2 Жылнаама 1-ГЛАВА 1 Дөөттүн уулу Сулайман падышачылыгында бекемделип, Кудай-Теңири аны менен болуп, аны абдан даңазалады. 2 Ошондо Сулайман бүт Ысрайылга, миң башыларга, жүз башыларга, башкаруучуларга жана бүт Ысрайылдын бардык башкаруучуларына, атабабаларынын башчыларына сүйлөдү. 3 Сулайман жана аны менен бирге бүт жамаат Гибондогу бийик жерге жөнөштү. Анткени ал жерде Теңирдин кулу Муса чөлдө жасаган Кудайдын жыйын чатыры бар эле. 4 Кудайдын келишим сандыгын Дөөт КирийатЖеаримден ал үчүн даярдаган жерге алып барды, анткени ал үчүн Иерусалимге чатыр тиккен болчу. 5 Хурдун уулу, Уринин уулу Безалел жасаган жез курмандык чалынуучу жайды Теңирдин жыйын чатырынын алдына койду, Сулайман менен жамаат ага умтулушту. 6 Сулайман ошол жерге жыйын чатырындагы Теңирдин алдындагы жез курмандык чалынуучу жайга барып, анын үстүнө миң бүтүндөй өрттөлүүчү курмандык чалды. 7 Ошол түнү Кудай Сулайманга көрүнүп, ага: «Сага эмне берем деп сура», – деди. 8 Сулайман Кудайга мындай деди: «Сен менин атам Дөөткө чоң ырайым кылып, анын ордуна мени падыша кылып койдуң. 9 Оо, Кудай-Теңир, менин атам Дөөткө берген убадаң бекем болсун, анткени Сен мени жердин топурагындай көп элге падыша кылып койдуң. 10 Мага акылмандык менен билим бер, мен чыгып, бул элдин алдына кире алам. 11 Кудай Сулайманга мындай деди: «Бул сенин жүрөгүңдө болгон үчүн, сен байлыкты, байлыкты, кадыр-баркты да, душмандарыңдын өмүрүн да сураган жоксуң, узак өмүр сураган жоксуң. Мен сени падыша кылып койгон элимди соттош үчүн, өзүң үчүн акылмандык менен билим сурадың. 12 Сага акылмандык жана билим берилген. Мен сага байлыкты, байлыкты, атак-даңкты берем, сенден мурда эч бир падышада болбогондой, сенден кийин дагы эч кимде болбойт. 13 Анан Сулайман Гибондогу бийик жерге, жыйын чатырынын алдынан Иерусалимге келип, Ысрайылга падышачылык кылды. 14 Сулайман майдан арабаларды жана атчандарды чогултту, анын бир миң төрт жүз майдан арабасы жана он эки миң атчаны бар эле, аларды арабалар шаарларына жана падышага Иерусалимге жайгаштырды. 15 Падыша Иерусалимде алтын менен күмүштү таштардай көп кылды, кедр дарактары аны өрөөндө өскөн чынардай кылып жасады. 16 Сулайманга Мисирден аттарды жана зыгыр буласынан жипти алып келди. 17 Алар Мисирден алты жүз күмүш шекелге бир арабаны, бир жүз элүү шекелге ат алып чыгышты.
2-ГЛАВА 1 Сулайман Теңирдин ысымы үчүн үй жана Анын падышалыгы үчүн үй курууну чечти. 2 Сулайман жетимиш он миң кишиге жүк көтөрүүгө, сексен миң кишиге тоо кыркууга, үч миң алты жүз кишиге аларды көзөмөлдөөгө буйруду. 3 Сулайман Тир падышасы Хурамга мындай деп айттырып жиберди: «Сен менин атам Дөөткө үй куруш үчүн, кедр дарагын жибергениңдей, мага да ошондой кыл». 4 Мына, мен өзүмдүн Кудай-Теңиримдин ысмына үй куруп жатам, аны ага арнап, анын алдында жыпар жыттуу зат түтөтүш үчүн, дайыма жаңыртылган нан үчүн, эртең менен жана кечинде бүтүндөй өрттөлүүчү курмандыктар үчүн, ишембилерде, ай жаңырганда, Кудай-Теңирибиздин салтанаттуу майрамдарында. Бул Ысрайыл үчүн түбөлүккө берилген буйрук. 5 Мен курган үй улуу, анткени биздин Кудайыбыз бардык кудайлардан улуу. 6 Асман менен асмандын асманы аны камтый албаса, ага ким үй кура алат? Анда мен киммин, ага үй курайын, анын алдында бүтүндөй өрттөлүүчү курмандыктардан башкасы? 7 Ошондуктан азыр мага алтын, күмүш, жез, темир, кочкул кызыл, кочкул кызыл жана көк түстөгү буюмдарды жасоо үчүн, атам Дөөт дайындаган Жүйүт жеринде жана Иерусалимде мени менен бирге жүргөн амалкөй адамдар менен бирге мүрзө коюуга жөндөмдүү адамды жибер. 8 Мага Лебанондон бал карагайларды, карагайларды жана бал карагайларды да жибер, анткени мен сенин кулдарың Лебанондо жыгач кесүүгө жөндөмдүү экенин билем. Мына, менин кулдарым сенин кулдарың менен болот. 9 Мага көп жыгач даярдаш үчүн, анткени мен кура турган үй кереметтүү болот. 10 Мына, мен сенин кулдарыңа, жыгач кыркуучуларга жыйырма миң кор буудай, жыйырма миң кор арпа, жыйырма миң бат шарап, жыйырма миң бат зайтун майын берем. 11 Тир падышасы Хурам Сулайманга кат аркылуу мындай деп жооп берди: «Теңир Өз элин сүйгөндүктөн, сени аларга падыша кылып койду. 12 Хурам дагы мындай деди: «Асман менен жерди жараткан, Дөөт падышага акылман уул берген, Теңирге үй, Анын падышачылыгы үчүн үй кура турган акылман, акылман уул берген Ысрайылдын Кудай-Теңирине даңк! 13 Эми мен атам Хурамдан акылдуу, куу кишини жибердим. 14 Дандын кыздарынан бир аялдын уулу жана анын атасы Тирдин кишиси болгон, ал алтын, күмүш, жез, темир, таш, жыгач, кызгылт көк, көк, жогорку сапаттагы зыгыр буласынан жана кочкул кызыл түстөгү кийимдерди жасаганга чебер болгон. Сенин куу адамдарыңдын жана атаң Дөөтү мырзамдын куу адамдары менен бирге көрүстөндөрдүн кандай түрү болбосун, ага коюла турган ар кандай шаймандарды табыш үчүн. 15 Ошондуктан мырзам айткан буудайды, арпаны, зайтун майын жана шарапты кулдарына жөнөтсүн.
2 Жылнаама
16 Биз Лебанондон сага канча керек болсо, ошончо отун кыйып, аны деңиз аркылуу Жапага сүзүп алып келебиз. Сен аны Иерусалимге алып бар. 17 Сулайман Ысрайыл жеринде жашаган бардык келгиндерди атасы Дөөт санагандан кийин санап чыкты. Алар жүз элүү миң үч миң алты жүз табылды. 18 Ал алардын алтымыш он миңин жүк көтөрүүчү, сексен миң кишини тоо кыргычы кылып, үч миң алты жүз кишини элди жумушка орноштуруу үчүн дайындады. 3-ГЛАВА 1 Сулайман Мориа тоосунда, Дөөт жебустук Орнандын кырманында Дөөт даярдап койгон жерге Теңир өзүнүн атасы Дөөткө көрүнгөн Иерусалимдеги Теңирдин үйүн кура баштады. 2 Ал өзүнүн падышачылыгынын төртүнчү жылында, экинчи айдын экинчи күнү кура баштады. 3 Булар Сулайманга Кудайдын үйүн курууну үйрөткөн нерселер. Биринчи ченегенде узундугу алтымыш чыканак, туурасы жыйырма чыканак болду. 4 Ийбадаткананын маңдайындагы кире бериш бөлмөнүн узундугу үйдүн туурасына жараша жыйырма чыканак, бийиктиги жүз жыйырма чыканак болуп, анын ичин таза алтын менен каптады. 5 Ал эми чоң үйдү карагай менен курчап, аны таза алтын менен каптап, пальмалар менен чынжырларды орнотту. 6 Ал үйдү кооздук үчүн асыл таштар менен кооздоду, ал эми алтын Парваимдин алтыны эле. 7 Ал үйдү, устундарды, мамыларын, дубалдарын, эшиктерин алтын менен каптады. дубалдарына керуптар коюлган. 8 Ал эң ыйык ийбадаткананы жасады, анын узундугу ийбадаткананын туурасына жараша жыйырма чыканак, туурасы жыйырма чыканак болгон, аны алты жүз талант болгон таза алтын менен каптады. 9 Мыктардын салмагы элүү шекел алтын болду. Ал үстүнкү бөлмөлөрдү алтын менен каптады. 10 Анан ыйык үйдө эки керуп жасап, аларды алтын менен каптады. 11 Керуптардын канаттарынын узундугу жыйырма чыканак эле: бир керуптун бир канаты үйдүн дубалына чейин жетип, беш чыканак эле, экинчи канаты дагы беш чыканак, экинчи керуптун канатына жеткен. 12 Экинчи керуптун бир канаты үйдүн дубалына чейин жетип, беш чыканак эле, экинчи канаты дагы экинчи керуптун канаты менен кошулган беш чыканак эле. 13 Бул керуптардын канаттары жыйырма чыканакка жайылып, алар бутуна турушту, беттери ичкери болчу. 14 Ал көк, ачык кызыл, кочкул кызыл жана жакшы зыгыр буласынан көшөгө жасап, ага керуптарды токту. 15 Ошондой эле үйдүн алдына бийиктиги отуз беш чыканак болгон эки мамы жасады, алардын ар биринин үстү жагындагы баштык беш чыканак болду. 16 Анан чиркөөдөгүдөй чынжыр жасап, мамылардын баштарына кийгизди. Жүз анар жасап, чынжырга байлашты. 17 Анан ийбадаткананын алдына мамыларды орнотту: бирин оң жагына, экинчисин сол жагына. Оң
жагындагыны Жахин, сол жагындагыны Бууз деп атады. 4-БӨЛҮМ 1 Андан тышкары, ал жезден курмандык чалынуучу жай жасады, анын узундугу жыйырма чыканак, туурасы жыйырма чыканак, бийиктиги он чыканак. 2 Ал жээгинен четине чейин он чыканак болгон эриген деңиз жасады. Аны тегерете отуз чыканак сызык курчап турду. 3 Анын астында аны тегерете курчап турган өгүздөрдүн окшоштугу бар эле: бир чыканактан он, деңизди тегерете курчап турган. Эки катар өгүздөр куюлуп жатканда. 4 Ал он эки өгүздүн үстүндө турду: үчөө түндүктү, үчөө батышты, үчөө түштүктү, үчөө чыгышты карап турду. 5 Анын калыңдыгы колдун кеңдиги, чети лилия гүлдөрү менен чөйчөктүн четиндей эле. Ал үч миң мончо кабыл алды. 6 Ошондой эле он жуугуч жасап, бешөөнү оң жагына, бешөөнү сол жагына койду, аларда жууш үчүн. Ал эми деңиз дин кызматчылар жууш үчүн болчу. 7 Анан алтындан он чыракпая жасап, аларды ийбадатканага койду: бешөөнү оңго, бешөөнү солго. 8 Ал он үстөл жасап, аларды ийбадатканага койду, бешөөнү оң жагына, бешөөнү сол жагына койду. Ал алтындан жүз табак жасады. 9 Анан дин кызматчылардын короосун, чоң короону жана короонун эшиктерин жасап, эшиктерин жез менен каптады. 10 Ал деңизди чыгыштын оң жагына, түштүккө каршы койду. 11 Хурам казандарды, күрөктөрдү жана идиштерди жасады. Хурам Сулайман падышага Кудайдын үйү үчүн жасай турган ишин бүтүрдү. 12 Мамылардын үстүндөгү эки мамы, таякчалар жана эки мамылардын үстү жагындагы баштыктар, ошондой эле мамылардын үстүндөгү эки мамычаларды жабуу үчүн эки гүлчамбар; 13 Эки гүлчамбарга төрт жүз анар; Ар бир гүлчамбардын үстүнө эки катар анар, мамылардын үстүндөгү баптардын эки тиштерин жабуу үчүн. 14 Ал тамандарды да жасады, тамандардын үстүнө жуугучтарды жасады. 15 Бир деңиз жана анын астында он эки өгүз. 16 Атасы Хурам Теңирдин үйү үчүн Сулайман падышага казандарды, күрөктөрдү, илгичтерди жана алардын бардык аспаптарын жаркыраган жезден жасады. 17 Падыша аларды Иордан түздүгүнө, Сукот менен Середатанын ортосундагы чопо жерге таштады. 18 Ошентип, Сулайман бул идиштердин баарын абдан көп жасады, анткени жездин салмагын аныктоо мүмкүн болгон жок. 19 Сулайман Кудайдын үйү үчүн бардык идиштерди, алтын курмандык чалынуучу жайды жана нан коюлган үстөлдөрдү жасады. 20 Ошондой эле чырактандылар чырактары менен кошо таза алтындан жасалган.
2 Жылнаама
21 Ал гүлдөрдү, чырактарды жана кычкачтарды алтындан жана эң сонун алтындан жасады. 22 Таза алтындан жыпар жыттуу зат түтөтүлүүчү идиштер, идиштер, кашыктар жана жыпар жыттуу зат түтөтүлүүчү идиштер, ал эми ийбадаткананын кире бериши, анын эң ыйык жайдын ички эшиктери жана ийбадаткананын үйүнүн эшиктери алтындан болгон. 5-ГЛАВА 1 Ошентип, Сулайман Теңирдин үйү үчүн жасаган иштердин баары бүттү. Сулайман атасы Дөөт арнаган нерселердин баарын алып келди. Ал күмүш, алтын жана бардык аспаптарды Кудайдын үйүнүн казынасына койду. 2 Ошондо Сулайман Теңирдин келишим сандыгын Дөөттүн шаарынан, Сиондон алып чыгуу үчүн, Ысрайыл аксакалдарын жана бардык уруу башчыларын, Ысрайыл уулдарынын ата-бабаларынын башчыларын Иерусалимге чогултту. 3 Ошондуктан жетинчи айда болгон майрамга ысрайылдыктардын баары падышага чогулушту. 4 Ысрайылдын бардык аксакалдары келишти. Лебилер келишим сандыгын көтөрүштү. 5 Алар келишим сандыгын, жыйын чатырын жана жыйын чатырынын ичиндеги бардык ыйык идиштерди ыйык кызмат кылуучулар менен лебилер алып чыгышты. 6 Сулайман падыша жана анын алдына чогулган Ысрайылдын бүт жамааты сандыктын алдына койлор менен өгүздөрдү курмандыкка чалышты. 7 Дин кызматчылар Теңирдин келишим сандыгын анын ордуна, ийбадаткананын алдына, эң ыйык жерге, керуптардын канаттарынын астына алып келишти. 8 Анткени керуптар сандык турган жердин үстүнө канаттарын жайып турушкан, ал эми керуптар келишим сандыгын жана анын шыргыйларын үстүн жаап турган. 9 Алар сандыктын шыргыйларын сууруп чыгышты, анткени шыргыйлардын учтары келишим сандыгынын алдынан көрүнүп турду. бирок аларсыз көрүнгөн жок. Ал ушул күнгө чейин бар. 10 Ысрайыл уулдары Мисирден чыкканда, Теңир алар менен келишим түзгөндө, сандыкта Муса Хорепте койгон эки үстөлдөн башка эч нерсе жок болчу. 11 Дин кызматчылар ыйык жайдан чыгышканда, (анткени ошол жерде турган ыйык кызмат кылуучулардын баары ыйыкталышты, бирок күтпөй калышты. 12 Ошондой эле ырчы болгон лебилер, Асаптын, Хемандын, Жедутундун уулдары жана алардын бир туугандары, ак зыгыр кийимчен, жез табактары, псалтериясы жана арфалары бар, курмандык чалынуучу жайдын чыгыш тарабында турушту. 13 Сурнайчылар менен ырчылар биригип, Теңирди даңктап, даңктоо үчүн бир үн чыгарышты. Алар сурнай, жез табак, музыка аспаптары менен үнүн бийик чыгарып, Теңирди даңктап: «Ал жакшы! Анткени анын ырайымы түбөлүктүү. Ошондо үй булутка толуп, Теңирдин үйү.
14 Ошентип, ыйык кызмат кылуучулар булуттан улам кызмат кыла албай калышты, анткени Теңирдин даңкы Кудайдын үйүн толтурган эле. 6-ГЛАВА 1 Ошондо Сулайман мындай деди: «Теңир анын коюу караңгылыкта жашаарын айтты. 2 Бирок мен сага турак-жай курдум, сенин түбөлүк жашай турган жериңди курдум. 3 Падыша жүзүн буруп, Ысрайылдын бүт жамаатына батасын берди, ошондо бүт Ысрайыл жамааты турду. 4 Анан ал мындай деди: «Атам Дөөткө оозу менен айткандарын өз колу менен аткарган Ысрайылдын Кудай-Теңирине даңк! 5 Мен өз элимди Мисир жеринен алып чыккан күндөн бери Мен Ысрайылдын бардык урууларынын ичинен бир да шаарды тандап алган жокмун, ал жерге Менин ысымым болсун деп, үй куруу үчүн. Мен эч кимди өз элим Ысрайылга башкаруучу кылып тандаган эмесмин. 6 Бирок Мен Иерусалимди тандап алдым, ал жерде Менин ысымым бар. Менин элим Ысрайылдын үстүнөн Дөөттү тандадым. 7 Атам Дөөттүн жүрөгүндө Ысрайылдын КудайТеңиринин ысмына үй куруу ниети бар болчу. 8 Бирок Теңир менин атам Дөөткө мындай деди: «Менин ысымыма арнап үй курууну жүрөгүңдө ойлогондуктан, сен жүрөгүңдө болгон үчүн жакшы иш кылдың. 9 Бирок үйдү курба. Ал эми сенин белиңден чыккан уулуң менин ысымыма үй курат. 10 Ошентип, Теңир Өзү айткан сөзүн аткарды, анткени мен атам Дөөттүн бөлмөсүндө туруп, Теңир убада кылгандай, Ысрайылдын тактысына отурдум, Ысрайылдын Кудай-Теңиринин ысымына үй курдум. 11 Мен ага Теңирдин Ысрайыл уулдары менен түзгөн келишими болгон келишим сандыгын койдум. 12 Ал Теңирдин курмандык чалынуучу жайынын алдында бүт Ысрайыл жамаатынын алдында туруп, колдорун сунду. 13 Анткени Сулайман узундугу беш, туурасы беш, бийиктиги үч чыканак жез тосмо жасап, аны короонун ортосуна орноткон эле. 14 Анан мындай деди: «Оо, Ысрайылдын КудайТеңири! Асманда да, жерде да Сендей Кудай жок. Сенин алдыңда бүт жүрөгү менен жүргөн кулдарыңа ырайым кылып, келишимди сактаган. 15 Сен кулуң атам Дөөткө убада кылганыңды сактадың. Оозуң менен сүйлөп, аны бүгүнкүдөй колуң менен аткардың. 16 Ошондуктан, Теңирим, Ысрайылдын Кудайы, өз кулуң Дөөтү менин атам менен бирге: “Менин көз алдымда Ысрайылдын тактысына отура турган адам жок эмес”, – деп айткан убадаңды аткар. Сен менин алдымда жүргөндөй, сенин балдарың Менин мыйзамым боюнча жүрүш үчүн, өз жолуна көңүл бурушсун. 17 Эми, Ысрайылдын Кудай-Теңири, Сенин кулуң Дөөткө айткан сөзүң ырасталсын. 18 Бирок Кудай жер бетинде адамдар менен бирге жашайбы? Мына, асман менен асмандын асманы сени камтый албайт; Мен курган бул үй канчага аз!
