ئیکلیسیاست بەشی یەکەم 1قسەکانی بانگخوازی کوڕی داود ،پاشا لە ئۆرشەلیم. 2بێهودەیی بێهودە ،بانگخواز دەڵێت ،بێهودەیی بێهودە .هەموو شتێک بێهودەیە. 3مرۆڤ چ قازانجێکی هەیە لە هەموو ماندووبوونەکەی کە لە ژێر خۆردا دەیکات؟ 4نەوەیەک تێدەپەڕێت و نەوەیەکی دیکە دێت ،بەڵم زەوی بۆ هەمیشە دەمێنێتەوە. 5خۆر هەڵدێت و خۆر ئاوا دەبێت و بەپەلە دەڕواتە شوێنی خۆی کە هەڵهات. 6با بەرەو باشوور دەڕوات و بەرەو باکوور دەسوڕێتەوە .بەردەوام دەسوڕێتەوە و با بەپێی سووڕەکانی دەگەڕێتەوە. 7هەموو ڕووبارەکان دەڕژێنە دەریا .بەڵم دەریا پڕ نییە؛ بۆ ئەو شوێنەی کە ڕووبارەکان لێیەوە دێن ،بۆ ئەوێ دەگەڕێنەوە. 8هەموو شتێک پڕە لە زەحمەت .مرۆڤ ناتوانێت بیڵێت :چاو لە بینین تێر نییە ،نە گوێ پڕ دەبێت لە بیستن. 9ئەوەی هەبووە ،ئەوە ئەوەیە کە دەبێت .ئەوەی ئەنجام دەدرێت ئەوە دەبێت ،لە ژێر خۆردا شتێکی نوێ نییە. 10ئایا شتێک هەیە لەسەری بگوترێ« :ببینە ،ئەمە تازەیە؟ »پێشتر لە سەردەمی کۆن بووە ،کە پێش ئێمە بووە. 11یادی شتەکانی پێشوو نییە .هەروەها هیچ یادێک بۆ ئەو شتانەی کە لە داهاتوودا دێن لەگەڵ ئەوانەی کە لە دوای ئەوە دێن نابێت. 12منی بانگخواز لە ئۆرشەلیم پاشای ئیسرائیل بووم. 13دڵم دا بە حیکمەتدا بگەڕێم و لێی بکۆڵمەوە سەبارەت بە هەموو ئەو شتانەی لە ژێر ئاسماندا ڕوودەدەن. 14هەموو ئەو کارانەم بینی کە لە ژێر خۆردا ئەنجام دەدرێن .و ،سەیرکە ،هەموو شتێک بێهودە و بێزارکردنی ڕۆحە. 15ئەوەی چەقۆکێشە ڕاست ناکرێتەوە ،ئەوەی کەمبووە ناژمێردرێت. 16بە دڵی خۆم قسەم کرد و گوتم« :ئەوەتا من گەیشتوومەتە سەرمایەی گەورە و لە هەموو ئەوانەی پێش من لە ئۆرشەلیم بوون ،حیکمەتم زیاترە. 17دڵم دا بۆ زانینی دانایی و زانینی شێتی و گەمژەیی ،تێگەیشتم کە ئەمەش بێزارکردنی ڕۆحە. 18چونکە لە زۆر حیکمەتدا خەم و پەژارە زۆرە ،ئەوەی زانست زیاد دەکات ،خەم و پەژارە زیاد دەکات. بەشی دووەم 1لە دڵمدا گوتم :بڕۆ بۆ ئێستا ،بە خۆشحاڵییەوە دەتپشکنم ،بۆیە چێژ وەربگرە. 2لە پێکەنینم گوت :شێتە ،لە خۆشی و شادیشم گوت« :چی دەکات؟» 3لە دڵمدا هەوڵم دەدا خۆم بدەم بە شەراب ،بەڵم دڵم بە حیکمەت ئاشنا کرد .و دەست بە گەمژەییەوە بگرم ،تا بزانم ئەوە چی باشە بۆ کوڕانی مرۆڤ ،کە لە ژێر ئاسماندا بە درێژایی ژیانی خۆیان بیکەن. 4کارێکی گەورەم بۆ کردم .خانووم بۆ دروست کرد؛ باخی ترێم بۆ چاند: 5باخچە و باخچەی میوەم بۆ دروست کردم ،نەمامم تێدا چاند کە هەموو جۆرە میوەیەکیان تێدا بوو. 6حەوزی ئاوم بۆ دروست کردم ،تا ئەو دارانەی کە درەختەکان بەرهەم دەهێنن ،ئاویان پێ بدەم. 7خزمەتکار و کچم دەستکەوت و خزمەتکارم لە ماڵەکەمدا لەدایک بوو .هەروەها موڵک و ماڵی گەورە و بچووکم هەبوو لە سەرووی هەموو ئەوانەی پێش من لە ئۆرشەلیم بوون. 8زیو و زێڕ و گەنجینەی تایبەتی پاشاکان و پارێزگاکانم بۆ کۆکردەوە :گۆرانیبێژ و گۆرانیبێژی ژن و خۆشییەکانی کوڕانی مرۆڤم وەک ئامێری مۆسیقا و هەموو جۆرە ئامێرێکی مۆسیقا و هەموو جۆرەکانی. 9من گەورە بووم و زیاتر بووم لە هەموو ئەوانەی پێش من لە ئۆرشەلیم بوون. 10هەرچی چاوەکانم ویستم لێیان نەپاراست ،دڵم لە هیچ خۆشییەک نەپاراست .چونکە دڵم بە هەموو ماندووبوونەکانم دڵخۆش بوو ،ئەمەش بەشێکی من بوو لە هەموو ماندووبوونەکانم. 11ئینجا سەیری هەموو ئەو کارانەم کرد کە دەستەکانم کردوویانە و ئەو ماندووبوونەی کە ماندوو بووم بۆ ئەنجامدانی، سەیرکە هەموو شتێک بێهودە و بێزاری ڕۆح بوو ،لە ژێر خۆردا هیچ قازانجێکی نەبوو. 12ئینجا خۆم گۆڕی بۆ بینینی حیکمەت و شێتی و گەمژەیی ،چونکە ئەو پیاوەی دوای پاشا دێت چی دەتوانێت بکات؟ تەنانەت ئەوەی پێشتر کراوە.
