هەورەکان -تۆزی پێی خودا .یەزدان درەنگ توڕەیی و هێزی گەورەیە ،بە هیچ شێوەیەک خراپەکاران بێتاوان ناکات .یەزدان ڕێگەی خۆی لە گێژەڵوک و زریاندا هەیە هەورەکانیش تۆزی پێیەکانیەتی .ناحوم 1:3
پێنج کتێبی پیرۆز ،کەوانەکەم لە هەورەکەدا دادەنێم و دەبێتە نیشانەی پەیمانێک لە نێوان من و زەویدا .کاتێک هەورێک بەسەر زەویدا دەهێنم کەوانەکە لەناو هەورەکەدا دەبینرێت .کەوانەکەش لە هەورەکەدا دەبێت .سەیری دەکەم ،تا پەیمانی هەمیشەیی نێوان خودا و هەموو ٩: ١٣-١٤، ١٦بوونەوەرێکی زیندوو لە هەموو گۆشتێک کە لەسەر زەوی هەیە لەبیرم بێت .سەرەتای ژیان یەزدان بە ڕۆژ بە ستوونی هەورێکەوە پێشیان دەڕۆیشت و ڕێبەرایەتیان بکات .بە شەویش لە ستوونی ئاگردا ،بۆ ئەوەی ڕووناکییان پێبدات؛ بۆ ئەوەی بە شەو و ڕۆژ بچیت :بە ڕۆژ ستوونی هەوری نەسەندەوە و بە شەویش ستوونی ئاگری لە بەردەم ١٣: ٢١-٢٢گەل نەسەندەوە .دەرچوون فریشتەی خودا کە پێش ئۆردوگای ئیسرائیل ڕۆیشت ،ڕۆیشت و لە پشتیانەوە ڕۆیشت .ستوونی هەورەکە لە پێشیانەوە ڕۆیشت و لە پشتیانەوە وەستا .ئینجا هاتە نێوان ئۆردوگای میسرییەکان و ئۆردوگای ئیسرائیل .بۆ ئەوان هەور و تاریکی بوو ،بەڵم بە شەو ڕووناکی بۆ ئەمانە دەدا ،بەجۆرێک بە درێژایی شەو یەکێکیان لە ئەوی دیکە نزیک نەدەبووەوە .لە بەیانیاندا یەزدان لە ستوونی ١٤: ١٩-٢٠،٢٤ئاگر و هەورەوە سەیری سوپای میسرییەکانی کرد و سوپای میسرییەکانی تووشی شڵەژان کرد ،دەرچوون کاتێک هارون بە هەموو کۆبوونەوەی نەوەی ئیسرائیل قسەی دەکرد ،چاویان لە بیابانەکە کرد و بینیان شکۆمەندی یەزدان لە ١٦:١٠هەورەکەدا دەرکەوت .دەرچوون یەزدان بە موسای فەرموو« :ئەوەتا من بە هەورێکی ئەستوورەوە دێمە لت ،تاکو خەڵک گوێیان لێبگرن کاتێک لەگەڵت قسە دەکەم و باوەڕت پێ بکەن بۆ هەتا هەتایە ».موسا قسەکانی گەلی بۆ یەزدان گێڕایەوە .لە سێیەم ڕۆژی بەیانیدا ،ڕەشەبا و ڕەشەبا و هەورێکی ئەستوور لەسەر چیاکە هات و دەنگی شمشاڵەکە زۆر بەرز بوو .بەجۆرێک هەموو ئەو خەڵکەی لە ئۆردوگاکەدا بوون ١٩: ٩ ،١٦لەرزیان لێهات .دەرچوون موسا چووە سەر شاخەکە و هەورێک شاخەکەی داپۆشی .شکۆمەندی یەزدان لەسەر چیای سینا مایەوە و شەش ڕۆژ هەورەکە داپۆشی ،لە ڕۆژی حەوتەمدا لە ناوەڕاستی هەورەکەوە بانگی موسای کرد .موسا چووە ناو هەورەکە و بردییە سەر شاخەکە ،موسا ٢٤: ١٥-١٦، ١٨چل ڕۆژ و چل شەو لە چیاکە بوو .دەرچوون .کاتێک موسا چووە ناو چادرەکە ،ستوونە هەورەکە دابەزی و لەبەردەم دەرگای چادرەکە وەستا و یەزدان لەگەڵ موسا قسەی کرد ،هەموو گەل ستوونە هەورەکەیان بینی کە لەبەردەم دەرگای چادرەکە وەستابوو ،هەموو خەڵکەکە هەستان و پەرستشیان کرد ٣٣: ٩-١٠هەریەکە لە دەرگای چادرەکەیدا .دەرچوون ٣٤: ٥یەزدان لە هەورەکەدا دابەزی و لەوێ لەگەڵیدا وەستا و ناوی یەزدانی ڕاگەیاند .دەرچوون
.یەزدان درەنگ توڕەیی و هێزی گەورەیە ،بە هیچ شێوەیەک خراپەکاران بێتاوان ناکات .یەزدان ڕێگەی خۆی لە گێژەڵوک و زریاندا هەیە هەورەکانیش تۆزی پێیەکانیەتی .ناحوم 1:3
ئینجا هەورێک چادرەکەی کۆبوونەوەی داپۆشی و شکۆمەندی یەزدان چادرەکەی پڕ کرد .موسا نەیتوانی بچێتە ناو چادرەکەی کۆبوونەوە ،چونکە هەورەکە لەسەری مابووەوە و شکۆمەندی یەزدان چادرەکەی پڕکردبوو .کاتێک هەورەکە لە سەر چادرەکە بەرز بووەوە ،نەوەی ئیسرائیل لە هەموو گەشتەکانیاندا بەرەو پێشەوە ڕۆیشتن .بەڵم ئەگەر هەورەکە هەڵنەگیرا ،ئەوا گەشتیان نەکرد تا ئەو ڕۆژەی کە هەڵگیرا .چونکە هەوری یەزدان بە ڕۆژ لەسەر چادرەکە بوو ،بە شەو ئاگری لەسەر بوو ،لەبەرچاوی ٤٠:٣٤ -٣٨هەموو بنەماڵەی ئیسرائیل ،بە درێژایی گەشتەکانیان .دەرچوون یەزدان بە موسای فەرموو« :بە هارونی براکەت بڵێ ،هەموو کات نەچێتە شوێنی پیرۆزی ناو پەردە لەبەردەم کورسی میهرەبانی کە لەسەر سندوقەکەدایە .بۆ ئەوەی نەمرێت ،چونکە من لە هەوردا لەسەر کورسی میهرەبانی دەردەکەوم .بخورەکە دەخاتە سەر ١٦:٢ ،١٣ئاگرەکە لەبەردەم یەزدان ،بۆ ئەوەی هەوری بخورەکە ئەو کورسییەی کە لەسەر شایەتحاڵییە داپۆشێت و نەمرێت .لێڤیا لەو ڕۆژەی کە چادرەکە بەرزکرایەوە ،هەورەکە چادرەکەی داپۆشی ،واتە چادرەکەی شایەتحاڵی ،ئێواران تا بەیانی لەسەر چادرەکە وەک ئاگر دەرکەوت .هەمیشە وا بوو :هەور بە ڕۆژ دایپۆشیبوو ،بە شەویش دەرکەوتنی ئاگر .کاتێک هەورەکە لە چادرەکە هەڵگیرا ،دوای ئەوە نەوەی ئیسرائیل ڕۆیشتن و لەو شوێنەی هەورەکە لێی نیشتەجێ بوو ،نەوەی ئیسرائیل چادرەکانیان لەوێ هەڵدا .نەوەی ئیسرائیل بە فەرمانی یەزدان ڕۆیشتن و بە فەرمانی یەزدان چەقۆیان دانا ،تا هەورەکە لەسەر چادرەکە دەمێنێتەوە لە چادرەکانیاندا وەستان .کاتێک هەورەکە چەند ڕۆژێک لەسەر چادرەکە مایەوە ،نەوەی ئیسرائیل فەرمانی یەزدانیان پاراست و نەڕۆیشتن .کاتێک هەورەکە چەند ڕۆژێک لەسەر چادرەکە بوو ،وا بوو .بەپێی فەرمانی یەزدان لە چادرەکانیان مانەوە و بەپێی فەرمانی یەزدان ڕۆیشتن .کاتێک هەورەکە لە ئێوارەوە تا بەیانی مایەوە و بەیانی هەورەکە بەرز بووەوە ،ئەوا گەشتیان دەکرد ،جا بە ڕۆژ بێت یان بە شەو کە هەورەکە بەرز بووەوە ،گەشتیان دەکرد .یان دوو ڕۆژ یان مانگێک یان ساڵێک ،هەورەکە لەسەر چادرەکە دەمێنێتەوە و لەسەری دەمێنێتەوە ،نەوەی ئیسرائیل لە چادرەکانیاندا مانەوە و نەڕۆیشتن ،بەڵم کاتێک ٩: ١٥-٢٢بەرزکرایەوە ،ڕۆیشتن .