2مێژوو بەشی یەکەم 1سلێمان کوڕی داود لە شانشینی خۆیدا بەهێزتر بوو ،یەزدانی پەروەردگاری لەگەڵیدا بوو و زۆر گەورەی کرد. 2ئینجا سلێمان بە هەموو ئیسرائیل و سەرکردەکانی هەزاران و سەدان کەس و دادوەرەکان و هەر حاکمێک لە هەموو ئیسرائیل ،سەرۆک باوباپیرانی قسەی کرد. 3سلێمان و هەموو جەماعەتەکەی لەگەڵیدا چوونە ئەو شوێنە بەرزەی کە لە گیبعۆن بوو .چونکە چادری کۆبوونەوەی خودا لەوێ بوو ،کە موسا خزمەتکاری یەزدان لە بیابان دروستی کردبوو. 4بەڵم داود سندوقی خودای لە قیریەت یەعاریمەوە بەرزکردەوە بۆ ئەو شوێنەی کە داود بۆی ئامادە کردبوو ،چونکە لە ئۆرشەلیم چادرێکی بۆ هەڵدابوو. 5هەروەها ئەو قوربانگایە مسییەی کە بەزەلەیلی کوڕی ئوری کوڕی حور دروستی کردبوو ،لەبەردەم چادرەکەی یەزدان دانا ،سلێمان و کۆبوونەوەکە بەدوایدا دەگەڕان. 6سلێمان بەرەو ئەوێ سەرکەوت بۆ قوربانگا مسییەکان لەبەردەم یەزدان ،کە لە چادرەکەی چاوپێکەوتن بوو ،هەزار قوربانی سووتاندنی لەسەر پێشکەش کرد. 7لەو شەوەدا خودا بۆ سلێمان دەرکەوت و پێی گوت« :داوا بکە چیت پێ بدەم». 8سلێمان بە خودای گوت« :زۆر بەزەییتان بە داودی باوکم دا و منت کردە پاشایەتی لە جیاتی ئەو». 9ئێستا ئەی یەزدانی پەروەردگار ،با بەڵێنەکەت بە داودی باوکم چەسپاو بێت ،چونکە تۆ منت کردە پاشای گەلێک کە وەک تۆزی زەوی زۆرە. 10ئێستا حیکمەت و زانستم پێ بدە ،تا بچمە دەرەوە و بێمە ژوورەوە لەبەردەم ئەم گەلەدا ،چونکە کێ دەتوانێت حوکم لەسەر ئەم گەلەت بدات کە ئەوەندە گەورەیە؟ 11خودا بە سلێمانى فەرموو« :چونکە ئەمە لە دڵتدا بوو ،نە داوای دەوڵەمەندی و سامان و شەرەف و ژیانی دوژمنەکانت نەکردووە و هێشتا داوای تەمەن درێژت نەکردووە .بەڵم داوای حیکمەت و زانستت بۆ خۆت کردووە ،تاکو دادوەری گەلەکەم بکەیت ،کە تۆم کردۆتە پاشا. 12حیکمەت و زانست پێت بەخشراوە .من دەوڵەمەندی و سامان و شەرەفت پێدەدەم ،کە هیچ کام لە پاشاکانی پێش تۆ نەیانبووە و لە دوای تۆش هاوشێوەی ئەوان نابێت. 13ئینجا سلێمان لە گەشتەکەیەوە بۆ ئەو شوێنە بەرزەی کە لە گبعون بوو بۆ ئۆرشەلیم ،لە پێش چادرەکەی چاوپێکەوتنەوە هات و پاشایەتی ئیسرائیل بوو. 14سلێمان گالیسکە و سوارەکانی کۆکردەوە ،هەزار و چوار سەد گالیسکە و دوانزە هەزار سوارەکانی هەبوو ،لە شارەکانی گالیسکە و لەگەڵ پاشا لە ئۆرشەلیم دایاننا. 