ئیکلیسیاستەکان
13ئینجا بینیم حیکمەت لە گەمژەیی زیاترە ،ئەوەندەی ڕووناکی لە تاریکی زیاترە. 14چاوی دانا لە سەریدایە .بەڵم گەمژە لە تاریکیدا دەڕوات ،منیش زانیم کە یەک ڕووداو بەسەر هەموویاندا دێت. 15ئینجا لە دڵمدا گوتم« :وەک چۆن بەسەر گەمژەدا دێت ،بە هەمان شێوە بەسەر منیشدا دێت .و بۆچی ئەو کاتە ژیرتر بووم؟ پاشان لە دڵمدا گوتم :ئەمەیش بێهودەیە. 16چونکە بۆ هەمیشە لە گەمژە زیاتر یادی دانا نییە .چونکە ئەوەی ئێستا لە ڕۆژانی داهاتوودا هەیە هەمووی لەبیر دەکرێن .وە مرۆڤی دانا چۆن دەمرێت؟ وەک گەمژە. 17بۆیە ڕقم لە ژیان بوو .چونکە ئەو کارەی لە ژێر خۆردا دەکرێت بۆ من ناخۆشە ،چونکە هەموو شتێک بێهودە و بێزارکەری ڕۆحە. 18بەڵێ ،ڕقم لە هەموو ماندووبوونەکانم بوو کە لە ژێر خۆردا وەرمگرتبوو ،چونکە بۆ ئەو پیاوە جێدەهێڵم کە لە دوای منەوە دێت. 19کێ دەزانێت دانا دەبێت یان گەمژە؟ بەڵم ئەو حوکمڕانی هەموو ماندووبوونەکانم دەکات کە من تێیدا ماندوو بووم و لە ژێر خۆردا دانایەکم نیشان داوە .ئەمەش بێهودەییە. 20بۆیە ڕۆیشتم دڵم بێهیوا بکەم لە هەموو ئەو ماندووبوونەی کە لە ژێر خۆردا کردوومە. 21چونکە مرۆڤێک هەیە کە ماندووبوونی لە حیکمەت و زانست و دادپەروەریدایە .بەڵم بۆ کەسێک کە کاری تێدا نەکردبێت ،بەجێی بهێڵێت بۆ بەشی خۆی .ئەمەش بێهودە و خراپەیەکی گەورەیە. 22مرۆڤ چی لە هەموو ماندووبوون و بێزاری دڵی هەیە ،کە لە ژێر خۆردا ماندوو بووە؟ 23چونکە هەموو ڕۆژەکانی خەم و ئازارە .بەڵێ ،دڵی لە شەودا پشوو نادات .ئەمەش بێهودەییە. 24هیچ شتێک بۆ مرۆڤ باشتر نییە لەوەی بخوات و بخواتەوە و لە ماندووبوونەکەیدا ڕۆحی خۆشی بەختەوەر بکات . ئەمەم بینی کە لە دەستی خوداوە بووە. 25چونکە کێ دەتوانێت زیاتر لە من بخوات و یان کێی تر دەتوانێت پەلە بکات بۆ ئەم کارە؟ 26چونکە خودا حیکمەت و زانست و شادی دەدات بە مرۆڤێک کە لە چاویدا باشە ،بەڵم بە گوناهبار زەحمەت و کۆکردنەوە و کەڵەکەکردن دەدات ،بۆ ئەوەی بیبەخشێتە ئەو کەسەی لەبەردەم خودادا باشە .ئەمەش بێهودەیی و بێزارکردنی ڕۆحە. بەشی سێیەم 1بۆ هەموو شتێک وەرزی هەیە و بۆ هەموو مەبەستێک لە ژێر ئاسماندا کاتێکی هەیە. 2کاتێک بۆ لەدایک بوون و کاتی مردنیش هەیە؛ کاتێکە بۆ چاندن ،کاتێکیش بۆ هەڵوەرینی ئەوەی چێنراوە؛ 3کاتی کوشتن و کاتی چاکبوونەوەش هەیە .کاتێک بۆ تێکچوون ،و کاتێک بۆ بنیاتنانەوە؛ 4کاتی گریان و کاتی پێکەنین .کاتێک بۆ ماتەمینی و کاتێکی سەماکردن؛ 5کاتی فڕێدانی بەرد و کاتی کۆکردنەوەی بەرد .کاتێکە بۆ باوەشکردن ،کاتێکیش بۆ خۆبەدوورگرتن لە باوەشکردن؛ 6کاتێک بۆ بەدەستهێنان ،کاتێکیش بۆ لەدەستدان؛ کاتێک بۆ هێشتنەوە ،و کاتێک بۆ فڕێدان؛ 7کاتی دڕان و کاتی دورین .کاتێک بۆ بێدەنگی ،کاتێکیش بۆ قسەکردن؛ 8کاتێکە بۆ خۆشەویستی ،کاتێکیش بۆ ڕق لێبوونەوە .سەردەمی شەڕە ،و سەردەمی ئاشتییە. 9ئەو کەسەی کە کاری تێدا دەکات ،چ قازانجێکی هەیە؟ 10من ئەو زەحمەتیەم بینی کە خودا بەخشیوە بە کوڕی مرۆڤەکان بۆ ئەوەی تێیدا سەرقاڵ بن. 11لە سەردەمی خۆیدا هەموو شتێکی جوان کردووە ،هەروەها جیهانی لە دڵیاندا داناوە ،تاکو کەس نەتوانێت ئەو کارە بزانێت کە خودا لە سەرەتاوە تا کۆتایی دروستی دەکات. 12من دەزانم کە هیچ چاکەیەکیان تێدا نییە ،تەنیا بۆ ئەوەی مرۆڤ دڵخۆش بێت و چاکە لە ژیانیدا بکات. 13هەروەها بۆ ئەوەی هەر مرۆڤێک بخوات و بخواتەوە و چێژ لە چاکەی هەموو ماندووبوونەکەی وەربگرێت ،ئەوە بەخششی خودایە. 14دەزانم هەرچی خودا بیکات ،بۆ هەتاهەتایە دەبێت ،هیچی لێ وەرناگیرێت و هیچی لێ وەرنەگیرێت ،خوداش ئەوە دەکات بۆ ئەوەی مرۆڤەکان لەبەردەمیدا بترسن. 15ئەوەی هەبووە ئێستایە .و ئەوەی کە دەبێ بێت پێشتر بووە؛ خوداش ئەو شتە دەخوازێت کە ڕابردووە. 16جگە لەوەش لە ژێر خۆردا شوێنی دادوەریم بینی کە خراپەکاری لەوێ بوو .و شوێنی ڕاستودروستی ،ئەو ناپاکییە لەوێ بوو.