ژمارەکان لە بیستەمین ڕۆژی مانگی دووەمدا ،لە ساڵی دووەمدا ،هەورەکە لە چادرەکەی شایەتحاڵی هەڵگیرا .ئینجا نەوەی ئیسرائیل لە بیابانی سینا گەشتیان کرد .هەورەکەش لە بیابانی پاران پشوو بوو .بە ڕۆژ هەوری یەزدان بەسەریاندا بوو ،کاتێک لە ئۆردوگاکە ١٠: ١١-١٢،٣٤دەچوونە دەرەوە .ژمارەکان یەزدان لە هەورێکدا هاتە خوارەوە و قسەی لەگەڵ کرد و ڕۆحەکەی وەرگرت و دای بە حەفتا پیرەکە ،کاتێک ڕۆحەکە لەسەریان ١١:٢٥وەستا ،پێشبینیان کرد و وازیان نەهێنا .ژمارەکان .یەزدان بە ستوونی هەورەکەوە دابەزی و لە دەرگای چادرەکە وەستا و هارون و میریامی بانگ کرد ،هەردووکیان هاتنە دەرەوە .هەورەکە لە چادرەکە ڕۆیشت .میریام تووشی پەتا بوو ،وەک بەفر سپی بوو ،هارون سەیری میریامی کرد و بینی پەتا بوو ١٢: ٥،١٠ژمارەکان بە دانیشتوانی ئەم خاکە دەگێڕنەوە ،چونکە بیستوویانە کە تۆ یەزدان لەنێو ئەم گەلەدایت ،یەزدان ڕووبەڕوو دەبینرێت و ١٤:١٤هەورەکەت بەسەریاندا وەستاوە و بە ڕۆژ بە ستوونی هەور و لە شەودا لە ستوونی ئاگردا پێشیان دەڕۆیت .ژمارەکان کاتێک کۆبوونەوەکە لە دژی موسا و هارون کۆبوونەوە ،سەیری چادرەکەی کۆبوونەوەکەیان کرد ،هەورەکە داپۆشی و ١٦:٤٢شکۆمەندی یەزدان دەرکەوت .ژمارەکان پێش ئێوە ڕۆیشت بۆ ئەوەی شوێنێکتان بۆ بگەڕێن کە چادرەکانتان تێدا هەڵبکەن ،بە شەو لە ئاگردا ،بۆ ئەوەی نیشانتان بدات کە بە ١:٣٣چ ڕێگایەکدا دەڕۆن و بە ڕۆژ لە هەورێکدا .دووبارەکردنەوەی دووبارە ئینجا نزیک بوونەوە و لە ژێر شاخەکە وەستان .شاخەکەش بە ئاگر تا ناوەڕاستی ئاسمان سووتاوە ،بە تاریکی و هەور و تاریکی ٤:١١ئەستوور .دووبارەکردنەوەی دووبارە یەزدان لە ناو ئاگر و هەور و تاریکی ئەستوورەوە بە دەنگێکی زۆرەوە بە هەموو کۆبوونەوەکەتانی لە چیا وت ،ئیتر ئیتر زیادی ٥:٢٢نەکرد .لە دوو تەختەی بەرددا نووسی و ڕادەستی منی کرد .دووبارەکردنەوەی دووبارە .یەزدان لە چادرەکەدا بە ستوونی هەورێکەوە دەرکەوت ،ستوونی هەورەکەش لەسەر دەرگای چادرەکە وەستابوو ٣١: ١٥دووبارەکردنەوەی دووبارە
2
.یەزدان درەنگ توڕەیی و هێزی گەورەیە ،بە هیچ شێوەیەک خراپەکاران بێتاوان ناکات .یەزدان ڕێگەی خۆی لە گێژەڵوک و زریاندا هەیە هەورەکانیش تۆزی پێیەکانیەتی .ناحوم 1:3
مێژوو یەزدان ،کاتێک لە سەعیر چوویتە دەرەوە ،کاتێک لە کێڵگەی ئەدۆمەوە هاتیتە دەرەوە ،زەوی لەرزی و ئاسمانەکان کەوتنە ٥:٤خوارەوە ،هەورەکانیش ئاویان کەوتە خوارەوە .دادوەرەکان کۆشکی تاریکی بە دەوری خۆیدا دروست کرد ،ئاوی تاریک و هەوری ئەستووری ئاسمانەکان 2 .ساموئێل 22:12 وەک ڕووناکی بەیانی دەبێت ،کاتێک خۆر هەڵدێت ،بەیانییەکی بێ هەور دەبێت .وەک ئەو چیمەنە ناسکەی کە لە زەویەوە ٢٣:٤ساموئێل . ٢هەڵدەقوڵێت بە درەوشاوەیی ڕوون دوای باران کاتێک کاهینەکان لە شوێنی پیرۆز هاتنە دەرەوە ،هەورەکە ماڵی یەزدانی پڕ بوو ،کاهینەکان نەیانتوانی لەبەر هەورەکە بوەستن بۆ ٨: ١٠-١١خزمەتکردن ،چونکە شکۆمەندی یەزدان ماڵی یەزدانی پڕکردبوو .یەکەمی پاشاکان لە حەوتەم جاردا وتی« :ئەوەتا هەورێکی بچووک لە دەریاوە هەڵدەستێت وەک دەستی مرۆڤ ».ئینجا گوتی« :بڕۆ و بە ئەحاب بڵێ :گالیسکەکەت ئامادە بکە و دابەزە ،بۆ ئەوەی باران ڕێگریت لێ نەکات ».لەو ماوەیەدا ئاسمان ڕەش بوو بە هەور و با و ١٨:٤٤-٤٥بارانێکی زۆر باری .ئەحاب سواری بوو و چووە یەزرەئیل .یەکەمی پاشاکان هەروەک چۆن شمشاڵژەنەکان و گۆرانیبێژەکان وەک یەک دەنگ بوون ،لە ستایشکردن و سوپاسگوزاری یەزدان یەک دەنگیان لێدا .کاتێک بە شمشاڵ و سەمبڵ و ئامێری مۆسیقا دەنگیان بەرزکردەوە و ستایشیان بۆ یەزدان کرد و گوتیان« :چونکە چاکە». چونکە میهرەبانییەکەی بۆ هەتاهەتایە ،ئەو کاتە ماڵەکە پڕ بوو لە هەورێک ،ماڵی یەزدان .کاهینەکان بەهۆی هەورەکەوە ٢ ٥: ١٣-١٤ی تەمەن .نەیانتوانی بوەستن بۆ خزمەتکردن ،چونکە شکۆمەندی یەزدان ماڵی خودای پڕکردبوو لە ڕۆژدا بە ستوونێکی هەورەوە پێشەنگایەتییان دەکەیت .شەوانەش بە ستوونی ئاگرەوە ،بۆ ئەوەی ڕووناکییان پێبدات لەسەر ئەو ڕێگایەی کە دەبێ تێیدا بڕۆن .بەڵم تۆ لە میهرەبانییە جۆراوجۆرەکانتدا لە بیابان وازت لێ نەهێناون ،ستوونی هەورەکە بە ڕۆژ لێیان دوور نەکەوتەوە و ڕێبەرایەتیان بکات لە ڕێگاکەدا .نە ستوونی ئاگر لە شەودا ،بۆ ئەوەی ڕووناکییان پیشان بدات و ئەو ٩: ١٢، ١٩ڕێگایەی کە دەبێ تێیدا بڕۆن .نەحەمی
هۆنراوە ٣: ٥با تاریکی و سێبەری مەرگ پەڵەی لێبکەن؛ با هەورێک لەسەری نیشتەجێ بێت؛ با ڕەشایی ڕۆژەکە بیترسێنێت .ئەیوب ٧:٩وەک چۆن هەور لەناو دەچێت و لەناو دەچێت ،بە هەمان شێوە ئەوەی دەچێتە خوارەوە بۆ گۆڕ ،چیتر سەرناکەوێت .ئەیوب هەرچەندە گەورەییەکەی بەرز دەبێتەوە بۆ ئاسمانەکان و سەری دەگاتە هەورەکان .بەڵم وەک پیسایی خۆی بۆ هەمیشە لەناو ٢٠:٦ -٧دەچێت ،ئەوانەی بینیویانە دەڵێن« :ئەو لە کوێیە؟» ئەیوب تۆش دەڵێی :خودا چۆن دەزانێت؟ ئایا دەتوانێت لە ڕێگەی هەوری تاریکەوە حوکم بدات؟ هەوری ئەستوور بۆی داپۆشراون ،کە ٢٢: ١٣-١٤نایبینێت .و بە دەوری ئاسماندا دەڕوات .ئەیوب ئاوەکان لە هەورە ئەستوورەکانیدا دەبەستێتەوە .و هەورەکەش لە ژێر ئەواندا بە کرێ ناگیرێت .ڕووی تەختەکەی ڕادەگرێت و ٢٦: ٨-٩هەورەکەی بەسەریدا بڵودەکاتەوە .ئەیوب ٣٠:١٥ترسەکان بەسەرمدا دەگەڕێن ،وەک با بەدوای ڕۆحمدا دەگەڕێن ،خۆشگوزەرانیم وەک هەورێک تێدەپەڕێت .ئەیوب ٣٥: ٥سەیری ئاسمانەکان بکەن و بزانن .و سەیرکە هەورەکان کە لە تۆ بەرزترن .ئەیوب
