibiest,nefortedicas:Egoditavi Abram,exceptisquaecomederuntiuvenes,etparte virorumquiveneruntmecum,Aner,Escol,etMambre:ipsi accipientpartemsuam”

CAPITULUMXIV

1Posthaec,inannoquartohebdomadishuius,in neomensionemensistertii,factumestverbumDominiad Abraminsomnio,dicens:Nolitimere,Abram;ego protectortuussum,etmercestuamagnaeritnimis.

2Atilledixit:“Domine,Domine,quiddabismihi?Ego vadehucsineliberis,etfiliusMasech,filiusancillaemeae, estDamascusEliezer:ipseeritheresmeus,etmihinon dedistisemen”

3Etdixitei:“Nonerithicherestuus,sedquiegredieturde uterotuo,ipseeritherestuus.”

4Eduxitqueeumforas,etaitilli:“Suspicecaelumet numerastellas,sieasnumerarepotes.”

5Respexitqueadcaelumetviditstellas,etdixitei:“Sic eritsementuum”

6CrediditqueDomino,etreputatumestilliadiustitiam

7Dixitqueadeum:EgoDominusquieduxitedeUr ChaldaeorumutdaremtibiterramChananæorumut possidereseaminaeternum:eroqueDeustibietseminituo postte

8Atilledixit:“Domine,Domine,undesciamme possessurumesseeam?”

9Etdixitei:“Tollemihivaccamtriennemetcapram triennemetovemtriennemetturturemetcolumbam”

10Etaccepithaecomniainmediomensisethabitavitin quercuMambre,quaeestpropeHebron

11Etaedificavitibialtare,etimmolavitomniahaec;et fuditsanguinemeorumsuperaltare,etdivisiteaper medium,etposuiteacontraseinvicem;avesautemnon divisit

12Etavesdescenderuntsuperfrusta,etAbrameasabegit, etnonpermisitavibuseastangere

13Etfactumest,cumsoloccubuisset,extasisinvasit Abram,eteccehorrortenebrarummagnaruminvasiteum, dictumqueestAbram:Scitopraecognoscequod peregrinumeritsementuuminterranonsua,etin servitutemredigent,etaffligentquadringentisannis.

14Etgentem,cuiservierint,iudicaboego;etposthaec egredienturcummagnaope

15Tuautemibisadpatrestuosinpace,etsepultusesin senectutebona

16Quartaautemgenerationerevertenturhuc;quia iniquitateAmorraeorumnondumcompletaest.

17Etexpergefactusestesomnosuo,etsurrexit,etsol occubuit;eteratflamma,eteccefornaxfumabat,etflamma ignistransibatinterpartes.

18IndieillopepigitDominusfoeduscumAbramdicens: "Seminituodaboterramhanc,aflumineAegyptiusquead fluviummagnum,fluviumEuphraten,Cenaeum, Cenezaeum,Cadmonaeum,PherezæumetRephaim, PhacoreumetHevaeumetAmorrheumetChananaeumet GergesaeumetIebusaeum."

19Ettransiitdies,etAbramobtulitfrustaetaves,et oblationesfructuumetlibaminaeorum,etdevoravitea ignis.

20EtinillodiefoeduscumAbrampepigimus,sicutfoedus cumNoeinhocmensepepigeramus;etAbramfestumet ritumsibirenovavitinaeternum

21GavisusestAbram,etnarravitomniahaecSaraiuxori suae;crediditenimsehaberesemen,sednonpeperit

22ConsiliumdeditigiturSaraiAbramvirosuo,etdixitei: IngredereadAgarancillammeamAegyptiam;siforte suscitabotibisemenexea

23AuscultavitAbramvocemSaraiuxorissuae,etdixitei: "Facsic"TulitqueSaraiAgarAegyptiamancillamsuam, etdediteamAbramvirosuouxorem.

24Etingressusestadeam,etconcepitetpeperiteifilium, etvocavitnomeneiusIsmaël,inquintoannohebdomadis huius;ethiceratoctogesimussextusannusinvitaAbrami.

CAPITULUMXV

1Etinquintoannoquartaehebdomadaehuiusiubilaei, mensetertio,inmediomense,celebravitAbramfestum primitiarummessistritici.

2Obtulitquesuperaltarenovasmunera,primitiasfrugum Domino,vitulametcaprametarietemsuperaltarein holocaustumDomino;oblationeseorumetlibaminaeorum obtulitsuperaltarecumthure

3ApparuitautemDominusAbram,etdixitadeum:Ego sumDeusomnipotens;apparebotibicoramme,etesto perfectus

4Ponamquefoedusmeumintermeette,etmultiplicabote vehementer

5Abramautempronusinfaciemcecidit,etlocutusestei Deus,dixitque:

6Ecceiusmeumtecumest, Eterispatermultarumgentium

7NecvocabiturampliusnomentuumAbram, Sednomentuumexhoctemporeetinaeternumerit Abraham Quiapatremmultarumgentiumteconstitui.

8Ettemagnificumfaciamvalde, Etfaciamteingentes, Etregesexteegredientur.

9Etstatuampactummeumintermeette,etintersemen tuumpostte,ingenerationessuas,fœderesempiterno:ut simDeustibi,etseminituopostte.

10Daboquetibietseminituopostteterraminqua peregrinatuses,terramChanaan,utpossideaseamin aeternum,eteroDeuseorum.

11DixitquoqueDominusadAbraham:“Ettu,tuetsemen tuumpostte,custodipactummeum:etcircumcideomne masculinumvestrum,etcircumcidepraeputiavestra,utsit signumfoederissempiterniintermeetvos

12Etinoctavodiecircumcidetisinfantemin generationibusvestris,omnemasculinumingenerationibus vestris,tamquodnatumestdomi,quamquodemptusest pecuniaabulloalienigena,quempossedistisquinonestde stirpevestra.

13Quinatusestindomotua,circumcidetur,etquiemptus especunia,circumcidetur,eritquepactummeumincarne vestrainlegemaeternam.

14Masculusautemincircumcisus,cuiuscarnepraeputii circumcisanonfueritdieoctavo,animailladepopulosuo delebitur,quiapactummeumirritumfecit.

15DixitquoqueDeusadAbraham:Saraiuxortuanon vocabiturultranomeneiusSarai,sedSaraeritnomeneius.

16Etbenedicamei,etdaboexeatibifilium,etbenedicam ei,eteritingentem,etregesgentiumegredienturexeo

17CeciditAbrahaminfaciemsuam,etgavisusest,dicens incordesuo:Numcentumannorumnasceturfilius,etnum Saranonagenariapariet?

18DixitqueAbrahamadDeum:“UtinamIsmaëlvivat coramte?”

19EtaitDeus:“Saraquoquepariettibifilium,vocabisque nomeneiusIsaac,etconstituampactummeumilliin pactumsempiternumetseminieiusposteum”

20QuodadIsmaelemquoqueexaudivite:ecce,benedicam ei,etmagnificabo,etmultiplicaboeumvalde;duodecim ducesgenerabit,etfaciameumingentemmagnam

21PactumautemmeumstatuamadIsaac,quempariettibi Sara,diebushis,inannoproximo.

22Finitoqueloquicumeo,ascenditDeusabAbraham

23EtfecitAbrahamsicutpraeceperateiDeus,ettulit Ismaelfiliumsuum,etomnesnatosdomussuae,quos emeratpecuniasua,omnemmaremindomosua,et circumciditcarnempraeputiieorum

24EtineademdiecircumcisusestAbraham,etomnesviri domuseius,*etnatidomus*,etomnesquosemerat pecuniaafiliisalienigenæ,circumcisisuntcumeo

25Haeclexingenerationesaeternaserit,etnon circumcisioeritdierum,nequeomissiouniusdieiexdiebus octo:quoniamlexaeternaest,constitutaetscriptain tabuliscaelestibus

26Etomnisquinatusest,cuiuspraeputiicaronon circumcisaestdieoctavo,nonestdefiliisfoederisquod pepigitDominuscumAbraham,seddefiliisperditionis: necestautemineoullumsignumquodDominisit,sed (destinatusest)perireetinterficideterra,eteradicaride terra,quiairritumfecitfoedusDominiDeinostri

27Omnesenimangelipraesentiaeetomnesangeli sanctificationissiccreatisuntadiecreationissuae,et coramangelispraesentiaeetangelissanctificationis sanctificavitIsrael,utessentcumeoetcumangelissanctis eius.

28EttufiliisIsraelpraecipe,utobserventsignumfoederis huiusinposterumsuum,ritusempiterno,etnon eradicabunturdeterra.

29Praeceptumenimconstitutumestinpactum,ut custodiantilludinperpetuumomnibusfiliisIsrael

30NamIsmaelemetfilioseiusetfratreseiusetEsaunon adduxitDominusadse,etnonelegiteosquiasuntfilii Abrahae,quianoverateos,sedelegitIsraelemutesset populussibi.

31Etsanctificavitillud,etcollegitilluddemedioomnium filiorumhominum;suntenimgentesmultaeetpopulimulti, etomneseiussunt,etsuperomnesposuitspiritusin potestateutseducanteosase

32SuperIsraelautemnonposuitangelumautspiritum, quoniamipsesolusesteorumdux,etipseservabiteoset requiriteosdemanuangelorumsuorumetspirituum suorumetdemanuomniumpotentiarumsuarum,utservet eosetbenedicateos,etsintillietipsesitillorumabhoc temporeinaeternum

33EtnunctibinuntioquodfiliiIsraelnonobservabunt hancordinationem,nequecircumcidentfiliossuos secundumomnemlegemhanc;quiaincarnecircumcisionis suaeomittenthanccircumcisionemfiliorumsuorum,et omnesilli,filiiBeliar,relinquentfiliossuosincircumcisos sicutnatisunt

34EteritmagnairaaDominosuperfiliosIsrael,quia dereliqueruntfoeduseiusetrecesseruntaverboeiuset provocaveruntetblasphemaverunt,quianonobservaverunt ordinationemlegishuius;quiamembrasuasicutgentes tractaverunt,utremoverentureteradicerenturdeterraEt noneriteisampliusvenianequeremissio[utsitremissioet venia]proomnipeccatohuiusaeternierroris.

CAPUTXVI

1EtinneomeniamensisquartiapparuimusAbrahaead quercumMambre,etlocutisumuscumeo,etnuntiavimus eidaturumesseeifiliumaSarauxoresua

2EtrisitSara,quiaaudivitnoshaecverbacumAbrahamo locutosesse,etnoseamadmonuimus,ettimuit,etnegavit sepropterverbarisisse

3Etnomenfiliisuieidiximus,sicutnomeneiusintabulis caelestibusordinatumetscriptumest(idest)Isaac, 4Etcumadeamtemporeconstitutorediremus,conciperet filium

5EtinmensehocDominusiudiciasuafecitsuper Sodomam,etGomorram,etSeboim,etomnemregionem Iordanis,etcombussiteosigneetsulphure,etdeleviteos usqueaddiemhanc,sicuteccenarravitibiomniaopera eorum,quiaimpiisuntetpeccatoresvalde,etpolluuntseet fornicanturincarnesua,etoperanturimmunditiassuper terram

6EtsimiliterDeusiudiciumfacietinlocisubisecundum immunditiamSodomitarumegerunt,sicutiudicium Sodomorum

7Lothautemservavimus;Abrahaeenimrecordatusest Deusetemisiteumdemediaruina.

8Etfeceruntpeccatumsuperterramilleetfiliaeeius,quod nonfuitsuperterramadiebusAdamusqueadtempuseius; dormivitenimAdamcumfiliabussuis.

9Etecce,mandatumestetinsculptumdeomnisemineeius, intabuliscaelestibus,uteosremoverenteteradicarent,et iudiciumfacerentineossicutiudiciumSodomae,etne relinquerentullumsemenhominisinterraindie damnationis

10EthocmenseAbrahammigravitdeHebron,ethabitavit interCadesetSurinmontibusGerar

11Etinmediomensequintomigravitindeethabitavitin PuteoIuramenti.

12EtinmediomensissextivisitavitDominusSaramet feciteisicutpromiserat;etconcepit

13Etpeperitfiliummensetertio,temporequodixerat DominusAbrahami,insollemniprimitiarummessis,natus estIsaac

14EtcircumciditAbrahamfiliumsuumdieoctavo:ipse estprimuscircumcisussecundumfœderisquodestin aeternum

15Etinsextoannoquartaehebdomadisvenimusad Abraham,adPuteumIuramenti,etapparuimusei[sicut dixeramusSaraeutrediremusadeam,etconciperetfilium]

16Etreversisumusmenseseptimo,etinvenimusSaram praegnantemcoramnobis,etbenediximusei,et nuntiavimuseiomniaquaedecretaerantdeeo,ne moreretur,donecsexfiliosaliosgeneret,etvidereteos antequammoreretur;sedutinIsaacvocareturnomeneius etsemen

17etutomnesemenfiliorumeiusdegentibusfiatetcum gentibusaestimaretur,seddefiliisIsaacfiatsemen sanctumetnonaestimareturintergentes

18FieretenimparsAltissimi,etomnesemeneiusceciderit inpossessionemDei,utsitDominopopuluspossessiode omnibusgentibus,etfiatregnumetsacerdotesetgens sancta

19Etprofectisumusperviamnostram,etnuntiavimus Saraeomniaquaeeidixeramus,etambaeexsultaverunt gaudiomagnovalde

20EtaedificavitibialtareDomino,quiliberaverateum,et quilaetificaverateuminterraperegrinationissuae,et celebravitfestumgaudiiinmenseilloseptemdiebusiuxta altarequodaedificaveratinputeoiuramenti.

21Etaedificavitsibietservissuistabernaculainhac festivitate,etcelebravitprimusfestumtabernaculorumin terra

22EtperseptemdiesofferebatholocaustumDomino cotidie,bovesduos,arietesduos,ovesseptem,hircum caprarumpropeccato,utexpiaretproseetproseminesuo

23Etinsacrificiumgratiarum,arietesseptem,haedos septem,ovesseptem,ethircosseptem,cumoblationibus fructiferisetlibaminibuseorum;etomnemadipemeorum adolevitsuperaltare,oblationemelectamDominoin odoremsuavitatis

24Etmaneetvespereadolevitaromata,thus,etgalbanum, etstanni,etnardum,etmyrrham,etaromata,etliquamen; omniahaecseptemobtulit,contritum,etmixtuminpartes aequalespurum.

25Etcelebravitfestumhocperseptemdies,laetatustoto cordesuoettotaanimasua,ipseetomnesquierantin domoeius,etnoneratcumeoaliquisalienigena,neque quisquamincircumcisus

26EtbenedixitCreatoremsuum,quicreavitillumin generationesua,quiacreavitillumsecundumbonam voluntatemsuam,quiasciebatetintellexitquiaexipso orituruseratgermeniustitiaeingenerationesaeternas,etex ipsosemensanctum,utfiatconformeilliquiomniafecit.

27Etbenedixitetexultavit,etvocavitnomenfestihuius "FestumDomini,gaudiumacceptabileDeoAltissimo"

28Etbenediximuseuminaeternum,etomnemsemeneius posteumperomnesgenerationesterrae,quiacelebravit hocfestumintemporesuo,secundumtestimonium tabularumcaelestium.

29Propterhocintabuliscaelestibusconstitutumestde Israel,utcelebrentfestumtabernaculorumseptemdiebus cumlaetitia,menseseptimo,acceptabilecoramDomino, statutumsempiternumpergenerationessuasperannum

30Ethuicnonestfinisdierum;quiaconstitutumestin aeternumproIsraelutcelebrentilludethabitentin tabernaculisetponantcoronassupercapitasuaetsumant ramosfrondososetsalicesdetorrente

31TulitergoAbrahamramospalmarumetfructusligni pulcherrimorum,etcircumiensaltareseptemvicibusmane, laudabatetgratiasegitDeosuoproomnibuscumgaudio

CAPUTXVII

1EtinprimoannoquintaehebdomadisablactatusestIsaac inhociubilaeo,[1982AM]etfecitAbrahammagnum conviviuminmensetertio,indieablactationisfiliisui Isaac.

2IsmaelautemfiliusAgarAegyptiaestetitcoram Abrahampatresuo,etAbrahamgavisusestetbenedixit Deumquodvidissetfiliossuosetnonmortuusessetsine liberis

3Etrecordatusestverborumquaelocutuserateidiequa discessitabeoLot,etgavisusestquoddederateiDominus semensuperterramuthereditatepossideretterram,et benedixittotooresuocreatoremomniumrerum.

4ViditautemSaraIsmaelemludentemetsaltantem,et Abrahamgaudentemgaudiomagno,etzelavitIsmaelemet dixitadAbraham:"Eiceancillamhancetfiliumeius,non enimeritheresfiliusancillaehuiuscumfiliomeoIsaac."

5GravefactumesthocAbrahampropterancillamsuamet propterfiliumsuum,utexpellereteosase

6DixitautemDeusadAbraham:Nontibivideaturgrave propterpuerumetpropterancillam;inomnibusquae dixerittibiSara,audiverbaeiusetfacea:quiainIsaac vocabiturnomentuumetsementuum

7Filiumautemancillaehuiusfaciameumingentem magnam,quiadeseminetuoest

8SurrexititaqueAbrahammane,etsumpsitpanemet utremaquae,imposuitquesuperumerosAgar,etdimisit eam

9Abiititaque,eterravitindesertoBersabee,etdefecerat aquainutre,etsitivitpuellaetnonpoteratprogredi,et cecidit

10Tulitautemeummatersua,etprojeciteumsubter oleastrum,etabiit,etsediteregioneeiusproculiactus arcus:dixitenim:"Nonvideammortemfiliimei"Et sedensflebat.

11AngelusautemDei,unusdesanctis,dixitei:“Cur ploras,Agar?Surge,tollepuerum,etteneeuminmanutua; exaudivitenimDeusvocemtuametviditpuerum.”

12Aperuitqueoculossuosetviditputeumaquae,etivitet implevitutresuumaqua,etdeditfiliosuopotum SurrexitqueetabiitindesertumPharan.

13Crevitquepuer,etfactusestsagittarius,eteratDeus cumeo,etaccepitillimatereiusuxoremdefiliabus Aegypti.

14Etpeperiteifilium,vocavitquenomeneiusNebaioth, dicens:PropefuitmihiDominuscuminvocaremeum

15Etfactumestinseptimahebdomade,inannoprimoeius, [2003AM]inmenseprimohuiusiubilaei,duodecimodie mensishuius,vocesfactaesuntincaelodeAbraham,quod fidelisessetinomnibusquaedixitei,etquoddiligeret Dominum,etquodinomnitribulationefidelisesset

16EtvenitprincepsMastêmâetdixitcoramDeo:"Ecce, AbrahamdiligitIsaacfiliumsuum,etdilectissimusestin eosuperomnia;iubeeumofferreeuminholocaustum superaltare,etvidebisanfaciethocmandatum,etsciesan fidelissitinomnibusquibuseumtentaveris."

17EtscivitDominusAbrahamfidelemesseinomnibus tribulationibussuis,quiatentaverateumperterramsuamet fame,ettentaverateumdivitiisregum,ettentaverateum peruxoremsuam,cumavulsaesset,etpercircumcisionem, ettentaverateumperIsmaeletAgarancillamsuam,cum dimittereteos

18Etinomnibus,quibuseumtentavit,fidelisinventusest, etnonimpingitanimaeius,nequetardavitfacere;fidelis enimeratetamatorDomini.

CAPITULUMXVIII

1DixitquoqueDeusadeum:"Abraham,Abraham"Etille respondit:"Ecceego."

2Aitilli:Tollefiliumtuumdilectissimum,quemdiligis, Isaac,etvadeinterrammontium,atqueoffereumsuper unummontiumquemmonstraverotibi.

3Surrexitquemaneetstravitasinumsuum,etassumpsit duosiuvenessuossecum,etIsaacumfiliumsuum,et conciditlignaholocausti,etvenitadlocumillumdietertio, etviditlocumelonginquo.

4Etvenitadfontemaquae,etdixitpuerissuis:"Manete hiccumasino,egoetpuerillucibimus,etpostquam adoraverimus,revertemuradvos"

5AccepitquoquelignaholocaustietimposuitsuperIsaac filiumsuum,portansinmanuignemetcultrum;etprofecti suntambosimulilluc

6DixitIsaacpatrisuo:“Patermeus”Atillerespondit: “Ecceego,filimi”Cuiillerespondit:“Ecceignisetculter etligna;ubiestovisholocausti,patermeus?”

7Atilledixit:“Deusprovidebitsibivictimamholocausti, filimi”EtaccessitadlocummontisDei

8Etaedificavitaltare,etlignasuperaltareposuit,etligavit Isaacfiliumsuum,etposuiteumsuperlignaquaeerant superaltare,etextenditmanumsuamadsumendum cultrumadimmolandumIsaacfiliumsuum.

9EtsteticorameoetcoramprincipeMastêmâ,etDominus dixit:'Neeipraecipiasneponatmanumsuamsuper puerumnequefaciateiquicquam,quiademonstravieum timereDominum'

10Etdecaeloclamaviadeum,etdixiei:“Abraham, Abraham”.Quiperterritusdixit:“Ecceego”.