15پاشا زیو و زێڕی لە ئۆرشەلیم وەک بەرد زۆر کرد و دار سێدارەکانیش وەک دار سیکۆمۆرەکانی کرد کە لە دۆڵەکەدا زۆرن. 16سلێمان ئەسپەکانی لە میسرەوە هێنایە دەرەوە و نێڵی کەتان ،بازرگانانی پاشا نێڵی کەتانیان بە نرخێک وەرگرت. 17ئینجا گالیسکەیەکیان لە میسرەوە هێنایە دەرەوە بە شەش سەد شیکڵ زیو و ئەسپێکیان بە سەد و پەنجا ،بەم شێوەیە ئەسپیان بۆ هەموو پاشاکانی هیتی و پاشاکانی شام هێنایە دەرەوە. بەشی دووەم 1سلێمان بڕیاریدا خانوویەک بۆ ناوی یەزدان دروست بکات و خانوویەک بۆ شانشینی خۆی دروست بکات. 2سلێمان هەشت هەزار و دە هەزار پیاوی گوت کە بارگرانی هەڵبگرن و هەشتا هەزار کەسی لە شاخەکەدا بڕین و سێ هەزار و شەش سەد کەسیش بۆ سەرپەرشتیکردنیان. 3سلێمان نارد بۆ هورامی پاشای سور و گوتی« :وەک چۆن مامەڵەت لەگەڵ داودی باوکم کرد و دار سێدارت بۆ نارد بۆ ئەوەی خانوویەکی بۆ دروست بکات بۆ ئەوەی تێیدا نیشتەجێ بێت ،بە هەمان شێوە مامەڵەم لەگەڵ بکە». 4سەیرکە ،ماڵێک بۆ ناوی یەزدانی پەروەردگارم دروست دەکەم ،بۆ ئەوەی تەرخان بکەم و بخورێکی شیرین لەبەردەمیدا بسوتێنم ،بۆ نانی نمایشی بەردەوام و بۆ قوربانی سووتاندن بەیانیان و ئێواران ،لە شەممە و مانگە نوێکان و لە جەژنە پیرۆزەکانی یەزدانی پەروەردگارمان . ئەمە فەرمانێکە بۆ هەمیشە بۆ ئیسرائیل. 5ئەو خانووەی کە دروستی دەکەم گەورەیە ،چونکە خودای ئێمە لە هەموو خوداوەندەکان گەورەیە. 6بەڵم کێ دەتوانێت ماڵێکی بۆ دروست بکات ،لە کاتێکدا ئاسمان و ئاسمانی ئاسمانەکان ناتوانن لەخۆی بگرن؟ کەواتە من کێم بۆ ئەوەی ماڵێکی بۆ دروست بکەم ،تەنها قوربانی سووتاندن لەبەردەمیدا نەبێت؟ 7بۆیە ئێستا پیاوێکم بۆ بنێرە کە فێڵباز بێت لە ئاڵتون و زیو و مس و ئاسن و وەنەوشەیی و سوور و شین کار بکات و بتوانێت لەگەڵ ئەو فێڵبازانەی لەگەڵمن لە یەهودا و ئۆرشەلیم ،کە داود باوکم دابینی کردوون ،بتوانێت بگۆڕێت. 8هەروەها دار سێدار و دارە دارە دار و دار چرچ و لۆچم بۆ بنێرە بۆ دەرەوەی لوبنان ،چونکە دەزانم خزمەتکارەکانت لە لوبنان شارەزا دەبن لە بڕینی دار .ئینجا خزمەتکارەکانم لەگەڵ خزمەتکارەکانت دەبن. 9تەنانەت بۆ ئەوەی دارەکانم زۆر ئامادە بکەن ،چونکە ئەو خانووەی کە خەریکە دروستی دەکەم گەورەیەکی سەرسوڕهێنەر دەبێت.
