2 Dîrok BEŞA 1 1 Silêman kurê Dawid di padîşahiya xwe de xurt bû û Xudan Xwedayê wî bi wî re bû û wî pir mezin kir. 2 Hingê Silêman ji hemû Îsraêl re, ji hezar û sedan, ji dadweran û ji hemû waliyên hemû Îsraêlê, ji serokên bav û kalan re peyivî. 3 Silêman û hemû civata pê re çûn cihê bilind ê li Gîbeonê, çimkî li wir konê civîna Xwedê hebû, ku Mûsa xulamê Xudan li çolê çêkiribû. 4 Lê Dawid Sindoqa Xwedê ji Kiryat-yearîmê biribû cihê ku Dawid jê re amade kiribû, çimkî wî li Orşelîmê ji bo wê kon danîbû. 5 Her wiha gorîgeha ji sifir, ku Bêsalêlê kurê Ûrî, kurê Hûr, çêkiribû, li ber konê Xudan danî. Silêman û civatê lê geriyan. 6 Silêman li wir çû ser gorîgeha sifir a li ber Xudan, ku li konê civînê bû, û li ser wê hezar qurbanên şewitandinê pêşkêş kir. 7 Wê şevê Xwedê li Silêman xuya bû û jê re got: «Bixwaze ez çi bidim te.» 8 Silêman ji Xwedê re got: «Te dilovaniyeke mezin nîşanî bavê min Dawid da û min li şûna wî kir padîşah.» 9 Niha, ey Xudan Xwedê, bila soza te ya ji bavê min Dawid re bê cih, çimkî te ez li ser gelek miletekî wek toza erdê kirim padîşah. 10 Niha şehrezayî û zanînê bide min, da ku ez bikaribim li ber vî gelî derkevim û werim, çimkî kî dikare li hember vî gelê te yê ewqas mezin dadbar bike? 11 Xwedê ji Silêman re got: «Ji ber ku ev di dilê te de bû û te ne dewlemendî, ne mal û ne jî rûmet, ne jî canê dijminên xwe xwest, ne jî te temenê dirêj xwest; lê te ji xwe re şehrezayî û zanîn xwest, da ku tu bikaribî li ser gelê min, ku min te li ser wan kiriye padîşah, hukum bikî.» 12 Aqil û zanîn ji te re tê dayîn; û ezê dewlemendî, mal û milkê û rûmetê bidim te, ku tu padîşahên berî te negihîştiye wê û piştî te jî tu kes wê nebe xwediyê wê. 13 Hingê Silêman ji rêwîtiya xwe ya ber bi cihê bilind ê li Gibeonê ve, ji ber konê civînê vegeriya Orşelîmê û li ser Îsraêlê padîşahî kir. 14 Silêman erebe û siwar kom kirin; hezar û çar sed erebe û diwanzdeh hezar siwarên wî hebûn, yên ku li bajarên erebeyan û li cem padîşah li Orşelîmê bi cih kirin. 15 Padîşah li Orşelîmê zîv û zêr wek keviran zêde kir, û darên sedir jî wek darên çiqilê yên li geliyê pir zêde kirin. 16 Silêman hesp û têla keten ji Misrê dianîn: bazirganên padîşah têla keten bi bihayekî distandin. 17 Ew anîn û ji Misrê erebeyek bi şeş sed şêkel zîv û hespek bi sed û pêncî zîv anîn. Bi vî awayî, bi rêya wan, ji bo hemû padîşahên Hîtîtan û ji bo padîşahên Sûriyeyê hesp anîn. BEŞA 2 1 Silêman biryar da ku ji bo navê Xudan xaniyek û ji bo padîşahiya xwe xaniyek ava bike. 2 Silêman heftê û deh hezar mêr ji bo hilgirtina bargiraniyan, heştê hezar ji bo kolandina li çiyê û sê hezar û şeş sed ji bo çavdêriya wan şandin.
3 Silêman ji Hûramê padîşahê Sûrê re şand û got: «Çawa ku te bi bavê min Dawid re kir û darên sedrê şandin da ku xaniyekî ji bo rûniştinê çêbike, wisa bi min re jî bike.» 4 Va ye, ez ji bo navê Xudan Xwedayê xwe xaniyekî ava dikim, da ku ez wê ji wî re veqetînim û li ber wî bixûra bîhnxweş bişewitînim, û ji bo nanê pêşkêşkirinê yê herheyî, û ji bo pêşkêşên şewitandinê sibeh û êvarê, di rojên Şemiyê, di heyvên nû de, û di cejnên pîroz ên Xudan Xwedayê me de. Ev ji bo Îsraêlê qanûnek herheyî ye. 5 Û mala ku ez ava dikim mezin e: çimkî Xwedayê me ji hemû xwedayan mezintir e. 6 Lê kî dikare ji bo wî xaniyekî ava bike, ji ber ku ezman û ezmanên ezmanan nikarin wî bigirin? Ez kî me ku ez ji bo wî xaniyekî ava bikim, ji bilî ku li ber wî qurbanê bişewitîne? 7 Niha zilamekî zîrek ji min re bişîne ku zêr, zîv, sifir, hesin, binefşî, sor û şîn bixebite, û bi wan zilamên zîrek ên ku li Cihûda û Orşelîmê bi min re ne û bavê min Dawid ew peyda kirine, re jî dikare goristanan çêbike. 8 Ji Lubnanê darên sedir, darên çamê û darên algumê jî ji min re bişîne, çimkî ez dizanim ku xulamên te dikarin li Lubnanê dar bibirin û va ye, xulamên min wê bi xulamên te re bin. 9 Heta ji bo ku ez dar bi zêdehî amade bikim, çimkî xaniyê ku ez ê ava bikim wê pir mezin û ecêb be. 10 Û va ye, ezê bîst hezar karo genimê lêdanî, bîst hezar karo ceh, bîst hezar bat şerab û bîst hezar bat rûn bidim xulamên te, ew ên ku dar dibirrin. 11 Hingê Hûramê padîşahê Sûrê bi nivîskî bersiv da, ku ji Silêman re şand: «Ji ber ku Xudan ji gelê xwe hez kiriye, wî tu li ser wan kiriyî padîşah.» 12 Hûram got jî: «Xudan Xwedayê Îsraêl pîroz be, yê ku erd û ezman afirand, yê ku kurekî jîr û fêmdar da Dawid padîşah, da ku ji bo Xudan malek û ji bo padîşahiya xwe malek ava bike.» 13 Û niha min zilamekî jîr û zana yê bavê min Hûram şandiye. 14 Kurê jinekê ji keçên Dan bû, û bavê wî zilamekî ji Sûrê bû, di karê zêr, zîv, sifir, hesin, kevir û dar, binefşî, şîn, ketenê zirav û sor de jêhatî bû; her weha di çêkirina her cûreyê nexşan de jî jêhatî bû, û bi zîrekên xwe û bi zîrekên Xudanê bavê te Dawid re her hîleyek ku jê re tê danîn, kifş dikir. 15 Niha genim, ceh, rûn û şeraba ku axayê min qala wan kiriye, bila ji xulamên xwe re bişîne. 16 Em ê ji Lubnanê dar bibirrin, bi qasî ku tu hewce bikî; em ê wan bi qeyikan bi rêya deryayê bibin Yafayê û tu jî wan bibî Orşelîmê. 17 Silêman hemû xerîbên ku li welatê Îsraêlê bûn, piştî jimartina ku bavê wî Dawid pê re jimartibû, jimartin û ew sed û pêncî û sê hezar û şeş sed bûn. 18 Û wî heftê û deh hezar ji wan wek hilgirên baran, heştê hezar wek kevirbirên li çiyê û sê hezar û şeş sed çavdêr danîn ser kar ji bo gel. BEŞA 3 1 Hingê Silêman li Orşelîmê, li çiyayê Moriyayê, li cihê ku Xudan li ba bavê wî Dawid xuya bû, dest bi avakirina Mala Xudan kir, li cihê ku Dawid li depoya Ornanê Yebûsî amade kiribû. 2 Û wî di roja duyemîn a meha duyemîn de, di sala çaremîn a padîşahiya xwe de, dest bi avakirinê kir.
2 Dîrok
3 Ev ew tişt in ku Silêman ji bo avakirina mala Xwedê şîret kirin: Dirêjahî bi kubî li gorî pîvana yekem şêst kubî û firehî jî bîst kubî bû. 4 Eywana li pêşiya malê, dirêjahiya wê bi firehiya malê bîst û bilindahiya wê sed û bîst bû; û wî ew ji hundir ve bi zêrê saf nixumand. 5 Mala mezin bi dara çamê pêça, ew bi zêrê xas pêça û darên xurmeyê û zincîr li ser danîn. 6 Û wî xanî bi kevirên hêja ji bo xweşikbûnê xemiland: û zêr ji zêrê Parvaîm bû. 7Wî xanî, stûn, dîwar û deriyên wê bi zêr nixumand û li ser dîwaran kerûb xemilandin. 8 Wî Mala Herî Pîroz çêkir, dirêjahiya wê li gorî firehiya malê bîst ga û firehiya wê jî bîst ga bû; û ew bi zêrê xas ê bi qasî şeş sed telant pêça. 9 Giraniya mîxan pêncî şêkel zêr bû. Û wî odeyên jorîn bi zêr nixumand. 10Û di Mala Herî Pîroz de wî du kerûb ji pûtan çêkirin û ew bi zêr pêça. 11Baskên kerubînan bîst gav dirêj bûn: yek baskê kerubînekî pênc gav dirêj bû û digihîşt dîwarê malê; û baskê din jî pênc gav dirêj bû û digihîşt baskê kerubînê din. 12Baskê kerûbê din pênc ga bû û digihîşt dîwarê malê; baskê din jî pênc ga bû û bi baskê kerûbê din ve dihat girêdan. 13 Baskên van kerûbiyan bîst gaq dirêj bûn û ew li ser lingên xwe disekinîn, rûyên wan ber bi hundir ve bûn. 14Wî perde ji şîn, binefşî, sor û ketenê tenik çêkir û li ser wê kerûb xemilandin. 15Wî li ber malê du stûnên sî û pênc ga bilind çêkirin û serê her stûnê jî pênc ga bilind bû. 16Wî zincîr çêkirin, wek yên di pencereyê de, û ew li ser serê stûnan danîn; û sed hinar çêkirin û ew li ser zincîran danîn. 17 Û wî stûn li ber perestgehê bilind kirin, yek li milê rastê û ya din li milê çepê; û navê yê li milê rastê danî Yaxîn û navê yê li milê çepê jî danî Boaz. BEŞA 4 1Wî gorîgehek ji sifir çêkir, dirêjahiya wê bîst laq, firehiya wê bîst laq û bilindahiya wê deh laq bû. 2 Wî deryayeke ji helandî çêkir, ji serî heta binî deh gatîk bû, bi dorhêlê girover bû, û bilindahiya wê pênc gatîk bû; û xêzek sî gatîk li dora wê digeriya. 3 Û di binê wê de şiklekî ga hebû, ku li dora wê digeriyan: deh di kubîtekê de, li dora deryayê digeriyan. Du rêz ga hatin avêtin, dema ku ew dihat avêtin. 4 Ew li ser diwanzdeh gayan sekinîbû, sê ber bi bakur, sê ber bi rojava, sê ber bi başûr û sê ber bi rojhilat ve dinihêrîn. Derya li ser wan hatibû danîn û hemû beşên wan ên paşîn ber bi hundir ve bûn. 5 Qalindahiya wê bi qasî destmalekê bû û berika wê mîna berika qedehê bû, bi kulîlkên sosinan; û sê hezar batî dihewîne. 6 Wî deh şûşe jî çêkirin û pênc li milê rastê û pênc li milê çepê danîn, da ku tê de bişon: tiştên ku ji bo pêşkêşa şewitandinê pêşkêş dikirin, di wan de dişuştin; lê derya ji bo kahînan bû ku tê de bişon. 7 Û deh şamdankên zêrîn li gorî şiklê wan çêkirin û ew di Perestgehê de danîn, pênc li milê rastê û pênc li milê çepê.
8 Wî deh mase jî çêkirin û li perestgehê danîn, pênc li aliyê rastê û pênc li aliyê çepê. Û sed tasên zêr çêkirin. 9Wî hewşa kahînan û hewşa mezin û deriyên hewşê çêkir û deriyên wan bi sifir pêça. 10 Û wî derya li aliyê rastê yê rojhilat, li hember başûr danî. 11 Hûram tencere, şût û tas çêkirin. Hûram karê ku ji bo Silêmanê padîşah ji bo Mala Xwedê çêdikir, temam kir. 12 Yanî, her du stûn, û çîpên seriyê yên li serê her du stûnan, û her du çelengên seriyê yên li serê stûnan, ku wan dipêçin; 13Û çar sed hinar li ser herdu çengelan; du rêzên hinaran li ser her çengelê, da ku herdu pomênên serê ser stûnan veşêrin. 14 Wî bingeh û şûşe li ser bingehan çêkirin; 15 Deryayek, û di bin wê de diwanzdeh ga. 16 Herwiha tencere, şût, goştfiroş û hemû amûrên wan, bavê wî Hûram ji bo Mala Xudan ji sifirê geş ji bo Silêmanê Padîşah çêkir. 17 Padîşah ew li deşta Urdunê, di navbera Sukkot û Zeredatayê de, di axa axê de avêtin. 18Bi vî awayî Silêman ev hemû amûr bi pir zêde çêkirin, ji ber ku giraniya sifir nehatibû dîtin. 19 Silêman hemû amûrên ji bo mala Xwedê, gorîgeha zêrîn û maseyên ku nanê pêşkêşiyê li ser wan dihatin danîn, çêkir. 20 Herwiha şamdankên ji zêrê saf û çirayên wan, da ku li gorî rêzikê li ber perestgehê bişewitin; 21 Û kulîlk, çira û maş ji zêr, û ji zêrê bêkêmahî, çêkirin. 22Û kêzik, tas, kevçî û buxûrxane ji zêrê saf bûn; û deriyê malê, deriyên hundir ên cihê herî pîroz û deriyên mala perestgehê ji zêr bûn. BEŞA 5 1 Bi vî awayî hemû karê ku Silêman ji bo mala Xudan çêkir qediya: û Silêman hemû tiştên ku bavê wî Dawid pîroz kiribû anîn hundir; û zîv, zêr û hemû amûrên malê xistin nav xezîneyên mala Xwedê. 2 Hingê Silêman rûspiyên Îsraêl û hemû serokên eşîran, serokên bav û kalên Îsraêl li Orşelîmê civand, da ku Sindoqa Peymana Xudan ji bajarê Dawid, yanî ji Siyonê, bînin jor. 3 Ji ber vê yekê hemû zilamên Îsraêl di cejnê de, ku di meha heftemîn de bû, li cem padîşah civiyan. 4 Hemû rûspiyên Îsraêl hatin û Lêwîyan sindoq hildan. 5 Wan sindoq û konê civînê û hemû tiştên pîroz ên ku di konê de bûn, anîn jor, kahîn û Lêwîyan ev anîn jor. 6 Silêman padîşah û hemû civata Îsraêlê ya ku li ber sindoqê li dora wî civiyabûn, pez û ga qurban kirin, ku ji ber pirbûna wan ne dihatin gotin û ne jî dihatin jimartin. 7 Kahînan Sindoqa Peymana Xudan anîn cihê wî, yanî perestgeha malê, cihê herî pîroz, di bin baskên kerûbiyan de. 8Çimkî xerûbîyan baskên xwe li ser cihê sindoqê vekirin û xerûbîyan sindoq û çîpên wê ji jor ve nixumandin. 9 Wan darikên sindoqê wisa kişandin ku serê darikan ji sindoqê li ber pencereyê xuya dibûn, lê ji derve nedihatin dîtin. Û ew heta roja îro li wir e. 10 Ji bilî du nivînên ku Mûsa li Horeb danîn, dema ku Xudan bi gelê Îsraêl re peyman çêkir, gava ew ji Misrê derketin, di sindoqê de tiştek tunebû.
