نەزری نازارییەکان ٦: ١-٢١ژمارەکان :یەزدان بە موسای گوت 1 بە نەوەی ئیسرائیل بڵێ و پێیان بڵێ« :کاتێک ژنێک یان ژنێک خۆیان جیاکردەوە بۆ ئەوەی نەزری ناسرییەک بخۆن ،خۆیان لە 2 .بەرامبەر یەزدان جیابکەنەوە خۆی لە شەراب و خواردنەوە کزەکان جیا دەبێتەوە و نابێت سرکە لە شەراب و سرکە لە خواردنەوە کزێوەکان بخواتەوە ،نە هیچ 3 .مەی لە ترێ بخواتەوە ،نە ترێی شێدار و وشککراو بخوات .هەموو ڕۆژەکانی جیابوونەوەی نابێت هیچ شتێک بخوات کە لە دار ترێ دروست کراوە ،لە ناوکەوە تا توێکڵەکەی 4 هەموو ڕۆژانی نەزرەکەی جیابوونەوەی ،ڕیشتاشی بەسەر سەریدا نایەت ،تا ئەو ڕۆژانە تەواو دەبن کە خۆی بۆ یەزدان جیا 5 .دەبێتەوە ،پیرۆز دەبێت و قژەکانی مووی سەری گەشە دەکات .هەموو ئەو ڕۆژانەی کە خۆی بۆ یەزدان جیا دەبێتەوە ،لە هیچ لشەیەکدا نایەت 6 .لە کاتی مردنیدا بۆ باوکی و دایکی و براکەی و خوشکەکەی خۆی پیس نەکات ،چونکە پیرۆزکردنی خودای لەسەر سەریەتی 7 .هەموو ڕۆژەکانی جیابوونەوەی پیرۆزە بۆ یەزدان 8 ئەگەر کەسێک بەهۆی ئەوەوە لەناکاو بمرێت و سەری پیرۆزکردنی پیس کردبێت .پاشان لە ڕۆژی پاکبوونەوەیدا سەری 9 .دەتاشی ،لە ڕۆژی حەوتەمدا سەری دەتاشی .لە ڕۆژی هەشتەمدا دوو کیسەڵ یان دوو کۆترە بەچکە دەهێنێتە بەردەم کاهینەکە بۆ بەردەم دەرگای چادرەکەی کۆبوونەوە 10 کاهینەکە یەکێکیان بۆ قوربانی گوناه و ئەوی دیکەیان بۆ قوربانی سووتاندن و کەفارەتی بۆ بکات ،چونکە بەهۆی 11 .مردووەکانەوە گوناهی کردووە و هەر لەو ڕۆژەدا سەری پیرۆز دەکات ڕۆژانی جیابوونەوەی بۆ یەزدان تەرخان دەکات و بەرخێکی تەمەن یەک ساڵ دەهێنێت بۆ قوربانی تاوان ،بەڵم ڕۆژانی 12 .پێشوو لەدەست دەچن ،چونکە جیابوونەوەی پیس بوو .یاسای ناسرییە کاتێک ڕۆژانی جیابوونەوەی تەواو دەبێت ،دەهێنرێتە بەر دەرگای چادرەکەی کۆبوونەوە 13 قوربانیەکەی بۆ یەزدان پێشکەش بە یەزدان دەکات ،بەرخێکی تەمەن یەک ساڵ بێ کەموکوڕی بۆ قوربانی سووتاندن و 14 .بەرخێکی مەڕ تەمەن یەک ساڵ بێ کەموکوڕی بۆ قوربانی گوناه و بەرخێکی بێ کەموکوڕی بۆ قوربانی ئاشتی سەبەتەیەک نانی بێ خەمیرە و کێکی ئاردی باش کە لەگەڵ ڕۆن تێکەڵ کراوە و نانی بێ خەمیرە کە بە ڕۆن مەسح کراوە و 15 .قوربانی گۆشتی و قوربانی خواردنەوەکانیان .کاهینەکە دەیانباتە بەردەم یەزدان و قوربانی گوناه و قوربانی سووتاندنی خۆی پێشکەش دەکات 16 .بەرخەکەش لەگەڵ سەبەتەی نانە بێ خەمیرەکە پێشکەش بە یەزدان دەکاتە قوربانی ئاشتی 17 نازارییەکە لە دەرگای چادرەکەی چاوپێکەوتن سەری جیابوونەوەکەی دەتاشێت و مووی سەری جیابوونەوەکەی دەبات و 18 .بیخاتە ناو ئاگرەکەوە کە لە ژێر قوربانییەکانی ئاشتیدایە کاهینەکە شانی تەڕکراوی بەرخەکە و یەک کێوی بێ خەمیرە لە سەبەتەکە و یەک پەڕۆی بێ خەمیرە دەربهێنێت و بیخاتە 19 .سەر دەستی ناسرییەکە ،دوای ئەوەی مووی جیابوونەوەکەی دەتاشی کاهینەکە بۆ قوربانی شەپۆل لەبەردەم یەزدان دەیانجوڵێنێت ،ئەمە پیرۆزە بۆ کاهین ،بە سنگ و شانی بەرزکردنەوە ،دوای 20 .ئەوە ناسری شەراب بخواتەوە ئەمە یاسای ئەو ناسرییەیە کە نەزری خواردووە و پێشکەشکردنی بۆ یەزدان بۆ جیابوونەوەی ،جگە لەوەی دەستی بەدەستی 21 .دەهێنێت ،بەپێی ئەو نەزرەی کە سوێندی خواردووە ،دەبێت بەپێی یاسای جیابوونەوەکە بیکات
1
نەزری نازارییەکان
سامسۆن دادوەرەکان 13 .نەوەی ئیسرائیل جارێکی تر خراپەیان لەبەردەم یەزدان کردەوە .چل ساڵ یەزدان ڕادەستی فەلەستینییەکان کرد 1 .پیاوێکی خەڵکی سۆرا لە بنەماڵەی دانییەکان هەبوو ،ناوی مانۆا بوو .ژنەکەی نەزۆک بوو و منداڵی نەبوو 2 فریشتەی یەزدان بۆ ژنەکە دەرکەوت و پێی گوت« :ئەوەتا تۆ نەزۆکیت و منداڵت نابێت ،بەڵم دووگیان دەبیت و کوڕێک 3 ».لەدایک دەبیت .ئێستا ئاگاداربە ،شەراب و خواردنەوەیەکی کزی مەخۆرەوە و هیچ شتێکی ناپاک مەخۆ 4 چونکە سەیرکە دووگیان دەبیت و کوڕێک لەدایک دەبیت .