2 Жылнаама
19 Ошондуктан кулуңдун сыйынуусун жана жалынуусун урматта, Теңирим, менин Кудайым, кулуңдун Сенин алдыңда тилеген үнүн жана сыйынуусун угуу үчүн. 20 Бул үйгө күнү-түнү көзүң ачык болушу үчүн, сен ошол жерге өз ысымыңды коём деп айткан жерге. Сенин кулуңдун бул жакка сыйынып жаткан тиленүүсүн угуу үчүн. 21 Ошондуктан кулуңдун жана сенин элиң Израилдин бул жерге карата тиленүүлөрүн ук. жана укканыңда кечир. 22 Эгерде кимдир бирөө жакынына каршы күнөө кылса, анда ага ант берүү үчүн ант берилсе, анда ант ушул үйдөгү сенин курмандык чалынуучу жайыңдын алдына келсе. 23 Ошондо сен асмандан ук, ошондой кыл, кулуңду сотто, мыйзамсыздардын жазасын бер, анын жолун өз башы менен жазала. жана адилди актоо менен, ага өзүнүн адилдигине жараша берүү менен. 24 Эгерде сенин элиң Ысрайыл душмандын алдында оор абалга түшүп калса, анткени алар сага каршы күнөө кылышты. кайтып келип, Сенин ысымыңды тааныйт, бул үйдө сенин алдыңда сыйынып, жалыныпжалбарат. 25 Ошондо сен асмандан ук, өз элиң Ысрайылдын күнөөсүн кечир, аларды Сен аларга жана алардын атабабаларына берген жерге кайра алып кел. 26 Асман жабылып, жамгыр жаабай турганда, анткени алар сага каршы күнөө кылышты. Эгер алар бул жерге сыйынып, Сенин ысымыңды моюнга алып, күнөөсүнөн кайтышса, Сен аларды кыйнаганда. 27 Ошондо сен асмандан ук, кулдарың менен Ысрайыл элиңдин күнөөсүн кечир. Өз элиңе мураска берген жериңе жамгыр жаадыр. 28 Эгерде өлкөдө ачарчылык болсо, жугуштуу оору, жардыруу, көк, чегиртке же курт чыкса, Эгерде алардын душмандары өз жеринин шаарларында аларды курчоого алышса; кандайдыр бир оору же оору болбосун: 29 Ошондо ар ким өз жарасын жана өз кайгысын билип, бул үйдө колдорун сунса, кимдир бирөө же сенин бүт элиң Ысрайыл үчүн кандай сыйынуу же кандай жалынуу айтылат? 30 Ошондо сен өзүң жашаган жериңден асмандан ук, кечир, ар кимге өзүнүн жүрөгүн билген бардык жолдоруна жараша жазасын бер. (Анткени сен адам баласынын жүрөгүн гана билесиң.) 31 Сен биздин ата-бабаларыбызга берген жерде жашашса, алар Сенден коркуп, сенин жолуң менен жүрүшсүн. 32 Сенин элиң Ысрайылдан эмес, Сенин улуу ысымың, күчтүү колуң жана сунулган колуң үчүн алыскы өлкөдөн келген келгин жөнүндө. бул үйдө келип намаз окушса; 33 Ошондо сен асмандан, жашаган жериңден ук, келгин сени эмнеге чакырса, ошонун баарын кыл. Жер жүзүндөгү бардык элдер Сенин ысымыңды билишсин, Сенин элиң Ысрайылдай болуп, Сенден коркушсун жана мен курган бул үй Сенин ысымың менен аталганын билиши үчүн. 34 Эгерде сенин элиң сен жиберген жол менен душмандары менен согушууга чыгып, сен тандап алган
бул шаарга жана сенин ысымың үчүн Мен курган үйгө сыйынышса, 35 Анан сен асмандан алардын сыйынуусун жана жалынуусун ук жана алардын ишин сакта. 36 Эгерде алар сага каршы күнөө кылышса, (анткени күнөө кылбаган адам жок), сен аларга каарданып, аларды душмандарынын алдына салып бер, ошондо алар туткундалып, алыс же жакын жерге алып кетишет. 37 Эгерде алар туткундалып кеткен жерде өздөрүн ойлошсо, жана туткундалып жүргөн жеринде сага кайрылып: “Биз күнөө кылдык, жамандык кылдык, жамандык кылдык”, – деп сыйынышса. 38 Эгерде алар туткундалып кеткен жерине бүт жүрөгү менен, бүт жаны менен кайтып келип, алардын атабабаларына берген жери, сен тандап алган шаар жана сенин ысымың үчүн курган үйү үчүн сыйынышса. 39 Ошондо сен асмандан, өзүң жашаган жайдан алардын сыйынуусун жана жалынууларын ук, алардын ишин сакта, өз элиңдин сага каршы күнөө кылганын кечир. 40 Эми, Кудайым, сенин көзүң ачык болсун, кулагың ушул жерде кылынган сыйынууга кулак салсын. 41 Эми, Теңир Кудай, өз жайыңа кел, өзүңдүн күчүңдүн келишим сандыгың! 42 Оо, Кудай-Теңир, Өзүңдүн майланганыңдын жүзүн бурба, Өз кулуң Дөөттүн ырайымын эсте. 7-ГЛАВА 1 Сулайман сыйынууну аяктагандан кийин, асмандан от түшүп, бүтүндөй өрттөлүүчү курмандыктар менен курмандыктарды жалмап кетти. Теңирдин даңкы үйгө толду. 2 Дин кызматчылар Теңирдин үйүнө кире алышкан жок, анткени Теңирдин даңкы Теңирдин үйүнө толуп калган эле. 3 Ысрайыл уулдары оттун кантип түшүп жатканын, Теңирдин даңкынын үйгө түшкөнүн көргөндө, тротуардын үстүнө жүздөрүн ийип таазим кылышты да, Теңирди даңктап: «Ал жакшы! Анткени анын ырайымы түбөлүктүү. 4 Ошондо падыша менен бүт эл Теңирдин алдында курмандык чалды. 5 Сулайман падыша курмандыкка жыйырма эки миң өгүз, жүз жыйырма миң кой чалды. Ошентип, падыша жана бүт эл Кудайдын үйүн арнады. 6 Дин кызматчылар өздөрүнүн кызматын күтүп турушту, лебилер да Теңирди даңктоо үчүн Дөөт падыша жасаган Теңирдин музыкалык аспаптары менен, анткени Дөөт алардын кызматы аркылуу даңктаганда, Анын ырайымы түбөлүктүү, анткени анын ырайымы түбөлүктүү. Дин кызматчылар алардын алдында сурнай тартып, бүт ысрайылдыктар турду. 7 Сулайман Теңир үйүнүн алдындагы короонун ортосун ыйыктады, анткени ал ошол жерде бүтүндөй өрттөлүүчү курмандыктар менен тынчтык курмандыгынын майын чалды, анткени Сулайман жасаган жез курмандык чалынуучу жай бүтүндөй өрттөлүүчү курмандыктарды, нан курмандыктарын жана майды ала алган жок. 8 Ошол эле учурда Сулайман жана аны менен бирге бүт ысрайылдыктар, Хаматтын кире беришинен Мисир
2 Жылнаама
дарыясына чейинки абдан чоң жамаат жети күн майрам өткөрүштү. 9 Сегизинчи күнү алар салтанаттуу жыйын өткөрүштү, анткени курмандык чалынуучу жайды жети күн, жети күн майрам өткөрүштү. 10 Жетинчи айдын жыйырма үчүнчү күнү ал Теңирдин Дөөткө, Сулайманга жана анын элине Ысрайылга көрсөткөн жакшылыктарына кубанып, кубанып, элди чатырларына жөнөттү. 11 Сулайман Теңирдин үйүн да, падышанын үйүн да бүтүрдү, Теңирдин үйүндө жана өз үйүндө Сулаймандын жүрөгүнө эмне келсе, ошонун баарын ийгиликке жеткирди. 12 Теңир түн ичинде Сулайманга көрүнүп, ага мындай деди: «Мен сенин сыйынуңду уктум, бул жерди өзүмө курмандык чалынуучу үй үчүн тандап алдым. 13 Жамгыр жаабасын деп асманды жаап алсам, чегирткелерге жерди жутуп салууну буйрусам, же элиме жугуштуу оору жиберсем. 14 Эгерде Менин ысымым менен аталган Менин элим момун болуп, сыйынышса, Менин жүзүмдү издесе, жана өздөрүнүн мыйзамсыз жолдорунан бурулса. Ошондо мен асмандан угуп, алардын күнөөсүн кечирем, жерин айыктырам. 15 Эми менин көзүм ачылат, кулагым ушул жерде кылынган сыйынууга көңүл бурат. 16 Менин ысымым ал жерде түбөлүк болушу үчүн, азыр Мен бул үйдү тандап алып, ыйыктадым. 17 Эгерде сен атаң Дөөтүдөй болуп, менин алдымда жүрсөң, мен сага буйруганымдын бардыгын кылсаң, Менин көрсөтмөлөрүм менен мыйзамдарымды аткарсаң. 18 Ошондо мен сенин атаң Дөөт менен келишим түзгөнүм боюнча, сенин падышачылыгыңдын тактысын бекемдейм: “Ысрайылдын башкаруучусу сени калтырбайт. 19 Эгерде силер бурулуп, Менин алдыңарда койгон мыйзамдарым менен осуяттарымды таштап, башка кудайларга кызмат кылып, аларга табынсаңар. 20 Ошондо Мен аларга берген жеримден аларды тамыры менен жулуп салам. Мен өз атым үчүн ыйыктаган бул үйдү көзүмдөн кууп жиберем, аны бардык элдер арасында накыл сөз жана сөз болот. 21 Бул бийик үй анын жанынан өткөндөрдүн баарын таң калтырат. Ошондо ал: “Теңир бул жерге жана бул үйгө эмне үчүн мындай кылды? 22 Ошондо мындай деп жооп берилет: «Алар Мисир жеринен алып чыккан ата-бабаларынын КудайТеңирин таштап, башка кудайларга карманып, аларга табынышкан жана аларга кызмат кылгандыктан, ал алардын башына бул жамандыктын баарын алып келди». 8-ГЛАВА 1 Сулайман Теңирдин үйүн жана өз үйүн курган жыйырма жылдын аягында ушундай болду. 2 Хурам Сулайманга кайтарып берген шаарларды Сулайман куруп, Ысрайыл уулдарын ошол жерге жайгаштырды. 3 Сулайман Хаматсобага барып, аны жеңди.
4 Ал чөлдө Тадморду жана Хаматта курган бардык кампа шаарларын курду. 5 Ошондой эле үстүнкү Бет-Хоронду жана ылдыйкы Бет-Хоронду дубалдары, дарбазалары жана темир торлору менен тосулган шаарларды курду. 6 Баалатты, Сулаймандын бардык кампа шаарларын, бардык майдан араба шаарларын, атчандардын шаарларын, Сулайман Иерусалимде, Лебанондо жана анын карамагындагы бүт жерде курууну каалагандардын бардыгын. 7 Хеттиктердин, аморлуктардын, периздердин, хибиликтердин жана жебустуктардын ысрайылдыктардан калган бүт эли. 8 Ал эми Ысрайыл уулдары жеген жок, ошол жерде алардын артынан калган уулдарынан Сулайман ушул күнгө чейин салык төлөп турду. 9 Ал эми Сулайман Ысрайыл уулдарынан өз иши үчүн кул кылган жок. Бирок алар жоокерлер, анын башчыларынын башчылары, арабалар менен атчандардын башчылары эле. 10 Булар Сулайман падышанын элди башкарган эки жүз элүү башчысы болгон. 11 Сулайман фараондун кызын Дөөттүн шаарынан өзү курган үйгө алып келди, анткени ал: «Менин аялым Ысрайыл падышасы Дөөттүн үйүндө жашабайт, анткени Теңирдин келишим сандыгы келген жерлер ыйык», – деди. 12 Анан Сулайман Теңирге арнап бүтүндөй өрттөлүүчү курмандыктарды Теңирдин кире беришинин алдына курган курмандык чалынуучу жайда чалды. 13 Күн сайын белгилүү бир өлчөмдөн кийин, Мусанын буйругу боюнча, ишемби күндөрдө, ай жаңырганда жана салтанаттуу майрамдарда жылына үч жолу, ачыткысыз нан майрамында, жумалар майрамында жана жыйын чатырлары майрамында курмандык чалгыла. 14 Ал атасы Дөөттүн буйругуна ылайык, ыйык кызмат кылуучуларды даңктап, кызмат кылышы үчүн, алардын кызмат кылуусу үчүн, лебилерди дайындады, алар күнүмдүк милдети боюнча, ыйык кызмат кылуучуларды даңктап, кызмат кылышы үчүн, дарбазачыларды да ар бир дарбазанын алдындагы кезек күтүштү, анткени Кудайдын кишиси Дөөт ушундай буйрук кылган. 15 Алар падышанын ыйык кызмат кылуучулар менен лебилерге берген буйругунан эч кандай маселе же кенч боюнча четтеген жок. 16 Сулаймандын бардык иштери Теңир үйүнүн пайдубалынын түптөлгөн күнүнө чейин жана ал аяктаганга чейин даярдалган. Ошентип, Жахабанын үйү жеткилең болду. 17 Анан Сулайман Эдом жериндеги деңиз жээгиндеги Эсион-Геберге жана Элотко жөнөдү. 18 Хурам ага өзүнүн кулдары менен кемелерди жана деңизди билген кулдарды жиберди. Алар Сулаймандын кулдары менен Опирге барышты да, ал жерден төрт жүз элүү талант алтын алып, Сулайман падышага алып келишти.
2 Жылнаама
9-ГЛАВА 1 Шебанын ханышасы Сулаймандын атагын укканда, Сулайманды сынап көрүү үчүн Иерусалимге абдан чоң тобу, жыпар жыттуу заттарды ташыган төөлөрү, көп алтыны, асыл таштары менен келди. 2 Сулайман ага бардык суроолорун айтып берди, Сулаймандан жашырылган эч нерсе жок болчу. 3 Шеба ханышасы Сулаймандын акылмандыгын жана ал курган үйдү көргөндө, 4 Анын дасторконунун тамагы, кулдарынын отурушу, кызматчыларынын катышуусу, кийимдери; Анын шарап сунуучулары жана алардын кийимдери; Ал Теңирдин үйүнө көтөрүлүп кеткен. анын ичинде эч кандай рух жок болчу. 5 Анан ал падышага мындай деди: «Мен өз жеримде сенин иштериң жана акылмандыгың жөнүндө уктум. 6 Бирок мен алардын сөздөрүнө ишенген жокмун, бирок мен келгенден кийин, муну менин көзүм көргөнгө чейин ишенген жокмун. 7 Сенин кишилериң бактылуу, сенин алдыңда дайыма туруп, акылмандыгыңды уккан кулдарың бактылуу. 8 Кудай-Теңириңе даңк! 9 Ал падышага жүз жыйырма талант алтынды, жыпар жыттуу заттарды жана асыл таштарды берди. 10 Ошондой эле Хурамдын кулдары менен Сулаймандын Опирден алтын алып келген кулдары алкум дарактары менен асыл таштарды алып келишти. 11 Падыша алгум дарагынан Теңирдин үйүнө жана падыша сарайына террасаларды жасады, ырчылар үчүн арфалар менен забурларды жасады. 12 Сулайман падыша Шеба ханышасынын падышага эмнени кааласа, ошонун баарын берди. Ошентип, ал кулдары менен өз жерине кетти. 13 Сулайманга бир жылда келген алтындын салмагы алты жүз сексен алты талант алтын болду. 14 Бабалар менен соодагерлер алып келген нерселеринен тышкары. Аравиянын бардык падышалары менен башкаруучулары Сулайманга алтын-күмүш алып келишти. 15 Сулайман падыша алтындан эки жүз бута жасады: бир бутага алты жүз шекел алтын кетти. 16 Ал алтындан үч жүз калкан жасады, бир калканга үч жүз шекел алтын кетти. Падыша аларды Лебанон токоюнун үйүнө койду. 17 Падыша пилдин сөөгүнөн чоң такты жасап, аны таза алтын менен каптады. 18 Тактыга алты тепкич бар болчу, алар тактынын эки тарабында тактыга бекитилип коюлган алтындан жасалган таман таман, ал эми тактынын жанында эки арстан турган. 19 Алты тепкичтин бир капталында, экинчи жагында он эки арстан турду. Эч бир падышачылыкта андай нерсе болгон эмес. 20 Сулайман падышанын суусундук ичүүчү идиштеринин баары алтындан, Лебанон токоюнун үйүндөгү бардык идиштер таза алтындан эле. Сулаймандын күндөрүндө эч нерсе айтылган эмес. 21 Анткени падышанын кемелери Хурамдын кулдары менен Таршишке жөнөшчү: Таршыш кемелери үч жылда бир жолу алтын, күмүш, пилдин сөөгүн, маймылдар менен тоосторду алып келип турчу.
22 Сулайман падыша байлык жана акылмандык жагынан жер жүзүндөгү бардык падышаларды басып өттү. 23 Жер жүзүндөгү бардык падышалар Сулаймандын жүрөгүнө Кудай салган акылмандыгын угуш үчүн, анын катышуусун издешти. 24 Алар ар бири өз белектерин, күмүш идиштерин, алтын идиштерин, кийимдерин, жабдыктарын, жыпар жыттуу заттарды, аттар менен качырларды жыл сайын алып келишти. 25 Сулаймандын аттар менен майдан арабалар үчүн төрт миң сарайы жана он эки миң атчаны бар эле. Ал аларды арабалар шаарларында жана Иерусалимде падыша менен бирге белек кылды. 26 Ал дарыядан пелиштиликтердин жерине чейин жана Мисирдин чек арасына чейинки бардык падышаларга падышачылык кылды. 27 Падыша Иерусалимде күмүштөн таш кылып, кедр дарагын жапыз түздүктөрдө өскөн чынардай кылып жасады. 28 Алар Мисирден жана бардык жерлерден Сулайманга аттарды алып келишти. 29 Сулаймандын калган иштери, биринчи жана акыркы иштери Натан пайгамбардын китебинде, шилондук Ахиянын пайгамбарлыгында жана көрөгөч Идонун Небаттын уулу Жаробамга каршы көргөн аяндарында жазылган эмеспи? 30 Сулайман Иерусалимде бүт Ысрайылга кырк жыл падышачылык кылды. 31 Сулайман ата-бабаларына кошулду, анын сөөгү атасы Дөөттүн шаарына коюлду, анын ордуна уулу Рехабам падыша болду. 10-ГЛАВА 1 Рехабам Шекемге кетти, анткени бүт ысрайылдыктар аны падыша кылыш үчүн Шекемге келишкен. 2 Сулайман падышанын жанынан качып кеткен Мисирде жүргөн Небат уулу Жаробам муну укканда, Жаробам Мисирден кайтып келди. 3 Алар киши жиберип, аны чакырышты. Жаробам менен бүт Ысрайыл келип, Рехабамга мындай дешти: 4 Сенин атаң биздин моюнтуругубузду оор кылды, ошондуктан сен атаңдын оор түйшүгүн, ал бизге жүктөгөн оор моюнтуругун бир аз жеңилдет, ошондо биз сага кызмат кылабыз. 5 Анан аларга: «Үч күндөн кийин мага кайра келгиле», – деди. Ошондо эл тарап кетишти. 6 Рехабам падыша атасы Сулаймандын көзү тирүү кезинде анын алдында турган карыялар менен кеңешип: «Бул элге жооп кайтарайын деп мага кандай кеңеш бересиңер? 7 Ошондо алар ага: «Эгер сен бул элге жакшылык кылсаң, аларды жактырсаң, аларга жакшы сөз айтсаң, алар сага түбөлүк кулдар болушат», – дешти. 8 Бирок ал карыялар айткан кеңешти таштап, анын алдында турган аны менен бирге тарбияланган уландар менен кеңешти. 9 Анан аларга: «Атаңардын мойнубузга салган моюнтурукту бир аз жеңилдеткиле?» – деп, мага айткан бул элге кандай кеңеш бересиңер?