3
.یەزدان درەنگ توڕەیی و هێزی گەورەیە ،بە هیچ شێوەیەک خراپەکاران بێتاوان ناکات .یەزدان ڕێگەی خۆی لە گێژەڵوک و زریاندا هەیە هەورەکانیش تۆزی پێیەکانیەتی .ناحوم 1:3
کە هەورەکان بە فراوانی بەسەر مرۆڤدا دادەبەزن و دەتقێننەوە .هەروەها ئایا هیچ کەسێک دەتوانێت لە بڵوبوونەوەی هەورەکان تێبگات ،یان لە ژاوەژاوی چادرەکەی؟ بە هەور ڕووناکی دادەپۆشێت؛ فەرمانی پێدەکات بەو هەورەی کە لە نێوانیاندا دێت ٣٦:٢٨-٢٩،٣٢نەدرەوشێتەوە .ئەیوب هەروەها بە ئاودان هەوری ئەستوور ماندوو دەکات ،هەوری گەشاوەی خۆی پەرش و بڵو دەکات ،ئایا دەزانی کەی خودا ئەوانی فڕێدا و ڕووناکی هەورەکەی دادرەوشاندەوە؟ ئایا هاوسەنگی هەورەکان دەزانیت ،کارە سەرسوڕهێنەرەکانی ئەو کەسەی کە لە .زانستدا تەواو بووە؟ ئێستا مرۆڤەکان ئەو ڕووناکی گەشاوە نابینن کە لە هەورەکاندا هەیە ،بەڵم با تێدەپەڕێت و پاکیان دەکاتەوە ٣٧: ١١، ١٥-٢٦، ٢١ئەیوب کاتێک هەورەکەم کردە جل و بەرگی و تاریکی ئەستوورم کردە پۆشاکی ،ئایا دەتوانی دەنگت بەرز بکەیتەوە بۆ هەورەکان ،تا ،ئاوێکی زۆر بتگرێتەوە؟ کێ دەتوانێت لە حیکمەتدا هەورەکان ژمارە بکات؟ یان کێ دەتوانێت لە شووشەی ئاسمان بمێنێتەوە ٣٨: ٩، ٣٤،٣٧ئەیوب تاریکی کردە شوێنی نهێنی خۆی؛ کۆشکەکەی بە دەوریدا ئاوی تاریک و هەوری ئەستووری ئاسمانەکان بوون .بەو ڕووناکییەی ١٨: ١١-١٢کە لەبەردەمیدا بوو هەورە ئەستوورەکانی تێپەڕین ،بەردی تەپوتۆز و خەڵوزی ئاگر .زبور ٣٦:٥ئەی یەزدان ،میهرەبانیت لە ئاسمانەکاندایە .وە دڵسۆزیت دەگاتە هەورەکان .زبور ٥٧:١٠چونکە میهرەبانیت بۆ ئاسمانەکان زۆرە و ڕاستیت بۆ هەورەکان .زبور ٦٨:٣٤هێز بدە بە خودا ،گەورەیی ئەو بەسەر ئیسرائیلدایە و هێزی لە هەورەکاندا .زبور ٧٧: ١٧هەورەکان ئاویان ڕشت ،ئاسمانەکان دەنگێکی دەنارد ،تیرەکانت ڕۆیشتنە دەرەوە .زبور لە ڕۆژدا بە هەورێک سەرکردایەتییان دەکرد و بە درێژایی شەو بە ڕووناکی ئاگر .هەرچەندە لە سەرەوە فەرمانی بە هەورەکان ٧٨: ١٤،٢٣کردبوو و دەرگاکانی ئاسمانی کردەوە ،زبور ٩٧:٢هەور و تاریکی بە دەوریدا هاتووە ،ڕاستودروستی و دادوەری شوێنی نیشتەجێبوونی تەختەکەیەتی .زبور ٩٩:٧لە ستوونە هەورەکەدا قسەی لەگەڵ کردن ،ئەوان شایەتحاڵەکانی و ڕێوڕەسمەکانیان پاراست .زبور :ئەو کەسەی کە تیشکەکانی ژوورەکانی لە ئاوەکاندا دادەنێت ،هەورەکان دەکاتە گالیسکەی خۆی ،کێ بەسەر باڵەکانی بادا دەڕوات ١٠٤:٣زبور ١٠٥:٣٩هەورێکی بۆ داپۆشینی بڵوکردەوە؛ و ئاگر بۆ ئەوەی لە شەودا ڕووناکی بداتەوە .زبور ١٠٨:٤چونکە میهرەبانیت لە ئاسمانەکان زۆرە ،ڕاستیەکەت دەگاتە هەورەکان .زبور ١٤٧:٨ئاسمان بە هەور دادەپۆشێت ،باران بۆ زەوی ئامادە دەکات ،چیمەن لەسەر شاخەکان گەشە دەکات .زبور ٣:٢٠بە ئاگاداری ئەو قووڵییەکان دەشکێن و هەورەکان شەبنەمەکە دەخەنە خوارەوە .پەندەکانی ٨:٢٨کاتێک هەورەکانی سەرەوەی دامەزراند :کاتێک کانیاوی قووڵیی بەهێز کرد :پەندەکانی ١٦: ١٥لە ڕووناکی ڕووخساری پاشادا ژیانە؛ و ڕەزامەندی ئەو وەک هەوری بارانەکەی دوایی وایە .پەندەکانی ٢٥: ١٤ئەوەی شانازی بە بەخششێکی درۆوە بکات ،وەک هەور و بای بێ باران وایە .پەندەکانی
4
.یەزدان درەنگ توڕەیی و هێزی گەورەیە ،بە هیچ شێوەیەک خراپەکاران بێتاوان ناکات .یەزدان ڕێگەی خۆی لە گێژەڵوک و زریاندا هەیە هەورەکانیش تۆزی پێیەکانیەتی .ناحوم 1:3
ئەگەر هەورەکان پڕ بن لە باران ،خۆیان بەتاڵ دەکەنەوە لەسەر زەوی ،ئەگەر دارەکە بەرەو باشوور یان بەرەو باکوور کەوتە خوارەوە ،لەو شوێنەی کە دارەکەی لێ دەکەوێتەوە ،ئەوا لەوێ دەبێت .ئەوەی ئاگاداری با بێت ،چاندن ناکات .ئەوەی سەیری -4هەورەکان بکات ،ناچنێتەوە ».بانگەواز 11:3 ١٢:٢لە کاتێکدا خۆر و ڕووناکی و مانگ و ئەستێرەکان تاریک نەبن و هەورەکانیش دوای باران نەگەڕێنەوە .بانگەواز
پێغەمبەران یەزدان لەسەر هەموو شوێنی نیشتەجێبوونی چیای سیۆن و لەسەر کۆبوونەوەکانی هەور و دوکەڵ لە ڕۆژدا و درەوشاوەیی ٤:٥ئاگرێکی بڵێسەدار لە شەودا دروست دەکات ،چونکە هەموو شکۆمەندییەکە بەرگری دەبێت .ئیشایا منیش وێران دەکەم ،نە دەبڕدرێت و نە هەڵکەندرێت .بەڵم دڕک و دڕک دێنە سەرەوە ،فەرمان بە هەورەکان دەدەم کە باران ٥:٦بەسەریاندا نەبارێت .ئیشایا ١٤: ١٤لە سەرووی بەرزایی هەورەکانەوە سەردەکەوم؛ من وەک بەرزترین دەبم .ئیشایا چونکە یەزدان پێی فەرمووم« :پشوو دەدەم و لە شوێنی نیشتەجێبوونمدا وەک گەرمایەکی ڕوون لەسەر گیا و وەک هەورێکی ١٨:٤شەبنەم لە گەرمای دروێنەدا دەزانم ».ئیشایا بارگرانی میسر .سەیرکە ،یەزدان سواری هەورێکی خێرا دەبێت و دێتە میسر ،بتەکانی میسر لەبەردەمیدا دەجووڵێن و دڵی میسر ١٩: ١لە ناوەڕاستیدا دەتوێتەوە .ئیشایا تۆ دەنگی نامۆکان دادەبەزێنیت ،وەک گەرما لە شوێنێکی وشکدا .تەنانەت گەرما لەگەڵ سێبەری هەورێک ،لقی ترسناکەکان نزم ٢٥: ٥دەبێتەوە .ئیشایا ».من وەک هەورێکی ئەستوور سەرپێچیەکانتم سڕییەوە و وەک هەورێک گوناهەکانتم سڕییەوە .چونکە من تۆم ڕزگار کردووە ٤٤:٢٢ئیشایا ٦٠:٨ئەمانە کێن کە وەک هەور و وەک کۆتر بۆ پەنجەرەکانیان دەفڕن؟ ئیشایا سەیرکە ،وەک هەور بەرز دەبێتەوە و گالیسکەکانی وەک گێژەڵوکێک دەبن ،ئەسپەکانی لە هەڵۆ خێراترن .ئاخ بۆ ئێمە! چونکە ٤:١٣ئێمە خراپ بووین .