ڕیشتاشی نابێتە سەری ،چونکە منداڵەکە لە سکی دایکیەوە ناسرییە بۆ 5 .خودا ،دەست دەکات بە ڕزگارکردنی ئیسرائیل لە دەستی فەلەستینییەکان ژنەکە هات و بە مێردەکەی گوت« :پیاوێکی خودا هاتە لم ،ڕووخساری وەک ڕووخساری فریشتەیەکی خودا بوو ،زۆر 6 .ترسناک بوو ،بەڵم نەمپرسی لە کوێوە هاتووە و ناوی خۆیشی پێ نەوتم بەڵم پێی وتم« :ئەوەتا دووگیان دەبیت و کوڕێک لەدایک دەبیت .ئێستا شەراب و خواردنەوەیەکی کز نەخۆرەوە و هیچ شتێکی 7 .ناپاک مەخۆ ،چونکە منداڵەکە لە سکی دایکیەوە تا ڕۆژی مردنی ناسرییە بۆ خودا ئینجا مانۆا داوای لێبوردن لە یەزدان کرد و گوتی« :ئەی پەروەردگارم ،با ئەو پیاوە خودایەی کە تۆ ناردوتە بگەڕێتەوە لی 8 ».ئێمە و فێرمان بکات چی بەسەر ئەو منداڵەدا بکەین کە لەدایک دەبێت خودا گوێی لە دەنگی مانۆا گرت .کاتێک لە کێڵگەکەدا دانیشتبوو ،فریشتەی خودا هاتەوە لی ژنەکە ،بەڵم مانۆا مێردەکەی 9 .لەگەڵیدا نەبوو ».ژنەکە بەپەلە ڕایکرد و مێردەکەی پیشان دا و پێی گوت« :ئەوە پیاوەکە بۆم دەرکەوت کە ڕۆژێک پێشتر هاتە لم 10 ئینجا مانۆئا هەستا و بە دوای ژنەکەیدا ڕۆیشت و هاتە لی پیاوەکە و پێی گوت« :ئایا تۆ ئەو پیاوەی قسەت لەگەڵ ژنەکە 11 ».کرد؟» ئەویش گوتی« :من ئینجا مانۆا گوتی« :با قسەکانت بێتە دی ».چۆن فەرمان بە منداڵەکە بکەین و چۆن لەگەڵیدا بکەین؟ 12 ».فریشتەی یەزدان بە مانۆای گوت« :لە هەموو ئەو شتانەی کە بە ژنەکەم وتووە با ئاگاداری بێت 13 .نابێت لە هیچ شتێک بخوات کە لە ڕوەکی ترێ دێت ،نە شەراب و خواردنەوەیەکی کز بخواتەوە و هیچ شتێکی ناپاک بخوات 14 ».ئینجا مانۆئا بە فریشتەی یەزدانی گوت« :تکایە با ڕاتبگرین ،تا بزێوێک بۆت ئامادە دەکەین 15 فریشتەی یەزدان بە مانۆحی گوت« :ئەگەر من ڕابگریت ،بەڵم لە نانەکەت ناخۆم ،ئەگەر قوربانی سووتاندن پێشکەش 16 .بکەیت ،دەبێت بیکە بە یەزدان ».چونکە مانۆح نەیدەزانی کە فریشتەی یەزدانە »ئینجا مانۆئا بە فریشتەی یەزدانی گوت« :ناوت چییە ،تا کاتێک قسەکانت هاتنە دی ،ڕێزت لێ بگرین؟ 17 »فریشتەی یەزدان پێی گوت« :بۆچی ناوی من دەپرسیت ،چونکە نهێنییە؟ 18 ئینجا مانۆا بزێوێکی لەگەڵ قوربانی نانی هەڵگرت و لەسەر بەردێک پێشکەشی یەزدان کرد ،فریشتەکە سەرسوڕهێنەری 19 .کرد .و مانۆا و ژنەکەی سەیریان کرد .کاتێک بڵێسەی ئاگرەکە لە قوربانگاکەوە بەرەو ئاسمان بەرزبووەوە ،فریشتەی یەزدان لە بڵێسەی قوربانگاکەدا بەرزبووەوە 20 .ئینجا مانۆئا و ژنەکەی سەیریان کرد و بە ڕووخساری خۆیان کەوتنە سەر زەوی .بەڵم فریشتەی یەزدان ئیتر بۆ مانۆئا و ژنەکەی دەرنەکەوت .ئینجا مانۆح زانی کە فریشتەی یەزدان 21 ».ئینجا مانۆئا بە ژنەکەی گوت« :بە دڵنیاییەوە دەمرین ،چونکە خودامان بینیوە 22 بەڵم ژنەکەی پێی گوت« :ئەگەر یەزدان پێی خۆش بوایە بمانکوژێت ،قوربانی سووتاندن و قوربانییەکی گۆشتی بەدەستەوە 23 ».نەدەبوو ،نە هەموو ئەمانەمان پیشان دەدا و وەک ئەم کاتەش شتی وەک ئەمانەمان پێدەگوت .ژنەکە کوڕێکی بوو ،ناوی لێنا شەمسۆن ،منداڵەکە گەورە بوو ،یەزدان بەرەکەتی خستە سەر 24 .ڕۆحی یەزدان هەندێک جار لە ئۆردوگای دان لە نێوان سۆرا و ئەشتاول دەستی کرد بە جوڵندنی 25 دادوەرەکان 14 .سامسۆن چووە تیمنات و ژنێکی لە کچانی فەلەستین لە تیمنات بینی 1 .ئینجا هاتە سەرەوە و بە باوکی و دایکی گوت و گوتی« :من ژنێکم لە تیمنات بینیوە لە کچانی فەلەستینییەکان 2 ئینجا باوکی و دایکی پێیان گوت« :ئایا لە کچانی براکانت یان لە هەموو گەلەکەمدا ژنێک نییە کە بچیت ژنێک لە فەلەستینە 3 .خەتەنەنەکراوەکان وەربگریت؟» سامسۆن بە باوکی گوت« :ئەو کچەم بۆ وەربگرە .چونکە ئەو کچە بە باشی دڵم خۆش دەکات بەڵم باوکی و دایکی نەیاندەزانی کە لە یەزدانەوەیە و بەدوای بۆنەیەکدا دەگەڕێت بۆ دژی فەلەستییەکان ،چونکە لەو کاتەدا 4 .فەلەستینییەکان حوکمڕانییان بەسەر ئیسرائیلدا هەبوو .پاشان شەمسۆن و باوکی و دایکی بۆ تیمنات دابەزین و گەیشتنە باخەکانی ترێی تیمنات ،شێرێکی بەچکە لە دژی هاوار دەکات 5