2 Жылнаама
10 Аны менен бирге тарбияланган уландар ага мындай дешти: «Сени менен сүйлөшкөн элге мындай деп жооп бер: “Сенин атаң биздин моюнтуругубузду оорлотуп койду, бирок сен аны бизге бир аз жеңилдетесиң. Аларга мындай деп айт: “Менин манжам атамдын белинен жоон болот”. 11 Анткени атам силерге оор моюнтурукту салса, мен силердин мойнуңарга ого бетер жүктөйм: атам сени камчы менен жазалады, мен сени чаяндар менен жазалайм. 12 Падыша: «Үчүнчү күнү мага кайра келгиле», – деп буйругандай, Жаробам бүт эл менен үчүнчү күнү Рехабамга келишти. 13 Падыша аларга орой жооп берди. Рехабам падыша карылардын кеңешин четке какты. 14 Жигиттердин кеңешине ылайык, аларга мындай деп жооп берди: «Атам силердин моюнтуругуңарды оорлотуп койгон, бирок мен ага кошом: атам силерди камчы менен жазалады, мен болсо чаяндар менен жазалайм». 15 Падыша элдин айтканын укпай койду, анткени Теңир шилондук Ахия аркылуу Небаттын уулу Жаробамга айткан сөзүн аткарышы үчүн, Кудайдан болгон. 16 Бүт ысрайылдыктар падышанын аларды укпай турганын көргөндө, эл падышага мындай деп жооп беришти: «Дөөттө биздин үлүшүбүз кандай? Жышайдын уулунан биздин энчибиз жок: ар бириңер өз чатырыңа баргыла, Ысрайыл, эми Дөөт, өз үйүңө кара. Ошентип, бүт Ысрайыл өз чатырларына жөнөдү. 17 Ал эми Жүйүттүн шаарларында жашаган Ысрайыл уулдарына Рехабам падышачылык кылды. 18 Ошондо Рехабам падыша салык төлөөчү Адорамды жиберди. Ысрайыл уулдары аны таш бараңга алып, ал өлдү. Бирок Рехабам падыша аны арабасына салып, Иерусалимге качыш үчүн тездетти. 19 Ысрайыл ушул күнгө чейин Дөөттүн үйүнө каршы козголоң чыгарды. 11-ГЛАВА 1 Рехабам Иерусалимге келгенде, падышачылыкты кайрадан Рехабамга алып келүү үчүн, Ысрайыл менен согушуу үчүн, Жүйүт менен Бенжеминдин үйлөрүнөн тандалган жүз сексен миң жоокерди чогултту. 2 Бирок Кудайдын кишиси Шемаяга Теңирден сөз болуп, мындай деди: 3 Жүйүт падышасы Сулаймандын уулу Рехабамга жана Жүйүт менен Бенжемин жериндеги бүт Ысрайылга мындай деп айт: 4 Теңир мындай дейт: “Бир туугандарыңар менен салгылашпагыла, барбагыла, ар бириңер өз үйүнө кайткыла, анткени бул менден болду”. Алар Теңирдин айткандарын аткарып, Жаробамга каршы аттанбай кайтышты. 5 Рехабам Иерусалимде жашап, Жүйүт жеринде коргонуу үчүн шаарларды курду. 6 Ал Бетлехемди, Этамды жана Текояны курду. 7 Бетсур, Шоко жана Адуллам, 8 Гат, Мареша жана Зип, 9 Адорайым, Лакиш жана Азека,
10 Сора, Айалон жана Хеброн, алар Жүйүт жериндеги жана Бенжеминдер менен курчалган шаарлар. 11 Ал чептерди бекемдеп, аларга башчыларды, тамакаш, май жана шарап кампаларын койду. 12 Ар бир шаарга калкандарды, найзаларды коюп, аларды абдан күчтүү кылды, Жүйүт менен Бенжеминди колдоду. 13 Бүт Ысрайылдагы ыйык кызмат кылуучулар менен лебилер өздөрүнүн бардык аймактарынан ага келишти. 14 Анткени лебилер өздөрүнүн тегерек-четтерин, ээликтерин таштап, Жүйүт менен Иерусалимге келишти, анткени Жаробам жана анын уулдары аларды Теңирге ыйык кызмат кылуудан баш тартышкан. 15 Ал аны бийик жерлерге, жиндерге жана өзү жасаган музоолорго ыйык кызмат кылуучулар кылып дайындады. 16 Алардан кийин Ысрайылдын бардык урууларынын ичинен Ысрайылдын Кудай-Теңирин издөөгө ниет кылгандар ата-бабаларынын Кудай-Теңирине курмандык чалыш үчүн Иерусалимге келишти. 17 Ошентип, алар Жүйүт падышачылыгын бекемдеп, Сулаймандын уулу Рехабамды үч жыл бекемдешти, үч жыл Дөөт менен Сулаймандын жолу менен жүрүштү. 18 Рехабам ага Дөөттүн уулу Жеримоттун кызы Махалатты жана Жышайдын уулу Элиаптын кызы Абихайылды аялдыкка алды. 19 Алар ага бала төрөп беришти. Жеуш, Шамария жана Захам. 20 Андан кийин Абышаломдун кызы Мааханы алды. Алар ага Абияны, Аттайды, Зизаны жана Шеломитти төрөп беришти. 21 Рехабам Абышаломдун кызы Мааханы бардык аялдары менен токолдорунан да жакшы көрчү, анткени ал он сегиз аял, алтымыш токол алып, жыйырма сегиз уул, алтымыш кыз төрөдү. 22 Рехабам Мааханын уулу Абияны бир туугандарынын башчысы кылып дайындады, анткени ал аны падыша кылам деп ойлоду. 23 Ал акылмандык кылып, бардык балдарын Жүйүт менен Бенжеминдин бардык жерлерине, чептүү шаарлардын баарына таратып жиберди, аларга көп тамак берди. Ал көп аял алууну каалаган. 12-ГЛАВА 1 Рехабам падышачылыкты орнотуп, бекемделгенден кийин, Теңирдин мыйзамын жана аны менен бирге бүт Ысрайылды таштап койду. 2 Мисир падышасы Рехабамдын падышачылыгынын бешинчи жылында Теңирге каршы кылмыш кылганы үчүн, Шишак Иерусалимге каршы чыкты. 3 Он эки жүз майдан арабасы жана алтымыш миң атчаны бар, аны менен Мисирден келгендердин саны жок эле. лубимдер, суккиимдер жана эфиопиялыктар. 4 Ал Жүйүт жериндеги тосулган шаарларды басып алып, Иерусалимге келди. 5 Ошондо Шемая пайгамбар Рехабамга жана Шишактын айынан Иерусалимге чогулган Жүйүт төрөлөрүнө келип, аларга мындай деди: «Теңир мындай дейт: “Силер Мени таштап кеттиңер, ошондуктан Мен да силерди Шишактын колуна тапшырдым.
2 Жылнаама
6 Ошондо Ысрайыл төрөлөрү менен падыша моюн сунган. Алар: «Теңир адилеттүү», – дешти. 7 Теңир алардын момун болгонун көргөндө, Шемаяга Теңирден сөз болуп, мындай деди: «Алар өздөрүн басынтты. Ошондуктан Мен аларды жок кылбайм, тескерисинче, аларга бир аз куткарам. Менин каарым Шишактын колу менен Иерусалимге төкпөйт. 8 Бирок алар анын кулдары болушат. Алар менин кызматымды жана өлкөлөрдүн падышалыктарынын кызматын билишсин. 9 Ошентип, Мисир падышасы Шишак Иерусалимге каршы чыгып, Теңир үйүнүн жана падышанын үйүндөгү байлыктарды алып кетти. Ал баарын алып кетти, Сулайман жасаган алтын калкандарды да алып кетти. 10 Анын ордуна Рехабам падыша жезден калкандар жасап, аларды падыша үйүнүн кире беришин кайтарган сакчылардын башчысына тапшырды. 11 Падыша Теңирдин үйүнө киргенде, күзөтчүлөр келип, аларды алып келип, кайра кароолчу бөлмөгө киргизди. 12 Ал өзүн басынтканда, аны жок кылгысы келбей, Теңирдин каары кайнады, Жүйүт жеринде да жакшы болду. 13 Ошентип, Рехабам падыша Иерусалимде күчтөнүп, падышалык кылды, анткени Рехабам такка отурганда кырк бир жашта эле, ал Теңир өзүнүн ысмын коюу үчүн Ысрайылдын бардык урууларынан тандап алган Иерусалим шаарында он жети жыл падышачылык кылды. Анын энесинин аты амондук Наама болчу. 14 Ал жамандык кылды, анткени ал жүрөгүн Теңирди издөөгө даярдабаган. 15 Рехабамдын биринчи жана акыркы иштери Шемая пайгамбардын жана көрөгөч Идонун китебинде санжырага жазылган эмес беле? Рехабам менен Жаробамдын ортосунда дайыма согуш болуп турду. 16 Рехабам ата-бабаларына кошулуп, Дөөттүн шаарына коюлду, анын ордуна уулу Абия падыша болду. 13-ГЛАВА 1 Жаробам падышанын он сегизинчи жылында Абия Жүйүткө падыша болду. 2 Ал Иерусалимде үч жыл падышачылык кылды. Анын энесинин аты да Гибалык Уриелдин кызы Михей эле. Абия менен Жаробамдын ортосунда согуш болду. 3 Абия эр жүрөк жоокерлерден, төрт жүз миң тандалган жоокерден куралды. Жаробам да ага каршы сегиз жүз миң тандалган эр жүрөк жоокери менен согушту. 4 Абия Эпрайым тоосундагы Земарайым тоосуна туруп, мындай деди: «Жаробам жана бүт Ысрайыл, мени уккула. 5 Ысрайылдын Кудай-Теңири Ысрайылдын падышачылыгын Дөөткө, ага да, анын уулдарына да туз келишими менен түбөлүккө бергенин билбейсиңерби? 6 Бирок Дөөттүн уулу Сулаймандын кулу Небаттын уулу Жаробам көтөрүлүп, өз мырзасына каршы чыкты. 7 Анын жанына курулай адамдар, жалгандын уулдары чогулуп, Сулаймандын уулу Рехабамга каршы
бекемделишти, анткени Рехабам жаш, боорукер, аларга туруштук бере алган жок. 8 Эми силер Дөөттүн уулдарынын колундагы Теңирдин падышачылыгына туруштук берем деп ойлойсуңар. Силер абдан көпсүңөр, силер менен бирге Жаробам силерди кудай кылып койгон алтын музоолор бар. 9 Теңирдин ыйык кызмат кылуучуларын, Арундун уулдарын жана лебилерди кууп чыгып, башка элдерге окшоп, силерди ыйык кызмат кылуучулар кылып койгон жоксуңарбы? Ошентип, ким өзүн арнаганга бир букачар жана жети кочкор менен келсе, ал кудай эместердин дин кызматчысы болсун. 10 Ал эми биз болсок, Теңир биздин Кудайыбыз, биз Аны таштаган жокпуз. Ал эми Теңирге кызмат кылган дин кызматчылар – Арундун уулдары, лебилер өз иштерин күтүшөт. 11 Алар Теңирге ар күнү эртең менен жана кечинде бүтүндөй өрттөлүүчү курмандыктар менен жыпар жыттуу зат түтөтүшөт. Ар күнү кечинде күйгүзүш үчүн, анын чырактары менен алтын чырактанды, анткени биз Кудай-Теңирибиздин буйругун аткарабыз. Бирок силер аны таштап кеттиңер. 12 Мына, Кудай Өзү биз менен, биздин башчыбыз жана анын ыйык кызмат кылуучулары сурнай тартып, силерге каршы кыйкырыш үчүн. Оо, Ысрайыл уулдары, ата-бабаларыңардын Кудай-Теңири менен согушпагыла. Анткени ийгиликке жете албайсыңар. 13 Бирок Жаробам алардын артынан буктурма койду, алар Жүйүттөрдүн алдында, буктурма алардын артында калды. 14 Жүйүт артына караса, алдыда да, артта да согуш жүрүп жаткан экен, алар Теңирди чакырышты, дин кызматчылар сурнай тартып жатышат. 15 Ошондо Жүйүттүн кишилери кыйкырышты, Жүйүт уулдары кыйкырып жатканда, Кудай Абия менен Жүйүттүн алдында Жаробам менен бүт Ысрайылды кырды. 16 Ысрайыл уулдары Жүйүттүн алдынан качып жөнөштү, Кудай аларды алардын колуна салып берди. 17 Абия менен анын эли аларды катуу кыргынга учуратышты, ысрайылдыктардын беш жүз миң тандалган кишиси өлдү. 18 Ошол убакта Ысрайыл уулдары талкаланып, Жүйүт уулдары жеңишке жетишти, анткени алар атабабаларынын Кудай-Теңирине таянышкан. 19 Абия Жаробамдын артынан кууп жетип, андан шаарларды: Бейтелди жана ага караштуу шаарларды, Жешананы жана ага караштуу шаарларды, Эпрейнди жана анын шаарларын тартып алды. 20 Абиянын күндөрүндө Жаробам кайра калыбына келген жок, Теңир аны өлтүрдү, ал өлдү. 21 Бирок Абия күчтүү болуп, он төрт аял алып, жыйырма эки уул жана он алты кыз төрөдү. 22 Абиянын калган иштери, анын жолдору жана сөздөрү Идо пайгамбардын аңгемесинде жазылган. 14-ГЛАВА 1 Абия ата-бабаларына кошулду, анын сөөгүн Дөөттүн шаарына коюшту, анын ордуна уулу Аса падыша болду. Анын убагында жер он жыл тынч болчу.
2 Жылнаама
2 Аса Кудай-Теңиринин көз алдында жакшы жана туура иштерди кылды. 3 Анткени ал бөтөн кудайлардын курмандык чалынуучу жайларын, бийик жерлерди талкалады, буркандарды талкалады, бактарды кыйды. 4 Анан Жүйүттөргө ата-бабаларынын Кудай-Теңирин издеп, мыйзам менен осуятты аткарууну буйруду. 5 Ал Жүйүттүн бардык шаарларынан бийик жерлерди жана буркандарды жок кылды, падышачылык анын алдында тынч эле. 6 Ал Жүйүт жерине тосулган шаарларды курду, анткени ал жерде тынчтык болгон, ал жылдары согуш болгон эмес. Анткени Теңир ага тынчтык берген. 7 Ошондо ал Жүйүткө мындай деди: «Бул шаарларды куруп, алардын тегерегине дубалдарды, мунараларды, дарбазаларды, тосмолорду жасайлы, ал эми жер биздин алдыбызда. Анткени биз Кудай-Теңирибизди издедик, Аны издедик, Ал бизге ар тараптан тынчтык берди. Ошентип, алар куруп, гүлдөштү. 8 Асанын Жүйүт жеринен үч жүз миң кишиден куралган буталары менен найзалуу аскерлери бар эле. Калкан көтөргөн жана жаа тарткан Бенжемин уулдарынан эки жүз сексен миң киши. 9 Аларга каршы эфиопиялык Зерак миң миң аскери жана үч жүз майдан арабасы менен чыкты. Марешага келди. 10 Ошондо Аса ага каршы чыкты, алар Марешадагы Сепата өрөөнүндө тизилип салгылашышты. 11 Аса өзүнүн Кудай-Теңирине жалынып: «Теңир! Анткени биз Сага таянабыз жана Сенин ысымың менен бул элге каршы чыгабыз. Оо, Теңир, Сен биздин Кудайыбызсың; адам сени жеңбесин. 12 Ошентип, Теңир эфиопиялыктарды Асанын жана Жүйүттүн алдында кырды. жана эфиопиялыктар качып кетишти. 13 Аса жана аны менен болгон эл аларды Герарга чейин кууп жөнөштү. Анткени алар Теңирдин жана Анын кошуунунун алдында жок кылынган. Алар көп олжо алып кетишти. 14 Алар Герардын тегерегиндеги бардык шаарларды талкалашты. Анткени аларга Теңирден коркуу түшүп, бардык шаарларды талап-тоношту. Анткени аларда көп олжо бар эле. 15 Алар мал чатырларын да талкалап, койлор менен төөлөрдү көп айдап, Иерусалимге кайтып келишти. 15-ГЛАВА 1 Одеттин уулу Азарияга Кудайдын Руху түштү. 2 Ал Асанын алдынан чыгып, ага мындай деди: «Мени ук, Аса, бүт Жүйүт менен Бенжемин! Теңир силер менен, силер Аны менен бирге. Эгер аны издесеңер, ал силерден табылат. бирок силер аны таштасаңар, ал силерди таштайт. 3 Ысрайыл көптөн бери чыныгы Кудайсыз, окутуучу дин кызматчысыз жана мыйзамсыз жүрдү. 4 Бирок алар кыйынчылыкка кабылганда, Ысрайылдын Кудай-Теңирине кайрылып, Аны издешкенде, ал алардын арасынан табылды. 5 Ошол убакта сыртка чыкканга да, киргенге да тынчтык жок болчу, бирок ал жердеги бардык тургундардын башына чоң түйшүк түшкөн.
6 Эл да, шаар шаары да жок кылынды, анткени Кудай аларды бардык кыйынчылык менен азапка салды. 7 Ошондуктан күчтүү болгула, колдоруңар алсыз болбогула, анткени эмгегиңер сыйлык алат. 8 Аса бул сөздөрдү жана Одет пайгамбардын пайгамбарлыгын укканда, кайраттанып, бүт Жүйүт жеринен жана Бенжемин жеринен, Эпрайым тоосунан тартып алган шаарлардан жийиркеничтүү буркандарды жок кылды, Теңирдин кире беришинин алдындагы Теңирдин курмандык чалынуучу жайын жаңылады. 9 Ал бүт Жүйүт менен Бенжеминди жана алар менен бирге Эпрайымдан, Менашеден жана Шымондон келген келгиндерди чогултту, анткени алар анын Кудай-Теңири аны менен экенин көрүп, Ысрайылдан абдан көп жыгылышты. 10 Ошентип, алар Асанын башкаруусунун он бешинчи жылынын үчүнчү айында, Иерусалимге чогулушту. 11 Алар ошол эле убакта Теңирге курмандыкка алып келген олжосунан жети жүз өгүз, жети миң кой алып келишти. 12 Алар ата-бабаларынын Кудай-Теңирин бүт жүрөгү менен, бүт жаны менен издөө үчүн келишим түзүштү. 13 Ысрайылдын Кудай-Теңирин издебеген ар бир адам, кичине болобу, чоң болобу, эркек болобу, аял болобу, өлүм жазасына тартылсын. 14 Алар Теңирди катуу үн менен, кыйкырык менен, сурнайлар менен, кернейлер менен ант беришти. 15 Ошондо бүт Жүйүт эли ант бергенине кубанды, анткени алар чын жүрөктөн ант берип, Аны бүт каалоосу менен издешти. Ал алардын арасынан табылды, Теңир аларга тегерете тынчтык берди. 16 Аса падышанын энеси Мааханы ханышалыктан ажыратты, анткени ал бакка буркан жасап койгон. 17 Бирок Ысрайылдан бийик жерлер алынып салынган жок, бирок Асанын жүрөгү өмүр бою жеткилең болгон. 18 Ал Кудайдын үйүнө атасы арнаган нерселерди жана өзү арнаган күмүш, алтын жана идиштерди алып келди. 19 Асанын падышачылыгынын отуз бешинчи жылына чейин согуш болгон жок. 16-ГЛАВА 1 Ысрайыл падышасы Аса Баашанын башкаруусунун отуз алтынчы жылында Жүйүт падышасы Асанын алдынан эч ким чыкпасын же кирбесин деп, Жүйүткө каршы чыгып, Раманы курду. 2 Ошондо Аса Теңир үйүнүн жана падышанын үйүнүн казыналарынан алтын-күмүш алып чыгып, Дамаскта жашаган Сирия падышасы Бенадатка мындай деп айттырды: 3 Менин атам менен сенин атаңдын ортосунда кандай келишим болсо, экөөбүздүн ортобузда келишим бар. Бар, Ысрайыл падышасы Бааша менен келишимиңди буз, ал мени таштап кетсин. 4 Бенадат Аса падышанын сөзүн угуп, аскер башчыларын Ысрайылдын шаарларына каршы жиберди. Алар Ижонду, Данды, Абыл-Майымды жана Напталыдагы бардык кампа шаарларын талкалашты. 5 Муну укканда Бааша Раманы курууну токтотуп, ишин токтотту. 6 Ошондо Аса падыша бүт Жүйүт жерин басып алды. Алар Бааша куруп жаткан Рамадагы таштарды,
2 Жылнаама
жыгачтарды алып кетишти. Ал ага Геба менен Миспаны курду. 7 Ошол убакта көрөгөч Ханани Жүйүт падышасы Асага келип, ага мындай деди: «Сен Сирия падышасына таянып, Кудай-Теңириңе таянган жоксуң, ошондуктан Сирия падышасынын кошууну сенин колуңдан кутулуп кетти. 8 Эфиопиялыктар менен Лубилер абдан көп, арабалары жана атчандары көп эмес беле? Бирок сен Теңирге таянганың үчүн, Ал аларды сенин колуңа салып берди. 9 Анткени Теңирдин көздөрү бүт жер жүзүн ары-бери кыдырып, жүрөгүн Ага толгон адамдар үчүн күчтүү көрсөтүп турат. Бул жерде сен акылсыздык кылдың, ошондуктан мындан ары сенде согуш болот. 10 Ошондо Аса көрөгөчкө ачууланып, аны түрмөгө камады. Анткени ал ушундан улам ага ачууланып турган. Аса ошол эле учурда кээ бир элди эзген. 11 Мына, Асанын биринчи жана акыркы иштери Жүйүт менен Ысрайыл падышаларынын китебинде жазылган. 12 Аса падышачылыгынын отуз тогузунчу жылында буту ооруп, оорусу күчөгөнчө, ал Теңирге эмес, дарыгерлерге кайрылды. 13 Аса ата-бабаларына кошулуп, падышачылыгынын кырк биринчи жылында көз жумду. 14 Аны Дөөттүн шаарында өзү үчүн жасаган мүрзөсүнө коюшту да, аптекачылардын өнөрү менен даярдалган жыпар жыттуу жана ар түрдүү жыпар жыттуу заттарга толгон төшөккө жаткырышты. 17-ГЛАВА 1 Анын ордуна уулу Жошапат падыша болуп, Ысрайылга каршы күч алды. 2 Ал Жүйүттүн бардык тосулган шаарларына аскерлерин жайгаштырды, Жүйүт жерине жана атасы Аса басып алган Эпрайым шаарларына күзөтчүлөрдү койду. 3 Теңир Жошапат менен болду, анткени ал атасы Дөөттүн алгачкы жолу менен жүрүп, Баалдарды издеген жок. 4 Бирок ал өз атасынын Кудай-Теңирин издеди, Ысрайылдын иштери боюнча эмес, Анын осуяттары боюнча жүрдү. 5 Ошентип, Теңир анын колуна падышачылыкты орнотту. Жүйүттөрдүн баары Жошапатка белектерди алып келишти. Анын байлыгы да, кадыр-баркы да көп эле. 6 Анын жүрөгү Теңирдин жолуна көтөрүлдү, Жүйүт жеринен бийик жерлерди жана бак-дарактарды жок кылды. 7 Падышачылыгынын үчүнчү жылында ал өзүнүн төрөлөрүнө, Бенхаилге, Обадияга, Захарияга, Нетанаелге жана Михейге Жүйүттүн шаарларына окутуу үчүн жиберди. 8 Алар менен бирге ал лебилерди: Шемаяны, Нетанияны, Зебадияны, Асаелди, Шемирамотту, Жонатанды, Адонияны, Тобияны, Тобадонияны, лебилерди жиберди. Алар менен бирге дин кызматчы Элишама менен Жорам.