11Dixiqueei:“Neextendasmanumtuamsuperpuerum, nequefaciasilliquicquam;nuncenimostenditibiquod timeasDominumetnonpepercistifiliotuoprimogenitoa me”

12EtprincepsMastêmâconfususest;etAbrahamlevavit oculossuosetvidit,eteccearieshaerens...cornibussuis,et Abrahamivitetaccepitarietemetobtuliteumin holocaustumprofiliosuo

13AppellavitqueAbrahamlocumillum:Dominusvidit,ita utdicatur:InmonteDominusvidit:isteestmonsSion

14VocavitautemDominusAbrahamnominesuosecundo decaelo,sicutapparerefecitnosutloqueremureiin nomineDomini

15Etdixit:Permeipsumiuravi,dicitDominus,quia fecistiverbumhoc,etnonpepercistifiliumtuum dilectissimumame,benedicenstibietmultiplicans multiplicabosementuumsicutstellascaelietsicutarenam quaeestinlitoremaris,etsementuumpossidebitcivitates inimicorumsuorum

16Etbenedicenturinseminetuoomnesgentesterrae,quia oboedistivocimeae,etomnibusostenditefidelemesse mihiinomnibusquaedixitibi:Vadeinpace

17Abrahamautemadpuerossuosabiit,etsurrexerunt, abieruntsimulBersabee;Abrahamautemhabitavitiuxta puteumIuramenti

18Celebravitquehocfestumperannum,septemdiebus cumlaetitia,etvocavitilludfestumDominisecundum septemdies,perquosibatetredibatinpace

19Etitaordinatumestetscriptumintabuliscaelestibusde Israeletsemineeius,utseptemdiebusfestumhoccum gaudiofesticelebrarent

CAPITULUMXIX

1Etannoprimohebdomadaeprimaeinquadragesimo secundoiubilaei,reversusestAbrahamethabitavitcontra Hebron,quaeestCariatharbe,duashebdomadesannorum 2EtcompletisuntdiesvitaeSaraeannoprimotertiae hebdomadaehuiusiubilaei,etmortuaestinHebron.

3EtivitAbrahamutplangereteametsepelireteam,et tentavimuseumanpatiensessetspirituseiusetnon indignareturverbisoriseius;etinventusestpatiensinhoc etnoncommotusest

4NampatientiaspirituslocutusestcumfiliisHeth,ut darenteilocumubisepeliretmortuumeius

5EtdediteiDominusgratiamcoramomnibusquividerant eum,etsupplicavitcumlenitatefiliosHeth,quidederuntei terramspeluncaeDupliciscontraMambre,idestHebron, quadringentissiclisargenti

6Etrogaverunteum,dicentes:Gratiastibidabimusid;sed noluitgratisacciperedemanibuseorum,quiapretiumloci, pecuniamplenam,deditetadoraviteosbis,etposthaec sepelivitmortuumsuuminspeluncaduplici.

7EtfueruntomnesdiesvitaeSaraecentumvigintiseptem anni,idestduoiubilaeietquattuorhebdomadesetunus annus:hisuntdiesannorumvitaeSarae.

8HaecestdecimatentatioquaAbrahamtentatusest,et inventusestfidelis,patiensspiritu

9Necverbumunumlocutusestderumoreinterra, quomodoDeusdixissetsedaturumesseeamsibietsemini eiusposteum,etpetivitibilocumubimortuumsuum sepeliret;fideliseniminventusest,etintabuliscaelestibus amicusDeiinscriptusest

10QuartoquoqueannoduxituxoremfiliosuoIsaac, nomineRebecca,sororLabanetfiliaBathuel:etBathuel filiusMelchae,uxorisNachorfratrisAbrahami

11Abrahamquoquetertiamuxoremaccepit,nomineeius Ceturam,defiliabusancillarumsuarum,quiamortuaerat AgaranteSaramEtpeperiteisexfilios,ZimranetJecsan etMadanetMadianetJesbocetSuah,duabus hebdomadibusannorum.

12Etinhebdomadasexta,annosecundo,peperitRebecca Isaacduosfilios,IacobetEsau,

13Et[2046AM]Iacobusvirlenisetrectus,Esauautemvir durus,viragricolaetpilosus;Iacobautemintabernaculis habitabat

14Etadultisuntpueri,etdiscitIacobscribere;Esauautem nondidicit,quiaviragrestisetvenatorerat,etbellum didicit,etomniaoperaeiusferociaerant

15AbrahamamabatautemIacobum,Isaacautemamabat Esau

16AbrahamautemoperaEsauviditetintellexitinIacob nomeneiusvocarietsemenvocavitqueRebeccamet praecepitdeIacob,sciebatenimquodetillaamabatIacob plusquamEsau

17Dixitqueei:Filiamea,custodifiliummeumIacob,quia eritpromeinterra,etbenedictioinmediofiliorum hominum,etingloriamuniversumseminisSem 18ScioenimquodeumDominuseligetutsitsibipopulus herabilitasdeomnibuspopulisquisuntsuperfaciemterrae 19Etecce,IsaacfiliusmeusamatEsauplusquamJacob; sedvideoquodverediligasJacob

20Addeadhucmisericordiamtuamergaeum,etoculitui sintinmisericordiaadeum,quiaeritnobisbenedictio superterramabhoctemporeinomnesgenerationesterrae

21Confortenturmanustuae,etexsultetcortuuminfilio tuoJacob,quiadilexieumsuperomnesfiliosmeos.erit benedictusinaeternum,etsemeneiusimplebituniversam terram.

22Siquispotestarenamterraenumerare,semenquoque eiusnumerabitur

23EtomnesbenedictionesquibusbenedixitmihiDominus etseminimeoeruntJacobetseminieiusinaeternum.

24Etinsemineeiusbenediceturnomenmeum,etnomina patrummeorum,Sem,etNoab,etHenoch,etMalaleel,et Enos,etSeth,etAdam

25Ethaeceruntadfundamentacaeliponendaetad corroborandamterrametadrenovandaomnialuminaria quaeinfirmamentosunt

26VocavitqueIacobcoramRebeccamatresua,et osculatusesteum,benedixitqueeum,etdixit:

27Iacob,filiusmidilectissimus,quemanimameadilexit, benedicatteDeusdesuperfirmamento,etdettibiomnes benedictionesquasbenedixitAdam,etHenoch,etNoe,et Sem;etomniaquaedixitmihi,etomniaquaepollicitusest mihidare,adhaereattibietseminituoinaeternum, secundumdiescaelisuperterram.

28EtspiritusMastêmânondominabuntursuperteaut supersementuumutavertantteaDomino,quiestDeus tuusabhincinaeternum.

29SitqueDominusDeustibipater,ettuprimogenito,et populoinsempiternum

30Vadeinpace,filimi.'Amboautemsimulexieruntab Abraham

31RebeccaautemamabatIacobumtotocordesuoettota animasuamultoplusquamEsau;IsaacautemamabatEsau multoplusquamIacob

CAPUTXX

1Etiniubilaeoquadragesimosecundo,inannoprimo hebdomadisseptimae,vocavitAbrahamIsmaelem,[2052 (2045?)AM]etduodecimfiliossuos,etIsaacetduosfilios eius,etsexfiliosCeturae,etfilioseorum

2EtpraecepiteisutobservarentviamDomini,utiustitiam exercerentetdiligerentunusquisqueproximumsuum,et hocmodoagerentinteromneshomines;utsicambulent unusquisquesecundumea,utiudiciumetiustitiamagerent interra

3utfiliossuoscircumciderent,iuxtapactumquod pepigeratcumeis,nequedeflecterentaddexteramautad sinistramabomnibusviisquaspraeceperatDominusnobis; etutcustodiamusnosabomnifornicationeetimmunditia, [etabiceremusdenobisomnemfornicationemet immunditiam]

4Etsiquamuliersiveancillafornicaveritapudte, combureseamigni:etnonfornicabiturcumeasecundum oculossuosetcorsuum,nequeaccipietsibiuxoresde filiabusChanaan,quiasemenChanaaneradicabiturdeterra

5NarravitautemeisdeiudicioGigantumetdeiudicio Sodomitarum,quomodoiudicatiessentpropterimpietatem suametmortuiessentpropterfornicationemsuamet immunditiametcorruptionemmutuamperfornicationem

6Caveteautemvosabomnifornicationeetimmunditiaet abomniinquinamentopeccati,nefortefaciatisnomen nostruminmaledictumetomnemvitamvestraminsibilum

etpereantomnesfiliivestrigladio,etfiantsicutSodoma anathemaetuniversireliquiaevestraesicutfiliiGomorrhae. 7Obsecrovos,filiimei,diligiteDeumcaelietadhaerete omnibusmandatiseiusetnoliteambularepostidolaeorum etpostimmunditiaseorum,

8Nolitevobisdeosconflatilesnequesculptilesfacere,quia vanasunt,etnonestspiritusineis;operaenimmanuum sunt:etomnesquiconfiduntineisnoncreduntinnihilum.

9Noliteeisserviere,nequeadorareeos,sedserviteDeo altissimo,etadorateeumsemper:etsperateinvultumeius semper,etfaciterectumetiustitiamcorameo,utplaceat vobisetdetvobismisericordiamsuam,etdetvobis pluviammaneetvespere,etbenedicatomnibusoperibus vestrisquaefecistisinterra,etbenedicatpanivestroet aquaevestrae,etbenedicatfructuiventrisvestrietfructui terraevestrae,etgregibusboumtuorum,etgregibusovium tuarum

10eteritisbenedictiosuperterram,etdesiderabuntvos omnesgentesterraeetbenedicentfiliosvestrosinnomine meo,utbenedicantursicutego

11DeditqueIsmaelietfiliiseius,etfiliisCeturaemunera, etseparaviteaabIsaacfiliosuo,etdeditomniaIsaacfilio suo

12AbieruntautemIsmaeletfiliieius,etfiliiCeturaeetfilii eorum,simulethabitaveruntaPharanusqueadintroitum Babylonis,inomniterraquaeestadorientem,contra desertum

13Hiautemintersecommiscebantur,etappellatisunt nomeneorumArabesetIsmaelitae

CAPUTXXI

1Etinannosextohebdomadaeseptimaehuiusiubilaei vocavitAbrahamIsaacfiliumsuum,etpraecepiteidicens: 'Senuietnesciodiemmortismeae,etplenussumdierum meorum'

2Etecce,centumseptuagintaquinqueannorumsum,etper omnesdiesvitaemeaeDominirecordatussum,etintoto cordemeoquaesivifacerevoluntatemeius,etrecte ambulareinomnibusviiseius.

3Animameaidolaodiohabuit,<etdespexieosqui serviebanteis,etdedicormeumetspiritum>utobservem etfaciamvoluntatemeiusquicreavitme.

4IpseestenimDeusvivens,etsanctus,etfidelis,etiustus superomnes,etnonestapudeumacceptiopersonarum, nequeacceptiomunerum;quoniamiustusestDeus,et iudicatinomnesquitransgrediunturmandataeius,et contemnunttestamentumeius.

5Tuautem,filimi,observamandataeiusetpraeceptaeius etiudiciaeius,etnoliambularepostabominationesetpost sculptiliaetpostconflatilia

6Sanguinemqueomnisanimalisetpecorumnoncomedetis, nequedeavisquaeincaelovolant

7Quodsiimmolaverisvictimampacificorumacceptabilem, mactabiseameteffundessanguinemeiussuperaltare Omnisautemadipemoblationisobtulerissuperaltare, simulcumfarinaetoblationeoleoconspersa,cumlibamine eius,obducesomniasimulsuperaltareholocausti:odor suavissimuseritcoramDomino

8Etadipemvictimaelaudisofferessuperignemquiest superaltare:etadipemquiestsuperventrem,omnem

adipemquiestsuperintestina,etduosrenibus,omnem adipemquiestsupereos,etadipemquiestsuperlumboset jecurcumrenibus

9Etofferetisomniahaecinodoremsuavissimumcoram Dominocumoblationeetlibamineeiusinodorem suavissimum,panemoblationisDomino

10Etcomedecarnemeiusindieilloetindiesecundo,et nonoccasatsolsupereumdiesecundodoneccomedatur,et nonremaneatquicquamsuperilludindiemtertium,quia noneritacceptabile[quianonprobatur]etnonamplius comedetur,etomnesquicomeduntexeopeccatum adferentsuperse;siceniminveniscriptuminlibrispatrum meorum,etinverbisHenoch,etinverbisNoe.

11Etsuperomnemoblationemtuamspargessal,etnon desitsalfœderisinomnibusoblatistuiscoramDomino

12Quodadlignasacrificiorumattinet,cavenelignaaltari afferaspraeterhaec:cupressum,laurum,amygdalarum, abies,pinum,cedrum,sabinam,ficum,olivam,myrrham, laurum,aspalathum.

13Etexhislignisponesuperaltaresubsacrificio,quae specieprobatasunt,nequelignumfissumautnigrumpones, durumetmundum,sinemacula,sanumetnovumgermen; nequelignumvetuspones,quiaodoreiusabest,quianon estineoampliussicutprius

14Praeterhaeclignanonestaliudquodpones(inaltari), quiaodordispergitur,etodorfragrantiaeeiusnonascendit incaelum

15Observahocmandatumetfacillud,filimi,utsisrectus inomnibusoperibustuis

16Omnitemporemundocorporetuo,etlavateaqua antequamaccedasadaltareutofferas,lavaquoquemanus tuasetpedestuosantequamappropinquesaltare,etcum finierisimmolare,lavarursusmanustuasetpedestuos

17Sanguisnonappareatintenequeinvestibustuis;cave tibi,filimi,asanguine,cavevehementer;etpulvere contegeeum

18Etnesanguinemcomedatis,quiaanimaest;sanguinem omninononcomedetis

19Etdonaneaccipiatisprosanguinehominis,ne effundaturimpune,sineiudicio;namsanguisquieffunditur estquiterrampeccarefacit,etterranonpotestpurgaria sanguinehominisnisipersanguinemeiusquieumeffudit

20Nonaccipiesdonaetdonaprosanguinehominis, sanguinemprosanguine,utsisacceptuscoramDomino Deoaltissimo,quiaipseestprotectorbonorum,etutserves teabomnimalo,etutservettedeomnigeneremortis.

21Video,filimi,omniaoperafiliorumhominumpeccatum etimpietatemesse,etomniaoperaeorumimmunditiaet abominatioetsordessunt,etnullaestineisiustitia

22Caveneambulesinviiseorum,etinsemitiseorum ambules,etpeccespeccatumadmortemcoramDeo altissimo,neforteabscondatfaciemsuamate,ettradatte inmanusiniquitatistuae,eteradicabittedeterra,etsemen tuumdesubcaelo,etpereatnomentuumetsementuumde universaterra

23Avertitevosabomnibusoperibuseorumetabomnibus immunditiiseorum,etcustoditemandatumDeialtissimi,et facitevoluntatemeius,etestoterectiinomnibus

24benedicetquetibiinomnibusoperibustuis,et germinabitdetegermeniustitiaeinuniversaterra,in

omnesgenerationesterrae,etnomenmeumetnomentuum nonobliviscentursubcaeloinaeternum.

25Vade,filimi,inpaceConfirmetteDeusaltissimus, DeusmeusetDeustuus,utfaciasvoluntatemsuam,et benedicatomnisementuumetresiduumseministuiin generationessempiternas,omnibusbenedictionibus iustitiae,utsisbenedictiosuperomnemterram 26Etegressusestabeogaudens.

CAPITULUMXXII

1Etfactumestinprimahebdomadaquadragesimoquarto iubilaei,inannosecundo,hocest,annoquomortuusest Abraham,veneruntIsaacetIsmaelaPuteoIuramentiad celebrandumfestumhebdomadarum,idest,festum primitiarummessis,adAbraham,patremsuum.Et Abrahamgavisusestquodveneruntduofiliieius

2MultasenimpossessionespossidebatIsaacinBersabee, etsolituseratireetviderepossessionessuasetrediread patremsuum

3EtindiebusillisvenitIsmaelviderepatremsuum,et amboconvenerunt,etobtulitIsaacsacrificiumholocausti, etposuitilludsuperaltarepatrissui,quodexstruxeratin Hebron

4Obtulitquevictimaslaudisetparavitconviviumlaetitiae coramIsmaëlfratresuo:confecitquoqueRebecca placentasfrumentinovi,etdeditIacobfiliosuo,utafferret Abrahampatrieius,primitiasfrugumterrae,utcomederet etbenediceretCreatoriomniumrerumantequammoreretur

5MisitetiamIsaacAbrahamivictimamlaudemoptimam permanumIacob,utcomederetetbiberet.

6Etmanducavitetbibit,etbenedixitDeumaltissimum, quicreavitcaelumetterram,quifecitomniapinguesterrae, etdediteafiliishominum,utederentetbiberentet benedicerentCreatoremsuum

7Etnuncconfiteortibi,Deusmeus,quodostendistimihi hancdiem:ecceegosumcentumseptuagintaquindecim annorum,senexetplenusdierum,etomnesdiesmeimihi pacemhabuerunt

8Nonsuperavitmegladiushostilisinomnibusquae dedistimihietfiliismeisomnibusdiebusvitaemeaeusque adhuncdiem

9Deusmeus,misericordiatuaetpaxtuasuperservum tuumetsupersemenfiliorumeius,utsinttibiingentem electamethereditatemdeomnibusgentibusterrae,abhoc temporeusqueinomnesdiesgenerationumterrae,in omnessaeculossaeculi

10VocavitqueIacobetdixit:“FilimiIacob,Deusomnium benedicatteetconfirmetteutfaciasiustitiam,et voluntatemsuamcoramse,eteligatteetsementuum,ut sispopulushæreditatissuaesecundumvoluntatemsuamin sempiternum.

11Ettu,filimiIacob,accedeetosculareme!Accessitet osculatusesteum,etdixit:BenedictusfiliusmeusIacob,et omnesfiliiDeiAltissimiinaeternum:dettibiDeussemen iustitiae,etsanctificetdefiliistuisinmediouniversae terrae:etservianttibigentes,etadorentseantesemen tuumomnesgentes

12Estofortiscoramhominibusetdominaretesuperomne semenSeth,utiustificabunturviaetuaeetviaefiliorum tuorum,fiantquegenssancta

13Deusaltissimustibidetomnesbenedictiones,quibusme benedixit,etquibusbenedixitNoeetAdam;requiescant supersacrocapiteseministuiingenerationemet generationemusqueinaeternum.

14Etpurgetteabomniiniustitiaetimpuritate,uttibi remittanturomnesdelictaquaeignorantercommisisti Confortetteetbenedicattibi,ethereditatepossideas omnemterram.

15etrenovetpactumsuumtecum,utsiseigenshereditas insempiternum:etsittibietseminituoDeusinveritateet iustitiaomnibusdiebusterrae

16Ettu,filimiJacob,mementoverborummeorum,et observamandataAbrahampatristui:Separateagentibus, etnolicomederecumeis,etnolifaceresecundumopera eorum,nequesociusfiascumeis:quiaimmundasuntopera eorum,etomnesviæeoruminquinamentum,etabominatio, etimmunditia

17Sacrificiasuamortuisimmolantetspiritibusdaemonum coluntetsupersepulcracomeduntetomniaoperaeorum vanitasetinanesunt

18Coreorumnonintellegunt,nequeoculieorumvident operaeorum,etquomodoerrantdicentesligno:“Deus meusestu”;etlapidi:“Dominusmeusetsalvatormeuses tu”[Etcoreorumnonest]

19Ettu,filimiJacob,adiuvetteDeusaltissimus,et benedicatteDeuscaeli,etliberetteabimmunditiiseorum etabomnidelictoeorum

20Cave,filimiIacob,neaccipiasuxoremdesemine filiarumChanaan,quiaomnesemeneiuseradicabiturde terra

21NamproptertransgressionemChamerravitChanaan,et delebituromnesemeneiusdeterraetomnequodresiduum estinea,etnemoexeoortuseritindieiudicii

22Etomnesquiidolorumcultoressuntetprofani... (a)Noneriteisspesinterraviventium; (b)Etnoneritmemoriaeoruminterra; (c)Namdescendentadinfernum, (d)Etinlocumdamnationisibunt, SicutfiliiSodomorumablatisuntdeterra,sicablatisunt omnesquiidolacolunt.

23Nolitimere,filimiIacob,etnolipaveas,filiAbraham: custodiatteDeusaltissimusdeinteritu,etliberettedeviis erroris.

24Domumhancaedificavimihi,utponamnomenmeum supereaminterra[daturtibietseminituoinaeternum],et vocabiturDomusAbraham,dabiturtibietseminituoin aeternum;tuenimaedificabisdomummeametstabilies nomenmeumcoramDeoinaeternum,etsementuumstabit peromnesgenerationesterrae

25Etdesiitpraecipereeietbenedicereei

26Accubueruntqueduosimulinlectouno,etdormivit IacobinsinuAbraham,patrissui,etosculatusesteum septemvicibus,etgavisaestvisceraeiusetcoreiussuper eum

27Benedixitqueeitotocordesuo,dicens:Deusaltissimus, DeusomniumetCreatoruniversorum,quieduxitmedeUr Chaldaeorum,utdaretmihiterramhanc,ethereditatem eiusinaeternum,etutconstitueremsemensanctum: benedictussitAltissimusinaeternum

28BenedixitqueIacobetdixit:“Filimi,inquogaudeototo cordemeoettotocordemeo,gratiatuaetmisericordiatua elevaatursupereumetsupersemeneiusinaeternum”

29Nederelinquaseum,nequecontemnasabhoctempore usqueaddiesaeternitatis,etaperianturoculituisupereum etsupersemeneius,utserveseum,etbenedicasei,atque sanctificeseumingentemhæreditatistuae

30Etbenediceumomnibusbenedictionibustuisabhoc temporeusqueinomnesdiesaeternitatis,etrenovafoedus tuumetgratiamtuamcumeoetcumsemineeius secundumomnembenevolentiamtuaminomnes generationesterrae

CAPITULUMXXIII

1EtposuitduosdigitosIacobsuperoculoseius,et benedixitDeumdeorum,etoperuitfaciemsuametextendit pedessuosetobdormivitsomnoaeternitatis,etadpatres suoscongregatusest.

2Ethisomnibusrebusgestis,Iacobinsinusuoiacebat,et nesciebatquodAbraham,paterpatrissui,mortuusesset

3EvigilavitautemIacobesomnosuo,etecceAbraham frigiduseratsicutglacies,etdixit:“Pater,pater!”Sednemo loquebatur,etscivitquiamortuusest

4Etsurrexitdesinusuo,etcucurrit,etnuntiavitRebeccae, matrisuae;etRebeccavenitadIsaacumnoctu,etnuntiavit ei;etieruntsimul,etJacobcumeis,etlucernainmanueius, etcumintrassent,inveneruntAbrahamumjacentem mortuum

5CertusIsaacsuperfaciempatrissuiflevitetosculatusest eum.