ئیکلیسیاستەکان
17لە دڵمدا گوتم :خودا حوکم لەسەر چاکەکاران و خراپەکاران دەدات ،چونکە بۆ هەموو مەبەستێک و بۆ هەموو کارێک کات هەیە. 18لە دڵمدا سەبارەت بە دۆخی کوڕانی مرۆڤ گوتم ،بۆ ئەوەی خودا دەریانخات و بزانن کە خۆیان دڕندەن. 19چونکە ئەوەی بەسەر کوڕانی مرۆڤدا دێت ،بەسەر ئاژەڵدا دێت .یەک شت بەسەریاندا دێت ،وەک چۆن یەکێکیان دەمرێت ،ئەوی دیکەش دەمرێت .بەڵێ ،هەموویان یەک هەناسەیان هەیە؛ مرۆڤ لە دڕندە باڵتر نییە ،چونکە هەموو شتێک بێهودەیە. 20هەموویان دەچنە یەک شوێن .هەموویان لە تۆز و هەموویان دووبارە دەبنەوە بۆ تۆز. 21کێ ڕۆحی مرۆڤ دەناسێت کە بەرەو سەرەوە دەڕوات و ڕۆحی ئەو دڕندەیەی کە دەچێتە خوارەوە بۆ سەر زەوی؟ 22بۆیە تێدەگەم کە هیچ شتێک لەوە باشتر نییە کە مرۆڤ بە کارەکانی خۆی شاد بێت .چونکە ئەوە بەشی خۆیەتی، چونکە کێ دەیهێنێت بۆ ئەوەی بزانێت دوای خۆی چی ڕوودەدات؟ بەشی چوارەم 1ئینجا گەڕامەوە و هەموو ئەو زوڵمانەی لە ژێر خۆردا دەکرێن ،بیرم کردەوە ،فرمێسکی ئەو کەسانەم بینی کە ستەمیان لێدەکرا و دڵنەواییدەریان نەبوو .و لە لی ستەمکارەکانیان دەسەڵت هەبوو؛ بەڵم هیچ دڵنەواییدەرێکیان نەبوو. 2بۆیە من ستایشی مردووەکانم کرد کە پێشتر مردوون ،زیاتر لە زیندووەکان کە لە ژیاندان. 3بەڵێ ،لە هەردووکیان باشترە ،کە هێشتا نەبووە و ئەو کارە خراپەی نەبینیوە کە لە ژێر خۆردا دەکرێت. 4دیسانەوە هەموو زەحمەت و هەموو کارێکی ڕاستم زانی کە مرۆڤ ئیرەیی بە دراوسێکەی دەبات .ئەمەش بێهودەیی و بێزارکردنی ڕۆحە. 5گەمژە دەستەکانی بەیەکەوە دەچەمێنێتەوە و گۆشتی خۆی دەخوات. 6مشتێک بە بێدەنگی باشترە لە هەردوو دەستی پڕ لە ئازار و بێزاری ڕۆح. 7ئینجا گەڕامەوە و لە ژێر خۆردا بێهودەییم بینی. 8تەنیا یەک هەیە ،دووەمیش نییە .بەڵێ ،نە منداڵی هەیە و نە برا ،بەڵم هەموو ماندووبوونەکەی کۆتایی نییە .چاویشی لە دەوڵەمەندی تێر نییە؛ هەروەها ناڵێت« :لە پێناو کێدا زەحمەت دەکێشم و چاکە لە گیانم دەبەخشم؟ »ئەمەش بێهودەییە، بەڵێ ،زەبرێکی ئازاربەخشە. 9دوو کەس لە یەک باشترن؛ چونکە پاداشتێکی باشیان هەیە بۆ ماندووبوونیان. 10چونکە ئەگەر کەوتنە خوارەوە ،یەک کەسی خۆی بەرز دەکاتەوە ،بەڵم ئاخ بۆ ئەو کەسەی کە تەنیایە کاتێک دەکەوێت .چونکە کەسێکی تری نییە کە یارمەتی بدات. 11دیسانەوە ئەگەر دوو کەس پێکەوە پاڵ بکەون ،ئەوا گەرمایان هەیە ،بەڵم چۆن مرۆڤ بە تەنیا گەرم دەبێت؟ 12ئەگەر یەکێکیان سەرکەوت ،دوو کەس بەرەنگاری دەبنەوە .و پەڕۆیەکی سێ قات بە خێرایی ناشکێت. 13منداڵێکی هەژار و ژیر باشترە لە پاشایەکی پیر و گەمژە ،کە چیتر ئامۆژگاری ناکرێ. 14چونکە لە زیندانەوە دێت بۆ حوکمڕانی .لە کاتێکدا ئەوەی لە شانشینی خۆی لەدایک دەبێت ،هەژار دەبێت. 15هەموو ئەو زیندووانەم لەبەرچاو گرت کە لە ژێر خۆردا دەڕۆن ،لەگەڵ منداڵی دووەم کە لە جیاتی ئەو هەڵدەستێت. 16هەموو گەل و هەموو ئەوانەی پێش خۆیان بوون ،کۆتایییان نییە ،ئەوانی دواتریش پێی شاد نابن .بێگومان ئەمەش بێهودە و بێزارکردنی ڕۆحە. بەشی پێنجەم 1کاتێک دەچیتە ماڵی خودا پێت بپارێزە و ئامادەتر بە بۆ گوێگرتن ،نەک قوربانی گەمژەکان ،چونکە بە خراپە نازانن. 2پەلە لە دەمت مەکە و با دڵت پەلە نەکات لە وتنی هیچ شتێک لەبەردەم خودادا ،چونکە خودا لە ئاسمانە و تۆش لەسەر زەوییە ،بۆیە با قسەکانت کەم بن. 3چونکە خەونێک لە ڕێگەی زۆری بازرگانییەوە دێت .دەنگی گەمژەش بە وشەی زۆر دەناسرێت. 4کاتێک نەزرەکەت بە خودا دەخۆیت ،دوا مەخە لە جێبەجێکردنی .چونکە لە گەمژەکان دڵی خۆش نییە ،ئەوەی سوێندت خواردووە بیدە». 5باشترە کە نەزر نەخۆیت ،لەوەی کە نەزر بخۆیت و نەیدەیت.