2مێژوو
10بیست هەزار پێوەر گەنمی لێدراو و بیست هەزار پێوەر جۆ و بیست هەزار حەمام شەراب و بیست هەزار حەمام ڕۆن دەدەم بە خزمەتکارەکانت کە داربڕەکانن. 11ئینجا هورامی پاشای سور بە نووسراو وەڵمی دایەوە کە بۆ سلێمان ناردبووی« :لەبەرئەوەی یەزدان گەلەکەی خۆشویستووە ،تۆی کردووە بە پاشا بەسەریاندا». 12حورامیش گوتی« :ستایش بۆ یەزدانی پەروەردگاری ئیسرائیل ،کە ئاسمان و زەوی دروستکردووە ،کوڕێکی ژیری بە داود پاشا بەخشیوە ،کە بە وریایی و تێگەیشتن ،ماڵێک بۆ یەزدان دروست بکات و ماڵێک بۆ شانشینی خۆی دروست بکات». 13ئێستاش پیاوێکی فێڵبازم ناردووە ،کە خاوەنی تێگەیشتنە ،لە هی هورامی باوکم. 14کوڕی ژنێک لە کچانی دان و باوکی پیاوێکی خەڵکی سور بوو ،شارەزا بوو لە کاری زێڕ و زیو و مس و ئاسن و بەرد و دار و وەنەوشەیی و شین و کەتانێکی ورد و سوور .هەروەها بۆ گۆڕکردنی هەر جۆرە نەخشاندنێک و بۆ دۆزینەوەی هەموو پیلنێک کە بۆی دەکرێت ،لەگەڵ فێڵبازەکانت و لەگەڵ فێڵبازەکانی داودی باوکت پەروەردگارم. 15با گەنم و جۆ و ڕۆن و شەراب کە گەورەکەم باسی کردووە ،با بۆ خزمەتکارەکانی بنێرێت. 16ئێمە دار لە لوبنان دەبڕین ،ئەوەندەی پێویستت پێیەتی ،بە شلە لە دەریاوە بۆت دەهێنین بۆ یۆپا .ئینجا دەیبەی بۆ ئۆرشەلیم». 17سلێمان هەموو ئەو بێگانەییانەی لە خاکی ئیسرائیلدا بوون ژمارەیان کرد ،بەپێی ئەو ژمارەیەی کە داودی باوکی پێی ژماردن .سەد و پەنجا هەزار و سێ هەزار و شەش سەد کەسیش دۆزرانەوە. 18حەشتا هەزار و دە هەزاریان دانا بۆ ئەوەی بارگرانی بن و حەشتا هەزاریشیان بۆ بڕین لە شاخ و سێ هەزار و شەش سەد چاودێر بۆ ئەوەی کارێک بۆ گەلەکە دابنێن. بەشی سێیەم 1ئینجا سلێمان دەستی کرد بە دروستکردنی ماڵی یەزدان لە ئۆرشەلیم لە چیای مۆریا ،لەوێ یەزدان بۆ داودی باوکی دەرکەوت ،لەو شوێنەی کە داود لە کۆشکی ئۆرنانی یەبوسی ئامادەی کردبوو. 2لە دووەم ڕۆژی مانگی دووەمدا ،لە ساڵی چوارەمی حوکمڕانیدا دەستی بە بیناسازی کرد. 3ئەمانە ئەو شتانەن کە سلێمان بۆ دروستکردنی ماڵی خودا ڕێنمایی کرا .درێژییەکەی بە باڵ دوای پێوەرەکەی یەکەم هەشت باڵ و پانییەکەی بیست باڵ بوو. 4ئەو پەنجەرەی پێشەوەی ماڵەکە بوو ،درێژییەکەی بەپێی پانی ماڵەکە بوو ،بیست باڵ و بەرزییەکەی سەد و بیست باڵ بوو ،ناوەوەی بە زێڕی پاک داپۆشی. 