6EtvocesauditaesuntindomoAbrahami,etsurrexit Ismaëlfiliuseius,etivitadAbrahampatremsuum,etflevit superAbrahampatremsuum,illeettotadomusAbrahami, etfleveruntmagnofletu

7EtsepelierunteumIsaacetIsmaelfiliieiusinspelunca Duplici,iuxtaSaramuxoremsuam,etfleverunteum quadragintadiebus,omnesviridomuseius,etIsaacet Ismael,etomnesfiliieorum,etomnesfiliiKeturaeinlocis suis;etfinitisuntdiesplanctusproAbraham.

8Vixitquetresiubilaeosetquattuorhebdomadesannorum, annoscentumseptuagintaquinque,etcomplevitdiesvitae suae,senexetplenusdierum.

9Namdiespatrum,vitaeeorum,fueruntdecemetnovem iubilaea;etpostdiluviumcoeperuntcrescereminusquam decemetnovemiubilaea,etdecrescereiniubilaeis,etcito senescere,etimpleridiebussuisproptertribulationem multiplicemetmalitiasviarumsuarum,exceptoAbraham.

10Abrahamenimperfectuseratinomnibusoperibussuis cumDomino,etplacituseratiustitiaomnibusdiebusvitae suae,eteccenoncomplevitquattuoriubilaeainvitasua, cumsenueritpropteriniquitatemetplenusessetdierum suorum

11Omnesautemgenerationesquaeabhoctemporeusque addiemmagniiudiciisurgent,citosenescent,antequam duoiubilaeacompleant,etscientiaeorumpropter senectutemderelinqueteos,etomnisscientiaeorum evanescet

12Etindiebusillis,siquisiubilaeumetdimidium annorumvixerit,diceturdeeo:Diuvixit,etpluresdieseius doloretdolorettribulatiosunt,etnonestpax:

Calamitasenimcalamitatemsequitur,etvulnusvulneri,et tribulatiotribulationem,etnuntiusmalusnuntiomalo,et morbusmorbo,etomniaiudiciamalahuiusmodi,interse, morbusetruina,etnixetpruinaetglacies,etfebris,et frigora,ettorpor,etfames,etmors,etgladius,etcaptivitas, etomniageneracalamitatumetdolorum

14Ethaecomniavenientsupergenerationempessimam, quaetransgressaestsuperterram:immunditiaetfornicatio etpollutioetabominationesoperaeorum

15Tuncdicent:Multifueruntdiespatrummilleannos,et boni;ecceautemdiesvitaenostrae,siquismultosvixerit, septuagintaannisunt;etsifortisfuerit,octogintaanni,et mali,etnonestpaxindiebusgenerationishuiuspessimae.

16Etinillagenerationefiliipatressuosetmaioresnatu suosdepeccatoetiniustitia,etdeverbisoriseorumetde magnisnequitiisquasperpetrarunt,etdederelictione foederisquodDominuspepigitintereoseteum,ut observarentetfacerentomniamandataeiusetordinationes eiusetomneslegeseius,sinediscessuveladdextramvel adsinistram

17Omneseniminiquitatemfecerunt,etomneos iniquitatemlocutumest,etomniaoperaeorumimmunditia etabominatiosunt,etomnesviaeeorumpollutio, immunditiaetperditio

18Ecceterradelebiturpropteromniaoperaeorum,etnon eritsemenvitis,nequeoleum;quiaoperaeorumomnino infideliasunt,etomniaperibuntsimul,bestiaeetpecuset aves,etomnespiscesmaris,propterfilioshominum.

19Etiudicentinterse,iuvenescumsenibus,etsenexcum iuvenibus,pauperescumdivitibus,parvuscummagnis,et mendicuscumprincipe,propterlegemetfoedus,quiaobliti suntmandatumetfoedusetfestaetmensesetsabbataet iubilaeaetomniaiudicia

20Etstabuntcumarcubusetgladiisetbellout convertanturinviam;sednonrevertenturdonecmultus sanguiseffundatursuperterram,singuliperalios

21Etquifugerintnonrevertenturabimpietatesuaadviam iustitiae,sedomnesindoloetdivitiisexaltabuntur,ut diripiantunusquisqueomniaquaesuntproximisui,et nominabuntnomenmagnum,sednoninveritateetnonin iustitia,etpolluentsanctumsanctorumimmunditiasuaet corruptioneinquinamentisui

22EtmagnapoenaaDominovenietoperibusgenerationis huius,etdabiteosgladioetiudicioetcaptivitateetin direptionemetdevorationem

23Etsuscitabitsupereospeccatoresgentium,quinon habentmisericordiamnequemisericordiam,etquinon respiciuntpersonam,senemetiuvenemetullum,quia impiisuntetfortioresadmalumfacientessuperomnes filioshominumEtexercebuntvimcontraIsraelet praevaricationemcontraIacob,eteffundetursanguis multussuperterram,etnoneritquicolligatetnonqui sepeliat

24Indiebusillisclamabuntmagnavoceetclamabuntet orabuntutsalventurdemanupeccatorumgentium,etnemo salvabitur

25Capitapuerorumeruntalbacanitie,etpuertrium hebdomadumapparebitsenexquasivircentumannorum,et staturaeorumatribulationeetoppressionedestruetur

26Etindiebusillisincipientliberilegesdiscereetmandata quaerereetadviamiustitiaeredire

27Etincipientdiesmultiplicarietcrescereinterfilios hominum,donecappropinquentdieseorummilleannorum, etadnumerumannorummaioremquam(antea)erat numerusdierum.

28Etnoneritsenexnequesatiatusdiebussuis,omnes enimeruntpuerietiuvenes

29Etomnesdieseorumcomplebuntetviventinpaceetin laetitia,etnoneritSatannequeulluspraedatormalus;erunt enimomnesdieseorumdiesbenedictionisetcurationis

30EtinillotemporesanabitDominusservossuos,et resurgentetvidebuntpacemmagnam,etexpellentinimicos suosEtiustividebuntetgratiasagent,etexsultabuntcum laetitiainaeternumetvidebuntomniaiudiciasuaetomnes maledictionessuasininimicossuos

31Etossaeoruminterrarequiescent,etspirituseorum exsultabit,etscientquiaDominusiudiciumfacit,et misericordiamfacitincentummiliaetinomnesqui diligunteum

32Ettu,Moses,scribehaecverba,quiasicscriptasunt,et perscribunt(ea)intabuliscaelestibusintestimoniumper generationessempiternas

CAPUTXXIV

1EtfactumestpostmortemAbrahae,benedixitDominus IsaacfilioeiusQuisurrexitexHebronetabiitethabitavit apudPuteumVisionisannoprimotertiaehebdomadae huiusiubilaei,septemannis.

2Etannoprimohebdomadisquartaecoepitfamesinterra, [2080AM]praeterprioremfamemquaefueratindiebus Abrahae.

3CoxitautemIacobpulmentumlentis,etvenitEsau esuriensdeagro,etdixitfratrisuoIacob:"Damihide pulmentohocrufo."CuiIacob:"Vendemihi primogenituramtuam,etdabotibipanem,etetiam pulmentumlentis"

4DixitautemEsauincordesuo:“Egomoriar,quidmihi proderuntprimogenitahaec?”

5DixitautemadIacob:"Dotibi"ResponditIacob:"Iura mihihodie."Iuravitqueei.

6EtdeditJacobfratrisuoEsavopanemetpulmentum,et comeditdonecsatiatusest,etcontempsitEsau primogenituramsuam;proptereanomenEsavivocatumest Edom,propterpulmentumrubrumquoddediteiJacobpro primogeniturasua

7EtIacobfactusestnatumaior,Esauautemdedignitate suadepositusest

8Ortaestautemfamessuperterram,etprofectusestIsaac utdescenderetinAegyptumannosecundohuius hebdomadis,etprofectusestadregemPhilisthinorumin Gerara,apudAbimelech

9ApparuitqueeiDominus,etdixitei:Nedescendasin Aegyptum,sedhabitainterraquamdixerotibi,et peregrinareinea:eroquetecumetbenedicamtibi

10Tibienimetseminituodaboomnemterramhanc,et juramentummeumquodjuraviAbrahampatrituo,et multiplicabosementuumsicutstellascaeli,etdabosemini tuoomnemterramhanc

11etbenedicenturinseminetuoomnesgentesterrae,quia oboedivitpatertuusvocimeaeetcustodivitpraeceptamea

etmandatameaetlegesmeasetiudiciameaetpactum meum;etnuncoboedivocimeaeethabitainterrahac.

12EthabitavitinGelartribushebdomadibusannorum

13MandavitautemAbimelechdeeoetdeomnibusquae habebat,dicens:“Quicumquetetigeriteumetrem quamlibetquaeeiusest,mortemorietur”

14IsaacautempotensfactusestapudPhilisthaeos;et acquisivitdivitiasmultas,bovesetovesetcameloset asinosetfamiliammagnam

15SeminavitqueinterraPhilisthinorumetadquisivit centuplum,etfactusestIsaacnimismagnus,etinvidebant eiPhilisthinorum

16Omnesputeos,quosfoderantserviAbrahamidum adhucviveretAbraham,obstruxerunteosPhilisthaeipost mortemAbrahami,implentesqueeosterra

17EtdixitAbimelechadIsaac:"Recedeanobis,quoniam potentiornobisesmulto"EtabiitIsaacindeannoprimo hebdomadisseptimae,etperegrinatusestinvallibus Gerarae.

18Foderuntquerursumputeosaquarum,quosfoderant serviAbrahampatriseius,etquosobstruxerantPhilistaei postmortemAbrahampatriseius;appellavitqueeos nominibus,sicutappellaverateosAbrahampatereius 19FoderuntautemserviIsaacputeuminvalleet inveneruntaquamvivam,sediurgatisuntpastoresGerarae cumpastoribusIsaac,dicentes:Nostraestaqua;vocavitque Isaacnomenputei'Perversitas',quiaperverseegerunt nobiscum.

20Foderuntautemalterumputeum,etproilloquoque rixatisunt,etvocavitnomeneius'Inimicitia'Surrexitque indeetfoderuntaliumputeum,etproillononrixatisunt,et vocavitnomeneius'Locus'DixitqueIsaac:'Nuncspatium deditnobisDominus,etcrevimusinterra'

21EtascenditindeadFontemIuramentiannoprimo hebdomadaeprimaeinquadragesimoquartoiubilaei

22ApparuitautemeiDominusnocteillainneomenione mensisprimi,dixitqueei:EgosumDeusAbrahampatris tui:nolitimere,quiatecumsum:benedicamtibiet multiplicabosementuumsicutarenamterraepropter Abrahamservummeum.

23Etaedificavitibialtare,quodaedificaveratAbraham patereiusprius,etinvocavitnomenDomini,obtulitque sacrificiumDeoAbrahampatrissui.

24Foderuntqueputeumetinveneruntaquamvivam

25FoderuntautemserviIsaacaliumputeumetnon inveneruntaquam,veneruntqueetnuntiaveruntIsaacquod noninvenissentaquamDixitIsaac:"Iuravihodie Philistaeisetnuntiatumestnobishoc."

26VocavitquenomenlociilliusBersabee,dicens:Iustus est,quiaibiiuraveratAbimelechetOhuzathamicoeiuset Phicolpraefectomilitiaeeius

27EtintellexitIsaacindieillaquodsubcoactioneiurasset eispacemfaceretcumeis

28MaledixitautemIsaacPhilisthaeosindieilla,dicens: “MaledictiPhilisthaeiindiemiraeetindignationisomnium gentium;ponateosDeusinderisumetmaledictionem,etin obicemfurorisetindignationisinmanibuspeccatorum gentiumetinmanibusKittim!”

29EtquicumqueeffugeritgladiuminimicietKittim, deleaturgensiustainiudiciodesubcaelo,quiainimiciet inimicieruntfiliismeisingenerationibussuissuperterram

30Necrelinqueturexeisreliquia,nequequisalvusfiatin dieiraeiudicii:vastatioenimeteradicatioetexpulsiode terraeritomnesemenPhilisthinorum,etnoneritamplius relinquaturhisCaphtorimnomenvelsemeninterra.

31Namsiascenderitincaelum,indedeprimetur,etsiin terrasesustinuerit,indetrahetur,etsiseabdideritinter gentes,indeeradicabitur,etsidescenderitadinfernum,ibi eritdamnatioeiusmagna,etibiquoquenoneritpax.

32Etsiincaptivitatemierit,manibusquaerentiumanimam eiusinterficienteuminvia,etnoneritnomeneiusneque semeninomniterra,quiainmaledictionemaeternamabibit 33Etsicscriptumestetinsculptumestdeeointabulis caelestibus,utfiateiindieiudicii,uteradiceturdeterra.

CAPUTXXV

1Annoautemsecundohuiushebdomadis,hociubilaeo, vocavitRebeccaIacobfiliumsuum,etlocutaestadeum [2109AM]dicens:'Filimi,noliaccipereuxoremde filiabusChanaan,sicutEsaufratertuus,quiaccepitsibi duasuxoresdefiliabusChanaan,etexacerbaverunt animammeamomnibusimmunditiissuis:omniaenim operaeorumfornicationisetlibidinis,etnonestiustitiain eis,quiapessimasunt'

2Etego,filimi,tevehementeramo,etcormeumet affectiomeatebenedicuntomnihoradieietvigilianoctis 3Etnunc,filimi,audivocemmeametfacvoluntatem matristuae,etnoliaccipereuxoremdefiliabusterraehuius, sedtantumdedomopatrismeietdecognationepatrismei Accipiestibiuxoremdedomopatrismei,etbenedicettibi Deusaltissimus,eteruntfiliituigenerationemiustamet semensanctum

4LocutusestquoqueIacobadRebeccammatremsuam,et dixitei:“Ecce,mater,novemhebdomadesannorumsum; necnoviettetigiullammulierem,necdespondimeulli; nequecogitaviacciperemihiuxoremdefiliabusChanaan” 5Meminienim,mater,verborumAbrahaepatrisnostri,qui mihipraecepitnesumeremuxoremdefiliabusChanaan, sedsumeremuxoremdeseminedomuspatrismeietde cognationemea.

6AudiviquodanteanataesintfiliaeLabanfratrituo,et proposuieasaccipereuxoremexeis

7Etpropterhoccustodivimeipsumspiritumeonepeccem etcorrumpererinomnibusviismeisperomnesdiesvitae meae;quiadelibidineetfornicationeAbrahampatermeus multamihipraeceptadedit.

8Et,cumomniaquaemihimandavit,hisvigintiduobus annisfratermeusmecumiurgiavit,etdixitmihisaepe: 'Fratermi,accipeuxoremsororemexduabusuxoribus meis';sednolofaceresicutfecitille

9Jurotibi,mater,quodomnibusdiebusvitaemeaenon accipiamuxoremdefiliabusseminisChanaan,nequeimpie agamsicutfecitfratermeus

10Nolitimere,mater;scitomevoluntatemtuamfacturum etinrectitudineambulaturum,necviasmeasinaeternum corrumpere

11Etstatimsustulitfaciemsuamadcaelumetextendit digitosmanuumsuarum,etaperuitossuumetbenedixit Deumaltissimum,quicreavitcaelumetterram,etgratias egitetlaudaviteum.

12Etdixit:BenedictusDominusDeus,etbenedictum nomensanctumeiusinaeternum,quideditmihiJacob filiumpurumetsemensanctum,quiatuusest,ettuumerit semeneiusinaeternumetingenerationemsempiternam.

13Benedicei,Domine,etponeinoremeobenedictionem iustitiae,utbenedicameum

14Etinillahora,cumspiritusiustitiaedescenditinoseius, imposuitambasmanussuassupercaputIacob,etdixit:

15Benedictuses,DomineiustitiaeetDeussaeculorum,et benedicattesuperomnesgenerationeshominumDettibi, filimi,viamiustitiae,etreveletiustitiamseminituo

16Multiplicetquefiliostuosinvitatua,etoriantur secundumnumerummensiumanni:fiantquefiliieorum innumerabiles,praeterstellascaeli,etfiatnumeruseorum supraarenammaris

17Detqueillisterramhancoptimam,sicutlocutusest,se daturumesseAbrahametseminieiusposteuminaeternum, etpossideanteaminpossessionemsempiternam

18Etvideamtibi,filimi,filiosbenedictosinvitamea,et sitomnesementuumsemenbenedictumetsanctum

19Sicutenimspiritummatristuaerecreastiinvitaeius,sic benedicetteventerquaeteportavit:etbenedicentteubera mea,etosmeumetlinguamealaudabunttevehementer

20Crescereetexpanderesuperterram,etsitsementuum perfectumingaudiocaelietterraeinsempiternum;et exsultetsementuum,etindiemagnapacissiteispacem

21Etpermaneatnomentuumetsementuuminsaecula,et sitDeusaltissimusDeuseorum,etDeusiustitiaehabitabit cumeis,etconstruatursanctuariumeiusinsaecula

22Benediciturquibenedixerittibi,etomniscaroquae maledixerittibifalso,maledictasit.

23Etosculataesteum,etdixitilli:"Dominusmundidiligat te,sicutcormatristuaeetvisceraeiusgaudeantinteet benedicantte."Etcessavitbenedicere.

CAPUTXXVI

1EtinseptimoannohuiushebdomadisvocavitIsaacEsau, filiumsuummaiorem,etdixitei:'Senui,filimi,etecce caligooculorummeorumadvidendum,etnesciodiem mortismeae'

2Nuncigiturtollearmatuavenatoria,pharetramtuam,et arcumtuum,etvadeinagrum,etvenaetcapeme,filimi, etfacmihicibumdelicatum,qualemanimameaamat,et affermihiutcomedam,etbenedicattibianimamea antequammoriar.

3RebeccaautemaudivitIsaacloquentemcumEsau

4EtegressusestEsaumaneinagrum,utvenareturet caperet,etadduceretdomumpatrisuo

5VocavitautemRebeccaIacobfiliumsuumetdixitei: "AudiviIsaacpatremtuumdicentemcumEsaufratretuoet dicentem:"Venamihicibumetfacmihipulmentariumet affermihiquodvis"

6UtcomedametbenedicamtibicoramDominoantequam moriar"Nuncigitur,filimi,audivocemmeamineoquod tibipraecipio:Vadeadgregemtuumetaffermihiduos haedosoptimos,etfaciamexeisescaspatrituo,qualesei placent,etadducaspatrituo,utcomedatetbenedicattibi coramDominoantequammoriatur,etbenedictussis"

7EtdixitIacobRebeccaematrisuae:Mater,noncelabo patremmeumquaecomederitetquaelibentercomederit:

tantumtimeo,matermea,neforteagnoscatvocemmeam etvelitmetangere.

8Ettuscisquodegolevissim,etEsaufratermeuspilosus, etapparebocorameoquasiimpius,etfaciamopusquod mihinonmandavit,etirasceturmihi,etadducamsuperme maledictionem,nonbenedictionem’

9AdquemRebeccamatereius:Inmesit,inquit, maledictioista,filimi;tantumaudivocemmeam.

10ObtemperavitIacobvociRebeccaematrissuae,etabiit etadtulitduoshaedosbonosetpingues,attulitqueeosmatri suae,quaeparaviteismatereiuscibumsapidum,qualem amabat

11AccepitigiturRebeccavestesoptimasEsau,filiisui maioris,quassecumdomihabebat,etinduitIacobum, filiumsuumminorem,pellesquehaedoruminduitmanibus eiusetnudispartibuscollieius.

12Deditquecarnesetpanem,quoscoxerat,inmanumfilii suiIacob

13IngressusautemIacobadpatremsuumdixit:“Filius tuussum:fecisicutpraecepistimihi:surge,sede,etedede iisquaecepi,pater,utbenedicatmihianimatua”

14EtIsaacadfiliumsuum:“Quomodotamcitoinvenisti, filimi?”

15ResponditqueIacob:“QuiainveniremefecitDominus Deustuus.”

16DixitqueadeumIsaac:Accedehuc,uttangamte,filimi, etprobemutrumtusisfiliusmeusEsau,annon

17AccessititaqueIacobadpatremsuumIsaac,etpalpato eodixit:“VoxvoxIacobest,sedmanusmanusEsau”

18Necintellexiteum,quiadispensatiodecaeloeratutei sensusauferretur,etIsaacnonintellexit,manusenimeius pilosaeerantsicutmanusfratrissuiEsau,itaquebenedixit eum

19Dixit:“TuesfiliusmeusEsau?”Respondit:“Egosum filiustuus”Atille:“Affermihi,”inquit,“utcomedamde cepisti,filimi,utbenedicattibianimamea”

20Etattulitei,etedit,etattuliteivinum,etbibit.

21dixitadeumIsaacpatereius:Accedeadmeetdamihi osculum,filimi

22Accessitetosculatusesteum.Narravitqueodorem vestimentorumeius,benedixitqueeietdixit:“Ecce,odor filiimeisicutodoragripleni,cuibenedixitDominus”

23DettibiDominusderorecaelietderoreterrae abundantiafrumentietolei:servianttibigentes,etadorent tepopuli

24Estodominusfratrumtuorum,etadorabunttefilii matristuae;etomnesbenedictiones,quibusbenedixitmihi DominusetbenedixitAbrahampatrimeo,tibietseminituo inaeternumMaledictusquimaledixerittibi,etbenedictus quibenedixerittibi

25Etfactumest,utfiniveratIsaacbenedicerefiliumsuum Iacob,etIacobrecessissetabIsaacpatresuo;absconditse, etEsaufratereiusvenitavenatione

26Coxitquoquecibospulmentariosetintulitpatrisuo, dicens:“Surgat,patermeus,etcomededevenationemea, utbenedicatmihianimatua”

27DixitquoqueeiIsaacpatereius:Quisestu?Respondit: Egosumprimogenitustuus,filiustuusEsau:fecisicutmihi imperasti

28Isaacautemobstupuitvehementeretait:“Quisestille quivenationecaptusestetattulitmihi,etcomediex

omnibusantequamtuvenires,etbenedixiei?eritque benedictusetomnissemeneiusinaeternum?”