9 Алар Жүйүт жеринде элди окутуп, Теңирдин Мыйзам китебин алып жүрүштү, Жүйүттүн бардык шаарларын кыдырып, элди окутушту. 10 Жүйүттүн тегерегиндеги бардык падышалыктарды Теңирден коркуу каптап, Жошапатка каршы согушкан жок. 11 Пелиштиликтердин кээ бирлери Жошапатка белектерди жана күмүш салыктарды алып келишти. Арабиялыктар ага майда малы, жети миң жети жүз кочкор, жети миң жети жүз эчки алып келишти. 12 Жошапат абдан күч алды. Ал Жүйүт жеринде сепилдерди, кампа шаарларын курду. 13 Анын Жүйүт жеринин шаарларында көп иштери бар эле, ал эми жоокерлер, эр жүрөк адамдар Иерусалимде эле. 14 Ата-бабаларынын тукуму боюнча алардын саны булар: Жүйүттөн, миң башылар; Башчы Адна жана аны менен бирге үч жүз миң эр жүрөк адамдар. 15 Анын жанында миң башы Жоханан жана аны менен эки жүз сексен миң киши бар эле. 16 Андан кийинкиси Зихринин уулу Амасия болгон, ал өзүн Теңирге чын жүрөктөн курмандыкка чалган. Аны менен бирге эки жүз миң эр жүрөк эр. 17 Бенжемин уулдарынан; Элиада эр жүрөк эр жүрөк, аны менен бирге жаа жана калканчан куралданган эки жүз миң жоокер. 18 Андан кийинкиси Жозабат жана аны менен бирге согушка даярданган жүз сексен миң киши. 19 Булар бүт Жүйүт жериндеги тосулган шаарларда падыша койгондордон тышкары, падышаны күтүп турушту. 18-ГЛАВА 1 Жошапаттын байлыгы да, атак-даңкы да көп болчу, Ахап менен жакын болгон. 2 Бир нече жылдан кийин ал Ахапка, Самарияга жөнөдү. Ахап өзү үчүн жана жанындагы эл үчүн койлор менен өгүздөрдү көп союп, аны Рамот-Гилатка барууга көндүрдү. 3 Ысрайыл падышасы Ахап Жүйүт падышасы Жошапатка: «Мени менен Рамот-Гилатка барасыңбы? Ал ага: «Мен сендеймин, менин элим да сенин элиңдеймин. жана согушта биз сени менен болобуз. 4 Жошапат Ысрайыл падышасына: «Бүгүн Теңирдин сөзү боюнча сура», – деди. 5 Ошондо Ысрайыл падышасы төрт жүз пайгамбарларды чогултуп, аларга: «Гилаттын Рамотуна согушканы барабызбы, же чыдай берейинби?» – деди. Алар: «Жогоргула! Анткени Кудай аны падышанын колуна салып берет. 6 Бирок Жошапат: «Бул жерде Теңирдин пайгамбары жокпу? 7 Ысрайыл падышасы Жошапатка мындай деди: «Биз Теңирден сурай турган дагы бир адам бар, бирок мен аны жек көрөм. Анткени ал мага эч качан жакшылыкты эмес, дайыма жамандыкты пайгамбарлык кылган эмес. Жошапат: «Падыша айтпасын», – деди. 8 Ысрайыл падышасы өзүнүн кызматчыларынын бирин чакырып: «Тезинен Имланын уулу Михейди алып кел», – деди.
2 Жылнаама
9 Ысрайыл падышасы менен Жүйүт падышасы Жошапат кийимдерин кийип, алардын тактысына отурушту, алар Самария дарбазасынын кире беришиндеги ээн жерде отурушту. Алардын алдында бардык пайгамбарлар пайгамбарлык кылышты. 10 Кенаананын уулу Ситкия ага темир мүйүздөрдү жасап, мындай деди: «Теңир мындай дейт: “Сирияны алар жок кылынгыча, алар менен сүрүп саласың. 11 Ошондо бардык пайгамбарлар мындай деп пайгамбарчылык кылышты: «Рамот-Гилатка барып, ийгиликке жет, анткени Теңир аны падышанын колуна салып берет». 12 Михейди чакырганы барган чабарман ага мындай деди: «Мына, пайгамбарлардын сөздөрү падышага бир ооздон жакшылык кылып жатышат. Демек, сенин сөзүң алардын сөзүндөй болсун, жакшы сүйлө. 13 Михей: «Теңир тирүү! Кудайым эмне десе, мен ошону айтам», – деди. 14 Ал падышага келгенде, падыша ага: «Микая, РамотГилатка согушканы барабызбы же чыдай берейинби?» – деди. Ал: «Баргыла, ийгиликке жет, ошондо алар сенин колуңа берилет», – деди. 15 Падыша ага: «Теңирдин атынан мага чындыкты айтпайсың деп сага канча жолу ант берейин? 16 Анан ал: «Мен бүт Ысрайылдын койчусу жок койлордой болуп, тоолорго чачырап кеткенин көрдүм. Теңир: «Булардын кожоюну жок. Ошондуктан ар бири өз үйүнө тынчтык менен кайтышсын. 17 Ошондо Ысрайыл падышасы Жошапатка: «Ал мага жакшылык эмес, жамандык жөнүндө пайгамбарчылык кылат деп айтпадым беле? 18 Ал дагы мындай деди: «Ошондуктан Теңирдин сөзүн уккула. Мен Теңирдин тактысында отурганын, анын оң жагында жана сол жагында турган бардык асман кошуундарын көрдүм. 19 Теңир: «Ысрайылдын падышасы Ахапты РамотГилатка барып, кулашы үчүн ким азгырат? Бири минтип сүйлөсө, бири ушинтип сүйлөдү. 20 Ошондо бир рух чыгып, Теңирдин алдына туруп: «Мен аны азгырам», – деди. Теңир андан: «Эмне үчүн? 21 Ошондо ал: «Мен чыгып, анын бардык пайгамбарларынын оозунда жалган рух болом», – деди. Теңир мындай деди: «Аны азгыр, сен да жеңесиң. 22 Мына, Теңир бул пайгамбарларыңдын оозуна жалган рух салды, Теңир сага каршы жаман сөздөрдү айтты. 23 Ошондо Кенаананын уулу Ситкия жакындап келип, Михейди жаакка чаап: «Сага сүйлөшүү үчүн менден Теңирдин Руху кайсы жол менен кетти? 24 Михей: «Мына, сен жашыныш үчүн ички бөлмөгө кирген күнү көрөсүң», – деди. 25 Ошондо Ысрайыл падышасы: «Микаяны алып, шаардын башкаруучусу Амон менен падышанын уулу Жаашка алып баргыла. 26 «Падыша мындай дейт: “Бул кишини түрмөгө камап, мен тынчтык менен кайтып келгиче, аны азаптын наны жана суусу менен тойгузгула”, – деп айт. 27 Михей: «Эгерде тынчтык менен кайтып келсең, анда Теңир мен аркылуу айткан эмес», – деди. Ал: «Уккула! 28 Ошентип, Ысрайыл падышасы менен Жүйүт падышасы Жошапат Рамот-Гилатка жөнөштү.
29 Ысрайыл падышасы Жошапатка: «Мен кийинип, согушка барам. Сен болсо кийимиңди кий. Ошентип, Ысрайыл падышасы кийинип кетти. Алар согушка жөнөштү. 30 Сирия падышасы өзү менен болгон майдан арабалардын башчыларына: «Ысрайыл падышасы менен гана согушкула, чоңу да, кичинеси менен да согушпагыла», – деп буйруган эле. 31 Арабалардын башчылары Жошапатты көргөндө: «Бул Ысрайылдын падышасы», – дешти. Ошентип, алар согушканы аны тегеректешти, бирок Жошапат кыйкырды, Теңир ага жардам берди. Кудай аларды андан алыстатууга түрткү берди. 32 Арабалардын башчылары анын Ысрайыл падышасы эмес экенин билишкенде, аны куугандан баш тартышты. 33 Бир киши жаа тартып, Ысрайыл падышасын жабдыктын ортосуна чаап жиберди. Ал өзүнүн арабасына: «Колуңду бур, мени кошуундун арасынан алып чыгасың», – деди. Анткени мен жарадармын. 34 Ошол күнү согуш күчөдү, бирок Ысрайыл падышасы арабада сириялыктарга каршы кечке чейин турду, күн батып баратканда өлдү. 19-ГЛАВА 1 Жүйүт падышасы Жошапат өз үйүнө тынчтык менен Иерусалимге кайтып келди. 2 Ошондо көрөгөч Хананинин уулу Жейу анын алдынан чыгып, Жошапат падышага: «Сен ыймансыздарга жардам берип, Теңирди жек көргөндөрдү сүйүшүң керекпи? Ошондуктан Теңирдин алдында сага каарданып жатат. 3 Бирок сенде жакшы нерселер бар, анткени сен жердеги бактарды жок кылып, жүрөгүңдү Кудайды издөөгө даярдадың. 4 Жошапат Иерусалимде жашап, элди аралап БеерШебадан Эпрайым тоосуна кайра чыгып, аларды атабабаларынын Кудай-Теңирине кайтарды. 5 Ал Жүйүттүн бардык шаарларына, шаарларына, шаарларына, жерине сотторду дайындады. 6 Анан сотторго мындай деди: «Эмне кылып жатканыңарды сак болгула, анткени силер адам үчүн эмес, сотто силер менен болгон Теңир үчүн соттойсуңар. 7 Ошондуктан Теңирден коркууңар болсун. Абайлагыла, кылгыла, анткени Кудай-Теңирибиздин алдында эч кандай мыйзамсыздык жок, адамдарды урматтоо, тартууларды алуу жок. 8 Жошапат лебилерден, дин кызматчылардан жана Ысрайылдын ата-бабаларынын башчыларынан Иерусалимге кайтып келгенде, Теңирдин өкүмү жана талаш-тартыштары үчүн Иерусалимде болду. 9 Анан аларга мындай деп буйрук берди: «Теңирден коркуу менен, ишенимдүү жана жеткилең жүрөк менен ушундай кылгыла. 10 Шаарларында жашаган бир туугандарыңардын ичинен кан менен кандын ортосунда, мыйзам менен осуяттын, мыйзамдар менен өкүмдөрдүн ортосунда сага эмне себеп болсо, аларга Теңирге каршы кылмыш кылбасын деп эскерткиңер, ошондо силерге да, бир туугандарыңарга да каар келет.
2 Жылнаама
11 Мына, башкы ыйык кызмат кылуучу Амария Теңирдин бардык иштери боюнча сенин үстүңдө. Жүйүт үйүнүн башчысы Ысмайылдын уулу Зебадия падышанын бардык иштери үчүн. Кайраттуу бол, ошондо Теңир жакшылар менен болот. 20-ГЛАВА 1 Ошондон кийин да Жошапатка каршы согушуу үчүн мааптыктар, амондуктар жана алар менен бирге амондуктардан башка дагы башка адамдар келишти. 2 Ошондо Жошапатка кээ бирөөлөр келип: «Деңиздин ары жагынан Сириянын бул жагынан сага каршы көп эл келе жатат. Мына, алар Хасазонтамарда, бул Энгедиде. 3 Жошапат коркуп, Теңирди издөөгө бел байлады, бүт Жүйүт жеринде орозо жарыялады. 4 Жүйүттөр Теңирден жардам сураш үчүн чогулушту. Алар Теңирди издөө үчүн Жүйүттүн бардык шаарларынан келишти. 5 Жошапат Жүйүт менен Иерусалимдин жамаатында, Теңирдин үйүндө, жаңы короонун алдында турду. 6 Анан: «Теңир, ата-бабаларыбыздын Кудайы, Сен асмандагы Кудай эмессиңби? Сен бутпарастардын бардык падышалыктарына бийлик жүргүзбөйсүңбү? Сенин колуңда эч ким туруштук бере алгыдай күч менен күч жокпу? 7 Бул жердин тургундарын Өз элиң Ысрайылдын алдынан кууп чыгып, аны досуң Ыбрайымдын тукумуна түбөлүккө берген Кудайыбыз эмессиңби? 8 Алар ошол жерде жашашты, ал жерде Сенин ысымың үчүн ыйык жай куруп, мындай дешти: 9 Эгерде башыбызга кылыч, сот, жугуштуу оору же ачарчылык сыяктуу жамандык келгенде, биз бул үйдүн алдында жана Сенин алдыңда туруп, (себеби бул үйдө Сенин атың бар) жана биздин кыйналганыбызда Сага жалынсак, анда Сен угуп, жардам бересиң. 10 Мына, амондуктардын, мааптыктардын жана Сеир тоосунун уулдары, алар Мисир жеринен чыгып келгенде, сен Ысрайылга кол салууну каалабадыңар, бирок алар алардан бурулуп, жок кылышкан жок. 11 Мына, мен айтып жатам: Сен бизге мураска берген ээлигиңден бизди кууп чыгуу үчүн, алар бизге кандай сыйлык берип жатышат. 12 Оо, Кудайыбыз, Сен аларды соттобойсуңбу? Анткени бизге каршы келе жаткан бул чоң топко каршы күчүбүз жок. Эмне кыларыбызды билбейбиз, бирок көзүбүз Сенде. 13 Ошондо бүт жүйүттөр балдары, аялдары жана балдары менен Теңирдин алдына турушту. 14 Ошондо Асаптын уулдарынан болгон леби Матаниянын уулу, Жейелдин уулу, Бенаянын уулу, Бенаянын уулу Жахазиелдин уулу Захариянын уулу Жахазиелге Теңирдин Руху жамааттын ортосуна түштү. 15 Анан ал мындай деди: «Бүткүл Жүйүт эли, Иерусалимдин тургундары жана Жошапат падыша, уккула! Анткени согуш сеники эмес, Кудайдыкы. 16 Эртең аларга каршы ылдый түшкүлө, мына, алар Зиз аскасынан чыгышат. Аларды өзөндүн аягында, Жеруел чөлүнүн алдында табасыңар. 17 Бул салгылашууда силерге согушуунун кереги жок. Оо, Жүйүт жана Иерусалим, өзүңөрдү токтоткула,
токтогула, Теңирдин силер менен болгон куткаруусун көргүлө. Эртең аларга каршы чык, анткени Теңир сени менен болот. 18 Жошапат башын жерге салып ийди, бүт Жүйүт эли менен Иерусалимдин тургундары Теңирге таазим кылып, Теңирдин алдына жыгылышты. 19 Кааттын уулдарынан жана Корхи уулдарынан болгон лебилер Ысрайылдын Кудай-Теңирин бийик үн менен даңктоо үчүн турушту. 20 Алар эртең менен эрте туруп, Текоа чөлүнө жөнөштү. Алар чыгып баратканда, Жошапат туруп: «Оо, Жүйүт жана Иерусалим тургундары, мени уккула! Кудай-Теңириңе ишен, ошондо бекем болосуң. Анын пайгамбарларына ишенсеңер, ийгиликке жетесиңер. 21 Ал эл менен кеңешкенден кийин, Теңирге ырчыларды дайындады, алар аскерлердин алдына чыгып, ыйыктыктын кооздугун даңктап: «Теңирди даңктайлы! Анткени анын ырайымы түбөлүктүү. 22 Алар ырдап, даңктап баштаганда, Теңир Жүйүткө каршы келген амондуктардын, мааптын жана Сеир тоосунун уулдарына каршы буктурма койду. жана алар урулду. 23 Анткени амондуктар менен мааптыктар Сеир тоосунун тургундарына каршы чыгып, аларды өлтүрүп, жок кылышты. 24 Жүйүттөр чөлдөгү күзөт мунарасын көздөй келгенде, элди караса, алар жерге кулап түшкөн өлүктөр экенин көрүштү, эч кимиси аман калган жок. 25 Жошапат менен анын эли олжо алганы келгенде, алардын арасынан өлүктөр менен кошо байлыктарды да, кымбат баалуу таштарды да табышты, алар алып кете алгыдай эмес, үч күн олжо чогултушту. 26 Төртүнчү күнү алар Берах өрөөнүнө чогулушту. Анткени ошол жерде алар Теңирди даңкташты, ошондуктан ал жер ушул күнгө чейин Берах өрөөнү деп аталып калган. 27 Анан алар Иерусалимге кубаныч менен кайтыш үчүн, Жүйүт менен Иерусалимдин ар бири жана Жошапат алардын алдыңкы катарында кайтып келишти. Анткени Теңир аларды душмандары үчүн кубандырган болчу. 28 Алар Иерусалимге, Теңирдин үйүнө забур, арфа жана сурнай менен келишти. 29 Ошол өлкөлөрдүн бардык падышалыктары Теңирдин Ысрайылдын душмандары менен согушканын укканда, Кудайдан коркуп калышты. 30 Ошентип, Жошапаттын жери тынч болду, анткени анын Кудайы ага тынчтык берди. 31 Жошапат Жүйүткө падышалык кылды: ал такка отурганда, отуз беш жашта эле, ал Иерусалимде жыйырма беш жыл падышалык кылды. Анын энесинин аты Азуба эле, Шилхинин кызы. 32 Ал атасы Асанын жолу менен жүрүп, Теңирдин көз алдында туура иштерди кылып, андан тайган жок. 33 Бирок бийик жерлер алынып салынган жок, анткени эл өз жүрөгүн ата-бабаларынын Кудайына даярдай элек болчу. 34 Жошапаттын калган иштери, биринчи жана акыркы иштери, Ысрайыл падышаларынын китебинде айтылган Хананинин уулу Жехунун китебинде жазылган.
2 Жылнаама
35 Ошондон кийин Жүйүт падышасы Жошапат абдан мыйзамсыздык кылган Ысрайыл падышасы Ахазайга кошулду. 36 Таршышка барыш үчүн, ал аны менен бирге кемелерди жасады. 37 Марешалык Додаванын уулу Элиезер Жошапатка каршы пайгамбарлык кылып: «Ахазия менен кошулганың үчүн, Теңир сенин иштериңди талкалады. Ошондо кемелер талкаланып, Таршишке бара албай калышты. 21-ГЛАВА 1 Жошапат ата-бабаларына кошулду, сөөгү Дөөттүн шаарына, ата-бабаларына коюлду. Анын ордуна уулу Жорам падыша болду. 2 Анын бир туугандары Жошапаттын уулдары: Азария, Жехиел, Захария, Азария, Микаил жана Шепатия болгон. Булардын баары Ысрайыл падышасы Жошапаттын уулдары болчу. 3 Алардын атасы аларга Жүйүт жериндеги тосмо шаарлары менен бирге күмүш, алтын жана кымбат баалуу буюмдарды тартуулады, бирок падышалык Жорамга берди. анткени ал тун болгон. 4 Жорам атасынын падышачылыгына көтөрүлгөндө, өзүн бекемдеп, бардык бир туугандарын, ошондой эле Ысрайыл төрөлөрүнүн суучулдарын кылыч менен өлтүрдү. 5 Жорам такка отурганда, отуз эки жашта эле, ал Иерусалимде сегиз жыл падышачылык кылды. 6 Ал Ахаптын үйүндөй болуп, Ысрайыл падышаларынын жолу менен жүрдү, анткени анын Ахаптын кызы бар болчу, ал Теңирдин көз алдында жаман иштерди кылды. 7 Бирок Теңир Дөөт менен түзгөн келишими үчүн, Дөөткө жана анын уулдарына түбөлүккө жарык берем деп убада кылгандыктан, Дөөттүн тукумун кыйраткан жок. 8 Анын күндөрүндө эдомдуктар Жүйүттүн бийлигинен чыгып, өздөрүн падыша кылып алышкан. 9 Жорам өзүнүн төрөлөрү, бүт майдан арабалары менен жөнөп кетти, ал түн ичинде туруп, аны курчап турган эдомдуктарды жана майдан арабалардын башчыларын талкалады. 10 Ошентип, эдомдуктар Жүйүттүн кол астынан ушул күнгө чейин козголоң чыгарышты. Ошол эле убакта Либна да анын колунан козголоң чыгарды. Анткени ал ата-бабаларынын Кудай-Теңирин таштап кеткен. 11 Ал Жүйүт тоолоруна бийик жерлерди куруп, Иерусалимдин тургундарын бузуктукка түртүп, Жүйүт элин ошого мажбурлады. 12 Илияс пайгамбардан ага мындай кат келди: «Атаң Дөөттүн Кудай-Теңири мындай дейт: “Сен атаң Жошапаттын жолу менен жүргөн жоксуң, Жүйүт падышасы Асанын жолу менен жүргөн жоксуң. 13 Бирок сен Ысрайыл падышаларынын жолу менен жүрүп, Жүйүт менен Иерусалимдин тургундарын Ахаптын үйүндөгү бузуктуктардай бузуктукка алып бардың, атаңдын үйүндөгү өзүңдөн жакшыраак болгон бир туугандарыңды өлтүрдүң.