یەرمیا چۆن یەزدان کچی سیهۆنی لە تووڕەیی خۆیدا بە هەورێک داپۆشی و لە ئاسمانەوە جوانی ئیسرائیل فڕێدایە خوارەوە بۆ سەر ٢:١زەوی و لە ڕۆژی تووڕەییەکەدا پێگەی پێیەکانی لەبیر نەکرد! ماتەمینی ٣:٤٤تۆ خۆتت بە هەورێک داپۆشیوە ،بۆ ئەوەی نوێژەکەمان تێنەپەڕێت .ماتەمینی سەیرم کرد ،گێژەڵوکەیەک لە باکوورەوە هاتە دەرەوە ،هەورێکی گەورە و ئاگرێک خۆی گرتەوە و ڕووناکییەک لە دەوروبەریدا بوو و لە ناوەڕاستیدا وەک ڕەنگی کەهەبی ،لە ناوەڕاستی ئاگرەکەوە دەرچوو .وەک چۆن دەرکەوتنی ئەو کەوانە کە لە هەوردایە لە ڕۆژی بارانباریندا ،دەرکەوتنی ڕووناکی دەوروبەریش بە هەمان شێوە بوو .ئەمە دەرکەوتنی هاوشێوەی شکۆمەندی یەزدان ,28بوو .کاتێک بینیم ،کەوتمە خوارەوە و گوێم لە دەنگی کەسێک بوو کە قسەی دەکرد .حەزەقێل 1:4 حەفتا پیاوی پێشینەی بنەماڵەی ئیسرائیل لەبەردەمیان وەستابوون و لە ناویاندا یازانیا کوڕی شافان وەستابوو ،هەرکەسێک ٨:١١بخورەکەی بەدەستەوە بوو .هەورێکی ئەستووری بخور بەرز بووەوە .حەزەقێل
5
.یەزدان درەنگ توڕەیی و هێزی گەورەیە ،بە هیچ شێوەیەک خراپەکاران بێتاوان ناکات .یەزدان ڕێگەی خۆی لە گێژەڵوک و زریاندا هەیە هەورەکانیش تۆزی پێیەکانیەتی .ناحوم 1:3
کەڕوبەکان لە لی ڕاستی ماڵەکە وەستابوون ،کاتێک پیاوەکە چووە ژوورەوە .هەورەکەش حەوشەی ناوەوەی پڕ کرد .ئینجا شکۆمەندی یەزدان لە کەڕوبەکانەوە بەرزبووەوە و لەسەر دەرگای ماڵەکە وەستا .ماڵەکە پڕ بوو لە هەور و حەوشەکەش پڕ بوو لە ١٠:٣ -٤درەوشاوەیی شکۆمەندی یەزدان .حەزەقێل ،چونکە ڕۆژ نزیکە ،ڕۆژی یەزدان نزیکە ،ڕۆژێکی هەورە .دەبێتە سەردەمی بێدینەکان .لە تەحفنێحیش ڕۆژێک تاریک دەبێت .کە لەوێدا یۆرۆکانی میسر دەشکێنم ،شکۆمەندی هێزەکەی لە ناویدا نامێنێت ،هەورێک دەیگرێتەوە و کچەکانی دەچنە دیل ٣٠:٣ ،١٨حەزەقێل .کاتێک دەتکوژێنمەوە ،ئاسمان دادەپۆشم و ئەستێرەکانی تاریک دەکەم .خۆر بە هەورێک دادەپۆشم و مانگ ڕووناکی ناداتەوە ٣٢: ٧حەزەقێل وەک چۆن شوانێک بەدوای مەڕەکانیدا دەگەڕێت لەو ڕۆژەی کە لەنێو مەڕەکانیدایە کە پەرش و بڵون .بەم شێوەیە بەدوای ٣٤: ١٢مەڕەکانمدا دەگەڕێم و لە هەموو ئەو شوێنانەی کە لە ڕۆژی هەور و تاریکدا بڵوبوونەتەوە ڕزگاریان دەکەم .حەزەقێل تۆ وەک زریانێک بەرز دەبیتەوە و دێیت ،وەک هەورێک دەبیت کە خاکەکە داپۆشێت ،تۆ و هەموو گروپەکانت و گەلێکی زۆر لەگەڵ خۆتدا .تۆش دێیتە سەر گەلی ئیسرائیلی من ،وەک هەورێک بۆ داپۆشینی خاکەکە .لە ڕۆژانی دواییدا دەبێت و دەتهێنمە سەر ٣٨: ٩ ،١٦خاکەکەم ،تا نەتەوەکان بمناسن ،کاتێک لە تۆدا پیرۆز دەبم ،ئەی گۆگ ،لەبەردەم چاویان .حەزەقێل لە بینینەکانی شەوانەدا بینیم ،کەسێکی وەک کوڕی مرۆڤ بە هەوری ئاسمانەوە هات و هاتە لی کۆنی ڕۆژان و لە پێشی نزیکیان ٧:١٣کردەوە .دانیال .ئەی ئەفرایم چیت لێ بکەم؟ ئەی یەهودا چیت لێ بکەم؟ چونکە چاکەتان وەک هەوری بەیانییە و وەک شەبنەمی زوو نامێنێت ٦:٤هۆشع بۆیە وەک هەوری بەیانی و وەک شەبنەمی زوو کە تێدەپەڕێت ،وەکو چەقۆی گێژەڵوکە لە زەوی و وەک دوکەڵی شووشە .هۆشع 13:3 ڕۆژێکی تاریکی و تاریکی ،ڕۆژێکی هەور و تاریکی ئەستوور ،وەک چۆن بەیانی بەسەر شاخەکاندا بڵوبووەوە :گەلێکی گەورە ٢:٢و بەهێز؛ هەرگیز هاوشێوەی نەبووە و دواتریش نابێت ،تەنانەت تا ساڵنی چەندین نەوە .یۆئێل یەزدان درەنگ توڕەیی و دەسەڵتی گەورەیە ،بەهیچ شێوەیەک خراپەکاران بێتاوان ناکات ،یەزدان ڕێگەی خۆی لە گێژەڵوک و زریاندا هەیە و هەورەکان تۆزی پێیەکانین .ناحوم 1:3 ئەو ڕۆژە ڕۆژی تووڕەیی ،ڕۆژی تەنگانە و ناڕەحەتی ،ڕۆژی بەفیڕۆدان و وێرانە ،ڕۆژی تاریکی و تاریکی ،ڕۆژی هەور و تاریکی ئەستوور ،سەفنیا 1:15 لە کاتی باران باریندا داوای باران لە یەزدان بکەن .بەم شێوەیە یەزدان هەوری گەشاوە دروست دەکات و بارانیان پێدەبارێت ،بۆ ١٠: ١هەر چیمەنێک لە کێڵگەکەدا .زەکەریا
ئینجیلەکان :لە کاتێکدا کە هێشتا قسەی دەکرد ،سەیرکە هەورێکی گەشاوە سێبەری گرتەوە ،دەنگێک لە هەورەکەوە هاتە دەرەوە کە دەیگوت « ١٧:٥ئەمە کوڕە خۆشەویستەکەمە ،کە پێی ڕازیم .گوێی لێ بگرن ».مەتا ئینجا نیشانەی کوڕی مرۆڤ لە ئاسمان دەردەکەوێت ،ئینجا هەموو هۆزەکانی سەر زەوی ماتەمینی دەکەن و کوڕی مرۆڤ دەبینن ٢٤:٣٠کە بە هێز و شکۆمەندییەکی زۆرەوە لە هەورەکانی ئاسماندا دێت .مەتا عیسا پێی گوت « :تۆ وتت :بەڵم پێت دەڵێم :لەمەودوا کوڕی مرۆڤ دەبینن کە لە دەستی ڕاستی دەسەڵتدا دانیشتووە و بە هەوری ٢٦:٦٤ئاسمانەوە دێت ».مەتا 6
.یەزدان درەنگ توڕەیی و هێزی گەورەیە ،بە هیچ شێوەیەک خراپەکاران بێتاوان ناکات .یەزدان ڕێگەی خۆی لە گێژەڵوک و زریاندا هەیە هەورەکانیش تۆزی پێیەکانیەتی .ناحوم 1:3
هەورێک هاتە سەریان ،لە هەورەکەوە دەنگێک هاتە دەرەوە و دەیگوت« :ئەمە کوڕە خۆشەویستەکەمە ،گوێی لێ بگرن ».مارک ٩: ٧ ١٣: ٢٦پاشان کوڕی مرۆڤ دەبینن کە بە هێز و شکۆمەندییەکی زۆرەوە لە هەورەکاندا دێت .مارک ١٤:٦٢عیسا وتی« :منم ،کوڕی مرۆڤ دەبینن کە لە دەستی ڕاستی دەسەڵت دانیشتووە و بە هەوری ئاسمانەوە دێت ».مارک :لە کاتی قسەکانیدا ،هەورێک هات و سێبەری دانا ،کاتێک چوونە ناو هەورەکە ترسان .دەنگێک لە هەورەکەوە هات و گوتی « ٩:٣٤ -٣٥ئەمە کوڕە خۆشەویستەکەمە ،گوێی لێ بگرن ».لوقا ١٢:٥٤هەروەها بە گەلەکەی گوت « :کاتێک هەورێک لە ڕۆژئاواوە هەڵدەهات ،یەکسەر دەڵێن« :بارانێک دێت ».و هەروا .لوقا ٢١: ٢٧ئینجا کوڕی مرۆڤ دەبینن کە بە هەورێکەوە بە هێز و شکۆمەندییەکی گەورەوە دێت .لوقا ١:٩کاتێک ئەم قسانەی کرد ،لە کاتێکدا ئەوان دەیانبینی ،بەرزکرایەوە .هەورێک لە چاویان وەریگرت .کارەکانی پێغەمبەران