29AuditisitaqueEsauverbispatrissuiIsaac,clamavit clamoremagnoetamaroultramodum,etaitpatrisuo: Benedicmihiquoque,patermeus.

30Etdixitei:Venitfratertuusfraudulenteretabstulit benedictionemtuamAtillerespondit:Nuncintellegocur vocatumsitnomeneiusIacob:eccesupplantavitmeen alteravice:primogenitameaabstulit,etnuncabstulit benedictionemmeam

31Atilledixit:Nonnemihireservastibenedictionem,pater? ResponditIsaacetdixitadEsau:Ecce,dominumtuum illumconstitui,etomnesfratreseiusservitutiillius subjugavi;frumento,vino,etoleoplurimis,confirmavi eum:etnuncquidtibifaciam,filimi?

32DixitquoqueEsauadIsaacpatremsuum:“Numunam tantumbenedictionemhabes,pater?Benedicmihiquoque, pater!”

33LevavitigiturEsauvocemsuametflevit,respondit Isaac,etdixitadeum:Eccelongearoreterraeerunt habitaculatua,etlongearorecaelidesuper

34Etingladiotuovivesetfratrituoservies.Eteritcum magnusfuerisetexcutiasiugumeiusdecervicetua, peccabispeccatumomneadmortem,eteradicabitursemen tuumdesubcaelo.

35MinabaturergoEsauJacobprobenedictionequa benedixerateipater,dixitqueincordesuo:Veniantdies luctuspatrismei,utoccidamJacobfratremmeum.

CAPITULUMXXVII

1NuntiatasuntRebeccaeinsomnisverbaEsaufiliisui maioris:mittensRebeccaetvocansIacobfiliumsuum minorem,

2etdixitei:EcceEsaufratertuusultionemaccipietcontra te,utinterficiatte

3Nuncergo,filimi,audivocemmeametsurgeetfugead LabanfratremmeuminHaranetcommoraberisapudeum paucisdiebus,doneccessetirafratristui,etauferatfurorem suumate,obliviscaturqueomniumquaefecisti;tunc mittametadducamteinde

4ResponditqueIacob:“Nontimeo;simeocciderevoluerit, interficiameum.”

5Dixitautemei:"Neorbafiamduobusfiliismeisuno die"

6EtdixitIacobRebeccaematrisuae:“En,tunostiquod senexsitpatermeus,etnonvideatquiacaligaveruntoculi eius;etsirelinquameum,malumeierit,quiarelinquam eumetaterecedam,etirasceturpatermeusetmaledicet mihiNonibo;quandomiseritme,tuncsolumibo”

7EtdixitRebeccaadIacob,"Ingrediaretloquaradeum,et dimittette."

8IngressaestRebeccaetdixitadIsaac:“Tassedeovitam meampropterduasfiliasHeth,quassibitulitEsauut uxoresaccipiant;siacceperitIacobuxoremdefiliabus terraesicutistas,curultraviveredebeo?Filiaeenim Chanaanpessimaesunt?”

9VocavititaqueIsaacIacobetbenedixiteum,atque admonuiteum,dicens:Noliaccipereuxoremdefiliabus Chanaan:quiaindesertoreterraeinvenies.

10Surge,etproficiscereinMesopotamiam,addomum Bathuel,patrismatristuae,etsumetibiindeuxoremde filiabusLaban,fratrismatristuae

11Deusautemomnipotensbenedicattibietaugeatte,et multiplicette,utsisinturbamgentium,etdettibi benedictionespatrismeiAbrahamtibietseminituopostte, utpossideasterramperegrinationistuaeetomnemterram, quamdeditDeusAbraham.Vade,filimi,inpace.

12DimisititaqueIsaacJacobum,etprofectusestin MesopotamiamadLabanemfiliumBathuelSyri,fratrem RebeccæmatrisJacobi

13Etfactumest,postquamsurrexitIacobutiretin Mesopotamiam,contristatusestspiritusRebeccaepropter filiumsuum,etflevit

14DixitIsaacadRebeccam:Sorormea,nolifleresuper Iacobfiliummeum:quiainpacevadit,etinpacerevertetur. 15Deusaltissimusservabiteumabomnimalo,eteritcum eo,nonenimderelinqueteumomnibusdiebussuis

16Scioenimviaseiusprosperabunturinomnibus quocumqueierit,donecrevertaturinpaceadnos,et videamuseuminpace

17Nolitimereproptereum,sorormea,quiainviarectaest etvirperfectusest:etfidelisestetnonperibitNoliflere

18ConsolatusestautemIsaacRebeccamprofiliosuo Iacobetbenedixitei.

19ProfectusestigiturIacobaPuteoIuramenti,utiretin Haran,primoannosecundaehebdomadae,quadragesimo quartoiubilaei.VenitqueLuzaminmonte,idest,Bethel, neomenionemensisprimihuiushebdomadisVenitquein locumillumvespere,etavertitseaviaquaeversus occidentemducebatnocteilla:etdormivitibi;occubuit enimsol

20Ettulitunumdelapidibuslociilliusetposuit<adcaput suum>subarbore,etsolusiterfaciebat,etdormivit.

21Etsomniavitnocteilla,eteccescalastetitsuperterram, etcacumeneiustangitcaelum,etecceangeliDomini ascendebantetdescendebantpeream:etecceDominus stabatsupeream

22LocutusqueestadJacob,dicens:EgosumDominus DeusAbrahampatristui,etDeusIsaac:terram,inqua dormis,tibidaboeametseminituopostte

23Eritquesementuumquasipulvisterrae,etcrescesad occidentemetorientem,etadseptentrionemetmeridiem: etbenedicenturinteetinseminetuoomnesfamiliae gentium

24Etecce,egoerotecum,etcustodiamtequocumqueieris, etreducamteinterramhancinpace;quianonderelinquam tedonecfeceroomniaquaetibidixi.

25Iacobautemesomnoexpergefactusait:“Verelocusiste domusDominiest,etegonesciebam”Timuitqueetdixit: “TerribilisestlocusistequinonestaliudnisidomusDei, ethaecestportacaeli.”

26SurgensergoIacobmane,tulitlapidemquemsubcapiti suoposuerat,eterexiteumintitulumsignum,fuditque oleumsupereum,appellavitquenomenlociilliusBethel; priusautemLuzavocabatur

27VotumquoqueIacobDominovovit,dicens:Sifuerit Dominusmecum,etcustodieritmeinviahacquaambulo, etdederitmihipanemadvescendumetvestimenta induenda,etrevertarinpaceaddomumpatrismei:erit mihiDominusDeus,etlapisiste,quemerexiuttitulumin

locumhunc,eritdomusDomini:etomniumquaecumque dederismihi,decimasdabotibi,Deomeo.

CAPITULUMXXVIII

1Profectusqueestitersuum,etvenitinterramorientalem adLabanfratremRebeccæ:quieratcumeo,servienseipro Rachelfiliasuahebdomadauna.

2Etannoprimotertiaehebdomadis[2122AM]dixitad eum:'Damihiuxoremmeam,proquatibiseptemannis servivi';etdixitLabanadIacob:'Dabotibiuxoremtuam' 3FecitqueLabanconvivium,etaccepitLiamfiliamsuam maiorem,etdeditIacobinuxorem,Zilphamancillamsuam deditqueeiNesciebatIacob,quiaputaviteamesseRachel 4Quoingressus,viditseesseLiaIratusiratusIacobcontra Laban,dixitei:"Curhocfecistimihi?Nonnepropter RachelemservivitibietnonpropterLiam?Quaremihi iniuriamfecisti?"

5Accipefiliamtuam,etegovadam;quiafecistimihi malum'IacobenimamabatRachelplusquamLiam,quia Liaeoculidebileserant,etaspectueiusvenustoerat; Rachelautempulchroshabebatoculosetpulchraetaspectu valde

6DixitautemLabanadIacob:"Nonestinterranostraita consuetudinem,minoremantemaioremdare."Etnonest iustumhocfacere;sicenimconstitutumestetscriptumin tabuliscaelestibus,nequisfiliamsuamminoremante maioremdet;sedmaioremnatu,unapriusdatetpostillam minorem-etvirquihocfecerit,culpamcontraeumin caeloimputant,etnemoiustusestquihocfacit,quia malumesthocopuscoramDomino.

7EttufiliisIsraëlpraecipenefaciantverbumhoc;neque minoremnatuaccipiantnequedentantequammaiorem natudederint,quiascelusvaldeest.

8DixitLabanadJacob:"Significateseptemdiesconvivii huius,etdabotibiRachelem,utserviasmihiseptemannis aliis,etpascasovesmeas,sicutfecistihebdomadapriore."

9EttransactisseptemdiebusconviviiLiae,deditLaban RachelemIacob,utserviereteiseptemannisaliis:dedit quoqueRacheliBilhamsororemZelphaeproancilla.

10ServivitqueadhucseptemannosaliosproRachel,quia dataerateiLiagratis

11AperuitautemDominusvulvamLiae,etconcepitet peperitIacobfilium,vocavitquenomeneiusRuben,quarto decimodiemensisnoni,annoprimohebdomadaetertiae

12Rachelautemvulvaclausaerat,viditenimDominus quodLiamdetestaretur,Rachelamaretur

13IngressusquoqueIacobadLiam,concepitetpeperit secundumfilium,vocavitquenomeneiusSimeon,die vicesimoprimodiemensisdecimi,annotertiohebdomadis huius

14IngressusquoqueIacobadLiam,concepitetpeperit filiumtertium,vocavitquenomeneiusLevi,menseprimo annosextohebdomadis

15EtrursumIacobingressusestadeam,etconcepit,et peperiteifiliumquartum,etvocavitnomeneiusIudam, quintodecimodiemensistertii,annoprimohebdomadis quartae

16PropterhaecomniainviditRachelLiam,quodnon pareret,etdixitadIacob:Damihiliberos.EtdixitIacob: Numfraudavitibifructumventristui?Numdereliquite?

17VidensautemRachelquodquattuorfiliospeperisset Iacob,RubenetSimeonetLevietIudam,dixitadeum: "IngredereadBilhamancillammeam,utconcipiatetpariat mihifilium."(DeditqueeiBilhamancillamsuamin uxorem).

18Ingressusqueestadeam,etconcepit,etpeperiteifilium, etvocavitnomeneiusDan,nonodiemensissexti,anno sextotertiaehebdomadis.

19RursumqueIacobingressusestadBilhamsecundo tempore,quaeconcepitetpeperitIacobfiliumalterum, vocavitquenomeneiusNephthali,quintodiemensis septimi,annosecundohebdomadisquartae

20VidensLiaquodsterilisfieretetnonpareret,invidit RachelemetdeditetiamZelphamancillamsuamIacobin uxoremQuaeconcepitetpeperitfilium,vocavitquenomen eiusGad,dieduodecimomensisoctavi,annotertio hebdomadis

21Etingressusestadeam,quaeconcepitetpeperitei secundumfilium,vocavitquenomeneiusAser,secundodie undecimimensis,annoquintohebdomadaequartae

22IngressusqueIacobadLiam,concepitetpeperitfilium, vocavitquenomeneiusIssachar,quartodiemensisquinti, annoquartohebdomadisDeditqueeumnutrici

23IngressusqueIacobadeam,concepitetpeperitduos, filiumetfiliam,vocavitquenomenfiliiZabulonetnomen filiaeDinam,septimodiemensisseptimi,sextoanno hebdomadisquartae

24BenedixitergoDominusRacheli,etaperuitvulvameius, etconcepit,etpeperitfilium,vocavitquenomeneius Ioseph,mensequartoannosexto,hebdomadequarta

25NatoautemIoseph,dixitIacobadLaban:Damihi uxoresmeasetliberos,uteamadpatremmeumIsaac,et faciammihidomum:explevienimannosquibusservivitibi produabusfiliabustuis,etvadamaddomumpatrismei.

26DixitergoLabanadJacob:Maneapudmepromercede tua,etpascegregesmeositerum,etaccipemercedemtuam

27Etconveneruntinterseutdaretillipromercede agnorumethaedorumnigrorumetmaculosorumet alborumnatorum,(haec)essenteiusmercedes

28Omnesqueovespepereruntmaculosaeetvariaeet nigrae,variegatae;etpepereruntagnossimilessibi;et omnesmaculosaeerantIacob:quaeautemnonerant, Laban.

29EtcreveruntdivitesIacobvalde:posseditqueboveset ovesetasinosetcamelos,servosetancillas

30InvidebantigiturLabanetfiliieiusIacobo,quodabstulit Labanovessuas,etobservaviteummalitiasua

CAPITULUMXXIX

1AcciditautemutcumpeperissetRachelIoseph,iret Labanadtondendasovessuas,quiaabeoaberantitinere triumdierum

2VidensautemIacobquodLabantonderetovessuas, vocavitLiametRachelemetlocutusesteisadcor,ut venirentsecuminterramChanaan

3Narravitenimeisquomodoomniainsomniovidisse,et omniaquaedixerateiutrediretaddomumpatrissui;etilli responderunt:"Omnilocoquoieris,tecumibimus"

4BenedixitqueIacobDeumpatrissuiIsaacetDeum Abrahampatrissui;surrexitque,etascendituxoreset

liberossuos,etsumpsitomnespossessionessuas,ettransiit flumen,venitqueinterramGalaad.CelavitautemIacob consiliumsuumaLaban,etnondixitei

5.Etseptimoannohebdomadisquartae,aversusestIacob contraGalaad,menseprimo,dievicesimoprimo. PersecutusestautemeumLaban,etcomprehenditIacobin monteGalaad,mensetertio,dietertio

6EtnonpermisiteiDominusutnoceretJacob,apparuit enimeiinsomnionocteLocutaestautemLabancum Jacob

7QuintodecimodieIacobfecitconviviumLabanet omnibusquivenerantcumeo,iuravitqueIacobLabandie illo,etLabanquoqueIacob,netransirentmontemGalaad inurbemconfugientes,foedereconiugale

8Fecitqueibiacervumtestimonii;quarevocatumest nomenlociilliusAcervusTestimonii,secundumacervum illum

9SedanteaterramGalaadvocabantterramRephaim;terra enimRephaimerat,etRephaimnatisunt(ibi)gigantes quorumaltitudinedecem,novem,octousqueadseptem cubitoserat

10EtfuithabitatioeorumaterrafiliorumAmmonusque admontemHermon,etsedesregnieorumCarnaimet AstharothetEdraietMisuretBeon

11EtDominusdeleviteosproptermalitiamoperumeorum; erantenimmalignivalde,ethabitaveruntAmorrhaeipro eis,impiietpeccatores,etnonestpopulushodiequi perpetraveritomniapeccatasuausqueinfinem,etnonest eisampliuslongaevitaesuperterram

12DimisitqueIacobLabanem,quiabiitinMesopotamiam, terramorientalem,etIacobreversusestinterramGalaad.

13TransivitqueIabbocmensenono,undecimodieInillo dievenitadeumEsaufratereius,etreconciliatusestei,et abiitabeointerramSeir,Iacobverohabitavitin tabernaculis

14Etprimoannoquintaehebdomadisinhociubilaeo transiitJordanemethabitavittransJordanem,etpascuit ovessuasamariAcervousqueBethsanetusqueDothainet usqueadsilvamAcrabim

15MisitquoquepatrisuoIsaacomnespossessionessuas, vestes,cibum,carnes,potum,lac,butyrum,caseumque,et dactylosvallei

16EtmatrisuaeRebeccaequaterinanno,intermenses singulos,interarandumetmetendum,etinterautumnumet pluviam,etinterhiememetver,adturrimAbraham 17IsaacenimreversuserataPuteoIuramentietascenderat turrimpatrissuiAbraham,habitavitqueibiseorsumab Esaufiliosuo.

18NamindiebusquibusIacobivitinMesopotamiam, accepitsibiEsauuxoremMahalath,filiamIsmaël, congregavitqueomnesgregespatrissuietuxoressuas,et ascenditethabitavitinmonteSeir,reliquitqueIsaacpatrem suumiuxtaputeumIuramentisolum

19AscendititaqueIsaacdePuteoIuramentiethabitavitin turriAbrahampatrissuiinmontibusHebron

20MisitqueillucIacobomniaquaepatrisuoetmatrisuae temporequoegebant,omniaquaeeisegebant;et benedixeruntIacobtotocordesuoettotaanimasua

CAPUTXXX

1Annoautemprimohebdomadissextae[2143AM] ascenditinpaceSalem,adorientemSichem,mensequarto.

2EtDinam,filiamIacob,duxeruntindomumSichemfilii HemorHevaei,principisterrae.Etdormivitcumeaet stupraviteam;eratenimpuelladuodecimannorum.

3Rogavitquepatremsuumetfratreseiusutdaretursibiin uxoremIratisuntIacobetfiliieiusproptervirosSichem, quiastupraverantDinamsororemsuam;locutisuntadeos dolomalo,etdoloegerunt,etdeceperunteos

4VeneruntautemSimeonetLeviinSichemsubitoet iudiciumfeceruntinomnibusvirisSichem,etomnesquos inveneruntibiocciderunt,nequeunumreliquumreliquit: omnesincruciatibusperemerunt,eoquodfoedaverant Dinamsororemsuam

5EtsicnonfiatultradeincepsutfiliaIsraelpolluatur,quia iudiciumconstitutumestincaelosupereosutpereant gladioomnesvirosSichempropterquodfecerunt opprobriuminIsrael

6EttradiditeosDominusinmanusfiliorumIacob,ut delerenteosgladioetfacerentiudiciumineis,etneita ultrafieretinIsrael,utpolluereturvirgoIsrael

7EtsiquisfueritvirinIsraelquivolueritdarefiliamsuam autsororemsuamcuiquamvirodeseminegentium,morte morietur,etlapidibuseumlapidabunt,quiafecit ignominiaminIsrael;etcomburentmulieremigne,quia polluitnomendomuspatrissui,eteradicabiturexIsrael

8NoninveniaturadulteriumetnullaimmunditiainIsraël omnibusdiebusgenerationumterrae;sanctusestenim IsraëlDomino,etomnisquipolluerit,mortemorietur; lapidibuseumobruet

9Sicenimconstitutumestetscriptumintabulis caelestibusdeuniversosemineIsrael:Quipolluerit,morte morietur,etlapidibusobruetur

10Ethuicleginonestfinisdierum,necremissio,neculla expiatio:sedvirquipollueritfiliamsuameradicabiturde mediouniversoIsrael,quiadeditdeseminesuoMolochet impiefecitutpollueretillud.

11Ettu,Moses,praecipefiliisIsraelethortareeosne dabuntfiliassuasgentibus,nequeaccipiantfiliissuisde filiabusgentium,quiaabominatioestcoramDomino.

12Proptereascripsitibiinverbislegisomniaopera Sichemitarum,quaefeceruntcontraDinam,etquae dixeruntfiliiIacob,dicentes:Nondabimusfiliamnostram viroincircumciso,quiahocnobisinopprobriumfuit

13EteritopprobriumIsraeli,etviventibus,eteisqui accipiuntfiliasgentium,quiaimmundumetabominatioest Israeli

14EtnoneritimmunisIsraelabhacimmunditiasihabuerit uxoremdefiliabusgentium,velsidederituxoremsuam virodealiquagentium

15Eritenimpestissuperpestilentiam,etmaledictiosuper maledictionem,etomneiudicium,etplaga,etmaledictio venientsupereum:sihocfecerit,etabsconderitoculos suosabeisquiimmunditiasfaciunt,etabeisquipolluunt sanctuariumDomini,etabeisquipolluuntnomensanctum eius,iudicabiturtotagenssimulpropteromnem immunditiametdelictumvirihuius.

16Etnoneritacceptiopersonarum[etnoneritconsideratio personarum]necaccipietdemanueiusfructuset oblationesetholocaustaetadipemetodoremsuavissimum

utaccipiat:etsiceritomnisviretmulierinIsraelqui pollueritsanctuarium.

17Proptereamandavitibidicens:Testificahoc testimoniumcoramIsrael:videquomodofeceruntSichem etfiliieorum:quomodotraditisuntinmanusduorum filiorumIacob,etocciderunteosincruciatibus,et reputatumestillisadiustitiam,etscriptumestillisad iustitiam.

18EtsemenLevielectumestinsacerdotiumetLevitas,ut ministrarentcoramDomino,sicutnos,iugiter,et benedictusessetLevietfiliieiusinaeternum,quiazelavit facereiustitiametiudiciumetvindictaminomnesqui surrexeruntcontraIsrael.

19Etitaintabuliscaelestibustestimoniumgratiaeeius conscribuntbenedictionemetiustitiamcoramDeoomnium, 20Etiustitiamquamvirimplevitinvitasua,omnibus temporibusanni,recordamur;usqueadmillegenerationes commendabunteam,etadeumetadprogeniemeiuspost eumperveniet,etintabuliscaelestibustamquamamicuset viriustusscriptusest

21Omnehoctibiscripsiettibimandaviutdicasfiliis Israel,nepeccentnequetransgredianturpraeceptaneque rumpantpactumquodeisconstitutumest,sedutimpleant illudetamiciinscribantur

22Quodsitransgressifecerintetimmunditiaminomni modofecerint,intabuliscaelestibustamquamadversarii describenturetdelibrovitaedelebuntur,etinlibroeorum quiperibuntetcumhisquieradicabunturdeterra describentur

23EtindiequafiliiIacoboccideruntSichem,scripturain caelodescriptaesteis,quodiustitiametrectumetultionem inpeccatoresfecerint,ethaecadbenedictionemscriptura est

24EduxeruntqueDinam,sororemsuam,dedomoSichem: etceperuntomniaquaeinSichemerant,oveseorumet bovesetasinos,etopeseorum,cunctosquegreges,et adduxeruntomniaadIacob,patremsuum.