2 Dîrok
11 Û gava kahîn ji cihê pîroz derketin, (çimkî hemû kahînên ku li wir bûn, pîroz bûbûn û li bendê neman.) 12 Her wiha Lewiyên ku stranbêj bûn, hemû ji Asaf, Heman, Yedûtûn, bi kur û birayên xwe re, bi kitanê spî li xwe kiribûn û zîmbal, tembûr û tembûr li xwe kiribûn, li rojhilatê gorîgehê sekinîbûn û sed û bîst kahîn bi boriyan lê dixistin. 13 Heta, çawa ku borrîbvan û stranbêj wek yek bûn, da ku dengekî yek derxin da ku di pesnê Xudan de û şikir bikin; û gava ku wan bi borrîb û zîmbal û amûrên muzîkê dengê xwe bilind kirin û pesnê Xudan dan û gotin: «Çimkî ew qenc e; çimkî dilovaniya wî her û her dimîne», wê demê xanî, yanî mala Xudan, bi ewrekî tijî bû; 14 Ji ber ewr kahîn nekarîn bisekinin û xizmetê bikin, çimkî rûmeta Xudan mala Xwedê tijî kiribû. BEŞA 6 1 Hingê Silêman got: «Xudan gotiye ku ew ê di tariya tarî de rûne.» 2 Lê min ji te re malek ji bo rûniştinê û cihekî ji bo rûniştina te ya her û her ava kiriye. 3 Padîşah rûyê xwe zivirand û hemû civata Îsraêl pîroz kir. Hemû civata Îsraêl li ser piyan ma. 4 Û wî got: «Pesin ji Xudan Xwedayê Îsraêl re, ku bi destên xwe ew tiştê ku bi devê xwe ji bavê min Dawid re gotibû, anî cih. 5 Ji roja ku min gelê xwe ji welatê Misrê derxist, ji hemû eşîrên Îsraêlê ve, min ji bo avakirina xaniyekê, ji bo ku navê min li wir be, tu bajarek nebijart; min tu kes jî nebijart ku li ser gelê xwe Îsraîlê serwer be. 6 Lê min Orşelîm hilbijart, da ku navê min li wir be; û min Dawid hilbijart ku li ser gelê min Îsraêl be. 7 Niha di dilê bavê min Dawid de bû ku ji bo navê Xudan Xwedayê Îsraêl malek ava bike. 8 Lê Xudan ji bavê min Dawid re got: «Çimkî di dilê te de bû ku tu ji bo navê min malekî ava bikî, te baş kir ku ev di dilê te de bû. 9 Lê belê tu dê malê ava nekî, lê kurê te yê ku ji pişta te derkeve, ew dê malê ji bo navê min ava bike. 10 Ji ber vê yekê Xudan soza xwe ya ku gotibû pêk anî: ez li şûna bavê xwe Dawid rabûm û li ser textê Îsraêl rûniştim, wekî ku Xudan soz dabû, û min mal ji bo navê Xudan Xwedayê Îsraêl ava kir. 11 Û min sindoq danî hundir, ku tê de peymana Xudan e, ya ku wî bi zarokên Îsraêl re çêkiriye. 12 Û ew li ber gorîgeha Xudan li ber hemû civata Îsraêl rawesta û destên xwe dirêj kirin. 13 Çimkî Silêman teraseke ji sifir çêkiribû, pênc qurt dirêj, pênc qurt fireh û sê qurt bilind, û ew li nîvê hewşê danîbû. Li ser wê sekinî û li ber hemû civata Îsraêl çok da û destên xwe ber bi ezmanan ve dirêj kir. 14 Û got: «Ya Xudan Xwedayê Îsraêl, ne li ezmanan û ne jî li erdê Xwedayekî mîna te tune ye; Tu peymanê diparêzî û dilovaniyê nîşanî xulamên xwe didî, yên ku bi hemû dilê xwe li ber te dimeşin.» 15 Tu yê ku soza xwe bi xulamê xwe Dawid bavê min re, bi cih anî; û bi devê xwe gotî û bi destê xwe jî, wekî îro, pêk anî. 16 Niha, ey Xudan Xwedayê Îsraîlê, soza ku te daye Dawidê xulamê xwe bavê min, bi cih bîne û gotiye: ‹Li ber çavê min ji te mirovekî kêm nabe ku li ser textê Îsraîlê rûne,
lê bila zarokên te li rêya xwe binêrin da ku li gor qanûna min bimeşin, çawa ku tu li pêşiya min meşiyayî.› 17 Niha, ey Xudan Xwedayê Îsraêl, bila peyva te ya ku te ji xulamê xwe Dawid re gotiye, were rastkirin. 18 Lê gelo Xwedê bi rastî jî li ser erdê bi mirovan re rûdine? Va ye, ezman û ezmanê ezmanan te nagirin, ev mala ku min ava kiriye çiqas kêmtir e! 19 Ey Xudan Xwedayê min, guh bide dua û lava xulamê xwe û duaya wî, da ku guh bidî hawar û duaya ku xulamê te li ber te dike. 20 Bila çavên te şev û roj li ser vê malê, li ser wî cihê ku te gotiye navê xwe lê deynî, vekirî bin, da ku tu guh bidî duaya ku xulamê te li vir dike. 21 Ji ber vê yekê guh bide duayên xulamê xwe û gelê xwe yê Îsraêl, ku ew ê li vî cihî bikin; ji cihê ku tu lê dijî, ji ezmanan guh bide wan; û gava tu guh bidî wan, bibaxşîne. 22 Heger mirovek li hember cîranê xwe guneh bike û sondek li ser wî bê xwestin ku ew sond bixwe û sond li ber gorîgeha te ya li vê malê bê dayîn, 23 Hingê ji ezmanan guhdarî bike û bike, û xulamên xwe dadbar bike, bi cezakirina xerabkar, bi dayîna rêya wî li ser serê wî û bi rastdarkirina rastdar, bi dayîna wî li gorî rastdariya wî. 24 Û eger gelê te yê Îsraêl li ber dijmin têk biçe, ji ber ku wan li hember te guneh kirine, û ew vegere û navê te pesin bike, û di vê malê de li ber te dua bike û lava bike, 25 Hingê ji ezmanan bibihîze û gunehê gelê xwe yê Îsraêl bibaxşîne û wan vegerîne welatê ku te daye wan û bav û kalên wan. 26 Dema ku ezman girtî be û baran nebare, ji ber ku wan li dijî te guneh kiriye; lê eger ew ber bi vî cihî dua bikin û navê te îtîraf bikin û ji gunehên xwe vegerin, gava tu wan biêşînî; 27 Hingê ji ezmanan bibihîze û gunehê xulamên xwe û gelê xwe yê Îsraîlê bibaxşîne, gava ku te rêya qenc a ku ew ê tê de biçin fêrî wan kiribe û baranê li ser welatê xwe yê ku te daye gelê xwe wek mîrat bişîne. 28 Heger li welêt birçîbûn hebe, heger nexweşî hebe, heger teqemenî, an küf, kêzik, an kêzik hebin, heger dijminên wan di bajarên welatê wan de wan dorpêç bikin, her cure êş an nexweşî hebe, 29 Hingê çi dua an lava ji her kesî an ji hemû gelê te yê Îsraîlê bê kirin, dema ku her kes êş û azara xwe bizanibe û destên xwe di vê malê de dirêj bike: 30 Hingê ji ezmanan, cihê ku tu lê dijî, guhdarî bike û bibaxşîne, û li gorî hemû rêyên her kesî, yên ku tu dilê wî/wê dizanî, vegerîne (çimkî tenê tu dilê mirovan dizanî). 31 Da ku ew ji te bitirsin, di rêyên te de bimeşin, heta ku ew li ser welatê ku te daye bav û kalên me bijîn. 32 Û derbarê xerîbê ku ne ji gelê te yê Îsraîlê ye, lê ji bo navê te yê mezin, destê te yê bihêz û baskê te yê dirêjkirî ji welatekî dûr hatiye, eger ew werin û di vê malê de dua bikin, 33 Hingê ji ezmanan, ji cihê ku tu lê dijî, guhdarî bike û li gor hemû gazîkirina xerîbekî bike, da ku hemû gelên dinyayê navê te bizanin û ji te bitirsin, mîna gelê te yê Îsraêl, û bizanin ku ev mala ku min ava kiriye bi navê te tê gazîkirin. 34 Heger gelê te bi rêya ku tu wan dişînî li dijî dijminên xwe derkeve şer û ew ber bi vî bajarê ku te hilbijartiye û mala ku min ji bo navê te ava kiriye dua bikin,
2 Dîrok
35 Hingê ji ezmanan dua û lava wan bibihîze û doza wan biparêze. 36 Heger ew li hember te guneh bikin (çimkî mirov tune ku guneh neke) û tu li ser wan hêrs bibî û wan bidî ber destê dijminên wan û ew wan dîl bibin welatekî dûr an nêzîk; 37 Lê eger ew li welatê ku ew lê hatine dîlgirtin bifikirin û li welatê dîlgirtina xwe vegerin û ji te re dua bikin û bibêjin: Me guneh kiriye, me xerabî kiriye û me xerabî kiriye; 38 Heger ew bi hemû dil û bi hemû canê xwe li welatê sirgûniya xwe, ku wan ew sirgûn kirine, vegerin cem te û ber bi welatê xwe yê ku te daye bav û kalên wan û ber bi bajarê ku te hilbijartiye û ber bi mala ku min ji bo navê te ava kiriye dua bikin, 39 Hingê ji ezmanan, ji cihê ku tu lê dijî, guh bide dua û lava û tikayên wan, doza wan biparêze û li gelê xwe yê ku li dijî te guneh kiriye bibaxşîne. 40 Niha, Xwedayê min, ez ji te lava dikim, bila çavên te vekirî bin û bila guhên te li duaya ku li vî cihî tê kirin, miqate bin. 41 Niha, ey Xudan Xwedê, rabe ser cihê xwe yê rihetbûnê, tu û sindoqa hêza xwe. Bila kahînên te, ey Xudan Xwedê, bi xilasiyê cil û berg li xwe bikin û bila pîrozên te bi qenciyê şa bibin. 42 Ya Xudan Xwedê, rûyê yê ku ji meshkirîyê xwe hatiye mehrkirin, dilovaniya Dawid xulamê xwe bi bîr bîne. BEŞA 7 1 Gava Silêman dua qedand, agir ji ezmanan daket û qurbanên şewitandinê û rûmeta Xudan xanî tijî kir. 2 Û kahîn nikaribûn bikevin mala Xudan, ji ber ku rûmeta Xudan mala Xudan tijî kiribû. 3 Gava hemû zarokên Îsraêl dîtin ku agir daket û rûmeta Xudan li ser xanî daket, li ser kevirê erdê bi rûyê xwe ketin erdê, perizîn û pesnê Xudan dan û gotin: «Çimkî ew qenc e, çimkî dilovaniya wî her û her dimîne». 4 Padîşah û hemû gel li ber Xudan qurban pêşkêş kirin. 5 Padîşah Silêman bîst û du hezar ga û sed û bîst hezar pez wek qurban pêşkêş kir. Bi vî awayî padîşah û hemû gel mala Xwedê veqetand. 6 Û kahîn li ser karên xwe xizmet dikirin: Levî jî bi amûrên muzîkê yên Xudan, yên ku Dawid padîşah çêkiribû da ku pesnê Xudan bide, ji ber ku dilovaniya wî her û her dimîne, dema ku Dawid bi xizmeta wan pesnê xwe dida; û kahînan li ber wan boriyan lêdixistin û hemû Îsraêl rawestiya. 7 Silêman nîvê hewşa li ber mala Xudan pîroz kir: çimkî li wir wî qurbanên şewitandinê û rûnê qurbanên aştiyê pêşkêş kirin, ji ber ku gorîgeha sifir a ku Silêman çêkiribû nikaribû qurbanên şewitandinê, qurbanên goşt û rûn hilgire. 8 Di heman demê de, Silêman heft rojan cejn pîroz kir, û hemû Îsraêl bi komeke pir mezin re, ji deriyê Hamatê heta çemê Misrê. 9 Û di roja heştan de wan civîneke pîroz li dar xist: çimkî wan heft rojan vekirina gorîgehê û heft rojan jî cejn pîroz kirin. 10 Û di roja bîst û sêyan a meha heftemîn de, wî gel şand konên wan, kêfxweş û dilşad ji bo qenciya ku Xudan ji Dawid, Silêman û gelê xwe re kiribû. 11 Bi vî awayî Silêman mala Xudan û mala padîşah temam kir; û her tiştê ku Silêman dixwest di mala Xudan û di mala xwe de çêbike, bi serkeftî pêk anî.
12 Xudan bi şev li Silêman xuya bû û jê re got: «Min duaya te bihîst û min ev der ji xwe re wek mala qurbanê hilbijart.» 13 Heger ez ezmanan bigirim da ku baran nebare, an heger ez ferman bidim kêzikan ku erdê bixwin, an heger ez di nav gelê xwe de nexweşîyê bişînim; 14 Ger gelê min, ku bi navê min tê gazîkirin, xwe bitewîne û dua bike, rûyê min bigere û ji rêyên xwe yên xerab vegere, wê hingê ez ê ji ezmanan bibihîzim û gunehê wan bibaxşînim û welatê wan qenc bikim. 15 Niha çavên min wê vekirî bin û guhên min wê li duaya ku li vî cihî tê kirin, miqate bin. 16 Çimkî niha min ev mal hilbijart û pîroz kir, da ku navê min her û her li wir bimîne: û çavên min û dilê min wê her û her li wir bin. 17 Lê eger tu li ber min bimeşî, wek ku bavê te Dawid dimeşiya û li gor hemû tiştên ku min ji te re emir kirine bikî û qanûn û biryarên min biparêzî, 18 Hingê ezê textê padîşahiya te xurt bikim, wekî ku min bi bavê te Dawid re peyman kiriye û gotiye: ‘Ji te re zilamekî ku li Îsraîlê bibe serwer tune.’ 19 Lê eger hûn ji rê derkevin û qanûnên min û fermanên min ên ku min danîne ber we, berdin û herin û ji xwedayên din re xizmetê bikin û wan biperizin, 20 Hingê ezê wan ji welatê xwe yê ku min daye wan bi kokê derxim û vê mala ku min ji bo navê xwe pîroz kiriye, ji çavên xwe bavêjim û wê di nav hemû miletan de bikim metelok û tinaz. 21 Ev mal, ku bilind e, wê ji bo her kesê ku ji ber wê derbas dibe matmayî bimîne; ewê bêje: «Çima Xudan wiha bi vî welatî û bi vî malî kir?» 22 Û wê bê gotin: «Ji ber ku wan Xudan Xwedayê bav û kalên xwe, yê ku wan ji welatê Misrê derxist, terikandin û xwedayên din girtin û ji wan re îbadet kirin û xizmet ji wan re kirin, ji ber vê yekê wî ev hemû xerabî anî serê wan.» BEŞA 8 1 Û di dawiya bîst salan de, ku Silêman mala Xudan û xaniyê xwe ava kiribû, 2 Ew bajarên ku Hûram vegerandibûn Silêman, Silêman ew ava kirin û kurên Îsraêl li wir bi cih kirin. 3 Silêman çû Hamat-Zobayê û li dijî wê serket. 4 Wî li çolê Tadmor û hemû bajarên embarê yên ku li Hamatê ava kiribûn, ava kirin. 5 Wî bajarên bi dîwar, derî û kerpîçên dorpêçkirî, Beythorona jorîn û Beythorona jêrîn jî ava kirin. 6 Û Baalath, û hemû bajarên embarê yên ku Silêman hebûn, û hemû bajarên erebeyan, û bajarên siwaran, û hemû tiştên ku Silêman dixwest li Orşelîmê, li Lubnanê û li seranserê axa welatê xwe ava bike. 7 Ji bo hemû gelên ku ji Hîtî, Amorî, Perîzî, Hîvî û Yebûsiyan mabûn, yên ku ne ji Îsraêl bûn, 8 Lê ji zarokên wan ên ku piştî wan li welêt man û zarokên Îsraêl ew nekuştin, Silêman heta roja îro ew kir bacgir. 9 Lê Silêman ji zarokên Îsraêl ji bo karê xwe xulam nekir; ew mirovên şerker, serokên serokên wî û serokên erebe û siwarên wî bûn. 10 Û ev serokên efserên padîşah Silêman bûn, du sed û pêncî, ku li ser gel hukumdarî dikirin. 11 Silêman keça Fir’ewn ji bajarê Dawid bir mala ku ji bo wê ava kiribû, çimkî wî got: «Jina min wê li mala Dawidê
2 Dîrok
padîşahê Îsraîlê nemîne, ji ber ku ew cih pîroz in ku Sindoqa Xudan lê hatiye danîn.» 12 Hingê Silêman li ser gorîgeha Xudan, ya ku li ber eywanê ava kiribû, qurbanên şewitandinê pêşkêşî Xudan kir. 13 Heta piştî rêjeyek diyarkirî her roj, li gorî fermana Mûsa, di rojên şemiyê, û di heyvên nû, û di cejnên pîroz de, sê caran di salê de, heta di cejna nanê bê hevîrtirşk de, û di cejna hefteyan de, û di cejna konan de, pêşkêş kirin. 14 Li gor fermana bavê xwe Dawid, wî rêzên kahînan li gor xizmeta wan û Lewî jî li gor erkên wan danîn, da ku li ber kahînan pesnê xwe bidin û xizmetê bikin, li gor erkê her roj: dergevan jî li gor rêzên xwe li her derî: çimkî Dawid, zilamê Xwedê, wisa ferman dabû. 15 Û ew ji fermana padîşah a ji bo kahîn û Lewiyan di tu mijarê de, an jî di derbarê xezîneyan de, dûr neketin. 16 Hemû karê Silêman heta roja ku bingeha mala Xudan hat danîn û heta ku ew qediya, amade bû. Bi vî awayî mala Xudan temam bû. 17 Hingê Silêman çû Ezyon-Geber û Elotê, li ber deryayê li welatê Edom. 18 Û Hûram bi destê xulamên xwe keştî û xulamên ku deryayê dizanin şandin ba wî; ew bi xulamên Silêman re çûn Ofîrê û ji wir çar sed û pêncî telant zêr hildan û anîn ba Silêman padîşah. BEŞA 9 1 Gava şahbanûya Şebayê navûdengê Silêman bihîst, ew bi komeke pir mezin û bi deveyên ku biharat, zêr û kevirên hêja hildigirtin, hat Orşelîmê da ku Silêman bi pirsên dijwar biceribîne. Gava ew hat ba Silêman, wê bi wî re li ser her tiştê ku di dilê wê de bû axivî. 2 Silêman hemû pirsên wê ji wê re got: û tiştekî veşartî ji Silêman tunebû ku wî jê re negotibûya. 3 Û gava şahbanûya Şebayê şehrezayiya Silêman û xaniyê ku wî ava kiribû dît, 4 Xwarina sifra wî, rûniştina xulamên wî, xizmetkarên wî û cilên wan, şerabhilgirên wî û cilên wan, û hilkişîna wî ya ku ew pê diçû mala Xudan, êdî ruh di wê de nema. 5 Wê ji padîşah re got: «Ew xebera ku min li welatê xwe li ser kirin û şehrezayiya te bihîstibû rast bû.» 6 Lê min baweriya xwe bi gotinên wan neanî heta ku ez hatim û çavên min ew dîtin. Û va ye, nîvê mezinbûna şehrezayiya te ji min re nehat gotin, çimkî tu ji navûdengê ku min bihîstiye bilindtir î. 7 Xwezî bi mirovên te, û xwezî bi van xulamên te, yên ku her tim li ber te radiwestin û guh didin şehrezayiya te. 8 Pîroz be Xudan Xwedayê te, ku te li ser textê xwe danî, da ku tu ji bo Xudan Xwedayê te padîşah bî; ji ber ku Xwedayê te ji Îsraêl hez dikir, wan heta hetayê ava dikir, ji ber vê yekê wî tu li ser wan kir padîşah, da ku tu dadperwerî û edaletê bikî. 9 Wê sed û bîst telant zêr, biharatên pir zêde û kevirên hêja da padîşah; biharatên wekî yên ku şahbanûya Şeba dabû padîşah Silêman tunebûn. 10 Xulamên Hûram û xulamên Silêman jî, yên ku ji Ofîrê zêr anîn, darên algumê û kevirên hêja anîn. 11 Padîşah ji darên algumê terasên ji bo mala Xudan û qesra padîşah çêkirin, û ji bo stranbêjan jî tembûr û zebûr çêkirin; berê li welatê Cihûdayê tiştekî wisa nehatibû dîtin.
12 Padîşah Silêman hemû tiştên ku şahbanûya Şebayê dixwest û yên ku wê jê xwest, ji bilî yên ku wê ji padîşah re anîbû, da wê. Û ew û xulamên wê vegeriyan welatê xwe. 13 Kîloya zêrê ku di salekê de ji Silêman re dihat şeş sed û şêst û şeş telant zêr bû. 14 Ji bilî wê tiştê ku bazirgan û firoşkar dianîn. Hemû padîşahên Erebistanê û waliyên welêt zêr û zîv ji Silêman re dianîn. 15Padîşah Silêman du sed hedef ji zêrê lêdanî çêkirin: şeş sed şêkel zêrê lêdanî ji bo yek hedefê hat bikaranîn. 16 Û sê sed mertal ji zêrê şelandî çêkirin: sê sed şêkel zêr ji bo her mertalekî dihat bikaranîn. Padîşah ew danîn nav mala Daristana Lubnanê. 17 Herwiha padîşah ji fîldişî textekî mezin çêkir û bi zêrê saf pêça. 18 Şeş pileyên text hebûn û pêpelokek zêrîn bi text ve girêdayî bû, li her du aliyên cihê rûniştinê ling hebûn û du şêr li kêleka lingan rawestiyabûn. 19 Li ser şeş derenceyan, li aliyekî û li aliyê din, diwanzdeh şêr sekinîbûn. Di tu padîşahiyê de tiştekî wisa nehatibû çêkirin. 20 Hemû firaxên vexwarinê yên padîşah Silêman ji zêr bûn, û hemû firaxên mala daristana Lubnanê ji zêrê saf bûn; tu yek ji zîv nebû; di rojên Silêman de ew ne tiştek bû ku dihat hesibandin. 21Çimkî keştîyên padîşah bi xulamên Hûram re diçûn Tarşîşê; her sê salan carekê keştîyên Tarşîşê dihatin û zêr, zîv, fîldiş, meymûn û tawus dianîn. 22 Û padîşah Silêman di dewlemendî û şehrezayiyê de ji hemû padîşahên dinyayê derbas bû. 23 Hemû padîşahên dinyayê li ber Silêman digeriyan, da ku guh bidin şehrezayiya wî ya ku Xwedê xistibû dilê wî. 24 Û her kesî diyariya xwe, firaxên zîv û firaxên zêr, cil û berg, kelûpel û biharat, hesp û qantir, sal bi sal, anîn. 25 Çar hezar axûr ji bo hesp û erebeyan û diwanzdeh hezar siwarên Silêman hebûn; wî ew li bajarên erebeyan û li cem padîşah li Orşelîmê bi cih kirin. 26 Û wî li ser hemû padîşahan ji çem heta welatê Filîstiyan û heta sînorê Misrê hukumdarî kir. 27 Padîşah li Orşelîmê zîv wek kevir û darên sedir wek darên çiqilê yên ku li deştan pir in, çêkir. 28 Û ji Misrê û ji hemû welatan hesp anîn ba Silêman. 29 Ma yên mayî yên kirinên Silêman, yên pêşî û yên dawîn, di pirtûka Natan pêxember, di pêxemberîtiya Ahiya Şîlonî û di dîtinên Îdoyê dîtbar de li dijî Yêroboamê kurê Nebat nehatine nivîsandin? 30 Silêman li Orşelîmê li ser hemû Îsraêl çil salan padîşahî kir. 31 Silêman bi bav û kalên xwe re raza û li bajarê Dawidê bavê xwe hate veşartin. Li şûna wî kurê wî Rehoboam padîşahî kir. BEŞA 10 1 Rêhoboam çû Şexemê, çimkî hemû Îsraêlî hatibûn Şexemê da ku wî bikin padîşah. 2 Û gava Yêroboamê kurê Nebat, yê ku li Misrê bû, ji ber Silêman padîşah reviyabû, ev yek bihîst, Yêroboam ji Misrê vegeriya. 3 Û wan şandin û gazî wî kirin. Hingê Yêrovam û hemû Îsraêl hatin û ji Rehoboam re gotin:
2 Dîrok
4 Bavê te nîrê me giran kir; niha xulamtiya bavê xwe ya giran û nîrê wî yê giran ku li ser me danîbû hinekî sivik bike û emê xulamtiya te bikin. 5 Û wî ji wan re got: «Piştî sê rojan dîsa werin ba min.» Û gel çû. 6 Padîşah Rehoboam bi kal û pîrên ku dema bavê wî Silêman sax bû li ber wî sekinîbûn şêwirî û got: «Hûn çi şîretê didin min ku ez bersiva vê gel bidim?» 7 Wan jê re got: «Heger tu bi vî gelî re dilovan bî û dilê wan xweş bikî û gotinên baş ji wan re bibêjî, ew ê heta hetayê xulamên te bin.» 8 Lê wî şîreta ku kal û pîran dabûn wî, terikand û bi xortên ku bi wî re mezin bûbûn û li ber wî sekinîbûn, şêwir kir. 9 Û wî ji wan re got: «Hûn çi şîret didin ku em bersiva vê gel bidin, yên ku ji min re gotine: ‘Nîrê ku bavê te danî ser me hinekî sivik bike?’» 10 Xortên ku pê re mezin bûbûn jê re gotin: «Wisa bersivê bide wan gelan ku ji te re gotin: ‘Bavê te nîrê me giran kir, lê tu wê ji me re hinekî sivik bike’. Tu wisa ji wan re bêje: ‘Tiliya min a biçûk ji pişta bavê min stûrtir e.’» 11Çimkî bavê min nîrekî giran danî ser we, ezê nîrê we yê girantir bikim; bavê min we bi qamçiyan ceza kir, lê ezê we bi dûpişkan ceza bikim. 12 Çawa ku padîşah ferman dabû û gotibû: «Roja sisiyan dîsa werin ba min, Yêrovam û hemû gel di roja sisiyan de hatin ba Rehoboam.» 13 Padîşah bi tundî bersiva wan da; û Padîşah Rehoboam şîreta kal û pîran paşguh kir. 14 Û li gor şîreta xortan bersiv da wan û got: «Bavê min nîrê we giran kir, lê ez ê lê zêde bikim; bavê min we bi qamçiyan ceza dikir, lê ez ê we bi dûpişkan ceza bikim.» 15 Loma padîşah guh neda gel, çimkî ev yek ji Xwedê bû, da ku Xudan peyva xwe ya ku bi destê Ahiyayê Şîlonî ji Yêrovamê kurê Nebat re gotibû, bîne cih. 16 Gava hemû Îsraêl dît ku padîşah guh nade wan, gel bersiv da padîşah û got: «Para me ji Dawid çi ye? Û ji kurê Yêşa mîrateya me tune! Ey Îsraêl, her kes vegere konên xwe. Niha, Dawid, li mala xwe binêre.» Ji ber vê yekê hemû Îsraêlî çûn konên xwe. 17 Lê belê ji bo zarokên Îsraêl ên ku li bajarên Cihûdayê diman, Rehoboam li ser wan padîşahî kir. 18 Hingê padîşah Rehoboam Hadoramê ku serpereştê bacê bû şand, lê gelê Îsraêl ew bi keviran da ber keviran û ew mir. Lê padîşah Rehoboam lez kir ku ew li ser erebeya xwe siwar bibe da ku bireve Orşelîmê. 19 Û Îsraêl heta roja îro li dijî mala Dawid serî hilda. BEŞA 11 1 Û gava Rehoboam gihîşt Orşelîmê, wî ji mala Cihûda û Binyamîn sed û heştê hezar mêrên bijartî yên şerker kom kirin, da ku li dijî Îsraîlê şer bikin û padîşahiyê vegerînin destê Rehoboam. 2 Lê peyva Xudan ji Şemaya zilamê Xwedê re hat û got: 3 Ji Rehoboamê kurê Silêman, padîşahê Cihûdayê, û ji hemû Îsraêliyên li Cihûdayê û Binyamînê re bêje: 4 Xudan weha dibêje: «Hûn ê dernekevin û li dijî birayên xwe şer nekin. Bila her kes vegere mala xwe, çimkî ev ji min hatiye kirin.» Û wan guh da gotinên Xudan û ji çûna dijî Yêrovam vegeriyan. 5 Rehoboam li Orşelîmê rûnişt û li Cihûdayê bajarên parastinê ava kir.