2
نەزری نازارییەکان
ڕۆحی یەزدان بە هێزەوە هاتە سەری ،وەک چۆن بزێوێکی دەدڕاند ،دڕاندییەوە ،بەڵم هیچی لە دەستیدا نەبوو ،بەڵم ئەوەی 6 .کردوویەتی بە باوکی و دایکی نەگوت .ئینجا چووە خوارەوە و لەگەڵ ژنەکە قسەی کرد .و بە باشی شامسۆنی دڵخۆش کرد 7 دوای ماوەیەک گەڕایەوە بۆ ئەوەی بیبات ،لشەی شێرەکەی بینی ،بینی کە ڕەوە هەنگ و هەنگوین لە لشەی شێرەکەدا 8 .هەبوون ئینجا لە دەستی گرت و بەردەوام بوو لە خواردن و هاتە لی باوک و دایکی و دای و ئەوانیش خواردیان ،بەڵم پێی نەوتن کە 9 .هەنگوینەکەی لە لشەی شێرەکە دەرهێناوە .باوکی چووە خوارەوە بۆ لی ژنەکە ،شەمسۆنیش لەوێ جەژنێکی سازکرد .چونکە گەنجەکان بۆ ئەوە بەکاریان دەهێنا 10 .کاتێک بینییان سی هاوڕێیان هێنا بۆ ئەوەی لەگەڵیدا بن 11 سامسۆن پێی گوتن« :ئێستا مەتەڵێکتان بۆ دادەنێم ،ئەگەر لە ماوەی حەوت ڕۆژی جەژنەکەدا بتوانن ئەوەم بۆ ڕابگەیەنن و 12 .بزانن ،ئەوا سی پەرداخ و سی جل و بەرگی گۆڕاوتان پێدەدەم بەڵم ئەگەر ناتوانن ئەوەم بۆ ڕابگەیەنن ،ئەوا سی پەرداخ و سی جل و بەرگی گۆڕاوم پێ بدەن .پێیان گوت« :مەتەڵەکەت 13 ».بخەرە دەرەوە ،تا بیبیستین پێی گوتن« :لە خوارەوە ژەمێک دەرچووە و لە بەهێزەوە شیرینی دەرچووە ».وە لە ماوەی سێ ڕۆژدا نەیانتوانی ئەو مەتەڵە 14 .ڕوون بکەنەوە لە ڕۆژی حەوتەمدا بە ژنەکەی شەمسۆنیان گوت« :مێردەکەت ڕابکێشە تا مەتەڵەکەمان بۆ ڕابگەیەنێت ،نەک تۆ و ماڵی 15 باوکت بە ئاگر بسوتێنین .ئایا وا نییە؟ ژنەکەی شەمسۆن لەبەردەمیدا گریاو وتی« :تۆ ڕقت لێمە و خۆشم ناوێت ،مەتەڵێکت بۆ نەوەی گەلەکەم بڵوکردەوە و 16 »نەتگێڕایەوە ».پێی گوت« :باوکم و دایکمم نەگێڕاوەتەوە و پێت بڵێم؟ ،ئەو حەوت ڕۆژە لەبەردەمیدا گریاوە ،تا جەژنەکەیان بەردەوام بوو ،لە ڕۆژی حەوتەمدا پێی وت ،چونکە ئازاری لەسەر بوو 17 .مەتەڵەکەی بۆ نەوەی گەلەکەی گێڕایەوە پیاوانی شارەکە لە ڕۆژی حەوتەمدا پێش ئاوابوونی خۆر پێیان گوت« :چی لە هەنگوین شیرینترە؟» و چی لە شێر بەهێزترە؟ 18 ».ئینجا پێی گوتن« :ئەگەر بە گامێشەکەم کێڵنیان نەکردبا ،مەتەڵەکەم نەدەزانی ڕۆحی یەزدان هاتە سەری و دابەزی بۆ ئەشقەلۆن و سی پیاوی لێ کوشت و تاڵنەکانیان برد و جل و بەرگی گۆڕی بەو 19 .کەسانەی کە مەتەڵەکەیان ڕوونکردەوە .توڕەییەکەی هەڵگیرسا و چووە ماڵی باوکی .بەڵم ژنەکەی شەمسۆن درا بە هاوڕێکەی کە وەک هاوڕێی بەکاریهێنابوو 20 دادوەرەکان 15 بەڵم دوای ماوەیەک لە کاتی دروێنەی گەنمدا ،شەمسۆن بە بزێوێکەوە سەردانی ژنەکەی کرد .گوتی« :دەچمە ژوورەکە بۆ لی 1 .ژنەکەم ».بەڵم باوکی ڕێگەی نەدەدا بچێتە ژوورەوە باوکی گوتی« :بەڕاستی پێم وابوو کە تۆ بە تەواوی ڕقت لێی بووە .بۆیە من دام بە هاوڕێکەت ،ئایا خوشکە بچووکەکەی لە 2 .خۆی جوانتر نییە؟ لەبری ئەو بیبە ،داوای لێدەکەم ».سامسۆنیش سەبارەت بەوان گوتی« :ئێستا لە فەلەستینییەکان بێ تاوانتر دەبم ،ئەگەرچی ناڕەزاییان لێبکەم 3 شەمسۆن ڕۆیشت و سێ سەد ڕێوی گرت و چەقۆی ئاگرینی گرت و کلکی بە کلکی گۆڕی و چەقۆیەکی ئاگرینی خستە 4 .ناوەڕاستەوە لە نێوان دوو کلکدا کاتێک ئاگری لە چەقۆکان بەردا ،ڕێگەی دا بچنە ناو گەنمەشامی فەلەستینییەکان و هەم شۆکەکان و گەنمە وەستاوەکانیش لەگەڵ 5 .باخەکانی ترێ و زەیتوون سووتاند فەلەستییەکان گوتیان« :کێ ئەمەی کردووە؟ ئەوانیش وەڵمیان دایەوە« :شەمسۆن ،زاوای تیمنی ،چونکە ژنەکەی بردبوو و داوە 6 .بە هاوڕێکەی ».فەلەستینییەکان هاتنە سەرەوە و ئەو و باوکیان بە ئاگر سووتاند ».شەمسۆن پێی گوتن« :ئەگەر ئێوە ئەمەتان کرد ،بەڵم تۆڵەتان لێدەکەمەوە و دوای ئەوە وازی لێدێنم 7 .بە سەربڕینێکی گەورە لە چەناگە و ڕانیان دا ،دابەزی و لە لوتکەی بەردی ئیتام نیشتەجێ بوو 8 .