نامەکان هەروەها برایان ،من نامەوێت نەزانن کە هەموو باوباپیرانمان لە ژێر هەورەکەدا بوون و هەموویان بە دەریادا تێپەڕین .هەموویان ١٠: ١- ٢لە هەور و دەریادا بۆ موسا مەعمودیەت کران .یەکەمی کۆرنتیۆس پاشان ئێمەی زیندوو و ماوین لەگەڵ ئەوان لە هەورەکاندا هەڵدەگیرێن ،بۆ ئەوەی لە هەوادا چاومان بە یەزدان بکەوێت ،ئێمەش ٤:١٧هەمیشە لەگەڵ یەزدان دەبین .یەکەمی تەسالۆنیکیەکان بۆیە ئێمەش بە هەورێکی گەورەی شایەتحاڵەکانەوە دەورە دراوین ،با هەموو قورسایییەک و ئەو گوناهەی کە بە ئاسانی گرتمانە ١٢: ١لی خۆمان لبدەین و با بە سەبرەوە ڕابکەین لەو پێشبڕکێیەی کە لەبەردەممان دانراوە .عیبرانییەکان ٢:١٧پەترۆس . ٢ئەمانە بیرە بێ ئاون ،هەورێکن کە بە زریانێکەوە هەڵدەگیرێن؛ کە تەمی تاریکی بۆ هەمیشە تەرخان کراوە ئەمانە پەڵەن لە جەژنە خێرخوازییەکانتان ،کاتێک لەگەڵتان جەژن دەخۆن و بەبێ ترس خۆیان دەخۆن ،هەورەکان بێ ئاون ،با ١: ١٢دەگوازرێنەوە .ئەو دارانەی کە میوەکانیان وشک دەبێتەوە ،بێ بەرهەم ،دوو جار مردوون ،بە ڕەگەوە هەڵدەگیرێن .یەهودا
وەحی سەیرکە ،بە هەورەوە دێت .هەموو چاوێک دەیبینێت و ئەوانەی کونیان کردووە ،هەموو جۆرەکانی زەوی بەهۆی ئەوەوە ١: ٧دەگرین ».تەنانەت بەو شێوەیەش ئامین .پەخشانی بینیم فریشتەیەکی بەهێزی دیکە لە ئاسمانەوە هاتە خوارەوە و هەورێکی لەبەردا بوو ،کەوانەیەک لەسەر سەری بوو ،ڕووخساری ١٠: ١وەک خۆر بوو ،پێیەکانی وەک ستوونی ئاگر .پەخشانی .گوێیان لە دەنگێکی گەورە بوو لە ئاسمانەوە پێی گوتن« :سەرە بۆ ئێرە ».ئینجا بە هەورێک بەرەو ئاسمان بەرزبوونەوە ١١: ١٢دوژمنەکانیان چاویان لێکردن .پەخشانی سەیرم کرد ،هەورێکی سپیم بینی و لەسەر هەورەکە وەک کوڕی مرۆڤ دانیشتبوو ،تاجێکی زێڕینی لەسەر سەری و داسێکی تیژی لە دەستیدا بوو .فریشتەیەکی دیکە لە پەرستگاکە هاتە دەرەوە و بە دەنگێکی بەرز هاوار دەکات بۆ ئەو دانیشتووە کە لەسەر .هەورەکە دانیشتبوو« :داسەکەت بخەرە ناوەوە و چنینەوە ،چونکە کاتی دروێنەکردنت هاتووە .چونکە دروێنەی زەوی پێگەیشتووە ١٤: ١٤ -١٦ئەوەی لەسەر هەورەکە دانیشتبوو ،داسەکەی خستە سەر زەوی .زەوی دروێنە کرا” .پەخشانی
7
.یەزدان درەنگ توڕەیی و هێزی گەورەیە ،بە هیچ شێوەیەک خراپەکاران بێتاوان ناکات .یەزدان ڕێگەی خۆی لە گێژەڵوک و زریاندا هەیە هەورەکانیش تۆزی پێیەکانیەتی .ناحوم 1:3
ئەپۆکریفا ،دوای ئەمە هەورێکی ئاوی لەبەردەممدا تێپەڕی و بە زریانێک بارانێکی زۆری باری .و کاتێک بارانێکی زریاناوی تێپەڕی دڵۆپەکان هێمن مانەوە 2 .ئەسدراس 4:49 بەڵم ئایا ئاسانترە بۆ ئەوەی کە لە مەترسیدایە بێتە ناو ئەم شتانە ،لەوەی وەک هەورێک لە جیهاندا تێپەڕێت و ئەو شتانە نەبینێت کە لە ڕۆژانی کۆتاییدا ڕوودەدەن .ئینجا وەڵمی دامەوە و فەرمووی 2 :ئەسدراس 13:20 سەیرکە هەورەکان لە ڕۆژهەڵت و لە باکوورەوە تا باشوور و زۆر ترسناکن بۆ سەیرکردنیان ،پڕن لە تووڕەیی و زریان .بای بەهێز لە ڕۆژهەڵتەوە سەرهەڵدەدات و دەیکاتەوە .ئەو هەورەی کە بە تووڕەییەوە بەرزی کردەوە و ئەستێرەکە وروژێنرا بۆ ئەوەی ترس لە بای ڕۆژهەڵت و ڕۆژئاوا دروست بکات ،لەناو دەچێت .هەورە گەورە و بەهێزەکان پڕ لە تووڕەیی و ئەستێرە بەرز دەبنەوە ،تاکو هەموو زەوی و ئەوانەی تێیدا نیشتەجێن بترسێنن .ئەستێرەیەکی ترسناک بەسەر هەموو شوێنێکی بەرز و ١٥: ٣٤،٣٩-٤٠ئەسدراس ، ٢دیاردا دەڕێژن ناومان بە تێپەڕبوونی کات لەبیر دەکرێت و هیچ کەسێک کارەکانمان لە یادەوەریدا نابێت و ژیانمان وەک شوێنەواری هەورێک ٢:٤تێدەپەڕێت و وەک تەمێک بڵودەبێتەوە ،کە بە تیشکی خۆر دەڕوات و بە گەرمایەکەی زاڵ دەبێت .حیکمەتی سلێمان پاشان ڕەشەبای ئامانجدارە ڕاستەکان دەچنە دەرەوەی وڵت؛ لە هەورەکانەوە ،وەک لە کەوانێکی باش کێشراوەوە ،بەرەو نیشانەکە ٥:٢١دەفڕن .حیکمەتی سلێمان وەک واتە هەورێک کە سێبەری ئۆردوگاکە دەکات؛ و لەو شوێنەی کە ئاو لە پێشەوە وەستابوو ،زەوی وشک دەرکەوت؛ و لە ١٩: ٧دەریای سوورەوە ڕێگایەکی بێ بەربەست؛ و لە چەمی توندوتیژەوە کێڵگەیەکی سەوزە :حیکمەتی سلێمان ،کاتێک دەوڵەمەندێک قسە دەکات ،هەرکەسێک زمانی خۆی دەگرێت و سەیرکە ،ئەوەی دەیڵێت ،تا هەورەکان بەرزی دەکەنەوە .بەڵم ئەگەر هەژارەکە قسە بکات ،دەڵێن« :ئەمە چییە؟» وە ئەگەر تووشی کۆسپ بوو ،ئەوان یارمەتیدەر دەبن بۆ ڕووخاندنی ١٣:٢٣ئیکلیسیاستیکۆس لە دەمی بەرزترینەوە هاتمە دەرەوە و زەویم وەک هەور داپۆشی .لە بەرزاییەکان نیشتەجێ بووم و تەختەکەم لە ستوونێکی ٢٤: ٣-٤هەوردایە .ئیکلیسیاستیکۆس ئەوەی خزمەت بە یەزدان بکات ،بە نیعمەتەوە قبوڵ دەکرێت و دوعاکانی دەگاتە هەورەکان .دوعای خۆبەزلزان هەورەکان کون دەکات ،تا نزیک دەبێتەوە ،دڵنەوایی نادرێت .و ناڕوات ،تا ئەو کاتەی بەرزترین چاو دەبینێت کە بە ڕاستگۆیی دادوەری دەکات و ٣٥:دادوەری جێبەجێ دەکات .میهرەبانی لە کاتی تەنگانەدا وەرزییە ،وەک هەوری باران لە کاتی وشکەساڵیدا .ئیکلیسیاستیکۆس ١٦-١٧، ٢٠ بەم شێوەیە گەنجینەکان دەکرێنەوە و هەورەکان وەک باڵندە دەفڕن .بە هێزی گەورەی خۆی هەورەکان پتەو دەکات و تەپوتۆزەکان ٤٣: ١٤-١٥بچووک دەبنەوە .ئیکلیسیاستیکۆس وای لێکرد دەنگی ببیستێت و هێنایە ناو هەورە تاریکەکە و فەرمانەکانی لەبەردەمیدا ،یاسای ژیان و زانینی پێدا ،تا یاقوب فێری ٤٥:٥پەیمانەکانی بکات و ئیسرائیلیش حوکمەکانی فێر بکات .ئیکلیسیاستیکۆس وەک ئەستێرەی بەیانی لە ناوەڕاستی هەورێکدا و وەک مانگ لە پڕبووندا بوو :وەک خۆر کە بەسەر پەرستگای بەرزتریندا دەدرەوشێتەوە و وەک کەوانەیەک کە لە هەورە گەشاوەکاندا ڕووناکی دەداتەوە ،وەک دار زەیتونێکی جوان کە میوەی لێدێت و ٥٠: ٦-٧،١٠وەک دار سروشتێک کە تا هەورەکان گەشە دەکات .ئیکلیسیاستیکۆس ٣:٢٩کێ چووە ئاسمان و بردویەتی و لە هەورەکانەوە هێناویەتییە خوارەوە؟ بارۆک