6 Wî heta Beytlehm, Etam û Tekoa jî ava kirin, 7 Û Bêtzûr, û Şoko, û Adullam, 8 Gat, û Marêşa, û Zîf, 9 Û Adorayîm, Lakîş, û Ezeka, 10 Û Zorah, Ayalon û Hêbron, ku li Cihûda û li Binyamîn bajarên dorpêçkirî ne. 11 Û wî kelehên xwe xurt kirin û serdar danîn nav wan û depoyên xwarin û rûn û şerabê. 12 Û li her bajarî mertal û riman danîn û ew pir bi hêz kirin, Cihûda û Binyamîn jî li kêleka wî bûn. 13 Û kahîn û Lêwîyên ku li hemû Îsraêlê bûn, ji hemû sînorên xwe hatin ba wî. 14 Çimkî Lêwiyan taxên xwe û milkên xwe hiştin û hatin Cihûda û Orşelîmê, çimkî Yêroboam û kurên wî ew ji kahîntiya Xudan dûr xistibûn. 15 Û wî ji bo cihên bilind, ji bo şeytanan û ji bo golên ku wî çêkiribûn kahîn danîn. 16 Piştî wan, ji hemû eşîrên Îsraêl, yên ku dilê xwe dabûn lêgerîna Xudan Xwedayê Îsraêl, hatin Orşelîmê da ku qurbanê bidin Xudan Xwedayê bav û kalên xwe. 17 Wan padîşahiya Cihûdayê xurt kir û Rehoboam kurê Silêman sê salan xurt kir: sê salan ew di riya Dawid û Silêman de meşiyan. 18 Rehoboam Mahalata keça Jerîmotê kurê Dawid û Abîhayl keça Elyabê kurê Yêşa ji xwe re anî. 19 Kê jê re zarok anîn: Yeûş, Şemarya, û Zeham. 20 Piştî wê wî Maaxa keça Abşalom ji xwe re anî; ji wê Ebiya, Ettayî, Zîza û Şelomît ji wî re çêbûn. 21 Rehoboam ji Maaxa keça Abşalom ji hemû jin û cariyên xwe zêdetir hez dikir (çimkî wî hejdeh jin û şêst cariyên xwe anîn û bîst û heşt kur û şêst keçên wî çêbûn). 22 Û Rehoboam Ebiya kurê Maaxa kir serok, da ku di nav birayên xwe de bibe serwer, çimkî wî dixwest wî bike padîşah. 23 Bi aqilmendî tevgeriya û hemû zarokên xwe li seranserê welatên Cihûda û Binyamîn, li her bajarê dorpêçkirî belav kir. Xwarineke zêde da wan. Û gelek jin xwest. BEŞA 12 1 Û gava Rehoboam padîşahî xurt kir û xwe xurt kir, wî û hemû Îsraêl jî pê re Şerîeta Xudan terikandin. 2 Û di sala pêncemîn a padîşah Rehoboam de, padîşahê Misrê Şîşak li dijî Orşelîmê derket, ji ber ku wan li dijî Xudan sûc kiribûn. 3 Bi du hezar û du sed erebe û şêst hezar siwar: û bêhejmar mirov ji Misrê bi wî re hatin; Lubî, Sûkî û Etiyopyayî. 4 Û wî bajarên dorpêçkirî yên ku bi Cihûdayê ve girêdayî bûn girt û gihîşt Orşelîmê. 5 Hingê Şemaya pêxember hat ba Rehoboam û mîrên Cihûdayê yên ku ji ber Şîşak li Orşelîmê kom bûbûn û ji wan re got: «Xudan wiha dibêje: ‘We ez terikandim, ji ber vê yekê min jî we di destê Şîşak de hişt. 6 Li ser vê yekê mîrên Îsraêl û padîşah xwe nizm kirin û gotin: «Xudan rast e». 7 Û gava Xudan dît ku ew xwe nizm kirin, peyva Xudan ji Şemaya re hat û got: «Wan xwe nizm kirin; ji ber vê yekê ez ê wan tune nekim, lê ez ê hin rizgariyê bidim wan; û xezeba min dê bi destê Şîşak li ser Orşelîmê neyê rijandin.» 8 Lêbelê, ew ê bibin xulamên wî; da ku ew karibin xizmeta min û xizmeta padîşahiyên welatan bizanibin.
2 Dîrok
9 Hingê Şîşak padîşahê Misrê li dijî Orşelîmê rabû û xezîneyên mala Xudan û xezîneyên mala padîşah hilda; hemû girt; wî mertalên zêrîn ên ku Silêman çêkiribûn jî hildan. 10 Li şûna wan, padîşah Rehoboam mertalên sifir çêkir û ew da destê serokê cerdevanan, yên ku deriyê mala padîşah diparastin. 11 Û gava padîşah ket mala Xudan, nobedar hatin û ew anîn û dîsa anîn odeya nobedaran. 12 Û gava wî xwe nizim kir, xezeba Xudan ji wî vegeriya û ew ê wî bi tevahî tune neke: û di Cihûdayê de jî tişt baş çûn. 13 Padîşah Rehoboam li Orşelîmê xwe xurt kir û padîşahî kir. Gava Rehoboam dest bi padîşahiyê kir, ew çil û yek salî bû û li Orşelîmê, li bajarê ku Xudan ji hemû eşîrên Îsraêl hilbijartibû da ku navê xwe lê deyne, hivdeh salan padîşahî kir. Navê diya wî Naama bû û ji Ammonî bû. 14 Û wî xerabî kir, çimkî wî dilê xwe ji bo lêgerîna Xudan amade nekir. 15 Ma kirinên Rehoboam, yên pêşî û yên dawîn, di pirtûka Şemaya pêxember û Îdoyê dîtbar de li ser neslên wan nehatine nivîsandin? Û di navbera Rehoboam û Yêroboam de şerên bêdawî hebûn. 16 Û Rehoboam bi bav û kalên xwe re razayî û li bajarê Dawid hate veşartin. Li şûna wî kurê wî Ebiya padîşahî kir. BEŞA 13 1 Di sala hejdehê ya padîşahiya Yêroboam de, Ebiya li ser Cihûdayê padîşahî kir. 2 Sê salan li Orşelîmê padîşahî kir. Navê diya wî jî Mîxaya bû, keça Uriel ê ji Gîbeayê bû. Di navbera Ebiya û Yeroboam de şer hebû. 3 Ebiya bi artêşeke ji mêrxasên şerker, çar sed hezar mêrxasên bijartî, li dijî wî rêza şer amade kir. Yeroboam jî bi heşt sed hezar mêrxasên bijartî, mêrxasên bihêz û wêrek, li dijî wî rêza şer amade kir. 4 Ebiya li ser çiyayê Zemaraîmê, ku li çiyayê Efrayîmê ye, rawesta û got: «Guh bidin min, ey Yêrovam û hemû Îsraêl! 5 Ma hûn nizanin ku Xudan Xwedayê Îsraêl padîşahiya li ser Îsraîlê her û her da Dawid, yanî ji wî û kurên wî re bi peymana xwê? 6 Lê Yêroboamê kurê Nebat, xulamê Silêmanê kurê Dawid, rabûye û li dijî efendiyê xwe serî hildaye. 7 Û mirovên bêbext, zarokên bêbext li dora wî kom bûn û li hember Rehoboamê kurê Silêman xurt bûn, dema ku Rehoboam ciwan û dilşikestî bû û nikarîbû li ber wan bisekine. 8 Û niha hûn difikirin ku li hember padîşahiya Xudan a di destê kurên Dawid de li ber xwe bidin; û hûn pir mezin in, û golika zêrîn bi we re hene, ku Yeroboam ji we re wek xwedayan çêkirine. 9 Ma we kahînên Xudan, kurên Harûn û Lewiyan dernexistin û li gorî rêzikên miletên welatên din kahîntiya xwe kirin? Ji bo ku her kesê ku bi golikekî ciwan û heft beranan were xwe pîroz bike, ew dikare bibe kahînek ji yên ku ne xwedê ne. 10 Lê belê ji bo me, Xudan Xwedayê me ye, û me ew terk nekiriye; û kahînên ku xizmeta Xudan dikin, kurên Harûn in, û Lewî jî li ser karê xwe dixebitin. 11 Her sibeh û her êvarê ew qurbanên şewitandinê û bixûra şîrîn ji bo Xudan dişewitînin; nanê pêşkêşkirinê jî li ser sifra paqij rêz dikin; û şamdanka zêrîn bi çirayên wê re, da
ku her êvarê bişewitin, çimkî em fermana Xudan Xwedayê xwe diparêzin; lê we ew terk kiriye. 12 Û va ye, Xwedê bi xwe bi me re ye, serokê me ye û kahînên wî bi boriyên dengdar li dijî we alarmê didin. Ey zarokên Îsraêl, li dijî Xudan Xwedayê bav û kalên xwe şer nekin, çimkî hûn ê serfiraz nebin. 13 Lê Yêroboam kemînek danî pişt wan: ew li pêşiya Cihûdayê bûn û kemîn li pişt wan bû. 14 Û gava Cihûda paşve nihêrî, dît ku şer ji pêş û ji paş ve ye. Wan gazî Xudan kir û kahînan bi boriyan lêxistin. 15 Hingê zilamên Cihûdayê qîr kirin û gava zilamên Cihûdayê qîr kirin, Xwedê Yeroboam û hemû Îsraêl li ber Ebiya û Cihûdayê têk bir. 16 Û zarokên Îsraêl ji ber Cihûdayê reviyan û Xwedê ew dan destê wan. 17 Ebiya û gelê wî bi qirkirineke mezin ew kuştin: ji Îsraêliyan pênc sed hezar zilamên bijartî kuştî ketin. 18 Bi vî awayî, di wê demê de zarokên Îsraêl ketin bin bandora şer û zarokên Cihûdayê serketin, ji ber ku ew pişta xwe dabûn Xudan Xwedayê bav û kalên xwe. 19 Ebiya li pey Yêrovam ket û bajar ji wî stend, Bêt’êl bi gundên wê, Yêşana bi gundên wê û Efrîn bi gundên wê. 20 Di rojên Ebiya de Yêroboam dîsa hêza xwe bi dest nexist û Xudan li wî da û ew mir. 21 Lê Ebiya bi hêz bû, çardeh jin anî û bîst û du kur û şazdeh keçên wî çêbûn. 22 Û kirinên din ên Ebiya, rê û gotinên wî di çîroka Îdo pêxember de hatine nivîsandin. BEŞA 14 1 Hingê Ebiya bi bav û kalên xwe re razayî û ew li bajarê Dawid veşartin. Li şûna wî kurê wî Asa padîşahî kir. Di rojên wî de welat deh salan bêdeng ma. 2 Asa tiştê ku di çavên Xudan Xwedayê xwe de baş û rast bû kir. 3 Çimkî wî gorîgehên xwedayên xerîb û cihên bilind ji holê rakirin, û peykerên kevin şikandin û daristan birîn. 4 Û ferman da Cihûdayê ku li Xudan Xwedayê bav û kalên xwe bigere û qanûn û fermanan bi cih bîne. 5 Wî ji hemû bajarên Cihûdayê cihên bilind û peykerên kevin jî rakirin û padîşahî li ber wî bêdeng ma. 6 Û wî li Cihûdayê bajarên bi dîwar ava kirin, çimkî li welêt aramî hebû û di wan salan de şer lê tunebû; ji ber ku Xudan aramî dabû wî. 7 Ji ber vê yekê wî ji Cihûdayê re got: «Werin em van bajaran ava bikin û li dora wan dîwar, birc, derî û nivînan çêkin, heta ku erd hîn li ber me ye; ji ber ku me li Xudan Xwedayê xwe geriya, me ew geriya û wî ji her alî ve aramî da me. Bi vî awayî wan ava kir û serfiraz bûn. 8 Asa ji Cihûdayê sê sed hezar kes hebûn ku hedef û rim hildigirtin; û ji Binyamînê jî du sed û heştê hezar kes hebûn ku mertal hildigirtin û kevan dikişandin: hemû ev mêrxas û wêrek bûn. 9 Zerahê Etiyopyayî bi hezar hezar leşker û sê sed erebeyan li dijî wan derket û gihîşt Mareshayê. 10 Hingê Asa derket dijî wî û li geliyê Zefatayê li Mareshayê rêza şer danîn. 11 Asa gazî Xudan Xwedayê xwe kir û got: «Ya Xudan, tiştek ji te re tune ku tu alîkarî bikî, çi bi gelek kesan re, çi jî bi bêhêzan re. Ya Xudan Xwedayê me, alîkariya me bike; çimkî em li ser te disekinin û bi navê te em li dijî vê elaletê
2 Dîrok
derdikevin. Ya Xudan, tu Xwedayê me yî; bila mirov li hember te serdest nebe.» 12 Xudan li ber Asa û li ber Cihûdayê Etiyopya têk bir û Etiyopya reviyan. 13 Asa û gelê wî heta Gerarê li pey wan ketin. Etiyopyayî têk çûn û nekarîn xwe rizgar bikin, ji ber ku ew li ber Xudan û li ber artêşa wî hatin tunekirin û gelek talan dizîn. 14 Û wan hemû bajarên li dora Gerarê têk birin, çimkî tirsa Xudan li ser wan bû. Wan hemû bajar talan kirin, çimkî di wan de gelek talan hebû. 15 Wan konên pez jî têk birin, gelek pez û deve birin û vegeriyan Orşelîmê. BEŞA 15 1 Û Ruhê Xwedê li ser Azarya kurê Oded hat. 2 Ew derket pêşiya Asa û jê re got: «Guh bidin min, Asa û hemû Cihûda û Binyamîn! Xudan bi we re ye, heta ku hûn bi wî re bin; û heke hûn li wî bigerin, ew ê ji hêla we ve were dîtin; lê heke hûn wî bihêlin, ew ê we bihêle.» 3 Niha Îsraêl demek dirêj bê Xwedayê rastîn, bê kahînek hînker û bê qanûn bû. 4 Lê gava ku ew di tengahiya xwe de vegeriyan Xudan Xwedayê Îsraêl û li wî geriyan, ew ji hêla wan ve hate dîtin. 5 Di wan deman de ne ji bo yê ku derdiket û ne jî ji bo yê ku diket aramî hebû, lê li ser hemû niştecihên welatan tengasiyên mezin hebûn. 6 Û milet bi milet û bajar bi bajar hate wêrankirin, çimkî Xwedê bi her tengasiyê ew êşand. 7 Ji ber vê yekê xurt bin û destên we lawaz nebin, çimkî karê we wê xelat bistîne. 8 Gava Asa ev gotin û pêxembertiya Oded pêxember bihîst, cesaret girt û pûtên kirêt ji hemû axa Cihûda û Binyamîn û ji bajarên ku ji çiyayê Efrayîm girtibûn, rakirin û gorîgeha Xudan a li ber eywana Xudan nû kir. 9 Û wî hemû Cihûda û Benyamîn, û xerîbên bi wan re ji Efrayîm û Manasseh û ji Şimûn civandin; çimkî gava wan dît ku Xudan Xwedayê wî bi wî re ye, ew ji Îsraêlê pir zêde ber bi wî ve çûn. 10 Loma ew di meha sêyemîn a sala panzdehê ya padîşahiya Asa de li Orşelîmê civiyan. 11 Û di heman demê de wan ji talana ku anîbûn heft sed ga û heft hezar pez ji Xudan re qurban kirin. 12 Wan peymanek danî ku bi hemû dil û canê xwe Xudan Xwedayê bav û kalên xwe bigerin; 13 Her kesê ku nexwaze li Xudan Xwedayê Îsraêl bigere, çi biçûk be çi mezin be, çi mêr be çi jin be, wê bê kuştin. 14 Û wan bi dengekî bilind, bi qîrîn û bi boriyan sond ji Xudan re xwar. 15 Hemû Cihûda ji sondê kêfxweş bû, çimkî wan bi hemû dilê xwe sond xwaribûn û bi hemû daxwaza xwe li wî geriyane û ew ji aliyê wan ve hatiye dîtin û Xudan li dora wan aramî daye. 16 Her wiha Maaxa diya padîşah Asa ji şahbanûyê hat dûrxistin, ji ber ku wê di daristanekê de pûtek çêkiribû. Asa pûtê wê birî û ew xera kir û li çemê Kidronê şewitand. 17 Lê cihên bilind ji Îsraêlê nehatin rakirin; lê dilê Asa di hemû rojên xwe de bêqusûr bû. 18 Û wî tiştên ku bavê wî û wî bi xwe pîroz kiribûn, zîv, zêr û firax, anîn mala Xwedê. 19 Û heta sî û pênc saliya padîşahiya Asa şer tune bû.
BEŞA 16 1 Di sala şeş û sî salî ya padîşahiya Asa de, Baaşa padîşahê Îsraîlê li dijî Cihûdayê derket û Ramah ava kir, da ku kes nehêle ku derkeve an nekeve ba Asa padîşahê Cihûdayê. 2 Hingê Asa ji xezîneyên mala Xudan û ji qesra padîşah zîv û zêr derxist û ji Ben-Hadadê padîşahê Sûriyeyê re, yê ku li Şamê dima, şand û got: 3 Di navbera min û te de peymanek heye, çawa ku di navbera bavê min û bavê te de hebû. Va ye, min zêr û zîv ji te re şandiye; here, peymana xwe ya bi Baaşa padîşahê Îsraîlê re bişkîne, da ku ew ji min dûr bikeve. 4 Û Ben-Hadad guh da padîşah Asa û serokên artêşên xwe şandin ser bajarên Îsraîlê; wan Îyon, Dan, Abel-maîm û hemû bajarên embarê yên Neftaliyê têk birin. 5 Û gava Baaşa ev yek bihîst, dev ji avakirina Ramayê berda û karê xwe rawestand. 6 Hingê padîşah Asa hemû Cihûda hilda; û wan kevirên Ramahê û darên wê yên ku Baaşa pê ava dikir, birin; û wî bi wan Geba û Mîzpah ava kir. 7 Wê demê Hananî dîwanvan hat ba Asa, padîşahê Cihûdayê, û jê re got: «Ji ber ku te pişta xwe da padîşahê Sûriyê û ne da Xudan Xwedayê xwe, lema jî artêşa padîşahê Sûriyê ji destê te xilas bû.» 8 Ma Etiyopyayî û Lubî ne gelek erebe û siwar bûn, lehengek mezin bûn? Lê ji ber ku te xwe dispêrî Xudan, wî ew dan destê te. 9 Çimkî çavên Xudan li seranserê erdê digere, da ku xwe ji bo wan ên ku dilê wan bi tevahî pê re ye nîşan bide. Tu di vê yekê de bêaqilî kir. Ji niha û pê ve, wê şerên te hebin. 10 Hingê Asa li ser dîwankar hêrs bû û ew xist zindanê, çimkî ji ber vê yekê li ser wî hêrs bûbû. Û di wê demê de Asa li hin kesan ji gel zulm kir. 11 Û va ye, kirinên Asa, yên pêşî û yên dawîn, di pirtûka padîşahên Cihûda û Îsraîlê de hatine nivîsandin. 12 Asa di sala sî û nehemîn a padîşahiya xwe de ji lingên xwe nexweş ket, heta ku nexweşiya wî pir giran bû; lê di nexweşiya xwe de ew ne li Xudan, lê li bijîşkan geriya. 13 Asa di çil û yek saliya padîşahiya xwe de bi bav û kalên xwe re razayî û mir. 14 Û wan ew di gorên wî de veşartin, yên ku wî li bajarê Dawid ji bo xwe çêkiribûn, û ew di nav nivînek tijî bîhnxweş û cûrbecûr biharatên ku bi hunera dermanfiroşan hatine amadekirin de danîn: û wan ji bo wî şewitandinek pir mezin pêxistin. BEŞA 17 1 Û kurê wî Yehoşafat li şûna wî padîşahî kir û li dijî Îsraîlê xwe bihêz kir. 2 Û wî hêz li hemû bajarên dorpêçkirî yên Cihûdayê danîn û li welatê Cihûdayê û li bajarên Efraimê, yên ku bavê wî Asa girtibû, garnîzon danîn. 3 Û Xudan bi Yehoşafat re bû, ji ber ku ew di rêyên pêşî yên bavê xwe Dawid de meşiya û li Baalim negeriya. 4 Lê Xudan Xwedayê bavê xwe geriya û li gor emrên wî meşiya, ne li gor kirinên Îsraêl. 5 Ji ber vê yekê Xudan padîşahî di destê wî de xurt kir; û hemû Cihûda diyariyan ji Yehoşafat re anîn; û ew pir dewlemendî û rûmet wergirt. 6 Û dilê wî di rêyên Xudan de bilind bû: ji bilî vê, wî cihên bilind û daristanên Cihûdayê ji holê rakir.