ئینجا فەلەستییەکان چوونە سەرەوە و لە یەهودا چەقۆیان هەڵدا و لە لیحی بڵوبوونەوە 9 پیاوانی یەهودا گوتیان« :بۆچی بەرەو ڕووی ئێمە هاتوون؟» ئەوانیش وەڵمیان دایەوە« :ئێمە هاتووین بۆ بەستنەوەی 10 ».شەمسۆن ،وەک چۆن لەگەڵی کردووین ،لەگەڵیدا بیکەین ئینجا سێ هەزار پیاوی یەهودا چوونە سەر لوتکەی بەردی ئیتام و بە شەمسۆنیان گوت« :ئایا نازانیت فەلەستینییەکان 11 فەرمانڕەوای ئێمەن؟» ئەمە چییە کە بە ئێمەت کرد؟ پێی گوتن« :وەک چۆن ئەوان لەگەڵ منیان کرد ،منیش بە هەمان شێوە ».لەگەڵیانم پێیان گوت« :ئێمە هاتووینەتە خوارەوە بۆ ئەوەی بتبەستین ،تا ڕادەستی فەلەستینەکانت بکەین ».سامسۆن پێی گوتن« :سوێندم 12 ».پێ بخۆن ،خۆتان نەکەونە سەرم
3
نەزری نازارییەکان
ئەوانیش پێیان گوت« :نا .بەڵم ئێمە بە توندی دەتبەستین و دەتدەستینە دەستی ئەوان ،بەڵم بە دڵنیاییەوە ناتکوژین ».بە دوو 13 .پەڕۆی نوێ بەستیان و لە بەردەکە هێنایانەوە سەرەوە کاتێک هاتە لیحی ،فەلەستییەکان هاواریان لێکرد ،ڕۆحی یەزدان بە هێزەوە هاتە سەری و ئەو پەڕۆیانەی لەسەر قۆڵەکانی 14 .بوون وەک کەتان بوون کە بە ئاگر سووتێنرا و چەقۆکانی لە دەستەکانی شلبوونەوە .ئێسکی چەناگەی کەرێکی نوێی دۆزیەوە و دەستی درێژ کرد و گرت و هەزار پیاوی پێ کوشت 15 ».شەمسۆن گوتی« :هەزار پیاوم بە چەناگەی کەر ،کەڵەکە لەسەر کەڵەکە و بە چەناگەی کەر هەزار پیاوم کوشتووە 16 .کاتێک قسەکانی تەواو کرد ،ئێسکی چەناگەی لە دەستی فڕێدا و ئەو شوێنەی ناونا ڕاماتلێهی 17 تینووی زۆر بوو ،بانگی یەزدانی کرد و گوتی« :ئەم ڕزگارکردنە گەورەیەت داوەتە دەستی خزمەتکارەکەت ،ئێستاش لە 18 »تینوێتی دەمرم و دەکەومە دەستی خەتەنەنەکراوەکان؟ بەڵم خودا شوێنێکی کون کە لە چەناگەدا بوو ،ئاوی لێ دەرچوو .کاتێک خواردەوە ،ڕۆحی هاتەوە و زیندوو بووەوە ،بۆیە 19 .ناوی لێنا ئێنهاکۆر کە تا ئەمڕۆ لە لیحییە .لە سەردەمی فەلەستییەکاندا بیست ساڵ دادوەری ئیسرائیلی کرد 20 دادوەرەکان 16 .پاشان شەمسۆن چووە غەززە و لەوێ لەشفرۆشێکی بینی و چووە بۆ لی 1 بە گازییەکان گوترا« :شامسۆن هاتە ئێرە ».ئینجا دەوریان دا و بە درێژایی شەو لە دەروازەی شارەکە چاوەڕێی کرد و بە 2 ».درێژایی شەو بێدەنگ بوون و گوتیان« :بەیانی کە ڕۆژ بوو دەیکوژین شەمسۆن تا نیوەشەو پاڵکەوت و نیوەشەو هەستا و دەرگاکانی دەروازەی شارەکە و دوو ستوونەکەی گرت و لەگەڵیاندا ڕۆیشت 3 .و هەموویان ڕۆیشت و لەسەر شانەکانی دانا و بردیان بۆ لوتکەی گردێک کە لە بەرامبەر حەبرۆندایە .دوای ئەوە ژنێکی لە دۆڵی سۆرەک خۆشویست ،ناوی دەلیل بوو 4 ئاغاکانی فەلەستینییەکان هاتنە لی و پێیان گوت« :پاشان بکێشە و بزانە هێزی گەورەی لە کوێدایە و بە چ ڕێگایەک بەسەریدا 5 ».سەردەکەوین ،تا بیبەستین بۆ ئەوەی ئازاری بدەین ،هەریەکەیان یازدە سەد پارچە زیوتان پێدەدەین ئینجا دەلیل بە سامسۆنی گوت« :تکایە پێم بڵێ هێزە گەورەکەت لە چیدایە و بە چ شتێک بەستراوەتەوە بۆ ئەوەی ئازارت 6 ».بدەیت سامسۆن پێی گوت« :ئەگەر بە حەوت چەقۆی سەوز بمبەستن کە هەرگیز وشک نەبوون ،ئەوا لواز دەبم و وەک پیاوێکی تر 7 ».دەبم .ئاغاکانی فەلەستینییەکان حەوت چەقۆی سەوزیان هێنایە لی ،کە وشک نەکرابوونەوە ،ئەویش پێی بەستەوە 8 ،پیاوانێک لە ژوورەکەدا لەگەڵیدا دەمێننەوە .ئەویش پێی فەرموو« :شامسۆن ،فەلەستییەکان بەسەرتدا بن ».وە چەقۆکانی شکاند 9 .وەک چۆن تارێکی ڕاکێشان دەشکێت کاتێک دەست لە ئاگرەکە دەدات .بۆیە هێزی ئەو نەزانرا .دەلیل بە سامسۆنی گوت« :ئەوە گاڵتەت پێکردم و درۆت بۆ کردم 10 ».ئینجا پێی گوت« :ئەگەر بە پەتی نوێ بمبەستن کە هەرگیز داگیر نەکرابوون ،ئەوا لواز دەبم و وەک پیاوێکی تر دەبم 11 دەلیل پەتی نوێی برد و بەو پەتی بەستەوە و پێی گوت« :شامسۆن ،فەلەستینییەکان بەسەرتدا بن ».درۆزنەکانیش لە ژوورەکەدا 12 .مانەوە .وە وەکو تارێک لە قۆڵەکانیەوە شکاندیان دەلیل بە سامسۆنی گوت« :تا ئێستا گاڵتەت پێکردم و درۆت بۆ کردم .