8
.یەزدان درەنگ توڕەیی و هێزی گەورەیە ،بە هیچ شێوەیەک خراپەکاران بێتاوان ناکات .یەزدان ڕێگەی خۆی لە گێژەڵوک و زریاندا هەیە هەورەکانیش تۆزی پێیەکانیەتی .ناحوم 1:3
وە کاتێک خودا فەرمانی بە هەورەکان دەکات بەسەر هەموو جیهاندا بڕۆن ،ئەوان وەک فەرمانیان پێکراوە دەیکەن .نامەی یەرمیا ١:٦٢ ئەی هەورەبروسکە و هەورەکان ،سفرەت لە یەزدان بکەن ،بۆ هەمیشە ستایشی بکەن و لە سەرووی هەموو شتێکەوە بەرز بکەنەوە .نوێژی عەزاریا 1:51 کاتێک ئەمە کرا و ئەو کاتە هات کە خۆر کە پێشتر لە هەورەکەدا شاردرابووەوە ،ئاگرێکی گەورە هەڵگیرسا و هەمووان سەریان سوڕما 2 .مەکابیەکان 1:22 ئینجا یەزدان ئەمانەیان پیشان دەدات و شکۆمەندی یەزدان دەردەکەون و هەورەکەش وەک ئەوەی لە سەردەمی موسادا نیشاندرا و وەک ئەوەی سلێمان ویستبووی شوێنەکە پیرۆز بکرێت 2 .مەکابییەکان 2:8
حەنۆخ ٢:٣سەیرکە هاوین و زستان ،چۆن هەموو زەوی پڕ بووە لە ئاو و هەور و شەبنەم و باران بەسەریدا کەوتووە .حەنۆخ ،بێ خودایی زۆر سەریهەڵدا و زینایان کرد و گومڕابوون و لە هەموو ڕێگاکانیان خراپ بوون .سێمجازا فێری سیحر و ڕەگبڕین ئارمارۆس یەکلکردنەوەی سیحر ،بارقیجال ،فێری ئەستێرەناسی دەکرد ،کۆکابێلی ئەستێرەبۆشاییەکان ،ئێزێکێل زانینی ،هەورەکان ،ئاراقیێل نیشانەکانی زەوی ،شەمسیێل نیشانەکانی خۆر و ساریێل ڕەوتی مانگ .کاتێک مرۆڤەکان لەناوچوون ٨:٢هاواریان دەکرد و هاوارەکانیان بەرەو ئاسمان بەرزبووەوە . . .حەنۆخ بینینەکەش بەم شێوەیە پیشانی دام :سەیرکە ،لە بینینەکەدا هەورەکان بانگهێشتی کردم و تەمێک بانگی کردم ،و ڕێڕەوی ئەستێرەکان و ڕەشەباکان خێرا و خێرایان کردم ،باکانی ناو بینینەکەش وایان لێکردم بفڕم و بەرزیان کردەوە بۆ سەرەوە و منیان ١٤: ٨بردە ئاسمان .حەنۆخ .بای سەر زەویم بینی کە هەورەکانیان هەڵگرتبوو :ڕێبازی فریشتەکانم بینی .لە کۆتایی زەوی ئاسمانی ئاسمانی سەرەوەم بینی ١٨:٥حەنۆخ .پەلەکردن وەکو ئاوێکی زۆر کە بەرەو باکووری ڕۆژئاوا دەڕژا ،بووە هۆی ئەوەی هەور و شەبنەم لە هەموو لیەکدا بەرز بێتەوە ٢٨:٣حەنۆخ لەوێ چاوەکانم نهێنییەکانی ڕەشەبا و ڕەشەبا و نهێنی باکانیان بینی کە چۆن دابەش بوون بەسەر زەویدا و نهێنی هەور و شەبنەمەکان و لەوێشەوە بینیم کە لە کوێوە لەو شوێنەدا سەرچاوە دەگرن و لە کوێوە زەوی تۆزاوی تێر دەکەن .لەوێ ژوورە داخراوەکانم بینی کە بایان لێ دابەش بووە ،ژووری تەپوتۆز و با ،ژووری تەم و هەور و هەورەکەی لە سەرەتای جیهانەوە بەسەر ٤١: ٣-٤زەویدا دەسوڕێتەوە .حەنۆخ ،ڕۆحی شەبنەم لە کۆتاییەکانی ئاسماندا نیشتەجێیە و بە ژوورەکانی بارانەوە بەستراوەتەوە و ڕێڕەوی لە زستان و هاویندا هەیە ٦٠:٢٠هەورەکانی و هەوری تەم بەیەکەوە گرێدراون و یەکێکیان دەدات بە ئەوی دیکە .حەنۆخ وە لە دەروازەی ناوەڕاستەوە بە ئاراستەیەکی ڕاستەوخۆ تەندروستی و باران و شەبنەم و خۆشگوزەرانی دێن؛ لە دەروازەی ٧٦:١١سێیەمی ڕۆژئاواشەوە هەور و بەستەڵەک و بەفر و باران و شەبنەم و جرج دێن .حەنۆخ چارەکی چوارەم کە ناوی باکووری لێنراوە ،بەسەر سێ بەشدا دابەشکراوە :یەکەمیان بۆ نیشتەجێبوونی مرۆڤەکانە ،دووەمیان .دەریاکانی ئاو و کۆتایی و دارستان و ڕووبار و تاریکی و هەوری تێدایە .بەشی سێیەمیش باخچەی ڕاستودروستی لەخۆدەگرێت ٧٧:٣حەنۆخ !ئای چاوەکانم هەورێکی ئاو بوونایە ،تا بەسەرتدا بگریم ،و فرمێسکەکانم وەک هەوری ئاو بڕێژم :تا لە ناڕەحەتی دڵم پشوو بدەم ٩٥:١حەنۆخ
9
.یەزدان درەنگ توڕەیی و هێزی گەورەیە ،بە هیچ شێوەیەک خراپەکاران بێتاوان ناکات .یەزدان ڕێگەی خۆی لە گێژەڵوک و زریاندا هەیە هەورەکانیش تۆزی پێیەکانیەتی .ناحوم 1:3
وە هەموو هەور و تەم و شەبنەم و بارانێک بانگ دەکات بۆ ئەوەی شایەتحاڵیتان بدات؛ چونکە هەموویان بەهۆی تۆوە لە دابەزین ١٠٠:١١بەسەرتدا دەگیرێن و گوناهەکانت ئاگادار دەبنەوە .حەنۆخ وە لەوێ شتێکی وەک هەورێکی نەبینراوم بینی؛ چونکە بەهۆی قووڵییەکەیەوە نەمتوانی سەیری ئەودیو بکەم و بڵێسەی ئاگرم بینی ١٠٨:٤کە بە گەشاوەیی دەسووتێت و شتگەلێکی وەک شاخی درەوشاوە دەسوڕانەوە و بەمل و ئەولدا دەسوڕانەوە .حەنۆخ