14 Мына, Теңир сенин элиңди, балдарыңды, аялдарыңды, бардык мал-мүлкүңдү чоң жаза менен кырат. 15 Ичегиң ооруп, күн өткөн сайын ичегиң түшөт. 16 Теңир Жорамга каршы эфиопиялыктардын жанындагы пелиштиликтердин жана арабдардын рухун козгоду. 17 Алар Жүйүт жерине келип, аны талкалап, падышанын үйүнөн табылган нерселердин баарын, анын уулдарын, аялдарын алып кетишти. Ошентип, анын уулдарынын эң кичүүсү Жаахаздан башка уулу калган жок. 18 Ошондон кийин Теңир аны айыккыс дартка чалдыкты. 19 Ошентип, эки жыл өткөндөн кийин, анын оорусунан улам ичегиси түшүп калды, ал катуу оорудан өлдү. Анын эли анын ата-бабаларындай өрттөлгөн жок. 20 Ал такка отурганда, отуз эки жашта эле, ал Иерусалимде сегиз жыл падышачылык кылды, бирок анын каалоосу жок эле кетип калды. Бирок алар аны Дөөттүн шаарына коюшту, бирок падышалардын мүрзөсүнө коюшкан жок. 22-ГЛАВА 1 Иерусалимдин тургундары анын ордуна кичүү уулу Ахазияны падыша кылып коюшту, анткени станга арабдар менен келген топ улууларынын баарын өлтүрүп салышкан. Ошентип, Жүйүт падышасы Жорамдын уулу Ахазая такка отурду. 2 Ахазай такка отурганда, кырк эки жашта эле, ал Иерусалимде бир жыл падышачылык кылды. Анын энесинин аты да Омринин кызы Аталия эле. 3 Ал Ахаптын үйүнүн жолу менен жүрдү, анткени анын энеси жамандык кылууга кеңешчи болгон. 4 Ошондуктан ал Теңирдин алдында Ахаптын үйүндөй жаман иштерди кылды, анткени алар атасы өлгөндөн кийин, анын насаатчылары болушкан. 5 Ал да алардын кеңеши боюнча жүрүп, Ысрайыл падышасы Ахаптын уулу Жорам менен Сирия падышасы Хазаелге каршы согушуу үчүн РамотГилатка жөнөдү, сириялыктар Жорамды талкалашты. 6 Сирия падышасы Хазаел менен согушуп жүргөндө Рамада алган жараатынан улам ал Изреелге айыгуу үчүн кайтып келди. Жүйүт падышасы Жорамдын уулу Азария Ахаптын уулу Жорамды көргөнү Изреелге келди, анткени ал ооруп жаткан. 7 Ахазиянын Жорамга келгени Кудайдан болгон, анткени ал келгенде, ал Жорам менен бирге Ахаптын тукумун кырууга Теңир майлаган Нимшинин уулу Жехуга каршы чыкты. 8 Жеху Ахаптын үйүнө өкүм чыгарып жатканда, Ахазайга кызмат кылган Жүйүт төрөлөрү менен Ахазайдын бир туугандарынын уулдарын таап, аларды өлтүрдү. 9 Ал Ахазияны издеди, бирок аны кармап, (самарияда жашынып калган болчу) Жейуга алып келишти. Аны өлтүрүп, көргө коюшту, анткени ал Теңирди бүт жүрөгү менен издеген Жошапаттын уулу экенин айтышты. Ошентип, Ахазиянын үйү падышалыкты кармап турууга күчү жетпей калды.
2 Жылнаама
10 Бирок Ахазиянын энеси Аталея уулунун өлгөнүн көрүп, ордунан туруп, Жүйүт үйүндөгү падышанын тукумунун баарын жок кылды. 11 Бирок падышанын кызы Жошабеат Ахазиянын уулу Жаашты алып, аны падышанын өлтүрүлгөн уулдарынын арасынан уурдап кетти да, аны эмчеги менен бирге керебетке жаткырды. Ошентип, Жорам падышанын кызы, ыйык кызмат кылуучу Жояттын аялы Жошабеат (ал Ахазиянын карындашы болгон) аны Аталиядан жашырып, өлтүргөн жок. 12 Ал алар менен бирге Кудайдын үйүндө алты жыл жашады, Аталея бул жерге падышалык кылды. 23-ГЛАВА 1 Жетинчи жылы Жойат өзүн бекемдеп, жүз башыларды: Жерхам уулу Азарияны, Жоханандын уулу Ысмайылды, Обеттин уулу Азарияны, Адаянын уулу Маасеяны жана Зихринин уулу Элисапатты өзүнө алды. 2 Алар Жүйүт жерин кыдырып, Жүйүттүн бардык шаарларынан лебилерди жана Ысрайылдын атабабаларынын башчыларын чогултуп, Иерусалимге келишти. 3 Ошондо бүт жамаат Кудайдын үйүндө падыша менен келишим түзүштү. Ал аларга: «Мына, Теңир Дөөттүн уулдары жөнүндө айткандай, падышанын уулу падыша болот», – деди. 4 Мына ушундай кылгыла. Ишемби күнү кирген дин кызматчылар менен лебилердин үчтөн бир бөлүгү дарбазачылар болсун. 5 Үчтөн бир бөлүгү падышанын үйүндө болот. Үчүнчү бөлүгү пайдубалдын дарбазасынын жанында, бүт эл Теңир үйүнүн короолорунда болсун. 6 Бирок Теңирдин үйүнө дин кызматчылар менен лебилердин кызматчыларынан башка эч ким кирбесин. Алар кирет, анткени алар ыйык, бирок бүт эл Теңирдин сакчылыгында турат. 7 Лебилер колунда курал-жарактары менен падышаны тегерете курчап алышат. Ал эми ким үйгө кирсе, ал өлүм жазасына тартылат. 8 Ошентип, лебилер менен бүт жүйүттөр ыйык кызмат кылуучу Жойат айткандай кылып, ишемби күнү келе турган кишилерин, ишембиде чыга турган кишилерин ээрчитип алышты, анткени ыйык кызмат кылуучу Жойат жолду бошоткон эмес. 9 Анан ыйык кызмат кылуучу Жойат жүз башыларга Кудайдын үйүндөгү Дөөт падышага таандык найза, кашык, калкандарды берди. 10 Ошондо ал колунда куралы бар бүт элди ийбадаткананын оң жагынан сол жагына чейин, курмандык чалынуучу жай менен ийбадаткананын жанына, падышанын тегерегине койду. 11 Анан алар падышанын уулун алып чыгышып, ага таажы кийгизишти, ага күбөлөндүрүштү жана аны падыша кылышты. Жойат менен анын уулдары аны майлап: «Кудай падышаны сактасын», – дешти. 12 Аталея элдин чуркашып, падышаны даңктап жатканын укканда, Теңирдин үйүнө келди. 13 Анан ал караса, падыша кире бериште анын мамысынын жанында турду, төрөлөр менен сурнайлар падышанын жанында турду, ал жердин бүт эли
кубанып, сурнай чалып, ырчылар да ырдаганды үйрөтүштү. Ошондо Аталея кийимин айрып: «Чыккынчылык, чыккынчылык», – деди. 14 Анан ыйык кызмат кылуучу Жойада аскерге дайындалган жүз башыларды алып чыгып, аларга: «Аны кырдан алып кеткиле, ким анын артынан барса, кылычтан өлсүн», – деди. Анткени ыйык кызмат кылуучу: «Аны Теңирдин үйүндө өлтүрбө», – деди. 15 Ошентип, алар анын үстүнө кол коюшту. Ал падышанын үйүнүн жанындагы ат дарбазасынын кире беришине келгенде, аны ошол жерде өлтүрүштү. 16 Алар Теңирдин эли болуш үчүн, Жойат анын, бүт элдин жана падышанын ортосунда келишим түздү. 17 Ошондо бүт эл Баалдын үйүнө барып, аны талкалап, анын курмандык чалынуучу жайлары менен анын буркандарын талкалап, курмандык чалынуучу жайлардын алдында Баалдын ыйык кызмат кылуучусу Маттанды өлтүрүштү. 18 Мусанын мыйзамында жазылгандай, Теңирдин бүтүндөй өрттөлүүчү курмандыктарын Дөөт дайындагандай, кубануу жана ырдоо менен чалыш үчүн, Дөөт Теңирдин үйүндө бөлүштүргөн ыйык кызмат кылуучулар лебилердин колу менен Жойат Теңир үйүнүн кызматтарын дайындады. 19 Эч нерсеси таза эмес адам кирбеши үчүн, ал Теңир үйүнүн дарбазаларына дарбазачыларды койду. 20 Ал жүз башыларды, ак сөөктөрдү, эл башкаруучуларын жана бүт жер элин алып, падышаны Теңир үйүнөн кулатып, бийик дарбаза аркылуу падышанын үйүнө киришти да, падышаны падышалык тактыга отургузушту. 21 Бул жердин бүт эли кубанып, Аталияны кылыч менен өлтүргөндөн кийин, шаар тынчып калды. 24-ГЛАВА 1 Жааш такка отурганда жети жашта эле, ал Иерусалимде кырк жыл падышачылык кылды. Анын энесинин аты да Беершебалык Сибия эле. 2 Жааш ыйык кызмат кылуучу Жойаттын тушунда Теңирдин көз алдында туура иштерди кылды. 3 Жойат ага эки аял алды. Ал уул-кыздардуу болду. 4 Ошондон кийин Жааш Теңирдин үйүн оңдоону ойлоду. 5 Анан ал ыйык кызмат кылуучулар менен лебилерди чогултуп, аларга мындай деди: «Жүйүттүн шаарларына баргыла да, Кудайыңардын үйүн оңдоо үчүн жыл сайын бүт Ысрайылдан акча чогулткула. Бирок лебилер аны шашкан жок. 6 Ошондо падыша башчы Жойаданы чакырып алып, ага мындай деди: «Эмне үчүн сен лебилерден Жахабанын кулу Мусанын жана Ысрайыл жамаатынын жыйын чатыры үчүн чогултулган жыйнактарды Жүйүт жеринен жана Иерусалимден алып келүүнү талап кылган жоксуң? 7 Анткени Аталиянын уулдары, ошол ыймансыз аял Кудайдын үйүн талкалап салышкан. Ошондой эле Теңир үйүндөгү бардык буюмдарды Баалымдарга тартуулашты. 8 Падышанын буйругу боюнча, алар сандык жасап, Теңир үйүнүн дарбазасынын алдына коюшту.
2 Жылнаама
9 Алар Жүйүт жана Иерусалим аркылуу Кудайдын кулу Муса чөлдө Ысрайылга тапшырган жыйнактарды Теңирге алып келүү үчүн жар салышты. 10 Ошондо бүт төрөлөр менен бүт эл кубанып, алып келип, бүткүчө сандыкка ыргытышты. 11 Ошол убакта лебилер сандыкты падышанын кеңсесине алып келишкенде, алар көп акча болгонун көргөндө, падышанын катчысы менен башкы ыйык кызмат кылуучунун башчысы келип, сандыкты бошотушту да, аны алып, кайра ордуна көтөрүп жөнөштү. Ошентип, алар күн өткөн сайын көп акча чогултуп жатышты. 12 Падыша менен Жойат аны Теңир үйүндө кызмат кылгандарга беришти, Теңирдин үйүн оңдоо үчүн ташчыларды, жыгач усталарды, ошондой эле Теңирдин үйүн оңдоо үчүн темир менен жезди жалдашты. 13 Ошентип, жумушчулар иштеп, ишти алар аркылуу өркүндөтүштү, алар Кудайдын үйүн Анын абалына коюп, аны бекемдешти. 14 Алар аны бүтүргөндөн кийин, калган акчаны падыша менен Жойаттын алдына алып келишти. Алардан Теңир үйү үчүн идиш-аяк, курмандык чалынуучу идиштер, кашыктар, алтын-күмүш идиштер. Алар Жойаттын бардык күндөрүндө Теңирдин үйүндө дайыма бүтүндөй өрттөлүүчү курмандыктарды чалып турушту. 15 Бирок Жойат карып, көз жумганга толгон. Ал өлгөндө жүз отуз жашта эле. 16 Анын сөөгүн Дөөттүн шаарына падышалардын арасына коюшту, анткени ал Ысрайылда Кудайга жана анын үйүнө жакшылык кылган. 17 Жойат өлгөндөн кийин, Жүйүт төрөлөрү келип, падышага таазим кылышты. Ошондо падыша аларга кулак салды. 18 Алар ата-бабаларынын Кудай-Теңиринин үйүнөн чыгып, бактарга жана буркандарга табынышты. Бул күнөөлөрү үчүн Жүйүт менен Иерусалимдин каары кайнады. 19 Бирок ал аларды Теңирге кайра алып келүү үчүн, аларга пайгамбарларды жиберди. Алар аларга каршы күбөлөндүрүштү, бирок алар кулак салышкан жок. 20 Ошондо элдин үстүндө турган ыйык кызмат кылуучу Жойаттын уулу Захарияга Кудайдын Руху түшүп, аларга мындай деди: «Кудай мындай дейт: “Эмне үчүн Теңирдин осуяттарын бузуп, ийгиликке жете албай жатасыңар? Анткени силер Теңирди таштадыңар, Ал да силерди таштап койду. 21 Алар ага каршы сүйлөшүп, Теңирдин үйүнүн короосунда падышанын буйругу боюнча аны таш бараңга алышты. 22 Ошентип, Жааш падыша атасы Жойаттын ага кылган жакшылыгын эстебей, уулун өлтүрдү. Ал өлгөндөн кийин: «Теңир муну карап, талап кылат», – деди. 23 Жылдын аягында Сирия аскерлери ага каршы чыгышты, алар Жүйүткө жана Иерусалимге келишти да, элдин арасынан чыккан бардык төрөлөрдү жок кылышты, олжолорун Дамаск падышасына жөнөтүштү. 24 Анткени сириялыктардын аскери аз сандагы кишилери менен келди, Теңир алардын колуна абдан чоң кошуунду салып берди, анткени алар ата-
бабаларынын Кудай-Теңирин таштап кетишкен. Ошентип, алар Жаашка өкүм чыгарышты. 25 Алар аны таштап кетишкенден кийин, (алар аны катуу ооруга чалдыктырышкандыктан), анын кулдары ыйык кызмат кылуучу Жойаттын уулдарынын каны үчүн ага каршы кутум уюштуруп, аны төшөгүндө өлтүрүштү, ал өлдү, сөөгүн Дөөттүн шаарына коюшту, бирок аны падышалардын мүрзөсүнө коюшкан жок. 26 Ага каршы кутум уюштургандар булар. Амондук Шиматтын уулу Забат жана мааптык Шимриттин уулу Жехозабад. 27 Анын уулдары жөнүндө, ага жүктөлгөн оор түйшүктөр жана Кудайдын үйүнүн оңдоп-түзөө иштери жөнүндө, мына, алар падышалар китебинин аңгемесинде жазылган. Анын ордуна уулу Аматсия падыша болду. 25-ГЛАВА 1 Аматсия такка отурганда, жыйырма беш жашта эле, ал Иерусалимде жыйырма тогуз жыл падышачылык кылды. Анын энесинин аты Иерусалимден келген Жоаддан эле. 2 Ал Теңирдин көз алдында туура иштерди кылды, бирок жүрөгү таза эмес. 3 Ага падышалык орногондо, ал өз атасынын падышаны өлтүргөн кулдарын өлтүрдү. 4 Бирок ал алардын балдарын өлтүргөн жок, Мусанын китебиндеги мыйзамда жазылгандай кылып, Теңир буйругандай кылды: “Аталар балдары үчүн өлүшпөйт, балдар да аталары үчүн өлбөйт, ар ким өз күнөөлөрү үчүн өлөт. 5 Анан Амазия Жүйүттү чогултуп, бүт Жүйүт менен Бенжемин боюнча ата-бабаларынын тукуму боюнча миң башылар жана жүз башылар кылып дайындады, аларды жыйырма жана андан жогору жаштагыларды санап чыкты да, согушка аттана ала турган, найза менен калкан көтөрө алган үч жүз миң тандамал кишини тапты. 6 Ал жүз талант күмүшкө Ысрайылдан жүз миң эр жүрөк кишини жалдаган. 7 Бирок ага Кудайдын кишиси келип: «Оо, падыша, Ысрайылдын аскерлери сени менен барбасын. Анткени Теңир бүт Эпрайым уулдары менен эмес, Ысрайыл менен эмес. 8 Эгерде сен баргың келсе, аны кыл, согушка бекем бол, Кудай сени душмандын алдына салат, анткени Кудай жардам берүүгө да, кулатууга да кудуреттүү. 9 Аматсия Кудайдын кишисине: «Мен Ысрайыл аскерлерине берген жүз талант үчүн эмне кылабыз? Ошондо Кудайдын кишиси: «Теңир сага мындан да көптү бере алат», – деп жооп берди. 10 Анан Амазия Эпрайымдан өзүнө келген аскерлерди кайра үйлөрүнө кайтуу үчүн бөлүп салды, ошондуктан алардын Жүйүткө каары кайнап, каары кайтышты. 11 Аматсия күчтөнүп, өз элин алып чыгып, Туздуу өрөөнгө барып, Сеир уулдарынын он миңин кырды. 12 Жүйүт уулдары дагы он миң тирүү калганын туткунга алып кетишти да, аларды асканын чокусуна алып чыгып, аскадан кулатышты, баары талкаланды. 13 Бирок Аматсия аны менен согушууга барбашы үчүн, кайра жөнөткөн аскерлер Жүйүттүн Самариядан Бет-
2 Жылнаама
Хоронго чейинки шаарларына кол салышып, алардын үч миңин талкалашып, көп олжо алышты. 14 Аматсия эдомдуктарды кыргандан кийин, ал Сеир уулдарынын кудайларын алып келип, аларды өзүнүн кудайлары кылып койду да, алардын алдында таазим кылып, жыпарзат түтөттү. 15 Ошондо Теңирдин Амазияга каары кайнап, ага пайгамбарды жиберип, ал ага: «Эмне үчүн сен өз элин сенин колуңдан куткара албаган элдин кудайларын издеп жүрөсүң?» – деди. 16 Ал аны менен сүйлөшүп жатканда, падыша ага: «Сен падышанын кеңеши боюнча жаралгансыңбы?» – деп сурады. сабыр кылуу; эмне үчүн сен уруп кетишиң керек? Ошондо пайгамбар токтотуп, мындай деди: «Кудай сени жок кылууну чечкенин билем, анткени сен муну кылып, менин кеңешимди укпай койдуң», – деди. 17 Ошондо Жүйүт падышасы Амазия кеңеш алып, Ысрайыл падышасы, Жехунун уулу Жаахаздын уулу Жаашка киши жиберип, мындай деп айттырып жиберди: «Жүргүлө, бири-бирибизди көрөбүз. 18 Ысрайыл падышасы Жааш Жүйүт падышасы Амазияга мындай деп айттырып жиберди: «Лебанондогу тикенек Лебанондогу кедр дарагына: “Кызыңды менин уулума аялдыкка бер”, – деп айттырып жиберди. 19 Сен: “Мына, сен эдомдуктарды талкаладың. Жүрөгүң сени мактана алат: азыр үйдө бол. Эмне үчүн сен өзүңдүн да, Жүйүт да сени менен кошо жыгылышың үчүн, өзүңдүн азапыңа аралашасың? 20 Бирок Аматсия укпай койду. Анткени ал аларды душмандарынын колуна салып берүү үчүн, Кудайдан келди, анткени алар Эдомдун кудайларын издешти. 21 Ошентип, Ысрайыл падышасы Жааш келди. Алар Жүйүт падышасы Аматсия менен Жүйүт жериндеги Бет-Шемеште бири-бирин бетме-бет көрүштү. 22 Жүйүттөр ысрайылдыктардын алдында ого бетер оор абалга түшүп, ар бири өз чатырына качып кетишти. 23 Ысрайыл падышасы Жааш Жаахаздын уулу, Жүйүт падышасы Амазияны Бет-Шемештен алып, Иерусалимге алып келди да, Иерусалимдин дубалын Эпрайым дарбазасынан бурчка чейинки дарбазага чейин талкалады, төрт жүз чыканак. 24 Ал Обедедом менен бирге Кудайдын үйүндөгү бардык алтын-күмүштү, бардык идиштерди, падышанын үйүндөгү байлыктарды, барымтадагыларды алып, Самарияга кайтып келди. 25 Ысрайыл падышасы Жаахаздын уулу Жааш өлгөндөн кийин, Жүйүт падышасы Жааштын уулу Аматсия он беш жыл жашады. 26 Аматсиянын калган иштери, биринчи жана акыркы иштери Жүйүт менен Ысрайыл падышаларынын китебинде жазылган эмес беле? 27 Аматсия Теңирден баш тарткандан кийин, алар Иерусалимде ага каршы кутум уюштурушту. Ал Лакишке качып кетти, бирок алар анын артынан Лакишке киши жиберип, аны ошол жерде өлтүрүштү. 28 Аны аттарга мингизип алып келип, Жүйүт шаарына, ата-бабаларынын жанына коюшту.