ئینجا پێی گوت« :ئەگەر حەوت قۆڵی سەرم بە تۆڕ 13 ».ببەستیتەوە ئینجا بە چەقۆکە بەستییەوە و پێی گوت« :شامسۆن ،فەلەستییەکان لەسەرت بن ».لە خەو لە خەو هەڵسا و بە پەنجەی تیشک و 14 .تۆڕەوە ڕۆیشت ژنەکە پێی گوت« :چۆن دەتوانی بڵێیت :خۆشم دەوێیت ،لە کاتێکدا دڵت لەگەڵم نییە؟» تۆ ئەم سێ جارە گاڵتەت پێکردم و پێت 15 .نەوتم کە هێزی گەورەت لە کوێدایە .کاتێک ژنەکە ڕۆژانە بە قسەکانی فشاری دەخستە سەری و هانی دەدا ،بەجۆرێک ڕۆحی تا مردن بێزار بوو 16 ئەویش هەموو دڵی خۆی پێی وت و پێی گوت :ڕیشتاشی بەسەر سەرمدا نەهاتووە .چونکە من هەر لە سکی دایکمەوە بۆ خودا 17 .نازاری بووم ،ئەگەر ڕیشم ببڕم ،ئەوا هێزم لە من دەڕوات و لواز دەبم و وەک هەر پیاوێکی تر دەبم ،کاتێک دەلیل بینی کە هەموو دڵی خۆی پێی وتووە ،نارد و بانگی ئاغای فەلەستینییەکانی کرد و گوتی« :ئەمجارە سەرکەون 18 .چونکە هەموو دڵی خۆی پێ نیشاندام ».پاشان ئاغاکانی فەلەستین هاتنە لی و پارەیان بە دەستەوە هێنا ئەویش لەسەر ئەژنۆکانی خەوی لێکرد .بانگی پیاوێکی کرد و حەوت قژی سەری لێ بتاشی .ئەویش دەستی کرد بە ئازاردانی 19 .و هێزەکەی لێی ڕۆیشت ژنەکە گوتی« :شامسۆن ،فەلەستییەکان لەسەرت بن ».ئینجا لە خەو لە خەو هەڵسا و گوتی« :وەک جارانی تر دەچمە دەرەوە و 20 .خۆم دەلەرزێنم ».نەیدەزانی یەزدان لێی ڕۆیشتووە بەڵم فەلەستییەکان گرتیان و چاوەکانی دەرهێنا و هێنایانە خوارەوە بۆ غەززە و بە کۆتەکانی مس بەستنەوە .و لە ماڵی 21 .زیندانەکەدا وردی دەکرد
4
نەزری نازارییەکان
.بەڵم دوای ڕیش تاشین ،مووی سەری دەستی بە گەشەکردن کردەوە 22 پاشان ئاغاکانی فەلەستینییەکان کۆیان کردەوە بۆ ئەوەی قوربانییەکی گەورە پێشکەش بە داگۆن خوداوەندەکەیان بکەن و شاد 23 ».بن ،چونکە گوتیان« :خودامان دوژمنی ئێمەی شەمسۆنی داوەتە دەستمان کاتێک خەڵک بینییان ،ستایشی خوداکەیان کرد ،چونکە گوتیان« :خوداکەمان دوژمن و وێرانکەری وڵتەکەمانی داوەتە 24 ».دەستمان ،کە زۆرێک لە ئێمەی کوشتووە کاتێک دڵیان دڵخۆش بوو ،گوتیان« :شامسۆن بانگ بکەن بۆ ئەوەی یاریمان پێ بکات ».ئینجا بانگیان کرد شەمسۆنیان لە 25 .ماڵی زیندانەکە دەرهێنا .ئینجا یارییان پێکرد و لە نێوان ستوونەکاندا دایاننا سامسۆنیش بەو کوڕەی دەستی گرتبووی گوت« :رێگەم بدە هەست بەو ستوونانە بکەم کە ماڵەکە لەسەریان وەستاوە ،تا پشتیان 26 ».پێ ببەستم ماڵەکە پڕ بوو لە ژن و پیاو .هەموو ئاغاکانی فەلەستینیش لەوێ بوون .لە سەربانەکەدا نزیکەی سێ هەزار ژن و پیاو هەبوون 27 .کە بینیان لە کاتێکدا شەمسۆن وەرزشی دەکرد شەمسۆن بانگی یەزدانی کرد و گوتی« :ئەی یەزدانی پەروەردگار ،من لەبیرت بێت و بەهێزم بکە ،ئەی خودایە ،تەنها 28 ».ئەمجارە تۆڵەی دوو چاوم لە فەلەستینییەکان بکەمەوە سامسۆن دوو ستوونی ناوەڕاستی گرت کە ماڵەکە لەسەریان وەستابوو و لەسەریان هەڵگیرابوو ،یەکێکیان بە دەستی ڕاست و 29 .ئەوی دیکەیان بە دەستی چەپی شەمسۆن گوتی« :با لەگەڵ فەلەستینییەکان بمرم ».بە هەموو هێزی خۆیەوە کڕنۆشی دا .ماڵەکەش کەوتە سەر ئاغاکان و 30 هەموو ئەو گەلەی کە تێیدا بوون .کەواتە ئەو مردووانەی کە لە کاتی مردنیدا کوشتوویانە زیاتر بوون لەوەی کە لە ژیانیدا .کوشتوویەتی ئینجا براکانی و هەموو ماڵی باوکی هاتنە خوارەوە و بردیان و بردیان و لە نێوان زۆرا و ئەشتائۆل لە ناشتنی مانۆئای باوکیدا 31 .نێژران .بیست ساڵ حوکمی ئیسرائیلی دا