2 Dîrok
7 Di sala sêyemîn a padîşahiya xwe de jî, wî ji mîrên xwe re, heta ji Benhail, Obadya, Zekerya, Netanêl û Mîxaya, şand da ku li bajarên Cihûdayê hîn bikin. 8 Û bi wan re Lewî, Şemaya, Netanya, Zebadya, Asahêl, Şemîramoth, Yehonatan, Adoniya, Tobiya û Tobadoniya, Lewî û Elîşama û Yehoram, kahîn, şandin. 9 Wan li Cihûdayê hîn dikir û pirtûka Şerîeta Xudan bi xwe re bû, û li seranserê bajarên Cihûdayê geriyan û gel hîn dikirin. 10 Û tirsa Xudan ket ser hemû padîşahiyên welatên li dora Cihûdayê, ji ber vê yekê wan li dijî Yehoşafat şer nekir. 11 Hin ji Filistîniyan jî diyarî û zîv ji Yehoşafat re anîn; Ereban jî pez, heft hezar û heft sed beran û heft hezar û heft sed bizin, anîn. 12 Û Yehoşafat gelek mezin bû; û li Cihûdayê keleh û bajarên embarê ava kir. 13 Û li bajarên Cihûdayê gelek kar û barên wî hebûn: û mêrxasên şer, mêrxasên pir xurt û wêrek li Orşelîmê hebûn. 14 Û ev hejmara wan li gorî mal û milkên wan e: Ji Cihûdayê, sersedên hezar; Adnah serok û bi wî re sê sed hezar mêrxasên bihêz û mêrxas. 15 Û li kêleka wî Yehohanan serleşker bû û bi wî re du sed û heştê hezar kes hebûn. 16 Û li pey wî Amasyayê kurê Zîkrî hebû, ku bi dilxwazî xwe pêşkêşî Xudan kir; û bi wî re du sed hezar mêrxasên bihêz û wêrek hebûn. 17Û ji Binyamîn, Elyada, zilamekî pir mêrxas û bi hêz, û bi wî re du sed hezar zilamên çekdar ên bi kevan û mertal. 18 Û li pey wî Yehozabad bû, û bi wî re sed û heştê hezar kes ji bo şer amade bûn. 19 Ji bilî wan kesên ku padîşah li bajarên dorpêçkirî yên li seranserê Cihûdayê danîn, ev li benda padîşah bûn. BEŞA 18 1 Yehoşafat gelek dewlemendî û rûmet hebû û bi Ahab re hevaltiya wî hat kirin. 2 Piştî çend salan ew çû ba Ahab li Sameryayê. Ahab ji bo wî û ji bo gelê ku bi wî re bû gelek pez û ga serjê kir û ew razî kir ku bi wî re here Ramot-Gîladê. 3 Û Ahab padîşahê Îsraîlê ji Yehoşafat padîşahê Cihûdayê re got: «Tu dixwazî bi min re werî Ramot-Gîladê?» Wî bersiv da: «Ez jî wek te me, gelê min jî wek gelê te me; emê di şer de bi te re bin.» 4 Û Yehoşafat ji padîşahê Îsraîlê re got: «Îro ji kerema xwe peyva Xudan bipirse.» 5 Ji ber vê yekê padîşahê Îsraîlê çar sed pêxember kom kirin û ji wan re got: «Em herin Ramot-Gîladê şer bikin, an ez neçim?» Wan got: «Herin, çimkî Xwedê wê wê bide destê padîşah.» 6 Lê Yêhoşefat got: «Ma li vir pêxemberekî din ê Xudan tune ku em jê bipirsin?» 7 Padîşahê Îsraîlê ji Yehoşafat re got: «Hîn jî zilamek heye ku em dikarin bi wî ji Xudan bipirsin, lê ez ji wî nefret dikim; ji ber ku wî qet pêxemberîtiya qenc ji min re nekir, lê her tim xerabî kir. Ew Mîxayayê kurê Îmla ye.» Yehoşafat got: «Bila padîşah wisa nebêje.» 8 Padîşahê Îsraîlê gazî yek ji efserên xwe kir û got: «Zû Mîxayayê kurê Îmla bîne.» 9 Û padîşahê Îsraîlê û Yehoşafat padîşahê Cihûdayê, her yek ji wan cilên xwe li xwe kiribûn û li cîhek vala li ber
deriyê Sameryayê rûniştibûn; û hemû pêxemberan li ber wan pêxemberîtî dikirin. 10 Sedîkiya kurê Kenanah qiloçên hesinî ji xwe re çêkiribûn û gotibû: «Xudan wiha dibêje: ‘Bi van tuê Sûriyeyê heta ku wan tune bikî, bişkînî.’» 11 Hemû pêxemberan bi vî awayî pêxemberîtî kirin û gotin: «Herin Ramot-Gîladê û serkeftî bin, çimkî Xudan wê wê bide destê padîşah.» 12 Qasidê ku çû gazî Mîxaya kir, jê re got: «Va ye, gotinên pêxemberan bi hev re tiştên baş ji padîşah re dibêjin; bila gotina te jî wek ya yekî ji wan be û tu jî tiştên baş bibêje.» 13 Mîxaya got: «Bi navê Xudanê zindî, Xwedayê min çi bêje, ezê wê bibêjim.» 14 Û gava ew gihîşt ba padîşah, padîşah jê re got: «Mîxaya, em herin Ramot-Gîladê şer bikin, an ez neçim?» Û wî got: «Herin û serfiraz bibin, ew ê bikevin destê te.» 15 Padîşah jê re got: «Çend caran ezê te sond bixwim ku tu bi navê Xudan ji min re ji bilî rastiyê tiştekî din nebêjî?» 16 Hingê wî got: «Min hemû Îsraêl li ser çiyayan belavbûyî dît, wek pezên bê şivan. Xudan got: «Van bê xwediyê wan in; bila her kes bi aştî vegere mala xwe.» 17 Padîşahê Îsraîlê ji Yehoşafat re got: «Ma min ji te re negot ku ew ê ji min re pêxemberîtiya qenc neke, lê xerabiyê bike?» 18 Wî dîsa got: «Ji ber vê yekê guh bidin peyva Xudan: Min Xudan li ser textê xwe rûniştî dît û hemû artêşa ezmanan li milê wî yê rastê û li milê wî yê çepê sekinî bûn.» 19 Û Xudan got: «Kî wê Ahab padîşahê Îsraîlê bixapîne, da ku ew here û li Ramot-Gîladê bikeve?» Yekî bi vî awayî, yekî din jî bi wî awayî got. 20 Hingê ruhek derket û li ber Xudan sekinî û got: «Ez ê wî bixapînim.» Û Xudan jê re got: «Bi çi?» 21 Û wî got: «Ez ê derkevim û di devê hemû pêxemberên wî de bibim ruhê derewîn.» Û Xudan got: «Tu ê wî bixapînî û tu jî dê bi ser bikevî. Derkeve û wisa bike.» 22 Niha, va ye, Xudan ruhekî derewîn xistiye devê van pêxemberên te û Xudan li dijî te xerabî gotiye. 23 Hingê Sedîkiya kurê Kenanah nêzîk bû û li çenga Mîxaya da û got: «Ruhê Xudan ji ku derê ji min derket ku bi te re bipeyive?» 24 Mîxaya got: «Va ye, wê rojê tu yê biçî odeyeke hundirîn da ku xwe veşêrî.» 25 Hingê padîşahê Îsraîlê got: «Mîxaya bigirin û bibin ba Amonê walî yê bajêr û Yoaşê kurê padîşah.» 26 Û bêje: ‘Padîşah wiha dibêje: ‘Vî zilamî bavêjin zindanê û heta ku ez bi silametî vegerim, nanê êşê û ava êşê bidinê. 27 Mîxaya got: «Eger tu bi xêr û xweşî vegerî, hingê Xudan bi min nepeyivî ye.» Û wî got: «Guh bidin hemû gelan.» 28 Padîşahê Îsraîlê û Yehoşafat padîşahê Cihûdayê çûn Ramot-Gîladê. 29 Padîşahê Îsraîlê ji Yehoşafat re got: «Ez ê cilên xwe li xwe bikim û biçim şer; lê tu cilên xwe li xwe bike.» Padîşahê Îsraîlê cilên xwe li xwe kir û ew çûn şer. 30 Padîşahê Sûriyê ferman dabû serokên erebeyên ku bi wî re bûn û gotibû: «Ne bi biçûk û ne jî bi mezin re şer bikin, ji bilî padîşahê Îsraîlê.» 31 Gava serokên erebeyan Yehoşafat dîtin, gotin: «Ev padîşahê Îsraîlê ye!» Ji ber vê yekê ew li dora wî zivirîn da
2 Dîrok
ku şer bikin, lê Yehoşafat qîr kir û Xudan alîkariya wî kir û Xwedê ew ji wî dûr xistin. 32 Çimkî gava serokên erebeyan fêm kirin ku ew ne padîşahê Îsraîlê ye, ew ji pey wî vegeriyan. 33 Zilamekî bi lez û bez kevanek kişand û padîşahê Îsraîlê ji navbera kemberên kemberê xist. Ji ber vê yekê wî ji zilamê erebeya xwe re got: «Destê xwe bizivirîne da ku tu min ji artêşê derxînî, çimkî ez birîndar im.» 34 Û şer wê rojê zêde bû. Lê padîşahê Îsraêl heta êvarê di erebeya xwe de li hember Sûrîyeyan ma û dema ku roj diçû ava mir. BEŞA 19 1 Û Yehoşafatê padîşahê Cihûdayê bi aştî vegeriya mala xwe ya li Orşelîmê. 2 Û Yêhû kurê Hananî, pêşwaziya wî kir û ji padîşah Yehoşafat re got: «Ma divê tu alîkariya bêbaweran bikî û ji yên ku ji Xudan nefret dikin hez bikî? Ji ber vê yekê xezeba Xudan li ser te ye.» 3 Lê belê tiştên baş di te de hatine dîtin, ji ber ku te daristan ji welêt rakirine û dilê xwe ji bo lêgerîna Xwedê amade kiriye. 4 Û Yehoşafat li Orşelîmê ma; û ew dîsa ji Beerşebayê derket û çû nav gel heta çiyayê Efrayîmê û ew vegerandin ba Xudan, Xwedayê bav û kalên wan. 5 Û wî li seranserê welêt, li hemû bajarên dorpêçkirî yên Cihûdayê, bajar bi bajar, dadwer danîn. 6 Û ji hakiman re got: «Hay ji xwe hebin ku hûn çi dikin, çimkî hûn ne ji bo mirovan, lê ji bo Xudan, yê ku di dadbariyê de bi we re ye, dadbar dikin.» 7 Ji ber vê yekê, bila niha tirsa Xudan li ser we be; hay ji xwe hebin û bikin, çimkî li ba Xudan Xwedayê me ne neheqî heye, ne ferq heye, ne jî diyariyan distînin. 8 Wekî din, dema ku ew vegeriyan Orşelîmê, Yehoşafat ji Lewiyan, ji kahînan û ji serokên bav û kalên Îsraêl li Orşelîmê kom kirin, da ku darizandina Xudan û ji bo nakokiyan bikin. 9 Û wî emir da wan û got: «Bi tirsa Xudan, bi dilsozî û bi dilê bêkêmahî wisa bikin.» 10 Û her dozek ji birayên we yên ku li bajarên wan dijîn, di navbera xwîn û xwîn, di navbera qanûn û ferman, qanûn û biryaran de, ji we re were, hûn wan hişyar bikin ku ew li hember Xudan guneh nekin, da ku xezeb li ser we û li ser birayên we bê. Vê yekê bikin û hûn ê guneh nekin. 11 Û va ye, Amarya kahînê sereke di hemû karûbarên Xudan de li ser we ye, û Zebadya kurê Îsmaîl, serokê mala Cihûda, ji bo hemû karûbarên padîşah e. Lêwî jî wê li ber we serkar bin. Bi mêrxasî tevbigerin û Xudan wê bi qencan re be. BEŞA 20 1 Piştî vê yekê jî, zarokên Mowab û zarokên Ammonî, û yên din jî bi wan re, ji bilî Ammoniyan, li dijî Yehoşafat hatin şer. 2 Hin kes hatin û ji Yehoşafat re gotin: «Ji aliyê Sûriyeyê ve ji aliyê deryayê ve elaleteke mezin li dijî te tê û va ye, ew li Haszazontamarê ne, yanî li Engedî ye.» 3 Yêhoşefat tirsiya û dest bi lêgerîna Xudan kir û li seranserê Cihûdayê rojî girt.
4 Û Cihûda xwe kom kir, da ku ji Xudan alîkariyê bixwaze; ji hemû bajarên Cihûdayê jî hatin ku li Xudan bigerin. 5 Û Yehoşafat li ber hewşa nû, li mala Xudan, di nav civata Cihûda û Orşelîmê de rawestiya. 6 Û gotin: «Ya Xudan, Xwedayê bav û kalên me, ma tu ne Xwedayê li ezmanan î? Ma tu li ser hemû padîşahiyên miletan hukumdarî nakî? Ma di destê te de hêz û qewet tune ku tu kes nikaribe li ber te bisekine?» 7 Ma tu ne Xwedayê me yî, yê ku niştecihên vî welatî ji ber gelê xwe yê Îsraêl derxistin û ew her û her da dûndana Birahîm, dostê xwe? 8 Ew li wir dijîn û li wir ji bo navê te pîrozgehek ava kirin û gotin: 9 Heger gava xerabî wek şûr, dad, nexweşî, an xela bi ser me de were, em li ber vê malê û li ber te bisekinin (çimkî navê te di vê malê de ye) û di tengahiya xwe de gazî te bikin, tu dê guhdarî bikî û alîkariyê bikî. 10 Û niha, va ye, zarokên Ammon û Mowab û çiyayê Seîr, gava ku Îsraêl ji welatê Misrê derketin, te nehişt ku ew bikevin wan, lê ew ji wan dûr ketin û wan tune nekirin. 11 Va ye, ez dibêjim, ew çawa xelatê didin me, ku tên û me ji milkê te, yê ku te daye me ku em bibin mîratgir, derdixin. 12 Ey Xwedayê me, ma tu wan dîwan nakî? Çimkî em li hember vê koma mezin a ku li dijî me tê, hêza me tune ye; em nizanin çi bikin; lê çavên me li ser te ne. 13 Hemû Cihûda, bi zarokên xwe, bi jinên xwe û bi zarokên xwe re, li ber Xudan rawestiyabûn. 14 Hingê Ruhê Xudan di nav civînê de li ser Yahazîelê kurê Zekerya, kurê Benaiya, kurê Yeyel, kurê Matanya, Lewîyekî ji kurên Asaf hat; 15 Û wî got: «Guh bidin hemû Cihûdayê û niştecihên Orşelîmê û padîşah Yehoşafat: Xudan ji we re wiha dibêje: Ji ber vê elaleta mezin netirsin û netirsin, çimkî şer ne ya we ye, lê ya Xwedê ye.» 16 Sibê hûn herin ser wan. Va ye, ew ji zinarê Sîsê derdikevin û hûnê wan li dawiya çem, li ber çola Yêrûêl bibînin. 17 Di vî şerî de hûn ne hewce ne ku şer bikin. Xwe bicîh bikin, bisekinin û rizgariya Xudan bi we re bibînin, ey Cihûda û Orşelîm. Netirsin û netirsin; sibê li dijî wan derkevin, çimkî Xudan wê bi we re be. 18 Û Yehoşafat serê xwe bi rûyê xwe ber bi erdê ve tewand û hemû Cihûda û niştecihên Orşelîmê li ber Xudan ketin xwarê û ji Xudan re perestî kirin. 19 Lêwî, ji zarokên Kahatiyan û ji zarokên Korhîtan, rabûn ser piyan da ku bi dengekî bilind pesnê Xudan Xwedayê Îsraêl bidin. 20 Û ew serê sibê zû rabûn û çûn çola Tekoayê. Gava ew diçûn, Yehoşafat rawesta û got: «Ey Cihûda û hûn şêniyên Orşelîmê, guh bidin min. Baweriya xwe bi Xudan Xwedayê xwe bînin, hûnê xurt bibin; baweriya xwe bi pêxemberên wî bînin, hûnê serfiraz bibin. 21 Û piştî ku bi gel re şêwir kir, wî stranbêj ji Xudan re tayîn kirin, û ew ê pesnê bedewiya pîroziyê bidin, dema ku ew li pêşiya artêşê derdiketin, û bibêjin: «Pesnê Xudan bidin; çimkî dilovaniya wî her û her dimîne.» 22 Û gava wan dest bi stranbêjî û pesindanê kir, Xudan li dijî zarokên Ammon, Mowab û çiyayê Seîr ên ku hatibûn ser Cihûdayê kemîn danî û ew hatin şikandin. 23 Çimkî zarokên Ammon û Mowab li dijî niştecihên çiyayê Seîr rabûn ser piyan, da ku wan bi tevahî bikujin û
2 Dîrok
tune bikin; û gava ku wan niştecihên Seîr bi dawî kirin, her yekî alîkarî da ku yê din tune bike. 24 Û gava Cihûda li çolê ber bi bircê çavdêriyê ve hat, li elaletê nihêrî û dît ku ew laşên mirî bûn ku ketibûn erdê û kes xilas nebû. 25 Û gava Yehoşafat û gelê wî hatin ku talana wan bibirin, wan di nav wan de hem dewlemendiyek bi cesedên mirî û hem jî gewherên hêja dîtin, ku wan ji xwe re talan kirin, ji ya ku ew nikaribûn bibin zêdetir bûn. Û ew sê rojan talanê berhev dikirin, ewqas zêde bû. 26 Û di roja çaran de ew li geliyê Beraxahê kom bûn; çimkî li wir wan Xudan pîroz kir; ji ber vê yekê navê heman cihî heta roja îro jî wek Geliyê Beraxahê tê binavkirin. 27 Hingê ew vegeriyan, hemû zilamên Cihûda û Orşelîmê, û Yehoşafat li pêşiya wan, da ku bi kêfxweşî vegerin Orşelîmê; çimkî Xudan ew li ser dijminên xwe şa kiribû. 28Û ew bi zebûr, çeng û boriyan hatin Orşelîmê ber bi mala Xudan ve. 29 Gava hemû padîşahiyên wan welatan bihîstin ku Xudan li dijî dijminên Îsraêl şer kiriye, tirsa Xwedê li ser wan bû. 30 Loma jî welatê Yehoşafat bêdeng bû, çimkî Xwedayê wî li her derê aramî da wî. 31 Û Yehoşafat li ser Cihûdayê padîşahî kir. Gava dest bi padîşahiyê kir, ew sî û pênc salî bû û li Orşelîmê bîst û pênc salan padîşahî kir. Navê diya wî Azuba bû, keça Şîlhî. 32 Ew di rêya bavê xwe Asa de meşiya û jê derneket, tiştê ku di çavê Xudan de rast bû kir. 33 Lê cihên bilind nehatin rakirin, çimkî gel hê dilê xwe ji bo Xwedayê bav û kalên xwe amade nekiribû. 34 Niha, kirinên din ên Yehoşafat, ji pêşî heta dawiyê, di pirtûka Yêhû kurê Hananî de hatine nivîsandin, ku di pirtûka padîşahên Îsraêl de hatiye behs kirin. 35 Piştî vê yekê Yehoşafat padîşahê Cihûdayê bi Ahazya padîşahê Îsraîlê re bû yek, ku wî gelek xerabî kir. 36 Û ew bi wî re bû yek da ku keştîyan çêkin da ku biçin Tarşîşê; û wan keştî li Ezyon-Geberê çêkirin. 37 Hingê Eliyezerê kurê Dodava yê ji Marêşa li dijî Yehoşafat pêxemberîtî kir û got: «Ji ber ku tu bi Ahazya re yek bûyî, Xudan karên te xera kir. Û keştî perçe perçe bûn, ew nekarîn biçin Tarşîşê.» BEŞA 21 1 Yêhoşafat bi bav û kalên xwe re razayî û li bajarê Dawid bi bav û kalên xwe re hat veşartin. Kurê wî Yêhoram li şûna wî padîşahî kir. 2 Û birayên wî hebûn, kurên Yehoşafat, Ezarya, Yêhîel, Zekerya, Ezarya, Mîxaîl û Şefatiya; ev hemû kurên Yehoşafatê padîşahê Îsraîlê bûn. 3 Bavê wan diyariyên mezin ên zîv, zêr û tiştên hêja, tevî bajarên dorpêçkirî li Cihûdayê, dan wan; lê padîşahî da Yehoram, ji ber ku ew kurê pêşî bû. 4 Gava Yehoram hilkişiya ser padîşahiya bavê xwe, xwe bihêz kir û hemû birayên xwe bi şûr kuşt, û çend serwerên Îsraêl jî. 5Yêhoram sî û du salî bû dema ku dest bi padîşahiyê kir, û heşt salan li Orşelîmê padîşahî kir. 6 Û ew di rêya padîşahên Îsraêl de meşiya, mîna mala Ahab, çimkî keça Ahab ji bo wî jin bû. Û wî tiştê ku di çavên Xudan de xerab bû kir.