25Etexprobraviteosquodcivitatemgladiopercussissent, timebatenimChananaeosetPherezitashabitantesterrae

26EtfactusesttimorDominisuperomnesurbesquae erantpercircuitumSichem,necsurrexeruntpersequifilios Jacob,quiainvaseranteosterror

CAPUTXXXI

1IteruminneomeniomensisilliuslocutusestJacobad omneshominesdomussuae,dicens:Purificatevoset mutatevestimentavestra,etsurgamusetascendamus Bethel,ubivovieidiequofugeremafacieEsaufratrismei, quiafuitmecumetadduxitmeinterramhanc:etremovete deosalienos,quiinmediovestrisunt

2Dereliqueruntquedeosalienosetquaeerantinauribus eorumetquaeerantincolliseorumetsimulacraquae furataestRachelaLabanpatresuo;deditqueeatotaIacob, quaecombussitetinfrustacontrivitetdelevit, absconditqueeasubterquercu,quaeestinterraSichem

3AscenditqueneomenionemensisseptimiBethel,et aedificavitaltareinlocoubidormierat,eterexitibititulum, misitquenuntiumadIsaacpatremsuum,utveniretadsead sacrificiumsuum,etadRebeccammatremsuam.

4DixitIsaac:“VeniatergofiliusmeusIacob,utvideam illumantequammoriar.”

5VenitergoIacobadpatremsuumIsaacetmatremsuam Rebeccam,indomumAbrahamipatrissui,sumptisque duobusfiliissuisLevietIuda,venitadpatremsuumIsaac etmatremsuamRebeccam

6Rebeccaautemdeturriegressaestanteturrim,ut osculareturIacobetamplexaesseteum;revivisceratenim spirituseius,cumaudisset:"EcceIacobfiliustuusvenit": etosculataesteum

7Etviditduosfilioseius,etagnoviteos,etdixitadeum: "Suntnehifiliitui,filimi?"Etcomplexaesteosetosculata esteos,benedixitqueeos,dicens:"Invobisclarumfiet semenAbrahae,eteritisbenedictiosuperterram"

8EtingressusestJacobadIsaacpatremsuum,in cubiculumubijacebat,duobusfiliissuis,etapprehendit manumpatrissui,etincurvansseosculatusesteum,et adhaesitIsaaccollumJacobfiliisui,etflevitsupercollum eius.

9EtevanuerunttenebraeaboculisIsaac,etviditduosfilios Iacob,LevietIudam,etdixit:"Suntnehifiliitui,filimi? Sicutenimsunttui?"

10Etdixitei,"Verefiliieiusesse":"Etverevidisti,vere filiimeiesse"

11Accesseruntqueadeum,etconversusosculatusesteos, etambossimulcomplexusest

12Etdescenditspiritusprophetiaeinoseius,et apprehenditLeviaddextramsuam,Iudamautemad sinistramsuam

13EtconversusadLeviprimum,coepiteumprimum benedicere,etdixitei:Deusomnium,ipseDominus omniumaevum,benedicatteetfiliostuosinomniasaecula

14DetautemDominustibietseminituomagnificentiam atquegloriammagnam,etfaciatteetsementuumdeomni carne,utappropinquesei,utserviasinsanctuarioeius, tamquamangelipraesentiaeetsanctiSicutilli,eritet semenfiliorumtuorumingloriametmagnificentiamet sanctitatem,etmagnificeteosinsaecula

15Eteruntiudicesetprincipesetducesomnisemini filiorumJacob;verbumDominiloquenturiniustitia,et omniaiudiciaeiusiniustitiaiudicabunt,etviasmeas Jacobonarrabunt,etsemitasmeasIsraëlidabiturbenedictio Dominiinoribuseorum,benedicereomnisemendilecti.

16MatertuavocavitnomentuumLevi,etmeritovocavit nomentuum;adhaerebisDomino,erisquecomesomnibus filiisJacob.Sitmensaeiustua,ettuetfiliituicomedetisex ea;sitquemensatuaplenaingenerationemetgenerationem, etcibustuusnondeficiatinsæculumsæculi.

17Etprosternenturcoramteomnesquioderuntte,et eradicenturetpereantomneshostestui;sitautem benedictusquibenedixerittibi,etmaledictasitomnisgens quaemaledixerittibi.

18Iudaautemdixit:DettibiDominusfortitudinemet potestatemutconculcesomnesquioderuntte;erisque princepssuperfiliosIacob,tuetunusdefiliistuis:eritque nomentuumetnomenfiliorumtuorumetdiffundaturterra etregiones:ettimebuntgentesafacietua,etturbabuntur gentes,etturbabuntur

19InteeritauxiliumJacob,etinteinvenietursalusIsraël 20Etcumsedebissuperthronumhonorisiustitiaetuae,pax multaeritomniseminifiliorumdilecti;benedictusqui

benedixeritte,etomnesquioderuntteettribulantteet maledicenttibieradicabunturetdelebunturdeterraet maledictierunt

21Etconversusrursumosculatusesteumetcomplexusest eum,gavisusqueestvehementer,quiaverevidissetfilios Jacobfiliisui

22Etprogressusestdeinterpedeseius,etpronusadoravit eum,benedixitqueeosetdormivitibicumIsaacpatresuo nocteilla,etcomederuntetbiberuntcumlaetitia

23EtduosfiliosIacobdormirefecit,unumadextrissuis, etalterumasinistrissuis:etreputatumestilliadiustitiam

24NarravitautemIacobpatrisuoomnianocte,quomodo magnammisericordiamfecisseteiDominus,etquomodo omnibusviissuisprosperavisset,etcustodisseteumab omnimalo

25BenedixitqueIsaacDeumpatrissuiAbraham,quinon abstulitmisericordiametiustitiamsuamafiliisIsaacservi sui

26Maneautemfacto,narravitIacobpatrisuoIsaacvotum quodDominovoverat,etvisionemquamviderat:altare quoqueaedificavisseetomniaparataesseadsacrificium coramDomino,sicutvoverat,etquodvenisseuteumsuper asinumcollocaret

27DixitquoqueIsaacadJacobfiliumsuum:Nonpossum tecumire,quiasenexsumetnonpossumviamsustinere: vade,filimi,inpace,quiacentumsexagintaquinqueanni sunthodie;nonpossumultraiterfacere;ascendematrem tuam,etdimitteeamtecum.

28Scioautem,filimi,teproptermevenisse,etsit benedictadieshaec,quamevivumvidisti,etegoquoquete vidi,filimi.

29Benetibisitetimpleasvotumquodvovisti;etne differasvotumtuum;quiainrationemvocaberisprovoto; nuncigiturfestinautilludimpleas,etplaceateiquiomnia fecit,cuivotumvovisti

30DixitqueadRebeccam:«Vadecumfiliotuo Iacob».IvitergoRebeccacumfiliosuoIacobetDebora cumea;veneruntBethel

31RecordatusqueIacoborationisquabenedixeratsibi patersuusetduobusfiliissuisLevietIuda,gavisusestet benedixitDeumpatrumsuorumAbrahametIsaac 32Etdixit:'Nuncsciomehaberespemaeternam,etfilios meosquoque,coramDeoomnium';etsicordinatumestde duobus;etilludintabuliscaelestibusinscribuntin aeternumtestimoniumillisquomodoIsaaceosbenedixit

CAPITULUMXXXII

1EtmansitillanocteinBethel,etLevisomniavitquod ordinassentetconstituissenteumsacerdotemDeialtissimi, ipsumetfilioseiusinaeternum;etevigilavitesomnosuo, etbenedixitDominum.

2EtsurrexitIacobmane,quartodecimodiemensishuius, etdeditdecimamomniumquivenerantcumeo,tam hominumquampecorum,tamauriquamomnisvaset vestimenti,immo,decimasdeditomnium

3IndiebusillisRachelconcepitfiliosuoBeniamin. NumeravitqueIacobfiliossuosaseetsursum,etLevi ceciditinpartemDomini,etvestiviteumpatereius vestibussacerdotii,etimplevitmanuseius.

4Etquintodecimodiemensishuiusobtulitadaltareboves quattuordecimdebobus,etarietesvigintiocto,etoves quadragintanovem,etagnosseptem,ethircosvigintiunum inholocaustumsuperaltare,inodoremsuavissimumcoram Deo.

5Haeceratoblatioeius,secundumvotumquodvoverat decimasdarese,cumoblationibusfructuumetlibaminibus eorum.

6Quodcumdevorassetignis,adolevitincensumsuper ignem,etsacrificiumgratiarumduosboves,etquattuor arietes,etquattuoroves,hircosquattuor,etduosoves anniculos,etduoshaedos:sicfecitcotidieperseptemdies

7Etcomederuntibiipseetomnesfiliieiusetvirieiusper septemdiescumlaetitia,benedicensetlaudansDominum, quieripuerateumdeomnitribulationeeiusetvotumei dedit.

8Etdecimasomniumanimaliummundorumdeditet holocaustumobtulit,animaliaautemimmundaLevifilio suonondedit,etdeditilliomnesanimashominum.

9FunctusqueestLevisacerdotioinBethelcoramIacob patresuodecemfratribussuis,eteratibisacerdos,etIacob votumdedit:sicdecimampartemcontulitDominoet sanctificaviteam,etfactaestillisancta

10Etobhanccausamintabuliscaelestibuslexconstituta estdecimasiterumdecimasedendicoramDominoper annum,inlocoubielectumestuthabitetnomeneius,et huicleginonestfinisdieruminaeternum

11Haeclexscriptaestutimpleaturannoinannum,cum decimasecundacoramDominocomedaturinlocoubi electumest,etnihilremanebitexeaabhocannousquead annumsequentem.

12Semenenimedeturannosuousqueaddiescollectionis seminisanni,etvinumusqueaddiesvini,etoleumusque addiestemporissui.

13Omniaquaerelictasuntexeoetveteraverunt,polluta habeantur;ignecomburentur,quiaimmundasunt

14Etsicsimulinsanctuariocomedant,nequesinantillud senescere

15OmnesdecimaeboumetoviumeruntsanctaeDomino, etsacerdotibuseiuspertinebunt,quascomedentcorameo annoinannum,sicenimconstitutumestetsculptumde decimisintabuliscaelestibus

16Sequentiigiturnocte,dievicesimosecundomensis huius,constituitIacobaedificarelocumillumetcircumdare atriummuroetsanctificareilludacsanctificareinaeternum sibietfiliissuispostse.

17ApparuitautemeiDominusnocte,benedixitqueei, dicens:NonvocaberisampliusIacob,sedIsraelvocabitur nomentuum

18Etdixiteiiterum:EgosumDominusquicreavicaelum etterram,etaugeboteetmultiplicabotevehementer:reges exteegredienturetiudicabuntubicumquecalcaveritpes filiorumhominum

19Etdaboseminituoomnemterramquaesubcaeloest,et iudicabuntomnesgentessecundumdesideriasua,etpost haecpossidebunttotamterramethereditabunteamin aeternum.

20Finitoqueloquendocumeo,ascenditabeoIacobque respexitdonecascenderetincaelum

21Etviditinvisionenocturna,etecceangelusdescendit decaelocumseptemtabulisinmanibussuis,etdediteas

Iacob,etlegiteasetscivitomniaquaescriptaerantineis quaeventuraeranteietfiliiseiusperomniasaecula.

22Ostenditqueeiomniaquaescriptaerantintabulis,et dixitei:Noliaedificarelocumhunc,nequefacibi sanctuariumaeternum,nequehabitarehic;nonenimesthic locusVadeaddomumAbrahampatristui,ethabitacum Isaacpatretuousqueaddiemmortispatristui

23InAegyptoeniminpacemorieris,etinterraistacum gloriasepelierisinsepulcropatrumtuorumcumAbraham etIsaac

24Nolitimere,sicutenimvidistietlegisti,itaomniaerunt; ettuscribeomniasicutvidistietlegisti

25EtdixitIacobus:"Domine,quomodomeminissepossum omniumquaelegietvidi?"Responditei:"Omniatibiin memoriamrevocabo"

26Etascenditabeo,etexcitatusestasomno,etrecordatus estomniumquaelegeratetviderat,etscripsitomniaverba quaelegeratetviderat

27Etcelebravitibiadhucaliumdiem,etsacrificavitibi secundumomniaquaeimmolaveratdiebusprioribus,et vocavitnomeneius'Additio',quiahicdiesadditusestet diesprioresappellavit'Festum'.

28Etsicmanifestumestutfieret,etscriptumestintabulis caelestibus:proptereaeirevelatumestutcelebraretillud,et adderetilludseptemdiebusfesti.

29Etvocatumestnomeneius'Additio',quiarelatumest interdiesfestos,secundumnumerumdierumanni

30Nocteigiturvicesimotertiodiemensishuiusmortuaest DeboranutrixRebeccæEtsepelierunteamsubter civitatemsubterquercumfluminisVocavitquenomenloci illiusTorrensDeboræ,etquercum,Quercusplanctus Deboræ

31AbiititaqueRebeccaetrediitdomumsuamadpatrem suumIsaac,misitqueIacobpermanumeiusarietesetoves etcapros,utpararetpatrisuocibum,qualemdesideraverat 32Etsecutusestmatremsuam,donecvenitinterram Cabratan,ethabitavitibi.

33PeperitquoqueRachelnocte,vocavitquenomeneius Filiusdolorismei,eoquodpaululumpassaessetin pariendoeum.VocavitautemnomeneiusBeniamin, undecimodiemensisoctavi,primodiehebdomadaesextae huiusiubilaei

34EtibimortuaestRachel,etsepultaestinterra Ephrathae,haecestBethlehemAedificavitqueIacob titulumsupersepulcrumRachelisinviasupersepulcrum eius.

CAPUTXXXIII

1ProfectusigiturIacobhabitavitadmeridiem Magdalaheraeph:venitqueadIsaacpatremsuum,ipseet Liauxorsua,indieneomeniaemensisdecimi.

2ViditRubenBilham,ancillamRachelis,concubinam patrissui,quaeselavitinaquainlocosecreto:etamavit eam

3Absconditsenocte,etingressusestdomumBilhae,et inveniteamdormientemsolainlectosuo.

4Etcubuitcumea,etexpergefactaestetvidit,etecce Reubencubanscumeainlecto,etrevelavitfimbriam operimentisuietprehenditeum,etclamavit,etinvenit quodReubenesset

5Etpudoremotaestproptereum,etdismisitmanumsuam abeo,etilleaufugit.

6Etflevitvehementerpropterhoc,etneminidixit

7CumquereversusessetIacobetquaesivisseteam,dixitei: Nonsummundaoboculostuos,quiapollutasumin conspectutuo;quodcontaminavitmeRubenetcubivit mecumnocte,etegodormivi,etnoninvenidonec discooperuitvestemmeametdormivitmecum.

8IratusqueestIacobvehementerinRuben,quia concubueratcumBilha;hocenimfaciebatutadulterium patrissuiaperuisset

9EtIacobnonaddiditultrautaccesseretadeam,quia stupraverateam.Quiautemrevelaveritvestempatrissui, nefariumestopuseius,quiaabominatioestcoramDomino

10Propterhocscriptumestetconstitutumintabulis caelestibusutnoncoibitvircumuxorepatrissui,neque revelabitoperimentumoperispatrissui,quiahoc immundumestMortemorientursimul,virquidormierit cumuxorepatrissuietmulier,quiaimmunditiamfecerunt superterram

11NoneritnihilimmundumcoramDeonostroingente quamsibielegeruntinpossessionem.

12Etiterumscriptumestsecundo:'Maledictusquidormit cumuxorepatrissui,quiarevelavitignominiampatrissui'; etdixeruntomnessanctiDomini:'Fiat,fiat.'

13Ettu,Moses,praecipefiliisIsraelutobserventverbum hoc,quiapoenamortisestetimmunditiaest,etnonest expiatiosempiternaadexpiandumhominemquihoc commisit,sedmorieturetoccideturetlapidibusobruaturet eradicabiturdemediopopuliDeinostri

14NullienimhominiinIsraelquitalefacitlicetvivereuno diesuperterram,quiaabominabilisetimmundusest

15Etnedicant:Rubenvitaetveniadataest,postquam concubuitcumconcubinapatrissui:eteiquoque, quamquamvirumhabebat,etvireiusIacob,patereius, adhucviveret

16Usqueadilludtempusstatutumetiudiciumetlexnon revelatasuntomnibusinsuaperfectione,sedindiebustuis (revelataest)utlextemporumetdierum,etlexaeternain generationessempiternas.

17Ethuicleginonestconsummatiodierum,neque expiatio,sedamboeradicabunturdemediogentis:indie quaeamperpetraverint,interficienteos.

18Ettu,Moses,scribeilludproIsraelutobserventet faciantiuxtaverbahaec,etnoncommittantpeccatumad mortem,quiaDominusDeusnosteriudexest,quinon accipitpersonasnequedona

19Etdicadeosverbahaecfoederis,utaudiantet observent,etcaveantabeis,nepereanteteradicentdeterra: quiaimmunditiaetabominatioetcontaminatioetpollutio suntomnesquifaciunteasuperterramcoramDeonostro 20Etnullumpeccatummaiusestquamfornicatioquam ipsicommittuntsuperterram;namIsraelgenssancta DominoDeosuoest,etgenshereditatis,etgens sacerdotalisetregalisetpossessio(sua);etnonapparebit talisimmunditiainmediogentissanctae

21Ettertioannohuiussextaehebdomadae[2145AM] Iacobetomnesfiliieiusieruntethabitaveruntindomo Abrahami,iuxtaIsaacpatremsuumetRebeccammatrem suam.

22EthaecnominafiliorumIacob:primogenitusRuben, Simeon,Levi,Iudas,Issachar,Zabulon,filiiLiae;etfilii Rachelis,IosephetBeniamin;filiiBalhae,Danet Nephthali;etfiliiZelphae,GadetAser;etDina,filiaLiæ, unicafiliaIacob.

23EtveneruntetadoraveruntIsaacetRebeccam,quicum vidissenteosbenedixeruntIacobetomnesfilioseius,et gavisusestIsaacvalde,quiaviditfiliosIacob,filiisui minoris,etbenedixiteos

CAPUTXXXIV

1Etannosextohuiushebdomadisquadragesimoquarto iubilaei[2148AM]misitIacobfiliossuosadpascendos ovessuas,etservossuoscumeisadpascuaSichem

2ConveneruntautemseptemregesAmorrhæoruminunum utinterficerenteos,etsubarboribusseabdiderunt,et pecoraeorumdiriperent

3IacobautemetLevietIudasetIosepherantindomocum Isaacpatresuo;quiaafflictumeratspirituseius,nec poterantrelinquereeum:Beniaminautemminimusnatu erat,etobhanccausammansitapudpatremsuum.

4Etveneruntrex/rexTaphuetrex/rexAresaetrex/rex Seraganetrex/rexSeloetrex/rexGaasetrexBethoronet rexMa'anishakiretomnesquihabitantinmontibushis(et) quihabitantinsilvisinterraChanaan

5NuntiantesqueadIacob:"EcceregesAmorraeorum circumdederuntfiliostuosetdiripueruntpecoraeorum."

6Etsurrexitdedomosua,ipseettresfiliieiusetomnes servipatrissui,etserviillius,etperrexitcontraeoscum sexmilibusvirorum,quiportabantgladio.

7EtinterfeciteosinpascuisSichemetpersecutusest fugerantesetinterfeciteosinoregladii;etinterfecit AresametTaphuetSareganetSeloetAmanisakiretGaas etrecuperavitgregessuos

8Etpraevaluitcontraeosettributumimposuiteisutei tributumdarent,quinquefructusterraesuae,etaedificavit RebeletTamnatarem

9Reversusqueestcumpace,etfecitpacemcumeis, factiquesunteiserviusqueaddiemquadescenditipseet filiieiusinÆgyptum

10Etseptimoannohuiushebdomadis[2149AM]misit Iosephumutdesalutefratrumsuorumdedomosuain terramSichemcognosceret,etinveniteosinterraDothain 11Etegeruntdolocumeo,etcogitaveruntcontraeum occidereeum,conversisqueanimis,vendiderunteum negotiatoribusIsmaelitis,quideduxerunteuminAegyptum, etvendiderunteumPutipharieunuchoPharaonis,principi coquorum,sacerdoticivitatisElew

12FiliiautemIacobmactaverunthaedum,etintinxerunt tunicamIosephinsanguine,miseruntqueadIacobpatrem suumdecimodiemensisseptimi.

13Totanocteillaluxit,quiaadduxeranteivesperi,et febricitansproptermortemsuam,dixit:“Ferapessima devoravitIoseph!”Etomnesviridomuseius[luxeruntcum eodieilla,et]lugebantetvehementerlugebantcumeotota dieilla.

14Surrexeruntautemfiliieiusetfiliaeiusutconsolarentur eum,noluitautemconsolarisuperfiliosuo

15EtinillodieBilhaaudivitquodIosephusperiisset,et mortuaesteumlugens,ethabitabatinQafratef,etDinah quoque,filiaeius,mortuaestpostquamIosephusperiit

16EtvenerunthitresluctussuperIsraeleminunomense: etsepelieruntBilhamcontrasepulcrumRachelis,etDinam quoquefiliameius,ibisepelierunt

17LuxitqueIosephumunoanno,etnontacuit,dicens: “Dicitemedescendamlugensfiliummeumadsepulcrum.”

18PropterhocconstitutumestfiliisIsraelutaffligerentse decimodiemensisseptimi,eodiequonuntiatumestIacob patremeiusflereproIoseph,utexpiarentprosehædo decimodiemensisseptimisemelinannopropeccatissuis, quiacontristaverantmisericordiampatrissuiergaIoseph filiumsuum

19Ethicdiesconstitutusestutdoleantineopropeccatis suis,etproomnibustransgressionibussuisetproomnibus erroribussuis,utsepurgentindieillasemelinanno

20PostquamautemIosephusperiit,duxeruntsibiuxores filiiIacob.NomenuxorisRubenAda,nomenuxoris SimeonAdlbaaChananaea,nomenuxorisLeviMelchade filiabusAramdeseminefiliorumThare,nomenuxoris IudaeBetasuelChananaea,nomenuxorisIssacharHezacha, nomenuxorisZabulonNiiman,nomenuxorisDanEgla,et nomenuxorisNephthaliRasudeMesopotamia,nomen uxorisGadMaca,etnomenuxorisAserIjona,nomen uxorisIosephAsenathAegyptius,etnomenuxoris BeniaminIjasaka

21EtpaenitentiamotusSimeon,accepituxoremsecundam deMesopotamia,quasifratressui

CAPUTXXXV

1Annoautemprimohebdomadisprimaequadragesimo quintoiubilaei[2157AM]vocavitRebeccaIacobfilium suumetpraecepiteidepatresuoetdefratresuout honorareteosomnibusdiebusvitaesuae

2ResponditqueJacob:Omniaquaemihipraecepistifaciam: eritenimmihihocnomenetgloriametiustitiamcoram Domino,uthonoremtribuamillis

3Ettuquoque,mater,scisabineuntediequonatussum usqueadhuncdiem,omniaoperameaetomniaquaesunt incordemeo,quiasemperdeomnibuscogitasbene

4Etquomodononfaciamhocquodmihimandasti,ut honorempatremmeumetfratremmeum?