26-ГЛАВА 1 Ошондо бүт Жүйүт эли он алты жаштагы Узияны алып, атасы Аматсиянын бөлмөсүнө падыша кылып коюшту. 2 Ал Элотту куруп, аны Жүйүткө кайтарып берди, ошондон кийин падыша ата-бабаларына кошулду. 3 Узия такка отурганда, он алты жашта эле, ал Иерусалимде элүү эки жыл падышачылык кылды. Анын энесинин аты да Иерусалимден Жеколия эле. 4 Ал атасы Аматсия кылгандай, Теңирдин көз алдында туура иштерди кылды. 5 Ал Кудайдын аяндарын түшүнгөн Захариянын күндөрүндө Кудайды издеди. 6 Ал чыгып, пелиштиликтерге каршы согушуп, Гаттын дубалын, Жабненин дубалын, Азоттун дубалын талкалап, Азоттун тегерегине жана пелиштиликтердин арасына шаарларды курду. 7 Кудай ага пелиштиликтерге, Гурбаалда жашаган арабтарга жана мехунимдерге каршы жардам берди. 8 Амондуктар Узияга белектерди беришти, анын аты Мисирге чейин тарады. Анткени ал өзүн абдан бекемдеди. 9 Узия Иерусалимдин бурч дарбазасына, өрөөн дарбазасына жана дубалдын бурулган жерине мунараларды куруп, аларды чеп менен бекемдеди. 10 Ал чөлдө мунараларды куруп, көптөгөн кудуктарды казды, анткени анын талаада да, түздүктө да көп малы бар болчу: дыйкандары, тоодо жана Кармелде жүзүмчүлөрү бар болчу, анткени ал дыйканчылыкты жакшы көрчү. 11 Андан сырткары, Узиянын падышанын башчыларынын бири Хананиянын кол алдында катчы Жейел менен башкаруучу Маасеянын колунан келген санына жараша, топ-топ болуп согушка жөнөгөн жоокерлери бар эле. 12 Эр жүрөк баатырлардын ата-бабаларынын жалпы саны эки миң алты жүз болду. 13 Алардын кол астында үч жүз миң жети миң беш жүз аскер бар эле. 14 Узия аларга бүт кошуун үчүн калкандарды, найзаларды, туулгаларды, таш куюу үчүн жааларды, салмоорлорду даярдады. 15 Ал Иерусалимде мунараларда жана коргондордо, жебелерди жана чоң таштарды атуу үчүн, куу адамдар ойлоп тапкан моторлорду жасады. Анын аты алыскы чет өлкөлөргө тарады; Анткени ал күчтүү болгонго чейин ага эң сонун жардам берилди. 16 Бирок ал күчтүү болгондо, анын жүрөгү кыйраганга чейин көтөрүлдү, анткени ал өзүнүн Кудай-Теңирине каршы кылмыш кылып, Теңирдин ийбадатканасына жыпарзат түтөтүү үчүн кирди. 17 Анын артынан ыйык кызмат кылуучу Азария жана аны менен бирге Теңирдин эр жүрөк кишилери болгон сексен дин кызматчысы кирди. 18 Алар Узия падышага туруштук берип, ага мындай дешти: «Узия, Теңир үчүн жыпар жыттуу зат түтөтүш сага эмес, жыпарзат түтөтүү үчүн ыйыкталган Арундун уулдары ыйык кызмат кылуучуларга тийиш. анткени сен чектен чыктың; Бул сенин даңкың үчүн эмес, Кудай-Теңирден.
2 Жылнаама
19 Ошондо Узия ачууланып, колунда жыпарзат түтөтүү үчүн жыпарзат түтөтүүчү идиш бар эле. 20 Башкы ыйык кызмат кылуучу Азария жана бардык ыйык кызмат кылуучулар аны карап, анын чекеси пес оорулуу экенин көрүштү, аны ошол жерден кууп чыгышты. Ооба, өзү да чыгууга шашып кетти, анткени Теңир аны өлтүргөн. 21 Узия падыша өлгөнгө чейин пес оорулуу болуп, бир нече үйдө жашачу. Анткени ал Теңирдин үйүнөн жок кылынган, анын уулу Жотам падышанын үйүн башкарып, ал жердин элин башкарып турган. 22 Узиянын калган иштерин, биринчи жана акыркысын Амостун уулу Ышая пайгамбар жазды. 23 Ошентип, Узия ата-бабаларына кошулду, алар аны ата-бабаларынын жанына, падышалардын мүрзөсүнө коюшту. Анткени алар: «Ал пес оорулуу», – дешти, анын ордуна уулу Жотам падыша болду. 27-ГЛАВА 1 Жотам такка отурганда, жыйырма беш жашта эле, ал Иерусалимде он алты жыл падышачылык кылды. Анын энесинин аты да Садоктун кызы Жеруша болчу. 2 Ал атасы Узиядай болуп, Теңирдин көз алдында туура иштерди кылды, бирок ал Теңирдин ийбадатканасына кирген жок. Эл дагы эле бузукулук кылды. 3 Ал Теңир үйүнүн бийик дарбазасын курду, Опелдин дубалына көп нерселерди курду. 4 Ал Жүйүт тоолоруна шаарларды, токойлорго сепилдер менен мунараларды курду. 5 Ал амондуктардын падышасы менен да согушуп, аларды жеңди. Ошол жылы амондуктар ага жүз талант күмүш, он миң кор буудай, он миң арпа беришти. Амон уулдары ага экинчи жылы да, үчүнчү жылы да көп төлөштү. 6 Ошентип, Жотам күчтүү болду, анткени ал өз КудайТеңиринин алдында өз жолдорун даярдады. 7 Жотамдын калган иштери, анын бардык согуштары, жолдору Ысрайыл менен Жүйүт падышаларынын китебинде жазылган. 8 Ал такка отурганда, жыйырма беш жашта эле, Иерусалимде он алты жыл падышачылык кылды. 9 Жотам ата-бабаларына кошулду, анын сөөгүн Дөөттүн шаарына коюшту. Анын ордуна уулу Ахаз падыша болду. 28-ГЛАВА 1 Ахаз такка отурганда жыйырма жашта эле, ал Иерусалимде он алты жыл падышачылык кылды, бирок ал атасы Дөөттөй Теңирдин көз алдында туура иштерди кылган жок. 2 Анткени ал Ысрайыл падышаларынын жолу менен жүрдү, Баалым үчүн буркандарды жасады. 3 Теңир Ысрайыл уулдарынын алдынан кууп чыккан элдердин жийиркеничтүү иштерине ылайык, ал Инном уулунун өрөөнүндө жыпарзат түтөттү, анын балдарын отко өрттөдү. 4 Бийик жерлерде, адырларда жана ар бир жашыл дарактын түбүндө курмандык чалып, жыпар жыттуу зат түтөттү.
5 Ошондуктан анын Кудай-Теңири аны Сирия падышасынын колуна салып берди. Алар аны өлтүрүп, көп сандаган адамдарды туткундап, Дамаскка алып келишти. Ал да Ысрайыл падышасынын колуна салынып берилди, ал аны чоң кыргынга салды. 6 Ремалиянын уулу Пека Жүйүт жеринде бир күндө жүз жыйырма миң кишини өлтүрдү. Анткени алар атабабаларынын Кудай-Теңирин таштап кетишкен. 7 Эпрайымдын күчтүү жоокери Зихри падышанын уулу Маасеяны, үйдүн башчысы Азрикамды жана падышанын жанындагы Элкананы өлтүрдү. 8 Ысрайыл уулдары бир туугандарынын эки жүз миң аялын, уул-кыздарын туткундап кетишти, ошондой эле алардан көп олжо алып, Самарияга алып келишти. 9 Ал жерде Теңирдин Одед деген пайгамбары бар эле, ал Самарияга келген кошуундун алдына чыгып, аларга мындай деди: «Мына, силердин ата-бабаларыңардын Кудай-Теңири Жүйүткө каарданып, аларды силердин колуңарга салып берди, силер аларды асманга чейин жеткен каар менен өлтүрдүңөр. 10 Эми болсо силер Жүйүт менен Иерусалимдин уулдарынын кол астында болуп, өзүңөргө күң жана күң болууга ниеттенип жатасыңар. 11 Эми мени уккула, бир туугандарыңарды туткундап алган туткундарды кайра бошоткула, анткени Теңирдин каардуу каары силерде. 12 Ошондо Эпрайым уулдарынын кээ бир башчылары: Жоханандын уулу Азария, Мешилемоттун уулу Берехия, Шалумдун уулу Жехиския жана Хадлай уулу Амаса согуштан келгендерге каршы чыгышты. 13 Анан аларга мындай деди: «Туткундарды бул жакка алып кирбегиле, анткени биз Теңирге каршы күнөө кылган болсок, силер биздин күнөөлөрүбүздү жана күнөөлөрүбүздү ого бетер көбөйткүсү келип жатасыңар, анткени биздин күнөөбүз чоң, Ысрайылга каршы катуу каарыбыз бар». 14 Ошентип, куралчан кишилер туткундарды жана олжолорду төрөлөрдүн жана бүт жамааттын алдына таштап кетишти. 15 Аты-жөнү айтылган кишилер ордунан туруп, туткундарды алып кетишти да, алардын арасындагы жылаңачтардын баарын олжо менен кийинтип, кийимдерин кийишти, кийимдерин кийишти, жепичүүгө беришти, аларды майлап, алардын бардык алсыздарын эшектерге мингизип, Жерихого, курма дарактарынын шаарына, анан кайра Самари шаарына алып келишти. 16 Ошол убакта Ахаз падыша Ашур падышаларына жардам берүү үчүн киши жиберди. 17 Анткени эдомдуктар кайрадан келип, Жүйүттү талкалап, туткундап кетишкен. 18 Пелиштиликтер жапыз жердин шаарларына, Жүйүттүн түштүгүндөгү шаарларды басып алышып, Бет-Шемешти, Ажалонду, Гедеротту, Шохону жана анын айыл-кыштактарын, Тимнаны жана анын айылкыштактарын, Гимсо жана анын айыл-кыштактарын басып алышып, ошол жерде жашашкан. 19 Анткени Теңир Жүйүттү Ысрайыл падышасы Ахаз үчүн басынтты. Анткени ал Жүйүттү жылаңач кылды, Теңирге каршы күнөө кылды. 20 Ашур падышасы Тилгат-Пилнесер ага келип, аны капалантты, бирок бекемдеген жок.
2 Жылнаама
21 Анткени Ахаз Теңирдин үйүнөн, падышанын үйүнөн, төрөлөрдөн үлүш алып, Ашур падышасына берген, бирок ал ага жардам берген эмес. 22 Кыйналып жатканда, ал Теңирге дагы көбүрөөк күнөө кылды: бул Ахаз падыша. 23 Анткени ал Дамасктын кудайларына курмандык чалып, аны өлтүргөн: «Сирия падышаларынын кудайлары аларга жардам бергендиктен, мен аларга курмандык чалам, алар мага жардам беришсин», – деди. Бирок алар анын жана бүт Ысрайылдын кыйроосу болду. 24 Ахаз Кудайдын үйүнүн идиштерин чогултуп, Кудайдын үйүнүн идиштерин талкалап, Теңир үйүнүн эшиктерин жаап, ага Иерусалимдин бардык бурчуна курмандык чалынуучу жайларды жасады. 25 Жүйүттүн ар бир шаарларында башка кудайларга жыпарзат түтөтүү үчүн бийик жерлерди жасап, атабабаларынын Кудай-Теңирин каардантты. 26 Анын калган иштери, бардык жолдору, биринчиси жана акыркысы, Жүйүт менен Ысрайыл падышаларынын китебинде жазылган. 27 Ахаз ата-бабаларына кошулду, анын сөөгүн шаарга, Иерусалимге коюшту, бирок аны Ысрайыл падышаларынын мүрзөсүнө алып келишкен жок, анын ордуна уулу Хиския падыша болду. 29-ГЛАВА 1 Хиския жыйырма беш жашында такка отуруп, Иерусалимде жыйырма тогуз жыл падышачылык кылды. Анын энесинин аты Абия болчу, Захариянын кызы. 2 Ал атасы Дөөт кылгандай, Теңирдин көз алдында туура иштерди кылды. 3 Ал өзүнүн падышачылыгынын биринчи жылында, биринчи айда Теңир үйүнүн эшигин ачып, оңдоду. 4 Ал ыйык кызмат кылуучулар менен лебилерди алып келип, чыгыш көчөсүнө чогултту. 5 Анан аларга мындай деди: «Мени уккула, лебилер, азыр өзүңөрдү ыйыктагыла, ата-бабаларыңардын Кудай-Теңиринин үйүн ыйыктагыла, ыпылас иштерди ыйык жерден алып чыгып кеткиле. 6 Анткени биздин ата-бабаларыбыз мыйзамсыздык кылып, Кудай-Теңирибиздин көз алдында жаман иштерди кылышты, Аны таштап коюшту, Теңирдин үйүнөн жүздөрүн буруп, артка бурушту. 7 Алар кире бериш бөлмөнүн эшиктерин жаап, чырактарды өчүрүштү, Ысрайылдын Кудайына арнап ыйык жерде жыпарзат түтөтүшкөн жок, бүтүндөй өрттөлүүчү курмандыктарды чалган жок. 8 Ошондуктан Теңирдин каары Жүйүт менен Иерусалимди каптап, аларды өзүңөр көрүп тургандай, баш аламандыкка, таң калууга, ышкырыктарга салып койду. 9 Анткени мына, биздин ата-бабаларыбыз кылычтан өлдү, уулдарыбыз, кыздарыбыз жана аялдарыбыз бул үчүн туткунда. 10 Азыр менин жүрөгүмдө Ысрайылдын Кудай-Теңири менен келишим түзөм, анын каардуу каары бизден кайтсын. 11 Уулдарым, кайдыгер болбогула, анткени Теңир силерди Анын алдында туруп, Ага кызмат кылыш үчүн,
ага кызмат кылып, жыпар жыттуу зат түтөтүшүңөр үчүн тандап алды. 12 Ошондо лебилер турушту: Кааттын уулдарынан Амасай уулу Махат, Азариянын уулу Жоел, Мераринин уулдарынан Абди уулу Киш, Жехалелелдин уулу Азария, Гершон уулдарынан. Зимманын уулу Жаах жана Жоахтын уулу Эден. 13 Элизафандын уулдарынан; Шимри, Жейел жана Асаптын уулдарынан; Захария менен Матания: 14 Хемандын уулдарынан; Жехиел менен Шимей: Жедутундун уулдарынан; Шемая жана Узиел. 15 Алар бир туугандарын чогултуп, өздөрүн ыйыкташты да, падышанын буйругу боюнча, Теңирдин сөзү боюнча, Теңирдин үйүн тазалоо үчүн келишти. 16 Дин кызматчылар Теңир үйүнүн ички бөлүгүн тазалоо үчүн кирип, Теңирдин ийбадатканасында тапкан бардык ыпылас нерселерди Теңир үйүнүн короосуна алып чыгышты. Лебилер аны Кидрон өзөнүнө алып барыш үчүн алып кетишти. 17 Алар биринчи айдын биринчи күнү ыйыкталышы үчүн, айдын сегизинчи күнү Теңирдин кире бериш бөлмөсүнө келишти. Ошентип, Теңирдин үйүн сегиз күндүн ичинде ыйыкташты. Алар биринчи айдын он алтынчы күнү бүтүштү. 18 Анан алар Хиския падышага барып: «Биз Теңирдин үйүн, бүтүндөй өрттөлүүчү курмандык чалынуучу жайды, андагы бардык идиш-аяктарды, нан үстөлүн жана анын бардык идиштерин тазаладык», – дешти. 19 Ахаз падыша өзүнүн падышачылыгында өзүнүн кылмышы үчүн ыргытып жиберген бардык идиштерди даярдап, ыйыктадык, мына, алар Теңирдин курмандык чалынуучу жайынын алдында турат. 20 Хиския падыша эрте туруп, шаар башчыларын чогултуп, Теңирдин үйүнө жөнөдү. 21 Падышалык үчүн, ыйык жай үчүн жана Жүйүт үчүн күнөө курмандыгына жети букачар, жети кочкор, жети козу жана жети теке алып келишти. Анан Арундун уулдарына, ыйык кызмат кылуучуларга, аларды Теңирдин курмандык чалынуучу жайына тартууну буйруду. 22 Ошентип, алар букачарларды союшту, дин кызматчылар канды алып, курмандык чалынуучу жайга чачышты, кочкорлорду союп, канын курмандык чалынуучу жайга чачышты, козуларды да союп, канын курмандык чалынуучу жайга чачышты. 23 Күнөө үчүн чалынуучу текелерди падыша менен жамааттын алдына алып келишти. Алар алардын үстүнө колдорун коюшту. 24 Дин кызматчылар аларды өлтүрүп, бүт Ысрайылды күнөөдөн арылтыш үчүн, алардын каны менен курмандык чалынуучу жайда элдешти, анткени падыша бүтүндөй өрттөлүүчү курмандык менен күнөө үчүн чалынуучу курмандыкты бүт Ысрайыл үчүн чалууну буйруду. 25 Дөөттүн, падышанын көрөгөчү Гаттын жана Натан пайгамбардын осуяттары боюнча ал лебилерди жез табак кагып, забур чертип, арфа менен Теңирдин үйүнө койду, анткени Теңирдин өзүнүн пайгамбарлары аркылуу айткан осуяты ушундай болгон. 26 Лебилер Дөөттүн аспаптары менен, дин кызматчылар сурнайлары менен турушту.