7 Lê Xudan nexwest mala Dawid wêran bike, ji ber peymana ku wî bi Dawid re kiribû û ji ber ku wî soz dabû ku her û her çirayek bide wî û kurên wî. 8 Di rojên wî de Edomî ji bin hukumdariya Cihûdayê serî hildan û ji xwe re padîşahek çêkirin. 9 Hingê Yehoram bi mîrên xwe û hemû erebeyên xwe re derket derve û bi şev rabû û Edomiyên ku dora wî girtibûn û serokên erebeyan têk bir. 10 Ji ber vê yekê Edomî ji bin destê Cihûda serî hildan û heta roja îro jî serî hildan. Di heman demê de Lîbna jî ji bin destê wî serî hilda, ji ber ku wî Xudan Xwedayê bav û kalên xwe terk kiribû. 11 Wî li çiyayên Cihûdayê cihên bilind çêkirin û şêniyên Orşelîmê neçar kir ku zînayê bikin û Cihûdayê jî neçar kir ku wisa bike. 12 Nivîsarek ji Îlyas pêxember ji wî re hat ku digot: «Xudan Xwedayê Dawidê bavê te wiha dibêje: ‘Ji ber ku tu di rêyên bavê xwe Yêhoşafat û Asa padîşahê Cihûdayê de nemeşî, 13 Lê belê tu li ser rêya padîşahên Îsraîlê meşî û Cihûda û niştecihên Orşelîmê mîna fahişeyên mala Ahab, kirî nav fahişeyê û birayên xwe yên ji mala bavê xwe ku ji te çêtir bûn jî kuşt. 14 Va ye, Xudan wê bi belayeke mezin gelê te, zarokên te, jinên te û hemû mal û milkê te bixe. 15 Û tu dê nexweşiyeke mezin bi nexweşiya rûvîyên xwe bigirî, heta ku rûvîyên te roj bi roj ji ber nexweşiyê derkevin. 16 Herwiha Xudan ruhê Filîstiyan û Erebên ku nêzîkî Etiyopyayiyan bûn li dijî Yehoram rakir. 17 Ew hatin nav Cihûdayê û ketin nav wê û hemû tiştên ku li mala padîşah de hebûn, kur û jinên wî jî dizîn; ji bilî Yehoahaz, kurê wî yê herî biçûk, qet kurek jê re nema. 18 Piştî van hemûyan, Xudan ew bi nexweşiyeke bêçare li zikê wî da. 19 Û piştî du salan, ji ber nexweşiya wî zik ji zik derket û ew bi nexweşiyên giran mir. Gelê wî jî wek bavên wî agir pê nexist. 20 Gava dest bi padîşahiyê kir, ew sî û du salî bû û heşt salan li Orşelîmê padîşahî kir û bêyî ku tiştekî wî bê xwestin çû. Lê ew li bajarê Dawid veşartin, lê ne di gorên padîşahan de. BEŞA 22 1 Û niştecihên Orşelîmê, Ahazya, kurê wî yê biçûk li şûna wî kir padîşah, çimkî koma ku bi Ereban re hatibû artêşê hemû yên mezin kuştibûn. Loma Ahazya, kurê Yehoram, padîşahê Cihûdayê, bû padîşah. 2 Ahazya çil û du salî bû dema ku dest bi padîşahiyê kir û salek li Orşelîmê padîşahî kir. Navê diya wî jî Atalya bû, keça Omrî. 3 Ew jî li ser rêyên mala Ahab meşiya, çimkî diya wî şîreta wî bû ku xerabiyê bike. 4 Ji ber vê yekê wî di çavê Xudan de mîna mala Ahab xerabî kir, çimkî piştî mirina bavê wî ew ji bo hilweşandina wî şîretkarên wî bûn. 5 Ew jî li gor şîreta wan meşiya û bi Yehoramê kurê Ahab padîşahê Îsraîlê re çû ku li Ramot-Gîladê li dijî Hazaêl padîşahê Sûriyê şer bike û Sûrîyan Yehoram kuşt. 6 Û ew vegeriya Yîzreelê da ku li Ramayê baş bibe ji ber birînên ku dema wî bi Hazaelê padîşahê Sûriyeyê re şer
2 Dîrok
kiribûn. Ezarya kurê Yehoramê padîşahê Cihûdayê çû Yîzreelê da ku Yîhoramê kurê Ahab bibîne, ji ber ku ew nexweş bû. 7 Û hatina Ahazya ji aliyê Xwedê ve bi hatina wê ya cem Yoram bû, çimkî gava ew hat, ew bi Yoram re çû dijî Yêhû kurê Nîmşî, yê ku Xudan ew ji bo tunekirina mala Ahab mesh kiribû. 8 Û gava Yêhû hukmê li ser mala Ahab pêk dianî, ew serwerên Cihûdayê û kurên birayên Ahazya yên ku xizmeta Ahazya dikirin dîtin, ew kuştin. 9 Û ew li Ahaziya geriya û ew girtin (ji ber ku ew li Sameryayê veşartî bû) û anîn ba Yêhû. Piştî ku ew kuştin, ew veşartin: Ji ber ku wan got, ew kurê Yehoşafat e, ku bi hemû dilê xwe li Xudan digeriya. Ji ber vê yekê, malbata Ahaziya nikaribû padîşahiyê biparêze. 10 Lê gava Atalya, diya Ahazya, dît ku kurê wê miriye, ew rabû û hemû nifşa padîşah a mala Cihûda kuşt. 11 Lê Yehoşabet, keça padîşah, Yoaş kurê Ahaziyah girt û ew ji nav kurên padîşah ên ku hatibûn kuştin dizî û ew û dadîka wî xistin odeyeke razanê. Ji ber vê yekê Yehoşabet, keça padîşah Yehoram, jina Yehoyada kahin (ji ber ku ew xwişka Ahaziyah bû), ew ji Atalyayê veşart da ku wê ew nekuşt. 12 Û ew şeş salan bi wan re di mala Xwedê de veşartî ma; û Atalya li ser welêt padîşahî kir. BEŞA 23 1 Di sala heftan de Yehoyada xwe bihêz kir û sersedên leşkeran, Ezarya kurê Yêroham, Îsmaîlê kurê Yehohanan, Ezarya kurê Obêd, Maaseya kurê Adaya û Elîşafatê kurê Zîkrî, bi xwe re peymanek girêda. 2 Ew li Cihûdayê geriyan û ji hemû bajarên Cihûdayê Lewî û serokên bav û kalên Îsraêlê civandin û hatin Orşelîmê. 3 Hemû civînê li mala Xwedê bi padîşah re peymanek çêkir û wî ji wan re got: «Va ye, kurê padîşah wê padîşahiyê bike, wek ku Xudan ji bo kurên Dawid gotiye.» 4 Ev tiştê ku hûn ê bikin ev e: Sêyeka we ya ku di roja Şemiyê de dikevin hundir, ji kahînan û ji Lêwîyan, wê dergevanên derî bin. 5 Û sêyeka wê li mala padîşah be, û sêyeka wê jî li deriyê bingehê be: û hemû gel wê li hewşên mala Xudan be. 6 Lê bila kes nekeve mala Xudan, ji bilî kahînan û xizmetkarên Lewiyan; ew ê bikevin hundir, çimkî ew pîroz in. Lê hemû gel wê çavdêriya Xudan bike. 7 Wê Lêwî padîşah dorpêç bikin, her kes çekên xwe di destê xwe de bigire; her kesê ku bikeve hundirê malê, wê bê kuştin. Lê gava ew tê hundir û gava ew derdikeve, hûn bi padîşah re bin. 8 Lewiyan û hemû Cihûdayê li gor hemû tiştên ku Yehoyada kahîn ferman dabûn, kirin û her kes mirovên xwe yên ku roja Şemiyê dihatin û yên ku roja Şemiyê derdiketin hildan, çimkî Yehoyada kahîn dest bi xebatê nekir. 9 Herwiha kahin Yehoyada rim, zirx û siperên ku yên Dawidê Padîşah bûn û li Mala Xwedê bûn, dan sersedan. 10 Û hemû gel, her kes bi çekên xwe di destê xwe de, ji aliyê rastê yê perestgehê heta aliyê çepê yê perestgehê, li kêleka gorîgehê û perestgehê, li dora padîşah, danî. 11 Hingê kurê padîşah anîn derve, tac li ser wî danîn û şahidî dan wî û ew kirin padîşah. Yehoyada û kurên wî ew rûn kirin û gotin: «Xwedê padîşah biparêze.»
12 Gava Atalyayê dengê gel bihîst ku direviya û pesnê padîşah dida, ew hat ba gel û çû mala Xudan. 13 Û wê nihêrî û dît ku padîşah li ber deriyê hundir li ser stûna xwe rawestiyaye, û şahzade û boriyan li kêleka padîşah bûn. Hemû gelê welêt şa bûn û bi boriyan lêxistin, stranbêj jî bi amûrên muzîkê û yên ku fêrî pesndayînê bûn. Hingê Atalyayê cilên xwe çirandin û got: «Xiyanet, xiyanet». 14 Hingê kahin Yehoyada sersedên ku li ser artêşê hatibûn danîn, anîn derve û ji wan re got: «Wê ji rêzan derxin û her kesê ku li pey wê were, bila bi şûr bê kuştin.» Çimkî kahin got: «Wê li Mala Xudan nekujin.» 15 Wan dest dan ser wê û gava ew gihîşt ber deriyê hespan ê ber bi mala padîşah ve, li wir ew kuştin. 16 Û Yehoyada di navbera xwe, di navbera hemû gel û di navbera padîşah de peymanek çêkir ku ew ê bibin gelê Xudan. 17 Hingê hemû gel çû mala Baal û ew hilweşand, gorîgeh û peykerên wî perçe perçe kirin û kahînê Baal Metan li ber gorîgehan kuştin. 18 Her wiha Yehoyada wezîfeyên mala Xudan bi destê kahînan Levîyan, yên ku Dawid li mala Xudan belav kiribûn, damezrand, da ku goriyên şewitandinê yên Xudan pêşkêş bikin, wekî ku di Şerîeta Mûsa de hatiye nivîsandin, bi şahî û bi stranbêjiyê, wekî ku ji hêla Dawid ve hatibû destnîşankirin. 19 Û wî dergevan li ber deriyên mala Xudan danîn, da ku kesekî ku di tiştekî de nepak be nekeve hundir. 20 Û wî sersed, eşraf, serwerên gel û hemû gelê welêt hildan û padîşah ji mala Xudan anî xwarê. Ew ji deriyê bilind ketin mala padîşah û padîşah li ser textê padîşahiyê danî. 21 Hemû xelkê welêt şa bû û piştî ku Atalya bi şûr kuştin, bajar bêdeng bû. BEŞA 24 1 Yoaş heft salî bû dema ku dest bi padîşahiyê kir û çil salan li Orşelîmê padîşahî kir. Navê diya wî jî Zibiya ji Bîrşeba bû. 2 Û Yoaş di hemû rojên Yehoyada kahin de tiştê ku di çavên Xudan de rast bû kir. 3 Yehoyada du jin ji xwe re anîn û kur û keçên wî çêbûn. 4 Û piştî vê yekê, Yoaş dilxwaz bû ku Mala Xudan tamîr bike. 5 Wî kahîn û Lêwî civandin û ji wan re got: «Herin bajarên Cihûdayê û ji bo tamîrkirina mala Xwedayê xwe sal bi sal ji hemû Îsraêliyan pereyan berhev bikin û bala xwe bidin vê yekê.» Lê Lêwîyan lez nekirin. 6 Padîşah gazî Yehoyada serok kir û jê re got: «Çima te ji Lewiyan nexwest ku li gorî fermana Mûsa xulamê Xudan û civata Îsraêl, ji Cihûdayê û ji Orşelîmê berhevkirina pereyan ji bo konê şahidiyê bînin?» 7 Çimkî kurên Atalyayê, wê jina xerab, mala Xwedê xera kiribûn; û hemû tiştên pîrozkirî yên mala Xudan jî dabûn Baalim. 8 Bi fermana padîşah, wan sandûqek çêkir û li derve, li ber deriyê mala Xudan danîn. 9 Wan li seranserê Cihûda û Orşelîmê îlanek belav kirin, da ku ew pereyê ku Mûsa xulamê Xwedê li çolê li ser Îsraêl danîbû, bînin ba Xudan.
2 Dîrok
10 Hemû mîr û hemû gel şa bûn û anîn û avêtin nav sîndoqê, heta ku xilas bûn. 11 Gava Lêwîyan sindoq dianîn ofîsa padîşah, gava wan didît ku pir pere heye, nivîskarê padîşah û karmendê kahînê mezin dihatin û sindoq vala dikirin û digirtin û dibirin cihê wî. Roj bi roj wisa dikirin û pir pere kom dikirin. 12 Padîşah û Yehoyada ew dan wan kesên ku karê xizmeta mala Xudan dikirin, û ji bo tamîrkirina mala Xudan kevir û daran kirê kirin, û her weha ji bo tamîrkirina mala Xudan jî hesin û sifir çêkirin. 13 Loma karkeran kar kirin û kar bi destê wan bi temamî hate temamkirin, û wan mala Xwedê li gorî rewşa xwe saz kirin û ew xurt kirin. 14 Û gava wan ew qedand, wan pereyên mayî anîn ber padîşah û Yehoyada, ji wan ji bo mala Xudan firax, firaxên ji bo xizmetkirinê û pêşkêşkirinê, kevçî û firaxên zêr û zîv hatin çêkirin. Û wan di tevahiya rojên Yehoyada de her tim di mala Xudan de qurbanên şewitandinê pêşkêş kirin. 15 Lê Yehoyada pîr bû û gava mir, bi rojan têr bû; gava mir, ew sed û sî salî bû. 16 Û ew li bajarê Dawid di nav padîşahan de veşartin, ji ber ku wî li Îsraêlê qencî kiribû, hem ji bo Xwedê û hem jî ji bo mala wî. 17 Piştî mirina Yehoyada, mîrên Cihûdayê hatin û li ber padîşah secde kirin. Hingê padîşah guh da wan. 18 Wan mala Xudan Xwedayê bav û kalên xwe hiştin û ji daristan û pûtan re xizmet kirin: û ji ber vê gunehê wan xezeb li ser Cihûda û Orşelîmê hat. 19 Lê wî pêxember şandin ba wan, da ku wan vegerînin ba Xudan; û wan li dijî wan şahidî kir, lê wan guh neda. 20 Û Ruhê Xwedê li ser Zekerya kurê kahîn Yehoyada hat, ew li jorê gel sekinî û ji wan re got: «Xwedê wisa dibêje: Çima hûn fermanên Xudan dişkînin, da ku hûn serfiraz nebin? Ji ber ku we Xudan terikand, wî jî we terikand.» 21 Wan li dijî wî komplo kirin û bi fermana padîşah li hewşa mala Xudan ew bi keviran dan ber keviran. 22 Bi vî awayî Yoaş padîşah qenciya ku bavê wî Yehoyada pê re kiribû bi bîr neanî, kurê wî kuşt. Û gava ew mir, wî got: «Bila Xudan lê binêre û hesab jê bixwaze.» 23 Û di dawiya salê de, artêşa Sûriyê li dijî wî derket û ew hatin Cihûda û Orşelîmê, û hemû mîrên gel ji nav gel qir kirin û hemû talana wan şandin ba padîşahê Şamê. 24 Çimkî artêşa Sûriyan bi komeke hindik ji mirovan hat û Xudan gelek leşker da destê wan, ji ber ku wan Xudan Xwedayê bav û kalên xwe terikandibûn. Loma wan li dijî Yoaş hukm kir. 25 Û gava ew ji wî dûr ketin (çimkî wan ew di nexweşiyên mezin de hişt), xulamên wî ji bo xwîna kurên kahin Yehoyada li dijî wî komployek kirin û ew li ser nivîna wî kuştin û ew mir. Wan ew li bajarê Dawid veşartin, lê wan ew di gorên padîşahan de neşandin. 26 Û ev ew in ku li dijî wî komplo kirin: Zabad kurê Şîmeat a Amonî, û Yehozabad kurê Şîmrît a Moabî. 27 Niha derbarê kurên wî, giraniya barên ku li ser wî hatine spartin û tamîrkirina mala Xwedê de, va ye, ew di çîroka pirtûka padîşahan de hatine nivîsandin. Û kurê wî Amatsya li şûna wî padîşahî kir.
BEŞA 25 1 Amatsya bîst û pênc salî bû dema ku dest bi padîşahiyê kir, û wî bîst û neh sal li Orşelîmê padîşahî kir. Navê diya wî Yehoadanê ji Orşelîmê bû. 2 Û wî tiştê ku li ber Xudan rast bû kir, lê ne bi dilê bêkêmahî. 3 Dema ku padîşahî ji bo wî xurt bû, wî xulamên xwe yên ku padîşah bavê wî kuştibûn kuştin. 4 Lê wî zarokên wan nekuşt, lê wî ew kir ku di qanûnê de, di pirtûka Mûsa de hatiye nivîsandin, ku Xudan ferman daye û gotiye: «Bav ji bo zarokan namirin, zarok jî ji bo bavan namirin, lê her kes ji bo gunehê xwe dimire.» 5 Herwiha Amasia Cihûda civand û li gor malên bav û kalên wan, li seranserê Cihûda û Binyamînê ew kirin sersed û hezar sersed. Wî ew ji bîst salî û jor ve jimartin û sê sed hezar mêrên bijartî dîtin ku dikarin biçin şer û dikarin rim û mertal bikar bînin. 6 Wî ji Îsraêl sed hezar mêrxas û qehreman bi sed telant zîv kirê kirin. 7 Lê zilamekî Xwedê hat ba wî û got: «Ey padîşah, bila artêşa Îsraîlê bi te re neçe, çimkî Xudan ne bi Îsraîlê re ye, ne jî bi hemû zarokên Efrayîm re.» 8 Lê eger tu bixwazî herî, bike, ji bo şer bi hêz be: Xwedê wê te li ber dijmin bikeve erdê, çimkî Xwedê xwedî hêz e ku alîkarî bike û bixe erdê. 9 Û Amatsya ji zilamê Xwedê re got: «Lê em ê çi bikin ji bo sed telantên ku min dane artêşa Îsraîlê?» Û zilamê Xwedê bersiv da: «Xudan dikare ji vê pir zêdetir bide te.» 10 Hingê Amasia wan, ango artêşa ku ji Efrayîmê hatibû ba wî, ji hev veqetand da ku vegerin welatê xwe. Ji ber vê yekê hêrsa wan li dijî Cihûdayê pir zêde bû û ew bi hêrseke mezin vegeriyan welatê xwe. 11 Û Amatsya xwe bihêz kir û gelê xwe derxist, çû geliyê xwê û deh hezar ji zarokên Seîr kuşt. 12 Û deh hezarên din ên sax, zarokên Cihûda dîl girtin û ew anîn serê zinar, ji serê zinar avêtin xwarê û hemû perçe perçe bûn. 13 Lê leşkerên artêşê ku Amaziah şandibûn paşve, da ku ew bi wî re neçin şer, ji Sameryayê heta Beythoronê êrîşî bajarên Cihûdayê kirin û sê hezar ji wan kuştin û gelek talan girtin. 14 Piştî ku Amasia ji qirkirina Edomiyan vegeriya, xwedayên zarokên Seîr anî û ew wek xwedayên xwe danîn, li ber wan çû ser çokan û ji wan re bixûr şewitand. 15 Ji ber vê yekê hêrsa Xudan li dijî Amatsya gur bû û pêxemberek şand ba wî û jê re got: «Çima te li pey xwedayên vî gelî geriya, yên ku nekarîn gelê xwe ji destê te rizgar bikin?» 16 Gava ku ew bi wî re diaxivî, padîşah jê re got: «Ma tu ji şêwirmendê padîşah hatî çêkirin? Raweste; çima divê tu werî lêdan?» Hingê pêxember rawestiya û got: «Ez dizanim ku Xwedê biryar daye ku te tune bike, ji ber ku te ev kiriye û guh nedaye şîreta min.» 17 Hingê Amatsyayê padîşahê Cihûdayê şêwirî û ji Yoaşê kurê Yehoahazê kurê Yêhû, padîşahê Îsraîlê re şand û got: «Were, em rû bi rû hev bibînin.» 18 Padîşahê Îsraîlê Yoaş ji Amatsyayê padîşahê Cihûdayê re şand û got: «Giriyê Lubnanê ji dara sedrê Lubnanê re şand û got: «Keça xwe bide kurê min ji bo jinê.» Lê heywanekî kovî yê Lubnanê derbas bû û giriyê tepeser kir.