5ماڵە گەورەکەی بە دار دارە دارە ،کە بە زێڕی ورد داپۆشی و دارخورما و زنجیری لەسەر دانا. 6ماڵەکەی بە بەردی بەنرخ بۆ جوانی ڕازاندەوە ،زێڕەکەش زێڕی پەروایم بوو. 7هەروەها ماڵەکە و دارە و دار و دیوارەکانی و دەرگاکانی بە زێڕ داپۆشی .و کەڕوبی نەخشێنراو لەسەر دیوارەکان. 8ئینجا پیرۆزترین خانووی دروستکرد ،درێژییەکەی بەگوێرەی پانی ماڵەکە بوو ،بیست باڵ و پانییەکەی بیست باڵ بوو ،بە زێڕی ورد داپۆشی ،کە دەکاتە شەش سەد تەلەنت. 9کێشی بزمارەکان پەنجا شیقل زێڕ بوو .ژوورەکانی سەرەوەی بە زێڕ داپۆشی. 10لە پیرۆزترین ماڵدا دوو کەڕوبی دروستکرد کە بە شێوەی وێنە دروستکرابوو و بە زێڕ دایانپۆشی. 11باڵەکانی کەڕوبەکان بیست باڵ درێژ بوون ،باڵێکی کەڕوبێک پێنج باڵ بوو و دەگەیشتە دیواری ماڵەکە ،باڵەکەی دیکەش پێنج باڵ بوو و دەگەیشتە باڵەکەی کەڕوبەکەی تر. 12باڵێکی کەڕوبەکەی دیکە پێنج باڵ بوو و دەگەیشتە دیواری ماڵەکە ،باڵەکەی دیکەش پێنج باڵ بوو ،بە باڵەکەی کەڕوبەکەی دیکە دەبەسترێتەوە. 13باڵی ئەم کەڕوبانە بیست باڵ درێژ بووەوە ،لەسەر پێیان وەستابوون و ڕوویان لە ناوەوە بوو. 14پەردەکەی لە شین و وەنەوشەیی و سوور و کەتانێکی ورد دروست کرد و کەڕوبی لەسەر دروست کرد. 15هەروەها لەبەردەم ماڵەکەدا دوو ستوونی دروستکرد کە بەرزییەکەی سی و پێنج باڵ بوو ،سەری هەریەکەیان پێنج باڵ بوو. 16زنجیرەکانی وەک لە پەرستگاکەدا دروست کرد و لەسەر سەری ستوونەکان داینا .سەد هەناریشی دروست کرد و لەسەر زنجیرەکانی دانا. 17ستوونەکانی لەبەردەم پەرستگاکەدا بەرزکردەوە ،یەکێکیان لەلی ڕاست و ئەوی دیکەیان لەلی چەپ .ناوی ئەوی لی ڕاستی یاخین و ناوی بۆئازی لی چەپ. بەشی چوارەم 1قوربانگایەکیشی لە مس دروست کرد ،درێژییەکەی بیست باڵ و پانییەکەی بیست باڵ و بەرزییەکەی دە باڵ بوو. 2هەروەها دەریایەکی تواوەی دروستکرد کە دە باڵ بوو لە لێوارەوە تا لێوار ،لە کۆسپەوە و بەرزییەکەی پێنج باڵ بوو .هێڵێکی سی باڵیش بە دەوریدا دەسوڕایەوە. 3لە ژێرەوەیدا هاوشێوەی گا هەبوو کە بە دەوریدا دەسوڕایەوە ،دە لە باڵێکدا دەوری دەریایان دەدا .دوو ڕیز گا فڕێدرابوون ،کاتێک فڕێدرابوو. 4لەسەر دوانزە گا وەستابوو ،سێیان بەرەو باکوور و سێیان بەرەو ڕۆژئاوا و سێیان بەرەو باشوور و سێشیان بەرەو ڕۆژهەڵت، دەریاکەیان لەسەرەوە بوو و هەموو بەشەکانی دواوەیان بەرەو ناوەوە بوو.