5Dicmihi,mater,quamperversitateminmevidisti,etab eaavertamme,etmisericordiaeritmihi.

6Dixitautemadeum:“Filimi,nonvidiinteomnibus diebusmeisoperaperversa,sedoperarecta.Verumtamen veritatemtibidicam,filimi:Hocannomoriar,ethocanno nonsupervivaminvitamea;vidieniminsomniodiem mortismeae,nonviveremultracentumquinquaginta quinqueannos:eteccecompleviomnesdiesvitaemeae quosvicturussum”

7EtrisitIacobverbamatrissuae,quiadixerateimatersua quodmorituraesset,etipsasedebateregioneeiushabens viressuas,etnoneratinfirmainviribussuis;introibatenim etegrediebaturetvidebat,etdenteseiuserantrobusti,et nulluslanguortetigerateamomnibusdiebusvitaesuae

8CuidixitIacob:Benedictasum,matermea,siprope veneritdiesvitaetuae,etpermanebitmecumsicutfortitudo

tua,etnonmorieris,quiainaniteriocarismecumdemorte tua.

9IngressaestergoadIsaac,etdixitei:Unampetitionem tibifacio:adjuraEsaunenoceatJacobnequepersequatur inimicitiaeius;tuenimnosticogitationesEsau,quod perversaesintabinfantiasua,etnullaestbonaineo;quia postmortemtuamvulteumoccidere

10TuautemnostiomniaquaefecitadiequaivitJacob fratereiusinHaranusqueadhancdiem:quomodo dereliquitnostotocordesuo,etafflixitnos;gregestuos tulitsibi,etabstulitomniapossessiotuaafacietua

11Cumautemoraremuseumetobsecraremusproiisquae nostraerant,quasimisertusnostrifecit.

12Etiratusesttibi,quiabenedixistiIacobfiliumtuum perfectumetrectum;quianullamalaestineo,sedsola bonitas,etexquovenitdeHaranusqueadhuncdiemnon abstulitnobisquicquam,quiaaffertnobisomniain temporesuosemper,etgaudettotocordesuocum accipimusdemanibuseiusetbenedicitnobis,etnon discessitanobisexquovenitdeHaranusqueadhuncdiem, etmanetnobiscumsemperdomihonoransnos

13ResponditqueIsaac:“NovietvideooperaIacob,qui nobiscumest,quomodototocordesuohonoratnos;sed anteaEsauplusquamIacob,quiaprimogenitusest;nunc autemdiligoIacobplusquamEsau,quiamultamalafecit, etnonestiustitiaineo,quiaomnesviaeeiusiniquitaset violentia,[etnonestiustitiacircaeum]”

14Etnunccormeumturbatumestpropteromniaopera eius,etnequeipsenequesemeneiussalvabitur,quiaipsi suntquidelebunturdeterraetquieradicabunturdesub caelo,quiadereliquitDeumAbrahametabiitpostuxores suasetpostimmunditiasearumetposterroremearum,ipse etfiliieius

15EtiubesmeuteumiurarecogamneoccidatIacob fratremsuum;etsiiuraverit,iuramentosuononservabit, nequebonumfacietsedmalumtantum

16QuodsivolueritIacobfratremsuumoccidere,inmanus Iacobtradetur,etnoneffugietdemanibuseius,[nam descendetinmanuseius]

17EtnolitimerepropterIacob;quiamagnusetpotenset honoratusestcustosIacob,etlaudabilispraecustodeEsau

18MisititaqueRebeccaetvocavitEsau,quiingressusest adeam,etdixitei:"Petitionemhabeo,filimi,adte faciendam;responde,filimi"

19Etilledixit:“Omniaquaedixerismihifaciam,etpreces tuasnonnegabo.”

20Etdixitadeum:“Oroteutdiemortismeae,recipiasme etsepeliasmeiuxtaSaram,matrempatristui,etuttuet Iacobdiligatisvosinvicem,etneutermalumcontraalterum cupiat,sedtantummutuamcaritatem,etbenesitvobis,filii mei,ethonoreafficiaminiinmedioterrae,etnullus inimicusgaudebitsupervos,eteritisbenedictioet misericordiainoculisomniumquidiliguntvos”

21Etdixit:Omniaquaepraecepistimihifaciam,et sepeliamteindiequamorierisiuxtaSarammatrempatris mei,sicutvoluistiutossaeiusiuxtaossatuasint

22EtIacobumfratremmeumdiligamsuperomnem carnem,quianonestmihifraterinomniterranisiillesolus: ethocmihinonmagnummeritumestsieumdiligo,quia fratermeusest,etinuterotuosimulseminatisumus,etex

uterotuosimulprocessimusEtsinondiligofratremmeum, quemdiligam?

23EtegoipseteoroutadhortarisIacobumdemeetde filiismeis,scioenimquiacertuseritregemsupermeet filiosmeos,quiaindiequabenedixiteipatermeusfecit eumaltioremetmeinferiorem

24Etiurotibimeamaturumesseeum,etnon desideraturumesseeimalumomnibusdiebusvitaemeae, sedtantumbonum

25JuravitqueillisuperomnisermonehocVocavitque IacobumcoramEsau,etpraecepiteiiuxtaverbaquae dixeratEsau

26Etilledixit:“Faciamtibivoluntatem;credemihine quidmaliameautafiliismeisinEsauproveniat,etegoin nulloprimuseronisiinamoresolo”

27Etcomederuntetbiberuntnocteillaetfiliieius,et mortuaest,tribusiubilaeisethebdomadaunaetannouno nata,eademnocteEtsepelierunteamduofiliieius,Esauet Iacob,inspeluncaDubash,iuxtaSarammatrempatrissui.

CAPUTXXXVI

1Etsextoannohuiushebdomadis[2162AM]vocavit IsaacduosfiliossuosEsauetIacob,etveneruntadeum,et dixitadeos:'Filiimei,eoviapatrummeorum,addomum aeternamubipatresmeisunt'

2SepeliiteigiturmeiuxtaAbrahampatremmeumin speluncaDuplici,quaeestinagroEphronHethæi,ubiemit Abrahamsepulchrumadsepulturam:insepulcro,quodfodi mihi,ibisepeliteme

3Hocpraecipiovobis,filiimei,utfaciatisiustitiamet rectitudineminterra,utadducatDominussupervosomnia quaelocutusestDominusAbrahametseminieius 4Etdiligiteinvicem,filiimei,fratresvestrossicutvirqui animamsuamamat,etunusquisquequaeratineoquod fratrisuoprosit,etsimulagantsuperterram;etdiligantse invicemsicutanimassuas.

5Deidolorumautemquaestione,mandoetmoneoutea repudietisetoderitis,etnondiligatis,plenaenimsuntdolo iisquieacoluntetiisquieisseprosternunt.

6Mementote,filiimei,DominiDeiAbrahampatrisvestri, etquomodoegoquoqueeumadoravietservivieiiniustitia etlaetitia,utmultiplicaretvosetaugeretsemenvestrum sicutstellascaeliinmultitudine,etconfirmaretvosinterra quasiplantamiustitiaequaenoneradicabiturinomnes generationesinsaeculum.

7Etnuncmagnumiuramentumvosiurarefaciamnam nullumiuramentummaiusestquamilludpernomen gloriosumethonorabileetmagnumetsplendidumet mirabileetpotens,quicreavitcaelosetterrametomnia simuluteumtimeatiseteumadorabitis

8Etutunusquisquefratremsuumincaritateetiustitia diligat,etnemalumdesideretadversusfratremsuumab hocinaeternumomnibusdiebusvitaevestrae,utbenesit vobisinomnibusoperibusvestrisetnonpereatis

9Quodsiquisexvobismalumcogitaveritcontrafratrem suum,scitotequiaexhoctemporeomnisquimalum cogitaveritcontrafratremsuuminmanumeiusincidetet eradicabiturdeterraviventium,etsemeneiusdelebitursub caelo.

10Sedindieturbulentiaeetexecrationisetindignationiset furoris,igneflammarioetdevorante,sicutSodomam comburet,siccomburetterrameiusetcivitatemeiuset omniaquaeeiussunt,etdelebiturdelibrodisciplinae filiorumhominum,etnoninlibrovitaeinscribetur,sedin eoquoddestinatumestadinteritum,etabibitin execrationemaeternam;utdamnatioeorumsemper renoveturinodioetinexecrationeetiniraetincruciatuet inindignationeetinplagisetininfirmitateinaeternum

11Dicovobisettestor,filiimei,secundumiudiciumquod venietsuperhominemquivolueritfratremsuumlaedere

12Divisitqueomniabonasuainterduosindieilla,etdedit maiorempartemprimogenito,etturrimetomniaquaeerant circaeam,etomniaquaepossederatAbrahamapudPuteum Iuramenti

13Etdixit:"Hancpartemmaioremprimogenitodabo."

14ResponditEsau:“VendidiIacob,etdediprimogenita meaIacob;deturilli;nonhabeoverbumquoddicam,quia ipsiusest.”

15DixitIsaac:Benedictiovobissit,filiimei,etsemen vestrumhodie;quiadedistismihirequiem,etnondoletcor meumpropterprimogenita,nefortemalumfaciatispropter eam

16BenedicatDeusaltissimushominemquifacitiustitiam, ipsietsemeneiusinaeternum.

17Etfiniviteispraecipiendoetbenedicendo,etsimul corameomanducaveruntetbiberunt,etgavisusestquod eratintereosunamens,etabieruntabeoetquieveruntdie illaetdormierunt

18DormivitqueIsaacinlectosuodieillolaetus;etobiit somnosempiterno,etmortuusestannoscentumoctoginta natusCompletisvigintiquinquehebdomadibusetquinque annis:etsepelierunteumduofiliisui,EsauetIacob 19AbiitqueEsauinterramEdom,admontemSeir,et habitavitibi

20HabitavitautemIacobinmontibusHebron,inturre terraeperegrinationispatrissuiAbrahami,etadoravit Dominumtotocordesuoetsecundumpraeceptamanifesta sicutdiviseratdiesgenerationumsuarum

21EtmortuaestLiauxoreiusquartoannosecundae hebdomadaequadragesimoquintoiubilaei,etsepeliviteam inspeluncaDubaeiuxtaRebeccammatremsuamad sinistramsepulcrumSaraematrispatrissui.

22veneruntqueomnesfiliieius,utplangerentLiam uxoremsuamcumeo,etconsolarentureumdeea,quia plangebateam,quiadiligebateamvehementerpostmortem Rachelsororiseius

23Eratenimperfectaetrectainomnibusviissuiset honorabatIacob,etomnibusdiebusquibushabitavitcum eononaudivitexoreeiusverbumdurum;eratenimmitis etpacificaetrectaethonesta

24Etrecordatusestomniumfactorumeius,quaefeceratin vitasua,etfleviteamvalde,quiadilexerateamextoto cordesuoetextotaanimasua

CAPITULUMXXXVII

1EtindiequomortuusestIsaacpaterIacobetEsau, audieruntfiliiEsauquoddedissetIsaacpartemmaiorisfilio suominoriJacob;etiratisuntvehementer.

2Etiurgiaveruntcumpatresuo,dicentes:Curdeditpater tuusJacobpartemmaiorisetdereliquitte,cumtusismaior natuetJacobminornatu?

3Etdixiteis:QuiavendidiprimogenitameaJacobopro parvalentisfrusta,eteadiequamisitmepatermeusut venareturetcaperemetafferreteicibumutcomederetet benediceretmihi,venitcumdoloetattulitpatrimeocibum etpotum,etbenedixiteipatermeusetmeposuitsubmanu eius

4Etnuncpaternosternosadiurarefecit,meetillum,ne cogitaremusmalitiammutuo,necfratrieius,sed manebimusinmisericordiaetpaceunusquisquecumfratre suo,neccorrumpamusviasnostras.

5Etdixeruntei:"Nonaudiemusteutpacemfaciamuscum eo;maiorenimestnostrafortitudoquameiusfortitudo,et validioressumusquamille;eamuscontraeumet interficiemuseum,etpercutiemuseumetfilioseiusQuod sinoluerisnobiscumvenire,ettelaedebimus"

6Etnuncauditenos:MittamusadArametPhilistaeamet MoabetAmmon,eteligamusnobisviroselectosquiavidi sintadbellum,eteamuscontraeumetpugnemuscumeo, etexstirpemuseumdeterraantequamfortisfiat.

7Etdixiteispatereorum:“Noliteirenequepugnarecontra eum,nefortecadatiscorameo”

8Quidixeruntei:“Hocestetiammostuusabiuventutetua usqueadhancdiem,etcollumtuumsubiecistisubiugo eius”

9Nonaudiemusverbahaec.'MiseruntqueinAram,etin Aduramadamicumpatriseorum,etconduxeruntcumeis millevirosbellatores,electosbellatores

10VeneruntqueadeosdeMoabetdefiliisAmmon conduxeruntme,millevirielecti,etdePhilisthiimmille virielectibellatores,deEdometdeHorreismillevirielecti bellatores,etdeCetthimrobustibellatores.

11Etdixeruntpatrisuo:"Progrederecumeisetduceos, alioquinteinterficiemus"

12Iraetindignationeexpavit,vidensquodfiliisuieum cogebantanteeosireetducereeoscontraIacobfratrem suum

13Sedpostearecordatusestomnismaliquodlatebatin cordesuocontraIacobfratremsuum,necrecordatusest juramentiquodiuraveratpatrisuoetmatrisuae,ne cogitaretmalumomnibusdiebussuiscontraIacobfratrem suum

14Ethisomnibusrebus,Iacobnesciebateoscontrasead pugnamvenire,etLiamuxoremsuamlugebat,donecad turrimappropinquaveruntcumquattuormilibusbellatorum etelectisvirisbellicis.

15MiseruntqueviriHebronensesadeum,dicentes:Ecce fratertuusvenitcontrate,utpugnettecum,cumquattuor milibusvirorumaccinctorumgladio,etportantiumscutum etarma,quiadiligebantIacobplusquamEsau.Et nuntiaveruntei,quiavirliberalioretmisericorseratquam Esau

16SedIacobnoncrediditdonecappropinquaveruntturri 17Clausitqueportasturris,etstetitsuperpropugnacula,et locutusestfratrisuoEsau,etdixit:"Magnumestconsolatio quavenistiutmeconsolarerissuperuxoremea,quae mortuaestHocneestiuramentumquodiurastipatrituoet matrituaeantequammorerentur?Iuramentumrupisti,eteo ipsomomentoquoiurastipatrituo,damnatuses"

18ResponditEsauetdixitei:"Nequefiliihominumneque bestiaeterraeiusiurandumhabentrectiquodiurando iuraveruntinaeternum;sedcotidiemachinanturmalum altercontraalterum,etquomodounusquisqueinterficere possitadversariumsuumetinimicum."

19Etoderismeetliberosmeosinaeternum,etnonest servandumvinculumfraternitatistecum

20Audiverbahaecquaeegopraedicotibi:Simutarepotuit aperpellemsuametmollesfecitsaetassuasquasilanam,et sierigipotuitcornuaincapitesuoquasicornuacerviet ovis,fraternitatemtecumservabo,etsiuberaamatresua separatasunt,quianonfuistimihifrater

21Etsilupipacemcumagnisfecerunt,itautnondevorent eosnequeviolenteragant,etsicordaeorumergaillos fuerintinbono,paxeritincordemeoergate

22Etsileoamicusboviinveneritetpacemcumeofecerit, etsisubunoiugocumeoligatusfueritetcumeoaratus fuerit,tuncpacemtecumfaciam

23Etcumcorvusalbuseritsicutraza,tumsciesquia amaviteetpacemfaciamtecum,eradicaberisetfiliitui eradicabunturetnoneritpaxtibi

24.CumautemvidissetIacobquodtammalignumesset contraeumanimoettotaanimautoccidereteum,etquod evasissetquasiaperquioccurrithastaeetperforateumet occiderit,necabearefugiebat.

25Tumlocutusestsuisetservissuisutaggrediantureum etomnessocioseius

CAPITULUMXXXVIII

1PosthaeclocutusestIudasadIacob,patremsuum,et dixitei:'Arcumtuum,pater,etmittesagittastuasetdeiice hostemetinterficeinimicum;ethabeaspotestatem,non enimoccidemusfratremtuum,quiasimilistibiest,et demusei(hoc)honorem'

2Iacobtetenditarcumsuumetmisitsagittametpercussit Esaufratremsuum(indextropectuseius)etinterfeciteum.

3RursumsagittammisitetpercussitAdoranemAramaeum insinistropectuseteumretrorsumimpulitetinterfecit

4EgressiquesuntfiliiJacob,ipsietservieorum,diviserunt seinturmasperquattuorlateraturris

5Iudasautemprocessitantese,etNephthalietGadcumeo etquinquagintaservicumeoadmeridiemturris,et interfeceruntomnesquosinveneruntantese,etneunus quidemexeiseffugit

6EgressiquesuntLevietDanetAseradorientemturris, cumquinquagintaviris,etpercusseruntpugnatoresMoab etAmmon.

7EgressisuntautemRuben,etIssachar,etZabulonad septentrionemturris,cumquinquagintaviris,et percusseruntpugnatoresPhilisthiim

8EtSimeonetBeniaminetEnochfiliusRubenegressi suntadoccidentemturris,cumquinquagintaviris,et percusseruntdeEdometHorreisquadringentosviros,viros robustos;etsescentifugerunt,etquattuorfiliiEsaucumeis fugerunt,reliqueruntquepatremsuumoccisum,sicut cecideratinmontequiestinAduram.

9FiliiautemJacobpersecutisunteosusqueadmontesSeir: etsepelivitJacobfratremsuuminmontequiestinAduram, etreversusestdomumsuam.

10EtfiliiJacobiurgebantfiliosEsaviinmontibusSeir,et incurvaveruntcollaeorum,utservifiliorumJacobiessent. 11Etmiseruntadpatremeorum(utquaererent)utrum pacemcumeisfacerentanocciderent.

12MisitqueIacobfiliissuisutfacerentpacem,etfecerunt cumeispacem,imposueruntqueiugumservitutissupereos, utpraeberenttributumIacobetfiliiseiussemper 13ettributapraebueruntIacobusqueaddiemquo descenditinAegyptum

14EtnonliberaveruntfiliiEdomiugumservitutisquod imposuerunteisduodecimfiliiJacobusqueadhancdiem 15HisuntregesquiregnaveruntinEdom,antequam regnaretrexsuperfiliosIsrael[usqueadhancdiem]in terraEdom

16BalaqautemfiliusBeorregnavitinEdom,etnomen urbiseiusDanaba.

17MortuusestautemBalac,etregnavitproeoIobabfilius ZaraeBoser

18MortuusestautemIobab,etregnavitproeoAsamde terraTheman

19Asamquoquemortuusest,etregnavitproeoAdath filiusBarad,quipercussitMadianinagroMoab;etnomen urbiseiusfuitAvith

20EtmortuusestAdath,etregnavitproeoSalmande Amaseqa.

21Salmanautemmortuusest,etregnavitproeoSaulde Raaboth,quaeiuxtaflumensitaest

22MortuoquoqueSaul,successitinregnumBaalunan filiusAchbor

23MortuusestautemBaelunanfiliusAchbor,etregnavit proeoAdath;nomenuxoriseiusfuitMatabth,filiaMatarat, filiaeMetabedzaab

24HisuntregesquiregnaveruntinterraEdom

CAPITULUMXXXIX

1HabitavitautemJacobinterraChanaan,inqua peregrinatusestpatersuusHæsuntgenerationesJacob 2Iosephautemseptemdecimannorumeratquandoeum deduxeruntinterramAegypti,emitqueeumPutiphar eunuchusPharaonis,praefectusciborum

3ConstituitqueIosephumsuperomnemdomumsuam,et benedictioDominivenitsuperdomumAegyptiipropter Ioseph,etDominuseumprosperavitinomnibusquaefecit

4tradiditqueAegyptiusomniainmanusIoseph;viditenim quodDominusessetcumeo,etquodomnia,quaegerebat, prosperariperrexit

5EratautemIosephpulchraspecie,etsustulituxordomini suioculosetviditIoseph,etamaviteumetrogaviteumut concumberetsecum

6Sedanimamsuamnontradidit,etrecordatusestDomini etverborumquaeIacobpatereiuslegebatexverbis Abrahae,nequaquamforniceturcummuliereviro,etquia poenamortisconstitutaesteiincaeliscoramDeoaltissimo, etpeccatuminscribetureiinlibrisaeternisomnitempore coramDomino

7RecordatusestIosephhorumverborumetnoluit concubirecumea

8Etsupplicaviteumperannumunum,etrecusavitneque audivit.

9Illaautemeumamplexaestetfirmiterindomotenuitut cogereteumsecumconcumbere,etclausitforesdomuset firmitertenuiteum;illerelictopallioinmanibuseius effregitqueianuametfugitafacieeiusforas.