2 Dîrok
19 Tu dibêjî: «Va ye, te Edomî têk bir», lê dilê te te bilind dike da ku pesnê xwe bidî. Niha li malê bimîne. Çima tu bi vê yekê aciz dibî, da ku tu û Cihûda jî bi te re bikevin? 20 Lê Amatsya guh neda; ji ber ku ev ji Xwedê bû, da ku ew wan bide destê dijminên wan, ji ber ku ew li pey xwedayên Edom geriyan. 21 Loma Yoaş padîşahê Îsraîlê çû jor; û ew û Amatsyayê padîşahê Cihûdayê li Bêtşemeşê, ku ya Cihûdayê ye, li hemberî hevdu rûbirû bûn. 22 Cihûda li ber Îsraêlê hate şikandin û her kes reviya çadira xwe. 23 Û Yoaş padîşahê Îsraîlê Amasyayê padîşahê Cihûdayê, kurê Yoaş kurê Yehoahaz, li Bêtşemeşê girt û ew bir Orşelîmê û dîwarê Orşelîmê ji deriyê Efrayîm heta deriyê goşeyê çar sed metre hilweşand. 24 Û hemû zêr û zîv û hemû firaxên ku li mala Xwedê ya li cem Obed-edom hatibûn dîtin, û xezîneyên mala padîşah û rehîne jî hildan û vegeriya Sameryayê. 25 Û Amatsyayê kurê Yoaş padîşahê Cihûdayê, piştî mirina Yoaş kurê Yehoahaz padîşahê Îsraîlê, panzdeh salan jiya. 26 Niha, kirinên mayî yên Amasia, ji pêşî heta dawiyê, ma ew di pirtûka padîşahên Cihûda û Îsraîlê de ne hatine nivîsandin? 27 Piştî ku Amaziah ji Xudan dûr ket, li Orşelîmê li dijî wî komployek kirin û ew reviya Lakîşê. Lê wan li pey wî şandin Lakîşê û li wir ew kuştin. 28 Û ew li ser hespan anîn û li bajarê Cihûdayê li cem bav û kalên wî veşartin. BEŞA 26 1 Hingê hemû gelê Cihûdayê Ûzya, ku şazdeh salî bû, hilda û li şûna bavê wî Amatsya ew kir padîşah. 2 Piştî ku padîşah bi bav û kalên xwe re raza, wî Eloth ava kir û ew vegerand Cihûdayê. 3 Şanzdeh salî bû dema ku Uzya dest bi padîşahiyê kir û pêncî û du salan li Orşelîmê padîşahî kir. Navê diya wî jî Yekoliya ji Orşelîmê bû. 4 Û wî li gorî her tiştê ku bavê wî Amasya kir, tiştê ku di çavê Xudan de rast bû kir. 5 Û wî di rojên Zekerya de, yê ku di dîtinên Xwedê de fêm dikir, li Xwedê geriya; û heta ku ew li Xudan digeriya, Xwedê ew serfiraz kir. 6 Û ew derket û li dijî Filîstiyan şer kir, dîwarê Gatê, dîwarê Yabneyê û dîwarê Aşdodê hilweşand, û li dora Aşdodê û di nav Filîstiyan de bajar ava kirin. 7 Û Xwedê li dijî Filîstiyan û li dijî Erebên ku li Gurbaalê diman û li dijî Mehunimiyan alîkariya wî kir. 8 Ammoniyan diyariyan dan Ûziya û navê wî heta ketina Misrê belav bû; ji ber ku wî xwe pir bi hêz kir. 9 Ûzya li Orşelîmê li deriyê goşeyê, li deriyê geliyê û li zivirîna dîwar birc ava kirin û ew xurt kirin. 10 Wî li çolê jî birc ava kirin û gelek bîr kolandin: ji ber ku gelek pezên wî hebûn, hem li deştan û hem jî li deverên nizm: cotkar û rezvan jî li çiya û li Karmelê hebûn: ji ber ku ew ji cotkariyê hez dikir. 11 Wekî din, Uzyah artêşek ji şervanan hebû ku bi alavan derdiketin şer, li gorî hejmara wan a ku ji hêla nivîskarê Yeiel û serwer Maaseya ve hatibû nivîsandin, di bin serokatiya Hananya, yek ji serleşkerên padîşah de.
12Hejmara tevahî ya serokên bav û kalên mêrxas du hezar û şeş sed bû. 13 Û di bin destê wan de artêşek sê sed û heft hezar û pênc sed hebû, ku bi hêzek mezin şer dikirin, da ku alîkariya padîşah li dijî dijmin bikin. 14 Û Ûzya ji bo wan di hemû artêşê de mertal, rim, kumik, şarjor, kevan û şalwarên avêtina keviran amade kirin. 15 Û wî li Orşelîmê motorên ku ji hêla mirovên jîr ve hatine îcadkirin çêkirin, da ku li ser bircan û li ser sûran bin, tîr û kevirên mezin biavêjin. Û navê wî li seranserê cîhanê belav bû; ji ber ku ew bi awayekî ecêb hate alîkar kirin, heta ku ew xurt bû. 16 Lê gava ew bihêz bû, dilê wî bilind bû heta ku ew hilweşiya: çimkî wî li hember Xudan Xwedayê xwe guneh kir û çû perestgeha Xudan da ku li ser gorîgeha bixûrê bixûrê bişewitîne. 17 Û kahînê Azarya li pey wî ket hundir, û pê re heştê kahînên Xudan, mêrxas. 18 Û ew li hember padîşah Uzya derketin û jê re gotin: «Ey Uzya, ne ji te re ye ku tu ji bo Xudan bixûrê bişewitînî, lê ji kahînên kurên Harûn re ye ku ji bo şewitandina bixûrê hatine pîrozkirin. Ji pîrozgehê derkeve, çimkî te guneh kiriye; ev yek ji Xudan Xwedê re nabe rûmeta te.» 19 Hingê Ûzya hêrs bû û di destê wî de buxurdanek hebû da ku bixûrê bişewitîne. Dema ku ew li kahînan hêrs bû, li ber kahînan li Mala Xudan, ji kêleka gorîgeha bixûrê, li eniya wî kotî derket. 20 Û Azarya, kahînê sereke, û hemû kahînan li wî nihêrîn û dîtin ku li ser eniya wî bi kotîbûnê hatiye, ew ji wir derxistin; ew bi xwe jî lez kir ku derkeve, ji ber ku Xudan li wî xistibû. 21 Û padîşah Uzya heta roja mirina xwe bizaro bû û di maleke cuda de dima, ji ber ku bizaro bû; ji mala Xudan hatibû derxistin. Kurê wî Yotam li ser mala padîşah bû û li ser gelê welêt dadbar dikir. 22 Niha kirinên mayî yên Ûzya, pêşî û paşîn, Îşaya pêxember, kurê Amoz, nivîsandine. 23 Ûzya bi bav û kalên xwe re raza û ew bi bav û kalên wî re li zeviya goristanên padîşahan veşartin, çimkî digotin: «Ew bizaro ye!» Û kurê wî Yotham li şûna wî padîşahî kir. BEŞA 27 1 Yotham bîst û pênc salî bû dema ku dest bi padîşahiyê kir, û şazdeh salan li Orşelîmê padîşahî kir. Navê diya wî jî Yerûşa bû, keça Sadoq. 2 Û wî tiştê ku di çavê Xudan de rast bû, li gorî her tiştê ku bavê wî Uzya kir, kir; lê ew neket nav perestgeha Xudan. Û gel hîn jî xerabî dikir. 3 Wî deriyê bilind ê mala Xudan ava kir û li ser dîwarê Ofel gelek tişt ava kir. 4Wî li çiyayên Cihûdayê bajar ava kirin, û li daristanan jî keleh û birc ava kirin. 5 Wî bi padîşahê Ammoniyan re jî şer kir û li hember wan serket. Û zarokên Ammonî di heman salê de sed telant zîv, deh hezar karo genim û deh hezar ceh dan wî. Zarokên Ammonî hem di sala duyemîn de û hem jî di sala sêyemîn de ewqas pere dan wî. 6 Yotham bi hêz bû, çimkî wî rêyên xwe li ber Xudan Xwedayê xwe amade kir.
2 Dîrok
7 Niha kirinên mayî yên Yotam, hemû şer û rêbazên wî, va ye, ew di pirtûka padîşahên Îsraêl û Cihûdayê de hatine nivîsandin. 8 Gava dest bi padîşahiyê kir, ew bîst û pênc salî bû û şazdeh salan li Orşelîmê padîşahî kir. 9 Û Yotham bi bav û kalên xwe re razayî û ew li bajarê Dawid veşartin. Û kurê wî Ahaz li şûna wî padîşahî kir. BEŞA 28 1 Ahaz bîst salî bû dema ku dest bi padîşahiyê kir û şazdeh salan li Orşelîmê padîşahî kir; lê wî tiştê ku di çavê Xudan de rast bû, mîna bavê xwe Dawid nekir. 2 Çimkî ew di rêyên padîşahên Îsraêl de meşiya û ji bo Baalim jî peykerên helandî çêkir. 3 Wî li geliyê kurê Hinnom bixûr şewitand û zarokên xwe di agir de şewitand, li gorî kirêtiyên miletên ku Xudan ji ber zarokên Îsraêl derxistibû. 4Wî li cihên bilind, li ser giran û di bin her dara kesk de qurban pêşkêş kirin û bixûr şewitandin. 5 Ji ber vê yekê Xudan Xwedayê wî ew da destê padîşahê Sûriyê; wan ew lê da û gelek dîl girtin û birin Şamê. Û ew jî da destê padîşahê Îsraîlê, ku wî bi qirkirinek mezin ew lê da. 6 Ji ber ku Pekahê kurê Remaliya di rojekê de li Cihûdayê sed û bîst hezar kes kuşt, ku hemû jî mêrxas bûn; ji ber ku wan Xudan Xwedayê bav û kalên xwe terikandibûn. 7 Û Zîkrî, zilamekî bihêz ê ji Efrayîm, Maaseya kurê padîşah, Ezrîkamê serkarê malê û Elkana yê ku li kêleka padîşah bû kuşt. 8 Û zarokên Îsraêl du sed hezar jin, kur û keç ji birayên xwe dîl girtin, gelek talanê jî ji wan girtin û birin Sameryayê. 9 Lê pêxemberekî Xudan li wir hebû, navê wî Oded bû. Ew li pêşiya artêşa ku hatibû Sameryayê derket û ji wan re got: «Va ye, ji ber ku Xudan Xwedayê bav û kalên we li Cihûdayê hêrs bû, wî ew dane destê we û we ew bi hêrseke ku heta ezmanan gihîştiye kuştin.» 10 Û niha hûn dixwazin zarokên Cihûda û Orşelîmê wek xulam û cêwiyan di bin destê xwe de bihêlin, lê gelo hûn, hetta hûn jî, li hember Xudan Xwedayê xwe guneh nakin? 11 Niha guh bidin min û dîlên ku we ji birayên xwe dîl girtine, vegerînin, çimkî xezeba dijwar a Xudan li ser we ye. 12 Hingê hin ji serokên zarokên Efrayîm, Ezarya kurê Yohanan, Berexya kurê Meşîllemoth, Yehizkiya kurê Şalum, û Amasa kurê Hadlai, li dijî yên ku ji şer hatibûn rabûn, 13 Û ji wan re got: «Hûn ê dîlgiran neynin vir, çimkî me berê li hember Xudan guneh kiriye, hûn dixwazin guneh û sûcê me zêdetir bikin, çimkî sûcê me mezin e û xezeba me li dijî Îsraîlê dijwar e.» 14 Hingê çekdaran dîl û talanê li ber mîr û hemû civînê hiştin. 15 Û ew zilamên ku bi navên wan hatine diyarkirin rabûn û dîl girtin û bi talanê hemû yên tazî cil li wan kirin, cilên li ser wan danîn û pêlav li wan kirin, xwarin û vexwarin dan wan û rûn li ser wan danîn û hemû yên lawaz li ser kerên xwe hilgirtin û ew birin Erîhayê, bajarê darên xurmeyê, cem birayên wan. Piştre ew vegeriyan Sameryayê. 16 Di wê demê de padîşah Ahaz ji padîşahên Asûr re şand da ku alîkariya wî bikin.
17 Çimkî Edomî dîsa hatibûn û Cihûda xistibûn û dîl birin. 18 Filîstî jî êrîşî bajarên deşt û başûrê Cihûdayê kiribûn û Bêtşemeş, Ajalon, Gederot, Şoko bi gundên wê, Tîmna bi gundên wê, Gîmzo jî bi gundên wê girtibûn û li wir bi cih bûbûn. 19 Çimkî Xudan Cihûda ji ber Axazê padîşahê Îsraîlê nizim kir; çimkî wî Cihûda tazî kir û li hember Xudan gelek sûc kir. 20 Û padîşahê Aşûrê Tilgathpilneser hat ba wî û ew xist tengasiyê, lê hêz neda wî. 21 Çimkî Ahaz ji mala Xudan û ji mala padîşah û mîran perçeyek hilda û da padîşahê Asûrê; lê wî alîkariya wî nekir. 22 Û di dema tengahiya xwe de wî hîn bêtir li dijî Xudan sûc kir: ev padîşah Ahaz e. 23 Çimkî wî qurban ji xwedayên Şamê re pêşkêş kirin, yên ku ew kuştin. Û wî got: «Ji ber ku xwedayên padîşahên Sûriyê alîkariya wan dikin, ezê qurbanan ji wan re pêşkêş bikim, da ku ew alîkariya min bikin.» Lê ew ji bo wî û ji bo hemû Îsraêlê bûn sedema hilweşînê. 24 Û Ahaz firaxên mala Xwedê kom kirin û firaxên mala Xwedê perçe kirin, deriyên mala Xudan girtin û li her goşeyê Orşelîmê gorîgeh çêkirin. 25 Û li her bajarê Cihûdayê cihên bilind çêkirin da ku ji xwedayên din re bixûr bişewitîne, û Xudan Xwedayê bav û kalên xwe hêrs kir. 26 Niha kirinên wî yên mayî û hemû rêyên wî, yên pêşî û yên dawîn, va ye, ew di pirtûka padîşahên Cihûda û Îsraîlê de hatine nivîsandin. 27 Û Axaz bi bav û kalên xwe re raza û ew li bajêr, li Orşelîmê, veşartin; lê ew nebirin gorên padîşahên Îsraîlê. Û kurê wî Hizqiya li şûna wî padîşahî kir. BEŞA 29 1 Hîzkiya bîst û pênc salî bû û li Orşelîmê bîst û neh salan padîşahî kir. Navê diya wî Ebiya bû, keça Zekerya bû. 2 Û wî li gorî hemû tiştên ku Dawid bavê wî kiribû, tiştê ku di çavê Xudan de rast bû kir. 3 Wî di sala yekem a padîşahiya xwe de, di meha yekem de, deriyên mala Xudan vekir û wan tamîr kir. 4 Û wî kahîn û Lêwî anîn û ew li kolana rojhilat civandin. 5 Û ji wan re got: «Guh bidin min, ey Levî, niha xwe pîroz bikin û mala Xudan Xwedayê bav û kalên xwe pîroz bikin û qirêjiyê ji cihê pîroz derxin.» 6 Çimkî bav û kalên me guneh kirine û tiştê ku di çavê Xudan Xwedayê me de xerab e kirine û ew terk kirine û rûyê xwe ji konê Xudan dûr xistine û pişta xwe dane wî. 7 Deriyên eywanê jî girtine û çira vemirandine, û ne bixûrê şewitandine û ne jî qurbanên şewitandinê li cihê pîroz ji Xwedayê Îsraêl re pêşkêş kirine. 8 Ji ber vê yekê xezeba Xudan li ser Cihûda û Orşelîmê bû, û wî ew radestî tengahiyê, şaşbûnê û fîsînê kirin, wekî ku hûn bi çavên xwe dibînin. 9 Çimkî, va ye, bav û kalên me ji ber vê yekê bi şûr ketine û kur û keç û jinên me ji ber vê yekê di dîlgirtinê de ne. 10 Niha di dilê min de ye ku ez bi Xudan Xwedayê Îsraêl re peymanekê çêbikim, da ku xezeba wî ya dijwar ji me dûr bikeve. 11 Kurên min, niha xemsar nebin, çimkî Xudan hûn hilbijartine ku hûn li ber wî bisekinin, ji wî re xizmet bikin û hûn xizmetê jê re bikin û bixûrê bişewitînin.
2 Dîrok
12 Hingê Lewî rabûn, Mahatê kurê Amasayî û Yoêlê kurê Azarya, ji kurên Kahatiyan; û ji kurên Mêrarî, Kîşê kurê Abdî û Azarya kurê Yehalelêl; û ji Gêrşoniyan, Yoahê kurê Zîmma û Edên kurê Yoahê. 13 Û ji kurên Elîsafan, Şîmrî û Yeiel; û ji kurên Asaf, Zekerya û Matanya: 14Û ji kurên Heman, Yêhîel û Şîmî; û ji kurên Yedûtûn, Şemaya û Ûzîel. 15 Wan birayên xwe civandin û xwe pîroz kirin û li gor fermana padîşah, bi gotinên Xudan, hatin ku mala Xudan paqij bikin. 16 Kahîn çûn hundirê Mala Xudan da ku wê paqij bikin û hemû qirêjiya ku di Perestgeha Xudan de dîtin derxistin hewşa Mala Xudan. Lêwiyan ew hildan da ku wê derxin çemê Kidronê. 17 Wan di roja yekem a meha yekem de dest bi pîrozkirinê kir û di roja heştemîn a mehê de gihîştin eywana Xudan. Bi vî awayî wan di heşt rojan de mala Xudan pîroz kir û di roja şazdehê ya meha yekem de dawî li karê xwe anîn. 18 Hingê ew çûn ba Hizqiya padîşah û gotin: «Me hemû mala Xudan, gorîgeha qurbana şewitandinê bi hemû amûrên wê û sifreya nanê pêşkêşkirinê bi hemû amûrên wê paqij kir.» 19 Her wiha hemû firaxên ku padîşah Ahaz di padîşahiya xwe de di gunehê xwe de avêtibûn, me amade kirin û pîroz kirin û va ye, ew li ber gorîgeha Xudan in. 20 Hingê Hizqiya padîşah zû rabû, serokên bajêr civandin û çû mala Xudan. 21 Û wan heft ga, heft beran, heft berx û heft bizin wek pêşkêşa gunehê ji bo padîşahiyê, ji bo pîrozgehê û ji bo Cihûdayê anîn. Û wî ferman da kahînên kurên Harûn ku wan li ser gorîgeha Xudan pêşkêş bikin. 22 Wan ga kuştin û kahînan xwîn hildan û li ser gorîgehê reşandin. Bi heman awayî, gava beran kuştin, wan xwîn li ser gorîgehê reşandin. Wan berx jî kuştin û xwîn li ser gorîgehê reşandin. 23 Wan bizinên ji bo qurbana gunehê li ber padîşah û civînê anîn û destên xwe danîn ser wan. 24 Kahînan ew kuştin û bi xwîna wan li ser gorîgehê li hev anîn, da ku ji bo hemû Îsraêlê kefaret bê kirin: çimkî padîşah ferman dabû ku ji bo hemû Îsraêlê qurbana şewitandinê û qurbana gunehê bê pêşkêş kirin. 25Wî Levî li gorî fermana Dawid, Gadê dîwanê padîşah û Natanê pêxember, bi zîmbîlan, bi tembûr û bi tembûrê li Mala Xudan bi cih kirin; çimkî ev fermana Xudan bi rêya pêxemberên wî bû. 26 Lêwî bi amûrên Dawid û kahîn jî bi boriyan rawestiyan. 27 Û Hîzkiya ferman da ku qurbana şewitandinê li ser gorîgehê were pêşkêşkirin. Û gava qurbana şewitandinê dest pê kir, strana Xudan jî bi boriyan û bi amûrên ku ji hêla Dawidê padîşahê Îsraîlê ve hatine destnîşankirin dest pê kir. 28 Hemû civatê îbadet kir, stranbêjan stran digotin û borrîvanan lêdixistin: ev hemû heta ku pêşkêşa şewitandinê qediya, dewam kir. 29 Û gava wan pêşkêşkirina qurbanê bi dawî kir, padîşah û hemû yên ku pê re bûn xwe tewand û perizîn. 30 Herwiha Hizqiya padîşah û mîran ferman dan Lewiyan ku bi gotinên Dawid û Asaf ê dîtbar pesnê Xudan bidin. Wan bi kêfxweşî pesnê xwe dan, serê xwe tewandin û perizîn.