ئیکلیسیاستەکان
6ڕێگە مەدە دەمت گۆشتەکەت بکاتە گوناه .لەبەردەم فریشتەکەدا مەڵێ هەڵە بوو ،بۆچی خودا لە دەنگت توڕە دەبێت و کاری دەستەکانت لەناو ببات؟ 7چونکە لە زۆری خەون و قسەی زۆریشدا شتە بێهودە جۆراوجۆرەکان هەیە ،بەڵم لە خودا بترسە. 8ئەگەر ستەمی هەژاران و چەواشەکردنی توندوتیژی دادوەری و دادپەروەری لە پارێزگایەکدا دەبینیت ،سەرسام مەبە بەو بابەتە ،چونکە ئەوەی لە بەرزترین بەرزترە ،ڕێزی لێدەگرێت .و لەوان بەرزتر هەبن. 9قازانجی زەوی بۆ هەمووانە ،پاشا خۆی لە کێڵگەکاندا خزمەت دەکرێت. 10ئەوەی زیوی خۆش بوێت ،بە زیو تێر نابێت .نە ئەو کەسەی کە زۆری خۆشدەوێت لەگەڵ زیادبووندا ،ئەمەش بێهودەییە. 11کاتێک کەلوپەل زیاد دەکات ،ئەوانەی دەیانخۆن زیاد دەبن ،چ سوودێکی هەیە بۆ خاوەنەکانی ،جگە لە بینینی بە چاویان؟ 12خەوی زەحمەتکێش شیرینە ،کەم بخوات یان زۆر ،بەڵم زۆری دەوڵەمەند ڕێگەی پێنادات بخەوێت. 13خراپەکارییەکی ئازاربەخش هەیە کە لە ژێر خۆردا بینیومە ،ئەویش سامانە کە بۆ خاوەنەکانی دەپارێزرێت بۆ ئەوەی ئازاریان بدات. 14بەڵم ئەو دەوڵەمەندانە بەهۆی زەحمەتی خراپەوە لەناو دەچن ،کوڕێک لەدایک دەبێت و هیچی لە دەستیدا نییە. 15وەک چۆن لە سکی دایکیەوە هاتە دەرەوە ،بە ڕووتی دەگەڕێتەوە بۆ ئەوەی وەک خۆی هات و هیچ لە ماندووبوونەکەی وەرناگرێت ،کە بە دەستی خۆی هەڵیبگرێت. 16ئەمەش خراپەیەکی زۆرە ،کە لە هەموو شوێنێکدا وەک ئەوەی هاتووە ،بە هەمان شێوە دەڕوات ،ئەو کەسەی بۆ با زەحمەتی کێشاوە ،چ قازانجێکی هەیە؟ 17هەموو ڕۆژەکانی لە تاریکیدا دەخوات و لەگەڵ نەخۆشیەکەیدا خەم و تووڕەیی زۆری هەیە. 18سەیرکە ئەوەی من بینیومە ،باشە و جوانە مرۆڤ بخوات و بخواتەوە و چێژ لە چاکەی هەموو ماندووبوونەکانی وەربگرێت کە لە ژێر خۆردا دەیکات بە درێژایی ڕۆژانی ژیانی ،کە خودا پێی دەبەخشێت بەشی خۆیەتی. 19هەرکەسێک خودا دەوڵەمەندی و سامانی بەخشیبێت و دەسەڵتی پێدابێت لێی بخوات و بەشی خۆی وەربگرێت و بە ماندووبوونەکەی شاد بێت .ئەمە دیاری خودایە. 20چونکە ڕۆژەکانی ژیانی زۆر لەبیر ناکات .چونکە خودا لە خۆشی دڵیدا وەڵمی دەداتەوە. بەشی شەشەم 1خراپەیەک هەیە کە لە ژێر خۆردا بینیومە و لەناو مرۆڤەکاندا باو و ئاساییە. 2پیاوێک کە خودا دەوڵەمەندی و سامان و شەرەفی پێبەخشیبێت ،بەجۆرێک لە هەموو ئەو شتانەی کە ئارەزووی دەکات هیچی بۆ ڕۆحی خۆی کەم نەبێت ،بەڵم خودا دەسەڵتی پێنادات لێی بخوات ،بەڵکو نامۆیەک دەیخوات ،ئەمە بێهودەیە و ...نەخۆشییەکی خراپە. 3ئەگەر پیاوێک سەد منداڵی لەدایک بێت و ساڵنێکی زۆر بژی ،تاکو ڕۆژانی تەمەنی زۆر بێت و ڕۆحی پڕ نەبێت لە چاکە و هەروەها ناشتنی نەبێت .من دەڵێم ،کە لەدایکبوونێکی ناکاتی لە ئەو باشترە. 4چونکە بە بێهودەیی دێتە ژوورەوە و لە تاریکیدا دەڕوات و ناوەکەی بە تاریکی دادەپۆشرێت. 5خۆری نەبینیوە و هیچی نەزانیوە ،ئەمیش لە ئەوی دیکە پشوویەکی زیاتری هەیە. 6بەڵێ ،هەرچەندە هەزار ساڵ ژیاوە دوو جار گێڕدراوەتەوە ،بەڵم هیچ چاکەیەکی نەبینیوە ،ئایا هەموویان ناچنە شوێنێک؟ 7هەموو ماندووبوونی مرۆڤ بۆ دەمی خۆیەتی ،بەڵم ئارەزووی خواردن تێر نابێت. 8چونکە دانا چی لە گەمژە زیاترە؟ هەژار چی هەیە کە دەزانێت لەبەردەم زیندووەکاندا بڕوات؟ 9بینینی چاو باشترە لە سەرگەردانی ئارەزوو ،ئەمەش بێهودە و بێزارکردنی ڕۆحە. 10ئەوەی هەبووە پێشتر ناوی لێنراوە و دەزانرێت کە مرۆڤە ،هەروەها ناتوانێت لەگەڵ ئەو کەسەی لە خۆی بەهێزترە شەڕ بکات. 11چونکە زۆر شت هەیە کە بێهودەیی زیاد دەکات ،مرۆڤ چی باشترە؟ 12چونکە کێ دەزانێت چی باشە بۆ مرۆڤ لەم ژیانەدا ،هەموو ڕۆژەکانی ژیانی بێهودەی کە وەک سێبەر بەسەری دەبات؟ چونکە کێ دەتوانێت بە مرۆڤ بڵێت چی لە دوای خۆی لە ژێر خۆردا ڕوودەدات؟