جاشر پێی گوت« :کوڕەکەت ،کوڕە تاقانەکەت کە خۆشت دەوێت ،ئیسحاق ،ببە و بچۆ بۆ خاکی مۆریا و لەوێ پێشکەشی بکە بۆ قوربانی سووتاندن لەسەر یەکێک لەو شاخانەی کە پیشانت دەدرێت ،چونکە لەوێ هەورێک و شکۆمەندی یەزدان دەبینیت ».ستوونێکی ئاگرین بۆ ئەو کەسەی کە لە زەویەوە دەگەیشتە ئاسمان دەرکەوت ،هەورێکی شکۆمەندی لەسەر شاخەکە ،شکۆمەندی یەزدان لە هەورەکەدا بینرا .ئیبراهیم بە ئیسحاقی گوت« :کوڕم ،ئایا لەو چیایەدا دەبینیت کە لە دوورەوە دەیبینین ،ئەوەی من لەسەری دەیبینم؟» ئیسحاق وەڵمی دایەوە و بە باوکی گوت« :من ستوونی ئاگر و هەورێک دەبینم و شکۆمەندی یەزدان لەسەر هەورەکە ٢٣: ٢،٤٢-٤٤دەبینرێت ».یاشر .شکۆمەندی یەزدان لەسەر چیای سینا جێگیر بوو ،بانگی موسا کرد ،موساش لە نێو هەورێکدا هات و بەرەو شاخەکە سەرکەوت یاشێر 82:8 لە بیستەمین ڕۆژی مانگەکەدا هەورەکە لە چادرەکەی شایەتحاڵی وەرگیرا .لەو کاتەدا نەوەی ئیسرائیل لە بیابانی سینا درێژەیان بە ،گەشتەکەیان دا و سێ ڕۆژ گەشتیان کرد و هەورەکەش لەسەر بیابانی پاران وەستا .لەوێ تووڕەیی یەزدان لە ئیسرائیل هەڵگیرسا چونکە یەزدانیان توڕە کردبوو و داوای خواردنیان لێکردبوو ،بۆ ئەوەی بیخۆن .یاشر 26-83:25 یەزدان لە چادرەکەدا بە ستوونی هەورەوە دەرکەوت و ستوونی هەورەکەش لە دەرگای چادرەکە وەستابوو .یاشێر 87:2
یۆبیلی موسا چووە سەر چیای خودا و شکۆمەندی یەزدان لەسەر چیای سینا مایەوە و شەش ڕۆژ هەورێک سێبەری گرتەوە .لە ڕۆژی حەوتەمدا لە ناوەڕاستی هەورەکەوە بانگی موسا کرد و دەرکەوتنی شکۆمەندی یەزدان وەک ئاگرێکی بڵێسەدار بوو لەسەر لوتکەی چیاکە .یۆبیلیەکان 3-1:2 چونکە لە ڕۆژی یەکەمدا ئاسمانەکانی سەرەوە و زەوی و ئاوەکان و هەموو ئەو ڕۆحانەی کە لەبەردەمیدا خزمەت دەکەن دروستکرد -فریشتەکانی ئامادەبوون و فریشتەکانی پیرۆزکردن و فریشتەکانی ڕۆحی ئاگر و فریشتەکانی ڕۆحی باکان و فریشتەکانی ڕۆحی هەورەکان و تاریکی و بەفر و تەپوتۆز و بەستەڵەکی هۆر و فریشتەکانی دەنگەکان و لە ڕەشەبا و ڕەشەبا و فریشتەکانی ڕۆحەکانی سەرما و گەرما و زستان و بەهار و پاییز و هاوین و هەموو ڕۆحی بوونەوەرەکانی کە لە ئاسمانەکان و لەسەر زەویدان ،کۆتایی و تاریکی و ئێوارە و شەو و ڕووناکی و بەیانی و ڕۆژی دروست کردووە ،کە لە زانینی دڵیدا ئامادەی ٢:٢کردووە .یۆبیلیەکان کەوانەکەی لە هەورەکەدا دانا بۆ نیشانەی پەیمانی ئەبەدی کە جارێکی تر لفاوێک لەسەر زەوی نەمێنێتەوە تا هەموو ڕۆژەکانی ٦:١٦زەوی لەناوی ببات .یۆبیلیەکان ،هەورێکی کۆتر هات بۆ ئەوەی تۆوەکە بخوات ،ئەبرامیش ڕایکرد بۆ پێشوازیکردنیان پێش ئەوەی لەسەر زەوی نیشتەجێ بن پێش ئەوەی لەسەر زەوی جێگیر ببن ،هاواری لێکردن بۆ ئەوەی تۆوەکە بخۆن و گوتی' :مەچنە خوارەوە ،بگەڕێنەوە بۆ ئەو شوێنەی لێیەوە هاتوون' ،ئەوانیش گەڕانەوە بۆ دواوە .ئەو ڕۆژە حەفتا جار هەوری کۆترەکانی گەڕاندەوە و لە هەموو کۆترەکانی ١١: ١٨-١٩سەرتاسەری ئەو خاکەی کە ئەبرامی لێ بوو ،یەک کۆتر لەوێ نیشتەجێ نەبوون .یۆبیلیەکان
10
.یەزدان درەنگ توڕەیی و هێزی گەورەیە ،بە هیچ شێوەیەک خراپەکاران بێتاوان ناکات .یەزدان ڕێگەی خۆی لە گێژەڵوک و زریاندا هەیە هەورەکانیش تۆزی پێیەکانیەتی .ناحوم 1:3
کتێبە ونبووەکانی کتێبی پیرۆز بەڵم کاتێک دەڕۆیشتم ،یوسف وتی ،سەرم بەرز کردەوە بۆ هەوا ،بینیم هەورەکان سەریان سوڕما و باڵندەکانی ئاسمانیش لە ١٣:٢ناوەڕاستی فڕینەکەیاندا وەستابوون .پرۆتێڤانجیلیۆن پاشان هەورێکی درەوشاوە سێبەری ئەشکەوتەکەی گرتەوە و مامانەکە گوتی« :ئەمڕۆ گیانم گەورە بووە ،چونکە چاوەکانم شتە سەرسوڕهێنەرەکانیان بینیوە و ڕزگاری بۆ ئیسرائیل هاتۆتە دەرەوە ».بەڵم لەناکاو هەورەکە بوو بە ڕووناکییەکی گەورە لەناو ١٤: ١٠-١١ئەشکەوتەکەدا ،بەجۆرێک چاوەکانیان بەرگەی نەگرت .پرۆتێڤانجیلیۆن لێرەدا تا ئێستا بووین ،و تامی مردنمان نەکردووە ،بەڵم ئێستا خەریکە لە هاتنی دەجالدا بگەڕێینەوە ،بە نیشانە و موعجیزە ئیلهییەکان چەکدار بین ،بۆ ئەوەی لەگەڵیدا شەڕ بکەین و لە ئۆرشەلیم لەلیەن ئەوەوە بکوژرێین و بە زیندووی ببرێینەوە ناو ٢٠:٤هەورەکان ،دوای سێ ڕۆژ و نیو .ئینجیلی نیکۆدیمۆس پاشان خەڵکەکە ئاگریان لە کەڵەکەکە بەردا؛ هەرچەندە بڵێسەی ئاگرەکە زۆر گەورە بوو ،بەڵم دەستی لێ نەدا ،چونکە خودا بەزەیی پێیدا هاتەوە و بووە هۆی تەقینەوەیەکی گەورەی لە زەوی لە ژێرەوە و هەورێک لە سەرەوە بۆ ڕژاندنی بڕێکی زۆر باران ٥:١٥و تەپوتۆز؛ کارەکانی پۆڵس و تێکل بەڵم ماسییەکان (گوێدرێژەکانی دەریایی )،کاتێک ڕووناکی و ئاگرەکەیان بینی ،کوژران و بە مردوویی لەسەر ڕووی ئاوەکە مەلەیان کرد و هەورێکی ئاگریش دەوری تێکل دا ،بەجۆرێک کە وەک چۆن دڕندەکان نەیاندەتوانی لێی نزیک ببنەوە ،بە هەمان ٩:٩شێوە خەڵکەکە نەیاندەتوانی ڕووتییەکەی ببینن .کارەکانی پۆڵس و تێکل کاتێک لەوێ ڕۆیشت ،چووە سێلۆکیا و زۆر کەسی ڕۆشنکردەوە لە زانینی مەسیح .هەورێکی گەشاوەش لە گەشتەکەیدا بەڕێوەی دەبرد .دوای ئەوەی گەیشتە سێلۆکیا ،لە دانیشتووانەکەی دەترسا ،چونکە بتپەرست بوون ،چووە شوێنێکی دەرەوەی شارەکە ،کە نزیکەی یەک فەرلۆنگ بوو .وە (لەلیەن هەورەوە) بردیانە شاخێک بە ناوی کالمون ،یان ڕۆدیۆن .ساڵنێکی زۆر لەوێ مایەوە و چەندین تاقیکردنەوەی سەختی شەیتان بەسەردا هات ،کە بە شێوەیەکی گونجاو هەڵیگرت ،بەهۆی ئەو یارمەتییەی کە لە ١٠: ١١-١٤مەسیحەوە هەیبوو .کارەکانی پۆڵس و تێکل ئێمە لە تێگەیشتنەکانماندا کەموکوڕیمان هەبوو؛ پەرستنی بەرد و دار؛ زێڕ و زیو و مس ،کارەکانی دەستی مرۆڤن .و هەموو ژیانمان جگە لە مردن هیچی تر نەبوو .بۆیە تاریکی دەورە دراوین و تەمێکی لەو شێوەیە لەبەردەم چاوماندا بووین ،سەرمان بەرز کردەوە و لە ڕێگەی ویستی ئەوەوە ئەو هەورەمان لبرد کە پێی دەورە دراوین .چونکە بەزەیی بە ئێمەدا هات و لە ڕیخۆڵەکانیدا بەرەو ئێمە دەجووڵیەوە ،ڕزگاری کردین؛ زۆر هەڵە و وێرانکاریمان لە ئێمەدا بینی .