31 Hingê Hîzkiya bersiv da û got: «Niha hûn xwe ji Xudan re pîroz kirine, werin û qurban û pêşkêşên şikirdariyê bînin mala Xudan.» Civînê qurban û pêşkêşên şikirdariyê anîn û her kesê ku dilxwaz bû, pêşkêşên şewitandinê pêşkêş kirin. 32 Hejmara qurbanên şewitandinê yên ku civînê anîn, heftê û deh ga, sed beran û du sed berx bûn; ev hemû ji bo qurbana şewitandinê ji bo Xudan bûn. 33 Û tiştên pîrozkirî şeş sed ga û sê hezar pez bûn. 34 Lê kahîn pir kêm bûn, ji ber vê yekê ew nekarîn hemû qurbanên şewitandinê bişkînin. Ji ber vê yekê birayên wan ên Lêwî heta ku kar qediya û heta ku kahînên din xwe pîroz kirin, alîkariya wan kirin. Çimkî Lêwî ji kahînan bêtir dilpak bûn ku xwe pîroz bikin. 35 Her wiha qurbanên şewitandinê, rûnê qurbanên aştiyê û qurbanên vexwarinê yên ji bo her qurbana şewitandinê pir bûn. Bi vî awayî xizmeta mala Xudan hate sazkirin. 36 Û Hizqiya û hemû gel kêfxweş bûn ku Xwedê gel amade kiribû, çimkî ev tişt ji nişkê ve pêk hat. BEŞA 30 1 Hîzkiya ji hemû Îsraîl û Cihûdayê re peyam şand û ji Efrayîm û Manasseh re jî name nivîsand, da ku ew werin mala Xudan li Orşelîmê da ku Cejna Derbasbûnê ji bo Xudan Xwedayê Îsraêl bikin. 2 Çimkî padîşah, mîrên wî û hemû civata li Orşelîmê şêwir kiribûn ku Cejna Derbasbûnê di meha duyemîn de bikin. 3 Çimkî ew nikaribûn wê demê pîroz bikin, ji ber ku kahînan xwe bi têra xwe pîroz nekiribûn û gel jî li Orşelîmê neciviyabû. 4 Û ev tişt li padîşah û hemû civînê xweş hat. 5 Loma wan fermanek dan ku li seranserê Îsraêlê, ji Bîrşebayê heta Danê, ji bo ku werin Cejna Derbasbûnê ji bo Xudan Xwedayê Îsraêl li Orşelîmê pîroz bikin, ji ber ku ew demek dirêj e ku bi vî rengî nehatibûn nivîsandin. 6 Ji ber vê yekê, postevan bi nameyên padîşah û mîrên wî re li seranserê Îsraêl û Cihûdayê çûn, û li gorî fermana padîşah digotin: «Ey zarokên Îsraêl, vegerin cem Xudan Xwedayê Birahîm, Îshaq û Îsraîlê, û ew ê vegere cem mayîya we, ya ku ji destê padîşahên Aşûrê rizgar bûye.» 7 Û wek bav û kalên xwe û birayên xwe nebin, yên ku li hember Xudan Xwedayê bav û kalên xwe guneh kirin, û wî ew hişt ku wêran bibin, wek ku hûn dibînin. 8 Niha wek bav û kalên xwe stûyê we hişk nebin, lê xwe bidin destê Xudan û bikevin perestgeha wî ya ku wî her û her pîroz kiriye. Ji Xudan Xwedayê xwe re xizmetê bikin, da ku hêrsa wî ji we dûr bikeve. 9 Çimkî eger hûn vegerin ba Xudan, birayên we û zarokên we wê li ber wan ên ku wan dîl girtine dilovanî bibînin, û ew ê dîsa vegerin vî welatî, çimkî Xudan Xwedayê we dilovan û dilovan e, û eger hûn vegerin ba wî, rûyê xwe ji we venagerîne. 10 Û qasid ji bajarekî ber bi bajarekî din ve di nav axa Efrayîm û Manasse de heta Zebûlonê çûn; lê ew bi wan keniyan û tinazên xwe pê kirin. 11 Lê belê curbicurên ji Aşêr, Manasseh û Zebûlon xwe nizm kirin û hatin Orşelîmê. 12 Her wiha li Cihûdayê jî destê Xwedê ew bû ku yek dil da wan da ku emrê padîşah û mîran, bi gotina Xudan, bikin. 13 Û ji bo ku di meha duyemîn de Cejna Nanê Bêhevîrtirşk pîroz bikin, gelek mirov li Orşelîmê civiyan, komeke pir mezin.
2 Dîrok
14 Û ew rabûn û gorîgehên ku li Orşelîmê bûn rakirin, û hemû gorîgehên ji bo bixûrê rakirin û avêtin nav çemê Kidronê. 15 Paşê wan di roja çardehê meha duyemîn de Cejna Derbasbûnê serjê kir. Kahîn û Lêwî şerm kirin, xwe pîroz kirin û qurbanên şewitandinê anîn Mala Xudan. 16 Li gor qanûna Mûsa, zilamê Xwedê, ew li cihê xwe sekinîn: Kahînan xwîna ku ji destê Lêwiyan distandin, dirijandin. 17 Çimkî di nav civatê de gelek kes hebûn ku nehatibûn pîrozkirin, ji ber vê yekê Lêwîyan erkê serjêkirina qurbanên Cejna Derbasbûnê ji bo her kesê ku nepaqij bû, da ku wan ji bo Xudan pîroz bikin. 18 Çimkî gelek ji gel, gelek ji Efrayîm, Minaşe, Îsaxar û Zebûlon, xwe paqij nekiribûn, lê dîsa jî wan Cejna Derbasbûnê ne wekî ku hatibû nivîsandin xwar. Lê Hîzkiya ji bo wan dua kir û got: «Xudanê qenc her kesî bibaxşîne.» 19 Yê ku dilê xwe amade dike ku li Xwedê, Xudan Xwedayê bav û kalên xwe bigere, her çend ew li gorî paqijiya pîrozgehê nehatibe paqij kirin jî. 20 Xudan guh da Hizqiya û gel qenc kir. 21 Û zarokên Îsraêl ên ku li Orşelîmê bûn, heft rojan bi kêfxweşiyeke mezin cejna nanê bêhevîr pîroz kirin: û Levî û kahîn roj bi roj pesnê Xudan didan, bi amûrên bilind ji Xudan re distiran. 22 Û Hîzkiya bi dilgermî bi hemû Lewiyan re peyivî ku zanîna baş a Xudan hîn dikirin: û wan heft rojan di cejnê de xwarin, pêşkêşên aştiyê pêşkêş kirin û pesnê Xudan Xwedayê bav û kalên xwe dan. 23 Û tevahiya civînê li hev kir ku heft rojên din jî pîroz bikin û wan heft rojên din bi şahî pîroz kirin. 24Çimkî Hizqiya padîşahê Cihûdayê hezar ga û heft hezar pez da civînê; û serokan hezar ga û deh hezar pez dan civînê; û gelek kahîn xwe pîroz kirin. 25 Û hemû civata Cihûdayê, kahîn û Lêwî û hemû civata ku ji Îsraîlê hatibû û xerîbên ku ji welatê Îsraîlê hatibûn û yên ku li Cihûdayê diman, şa bûn. 26 Loma li Orşelîmê şahîyek mezin hebû, çimkî ji dema Silêmanê kurê Dawid, padîşahê Îsraîlê ve, li Orşelîmê tiştekî wisa çênebûye. 27 Hingê kahîn û Levî rabûn û gel pîroz kirin: dengê wan hat bihîstin û duaya wan gihîşt cihê wî yê pîroz, heta bihuştê. BEŞA 31 1 Dema ku ev hemû tişt qediya, hemû Îsraêliyên ku li wir bûn çûn bajarên Cihûdayê û kevirên kevin perçe perçe kirin, daristan birîn û cihên bilind û gorîgeh ji hemû Cihûdayê û Binyamînê, Efrayîm û Manassehê hilweşandin, heta ku hemû bi tevahî ji holê rakirin. Hingê hemû Îsraêlî vegeriyan bajarên xwe, her yek li milkê xwe. 2 Û Hîzkiya li gorî rêzên kahînan û Lewiyan, her kes li gorî xizmeta xwe, kahîn û Lewiyan ji bo pêşkêşên şewitandinê û ji bo pêşkêşên aştiyê danîn, da ku di deriyên konên Xudan de xizmetê bikin, şikir bikin û pesnê bidin. 3 Wî para padîşah ji milkê xwe ji bo pêşkêşên şewitandinê, ango pêşkêşên şewitandinê yên sibê û êvarê, û pêşkêşên şewitandinê yên ji bo rojên şemiyê, ji bo heyvên nû û ji bo cejnên diyarkirî, wekî ku di Şerîeta Xudan de hatiye nivîsandin, destnîşan kir.
4 Wî ferman da gelê ku li Orşelîmê diman ku para kahînan û Lewiyan bidin, da ku ew di Şerîeta Xudan de cesaret bistînin. 5 Gava ku ev ferman belav bû, zarokên Îsraêl bi zêdehî berê genim, şerab, rûn, hingiv û hemû berhemên zeviyan anîn û dehika hemû tiştan bi zêdehî anîn. 6 Û derbarê zarokên Îsraîl û Cihûdayê de, yên ku li bajarên Cihûdayê diman, wan jî dehika ga û pez û dehika tiştên pîroz ên ku ji Xudan Xwedayê wan re hatibûn pîrozkirin anîn û ew bi kom danîn. 7 Di meha sêyem de wan dest bi danîna bingeha koman kir û di meha heftemîn de ew qedandin. 8 Û gava Hîzkiya û mîr hatin û komên çolê dîtin, wan Xudan û gelê wî Îsraêl pîroz kirin. 9 Hingê Hizqiya li ser komên çopê ji kahînan û Lewiyan pirsî. 10 Û Ezarya, kahînê sereke yê ji mala Sadoq, bersiva wî da û got: «Ji dema ku gel dest bi anîna pêşkêşan bo mala Xudan kiriye, em têr xwarine û gelek tişt mane, çimkî Xudan gelê xwe pîroz kiriye; û tiştê ku maye ev embarê mezin e.» 11 Hingê Hîzkiya ferman da ku di mala Xudan de odeyan amade bikin; û wan ew amade kirin, 12 Û pêşkêş, dehîk û tiştên pîrozkirî bi dilsozî anîn hundir; Kononyahê Lêwî serwerê wan bû û Şîmîyê birayê wî li pey wî bû. 13 Û Yêhîel, Ezazya, Nahat, Asahêl, Jerîmoth, Yozabad, Eliyêl, Îsmaxya, Mahat û Benaya, bi fermana Hîzkiya padîşah û Ezarya serwerê mala Xwedê, di bin destê Kononya û Şîmeî birayê wî de çavdêr bûn. 14 Û dergevanê rojhilat Koreyê kurê Îmna yê Lewî, li ser pêşkêşên dilxwazî yên Xwedê bû, da ku pêşkêşên Xudan û tiştên herî pîroz belav bike. 15 Û li kêleka wî Eden, û Mînîamîn, û Yêşû, û Şemaya, Amarya, û Şekanya, li bajarên kahînan, di wezîfeya xwe ya diyarkirî de bûn, da ku bi rêzan bidin birayên xwe, hem ji mezinan hem jî ji biçûkan re. 16 Ji bilî şecereya wan a nêr, ji sê salî û jor, heta her kesê ku dikeve mala Xudan, para wî ya rojane ji bo xizmeta wan di erkên wan de li gorî karên wan; 17 Hem li gor şecereya kahînan li gor mal û kalên wan û hem jî li gor rêza Lewiyan ji bîst salî û jor, li gor erkên wan û li gor xizmetên wan. 18 Û ji bo hemû zarokên wan ên biçûk, jinên wan, kur û keçên wan, li seranserê civînê, ji bo rêznameya wan: çimkî di wezîfeya xwe ya diyarkirî de wan xwe di pîroziyê de pîroz kirin. 19 Her wiha ji kurên Harûn kahînan, yên ku li zeviyên taxên bajarên xwe de bûn, li her bajarî, mêrên ku bi navên xwe hatine destnîşankirin, da ku ji hemû mêrên di nav kahînan de û ji hemû yên ku di nav Lewiyan de li gorî şecereyan hatine jimartin par bidin. 20 Û Hîzkiya li seranserê Cihûdayê bi vî awayî kir, û li ber Xudan Xwedayê xwe tiştê qenc, rast û rast kir. 21 Û di her karê ku wî ji bo xizmeta mala Xwedê, ji bo qanûn û ji bo lêgerîna Xwedayê xwe dest pê kir, wî ew bi hemû dilê xwe kir û serfiraz bû.
2 Dîrok
BEŞA 32 1 Piştî van tiştan û bicihanîna wan, padîşahê Aşûrê Senaxerîb hat û ket nav Cihûdayê, li hember bajarên dorpêçkirî kon veda û fikirî ku wan ji bo xwe bi dest bixe. 2 Û gava Hizqiya dît ku Senacherîb hatiye û ew dixwaze li dijî Orşelîmê şer bike, 3 Wî bi mîrên xwe û mêrxasên xwe yên hêzdar re şêwir kir ku ava kaniyên li derveyî bajêr rawestînin; û wan alîkariya wî kir. 4 Loma gelek mirov li hev civiyan, hemû kaniyên avê û çemê ku di nav welêt re derbas dibû girtin û gotin: «Çima padîşahên Asûrê werin û gelek av bibînin?» 5 Wî xwe xurt kir û hemû dîwarê hilweşiyayî ava kir û bircên wê bilind kir, û dîwarekî din li derve jî ava kir, û Mîlo li bajarê Dawid tamîr kir û gelek tîr û mertal çêkirin. 6 Û wî serleşkerên şer li ser gel danîn û ew li kolana deriyê bajêr li dora xwe civandin û bi dilgermî bi wan re peyivî û got: 7 Bi hêz û wêrek bin, ji padîşahê Aşûr û ji hemû elaleta ku bi wî re ye netirsin û netirsin, çimkî yên bi me re ji yên bi wî re bêtir in. 8 Bi wî re bazûyek ji goşt heye; lê Xudan Xwedayê me bi me re ye ku alîkariya me bike û di şerên me de şer bike. Û gel xwe bi gotinên Hîzkiya padîşahê Cihûdayê ve girêda. 9 Piştî vê yekê, padîşahê Asûrê Senaxerîb xulamên xwe şandin Orşelîmê (lê wî bi xwe û hemû hêza xwe li dora Lakîşê dorpêç kir) ji bo padîşahê Cihûdayê Hîzkiya û hemû Cihûdayê ku li Orşelîmê bûn û got: 10 Padîşahê Asûrê Senaherîb wiha dibêje: «Hûn bi kê bawer dikin ku hûn di dorpêçkirina Orşelîmê de dimînin? 11 Ma Hizqiya we naxapîne ku hûn xwe ji ber birçîbûnê û tîbûnê bidin mirinê, û dibêje: «Xudan Xwedayê me wê me ji destê padîşahê Aşûrê rizgar bike?» 12 Ma ne heman Hîzkiya cihên bilind û gorîgehên wî ji holê rakir û ferman da Cihûda û Orşelîmê û got: «Hûn ê li ber yek gorîgehê biperizin û li ser wê bixûrê bişewitînin?» 13 Ma hûn nizanin min û bav û kalên min çi bi hemû gelên welatên din kirine? Gelo xwedayên miletên wan welatan bi awayekî karîn welatên xwe ji destê min rizgar bikin? 14 Ji hemû xwedayên wan miletan, yên ku bav û kalên min bi tevahî ji holê rakirin, kî hebû ku bikaribe gelê xwe ji destê min rizgar bike, da ku Xwedayê we bikaribe we ji destê min rizgar bike? 15 Ji ber vê yekê bila Hîzkiya we nexapîne û we bi vî awayî razî neke, û bila baweriya xwe pê neyne: çimkî tu xwedayê tu miletî an padîşahiyê nekaribû gelê xwe ji destê min û ji destê bav û kalên min rizgar bike; Xwedayê we wê we çiqas kêmtir ji destê min rizgar bike! 16 Xulamên wî hîn bêtir li dijî Xudan Xwedê û li dijî xulamê wî Hîzkiyah peyivîn. 17 Wî name jî nivîsandin da ku nifir li Xudan Xwedayê Îsraêl bike û li dijî wî biaxive û bêje: «Çawa ku xwedayên miletên welatên din gelê xwe ji destê min rizgar nekirine, Xwedayê Hîzkiya jî wê gelê xwe ji destê min rizgar neke.» 18 Hingê wan bi dengekî bilind bi zimanê Cihûyan qîr kirin li xelkê Orşelîmê yên li ser sûran, da ku wan bitirsînin û tevlihev bikin, da ku ew bajêr bigirin. 19 Û wan li dijî Xwedayê Orşelîmê, wek li dijî xwedayên gelên dinyayê, yên ku karê destên mirovan bûn, peyivîn. 20 Ji bo vê yekê Hizqiya padîşah û Îşaya pêxember kurê Amoz dua kirin û ber bi ezmanan ve qîr kirin.
21 Û Xudan milyaketek şand û hemû mêrxasên bihêz û serok û fermandarên di wargeha padîşahê Asûr de ji holê rakir. Loma ew bi şerm û şermê vegeriya welatê xwe. Û gava ew ket mala xwedayê xwe, yên ku ji zikê wî derketin li wir bi şûr ew kuştin. 22 Bi vî awayî Xudan Hîzkiya û niştecihên Orşelîmê ji destê Senacherîb padîşahê Aşûrê û ji destê hemûyên din rizgar kir û ji her alî ve rêberiya wan kir. 23 Gelekan diyarî ji Xudan re anîn Orşelîmê û diyarî ji Hîzkiya padîşahê Cihûdayê re anîn; ji wê demê û pê ve ew li ber çavên hemû miletan bilind bû. 24 Di wan rojan de Hizqiya nexweş ket û ji Xudan re dua kir. Xudan pê re peyivî û nîşanek da wî. 25 Lê Hîzkiya li gorî qenciya ku pê re hatibû kirin, neda; çimkî dilê wî bilind bûbû; ji ber vê yekê hêrs li ser wî û li ser Cihûda û Orşelîmê çêbû. 26 Lê belê Hîzkiya ji ber serbilindiya dilê xwe, hem ew û hem jî niştecihên Orşelîmê xwe nizm kir, da ku di rojên Hîzkiya de xezeba Xudan li ser wan nehat. 27 Hîzkiya gelek dewlemendî û rûmet hebû: wî ji bo zîv, zêr, kevirên hêja, biharat, mertal û her cûre kevirên xweşik xezîneyên xwe çêkirin. 28Her wiha embar ji bo hilberîna genim, şerab û rûnê zeytê; û axur ji bo her cûre heywanan, û hewz ji bo keriyên pez. 29 Herwiha bajar û gelek milkên pez û dewaran da wî, çimkî Xwedê gelek dewlemendî dabû wî. 30 Ev heman Hîzkiya çemê jorîn ê Gîhonê girt û ew rasterast ber bi rojavayê bajarê Dawid ve bir. Û Hîzkiya di hemû karên xwe de serkeftî bû. 31 Lê belê di karê balyozên mîrên Babîlê de, yên ku ji bo lêkolîna li ser ecêba ku li welêt hatibû kirin, şandin ba wî, Xwedê ew hişt da ku wî biceribîne û her tiştê ku di dilê wî de ye bizanibe. 32 Niha, kirinên mayî yên Hîzkiya û qencîya wî, va ye, ew di dîtina Îşaya pêxember, kurê Amoz, û di pirtûka padîşahên Cihûda û Îsraîlê de hatine nivîsandin. 33 Û Hîzkiya bi bav û kalên xwe re razayî û ew li goristana kurên Dawid a herî bilind veşartin. Hemû Cihûda û niştecihên Orşelîmê di mirina wî de rûmet dan wî. Û kurê wî Minaşşe li şûna wî padîşahî kir. BEŞA 33 1 Minaşe diwanzdeh salî bû dema ku dest bi padîşahiyê kir û pêncî û pênc salan li Orşelîmê padîşahî kir. 2 Lê tiştê ku di çavê Xudan de xerab bû, mîna kirêtîyên miletên din ên ku Xudan ji ber zarokên Îsraêl derxistibûn, kir. 3 Çimkî wî cihên bilind ên ku bavê wî Hizqiya hilweşandibûn ji nû ve ava kirin, û ji bo Baalim gorîgeh danîn, û daristan çêkirin, û ji hemû artêşa ezmanan re perestî kir, û ji wan re xizmet kir. 4 Wî di mala Xudan de gorîgeh jî çêkirin, ji bo ku Xudan gotibû: «Navê min wê heta hetayê li Orşelîmê be». 5 Û wî di herdu hewşên mala Xudan de ji bo hemû artêşa ezmanan gorîgeh çêkirin. 6 Û wî zarokên xwe di geliyê kurê Hinnom de ji agir derbas kirin; her weha wî dem digirt, û sêrbazî dikir, û sêrbazî dikir, û bi ruhê zana û bi sêrbazan re mijûl dibû: wî di çavê Xudan de gelek xerabî kir, da ku wî hêrs bike. 7 Û wî peykerê neqişandî, ew pûtê ku wî çêkiribû, di mala Xwedê de danî, ya ku Xwedê ji Dawid û kurê wî Silêman
2 Dîrok
re gotibû: «Ezê navê xwe heta hetayê li vê malê û li Orşelîmê, ya ku min ji hemû eşîrên Îsraêl hilbijartiye, deynim.» 8 Ez êdî lingê Îsraêl ji welatê ku min ji bo bav û kalên we destnîşan kiriye dernaxim, da ku ew li gorî hemû qanûn, qeyde û fermanên ku bi destê Mûsa hatine dayîn, bala xwe bidinê ku her tiştê ku min emir daye wan bikin. 9 Minaşe Cihûda û niştecihên Orşelîmê şaş kir û ji miletên din ên ku Xudan li ber çavên Îsraêlê qir kiribûn, xerabtir kir. 10 Xudan bi Manasseh û bi gelê wî re peyivî, lê wan guh neda. 11 Ji ber vê yekê Xudan serokên artêşa padîşahê Aşûrê anîn ser wan, wan Minaşe di nav stiriyan de girtin, bi zincîran girêdan û birin Babîlê. 12 Û gava ew di tengasiyê de bû, wî ji Xudan Xwedayê xwe lava kir û xwe li ber Xwedayê bav û kalên xwe pir nizim kir. 13 Û dua kir jê re: û ew ji wî razî bû û lava wî bihîst û ew vegerand Orşelîmê, padîşahiya wî. Hingê Minaşe zanî ku Xudan ew Xwedê ye. 14 Piştî vê yekê wî li derveyî bajarê Dawid, li aliyê rojavayê Gihon, di geliyê de, heta deriyê masiyan dîwarek ava kir, û li dora Ofelê geriya û ew pir bilind kir, û serokên şer li hemî bajarên dorpêçkirî yên Cihûdayê danîn. 15 Wî xwedayên xerîb û pût ji mala Xudan û hemû gorîgehên ku li çiyayê mala Xudan û li Orşelîmê çêkiribûn, ji bajêr derxistin. 16 Û wî gorîgeha Xudan tamîr kir, û li ser wê qurbanên aştiyê û qurbanên spasdariyê pêşkêş kirin, û ferman da Cihûdayê ku ji Xudan Xwedayê Îsraêl re xizmet bike. 17 Lê dîsa jî gel hîn jî li bilindahiyan qurban didan, lê tenê ji bo Xudan Xwedayê xwe. 18 Niha kirinên mayî yên Minaşe, duaya wî ji Xwedayê xwe re û gotinên wan kesên ku bi navê Xudan Xwedayê Îsraêl pê re peyivîn, va ye, ew di pirtûka padîşahên Îsraêl de hatine nivîsandin. 19 Dua û duaya wî jî, û çawa Xwedê jê razî bû, û hemû guneh û sûcê wî, û cihên ku wî cihên bilind lê ava kiribûn, û daristan û peykerên neqişandî danîn, berî ku ew were nizim kirin: va ye, ew di nav gotinên dîwanan de hatine nivîsandin. 20 Minaşe bi bav û kalên xwe re raza û ew di mala wî de veşartin. Li şûna wî kurê wî Amon padîşahî kir. 21 Amon bîst û du salî bû dema ku dest bi padîşahiyê kir, û du salan li Orşelîmê padîşahî kir. 22 Lê wî tiştê ku di çavê Xudan de xerab bû kir, mîna bavê wî Minaşşe. Çimkî Amon ji bo hemû peykerên ku bavê wî Minaşşe çêkiribûn qurban dida û ji wan re xizmet dikir. 23 Û xwe li ber Xudan nizim nekir, wek ku bavê wî Minaşşe nizim kiribû; lê Amon her ku diçû bêtir sûc dikir. 24 Xulamên wî li dijî wî komplo kirin û ew di mala wî de kuştin. 25 Lê gelê welêt hemû yên ku li dijî padîşah Amon komplo kiribûn kuştin; û gelê welêt kurê wî Yoşiya li şûna wî kir padîşah. BEŞA 34 1Yêşiya heşt salî bû dema ku dest bi padîşahiyê kir û sî û yek sal li Orşelîmê padîşahî kir.