ئیکلیسیاستەکان
بەشی حەوتەم 1ناوێکی باش باشترە لە مەڵهەمی بەنرخ؛ و ڕۆژی مردن لە ڕۆژی لەدایک بوونی مرۆڤ. 2باشترە بچیتە ماڵی ماتەمینی ،نەک بچیتە ماڵی ئاهەنگ ،چونکە ئەوە کۆتایی هەموو مرۆڤەکانە .زیندووەکانیش دەیخاتە دڵی خۆیەوە. 3خەم لە پێکەنین باشترە ،چونکە بە دڵتەنگی ڕووخسار دڵ باشتر دەبێت. 4دڵی دانا لە ماڵی ماتەمینیدایە .بەڵم دڵی گەمژەکان لە ماڵی خۆشیدایە. 5گوێ لە سەرزەنشتی داناکان باشترە ،لەوەی مرۆڤ گوێی لە گۆرانی گەمژەکان بێت. 6چونکە وەک چرپەی دڕک لە ژێر مەنجەڵدا ،پێکەنینی گەمژەش هەروایە ،ئەمەش بێهودەییە. 7بەڕاستی ستەمکردن مرۆڤی دانا شێت دەکات .دیاریش دڵ لەناو دەبات. 8کۆتایی شتێک باشترە لە سەرەتای ،خۆڕاگر لە ڕۆحدا باشترە لە ڕۆحی سەربەرز. 9پەلە مەکە لە ڕۆحتدا بۆ توڕەبوون ،چونکە توڕەیی لە سنگی گەمژەکاندایە. 10تۆ مەڵێ :هۆکار چییە کە ڕۆژانی پێشوو لەمانە باشتر بوو؟ چونکە تۆ بە ژیرانە لەم بارەیەوە پرسیار ناکەیت». 11دانایی لەگەڵ میراتدا باشە ،بەهۆیەوە قازانج بۆ ئەوانەی خۆر دەبینن. 12چونکە حیکمەت بەرگرییە و پارەش بەرگرییە ،بەڵم گەورەیی زانست ئەوەیە کە حیکمەت ژیان بە خاوەنی دەبەخشێت. 13بیر لە کارەکانی خودا بکەنەوە ،چونکە کێ دەتوانێت ئەو شتە ڕاست بکاتەوە کە ئەو چەواشەی کردووە؟ 14لە ڕۆژی خۆشگوزەرانیدا دڵخۆش بن ،بەڵم لە ڕۆژی ناخۆشیدا بیربکەنەوە ،خودا یەکێکی لە بەرامبەر ئەوی دیکەدا داناوە ،بۆ ئەوەی مرۆڤ دوای خۆی هیچی نەدۆزێتەوە. 15لە ڕۆژانی بێهودەییمدا هەموو شتێکم بینی ،مرۆڤێکی دادپەروەر هەیە کە لە ڕاستودروستی خۆیدا لەناو دەچێت، پیاوێکی خراپەکار هەیە کە لە خراپەکارییەکەیدا تەمەنی درێژ دەکات. 16لە زۆر شتدا ڕاستودروست مەبە .نە خۆت ژیر مەکە ،بۆچی خۆت لەناو دەبەیت؟ 17زۆر خراپەکار مەبە و گەمژە مەبە ،بۆچی پێش کاتی خۆت دەمری؟ 18باشە کە تۆ دەست بەم شتە بگرێت .بەڵێ ،دەستت لێ مەکشێنەوە ،چونکە ئەوەی لە خودا بترسێت لە هەموویان دێتە دەرەوە. 19حیکمەت زیاتر لە دە پیاوی بەهێزی شارەکە ،دانا بەهێز دەکات. 20چونکە مرۆڤێکی دادپەروەر لەسەر زەوی نییە چاکە بکات و گوناه نەکات. 21هەروەها ئاگاداری هەموو ئەو قسانە مەکەن کە دەگوترێ .نەک گوێت لە بەندەکەت نەبێت کە نەفرەتت لێدەکات. 22چونکە زۆرجار دڵی خۆت دەزانێت کە تۆش بە هەمان شێوە نەفرەتت لە کەسانی دیکە کردووە. 23هەموو ئەمانەم بە حیکمەت سەلماندم :گوتم :ژیر دەبم .بەڵم لە منەوە دوور بوو. 24ئەوەی دوورە و زۆر قووڵە ،کێ دەتوانێت بزانێت؟ 25دڵم خستەگەڕ بۆ ئەوەی بزانم و بگەڕێم و بەدوای حیکمەت و هۆکاری شتەکاندا بگەڕێم و خراپەکارییەکانی گەمژەیی و گەمژەیی و شێتی بزانم. 26من ئەو ژنە لە مردن تاڵتر دەبینمەوە ،دڵی تەڵە و تۆڕە و دەستەکانی وەک بەند ،هەرکەسێک خودا ڕازی بێت لێی ڕزگاری دەبێت .بەڵم گوناهبار لەلیەن ئەوەوە دەگیرێت. 27بانگخوازەکە دەفەرموێت ،یەک بە یەک دەژمێرێت بۆ ئەوەی حسابەکە بزانم. 28هێشتا گیانم بەدوایدا دەگەڕێت ،بەڵم نایدۆزمەوە .بەڵم ژنێکم لە نێو هەموو ئەوانەدا نەدۆزیوەتەوە. 29تەنیا ئەمەم دۆزیەوە کە خودا مرۆڤی ڕاستگۆی دروست کردووە .بەڵم بەدوای زۆر داهێناندا گەڕاون. بەشی هەشتەم 1کێ وەک دانایە؟ کێ لێکدانەوەی شتێک دەزانێت؟ حیکمەتی مرۆڤ ڕووخساری دەدرەوشێتەوە و بوێری ڕووخساری دەگۆڕێت. 2ئامۆژگاریت دەکەم کە فەرمانی پاشا جێبەجێ بکەیت و ئەوەش لەبارەی سوێندی خوداوە. 3پەلە مەکە لە بەردەمی دەربچیت ،لە شتێکی خراپدا مەوەستە .چونکە هەرچی پێی خۆش بێت دەیکات». 4لە کوێ قسەی پاشا هەبێت ،دەسەڵت هەیە ،کێ پێی بڵێت« :چی دەکەیت؟»
ئیکلیسیاستەکان