10Quodcumvidissetmulier,quodnoluissetsecum concubare,calumniataesteumcoramdominosuo,dicens: "ServustuusHebraeus,quemamas,quaesivitmecogereut concubaretmecum;etfactumest,cumvocemmeam elevavi,fugitetreliquitpalliumsuuminmanibusmeis, cumeumtenuissem,etperostiumirrupit"

11EtviditAegyptiusvestemIosephetianuamfractam,et audivitverbauxorissuae,etmisitIosephumincarcerem, inlocumubicustodiebanturvinctiquosrexincarcerem coniecerat

12Fuitautemibiincarcere,etdeditDominusIoseph gratiamcoramprincipibuscarcerisetmisericordiamcoram eo,eoquodvideretDominumessecumeo,etomniaquae gerebat,eumdirigere

13Etomniatradiditinmanuseius,etprincepscustodum carcerisnihildeeosciebat,quiaIosephomniafaciebat,et Dominusperfecerat

14Etibihabitavitduobusannis.Quibusdiebusiratusest PharaorexAegypticontraduoseunuchossuos,contra praefectumpincernarumetcontrapraefectumpistorum,et misiteosincarceremdomicoquorummagistri,inquoerat custoditusIoseph

15PraefectuscustodiarumcarcerisconstituitIosephut ministrareteis,quietipseministrabatillis.

16Etambosomniaveruntsomnium,praefectus pincernarumetpraefectuspistorum,etnarraveruntIosepho 17Etutinterpretatusestillis,itaevenitillis;etPharao praefectumpincernarumrestituitinofficiumsuum,et pistoremoccidit,sicutinterpretatuserateisIoseph 18EtpraefectuspincernarumoblitusestIosephincarcere, cumnarravisseteiquaesibieventuraessent,necrecordatus estindicarePharaoniquomododixerateiIoseph,oblitus enimerat.

CAPITULUMXL

1EtindiebusillisviditPharaoduosomnianocteunade famequaefuturaeratinuniversoagroExperrectuse somnovocavitomnesinterpretessomniorumquierantin Aegyptoetmaleficosetnarraviteisduosomniasua,quae nonpotuerunteaedere

2EttumpraefectuspincernarumrecordatusestIosephet locutusestdeeoregi,eteduxiteumecarcere,etexposuit eiduosomniasua.

3NarravitquecoramPharaonequodduosomniasuaunum essent,etdixitei:Septemannivenient(inquibuserit) ubertasinuniversaterraAegypti,etposteosseptemanni famis,tantafamesqualisnonfuitinuniversaterra.

4ConstituatquePharaopraefectosinuniversaterraAegypti, etcondantcibuminsingulisurbibusperdiesannorum ubertatis:eteritcibiperseptemannosfamis,etnonperibit terrafame,quiagravissimaerit

5DeditautemDominusIosephgratiametmisericordiamin conspectuPharaonis,etdixitPharaoadservossuos:Non inveniemusvirumsapientemetsapientemtalem,quia spiritusDominicumeoest.

6Constituitqueeumsecunduminomniregnosuoetdedit eipotestatemsuperomnemAegyptum,etvehifeciteumin currusecundoPharaonis

7Vestivitqueeumvestibusbyssinisetimposuittorquem aureamcolloeius,etproclamavit(praeco)corameo"ElEl waAbirer",etposuitanuluminmanueiusetconstituiteum principemsuperomnemdomumsuam,etmagnificaviteum etdixitei:"Soluminthronomaiorerote."

8EtIosephdominatusestomniterraAegypti,etomnes principesPharaonis,etomnesservieius,cunctiquequi agebantoperaregis,diligebanteum,quiainrectitudine ambulabat,quiasinesuperbiaetarrogantiaerat,et personarumrespectunonhabebat,etmuneranon accipiebat,sediustitiamiudicabatomnempopulumterrae 9QuievitautemterraAegypticoramPharaonepropter Ioseph,quiaDominuseratcumeo,etdediteigratiamet misericordiaminomnesgenerationeseiusinconspectu omniumquinoveranteumetquiaudiverantdeeo;etbene directumestregnumPharaonis,etnoneratSatanneque malus

10VocavitquerexIosephnomenSephantiphans,deditque eiuxoremfiliamPutipharis,filiaesacerdotisHeliopoleos, coquiprincipis

11EtdiequostetitIosephcorampharaone,triginta annorumerat.

12EtinilloannomortuusestIsaacEtaccidit,utdixerat Iosephininterpretationeduorumsomniorumsuorum, secundumquodnarraverat,septemannifueruntubertatisin universaterraAegypti,etabundanteragminiscollegit, milleoctingentismodiis

13.EtIosephcibuminomniurbecongregavit,donec impletisuntfrumento,itautnonampliusnumerareet metiripossentpraemultitudine

CAPUTXLI

Etquadragesimoquintoiubilaeo,inhebdomadasecunda, annosecundo,accepitIudasprimogenitosuoHeruxorem defiliabusAram,nomineThamar

2Sedoderateam,necconcubuitcumea,quiamatereius defiliabusChanaanerat,etvoluitsibiuxoremde cognationematrissuaeaccipere;sedIudaspatereiusnon permisitei.

3HicautemHer,primogenitusIudae,fuitimpius,et Dominuseumpercussit

4DixitergoJudasadOnanfratremsuum:Ingredere uxoremfratristui,etlevirariamperficeilli,utsuscites semenfratrituo.

5EtsciensOnannonsibifuturumessesemen,sedfratris suitantum,ingressusdomumuxorisfratrissuisemen effuditinterram,etmalumfecitcoramDomino,etoccidit eum.

6DixitergoJudasThamarnuruisuae:Estoviduaindomo patristui,doneccrescatSelafiliusmeus,etdaboteilli uxorem

7Crevitautem;sedBedsuel,uxorIudae,nonpermisit Selamfiliosuoutuxoremduceret.EtmortuaestBedsuel, uxorIudae,inquintoannohuiushebdomadis

8AnnoautemsextoascenditJudasadtondendumoves suasinThamnam.NuntiatumqueestTamari:"Socertuus ascenditinThamnamadtondendumovessuas"

9Depositisigiturviduitatisvestibus,operivitsevelumet ornavitse,etseditinportaquaeducitThamnam.

10DumautemJudastransibat,inveniteam:etsuspicatus esteamessemeretricem,dixitqueei:"Dimittemeutcoeam tecum."Quaedixitadeum:"Intra."Intravit.

11Atilladixitei:“Damihimercedemmeam”Respondit ei:“Nihilhabeoinmanumeanisianulumquemestin digitomeo,etmonilemeum,etbaculumqueminmanu meaest”

12Etilladixitei:“Damihi,donecmittasmihimercedem meam”Etillerespondit:“Mittamtibihædum”Quamob remdeditei,etingressusestadeam,etconcepitexeo 13AbiitqueIudasadgregessuos,puellaautemrediitin domumpatrissui

14MisitautemJudashaedumperpastoremsuum Adullamitam,quinoninveniteam;interrogavitpopulum lociillius,dicens:"Ubiestmeretrixquaetetigithic?"Qui responderuntei:"Nonesthicnobiscummeretrix"

15Etreversusnuntiavitei,etdixiteisenoninvenisseeam: "Interrogavihomineslociillius,etdixeruntmihi:'Nonest hicmeretrix'"

16Etdixit,"Servetillanefortesimusinludibrium."Cum autemtransissettresmenses,apparuitsegravidamesse NuntiaveruntqueIudae,dicentes:"EcceThamarnurustua gravidaestexfornicatione."

17AbiitergoJudasindomumpatrissui,etdixitpatrisuo etfratribussuis:“Produciteeam,etcomburanteam, quoniamfoeditatemfecitinIsrael.”

18Etfactumest,cumeameducerentuteamcomburerent, misitanulumetmonileetbaculumadsocerumsuum, dicens:"Viscitecuiussinthaec,quiadeipsoconcepi."

19Judasautemcognovit,etdixit:IustiormeestThamar 20EtideonecomburanteamEtproptereanondataest Selae,etnonaddiditutappropinquaretei.

Etposthaecpeperitduosfilios,PharesetZara,anno septimohuiussecundaehebdomadis

22Itaquecompletisuntseptemannifecunditatis,dequibus dixeratIosephPharaoni

23EtIudasagnovitmalumesseopusquodfecerat,quia cumnurusuaconcubuerat,etodiosumhabuitidinoculis suis,etconfessusestsetransgressumesseetaberrasse, quiarevelaveratfimbriamfiliisui,etcoepitlamentareet supplicarecoramDominoproptertransgressionemsuam.

24Eteiinsomniodiximussibiignotumesse,quiaserio supplicaveratetlamentaveratetiterumnoncommiserat

25Etaccepitveniam,quiaconversusestapeccatosuoet abignorantiasua,quiatransgressusestvaldecoramDeo nostro;etomnisquisicfacit,omnisquidormitcumsocru sua,comburateumigneutcomburatineo,quia immunditiaetsordessuntsupereos,ignecomburanteos

26EtfiliisIsraelpraecipenesitimmunditiaintereos, quoniamquicumquedormieritcumnurusuavelcumsocru sua,immunditiamoperatusest;virumquicumeadormierit, similitermulierem,ignecomburent,etavertaturiraet poenaabIsrael

27EtIudaediximusduosfilioseiuscumeanon concubuisse,etobhanccausamsemeneiusinsecundam generationemstabilitumesse,neceradicandumesse

28Namsimplicitateoculiieratetpoenamquaesiverat, scilicetsecundumiudiciumAbrahae,quodfiliissuis praeceperat,Iudasquaesiverateamignecomburere

CAPITULUMXLII

1Etannoprimotertiaehebdomadaequadragesimoquinto iubilaeicoepitfamesvenireinterram,etpluviarecusavit dariterrae,quianullaomninocecidit

2Terraautemsterilisfactaest,sedinAegyptoeratcibus, eoquodIosephseminaterraeperseptemannosubertatis collegeratetservaverat

3EtveneruntAegyptiiadIosephumutdareteiscibum,et aperuithorreaubieratfrumentumanniprioris,etvendidit illudpopuloterraeauro

4CrescebatautemfamesinterraChanaan;etaudiens IacobessecibuminAegypto,misitdecemfiliossuos,ut emerenteicibuminAegypto;Beniaminautemnonmisit DecemfiliiIacobveneruntinAegyptumintereosqui venerant

5EtagnoviteosIoseph,illiautemnonagnoverunteum,et locutusestadeosetinterrogaviteos,etdixitadeos:Nonne exploratoresestisetexplorandifinesterraevenistis?Et posuiteosincustodiam

6Etposthaeciterumeosliberavit,etSimeonemsolum retinuitetnovemfratreseiusdimisit

7Etimplevitsaccoseorumfrumento,etaurumeorum posuitinsacciseorum,etnoncognoverunt.

8Etiussiteisutadducerentfratremsuumminorem, dixerantenimeipatremsuumvivereetfratremeorum minorem.

9AscenderuntquedeterraAegyptietveneruntinterram Chanaan,etnarraveruntpatrisuoomniaquaeaccidissent sibi,etquomododominusterraeasperelocutusessetadeos, ceperatqueSimeonem,donecadducerentBeniamin

10DixititaqueJacob:Absqueliberismeisessefecistis! Josephnonestsuper,etSimeonquoquenonestsuper,et Benjaminemvosaufertis:supermevenitiniquitatevestra 11Etdixit:“Filiusmeusnondescendetvobiscum,neforte aegrotet;nammatereorumduosfiliospeperit,etunus periit,ethuncquoqueameauferetisSifortefebreminvia contraxerit,senectutemmeamcumdoloreadmortem deduceretis.”

12Viditenimpecuniameorumsingulisinsacculosuo redditamesse,etproptereatimuiteummittere

13EtfamescrevitetgravisfactaestinterraCanaan,etin omnibusterrispraeterterramAegypti,quiamultiexliberis Aegyptiorumseminasuaincibumcondiderantextempore quovideruntIosephumseminacolligentemetinhorreis ponentemetperannosfamisconservantem

14EtalueruntseAegyptiiexeaannoprimofamissuae.

15VidensautemIsraelfamemingravescentemesseinterra, etnullamsalutemesse,dixitfiliissuis:Revertimini,et emitenobisescas,nemoriamur

16Etdixerunt:“Nonibimus;nisifraternosterminimus nobiscumveniat,nonibimus”

17EtviditIsraelquod,nisieumcumeismissusesset, omnesperituriessentfame

18ResponditRuben:“Tradeeuminmanusmeas;sinon reduxeroeumtibi,duosfiliosmeosinterficeproanima eius”

19Quidixitei:NonibittecumJudasautemaccedens,ait: Mitteeummecum,etsinonreduxeroeumtibi,ero culpabilisinconspectutuoomnibusdiebusvitaemeae

20Etmisiteumcumeisannosecundohuiushebdomadis, primodiemensis,etveneruntinterramAegypticum omnibusquiibant,et(habebant)munerainmanibussuis, stactenetamygdalasetnucesterebinthinasetmelpurum.

21Etingressisunt,etsteteruntcoramIoseph.Quodcum vidissetBeniaminfratremsuum,agnovitqueeum,etdixit eis:"Numisteestfratervesterminimus?"Responderunt: "Ipseest".Quidixit:"Dominus,inquit,propitiussittibi,fili mi"

22Misitqueeumindomumsuam,etadduxitadeos Simeonem,etparaviteisconvivium,etobtulerunteidona quaeattulerant

23Comederuntquecorameo,etdediteisomnibus portionem,sedparsBeniaminseptiesmaioreratquampars omniumillorum

24Etederuntetbiberuntetsurrexeruntetmanebantcum asinissuis

25ConsiliumautemexcogitavitIosephquocogitationes eorumcognosceret,numpacisconsiliaintereos praevalerent,etdixitdispensatoriquisuperdomumsuam erat:"Impleomnessaccoseorumcibo,etreddepecuniam eoruminvasasua,etpoculummeum,poculumargenteum exquobibo,poneinsaccominimi,etdimitteeos"

CAPUTXLIII

1FecitqueuteiimperaveratIoseph,omnessaccoseorum ciboimplevit;pecuniameoruminsacciseorumposuit, poculumqueinsacculoBeniaminposuit

2Etmanemaneprofectisunt,etcuminderecessissent, Iosephdixitdispensatoridomussuae:"Persequiminieoset curriteetcomprehenditeeosdicens:'Bonummihi reddidistismalum:poculumargenteum,exquobibit dominusmeus,furatiestismihi:fratremqueeorum minimumreduciteadmeetceleriteradduciteeum antequamproficiscaradtribunalmeum"

3Etcucurritposteosetdixiteissecundumhaecverba.

4Etdixeruntei:“Absitutservituiremhancfaciant,et furanturdedomodominituivasaullaEtiampecuniam, quaminvenimusinsaccisnostrisprimotempore,servitui reportavimusdeterraChanaan”

5Quomodoigiturfuratisumusinstrumentaquaelibet? Eccehicsumusnosetsaccosnostrosquaerimus:et ubicumqueinvenerisscyphuminsaccocuiuslibethominis apudnos,occidatur:nosautemetasininostridominotuo serviemus.

6Responditeis:“Nonitaest;virumquemcumqueinvenero, illumsolumaccipiamservummeum,vosauteminpace revertiminidomumvestram”

7Etscrutatusestinvasiseorum,incipiensamaiorenatu usqueadminimum,inventumestinsaccoBeniamin

8Scissisquevestibus,oneratisqueasinis,reversisuntin urbem,etveneruntaddomumIoseph,omnesquecorameo proniinterramadoraverunt

9DixitautemIosephadeos:"Malamfecistis"Qui dixerunt:"Quiddicemusetquomodonosdefendere poterimus?Dominusnosterinvenitsceleraservorum suorum;enservisumusdomininostri,etasininostri"

10EtdixiteisIoseph:“EgoquoqueDominumtimeo;vos autemiteindomosvestrasetfratervestermihiservumsit,

quiamalumfecistisNescitisquodhomo,sicutego,poculo beneamat?Etvosfuratusestismihiillud.”

11ResponditJudas:“O,dominemi,loquaturservustuus verbuminauremtuam:Duofratrespeperitmaterancillae tuaepatrinostro:unusabiit,etperiit,etnoninventusest;et ipsesolusremansitmatresua,etservustuuspaternoster diligiteum,etanimaeiusconexaestcumanimahuius”

12Eterit,cumveniemusadservumtuumpatremnostrum, etpuerdefueritnobiscum,morietur,etdeducemuspatrem nostrumcumdoloreadmortem

13Maneboigiturservustuuspropueroinministerio dominimei,etpuereatcumfratribussuis,quiafideiussor fuiproeoinmanuservituipatrisnostri.Nisireduxeroeum, portabitservustuusculpamapudpatremnostrumin aeternum

14EtviditIosephquodomnesinterseconcordesessentin bonitate,etnonpotuitsecontinere,etdixitillisseesse Iosephum

15LocutusqueesteislinguaHebraica,etirruitsuper collumeorumetflevit

16SednoncognoverunteumetflerecoeperuntEtdixiteis: Nolitemeflere,sedfestinateetadducitepatremmeumad me;etvidebitisquiaosmeumestquodloquituretoculi fratrismeiBeniaminvident

17Ecceenimhicannussecundusfamisest,etadhuc quinqueannisuntsinemesse,nequefructuligni,neque aratione

18Descenditeceleritervosetfamiliaevestrae,nefame pereatis,etnolitedolerepropterpossessionesvestras,quia memisitDominusantevos,utordinaremres,etvivere possitpopulusmultus.

19Etpatrimeodicite:Adhucvivo:eteccevosvidetis quodDominusmefeceritquasipatremPharaonis,et principemsuperdomumeiusetsupertotamterramAegypti. 20Etnuntiatepatrimeoomnemgloriammeam,et universasdivitiasetgloriamquamdeditmihiDominus 21EtexorePharaonisdediteiscurrusetcommeatumin itinere,etomnibusdeditvestesvariasetargentum

22Patriquoqueeorummisitvestesetargentumetdecem asinos,quiportabantfrumentum,etdimisiteos.

23Etascenderuntetnuntiaveruntpatrisuo,dicentesIoseph vivereetdistribuerefrumentumomnibusgentibusterrae,et ipseesseprincipemsupertotamterramAegypti.

24Neccrediditpatereorum,quiainsanusfueratanimo; cumautemvidissetplaustraquaemiseratIoseph,revixit spirituseius,etait:“SufficitmihisiIosephvivit; descendametvideboeumantequammoriar”

CAPUTXLIV

ProfectusestergoIsraeldeHarandedomosua neomendicismensistertii,etabiitperviamquaeducitad puteumAsurationis,etobtulitsacrificiumDeopatrissui Isaacseptimodiemensishuius

2RecordatusqueestIacobsomniiquodvideratinBethel, timuitquedescendereinAegyptum

3DumautemcogitabatdenuntiummittendoadIosephum utveniretadse,etnedescenderet,ibimansitseptemdies, sifortevisionemvideretutrummaneretandescenderet

4Celebravitquemessisprimitiarumcumfrumentovetere, nonenimeratpugillusseminisinomniterraChanaan,quia

fameseratinuniversisbestiisetpecudibusetvolucribus,et insuperinhominibus.

5EtdiesextodecimoapparuiteiDominus,dixitquead eum:"Iacob,Iacob."Etillerespondit:"Ecceego."Etdixit ei:"EgosumDeuspatrumtuorum,DeusAbrahametIsaac: nolitimeredescendereinAegyptum,quiaibifaciamtein gentemmagnamEtdescendamtecum,etadducamte,etin terrahacsepelieris:etIosephmanussuasponetsuper oculostuos"

6Nolitimere;descendeinAegyptum

7Surrexeruntautemfiliieiusetfiliifiliorumeius,et imposueruntpatremsuumetpossessionessuassuper plaustra.

8AscenditautemIsraeldePuteoIuramentisextodecimo diemensishuiustertii,etvenitinterramAegypti

9MisitautemIsraëlJudamanteseadIosephfiliumsuum, utexploraretterramGessen,eoquodIosephfratressuos dixissetutvenirentethabitarentibi,etpropeeumessent

10HaecautemeratpulcherrimaterraAegypti,etproxima illi,omnibus(illis)etetiampecoribus

11HaecsuntnominafiliorumIacob,quiingressisuntin AegyptumcumIacobpatresuo.

12RubenprimogenitusIsrael;ethaecnominafiliorumeius Henoch,etPhallu,etHesron,etCharmiquinque

13Simeon,etfiliieius;ethaecnominafiliorumeius: Iamuel,etIamin,etAhod,etJachin,etSohar,etSaul, filiusSephathitae:septem

14Levietfiliieius;ethaecnominafiliorumeius:Gerson, etCaath,etMerari,quattuor

15Iudasetfiliieius;ethaecnominafiliorumeius:Sela,et Phares,etZara,quattuor.

16Issachar,etfiliieius;ethaecnominafiliorumeius: Thola,etPhua,etJasub,etSimron,quinque

17Zabulonetfiliieius;ethaecnominafiliorumeius:Sared, etElon,etJahleel,quattuor

18HisuntfiliiIacobetfiliieorumquospeperitLiaIacob inMesopotamia,sex,etDinasororeorum.Omnesanimae filiorumLiæetfiliieorum,quiingressisuntcumIacob patresuoinÆgyptum,fueruntvigintinovem:etIacob patresuocumeis,triginta.

19FiliiZelphaeancillaeLiae,uxorisIacob,quaepeperit IacobGadetAssur

20Ethaecsuntnominafiliorumeorumquiveneruntcum eoinAegyptumFiliiGad:SephionetHaggietSuniet EsbonetErietArelietArodi,octo

21FiliiAser:IemnaetIesuaetIesuietBeriaetSara,una sororeorum:sex

22Omnesanimæquattuordecim,etomnesanimæLiæ, quadragintaquattuor

23FiliiRachelisuxorisJacob:JosephetBenjamin 24NatisuntautemIosephinÆgyptoantequamveniret patereiusinÆgyptum,quospeperiteiAsenethfilia PutipharsacerdotisHeliopoleos:ManassesetEphraim:tres

25FiliiBeniamin:Bela,etBecher,etAsbel,Gera,et Naaman,etEhi,etRos,etMophim,etHuphim,et Ardeundecim

26ErantigituromnesanimaeRachelisquattuordecim.

27FiliiBilhaeancillaeRachelisuxorisJacob,quampeperit ei:DanetNephthali

28Haecsuntnominafiliorumeorum,quicumeisvenerunt inAegyptum.FiliiDan:Husim,etSamon,etAsudi,etIaca, etSalomon,sex

29EtmortuisuntannoquoingressisuntAegyptum,et solusremansitDanetHusim.