2 Û wî tiştê ku li ber Xudan rast bû kir, û li ser rêyên Dawidê bavê xwe meşiya, û ne ber bi rastê ve, ne jî ber bi çepê ve neçû. 3 Çimkî di sala heştemîn a padîşahiya xwe de, dema ku ew hîn ciwan bû, wî dest bi lêgerîna Xwedayê bavê xwe Dawid kir: û di sala diwanzdehê de wî dest bi paqijkirina Cihûda û Orşelîmê ji cihên bilind, daristanan, peykerên neqişandî û peykerên helandî kir. 4 Li ber çavên wî gorîgehên Baalim hilweşandin; wî peykerên ku li jorê wan bûn, birîn; daristan, peykerên neqişandî û peykerên helandî perçe perçe kirin û ji wan toz kir û li ser gorên wan ên ku qurbanî dabûn rijand. 5 Û wî hestiyên kahînan li ser gorîgehên wan şewitandin û Cihûda û Orşelîm paqij kirin. 6 Û wî li bajarên Minaşe, Efrayîm û Şimûn heta Neftalî, bi keriyên wan ên li dora wan jî wisa kir. 7 Û gava ku wî gorîgeh û daristan hilweşand, û peykerên neqişandî kirin toz û hemû pûtên li seranserê welatê Îsraêlê birîn, ew vegeriya Orşelîmê. 8 Niha di sala hejdehê ya padîşahiya xwe de, dema ku wî erd û xanî paqij kir, wî Şafan kurê Azalyah, Maaseyah waliyê bajêr, û Yoah kurê Yoahaz tomarvan şandin, da ku xaniyê Xudan Xwedayê xwe tamîr bikin. 9 Û gava ew hatin ba Hilkiyayê kahînê mezin, wan pereyên ku anîne mala Xwedê, yên ku Lêwiyên ku dergehvan ji destê Minaşe û Efrayîm û ji hemû mayîyên Îsraêl û ji hemû Cihûda û Binyamîn berhev kiribûn, radestî wan kirin û ew vegeriyan Orşelîmê. 10 Wan ew dan destê karkerên ku çavdêriya mala Xudan dikirin, û wan ew da karkerên ku di mala Xudan de dixebitîn, da ku malê tamîr bikin û sererast bikin. 11 Heta ew dan hosta û avakeran, da ku kevirên neqişandî û dar ji bo girêdanan bikirin û ji bo danîna erdê xaniyên ku padîşahên Cihûdayê wêran kiribûn. 12 Û zilaman kar bi dilsozî dikirin: û çavdêrên wan Yahat û Obadya, Levî, ji kurên Mêrarî; û Zekerya û Meşûlam, ji kurên Kahatiyan, ji bo birêvebirinê bûn; û yên din ji Levîyan, hemû yên ku di amûrên muzîkê de jêhatî bûn. 13 Ew li ser hilgirên baran û çavdêrên hemû kesên ku di her cûre xizmetê de kar dikirin bûn; ji Lêwîyan jî nivîskar, serkar û dergevan hebûn. 14 Û gava wan pereyên ku anîne Mala Xudan derxistin, kahin Hilkia pirtûkek Şerîeta Xudan dît ku ji hêla Mûsa ve hatibû dayîn. 15 Hîlkîya bersiv da û ji Şefanê nivîskar re got: «Min pirtûka Şerîetê li Mala Xudan dît.» Hîlkîya pirtûk da Şefan. 16 Şafan pirtûk bir ba padîşah û peyama xwe anî ba wî û got: «Her tiştê ku ji xulamên te re hatiye spartin, ew dikin.» 17 Û wan pereyên ku li Mala Xudan hatine dîtin berhev kirine û dane destê çavdêran û karkeran. 18 Hingê Şefanê nivîskar ji padîşah re got: «Keşîş Hilkiyayê pirtûkek daye min.» Û Şefan ew li ber padîşah xwend. 19 Û gava padîşah gotinên qanûnê bihîst, cilên xwe çirandin. 20 Padîşah ferman da Hîlkîya, Ahîkamê kurê Şafan, Abdonê kurê Mîka, Şafanê nivîskar û Asayê xulamê padîşah û got: 21 Herin, ji bo min û ji bo yên ku li Îsraîl û Cihûdayê mane, li ser gotinên pirtûka ku hatiye dîtin ji Xudan bipirsin; çimkî xezeba Xudan mezin e ku li ser me tê rijandin, ji ber
2 Dîrok
ku bav û kalên me peyva Xudan negirtine, da ku li gorî her tiştê ku di vê pirtûkê de hatiye nivîsandin bikin. 22 Hîlkiya û ew kesên ku padîşah tayîn kiribûn çûn ba Hûlda pêxember, jina Şalûmê kurê Tîkvat, kurê Hesra, xizmetkarê cilûbergan; (ew li Orşelîmê li zanîngehê dima) û wan ev tişt pê re gotin. 23 Wê jî bersiva wan da: «Xudan Xwedayê Îsraêl weha dibêje: Ji wî zilamê ku we şandiye ba min re bêjin: 24 Xudan weha dibêje: «Va ye, ezê xerabiyê bînim ser vî cihî û ser niştecîhên wî, hemû nifirên ku di pirtûka ku li ber padîşahê Cihûdayê xwendine de hatine nivîsandin. 25 Ji ber ku wan ez terikandin û ji xwedayên din re buxur şewitandin, da ku bi hemû karên destên xwe min hêrs bikin; ji ber vê yekê xezeba min wê li ser vê derê were rijandin û neyê vemirandin. 26 Û ji padîşahê Cihûdayê re, ku we şandiye ku hûn ji Xudan bipirsin, wusa jê re bêjin: 'Xudan Xwedayê Îsraêl li ser gotinên ku te bihîstine wiha dibêje; 27 Ji ber ku dilê te nerm bû û te xwe li ber Xwedê nizim kir, gava te gotinên wî yên li dijî vê derê û li dijî niştecîhên wê bihîstin, û te xwe li ber min nizim kir, cilên xwe çirandin û li ber min giriya, min jî dengê te bihîst, dibêje Xudan. 28 Va ye, ezê te bigihînim ba bav û kalên te û tuyê bi aştî li gora xwe werî danîn, çavên te wê hemû xerabiya ku ezê bînim ser vî cihî û li ser niştecîhên wî cihî nebînin. Loma wan ev xeber ji padîşah re anîn. 29 Hingê padîşah şand û hemû rûspiyên Cihûda û Orşelîmê civandin. 30 Padîşah û hemû zilamên Cihûdayê, niştecihên Orşelîmê, kahîn, Lêwî û hemû gel, mezin û biçûk, çûn mala Xudan û hemû gotinên pirtûka peymanê ya ku li mala Xudan hatibû dîtin, di guhên wan de xwend. 31 Padîşah li cihê xwe rawesta û li ber Xudan peymanek çêkir ku li pey Xudan bimeşe û bi hemû dilê xwe û bi hemû canê xwe ferman, şahidî û qanûnên wî biparêze, da ku peyvên peymanê yên ku di vê pirtûkê de hatine nivîsandin bicîh bîne. 32 Û hemû yên ku li Orşelîm û Binyamînê bûn li ber wê sekinîn. Û niştecihên Orşelîmê li gor peymana Xwedê, Xwedayê bav û kalên xwe, kirin. 33 Û Yoşiya hemû kirêtiyên kirêt ji hemû welatên ku ji bo zarokên Îsraêl bûn rakirin û hemû yên ku li Îsraîlê bûn kirin ku xizmetê ji Xudan Xwedayê xwe re bikin. Di hemû rojên wî de ew ji pey Xudan, Xwedayê bav û kalên xwe, dûr neketin. BEŞA 35 1 Herwiha Yoşiya li Orşelîmê Cejna Derbasbûnê ji bo Xudan pîroz kir. Wan Cejna Derbasbûnê di roja çardehê meha yekem de serjê kir. 2 Wî kahîn danîn ser karên wan û wan teşwîq kir ku xizmeta mala Xudan bikin. 3 Û ji Lewiyên ku hemû Îsraêl fêr dikirin û ji Xudan re pîroz bûn got: «Sandipiya pîroz bixin nav xaniyê ku Silêman kurê Dawid padîşahê Îsraîlê ava kiriye; ew nabe barekî li ser milên we. Niha ji Xudan Xwedayê xwe û ji gelê wî yê Îsraîlê re xizmet bikin. 4 Li gor nivîsara Dawidê padîşahê Îsraîlê û li gor nivîsara Silêmanê kurê wî, li gor mal û milkên bav û kalên xwe, li gor rêzikên xwe amade bibin.
5 Li gor dabeşkirina malbatên bav û kalên birayên xwe yên gel û li gor dabeşkirina malbatên Lêwîyan li cihê pîroz bisekinin. 6 Ji ber vê yekê, Cejna Derbasbûnê serjê bikin, xwe pîroz bikin û birayên xwe amade bikin, da ku ew li gorî peyva Xudan a bi destê Mûsa bikin. 7 Û Yoşiya ji bo hemû kesên amade, ji pez û berx, hemû ji bo qurbanên Cejna Derbasbûnê, heta sî hezar, û sê hezar ga da gel; ev ji dewlemendiya padîşah bûn. 8 Û mîrên wî bi dilxwazî ji gel, kahînan û Lewiyan re dan: Hilkiya, Zekerya û Yêhîel, mîrên mala Xwedê, ji bo pêşkêşiyên Cejna Derbasbûnê du hezar û şeş sed pez û sê sed ga dan kahînan. 9 Her wiha Konanya û Şemaya û Netanêl, birayên wî, û Haşabya û Yeiel û Yozabad, serokên Lêwiyan, pênc hezar pez û pênc sed ga ji bo pêşkêşiya Cejna Derbasbûnê dan Lêwiyan. 10 Li gor fermana padîşah, xizmet amade bû û kahîn li cihên xwe û Lêwî jî li gor rêzên xwe sekinîn. 11 Wan Cejna Derbasbûnê serjê kir, kahînan xwîna destên xwe rijandin û Lêwiyan çermê wan ji çerm derxistin. 12 Wan qurbanên şewitandinê veqetandin, da ku li gorî beşên malbatên gel bidin Xudan, wekî ku di Kitêba Mûsa de hatiye nivîsandin. Wan bi ga jî wisa kirin. 13 Li gor rêziknameyê, wan Cejna Derbasbûnê bi agir biraştin, lê belê qurbanên din ên pîroz di tencere, kazan û tepsiyan de pijandin û bi lez û bez li hemû gel belav kirin. 14 Paşê ji bo xwe û ji bo kahînan amade kirin, ji ber ku kahîn, kurên Harûn, heta şevê bi pêşkêşkirina qurbanên şewitandinê û rûn mijûl bûn; ji ber vê yekê Levîyan ji bo xwe û ji bo kahîn, kurên Harûn, amade kirin. 15 Li gor fermana Dawid, Asaf, Heman û Yedûtûnê dîtbarê padîşah, stranbêjên kurên Asaf li cihê xwe bûn; dergevan li her derî sekinîn; ew nikaribûn ji xizmeta xwe dûr bikevin, çimkî birayên wan ên Lêwî ji bo wan amade dikirin. 16 Ji ber vê yekê, hemû xizmeta Xudan di heman rojê de hate amadekirin, da ku Cejna Derbasbûnê were pîrozkirin û li gorî fermana padîşah Yoşiya, li ser gorîgeha Xudan qurbanên şewitandinê werin pêşkêşkirin. 17 Û zarokên Îsraîlî yên ku wê demê li wir bûn, heft rojan Cejna Derbasbûnê û Cejna Nanê Bêhevîr pîroz kirin. 18 Ji rojên Samûêl pêxember ve li Îsraîlê Cejna Derbasbûnê wekî ya ku hatibû pîrozkirin tunebû; û hemû padîşahên Îsraîlê jî Cejna Derbasbûnê ya wekî ya Yoşiya, kahînan, Lewiyan û hemû Cihûda û Îsraêlê ku li wir bûn û niştecîhên Orşelîmê pîroz nekirin. 19 Ev Cejna Derbasbûnê di sala hejdehê ya padîşahiya Yoşiya de hate pîrozkirin. 20 Piştî van hemûyan, gava ku Yoşiya perestgeh amade kir, Nexo padîşahê Misrê derket ku li kêleka Firatê li dijî Karkemîşê şer bike, û Yoşiya derket dijî wî. 21 Lê wî qasid şandin ba wî û gotin: «Ey padîşahê Cihûdayê, çi karê min bi te heye? Ez îro ne li dijî te me, lê li dijî wê malê me ku ez pê re şer dikim. Çimkî Xwedê ji min re got ku ez bilezim. Xwe ji destwerdana bi Xwedayê ku bi min re ye dûr bigire, da ku ew te tune neke.» 22 Lê Yoşiya rûyê xwe ji wî negirt, cilên xwe yên cil li xwe kir da ku pê re şer bike, û guh neda gotinên Nexo yên ji devê Xwedê, û hat ku li geliyê Megîdo şer bike. 23 Tîrvanan gulle avêtin ser padîşah Yoşiya; û padîşah ji xulamên xwe re got: «Min ji vir bibin, çimkî ez bi giranî birîndar im.»
2 Dîrok
24 Xulamên wî ew ji wê erebeyê derxistin û xistin erebeya wî ya duyem û ew anîn Orşelîmê, ew mir û di yek ji gorên bav û kalên xwe de hate veşartin. Hemû Cihûda û Orşelîm ji bo Yoşiya şîn girt. 25 Û Yêremya ji bo Yoşiya şîn girt: û hemû stranbêj û stranbêj heta roja îro di şînên xwe de behsa Yoşiya kirin û ew kirin qanûnek li Îsraîlê: û va ye, ew di şînan de hatine nivîsandin. 26 Niha kirinên din ên Yoşiya û qencîya wî, li gorî ya ku di Şerîeta Xudan de hatiye nivîsandin, 27 Û kirinên wî, yên pêşî û yên dawîn, va ye, ew di pirtûka padîşahên Îsraîl û Cihûdayê de hatine nivîsandin. BEŞA 36 1 Hingê gelê welêt Yehoahazê kurê Yoşiya girt û li şûna bavê wî li Orşelîmê ew kir padîşah. 2 Yehoahaz bîst û sê salî bû dema ku dest bi padîşahiyê kir û sê mehan li Orşelîmê padîşahî kir. 3 Padîşahê Misrê ew li Orşelîmê danî erdê û li welêt sed telantek zîv û telantek zêr ceza kir. 4 Padîşahê Misrê birayê wî Elyakîm li ser Cihûda û Orşelîmê kir padîşah û navê wî guherand Yehoyakîm. Nexo birayê wî Yehoahaz jî girt û bir Misrê. 5 Yehoyakîm bîst û pênc salî bû dema ku dest bi padîşahiyê kir, û wî li Orşelîmê yanzdeh salan padîşahî kir. Wî tiştê ku di çavê Xudan Xwedayê xwe de xerab bû kir. 6 Padîşahê Babîlê Nebûkadnezar li dijî wî derket û ew bi zincîran girêda, da ku bibe Babîlê. 7 Nebûkadnezar hin ji firaxên mala Xudan jî bir Babîlê û ew li perestgeha xwe ya li Babîlê danîn. 8 Niha kirinên mayî yên Yehoyakîm, kirêtiyên wî yên ku wî kirin û tiştên ku di wî de hatin dîtin, va ye, ew di pirtûka padîşahên Îsraîl û Cihûdayê de hatine nivîsandin: û kurê wî Yehoyakîn li şûna wî padîşahî kir. 9 Yehoyaxîn heşt salî bû gava dest bi padîşahiyê kir û sê meh û deh rojan li Orşelîmê padîşahî kir. Wî tiştê ku di çavê Xudan de xerab bû kir. 10 Û gava sal qediya, padîşah Nebûkadnetsar şand û ew bi firaxên xweşik ên mala Xudan anî Babîlê û birayê wî Sedekiya li ser Cihûda û Orşelîmê kir padîşah. 11 Sedekiya bîst û yek salî bû dema ku dest bi padîşahiyê kir, û yanzdeh salan li Orşelîmê padîşahî kir. 12 Û wî tiştê ku di çavê Xudan Xwedayê xwe de xerab bû kir, û xwe li ber Yêremya pêxemberê ku ji devê Xudan diaxivî, nizim nekir. 13 Û ew li dijî padîşah Nebûkadnetsar jî serhildan kir, yê ku ew bi Xwedê sond xwaribû; lê wî stûyê xwe hişk kir û dilê xwe hişk kir da ku berê xwe nede Xudan Xwedayê Îsraêl. 14 Her wiha hemû serokên kahînan û gel, li gor hemû kirêtiyên miletên din gelek guneh kirin û mala Xudan a ku wî li Orşelîmê pîroz kiribû, qirêj kirin. 15 Û Xudan Xwedayê bav û kalên wan, bi rêya qasidan ji wan re, zû rabû û şand; ji ber ku li ser gelê xwe û li ser cihê rûniştinê dilovan bû. 16 Lê wan tinazên xwe bi peyamberên Xwedê kirin, û gotinên wî biçûk dîtin, û pêxemberên wî bi xeletî bi kar anîn, heta ku xezeba Xudan li ser gelê wî rabû, heta ku çareyek nema. 17 Ji ber vê yekê wî padîşahê Kildaniyan anî ser wan û xortên wan di mala pîrozgeha wan de bi şûr kuştin û li xort,
keçik, kal û pîr û kesên ku ji pîrbûnê xwar bûn rehm nekir: hemû dan destê wî. 18 Û hemû firaxên mala Xwedê, yên mezin û yên biçûk, û xezîneyên mala Xudan, û xezîneyên padîşah û mîrên wî; ew hemû anîn Babîlê. 19 Û wan mala Xwedê şewitandin, û dîwarê Orşelîmê hilweşandin, û hemû qesrên wê bi agir şewitandin, û hemû kelûpelên wê yên xweş wêran kirin. 20 Û yên ku ji şûr rizgar bûbûn ew birin Babîlê; li wir ew heta padîşahiya Farisan xulamên wî û kurên wî bûn. 21 Ji bo ku peyva Xudan a bi devê Yêremya pêk were, heta ku welat şemiyên xwe pîroz kir: ji ber ku heta ku ew bêxwedî ma, wê şemiyê girt heta ku heftê û deh sal temam bike. 22 Niha di sala yekem a Kûrûşê padîşahê Farisê de, da ku peyva Xudan a ku ji devê Yêremya hatibû gotin, were cih, Xudan ruhê Kûrûşê padîşahê Farisê hişyar kir, da ku wî li seranserê padîşahiya xwe belavokek belav kir û bi nivîskî jî nivîsand û got: 23 Qirûş padîşahê Faris weha dibêje: «Xudan Xwedayê ezmanan hemû padîşahiyên erdê dane min û wî emir daye min ku ez li Orşelîmê, li Cihûdayê, ji bo wî xaniyekî ava bikim. Ji hemû gelê wî di nav we de kî heye? Bila Xudan Xwedayê wî bi wî re be û bila ew here jor.»