5هەرکەسێک فەرمانەکە جێبەجێ بکات ،هەست بە هیچ شتێکی خراپ ناکات ،دڵی دانا هەم کات و هەم حوکمدان دەزانێت. 6چونکە بۆ هەموو مەبەستێک کات و حوکمدان هەیە ،بۆیە نەهامەتی مرۆڤ لەسەری گەورەیە. 7چونکە نازانێت چی ڕوودەدات ،چونکە کێ دەتوانێت پێی بڵێت کەی ڕوودەدات؟ 8هیچ کەسێک نییە دەسەڵتی بەسەر ڕۆحدا هەبێت بۆ ئەوەی ڕۆح بپارێزێت .لە ڕۆژی مردنیشدا دەسەڵتی نییە ،لەو شەڕەدا هیچ دەرچوونێک نییە .خراپەکاریش ئەوانە ڕزگار ناکات کە پێی دراوە. 9هەموو ئەمانەم بینیوە و دڵم خستووەتە سەر هەموو کارێک کە لە ژێر خۆردا دەکرێت ،کاتێک هەیە مرۆڤێک بەسەر کەسێکی تردا حوکمڕانی دەکات بۆ ئازارەکانی خۆی. 10بەم شێوەیە خراپەکارەکانم بینی کە نێژراون ،کە لە شوێنی پیرۆزەکانەوە هاتبوون و ڕۆیشتن و لەبیرکرابوون لەو شارەی کە وایان کردبوو ،ئەمەش بێهودەییە. 11چونکە سزای کارێکی خراپ بە خێرایی جێبەجێ ناکرێت ،بۆیە دڵی کوڕانی مرۆڤ بە تەواوی لەواندایە بۆ ئەنجامدانی خراپە. 12ئەگەر گوناهبار سەد جار خراپەکاری بکات و تەمەنی درێژ بێت ،بەڵم بەڕاستی دەزانم کە چاک دەبێت بۆ ئەوانەی لە خودا دەترسن و لەبەردەمیدا دەترسن. 13بەڵم بۆ خراپەکار باش نابێت و تەمەنی درێژ ناکاتەوە ،کە وەک سێبەرێکە .چونکە لەبەردەم خودا ناترسێت. 14بێهودەیەک هەیە کە لەسەر زەوی دەکرێت .مرۆڤی دادپەروەر هەبن ،کە بەپێی کاری خراپەکاران بەسەریاندا دێت . دیسان پیاوی خراپەکار هەن ،کە بەپێی کردەوەی چاکەکاران بەسەریاندا دێت. 15ئینجا من ستایشی خۆشیم کرد ،چونکە مرۆڤ لە ژێر خۆردا شتێکی باشتری نییە لە خواردن و خواردنەوە و شادی، چونکە ئەوە لە ڕۆژانی ژیانیدا لەگەڵیدا دەمێنێتەوە کە خودا لە ژێر دەستیدا پێی دەبەخشێت خۆر. 16کاتێک دڵم بەکارهێنا بۆ زانینی حیکمەت و بینینی ئەو کارەی لەسەر زەوی دەکرێت ،چونکە هەیە نە شەو و نە شەو خەو بە چاوەکانی نابینێت. 17ئینجا هەموو کارەکانی خودام بینی ،مرۆڤ ناتوانێت ئەو کارە بدۆزێتەوە کە لە ژێر خۆردا ئەنجام دەدرێت ،چونکە ئەگەر مرۆڤ هەوڵی بۆ گەڕان بەدوایدا بدات ،بەڵم نایدۆزێتەوە .بەڵێ زیاتر؛ هەرچەندە دانا بیر لەوە بکاتەوە کە بزانێت ،بەڵم ناتوانێت بیدۆزێتەوە. بەشی ٩ 1لەبەر هەموو ئەمانە لە دڵمدا بیرم لەوە کردەوە کە هەموو ئەمانە بزانم ،ڕاستودروست و دانا و کارەکانیان لە دەستی خودادایە ،کەس نە خۆشەویستی و نە ڕق بە هەموو ئەوەی لە پێشیانەوە هەیە نازانێت. 2هەموو شتێک بۆ هەمووان وەک یەک دێت ،بۆ ڕاستودروستەکان و بۆ خراپەکاران یەک ڕووداو هەیە .بۆ چاکەکان و بۆ پاکەکان و بۆ ناپاکەکان؛ بۆ ئەوەی قوربانی دەکات و بۆ ئەوەی قوربانی نادات .ئەوەی سوێند دەخوات ،وەک ئەوەی لە سوێند دەترسێت. 3ئەمە خراپەیە لە نێوان هەموو ئەو شتانەی کە لە ژێر خۆردا ئەنجام دەدرێن ،کە یەک ڕووداو بۆ هەمووان هەیە : بەڵێ ،دڵی کوڕانی مرۆڤ پڕە لە خراپە و شێتی لە دڵیاندایە لە کاتی ژیانیان و دوای ئەوە کە دەچنە لی مردووەکان. 4بۆ ئەوەی پەیوەستە بە هەموو زیندووەکانەوە ،هیوای هەیە ،چونکە سەگی زیندوو لە شێری مردوو باشترە. 5چونکە زیندووەکان دەزانن کە دەمرن ،بەڵم مردووەکان هیچ نازانن و ئیتر پاداشتیان نییە .چونکە یادەوەرییان لەبیر دەکرێت. 6هەروەها خۆشەویستی و ڕق و ئیرەیییان ئێستا لەناوچوون .هەروەها ئیتر بەشێکیان بۆ هەمیشە لە هیچ شتێکدا نییە کە لە ژێر خۆردا ئەنجام بدرێت. 7بڕۆ ،بە خۆشییەوە نانەکەت بخۆ و بە دڵێکی خۆشەوە شەرابەکەت بخۆرەوە .چونکە خودا ئێستا کارەکانت قبوڵ دەکات. 8با جلەکانت هەمیشە سپی بن .با سەرت مەڵهەمێکی کەم نەبێت». 9لەگەڵ ئەو ژنەی خۆشت دەوێت هەموو ڕۆژانی ژیانی بێهودەییەکەت کە لە ژێر خۆردا پێی بەخشیویت ،هەموو ڕۆژانی بێهودەییەکەت بە خۆشی بژی ،چونکە ئەوە بەشی تۆیە لەم ژیانە و لە ماندووبوونتدا کە تۆ لە ژێر خۆردا دەگرێت.