و بینیمان هیچ هیوایەکمان بە ڕزگاربوون نییە ،بەڵکو تەنها لە ڕێگەی ئەوەوە 2 .کلیمنت بۆ کۆرنتیەکان 9-1:7 وە نێر لەگەڵ مێینەکەدا نە نێر و نە مێ؛ -مەبەستی ئەمەیە؛ توڕەیی ئێمە بە نێر ناو دەبات ،ئارەزووی ئێمە بە مێ .کەواتە کاتێک مرۆڤێک گەیشتە ئاستێک کە نە ملکەچی یەکێک و نە ئەوی دیکەی ئەمانە بێت (هەردووکیان لە ڕێگەی باوی داب و نەریت و پەروەردەیەکی خراپەوە ،عەقڵەکە هەور دەکەن و تاریک دەکەن )،بەڵکو بە ڕەواندنەوەی ئەو تەم و مژەی لێیانەوە سەرهەڵدەدات و پڕ بووە لە شەرمەزاری ،بە تەوبە هەم ڕۆح و هەم ڕۆحی خۆی لە گوێڕایەڵی عەقڵدا یەکخستووە؛ پاشان وەک پۆڵس دەڵێت نە نێر و نە مێ لە ئێمەدا هەیە 2 .کلیمنت بۆ کۆرنتیەکان 6-5:4 هەروەک چۆن ئەو کاتە وەک ئەوەی لەسەر زەوی دەبێت ،بە هەمان شێوە جولەکەکان تا ئێستا فەرمانیان پێکرابوو دوو بزنی جوان و یەکسان وەربگرن .بۆ ئەوەی کاتێک ڕزگارکەرمان دەبینن کە لە هەوری ئاسماندا دێت ،سەرسام بن بە شێوەی بزنەکان .نامەی ٦:١٢گشتی بەرنابا
کتێبە لەبیرکراوەکانی عەدەن بەڵم کاتێک شەیتانی فێڵباز بینی کە دەچنە باخچە ،سوپای خۆی کۆکردەوە و هاتە سەر هەورێک ،بە مەبەستی فریودان 1 .کتێبی ئادەم و حەوا 28:1
11
.یەزدان درەنگ توڕەیی و هێزی گەورەیە ،بە هیچ شێوەیەک خراپەکاران بێتاوان ناکات .یەزدان ڕێگەی خۆی لە گێژەڵوک و زریاندا هەیە هەورەکانیش تۆزی پێیەکانیەتی .ناحوم 1:3
خودا زیاتر پێی وتم :ئەگەر هێزت نەبێت بۆ ڕۆیشتن ،هەورێک دەنێرم بۆ ئەوەی هەڵتبگرێت و لە دەروازەی ئەشکەوتەکەیان داتبەزێنێت .پاشان هەورەکە دەگەڕێتەوە و لەوێ بەجێت دەهێڵێت .ئەگەر لەگەڵت بێن ،هەورێک دەنێرم بۆ ئەوەی تۆ و ئەوان هەڵبگرێت .پاشان فەرمانی بە هەورێک کرد ،ئەویش منی هەڵگرت و منی هێنایە لی تۆ؛ و پاشان گەڕایەوە 1 .کتێبی ئادەم و حەوا 25-60:23 کاتێک حەنۆخ بە کوڕەکانی گوت ،فریشتەکان باڵەکانیان برد و بەرەو ئاسمانی یەکەم هەڵیانگرت و لەسەر هەورەکان دایاننا .و لەوێ سەیرم کرد ،دیسانەوە بەرزتر سەیرم کرد ،و ئیتەرەکەم بینی ،و منیان لەسەر ئاسمانی یەکەم دانا و دەریایەکی زۆر ٣:١گەورەیان پیشاندام ،گەورەتر لە دەریای زەمینی .نهێنییەکانی حەنۆخ لێرەشدا سەیری خوارەوەم کرد و گەنجینەی بەفر و فریشتەکانم بینی کە کۆگا ترسناکەکانیان دەپارێزن و هەورەکان کە لێیەوە دێنە ٥:١دەرەوە و دەچنە ناویەوە .نهێنییەکانی حەنۆخ یەکێک لە ڕیزبەندی فریشتەکان ،کە لەگەڵ ئەو ڕیزبەندییەی لە ژێر دەستیدا بوو ،ڕووی کردە بیرکردنەوەیەکی مەحاڵ ،کە ٢٩:٣تەختەکەی بەرزتر لە هەورەکان لە سەرووی زەویەوە دابنێت ،تا لە پلەدا یەکسان بێت بە دەسەڵتی من .نهێنییەکانی حەنۆخ (هەینی) لە ڕۆژی شەشەمدا فەرمانم بە حیکمەتی خۆم کرد کە مرۆڤ لە حەوت یەکگرتووییەوە دروست بکات :یەک ،گۆشتی لە زەوی؛ دوو ،خوێنی لە شەبنەم؛ سێ ،چاوەکانی لە خۆرەوە؛ چوار ،ئێسکەکانی لە بەردەوە؛ پێنج :زیرەکییەکەی لە خێرایی فریشتەکان و لە هەورەوە؛ شەش ،دەمارەکانی و قژی لە چیمەنی زەوی؛ حەوت ،ڕۆحی لە هەناسەی من و لە با .نهێنییەکانی ٣٠:١٠حەنۆخ تۆ گوێم لە قسەی لێوەکانم دەبێت ،وەک چۆن گوێم لە قسەکانی یەزدان بوو ،وەک ڕەشەبایەکی گەورە بێ وەستان لەگەڵ فڕێدانی ٣٩: ٧هەورەکان .نهێنییەکانی حەنۆخ وە بازنەی خۆرم پێوانە ،و تیشکەکانی پێوانە ،کاتژمێرەکانم ژمارد ،زۆرم نووسی هەموو' ئەو شتانەی کە بەسەر زەویدا دەڕۆن ئەو شتانەم نووسیوە کە خۆراکیان پێدەدرێت ،و هەموو تۆوێکی چێنراو و نەچێنراو ،کە زەوی بەرهەمی دەهێنێت و هەموو ڕووەکەکان ،و هەموو چیمەن و هەموو گوڵێک ،و بۆنە شیرینەکانیان ،و ناوەکانیان ،و شوێنی نیشتەجێبوونی هەورەکان ،و ئەوان پێکهاتە ،و باڵەکانیان ،و چۆن بەرگەی باران و دڵۆپە باران دەگرن .منیش لە هەموو شتێکدا لێکۆڵینەوەم کرد و ڕێگای ڕەشەبا و ،ڕەشەبام نووسی و کلیل و پاسەوانەکانیان ،هەڵسانیان ،ڕێگاکەیان پیشان دام؛ بە زنجیرێک بە پێوەر (بە نەرمی) دەکرێتە دەرەوە .نەک بە زنجیرێکی قورس و توندوتیژی هەورە تووڕەییەکان فڕێ بداتە خوارەوە و هەموو شتەکانی سەر زەوی لەناو ببات خەزێنەی بەفر و کۆگاکانی هەوای سارد و بەستووم نووسی و چاودێری کلیلدارەکەی وەرزەکەیانم کرد ،هەورەکانیان پێ پڕ ٤٠: ٥-٧دەکات و گەنجینەکان ماندوو ناکات .نهێنییەکانی حەنۆخ :گۆشەگیرکەرانم دێن و من نابینن :هەورێکی تاریکی دەکەوێتە سەر چاوەکانیان؛ هەوایەکی تاریکی ئەستوور تاریکیان دەکات ٥: ٤-٥ئۆدێسی سلێمان شەبنەمی یەزدان لە ئارامیدا بەسەرمدا تەقاندەوە :هەوری ئاشتیشی بەسەر سەرمدا بەرزکردەوە ،کە بەردەوام پاسەوانیم دەکرد .بۆ ٣٥: ١-٣من بوو بۆ ڕزگاربوون :هەموو شتێک لەرزۆک بوو و ترساون؛ ئۆدێسەکانی سلێمان چونکە بەپێی گەورەیی خودای باڵدەست ،بەم شێوەیە منی دروست کردووە ،وەک تازەیی خۆی نوێم کردەوە .و لە کامڵی خۆیەوە مەسحی کردم :بووم بە یەکێک لە دراوسێکانی؛ دەمم کرایەوە ،وەک هەورێکی شەبنەم ،دڵم وەک چەمێکی ڕژاوی ڕاستودروستی ٣٦: ٥-٨ڕژا ،گەیشتنم پێی بە ئارامییەوە بوو؛ و من بە ڕۆحی حکومەتەکەی دامەزرام .هالێلویا .ئۆدێس بۆ سلێمان ئاسمانەکان لە ڕۆژگاری ئەودا شاد دەبن و زەوی شاد دەبێت و هەورەکان شاد دەبن .زانینی یەزدان وەک ئاوی دەریاکان بەسەر ٥: ١٨-٢٠زەویدا دەڕژێت .فریشتەکانی شکۆمەندی ئامادەبوونی یەزدان پێی شاد دەبن .پەیمانی لێڤی
12