ساموێل ساموێل 1 1 ،پیاوێک لە ڕەماتایمزۆفیم ،لە چیای ئەفرایم ،ناوی ئەلکانا بوو ،کوڕی یەرۆهام ،کوڕی ئەلیحو ،کوڕی تۆهو ،کوڕی زوف 1 .ئەفراتی بوو .دوو ژنی هەبوو .یەکێکیان ناوی هانا بوو ،ئەوی دیکەشیان ناوی پەنینا بوو ،پەنینا منداڵی بوو ،بەڵم هانا منداڵی نەبوو 2 ،ئەم پیاوە ساڵنە لە شارەکەی دەچووە دەرەوە بۆ پەرستن و قوربانیکردن بۆ یەزدانی سوپاسالر لە شیلۆ .دوو کوڕی ئەلی 3 .هۆفنی و فینێحاس ،کاهینەکانی یەزدان لەوێ بوون .کاتێک ئەلکانا پێشکەشی کرد ،بەشەکانی بە پەنینا ژنەکەی و هەموو کوڕەکانی و کچەکانی دا 4 .بەڵم بەشێکی شایستەی بە هانا دا .چونکە حەنای خۆشدەویست ،بەڵم یەزدان سکی داخستبوو 5 .نەیارەکەی تووڕە کرد ،بۆ ئەوەی دڵەڕاوکێی بکات ،چونکە یەزدان سکی داخستبوو 6 .وەک چۆن ساڵ بە ساڵ دەیکرد ،کاتێک دەچووە ماڵی یەزدان ،ئاوا تووڕەیی دەکرد .بۆیە گریا و نەیخوارد 7 ئینجا ئەلکانا مێردەکەی پێی گوت« :هانا ،بۆچی دەگری؟ بۆچی ناخۆیت؟ و بۆچی دڵت غەمگینە؟ ئایا من لە دە کوڕ باشتر نیم؟ 8 حەنا دوای ئەوەی لە شیلۆ نانیان خوارد و دوای خواردنەوەیان هەستا .ئیلی کاهین لەسەر کورسییەک لە لی پۆستێکی 9 .پەرستگای یەزدان دانیشتبوو .ئەو ژنە گیانێکی تاڵ بوو و لە یەزدان پاڕایەوە و زۆر گریا 10 سوێندی یاسایی خوارد و گوتی« :ئەی یەزدانی سوپاسالر ،ئەگەر بەڕاستی سەیری ناخۆشیەکانی خزمەتکارەکەت بکەیت و 11 منیش لەبیر بکەیت و کەنیزەکەکەت لەبیر نەکەیت ،بەڵم منداڵێکی پیاو بدەیتە خزمەتکارەکەت ،ئەوا بە درێژایی تەمەنی دەیدەم بە ».یەزدان و هیچ ڕیشتاشییەک بەسەر سەریدا نایەت .کاتێک لەبەردەم یەزدان بەردەوام بوو لە نوێژکردن ،ئەلی دەمی نیشان دا 12 ئێستا هانا ،لە دڵی خۆیدا قسەی دەکرد .تەنیا لێوەکانی دەجووڵن ،بەڵم دەنگی نەدەبیسترا ،بۆیە ئێلی پێی وابوو سەرخۆش 13 .بووە .ئیلی پێی گوت« :تا کەی سەرخۆش دەبیت؟ شەرابەکەت لێت دوور بخەرەوە 14 ئینجا هانا وەڵمی دایەوە و گوتی« :نا ،گەورەم ،من ژنێکی ڕۆحی خەمناکم ،نە شەرابم خواردووەتەوە و نە خواردنەوە 15 ».کزراوەکانم ،بەڵکو گیانم ڕشتووەتە بەردەم یەزدان .کەنیزەکەکەت بە کچێکی بێلیال مەژمێرە ،چونکە تا ئێستا لە زۆری ناڕەحەتی و خەم و پەژارەمەوە قسەم کردووە 16 ».ئینجا ئەلی وەڵمی دایەوە و گوتی« :بە ئاشتی بڕۆ ،خودای ئیسرائیل ئەو داوایەی کە داوای لێکردوویت ،پێت ببەخشێت 17 .ئینجا گوتی« :با خزمەتکارەکەت نیعمەت لەبەردەمتدا بدۆزێتەوە ».ژنەکە ڕۆیشت و خوارد و ڕووخساری خەمناکتر نەبوو 18
5
نەزری نازارییەکان
.بەیانی زوو هەستان و لەبەردەم یەزدان پەرستن و گەڕانەوە و گەیشتنە ماڵەکەیان بۆ ڕاما ،ئەلکانا هانای ژنەکەی ناسی 19 .یەزدانیش بیری هێنایەوە ».هەر بۆیە دوای دووگیانبوونی هانا کاتێک هات ،کوڕێکی بوو و ناوی لێنا ساموێل و گوتی« :چونکە داوای لە یەزدانم لێکرد 20 .پیاوەکە ئەلکانا و هەموو ماڵەکەی چوونە سەرەوە بۆ ئەوەی قوربانی ساڵنە و نەزرەکەی پێشکەش بە یەزدان بکەن 21 بەڵم هانا نەچووە سەرەوە .چونکە بە مێردەکەی گوت« :ناچمە سەرەوە تا منداڵەکە لە شیری خۆی دەبڕێت ،ئینجا دەیهێنم ،بۆ 22 ».ئەوەی لەبەردەم یەزدان دەربکەوێت و بۆ هەمیشە لەوێ بمێنێتەوە ئیلکانا مێردەکەی پێی گوت« :ئەوەی بە باشی دەزانی بیکە .بمێنەرەوە تا شیری لێ دەبڕیت؛ تەنها یەزدان قسەکەی خۆی 23 .جێگیر بکات .ژنەکە مایەوە و کوڕەکەی مژی تا شیری لێ کێشا ،کاتێک لە شیری دایکی کێشا ،سێ گا و یەک ئیفا ئاردی و پەرداخێک شەرابی لەگەڵ خۆی برد و هێنایە ماڵی یەزدان لە شیلۆ 24 .منداڵەکەش بچووک بوو .گایەکیان کوشت و منداڵەکەیان هێنایە لی ئەلی 25 ».ئینجا گوتی« :ئەی گەورەم ،گیانم ،گیانم ،من ئەو ژنەم کە لێرە لە تەنیشتتەوە وەستام و لە یەزدانم دەپاڕم 26 .بۆ ئەم منداڵە نوێژم کرد .یەزدان داواکارییەکەی منی پێدام کە لێی داوام کرد 27 .هەر بۆیەش بە قەرزم داوە بە یەزدان .تا لە ژیاندا بێت بە قەرز دەدرێت بە یەزدان ».لەوێش یەزدانی پەرست 28