2 Жылнаама
27 Хиския бүтүндөй өрттөлүүчү курмандыкты курмандык чалынуучу жайда чалууну буйруду. Бүтүндөй өрттөлүүчү курмандык чала баштаганда, Ысрайыл падышасы Дөөтү белгилеген сурнайлар жана аспаптар менен Теңирдин ыры башталды. 28 Ошондо бүт жамаат табынышты, ырчылар ырдашты, сурнайчылар жаңырды, мунун баары бүтүндөй өрттөлүүчү курмандык чалып бүткөнгө чейин уланды. 29 Алар курмандык чалып бүткөндөн кийин, падыша жана анын жанында болгондордун баары таазим кылышты. 30 Хиския падыша менен төрөлөр лебилерге Дөөттүн жана көрөгөч Асаптын сөздөрү менен Теңирди даңктап ырдоону буйрук кылышты. Алар даңктап ырдашып, баштарын ийип, таазим кылышты. 31 Хиския мындай деп жооп берди: «Силер өзүңөрдү Теңирге арнадыңар, жакындагыла да, Теңирдин үйүнө курмандыктарды жана ыраазычылык курмандыктарын алып келгиле. Ошондо жамаат курмандыктар менен ыраазычылык курмандыктарын алып келишти. Жүрөктө бүтүндөй өрттөлүүчү курмандыктардын баары бекер. 32 Жыйын алып келген бүтүндөй өрттөлүүчү курмандыктардын саны жетимиш он букачар, жүз кочкор, эки жүз козу болду. Мунун баары Теңирге арналып бүтүндөй өрттөлүүчү курмандык үчүн эле. 33 Алты жүз өгүз жана үч миң кой ыйыкталган. 34 Бирок ыйык кызмат кылуучулар өтө аз болгондуктан, бүтүндөй өрттөлүүчү курмандыктардын терисин сыйрып сала алышкан жок, ошондуктан алардын бир туугандары лебилер иш бүткүчө жана башка дин кызматчылар өздөрүн ыйыктамайынча, аларга жардам беришти, анткени лебилер дин кызматчыларга караганда өздөрүн ыйыкташканга чынчыл болушкан. 35 Бүтүндөй өрттөлүүчү курмандыктар, тынчтык курмандыктарынын майы жана ар бир бүтүндөй өрттөлүүчү курмандыкка куюлуучу курмандыктар менен кошо көп болду. Ошентип, Теңир үйүндөгү кызмат тартипке келди. 36 Хиския да, бүт эл Кудай элди даярдап койгонуна кубанды, анткени бул күтүлбөгөн жерден болду. 30-ГЛАВА 1 Хиския бүт Ысрайылга жана Жүйүткө киши жиберип, Эпрайым менен Менашеге да кат жазды: алар Теңирдин Иерусалимдеги үйүнө келип, Ысрайылдын Кудай-Теңирине арналган пасах майрамын белгилешсин. 2 Анткени падыша, анын төрөлөрү жана Иерусалимдеги бүт жамаат Пасах майрамын экинчи айда өткөрүүнү кеңешкен эле. 3 Анткени ыйык кызмат кылуучулар өздөрүн жетиштүү түрдө ыйыктабагандыктан, эл да Иерусалимге чогулбагандыктан, алар аны сактай алышкан эмес. 4 Бул падышага жана бүт жамаатка жагып калды. 5 Ошентип, алар Беер-Шебадан Данга чейин бүт Ысрайылга жарыялоону, Ысрайылдын КудайТеңирине арналган Пасах майрамын Иерусалимге
өткөрүүнү жарыялашты, анткени алар көптөн бери Ыйык Жазмада жазылгандай кылып өткөрө элек болчу. 6 Падыша менен анын төрөлөрүнүн каттары менен бүт Ысрайыл менен Жүйүт жерине падышанын буйругу боюнча мамылар барышты: «Ысрайыл уулдары, Ыбрайымдын, Ыскактын жана Ысрайылдын КудайТеңирине кайрылгыла, ошондо ал Ашур падышаларынын колунан кутулган силердин калдыгыңа кайтып келет». 7 Силер өзүңөр көрүп тургандай, ата-бабаларыңардын Кудай-Теңирине каршы күнөө кылган, ошондуктан аларды ээн калтырган ата-бабаларыңардай жана бир туугандарыңардай болбогула. 8 Эми ата-бабаларыңарга окшоп, мойнуңарды тартпагыла, Теңирге баш ийгиле, Анын түбөлүккө ыйыктаган ыйык жайына киргиле жана КудайТеңириңерге кызмат кылгыла, ошондо Анын каары кайтсын. 9 Эгерде силер Теңирге кайрылсаңар, анда силердин бир туугандарыңар менен балдарыңар аларды туткунга алып бара жаткандардын алдында боору оорушат, алар бул жерге кайра келишет, анткени Кудай-Теңириң ырайымдуу жана кайрымдуу, эгер ага кайрылсаңар, силерден жүзүн бурбайт. 10 Ошентип, мамылар Эпрайым менен Менашенин жери аркылуу Забулунга чейин шаардан шаарга өтүп, аларды шылдыңдап, шылдыңдашты. 11 Бирок Ашырдын, Менашенин жана Забулундун суучулдары момун болуп, Иерусалимге келишти. 12 Жүйүт жеринде да Кудайдын колу аларга Теңирдин сөзү боюнча падышанын жана төрөлөрдүн осуяттарын аткаруу үчүн бир жүрөк бериши керек болчу. 13 Экинчи айда Ачыткысыз нан майрамын өткөрүү үчүн Иерусалимге көп эл чогулду, абдан чоң жыйналыш. 14 Алар туруп, Иерусалимдеги курмандык чалынуучу жайларды алып кетишти. 15 Анан экинчи айдын он төртүнчү күнү пасахты союшту, дин кызматчылар менен лебилер уялышып, өздөрүн ыйыкташты да, Теңирдин үйүнө бүтүндөй өрттөлүүчү курмандыктарды алып келишти. 16 Алар Кудайдын кишиси Мусанын мыйзамы боюнча, өз ордуна турушту: дин кызматчылар лебилердин колунан алган канды чачышты. 17 Анткени жыйналышта ыйыкталбагандар көп болчу, ошондуктан лебилер Теңирге арнап ыйыкталышы үчүн, ар бир таза эмес адам үчүн пасахты өлтүрүүнү милдеттендиришти. 18 Анткени көптөгөн элдин, атүгүл Эпрайымдын, Менашенин, Исахардын жана Забулундун көптөрү тазаланган эмес, бирок алар Пасахты анда жазылгандан башкача жешкен. Бирок Хиския алар үчүн тиленип: «Жакшы Теңир баарын кечирсин», – деди 19 Бул анын жүрөгүн ыйык жайдын тазалануусу менен тазаланбаса да, ата-бабаларынын Кудай-Теңирин, Кудайды издөөгө даярдайт. 20 Теңир Хискиянын айтканын угуп, элди айыктырды. 21 Иерусалимде турган Ысрайыл уулдары ачыткысыз нан майрамын жети күн кубаныч менен өткөрүштү. 22 Хиския Теңир жөнүндө жакшы билимди үйрөткөн бардык лебилерге сооронуч айтты. Алар жети күн майрам бою тамактанып, тынчтык курмандыктарын
2 Жылнаама
чалып, ата-бабаларынын Кудай-Теңирин моюнга алышты. 23 Бүт жамаат дагы жети күн калтырууну кеңешишти, дагы жети күндү кубаныч менен өткөрүштү. 24 Жүйүт падышасы Хиския жамаатка миң букачар, жети миң кой берди. Төрөлөр жамаатка миң букачар, он миң кой беришти, көп сандаган дин кызматчылар өздөрүн ыйыкташты. 25 Ошондо Жүйүттүн бүт жамааты, ыйык кызмат кылуучулар, лебилер, Ысрайылдан келген бүт жамаат, Ысрайыл жеринен келген келгиндер жана Жүйүт жеринде жашагандар кубанышты. 26 Ошентип, Иерусалимде чоң кубаныч болду, анткени Ысрайыл падышасы Дөөттүн уулу Сулаймандын заманынан бери Иерусалимде мындай окуя болгон эмес. 27 Ошондо ыйык кызмат кылуучулар лебилер туруп, элге батасын беришти. Алардын үнү угулуп, сыйынуусу Анын ыйык жайына, асманга чейин жетти. 31-ГЛАВА 1 Мунун баары бүткөндөн кийин, ошол жерде турган бүт ысрайылдыктар Жүйүттүн шаарларына чыгып, буркандарды талкалап, бактарды кыйып, бүт Жүйүт менен Бенжемин жериндеги, Эпрайымдагы жана Менашедеги бийик жерлерди жана курмандык чалынуучу жайларды талкалашты, алардын баарын жок кылышты. Ошондо бүт Ысрайыл уулдары, ар бири өз ээлигине, өз шаарларына кайтып келишти. 2 Хиския ыйык кызмат кылуучулар менен лебилерди өздөрүнүн кызматына жараша, бүтүндөй өрттөлүүчү курмандыктар менен тынчтык курмандыктары үчүн, Теңирдин чатырларынын дарбазаларынын алдында кызмат кылышы, ыраазычылык билдириши жана даңктоолору үчүн дайындады. 3 Теңирдин мыйзамында жазылгандай, ал бүтүндөй өрттөлүүчү курмандыктарга, эртең менен жана кечинде чалынуучу бүтүндөй өрттөлүүчү курмандыктарга, ишембилер үчүн, ай жаңырганда жана белгиленген майрамдар үчүн бүтүндөй өрттөлүүчү курмандыктарга падышанын үлүшүн бөлүп койду. 4 Ал Иерусалимде жашаган элге Теңирдин мыйзамы боюнча бекемделиши үчүн, ыйык кызмат кылуучулар менен лебилердин үлүшүн берүүнү буйруду. 5 Буйрук чыгаары менен, Ысрайыл уулдары эгиндин, шараптын, майдын, балдын жана талаадагы бардык түшүмдөрдүн биринчи түшүмүн көп алып келишти. жана бардык нерсенин ондон бир бөлүгү алар мол түшүштү. 6 Жүйүттүн шаарларында жашаган Ысрайыл уулдары менен Жүйүт уулдары жөнүндө, алар өгүздөрдүн жана койлордун ондон бир бөлүгүн жана өздөрүнүн КудайТеңирине арналган ыйык нерселердин ондон бир бөлүгүн алып келип, үймөк-үймөлөп коюшту. 7 Үчүнчү айда алар үймөктөрдүн пайдубалын түптөп, жетинчи айда бүтүрүштү. 8 Хиския менен төрөлөр келип, үймөктөрдү көрүп, Теңирди жана Анын эли Ысрайылды даңкташты. 9 Хиския дин кызматчылар менен лебилерден үймөктөр жөнүндө сурады.
10 Садоктун үйүнүн башкы ыйык кызмат кылуучусу Азария ага мындай деп жооп берди: «Эл Теңирдин үйүнө курмандыктарды алып келе баштагандан бери, биз жегенге тоюп, көп калдык, анткени Теңир Өз элине батасын берди. Ал эми калганы ушул чоң дүкөн. 11 Хиския Теңирдин үйүндө бөлмөлөрдү даярдоону буйруду. жана аларды даярдап, 12 Ал курмандыктарды, ондуктарды жана арноолорду ишенимдүү түрдө алып келишти. Анын үстүнө леби Конония башкаруучу, андан кийинкиси анын бир тууганы Шимей болгон. 13 Жехиел, Азазия, Нахат, Асаел, Жеримот, Жозабат, Элиел, Исмахия, Махат жана Беная Хиския падышанын жана Кудайдын үйүнүн башчысы Азариянын буйругу боюнча Конония менен анын бир тууганы Шимейдин көзөмөлү астында болушкан. 14 Ал эми чыгышты караган дарбазачы леби Имнанын уулу Корей Теңирге алып келген тартууларды жана эң ыйык нерселерди бөлүштүрүү үчүн, Кудайдын эрктүү курмандыктарын башкарды. 15 Андан кийинкиси Эден, Миниамин, Жешуа, Шемая, Амария жана Шекания дин кызматчылардын шаарларында, өздөрүнүн бир туугандарына, чоңдоруна да, кичүүлөрүнө да бөлүштүрүү үчүн, алардын кызмат ордунда. 16 Алардын санжырасынан тышкары, үч жашка чейинки жана андан жогорку жаштагы эркектер, Теңирдин үйүнө киргендердин ар бирине, алардын күнүмдүк үлүшүнө жараша, өздөрүнүн кызматтык милдеттери боюнча. 17 Дин кызматчылардын тукуму боюнча, жыйырма жаштагы жана андан жогорку жаштагы лебилер, алардын теги боюнча. 18 Алардын бардык балдарынын, аялдарынын, уулдарынын жана кыздарынын санжырасына, бүт жамаат аркылуу, анткени алар өздөрүнүн кызматында ыйыкташкан. 19 Ошондой эле Арундун уулдарынан, өз шаарларынын тегерек-четтериндеги талаалардагы ыйык кызмат кылуучулар, ар бир шаардагы, ыйык кызмат кылуучулардын бардык эркектерине жана лебилердин санжырасы боюнча эсептелгендердин баарына үлүш бериш үчүн, аттары аталган эркектер. 20 Хиския бүт Жүйүт жеринде ушундай кылды, КудайТеңиринин алдында жакшы, туура жана чындыкты кылды. 21 Ал Кудай үйүндө кызмат кылууда, мыйзамда жана осуяттарда өз Кудайын издөө үчүн баштаган ар бир ишин бүт жүрөгү менен жасап, ийгиликке жетишти. 32-ГЛАВА 1 Ушундан кийин жана аны орноткондон кийин, Ашур падышасы Санхейрип келип, Жүйүт жерине кирип, чептүү шаарларга чатырын тигип, аларды жеңүүнү ойлоду. 2 Хиския Сенхейриптин келгенин жана анын Иерусалимге каршы согушканы жатканын көрүп, 3 Ал өзүнүн төрөлөрү жана күчтүү кишилери менен шаардын сыртындагы булактардын суусун токтотуу үчүн кеңешти, алар ага жардам беришти.
2 Жылнаама
4 Ошондо көп эл чогулуп, бардык булактарды жана жердин ортосунан агып өткөн сайды токтотуп: «Эмне үчүн Ашур падышалары келип, көп суу табышы керек? 5 Ал өзүн бекемдеп, талкаланган дубалдын баарын тургузду, аны мунараларга чейин көтөрдү, сырткы дагы бир дубалды, Дөөттүн шаарындагы Милону оңдоду, жебелерди, калкандарды көп жасады. 6 Анан ал элдин үстүнөн аскер башчыларын коюп, аларды шаардын дарбазасынын жанына чогултуп, аларга жагымдуу сүйлөп: 7 Күчтүү жана кайраттуу болгула, Ашур падышасы үчүн да, анын жанындагы бүт эл үчүн коркпогула, коркпогула, анткени биз менен ага караганда көбүрөөк адамдар бар. 8 Аны менен дененин колу бар. Ал эми биздин КудайТеңирибиз бизге жардам берип, биздин салгылашууда. Ошондо эл Жүйүт падышасы Хискиянын сөздөрүнө таянды. 9 Ошондон кийин Ашур падышасы Санхейрип өз кулдарын Иерусалимге жөнөттү (бирок өзү Лакишти курчоого алып, аны менен кошо бүт күчү менен) Жүйүт падышасы Хискияга жана Иерусалимдеги бүт Жүйүткө мындай деди: 10 Ашур падышасы Санхейрип мындай дейт: «Иерусалимди курчоого алуу үчүн эмнеге ишенип жатасыңар? 11 Хиския силерди ачарчылыктан жана суусуздуктан өлүүгө: «Кудай-Теңирибиз бизди Ашур падышасынын колунан куткарат», – деп көндүрбөйбү? 12 Ошол эле Хиския өзүнүн бийик жерлери менен курмандык жайларын алып кетип, Жүйүт менен Иерусалимге: «Бир курмандык чалынуучу жайдын алдына табынгыла, анын үстүндө жыпарзат түтөткүлө» деп буйрук кылган жокпу? 13 Мен жана менин ата-бабаларым башка жердин бардык элдерине эмне кылганыбызды билбейсиңерби? Ошол жердин элдеринин кудайлары өз жерлерин менин колумдан куткара алганбы? 14 Менин ата-бабаларым жок кылган ошол элдердин бардык кудайларынын ичинен кимиси өз элин менин колумдан куткара алат? 15 Ошондуктан Хиския силерди алдап, ынандырбасын, ага ишенбегиле, анткени эч бир элдин же падышалыктын кудайы өз элин менин колумдан, атабабаларымдын колунан куткара алган эмес. 16 Анын кулдары Кудай-Теңирге жана анын кулу Хискияга дагы каршы сүйлөй башташты. 17 Ал Ысрайылдын Кудай-Теңирин каралоо үчүн жана ага каршы сүйлөп: «Башка элдердин кудайлары өз элин менин колумдан куткарбагандай эле, Хискиянын Кудайы да өз элин менин колумдан куткарбайт», – деп кат жазды. 18 Ошондо алар жүйүттөрдүн сөзүн айтып, дубалдын үстүндө турган Иерусалимдин элине катуу үн менен кыйкырышты. Алар шаарды басып алыш үчүн. 19 Алар Иерусалимдин Кудайына, жер жүзүндөгү адамдардын колунан жаралган кудайларына каршы сүйлөп жатышты. 20 Ошондон улам Хиския падыша менен Амостун уулу Ышая пайгамбар асманга тиленип, жалынышты. 21 Теңир периштесин жиберип, Ашур падышасынын кошуунундагы бардык эр жүрөк кишилерди, башчылар
менен аскер башчыларын кырып салды. Ошентип, ал өз жерине маскара болуп кайтып келди. Ал өз кудайынын үйүнө келгенде, өз ичинен чыккандар аны кылыч менен өлтүрүштү. 22 Ошентип, Теңир Хискияны жана Иерусалимдин тургундарын Ашур падышасы Сенхейриптин жана башкалардын баарынын колунан куткарып, аларды ар тараптан жетектеди. 23 Көптөр Иерусалимге Теңирге тартууларды жана Жүйүт падышасы Хискияга тартууларды алып келишти, ошондон кийин ал бардык элдердин көз алдында даңазалана баштады. 24 Ошол күндөрү Хиския өлгүчө ооруп, Теңирге сыйынды. 25 Бирок Хиския өзүнө кылган пайдасына жараша кайра кайтарган жок. Анткени анын жүрөгү көтөрүлүп, ага да, Жүйүткө да, Иерусалимге да каарданган. 26 Бирок Хиския өзү да, Иерусалимдин тургундары да жүрөгүнүн текебердиги үчүн момун болушкан, ошондуктан Хискиянын күндөрүндө аларга Теңирдин каары түшкөн эмес. 27 Хискиянын абдан көп байлыгы жана атагы бар эле, ал өзүнө күмүшкө, алтынга, асыл таштарга, жыпар жыттуу заттарга, калкандарга жана ар кандай асыл таштарга казына жасады. 28 Эгин, шарап жана май өстүрүүчү кампалар. Ар кандай жаныбарлар үчүн сарайлар, койлор үчүн короолор. 29 Андан сырткары, ал ага шаарларды, көптөгөн бодо малдарды жана бодо малдарды берди, анткени Кудай ага абдан көп мал-мүлк берген. 30 Ошол эле Хиския Гихондун үстүнкү агымын токтотуп, Дөөттүн шаарынын батыш тарабына ылдый түшүрдү. Хиския бардык иштеринде ийгиликке жетти. 31 Бирок Бабыл төрөлөрүнүн элчилери жеринде болуп жаткан кереметти билүү үчүн, Кудай аны сынап көрүш үчүн, жүрөгүндө эмне бар экенин билиши үчүн, аны таштап кетти. 32 Хискиянын калган иштери жана анын жакшылыктары Амостун уулу Ышая пайгамбардын аянында жана Жүйүт менен Ысрайыл падышаларынын китебинде жазылган. 33 Хиския ата-бабаларына кошулду, анын сөөгүн Дөөттүн уулдарынын эң башкы мүрзөсүнө коюшту, ал өлгөндө бүт Жүйүт эли менен Иерусалимдин тургундары ага урмат көрсөтүштү. Анын ордуна уулу Менаше такка отурду. 33-ГЛАВА 1 Менаше такка отурганда он эки жашта эле, ал Иерусалимде элүү беш жыл падышалык кылды. 2 Бирок алар Теңирдин көз алдында жаман иштерди кылышты, Теңир Ысрайыл уулдарынын алдынан кууп чыккан элдердин жийиркеничтүү иштерин кылды. 3 Анткени ал атасы Хиския талкалаган бийик жерлерди кайра куруп, Баалымдарга арнап курмандык чалынуучу жайларды куруп, бак-дарактарды куруп, асман аскерлеринин баарына табынып, аларга кызмат кылды. 4 Теңир: «Менин ысымым түбөлүккө Иерусалимде болот», – деп айткан Теңирдин үйүнө да курмандык чалынуучу жайларды курду.
2 Жылнаама
5 Анан Теңир үйүнүн эки короосуна асман кошуундары үчүн курмандык чалынуучу жайларды курду. 6 Ал өз балдарын Инном уулунун өрөөнүндөгү отко өткөрдү, ошондой эле мезгилдерди байкап, сыйкырчылык кылды, сыйкырчылык кылды, тааныш рух менен жана сыйкырчылар менен мамиле кылды. 7 Анан ал оюп жасалган бурканды, өзү жасаган бурканды Кудайдын үйүнө орнотту, ал жөнүндө Кудай Дөөткө жана анын уулу Сулайманга: «Мен Ысрайылдын бардык урууларынын алдында тандап алган ушул үйдө жана Иерусалимде өз ысымымды түбөлүккө калтырам», – деп айткан. 8 Мен силердин ата-бабаларыңар үчүн бекиткен жерден Ысрайылдын этегин мындан ары кыйратпайм. Ошентип, алар Мен аларга буйруган нерселердин бардыгын Мусанын колу менен жазылган мыйзамга, мыйзамдарга жана көрсөтмөлөргө ылайык аткарышсын. 9 Ошентип, Менаше Жүйүттү жана Иерусалимдин тургундарын адаштырды, Теңир Ысрайыл уулдарынын алдында жок кылган элдерден да жаман иштерди кылды. 10 Теңир Менаше менен анын элине айтты, бирок алар укпай коюшту. 11 Ошондуктан Теңир Ашур падышасынын аскер башчыларын алардын үстүнө алып келди, алар Менашени тикенектердин арасына алып, кишен менен байлап, Бабылга алып кетишти. 12 Ал кыйналганда, Кудай-Теңирине жалынып, атабабаларынын Кудайынын алдында абдан момун болду. 13 Анан ага сыйынды, ал ага жалынып-жалбарып, анын жалынуусун угуп, аны кайрадан Иерусалимге, өзүнүн падышачылыгына алып келди. Ошондо Менаше Теңирдин Кудай экенин билди. 14 Ошондон кийин ал Дөөттүн шаарынын сыртында, Гихондун батыш тарабында, өрөөндө, Балык дарбазасынын кире беришине чейин дубал куруп, Опелди курчап, аны абдан бийик көтөрдү, Жүйүттүн бардык тосулган шаарларына аскер башчыларын койду. 15 Ал Теңир үйүнүн тоосуна жана Иерусалимге курган башка кудайларды, буркандарды, бардык курмандык чалынуучу жайларды алып чыгып, шаардын сыртына кууп чыкты. 16 Анан ал Теңирдин курмандык чалынуучу жайын оңдоп, анын үстүнө тынчтык курмандыктары менен ыраазычылык курмандыктарын чалды, Жүйүткө Ысрайылдын Кудай-Теңирине кызмат кылууну буйруду. 17 Бирок эл өздөрүнүн Кудай-Теңирине арнап, бийик жерлерде курмандык чалып жатышты. 18 Менашенин калган иштери, анын Кудайына сыйынганы жана Ысрайылдын Кудай-Теңиринин атынан ага сүйлөгөн көрөгөчтөрдүн сөздөрү Ысрайыл падышаларынын китебинде жазылган. 19 Ошондой эле анын сыйынуусу, Кудай ага кандайча мамиле кылганы, анын бардык күнөөлөрү, күнөөлөрү, ал басынтыла электе бийик жерлерди куруп, бактарды жана буркандарды орноткон жерлери жөнүндө: мына, алар көрөгөчтөрдүн сөздөрүндө жазылган. 20 Ошентип, Менаше ата-бабаларына кошулду, анын сөөгүн өз үйүнө коюшту, анын ордуна уулу Амон падыша болду.