ئیکلیسیاستەکان
10هەرچی دەستت بینی بیکات ،بە هێزی خۆت بیکە .چونکە لە گۆڕدا کە دەچیت ،نە کار و نە پلن و نە زانین و نە حیکمەت نییە. 11گەڕامەوە و لە ژێر خۆردا بینیم کە پێشبڕکێ بۆ خێراکان نییە ،نە شەڕ بۆ بەهێزەکانە ،نە نان بۆ دانا ،نە دەوڵەمەندی بۆ مرۆڤە تێگەیشتووەکان ،نە نیعمەت بۆ پیاوە لێزانەکان .بەڵم کات و ڕێکەوت بەسەر هەموویاندا دێت. 12چونکە مرۆڤ کاتی خۆی نازانێت ،وەک ئەو ماسییانەی کە لە تۆڕێکی خراپدا دەگیرێن و وەک ئەو باڵندەی کە لە تەڵەدا دەگیرێن .کوڕانی مرۆڤیش لە کاتی خراپدا کەوتوونەتە تەڵەوە ،کاتێک لەناکاو دەکەوێتە سەریان. 13ئەم حیکمەتەم لە ژێر خۆردا بینی و بەلمەوە گەورە بوو. 14شارێکی بچووک هەبوو ،پیاوێکی کەمی تێدا بوو .پاشایەکی گەورە هاتە سەری و گەمارۆی دا و قەڵی گەورەی بۆ دروست کرد. 15پیاوێکی دانا هەژار تێیدا دۆزرایەوە و بە حیکمەتەکەی شارەکەی ڕزگار کرد .بەڵم هیچ کەسێک هەمان ئەو هەژارەی لەبیر نەبوو. 16ئینجا گوتم« :حیکمەت باشترە لە هێز ،بەڵم حیکمەتی هەژار سووکایەتی پێدەکرێت و قسەکانی نابیسترێت». 17قسەی داناکان زیاتر لە هاواری ئەو کەسەی کە لە نێو گەمژەکاندا فەرمانڕەوایی دەکات ،بە هێمنی دەبیسترێت. 18حیکمەت لە چەکی جەنگ باشترە ،بەڵم گوناهبارێک چاکەی زۆر لەناو دەبات. بەشی ١٠ 1مێشوولە مردووەکان دەبنە هۆی ئەوەی مەڵهەمی دەرمانساز بۆنێکی بۆگەن بنێرن ،هەروەها کەمێک گەمژەی ئەو کەسە دەکات کە ناوبانگێکی زۆری هەیە بۆ حیکمەت و شەرەف. 2دڵی دانا لە دەستی ڕاستیدایە .بەڵم دڵی گەمژەیەک لە لی چەپی. 3بەڵێ ،کاتێک گەمژە بە ڕێگادا دەڕوات ،حیکمەتی بێهێزی دەکات و بە هەموو کەسێک دەڵێت گەمژە. 4ئەگەر ڕۆحی فەرمانڕەوا لە دژی تۆ هەڵسا ،شوێنەکەت بەجێ مەهێڵە .چونکە خۆبەدەستەوەدان تاوانە گەورەکان ئارام دەکاتەوە. 5خراپەیەک هەیە کە لە ژێر خۆردا بینیومە ،وەک هەڵەیەک کە لە فەرمانڕەواکەوە سەرچاوە دەگرێت. 6گەمژەیی لە کەرامەتێکی گەورەدا دانراوە و دەوڵەمەندەکان لە شوێنی نزمدا دادەنیشن. 7خزمەتکارەکانم بە ئەسپەوە بینیوە و سەرۆکەکانیشم بینیوە کە وەک خزمەتکار لەسەر زەوی دەڕۆن. 8ئەوەی چاڵ هەڵکەنێت دەکەوێتە ناویەوە .هەرکەسێک پەنجەرەیەک بشکێنێت ،مار پێوەی دەدات. 9هەرکەسێک بەرد لبدات ،بەهۆیەوە ئازاری پێدەگات .ئەوەی دار دەبڕێت ،بەهۆیەوە مەترسی لەناوچوون دەکرێت. 10ئەگەر ئاسنەکە زەق بێت و لێوارەکەی نەچەقێنێتەوە ،ئەوا دەبێت هێزی زیاتری پێبدات ،بەڵم حیکمەت سوودی هەیە بۆ ڕێنماییکردن. 11بەڕاستی مار بەبێ سیحر گاز دەگرێت .وە قسەکەر باشتر نییە. 12قسەکانی دەمی دانا میهرەبانن .بەڵم لێوی گەمژە خۆی قووت دەدات. 13سەرەتای قسەکانی دەمی گەمژەییە ،کۆتایی قسەکانیش شێتییەکی خراپە. 14گەمژەش پڕە لە قسە ،مرۆڤ ناتوانێت بزانێت چی ڕوودەدات .دوای ئەو چی ڕوودەدات ،کێ دەتوانێت پێی بڵێ؟ 15ماندووبوونی گەمژە هەریەکەیان ماندوو دەکات ،چونکە نازانێت چۆن بچێتە شار. 16ئاخ بۆ تۆ ،ئەی خاک ،کاتێک پاشاکەت منداڵە و سەرۆکەکانت بەیانیان نان دەخۆن! 17تۆ بەختەوەری ئەی خاک ،کاتێک پاشاکەت کوڕی ئاغاکانە و میرەکانت لە کاتی خۆیدا نان دەخۆن ،بۆ هێز ،نەک بۆ سەرخۆشی! 18بە تەمبەڵییەکی زۆر بیناکە دەڕووخێت .و لە بێکاری دەستەکانەوە ماڵەکە دەڕژێتە خوارەوە. 19جەژن بۆ پێکەنین دەکرێت و شەراب شادی دەکات ،بەڵم پارە وەڵمی هەموو شتێک دەداتەوە. 20نەفرەت لە پاشا مەکە ،نە لە بیرکردنەوەتدا .لە ژووری نووستنەکەتدا نەفرەت لە دەوڵەمەندەکان مەکە ،چونکە باڵندەیەکی ئاسمانی دەنگەکە هەڵدەگرێت و ئەوەی باڵی هەیە شتەکە دەگێڕێتەوە. بەشی ١١ 1نانەکەت فڕێ بدە بەسەر ئاوەکاندا ،چونکە دوای چەندین ڕۆژ دەیدۆزیتەوە.