یۆحەنا تەعمیدکەر لوقا 1 چونکە زۆر کەس دەستیان گرتووە بۆ ئەوەی ڕاگەیەندراوێک بۆ ئەو شتانە دابنێن کە بە دڵنیاییەوە لە نێو ئێمەدا باوەڕیان 1 .پێکراوە .هەروەک چۆن ئەوانیان پێداین ،کە لە سەرەتاوە شایەتحاڵ و خزمەتکاری قسە بوون 2 بەلمەوە باش بوو ،کە هەر لە سەرەتاوە تێگەیشتنێکی تەواوم لە هەموو شتێک هەبوو ،بە ڕێکوپێکی بۆت بنووسم ،ئەی 3 .تیۆفیلۆسی نایاب .بۆ ئەوەی دڵنیایی ئەو شتانە بزانیت کە فێری کراویت 4 ،لە سەردەمی هیرۆدسی پاشای یەهودا ،کاهینێک بە ناوی زەکەریا لە ڕەچەڵەکی ئەبیا هەبوو ،ژنەکەی لە کچانی هارون بوو 5 .ناوی ئەلیزابێس بوو .هەردووکیان لەبەردەم خودادا ڕاستودروست بوون ،بە هەموو فەرمان و ڕێساکانی یەزدان بێ تاوان دەڕۆیشتن 6 .منداڵیان نەبوو ،چونکە ئەلیزابێس نەزۆک بوو ،هەردووکیان ئێستا ساڵنێکی باشیان هەبوو 7 .لە کاتێکدا کە کاهینەکەی لەبەردەم خودادا بە ڕێکوپێکی ڕێکوپێکی جێبەجێ دەکرد 8 .بەپێی داب و نەریتی پۆستی کاهین ،بەشەکەی ئەوە بوو کە بخور بسوتێنێت کاتێک دەچووە ناو پەرستگای یەزدان 9 .لە کاتی بخوردا هەموو خەڵکەکە لە دەرەوە نوێژیان دەکرد 10 .فریشتەیەکی یەزدان بۆی دەرکەوت کە لە لی ڕاستی قوربانگای بخورەکە وەستابوو 11 .زەکەریا کە بینی ،تووشی شڵەژان بوو و ترسی لێ هات 12 بەڵم فریشتەکە پێی گوت« :زەکەریا مەترسە ،چونکە دوعاکەت دەبیسترێت .ئیلیزابێسی هاوسەرت کوڕێکت بۆ دەبێت و ناوی 13 .ناوە یۆحەنا .شادی و شادیت دەبێت .زۆر کەسیش بە لەدایکبوونی شاد دەبن 14 چونکە لەبەردەم یەزدان گەورە دەبێت و نە شەراب دەخواتەوە و نە خواردنەوەی کشتوکاڵی .لە سکی دایکیەوە پڕ دەبێت لە 15 .ڕۆحی پیرۆز .زۆرێک لە نەوەی ئیسرائیل ڕوو لە یەزدانی پەروەردگاریان دەکات 16 .بە ڕۆح و هێزی ئیلیا پێشی دەڕوات ،دڵی باوکان بۆ منداڵەکان و سەرپێچیکاران بۆ حیکمەتی ڕاستودروستەکان بگەڕێنێتەوە 17 .بۆ ئەوەی گەلێک ئامادە بکات کە بۆ یەزدان ئامادە کراوە .زەکەریاش بە فریشتەکەی گوت« :بە چ شتێک ئەمە دەزانم؟» چونکە من پیرەم و ژنەکەم ساڵنێکی باشی لێکەوتووەتەوە 18 فریشتەکەش وەڵمی دایەوە« :من جبریلم ،لەبەردەم خودادا وەستاوم .نێردراوم بۆ ئەوەی قسەت لەگەڵ بکەم و ئەم مژدەتان پێ 19 ».بڵێم تا ئەو ڕۆژەی ئەم کارانە ئەنجام دەدرێن ،تۆ داماو دەبیت و ناتوانیت قسە بکەیت ،چونکە باوەڕ بە قسەکانم ناکەیت کە لە 20 .وەرزی خۆیاندا جێبەجێ دەبن .خەڵکەکە چاوەڕێی زەکەریایان دەکرد و سەریان سوڕما کە ئەو زۆر لە پەرستگاکەدا مایەوە 21 کاتێک هاتە دەرەوە نەیتوانی قسەیان لەگەڵ بکات ،ئەوانیش زانیان کە لە پەرستگاکەدا بینینێکی بینیوە ،چونکە ئیشارەتی 22 .پێکردن و بێدەنگ بوو .هەر کە ڕۆژەکانی خزمەتەکەی تەواو بوو ،بەرەو ماڵەکەی خۆی ڕۆیشت 23 6
نەزری نازارییەکان
.دوای ئەو ڕۆژانە ئەلیزابێسی هاوسەری دووگیان بوو و پێنج مانگ خۆی شاردەوە و گوتی 24 .یەزدان بەم شێوەیە مامەڵەی لەگەڵ کردم لەو ڕۆژانەی کە سەیری کردم ،بۆ ئەوەی سووکایەتیم لەناو مرۆڤەکاندا لببات 25 .لە مانگی شەشەمدا جبریل فریشتە لەلیەن خوداوە ڕەوانەی شارێکی جەلیل کرا کە ناوی ناسرەت بوو 26 .کچێک کە هاوسەرگیری لەگەڵ پیاوێک کردبوو کە ناوی یوسف بوو ،لە بنەماڵەی داود .کچەکەش ناوی مەریەم بوو 27 .ئینجا فریشتەکە هاتە ژوورەوە و گوتی« :سڵو ،تۆ کە ڕەحمەتی زۆرت پێبەخشراوە ،یەزدان لەگەڵتە 28 .کاتێک بینی ،لە قسەکانیدا تووشی شڵەژان بوو و بیری لەوە کردەوە کە ئەمە چ سڵوێکە 29 ».فریشتەکە پێی گوت« :مەریەم ،مەترسە ،چونکە لەلی خودا نیعمەتت وەرگرتووە 30 .ئینجا لە سکی خۆتدا دووگیان دەبیت و کوڕێک لەدایک دەبیت و ناوی دەنێیت عیسا 31 .گەورە دەبێت و پێی دەوترێت کوڕی بەرزترین ،یەزدانی پەروەردگار تەختی داودی باوکی پێدەبەخشێت 32 .ئەو بۆ هەتاهەتایە پاشایەتی ماڵی یاقوب دەکات .شانشینی ئەویش کۆتایی نابێت 33 »ئینجا مەریەم بە فریشتەکەی گوت« :ئەمە چۆن دەبێت ،لە کاتێکدا من پیاوێک ناناسم؟ 34 فریشتەکەش وەڵمی دایەوە و پێی گوت« :ڕۆحی پیرۆز دێتە سەرت و هێزی بەرزترین سێبەرت دەکات ،بۆیە ئەو شتە 35 ».پیرۆزەی لە تۆ لەدایک دەبێت ناوی کوڕی خودا دەبێت .ئیلیزابێسی ئامۆزاکەت ،لە تەمەنی پیریدا کوڕێکی دووگیان بووە ،ئەمە مانگی شەشەمی لەگەڵدایە ،کە پێی دەگوترا نەزۆک 36 .چونکە لی خودا هیچ شتێک مەحاڵ نابێت 37 .ئینجا مەریەم گوتی« :ئەوەتا خزمەتکاری یەزدان .