21 Амон такка отурганда, жыйырма эки жашта эле, Иерусалимде эки жыл падышачылык кылды. 22 Бирок ал атасы Менашедей болуп, Теңирдин көз алдында жаман иштерди кылды, анткени Амон атасы Менаше жасаган бардык оюп жасалган буркандарга курмандык чалып, аларга кызмат кылды. 23 Атасы Менаше өзүн басынткандай, Теңирдин алдында өзүн басынткан жок. Бирок Амон уламданулам бузуп жатты. 24 Анын кулдары ага каршы кутум уюштуруп, аны өз үйүндө өлтүрүштү. 25 Бирок бул жердин эли Амон падышага каршы кутум уюштургандардын баарын өлтүрүштү. Ал жердин эли анын ордуна уулу Жошияны падыша кылып коюшту. 34-ГЛАВА 1 Жошия такка отурганда, сегиз жашта эле, ал Иерусалимде отуз бир жыл падышачылык кылды. 2 Ал Теңирдин көз алдында туура иштерди кылды, атасы Дөөттүн жолу менен жүрдү, оңго да, солго да бурулган жок. 3 Анткени падышачылыгынын сегизинчи жылында, ал жаш кезинде эле, атасы Дөөттүн Кудайын издей баштады, он экинчи жылы Жүйүт менен Иерусалимди бийик жерлерден, бак-дарактардан, оюп жасалган буркандардан жана куюлган буркандардан тазалай баштады. 4 Анын көзүнчө Баалымдын курмандык чалынуучу жайларын талкалашты. Ал алардын үстүндөгү буркандарды кыйып салды. бактарды, оюп жасалган буркандарды жана эриген буркандарды талкалап, чаң кылып, аларга курмандык чалган мүрзөлөрдүн үстүнө чачты. 5 Ал ыйык кызмат кылуучулардын сөөктөрүн курмандык жайларында өрттөп, Жүйүт менен Иерусалимди тазалады. 6 Ал Менашенин, Эпрайымдын жана Шымондун Напталыга чейинки шаарларында, төшөнчүлөрү менен тегерете ушундай кылды. 7 Ал курмандык чалынуучу жайларды жана бакдарактарды талкалап, буркандарды талкалап, бүт Ысрайыл жериндеги бардык буркандарды кыйып салгандан кийин, Иерусалимге кайтып келди. 8 Падышачылыгынын он сегизинчи жылында ал жерди жана үйдү тазалагандан кийин, өзүнүн КудайТеңиринин үйүн оңдоо үчүн Азалиянын уулу Шапанды, шаардын башкаруучусу Маасеяны жана жазуучу Жаахаздын уулу Жаахты жиберди. 9 Алар башкы ыйык кызмат кылуучу Хилкияга келгенде, Кудайдын үйүнүн эшигин кайтарган лебилер Менаше менен Эпрайымдын, бүт Ысрайылдын калдыгынын, бүт Жүйүт менен Бенжеминдин колунан чогулткан акчаны тапшырышты. Алар Иерусалимге кайтып келишти. 10 Анан алар аны Теңирдин үйүн көзөмөлдөгөн жумушчулардын колуна салып, үйдү оңдоп-түзөө үчүн Теңирдин үйүндө иштеген жумушчуларга беришти. 11 Жүйүт падышалары кыйраткан үйлөрдү жабуу үчүн, оюп жасалган таш, жыгач сатып алыш үчүн, аны кол өнөрчүлөр менен куруучуларга беришти.
2 Жылнаама
12 Алар ишти ишенимдүү аткарышты. Алардын көзөмөлчүлөрү Мераринин уулдарынан болгон лебилер Жахат менен Обадия эле. Кааттын уулдарынан Закарыя менен Мешулам аны алдыга коюшту. жана башка лебилер, музыкалык аспаптарда шыкжөндөмдүүлүктөрү бар. 13 Ошондой эле алар жүк көтөргөндөрдүн үстүнөн кызмат кылышкан жана ар кандай кызматтын түрлөрүн аткаргандардын баарына көзөмөлчү болушкан. 14 Алар Теңирдин үйүнө алып келген акчаны алып чыгышканда, ыйык кызмат кылуучу Хилкия Теңирдин Муса аркылуу берген мыйзам китебин таап алды. 15 Хилкия катчы Шапанга: «Мен Теңирдин үйүнөн Мыйзам китебин таптым», – деди. Хилкия китепти Шапанга берди. 16 Шапан китепти падышага көтөрүп барды да, падышага: «Сенин кулдарыңа эмне тапшырылса, ошонун бардыгын аткарышат», – деп кайра падышага айтты. 17 Алар Теңирдин үйүнөн табылган акчаны чогултуп, көзөмөлчүлөр менен жумушчулардын колуна салып беришти. 18 Ошондо катчы Шапан падышага: «Дин кызматчы Хилкия мага китеп берди», – деди. Шапан аны падышанын алдында окуп берди. 19 Падыша мыйзамдын сөздөрүн уккандан кийин, кийимин айрып алды. 20 Падыша Хилкияга, Шапан уулу Ахикамга, Микей уулу Абдонго, катчы Шапанга жана падышанын кулу Асаяга мындай деп буйрук берди: 21 Баргыла да, мен үчүн, Ысрайыл менен Жүйүт жеринде калгандар үчүн, табылган китептин сөздөрү жөнүндө Теңирден сурагыла, анткени бул китепте жазылгандардын бардыгын аткарыш үчүн, атабабаларыбыз Теңирдин сөзүн сактабагандыктан, үстүбүзгө төккөн Теңирдин каары чоң. 22 Хилкия менен падышанын дайындаган кишилери кийим кайтарган Хасранын уулу Тикваттын уулу Шалумдун аялы Хулда пайгамбарга барышты. (азыр ал Иерусалимде колледжде жашачу:) жана алар аны менен сүйлөшүштү. 23 Аял аларга мындай деп жооп берди: «Ысрайылдын Кудай-Теңири мындай дейт: “Силерди мага жиберген кишиге айткыла. 24 Теңир мындай дейт: “Мына, Мен бул жерге жана анын тургундарына жамандык алып келем, алар Жүйүт падышасынын алдында окуган китепте жазылган бардык каргыштарды алып келем. 25 Анткени алар мени таштап, башка кудайларга жыпар жыттуу зат түтөтүштү. Ошондуктан Менин каарым бул жерге төгүлөт, басылбайт. 26 Силерди Теңирден сураш үчүн жиберген Жүйүт падышасы болсо, ага мындай де: “Сен уккан сөздөрүң жөнүндө Ысрайылдын Кудай-Теңири мындай дейт. 27 Сенин жүрөгүң назик болгондуктан, анын бул жерге жана анын тургундарына каршы сөздөрүн укканда, Кудайдын алдында моюн сунуп, менин алдымда моюн сунуп, кийимиңди айрып, менин алдымда ыйладың. Мен сени да уктум, – дейт Теңир. 28 Мына, Мен сени ата-бабаларыңа чогултам, сен болсо бейкуттук менен көрүңө чогултуласың, бул жерге жана анын тургундарына Мен алып келе турган
жамандыктын баарын сенин көзүң көрбөйт. Ошентип, алар падышага дагы бир жолу кабар беришти. 29 Ошондо падыша киши жиберип, Жүйүт менен Иерусалимдин бардык аксакалдарын чогултту. 30 Ошондо падыша Жүйүттүн бүт адамдары, Иерусалимдин тургундары, дин кызматчылар, лебилер, чоң-кичине дебей бүт эл Теңирдин үйүнө кирип, Теңирдин үйүнөн табылган келишим китебиндеги сөздөрдүн баарын алардын кулагына окуп берди. 31 Падыша өз ордуна туруп, Теңирди ээрчип жүрүш үчүн, Анын осуяттарын, көрсөтмөлөрүн, көрсөтмөлөрүн бүт жүрөгү менен, бүт жаны менен аткарыш үчүн, бул китепте жазылган келишимдин сөздөрүн аткаруу үчүн Теңирдин алдында келишим түздү. 32 Ал Иерусалимде жана Бенжеминде болгондордун баарын ага каршы тургузду. Иерусалимдин тургундары ата-бабаларынын Кудайы болгон Кудайдын келишими боюнча иш кылышты. 33 Жошия Ысрайыл уулдарына тиешелүү болгон бардык өлкөлөрдөн жийиркеничтүү нерселердин баарын жок кылды, Ысрайылда жашагандардын баарын өздөрүнүн Кудай-Теңирине кызмат кылышы үчүн кылды. Анын өмүр бою алар ата-бабаларынын Кудай-Теңирин ээрчиген жок. 35-ГЛАВА 1 Жошия Теңирге арналган пасахты Иерусалимде өткөрдү. Алар Пасахты биринчи айдын он төртүнчү күнү союшту. 2 Ал ыйык кызмат кылуучуларды алардын милдетине коюп, аларды Теңир үйүндө кызмат кылууга үндөдү. 3 Алар Теңирге ыйык болгон бүт ысрайылдыктарды окуткан лебилерге: «Ыйык келишим сандыгын Ысрайыл падышасы Дөөттүн уулу Сулайман курган үйгө койгула. Бул сенин мойнуңа жүк болбойт: КудайТеңириңе жана Анын эли Ысрайылга кызмат кыл. 4 Ысрайыл падышасы Дөөттүн жана анын уулу Сулаймандын жазуусу боюнча, өзүңөрдү атабабаларыңардын тукуму боюнча даярдагыла. 5 Анан ыйык жайда бир туугандарыңдын ата-бабалары тараган уруулар боюнча жана лебилердин уруулары бөлүнгөндөн кийин тургула. 6 Пасахты сойгула, өзүңөрдү ыйыктагыла, бир туугандарыңарды даярдагыла, алар Теңирдин Муса аркылуу айткан сөзү боюнча болсун. 7 Жошия элге Пасах курмандыгына отуз миң, үч миң букачар, койлор менен улактарды берди. Булар падышанын малынан. 8 Анын төрөлөрү элге, ыйык кызмат кылуучуларга жана лебилерге: Кудайдын үйүнүн башчылары Хилкия, Захария жана Жехиел ыйык кызмат кылуучуларга Пасах курмандыгы үчүн эки миң алты жүз майда мал жана үч жүз өгүз беришти. 9 Ошондой эле Конания, анын бир туугандары Шемая, Нетанел, лебилердин башчысы Хашабия, Жейел жана Жозабат лебилерге Пасах курмандыгы үчүн беш миң майда бодо мал жана беш жүз өгүз беришти. 10 Ошентип, кызмат даярдалып, падышанын буйругу боюнча ыйык кызмат кылуучулар өз орундарына, лебилер өз катарларына турушту.
2 Жылнаама
11 Пасахты союшту, ыйык кызмат кылуучулар алардын колундагы канды чачышты, лебилер алардын терисин сыйрып салышты. 12 Мусанын китебинде жазылгандай, алар бүтүндөй өрттөлүүчү курмандыктарды Теңирге тартуу үчүн, элдин үй-бүлөлөрүнө жараша алып кетишти. Алар өгүздөр менен да ошондой кылышты. 13 Пасахты алар эреже боюнча отко куурушту, ал эми башка ыйык курмандыктарды казандарга, казандарга жана казандарга сепишти да, тез арада бүт элге бөлүштүрүштү. 14 Андан кийин алар өздөрүнө жана ыйык кызмат кылуучуларга даярданышты, анткени Арундун уулдары, ыйык кызмат кылуучулар түнгө чейин бүтүндөй өрттөлүүчү курмандыктарды жана майларды чалып турушту. Ошондуктан лебилер өздөрү үчүн жана Арундун уулдары ыйык кызмат кылуучулар үчүн даярдашты. 15 Дөөттүн, Асаптын, Хемандын жана падышанын көрөгөчү Жедутундун буйругу боюнча алардын ордуна Асаптын уулдары ырчылар отурушту. Дарбазачылар ар бир дарбазанын жанында күтүп турушту. алар кызматтан кете алышпайт; Лебилер бир туугандары үчүн даярдашкан. 16 Ошентип, Жошия падышанын буйругу боюнча, Пасах майрамын өткөрүү жана Теңирдин курмандык чалынуучу жайында бүтүндөй өрттөлүүчү курмандыктарды чалуу үчүн Теңирге кызмат кылуунун баары ошол эле күнү даярдалды. 17 Ошол убакта келген Ысрайыл уулдары Пасах майрамын жана Ачыткысыз нан майрамын жети күн өткөрүштү. 18 Шемуел пайгамбардын күндөрүнөн бери Ысрайылда Пасах майрамы болгон эмес. Жошия, ыйык кызмат кылуучулар, лебилер, ошол жерде турган бүт Жүйүт, Ысрайыл жана Иерусалимдин тургундары Пасах майрамын Ысрайылдын бардык падышалары өткөргөн жок. 19 Жошиянын башкаруусунун он сегизинчи жылында Пасах майрамы өткөрүлдү. 20 Ушундан кийин, Жошия ийбадаткананы даярдап бүткөндөн кийин, Мисир падышасы Нехо Евфраттын боюндагы Каркемишке каршы согушканы келди, Жошия ага каршы чыкты. 21 Бирок ал ага элчилерин жиберип: «Жүйүт падышасы, сенин менин эмне ишим бар? Мен бүгүн сага эмес, мен согушуп жаткан үйгө каршы чыгам, анткени Кудай мага шашылууну буйруган. Мени менен болгон Кудайга кийлигишүүдөн сакта, ал сени жок кылбасын. 22 Ошентсе да Жошия андан жүзүн бурган жок, аны менен согушуу үчүн, кийинип, Кудайдын оозунан чыккан Нехонунун сөздөрүн укпай, Мегидо өрөөнүнө согушканы келди. 23 Жаачылар Жошия падышаны атышты. Ошондо падыша кызматчыларына: «Мени кетиргиле. Анткени мен катуу жарадармын. 24 Ошондо кулдары аны арабага түшүрүп, колундагы экинчи арабага отургузушту. Алар аны Иерусалимге алып келишти, ал өлүп, ата-бабаларынын мүрзөлөрүнүн бирине коюлду. Ошондо бүт Жүйүт жана Иерусалим Жошияны жоктоп ыйлады.
25 Жеремия Жошияны жоктоп ыйлады, бардык ырчы мырзалар менен ырчы аялдар Жошия жөнүндө ушул күнгө чейин кошок айтып, Ысрайылда аларды мыйзам кылып алышты. 26 Жошиянын калган иштери жана анын жакшылыгы Теңирдин мыйзамында жазылгандай. 27 Анын биринчи жана акыркы иштери Ысрайыл менен Жүйүт падышаларынын китебинде жазылган. 36-ГЛАВА 1 Ошондо ал жердин эли Жошиянын уулу Жаахазды алып, атасынын ордуна Иерусалимге падыша кылып коюшту. 2 Жаахаз такка отурганда, жыйырма үч жашта эле, ал Иерусалимде үч ай падышачылык кылды. 3 Мисир падышасы аны Иерусалимге отургузуп, ал жерди жүз талант күмүш жана бир талант алтынга айыптады. 4 Мисир падышасы өзүнүн бир тууганы Элиакимди Жүйүт менен Иерусалимге падыша кылып, анын атын Жаяким деп койду. Нехо бир тууганы Жаахазды Мисирге алып кетти. 5 Жаяким такка отурганда, жыйырма беш жашта эле, ал Иерусалимде он бир жыл падышачылык кылды, ал өзүнүн Кудай-Теңиринин көз алдында жаман иштерди кылды. 6 Бабыл падышасы Небухаданасар ага каршы чыгып, аны Бабылга алып барыш үчүн, кишендеп салды. 7 Небухаданасар Теңир үйүндөгү идиштерди Бабылга алып барып, Бабылдагы өзүнүн ийбадатканасына койду. 8 Жаякимдин калган иштери, анын кылган жийиркеничтүү иштери жана андан табылганы Ысрайыл менен Жүйүт падышаларынын китебинде жазылган. Анын ордуна уулу Жаякин падыша болду. 9 Жаякин такка отурганда сегиз жашта эле, ал Иерусалимде үч ай он күн падышалык кылды, ал Теңирдин көз алдында жаман иштерди кылды. 10 Жыл аяктагандан кийин, Небухаданасар падыша киши жиберип, аны Теңир үйүндөгү эң сонун идиштер менен Бабылга алып келди да, Ситкияны Жүйүт менен Иерусалимге падыша кылып койду. 11 Ситкия такка отурганда, жыйырма бир жашта эле, Иерусалимде он бир жыл падышачылык кылды. 12 Ал өзүнүн Кудай-Теңиринин алдында жаман иштерди кылды, Теңирдин оозунан сүйлөгөн Жеремия пайгамбардын алдында өзүн басынткан жок. 13 Ал аны Кудай менен ант берген Небухаданасар падышага да каршы чыкты, бирок ал мойнун катып, жүрөгүн катуулантып, Ысрайылдын Кудай-Теңирине кайрылбады. 14 Андан сырткары, ыйык кызмат кылуучулардын бардык башчылары жана эл бутпарастардын бардык жийиркеничтүү иштеринен кийин өтө көп кылмыш кылышты. Теңирдин Иерусалимде ыйыктаган үйүн булгады. 15 Алардын ата-бабаларынын Кудай-Теңири аларга өзүнүн периштелери аркылуу жиберди. Анткени ал өз элине, өзүнүн жашаган жерине боору ооруду. 16 Бирок алар Кудайдын элчилерин шылдыңдап, Анын сөздөрүн жек көрүштү, Теңирдин Өз элине каары
2 Жылнаама
кайнаганга чейин, анын пайгамбарларын жамандап жатышты, эч кандай чара жок. 17 Ошондуктан ал алардын ыйык жайынын үйүндө алардын жигиттерин кылыч менен өлтүргөн, жаш уланга да, кызга да, карыга да, карыганга да боору оорубаган каздимдердин падышасын алып келип, алардын баарын өзүнүн колуна салып берди. 18 Кудайдын үйүндөгү чоң жана кичине идиштердин бардыгы, Теңир үйүнүн казынасы, падышанын жана анын төрөлөрүнүн казынасы. Мунун баарын ал Бабылга алып келди. 19 Алар Кудайдын үйүн өрттөштү, Иерусалимдин дубалын талкалашты, анын бардык сарайларын өрттөштү, анын бардык кооз идиштерин жок кылышты. 20 Кылычтан кутулгандарды Бабылга алып кетти. Алар Персия падышачылыгынын тушуна чейин ага жана анын уулдарына кул болгон. 21 Жеремиянын оозунан Теңирдин сөзү аткарылышы үчүн, жер өзүнүн ишембилеринен рахат алганга чейин, анткени ал ээн калганда, ал жетимиш он жыл бою ишемби күнүн сактады. 22 Персия падышасы Корештин башкаруусунун биринчи жылында, Теңирдин Жеремия аркылуу айткан сөзү аткарылышы үчүн, Теңир Персия падышасы Корештин рухун козгоп, ал өзүнүн бүт падышачылыгына жар салып, аны жазууга да түшүрдү: 23 Персия падышасы Кореш мындай дейт: «Асмандагы Кудай-Теңир мага жер жүзүндөгү бардык падышалыктарды берди. Ал мага Жүйүт жериндеги Иерусалимге үй курууну буйруду. Анын элинин арасынан араңарда ким бар? Анын Кудай-Теңири аны менен болсун, ал көтөрүлсүн.