ئیکلیسیاستەکان
2بەشێک بدە بە حەوت کەس و هەروەها بە هەشت کەس .چونکە نازانیت چ خراپەیەک لەسەر زەوی دەبێت». 3ئەگەر هەورەکان پڕ بن لە باران ،خۆیان بەتاڵ دەکەنەوە لەسەر زەوی ،ئەگەر دارەکە بەرەو باشوور یان بەرەو باکوور کەوتە خوارەوە ،لەو شوێنەی دارەکەی لێ دەکەوێتەوە ،ئەوا لەوێ دەبێت. 4ئەوەی ئاگاداری با بێت ،چاندن ناکات .ئەوەی چاوی لە هەورەکان بێت ،ناچنێتەوە». 5وەک چۆن نازانیت ڕێگای ڕۆح چییە و ئێسکەکانی لە سکی دووگیاندا چۆن گەشە دەکەن ،بە هەمان شێوەش کارەکانی خودا نازانیت کە هەموو شتێک دروست دەکات. 6بەیانیان تۆوەکەت بچێنە و ئێواران دەستت مەگرە ،چونکە نازانیت ئایا ئەم یان ئەو سەرفراز دەبن یان ئەو ،یان هەردووکیان وەک یەک باش دەبن. 7بەڕاستی ڕووناکی شیرینە و شتێکی خۆشە بۆ چاوەکان کە خۆر ببینن. 8بەڵم ئەگەر پیاوێک ساڵنێکی زۆر بژی و بە هەموویان شاد بوو .بەڵم با ڕۆژەکانی تاریکی لەبیر بکات؛ چونکە زۆر دەبن .هەموو ئەوەی دێت بێهودەیە. 9ئەی گەنج ،لە گەنجیدا شاد بە .با دڵت لە ڕۆژانی گەنجیدا دڵخۆشت بکات و بە ڕێگاکانی دڵت و لەبەرچاوی چاوەکانتدا بڕۆن ،بەڵم بزانە کە بۆ هەموو ئەمانە خودا دەتباتە دادگا. 10بۆیە خەم لە دڵت لببە و خراپە لە جەستەت دوور بخەرەوە ،چونکە منداڵی و گەنجی بێهودەیە. بەشی ١٢ 1ئێستا لە ڕۆژانی گەنجیدا دروستکەرەکەت لەبیر بکە ،لە کاتێکدا ڕۆژە خراپەکان نایەت و ساڵەکانیش نزیک نین ،کە بڵێیت :من لێیان ڕازی نیم. 2لە کاتێکدا خۆر و ڕووناکی و مانگ و ئەستێرەکان تاریک نەبن و هەورەکانیش دوای باران نەگەڕێنەوە. 3لەو ڕۆژەی کە پاسەوانانی ماڵەکە دەلەرزن و پیاوە بەهێزەکان کڕنۆش دەبەن و وردکەرەکان وەستاون چونکە کەمن و ئەوانەی لە پەنجەرەکانەوە سەیری دەرەوە دەکەن تاریک دەبن. 4دەرگاکان لە شەقامەکاندا دادەخرێن ،کاتێک دەنگی وردکردنەکە کەم دەبێتەوە و بە دەنگی باڵندەکە هەڵدەستێت و هەموو کچە میوزیکییەکان نزم دەبنەوە. 5هەروەها کاتێک لە بەرزایی دەترسن و ترس لە ڕێگادا دەبێت و دار بادەم گەشە دەکات و ملەوەن دەبێتە بارگرانی و ئارەزووی کەم دەبێتەوە ،چونکە مرۆڤ دەچێتە ماڵە دوور و درێژەکەی و ...ماتەمگێڕەکان بە شەقامەکاندا دەڕۆن: 6یان هەمیشە پەڕۆی زیوین شل بێتەوە ،یان قاپی زێڕین بشکێت ،یان کۆزە لە کانیاوەکەدا بشکێت ،یان تایەی کانییەکە بشکێت. 7ئینجا خۆڵ وەک خۆی دەگەڕێتەوە سەر زەوی ،ڕۆحیش دەگەڕێتەوە بۆ لی خودا کە پێی بەخشی. 8بێهودەیی بێهودە ،بانگخوازە دەڵێت .هەموو شتێک بێهودەیە. 9جگە لەوەش ،چونکە بانگخوازەکە ژیر بوو ،هێشتا خەڵکەکەی فێری زانست دەکرد؛ بەڵێ ،گرنگییەکی باشی دا و بەدوایدا گەڕا و پەندێکی زۆری ڕێکخست. 10بانگخوازەکە هەوڵیدا قسەی پەسەندکراو بدۆزێتەوە ،ئەوەی نووسرابوو ڕاستگۆ بوو ،قسەی ڕاست بوو. 11قسەی داناکان وەک چەقۆ و بزمار وایە کە لەلیەن سەرۆک کۆڕەکانەوە بەستراوەتەوە ،کە لە شوانێکەوە دەدرێت. 12لەمەش زیاتر ،کوڕم ،ئامۆژگاری بکرێن :دروستکردنی کتێبی زۆر کۆتایی نییە .و زۆر خوێندن ماندووبوونی گۆشتە. 13با گوێ لە کۆتایی هەموو بابەتەکە بگرین :لە خودا بترسن و فەرمانەکانی جێبەجێ بکەن ،چونکە ئەمە ئەرکی هەموو مرۆڤە. 14چونکە خودا هەموو کارێک دەگەیەنێتە دادگا ،لەگەڵ هەموو شتێکی نهێنی ،جا چاکە یان خراپە.