بەپێی قسەی تۆ بۆم بێت ».فریشتەکەش لێی ڕۆیشت 38 .لەو ڕۆژانەدا مەریەم هەستا و بەپەلە چوو بۆ شارێکی یەهودا 39 .چووە ماڵی زەکەریا و سڵوی لە ئەلیزابێس کرد 40 .کاتێک ئەلیزابێس سڵوی مەریەمی بیست ،کۆرپەکە لە سکی خۆیدا بازێکی دا .ئیلیزابێس پڕ بوو لە ڕۆحی پیرۆز 41 ».ئەو ژنە بە دەنگێکی بەرز قسەی کرد و گوتی« :بەختەوەریت لە نێو ژنان ،بەرهەمی سکی تۆش بەختەوەرە 42 ئەمە لە کوێوە بۆ من کە دایکی پەروەردگارم بێتە لم؟ 43 .چونکە هەر کە دەنگی سڵوەکەت لە گوێمدا هات ،کۆرپەکە لە سکی مندا لە خۆشیدا بازێکی دا 44 .خۆشبەختە ئەو کەسەی باوەڕی هێنا ،چونکە ئەو شتانە ئەنجام دەدرێن کە لەلیەن یەزدانەوە پێی وتراوە 45 .مەریەم گوتی« :ڕۆحم یەزدان بەرز دەکاتەوە 46 .ڕۆحم بە خودای ڕزگارکەرم شاد بووە 47 " .چونکە ئەو کەسەی کە بەهێزە کاری گەورەی لەگەڵ کردم .ناوی ئەویش پیرۆزە 49 .بەزەیی و میهرەبانی ئەو لە نەوەیەکەوە بۆ نەوەیەکی ترە کە لێی دەترسن 50 .بە قۆڵی هێزی خۆی نیشان دا .سەربەرزەکانی لە خەیاڵی دڵیاندا بڵوکردۆتەوە 51 .بەهێزەکانی لەسەر کورسییەکانیان دابەزاند و بەرزیان کردۆتەوە 52 .برسییەکانی پڕ کردووە لە شتە باشەکان .دەوڵەمەندەکانیش بە بەتاڵی ناردووە 53 .بۆ یادی میهرەبانی خۆی ،ئیسرائیلی بەندەی خۆی هەڵگرتووە 54 .هەروەک چۆن بە باوباپیرانمان و ئیبراهیم و نەوەکانی بۆ هەتاهەتایە قسەی کرد 55 .مەریەم نزیکەی سێ مانگ لەگەڵی مایەوە و گەڕایەوە ماڵەکەی خۆی 56 .کاتەکانی ئەلیزابێس هات بۆ ئەوەی لەدایک بێت .کوڕێکی لەدایک کرد 57 .دراوسێکانی و ئامۆزاکانی بیستیان کە چۆن یەزدان میهرەبانییەکی زۆری پێدا .لەگەڵیدا شاد بوون 58 .لە ڕۆژی هەشتەمدا هاتنە خەتەنەکردنی منداڵەکە .بە ناوی باوکیەوە ناویان لێنا زەکەریا 59 .دایکی وەڵمی دایەوە و گوتی« :وا نییە .بەڵم پێی دەوترێت یۆحەنا 60 ».ئەوانیش پێیان گوت« :هیچ کەس لە خزمەکانت بەم ناوە ناونراوە 61 .ئاماژەیان بۆ باوکی کرد کە چۆن دەیەوێت بانگی بکات 62 .داوای مێزی نووسینی کرد و نووسی« :ناوی یۆحەنایە ».وە هەموویان سەرسام بوون 63 .یەکسەر دەمی کرایەوە و زمانی شل بووەوە و قسەی کرد و ستایشی خودای کرد 64 ترس و دڵەڕاوکێی بەسەر هەموو ئەوانەی لە دەوروبەریاندا بوو ،هەموو ئەم قسانە لە هەموو ناوچە شاخاوییەکانی یەهودا 65 .دەهاتە دەنگ .هەموو ئەوانەی گوێیان لێ بوو ،لە دڵیاندا هەڵیانگرت و گوتیان« :ئەمە چ جۆرە منداڵێک دەبێت؟ دەستی یەزدان لەگەڵیدا بوو 66 :زەکەریای باوکی پڕ بوو لە ڕۆحی پیرۆز و پێشبینی کرد و گوتی 67 .پیرۆز بێت یەزدانی پەروەردگاری ئیسرائیل .چونکە سەردانی گەلەکەی کردووە و ڕزگاری کردووە 68 .لە ماڵی داودی بەندەی خۆیدا قۆچێکی ڕزگاری بۆ هەڵکردین 69 .وەک چۆن بە دەمی پێغەمبەرە پیرۆزەکانی قسەی کرد ،کە لە سەرەتای جیهانەوە بوون 70 .بۆ ئەوەی لە دوژمنەکانمان و لە دەستی هەموو ئەوانەی ڕقیان لێمانە ڕزگارمان بێت 71
7
نەزری نازارییەکان
.ئەو میهرەبانییە جێبەجێ بکەین کە بەڵێنمان بە باوباپیرانمان داوە و پەیمانی پیرۆزی لەبیر بکەین 72 .ئەو سوێندەی کە سوێندی بە ئیبراهیمی باوکمان خوارد 73 .ئەوەمان پێ ببەخشێت ،کە لە دەستی دوژمنەکانمان ڕزگارمان بێت ،بێ ترس خزمەتی بکەین 74 .بە پیرۆزی و ڕاستودروستی لەبەردەمیدا ،هەموو ڕۆژانی ژیانمان 75 .تۆ منداڵ ،پێت دەوترێت پێغەمبەری بەرزترین ،چونکە دەچیتە پێش ڕووخساری یەزدان بۆ ئەوەی ڕێگاکانی ئامادە بکەیت 76 .بۆ ئەوەی بە لێخۆشبوونی گوناهەکانیان زانیاری لەسەر ڕزگاربوون بدات بە گەلەکەی 77 .لە ڕێگەی میهرەبانی ناسکی خودامانەوە .کە بەهاری ڕۆژ لە بەرزەوە سەردانی ئێمەی کردووە 78 .بۆ ئەوەی ڕووناکی بۆ ئەوانەی لە تاریکی و لە سێبەری مردندا دانیشتوون ،پێمان ڕێنمایی بکەین بۆ ڕێگای ئاشتی 79 .منداڵەکە گەورە بوو و ڕۆحی بەهێز بوو و تا ڕۆژی نمایشکردنی بۆ ئیسرائیل لە بیابانەکاندا بوو 80
8