2مێژوو
5ئەستوورییەکەی دەستێک بوو ،لێوارەکەی وەک کاری لێواری جامێک بوو ،گوڵی سوسنی لەسەر بوو .و سێ هەزار حەمام وەرگرت و گرتبوو. 6دە مەنجەڵیشی دروست کرد و پێنجی خستە دەستی ڕاست و پێنج لە دەستی چەپ ،بۆ ئەوەی تێیدا بشۆردرێت ،ئەو شتانەی کە بۆ قوربانی سووتاندن پێشکەشیان دەکرد ،تێیدا دەیانشۆرد .بەڵم دەریاکە بۆ کاهینەکان بوو کە خۆیان تێدا بشۆن. 7دە مۆمدانەکەی لە زێڕ بەپێی شێوەی خۆیان دروست کرد و لە پەرستگاکە دایاننا ،پێنجیان لە لی ڕاست و پێنج لە لی چەپ. 8هەروەها دە مێزی دروست کرد و لە پەرستگاکەدا دانا ،پێنجیان لە لی ڕاست و پێنج لە لی چەپ .سەد قاوەشی لە زێڕ دروست کرد. 9هەروەها حەوشەی کاهینەکان و حەوشەی گەورە و دەرگای حەوشەکەی دروست کرد و دەرگاکانی بە مس داپۆشی. 10دەریای لە لی ڕاستی کۆتایی ڕۆژهەڵت و بەرامبەر باشوور دانا. 11حورام مەنجەڵ و شۆفڵ و کۆپانەکانی دروست کرد .حورام ئەو کارەی تەواو کرد کە بۆ پاشا سلێمان بۆ ماڵی خودا بیکات. 12واتە دوو ستوون و پۆمێلەکان و تاجە گوڵینەکان کە لەسەر لوتکەی دوو ستوونەکە بوون و دوو تاجە گوڵینە بۆ داپۆشینی دوو پۆمێلەکانی سەری ستوونەکان. 13چوار سەد هەنار لەسەر دوو تاجە گوڵینە .دوو ڕیز هەنار لەسەر هەر تاجە گوڵینەیەک ،بۆ داپۆشینی دوو پۆمێلی ئەو تاجە گوڵینەی کە لەسەر ستوونەکان بوون. 14بنچینەی دروست کرد و چەقۆی لەسەر بنکەکانی دروست کرد. 15دەریایەک و دوانزە گا لە ژێرەوەیدا. 16هەروەها مەنجەڵ و شۆفڵ و چەقۆی گۆشت و هەموو ئامێرەکانیان بۆ ماڵی یەزدان لە مسی گەشاوە بۆ پاشا سلێمان دروست کرد. 17پاشا لە دەشتی ئوردن فڕێیدا ،لە زەوییە گڵینەکەی نێوان سوکۆت و زەردەتا. 18بەم شێوەیە سلێمان هەموو ئەم قاپانەی بە زۆری دروست کرد ،چونکە کێشی مسەکە نەدەدۆزرایەوە. 19سلێمان هەموو ئەو کەلوپەلنەی بۆ ماڵی خودا دروست کردبوو ،هەروەها قوربانگا زێڕینەکە و ئەو مێزانەی کە نانی نمایشی لەسەر دانرابوو. 20هەروەها چرادانەکان لەگەڵ چراکانیان ،بۆ ئەوەی وەک چۆن لەبەردەم پەرستگاکەدا بسووتێن ،لە زێڕی پاک. 21گوڵەکان و چراکان و چەقۆکان لە زێڕ و زێڕی تەواو دروستکراون. 22چەقۆ و کەوچک و کەوچک و بخورەکان لە زێڕی پاک دروستکرابوون ،دەرگای ماڵەکە و دەرگای ناوەوەی بۆ پیرۆزترین شوێن و دەرگای ماڵی پەرستگا لە زێڕ بوو. بەشی پێنجەم 1بەم شێوەیە هەموو ئەو کارانەی سلێمان بۆ ماڵی یەزدان کردبووی تەواو بوو ،سلێمان هەموو ئەو شتانەی هێنا کە داودی باوکی تەرخان کردبوو .زیو و زێڕ و هەموو ئامێرەکانیشی خستە نێو گەنجینەکانی ماڵی خودا. 2ئینجا سلێمان پیرەکانی ئیسرائیل و هەموو سەرۆک هۆزەکانی سەرۆکی باوباپیرانی نەوەی ئیسرائیل کۆکردەوە بۆ ئۆرشەلیم ،بۆ ئەوەی سندوقی پەیمانی یەزدان لە شاری داود کە سییۆنە دەربهێنن. 