30EthaecsuntnominafiliorumNephthali:Jahziel,etGuni, etJezer,etSellum,etIv

31EtIv,quipostannosfamisnatusest,inAegypto mortuusest

32OmnesergoanimaeRacheliserantvigintisex

33OmnesanimæquæingressæsuntinÆgyptum,erant septuagintaHisuntfiliieiusetfiliifiliorumeius,omnes septuaginta:mortuisuntautemquinqueinÆgyptoante Joseph,nonhabueruntliberos

34EtmortuisuntinterraChanaanduofiliiIudae,Heret Onan,etnonhabueruntliberos:etsepelierunteosqui perieruntfiliiIsrael,etnumeratisuntingentibus septuaginta

CAPUTXLV

1IngressusestautemIsraelinterramAegypti,interram Gessen,neomensionemensisquarti,annosecundotertiae hebdomadaequadragesimoquintoiubilaei

2IgiturIosephobviamivitpatrisuoIacobinterram Gessen,etincubuitcollumpatrissuietflevit

3EtdixitIsraeladIoseph:Nuncmoriar,quiavidite,et nuncbenedictusDominusDeusIsrael,DeusAbrahamet DeusIsaac,quinonabstulitmisericordiamsuametgratiam suamaservosuoIacob

4Sufficitmihiquodvidifaciemtuaminvitamea;etvera estvisioquamvidiinBethelBenedictusDominusDeus meusinaeternumetinaeternum,etbenedictumsitnomen eius.

5EtIosephusetfratreseiuspanemcorampatresuoederunt etvinumbiberunt,etIacobgaudiomagnoexsultavit,quia viditIosephumcumfratribussuisedentemetcorameo bibentem,etbenedixitCreatoremomniumrerumquieum servaveratetduodecimfiliossuoseiservaverat

6Iosephautempatrisuoetfratribussuisdederatdonum habitandiinterraGessenetRamessesetinomniregione circumcirca,quamdominabaturcoramPharaoneHabitavit autemIsraeletfiliieiusinterraGessen,inoptimaparte terraeAegyptiCentumtrigintaannorumeratIsraelcum ingressusestAegyptum

7EtJosephaluitpatremsuumetfratressuosetetiam possessioneseorumpanequantumsufficiebateisper septemannosfamis.

8TerraautemAegyptifamelaborabat,etIosephomnem terramAegyptiPharaoniprociboacquisivit,etpopulumet pecuseorumetomniaPharaonipossedit

9.Etimpletisannisfamis,deditIosephpopuloterrae semenetcibumutsererentannooctavo,quiainundaverat fluviustotamterramAegypti

10Namseptemannisfamisabundaveratetpaucalocaad ripasfluminisirrigaverat,nuncauteminundavitetAegyptii terramseverunt,etilloannofrumentummultumprotulit.

11Ethiceratprimusannus[2178AM]quartahebdomada quadragesimoquintoiubilaei

12SumpsitigiturIosephquintampartemfrumentiregi,et reliquitquattuorparteseisadcibumetseminandum:hoc

igiturconstituitIosephinlegeminterraAegyptiusquein diemhanc.

13EthabitavitIsraelinterraAegyptiseptemdecimannis, etfueruntomnesdiesquosvixittriaiubilaea,centum quadragintaseptemanni,etmortuusestannoquarto quintaehebdomadisquadragesimoquintoiubilaeae

14BenedixitqueIsraelfiliissuisantequammoreretur,et narraviteisomniaquaeeisevenirentinterraAegypti;et notumfeciteisquaeeventuraessentsupereosin novissimisdiebus,etbenedixiteosetdeditIosephoduas partesinterra

15Dormivitquecumpatribussuisetsepultusestin speluncaDupliciinterraChanaaniuxtaAbrahampatrem suuminsepulcroquodfoderatsibiinspeluncaDupliciin terraHebron

16Deditqueomneslibrossuosetlibrospatrumsuorum Levifiliosuo,utconservareteosetrenovareteosfiliissuis usqueadhuncdiem

CAPUT46

1EtfactumestpostquammortuusestIacob,filiiIsrael multiplicatisuntinterraAegypti,etfactisuntingentem magnam,eterantunanimescorde,itautfraterdiligeret fratremetunusquisquefratrisuoauxiliaretur,etabundanter creveruntetmultiplicatisuntvalde,decem[2242AM] hebdomadesannorum,omnibusdiebusvitaeIoseph

2EtnonfuitSatanasnequeulliusmaliomnibusdiebus vitaeIosephquosvixitpostIacobpatremsuum,omnes enimAegyptiihonorabantfiliosIsraelomnibusdiebus vitaeIoseph.

3MortuusestautemIoseph,aetatiscentumdecem annorum;septemdecimannisvixitinterraChanaan,decem autemannisservitus,tribusautemannisincarcere, octogintaautemannissubregefuit,regenstotamterram Aegypti

4Etmortuusestipse,etomnesfratreseius,etomnis generatioilla

5PraecepitquefiliisIsraelantequammorereturutossaeius secumferrentcumexirenteterraAegypti.

6Etadiuraviteosdeossibuseius,sciebatenimquod Aegyptiinonampliusproducturosesseetsepelituroseum interraChanaan,namMacamaron,rexChanaan,cum habitaretinterraAssyriae,pugnavitinvallecumrege Aegyptietinterfeciteumibi,etpersecutusestAegyptios usqueadportasHermon.

7Sednonpotuitintrare,quiaaliusrexnovusAegypti fuerat,etpotentiorilloerat,etrediitinterramChanaan,et portaeAegypticlausaesunt,etnullusexibatetnullusin Aegyptumintrabat

8MortuusestautemIosephannosecundo,annoiubilaei quadragesimosexto;etsepelierunteuminterraAegypti; mortuisuntqueomnesfratreseiusposteum

9EtegressusestrexAegyptiadbellumcontraregem Chanaan[2263AM]inquadragesimoseptimoiubilaeo,in hebdomadasecundaannisecundi,etetuleruntfiliiIsrael omniaossafiliorumJacobpraeterossaJoseph,et sepelierunteainagroinspeluncadupliciinmonte

10Etplerique(exeis)reversisuntinAegyptum,pauci autemremanseruntinmontibusHebron,etAmrampater tuusremansitcumeis

11VicitquerexChanaanregemAegypti,etportasAegypti clausit.

12EtcogitavitconsiliummalumcontrafiliosIsraelut affligereteos,etdixitadAegyptios:“Ecce,populus filiorumIsraelcrevitetmultiplicatusestquamnos.”

13Veniteetsapienteragamuscumeisantequamnimis multifiant,etopprimamuseosservituteantequambellum adveniatsupernosetantequametipsiexpugnantnos;ne forteiunganturinimicisnostriseteicianteosdeterranostra, quiacoreorumetfacieseorumadterramChanaanest 14Etpraeposuiteismagistrosoperum,utaffligerenteos servitute;etaedificaverunturbesvalidasPharaoni,Phithom etRamesses,etaedificaveruntomnesmurosetomnes munitiones,quaececideruntinurbibusAegypti

15Etcoegerunteoscumasperitateservire,etquomagis maleegeruntcumeis,eomagiscreveruntetmultiplicati sunt

16AbominatisuntautemfiliiAegyptifiliosIsrael

CAPITULUMXLVII

1Etinseptimahebdomade,inannoseptimo,in quadragesimoseptimoiubilaeo,exiitpatertuusdeterra Chanaan,ettunatusesinquartahebdomade,inannosexto, inquadragesimooctavoiubilaeo;hocfuittempus tribulationisinfiliosIsrael

2EtPharaorexAegyptipraecepitdeeisutomnesinfantes quinatoserantmaresinflumenproiicerent

3Etfuderunteosperseptemmensesusqueaddiemquo natuses.

4Etabscondittematertuatribusmensibus,etnuntiaverunt deeaEtfecittibiarcam,etoperuiteampiceetbitumine, etposuiteaminlapidibusinripafluminis,etcollocavitte ineaseptemdiebusEtvenitmatertuanocteetlactavitte, etinterdiucustodiebatteMariasorortuaavolucribus

5EtindiebusillisTharmuth,filiaPharaonis,venitut lavareturinflumine,etaudivitvocemtuamclamantis,et dixitancillissuisuteducerentte,etadduxeruntteadeam 6Eteduxittedearca,etmisertaesttui.

7Dixitautemeisorortua:"Visneiboetvocemtibiunam demulieribusHebrearum,quaenutricatetlactettibi infantulumhunc?"

8Etdixitei:"Vade"Etivitetvocavitmatremtuam Iochebed,etdeditillimercedem,etnutrivitte 9Etpostea,cumadultaesses,adduxeruntteadfiliam Pharaonis,etfactusesfiliuseius,etAmrampatertuus docuittescribere,etpostquamtreshebdomades complevisti,introduxeruntteinaulamregis

10Ettreshebdomadesannoruminaulafuisti,usquead tempus[2351-]quoexistideaularegiaetvidisti Aegyptiumpercutientemamicumtuum,quieratdefiliis Israel,etoccidistieumetabscondistieuminarena 11Etdiesecundoiurgiumfecisti,tuetduoexfiliisIsraël, etdixistieiquiiniustefaciebat:"Quarepercutisfratrem tuum?"

12Iratusautemacindignatus,dixit:Quisteconstituit principemetiudicemsupernos?Visneinterficereme,sicut heriAegyptiumoccidisti?Timuistiautemetfugistipropter haecverba.

CAPITULUMXLVIII

1Annoautemsextotertiaehebdomadaequadragesimo nonoiubilaeiegressusesethabitasti<interraMadian> quinquehebdomadesetannumunum.Reversusqueesin Aegyptumsecundahebdomadaannisecundi quinquagesimoiubilaei

2EttuipsescisquidtibilocutussitinmonteSinai,etquid princepsMastêmâtecumfacerevolueritcuminAegyptum reverteres<initinerecumeiindeversoriooccurristi> NonneomnivisuaquaesivitteinterficereetAegyptiosde manutualiberare,cumviderettemissumesseadiudicium etultionemfaciendaminAegyptiis?

4Eteripuitedemanueius,etfecistisignaatqueportenta, quaemissusesutfaceresinAegyptocontraPharaonem,et contraomnemdomumeius,etcontraservoseius,etcontra populumeius

5EtDominusmagnamultionemexsecutusestineos propterIsrael,etpercussiteossanguineetranis,pediculis etmuscis,etulceribusmaligniserumpentibusinvulneribus; etpecoraeorummorte;etgrandine,itavastavitomnequod eiscrescebat;etlocustisquaecomederuntreliquiasquae relictaeerantagrandine,ettenebris;etmorte primogenitorumhominumetanimalium,etinomnibus idoliseorumDominusultusestetcombussiteosigne.

6Permanumtuammissasuntomnia,utenuntiares antequamfierent,etlocutusescumregeAegypticoram omnibusserviseiusetcorampopuloeius.

7Etomniafactasuntsecundumverbatua;decemiudicia magnaetterribiliavenientinterramAegypti,utultionem exerceresineaproIsrael.

8DominusautemomniafecitpropterIsrael,etiuxta pactumsuumquodpepigeratcumAbraham,utulcisceretur eos,sicutviduxeranteosinservitutem.

9EtsurrexitprincepsMastêmâcontrateetquaesivittein manusPharaonisprojicere,etmaleficosAegyptiosadiuvit

10Etsteteruntetcoramtemala,quaequidemeis permisimusfacere,fecerunt,sedremediamanibuseorum fierinonpermisimus

11EtpercussiteosDominusulceribusmalignis,etnon potueruntstare,quiadelevimuseos,itautnonpossent signumunumfacere

12Etnonobstantibusomnibussignisetprodigiis,princeps Mastêmânonerubescit,quiaaudaciamsumpsitetclamavit adAegyptiosutpersequerenturvosomnibusviribus Aegyptiorum,curribusetequiseorum,etomnibusexercitu populorumAegypti

13EgoautemstetiinterAegyptiosetIsraelem,et liberavimusIsraelemdemanueiusetdemanupopulieius, eteduxiteosDominuspermediummarissicutsiccum

14Etomnespopulosquosadduxitadpersequendum Israelem,DominusDeusnostereosprojecitinmedium maris,inprofundaabyssisubfiliisIsrael,sicutpopulus Aegyptiproieceratfiliossuosinflumenultionemsumpsit in1,000,000exeis,etmillevirifortesetstrenuideletisunt propterunumlactantemexfiliispopulituiquem proiecerantinflumen.

15Etdiequartodecimoetquintodecimoetsextodecimo etseptimodecimoetduodevicesimoprincepsMastêmā vinctusetincarceratusestpostfiliosIsraelneeosaccusaret.

16EtdieundevicesimoeosdimisimusutAegyptiis auxiliumferrentetfiliosIsraelpersequerentur.

17Etinduravitcordaeorumetpertinaciteradductusesteos, etconsiliumfuitaDominoDeonostroutpercuteret Aegyptiosetprojicereteosinmare.

18Etdiequartodecimoeumvinximusneaccusaretfilios IsraeldieillaquapetieruntabAegyptiisvasaetvestes, vasaargenteaetvasaaureaetvasaaenea,utspoliarent Aegyptiosproservituteinquaeoscoegerant

19NecvacuismanibuseduximusfiliosIsraelexAegypto

CAPITULUMXLIX

1MementomandatiquodpraecepittibiDominusde Pascha,utcelebraresilludintemporesuoquartadecima diemensisprimi,utimmolaresilludantevesperum,et comederentilludnoctevesperequintadecimadiepostsolis occasum

2HacenimnocteinitiofestietinitiogaudiiPascha inAegyptomanducabatis,cumomnesviresMastêmâ emissaeessentadoccidendumomneprimogenituminterra Aegypti,aprimogenitoPharaonisusqueadprimogenitum ancillaecaptivaeinmola,etusqueadpecora

3EthocsignumquoddediteisDominus:Inomnem domuminquaviderintsanguinemagnianniculi,non ingredianturutmactentur,sedpraetereant,utsalvifierent omnesquiindomoerant,quiasignumsanguiniseratin superliminari.

4EtviresDominifeceruntomniasicutpraeceperateis Dominus,ettransieruntomnesfiliosIsrael,etnonvenit supereosplagautdeleretexeisullamanimamsivepecus sivehomosivecanem

5EtfuitplagagravissimainAegypto,etnoneratdomusin Aegyptoubinonessetmortuus,fletusetlamentatio.

6OmnisautemIsraeledebatcarnesagnipaschalis,et bibebatvinum,etlaudabat,etbenedicebat,etconfitebatur DominoDeopatrumsuorum,etparatuseratexiredesub iugoAegyptietdeservitutemala

7Mementoautemhuiusdieiomnibusdiebusvitaetuae,et observaeumabannoinannumomnibusdiebusvitaetuae, semelinanno,indiesuo,secundumomnemlegemeius,et nondiffereseumdedieindiem,nequedemensein mensem.

8Legitimumenimaeternumestetintabuliscaelestibus incisumomnibusfiliisIsrael,utcelebrentilludomnianno indiesuosemelinannoperomnesgenerationessuas;nec estfinisdierum,quiahocinperpetuumconstitutumest

9Siquisautemimmundusfuerit,etnonveneritad celebrandumilludtemporesuo,utofferatoblationem acceptabilemDomino,etcomedatetbibatcoramDomino indiesollemnitatissuae,virillemundusetpropemanum exterminabitur,quianonobtulitoblationemDomino temporesuo,portabitsibidelictum

10VeniantfiliiIsraeletfaciantPaschadiesuostatuto, quartadecimadiemensisprimi,intervesperas,atertia partedieiusqueadtertiampartemnoctis;duaeenimpartes dieidanturluciettertiavesperi.

11HocestquodtibipraecepitDominusutfaceresillud intervesperam

12Neclicetilludmactareullotemporelucis,sedtempore proximovesperi,etcomedantilludtemporevesperi,usque

adtertiampartemnoctis,etquidquidremanueritdeomni carneeiusatertiapartenoctisetdeinceps,ignecomburant.

13Etnoncoquentilludaqua,nequecrudumcomedent,sed assabuntigni;cumdiligenteredentillud;caputcum intestinisetpedibuseiusassabuntigni,etosnon confringent:quianullumosineocontereturfiliorumIsrael

14IdcircoDominuspraecepitfiliisIsraelutfacerent Paschaindietemporissuistatuti,etoseiusnonfrangerent; diesenimfestusest,etdiesidoneus,etnoneritpraeteritus dieindiem,etmenseinmensem,sedindiesollemnitatis suaeobservetur

15TuautempraecipefiliisIsraelutfaciantPaschaperdies suos,semelinanno,indietemporesuostatuto:eritque memorialeplacitumcoramDomino:nullaqueplagasuper eoserit,utocciderentautpercutiantilludannum,quo celebraverintPaschaintemporesuo,inomnimodoiuxta praeceptumeius

16ExtrasanctuariumDomininoncomedentillud,sedante sanctuariumDomini;omnisautempopuluscoetusIsrael celebrabitilludintemporesuo

17Omnishomoquiveneritdieillo,comedetilludin sanctuarioDeivestricoramDomino,avigintianniset supra:sicenimscriptumestetpraeceptumestutin sanctuarioDominicomedantillud

18EtcuminvenerintfiliiIsraelinterramquam possidebunt,interramChanaan,eterexerinttabernaculum Dominiinmedioterraeinunatribubussuis,donec sanctuariumDominiaedificeturinterra,venientet celebrentPaschainmediotabernaculiDomini,et immolabuntilludcoramDominopersingulosannos

19EtdiebusquibusdomusaedificabiturinnomineDomini interrahereditatissuae,venientillucetimmolabuntPascha vespereadoccasumsolis,adtertiampartemdiei

20Sanguinemqueeiusofferentsuperlimenaltaris,et adipemeiusponentsuperignemquiestsuperaltare, carnesqueeiusassasignecomedentinatriodomusquae sanctificataestinnomineDomini.

21EtnonpoteruntcelebrarPaschainurbibussuis,neque inulloloconisiantetabernaculumDominietantedomum eius,ubihabitavitnomeneius;etnonaDominorecedent.

22Ettu,Moses,praecipefiliisIsraelutobserventritus Paschae,sicutpraeceptumesttibi;indicaeispersingulos annosetdiesdierumeius,etfestumazymorum,ut comedantazymaseptemdiebus,(et)utfaciantfestumeius, etutofferantoblationemcotidieperseptemdieslaetitiae coramDominosuperaltareDeivestri.

23Namfestinantercelebravistishocfestum,cumegressi essetisexAegyptousqueadintroitumdesertiSur;inlitore marisenimperfecistisillud

CAPITULUML

1EtpostlegemhancostenditibidiesSabbatorumin desertoSinai,quodestinterElimetSinai

2NarravitibidesabbatisterraeinmonteSinai,etannos iubilaeosnarravitibiinsabbatisannorum:annumautem eiusnonnarravitibidonecintroeasterramquampossessuri estis

3Terraquoquesabbatasuacustodietquamdiuinea habitaverint,etannumiubilaeiscient.

4Proptereaconstituitibiannum,hebdomades,etannos,et iubilaea:suntiubilaeaquadragintanovemadiebusAdam usqueaddiemhunc,ethebdomasunaetduoanni:etadhuc quadragintaannisuntaddiscendumpraeceptaDomini, donectranseantinterramChanaan,Jordanemtranseuntes adoccidentem

5Etiubilaeitransibunt,donecIsraelpurgeturabomni culpafornicationum,etimmunditia,etpollutione,et peccato,eterrore,ethabitetcumfiduciaintotaterra,et noneritampliusSatanautullusmalus,etterraeritmunda extemporeilloinaeternum

6EteccemandatumdeSabbatis-scripsi(ea)tibi-et omniaiudicialegumeius.

7Sexdiebuslaborabis:diesseptimusautemsabbatumest DominoDeotuo:nullumopusfacietis,vosetfiliivestri, servietancillaevestrae,etomnejumentumvestrum,et advenaquiesttecum

8Etvirquiineoopusquoddamfecerit,morietur:qui pollueritdiemillum,etquidormieritcumuxoresua,etqui dixeritsealiquidineofacturumesse,proficisceturinea iterfaciensademendumvelvendendum:etquihauserit aquamindequamnonsibiparaveratdiesexto,etqui portaveritonusquoddamadportandumextratabernaculum suumvelextradomumsuam,morietur

9Omneopusnonfacietisindiesabbati,exceptishisquae paraverisvobisdiesexto,utcomedatisetbibatisetquietis, etobservetissabbatumabomniopereindieillo,etut benedicatisDominoDeovestro,quideditvobisdiem festivumetdiemsanctum:diesautemsanctiregniomni Israëlestdieshicindiebuseoruminaeternum

10MagnusenimesthonorquemdeditDominusIsraeli,ut comedantetbibantetsaturenturindiefestohoc,et requiescantabomnilaborequipertinetadlaboremfiliorum hominum,praeterthusadducendumetoblationeset sacrificiacoramDominoperdiesetpersabbata 11HocopussolumfietsabbatisinsanctuarioDominiDei vestri,utexpientproIsraelsacrificiojugiterdedieindiem, inmemorialeplacitumcoramDomino,utrecipiateos semperdedieindiem,sicutpraeceptumesttibi 12Etomnisquiineoopusaliquodfecerit,autiterfecerit, autagrumcoluerit,siveindomosuasivealibi,etqui ignemaccenderit,autiumentovectussit,autnaveinmari iterfaciat,etquipercusseritautocciderit,autbestiamaut avemocciderit,autquibestiamautavemautpiscem ceperit,autquiieiunaveritautbellumfaciatSabbatis: 13VirquifeceritquicquamexhisinSabbato,morietur,ut observentfiliiIsraelSabbatasecundumpraecepta Sabbatorumterrae,sicutscriptumestintabulis,quasdedit inmanusmeas,utscribamtibilegestemporum,ettempora secundumdivisionemdierumsuorumHiccompletaest ratiodivisionisdierum