3بۆیە هەموو پیاوانی ئیسرائیل لە جەژنی مانگی حەوتەمدا بۆ لی پاشا کۆبوونەوە. 4هەموو پیرەکانی ئیسرائیل هاتن .لێڤییەکان سندوقەکەیان هەڵگرت. 5سندوق و چادری کۆبوونەوە و هەموو ئەو کەلوپەلە پیرۆزانەی کە لە چادرەکەدا بوون ،کاهینەکان و لێڤیەکان هێنایانە سەرەوە. 6هەروەها پاشا سلێمان و هەموو کۆبوونەوەی ئیسرائیل کە لەبەردەم کەشتییەکەدا بۆی کۆبوونەتەوە ،مەڕ و گایان کردە قوربانی ،کە نەدەتوانرا بزانرێن و نە ژمارەیان لەبەر زۆری بوو. 7کاهینەکان سندوقی پەیمانی یەزدانیان هێنایە شوێنی خۆی ،بۆ پەرستگای ماڵەکە ،بۆ شوێنی پیرۆزترین ،لە ژێر باڵی کەڕوبەکاندا. 8چونکە کەڕوبەکان باڵەکانیان بەسەر شوێنی سندوقەکەدا بڵوکردەوە و کەڕوبەکان سندوقەکە و دارەکانیان لە سەرەوە داپۆشیبوو. 9ئینجا دارەکانی کەشتیەکەیان دەرهێنا ،تا سەری دارەکان لە سندوقەکەوە لەبەردەم پەرستگاکەدا ببینرێت .بەڵم بەبێ ...وە تا ئەمڕۆش لەوێیە. 10هیچ شتێک لەناو سندوقەکەدا نەبوو جگە لەو دوو تەختەیەی کە موسا لە حۆرب لەسەری دانابوو ،کاتێک یەزدان پەیمانی لەگەڵ نەوەی ئیسرائیلدا بەست ،کاتێک لە میسر هاتنە دەرەوە. 11کاتێک کاهینەکان لە شوێنی پیرۆز هاتنە دەرەوە ،چونکە هەموو کاهینەکانی ئامادەبوو پیرۆزکرابوون و ئەو کاتە چاوەڕێیان نەدەکرد. 12هەروەها لێڤییەکانیش کە گۆرانیبێژ بوون ،هەموویان لە ئاساف و حەمان و یەدوتۆن و کوڕەکانیان و براکانیان کە کەتانێکی سپییان لەبەردا بوو ،سەمبڵ و زبور و چەپکە گوڵیان لەبەردا بوو ،لە کۆتایی ڕۆژهەڵتی قوربانگاکە وەستابوون و سەد و بیست کاهینیش لەگەڵیاندا شمشاڵیان لێدەدا). 13هەروەک چۆن شمشاڵژەنەکان و گۆرانیبێژەکان وەک یەک دەنگیان لێدا ،لە ستایشکردن و سوپاسکردنی یەزدان .کاتێک بە شمشاڵ و سەمبڵ و ئامێری مۆسیقا دەنگیان بەرزکردەوە و ستایشیان بۆ یەزدان کرد و گوتیان« :چونکە چاکە ».چونکە میهرەبانییەکەی بۆ هەتاهەتایە، ئەو کاتە ماڵەکە پڕ بوو لە هەورێک ،ماڵی یەزدان. 14کاهینەکان بەهۆی هەورەکەوە نەیانتوانی بۆ خزمەتکردن بوەستن ،چونکە شکۆمەندی یەزدان ماڵی خودای پڕکردبوو. بەشی شەشەم 1ئینجا سلێمان گوتی« :یەزدان فەرموویەتی لە تاریکی ئەستووردا نیشتەجێ دەبێت».
2مێژوو
2بەڵم من ماڵێکم بۆ دروست کردووە بۆ نیشتەجێبوون و شوێنی نیشتەجێبوونت بۆ هەمیشە. 3پاشا ڕووی گۆڕی و بەرەکەتی خستە سەر هەموو کۆبوونەوەی ئیسرائیل ،هەموو کۆبوونەوەی ئیسرائیل وەستان. 4ئینجا گوتی« :ستایش بۆ یەزدانی پەروەردگاری ئیسرائیل ،کە بە دەستەکانی ئەوەی بە دەمی خۆی بە داودی باوکم گوتبووی جێبەجێ کرد. 5لەو ڕۆژەوەی کە گەلەکەمم لە خاکی میسر دەرهێنا ،هیچ شارێکم لە نێو هەموو هۆزەکانی ئیسرائیل هەڵنەبژارد بۆ ئەوەی خانوویەکی تێدا دروست بکەم ،بۆ ئەوەی ناوم لەوێ بێت .منیش هیچ کەسێکم هەڵنەبژارد بۆ ئەوەی ببێتە فەرمانڕەوای گەلەکەم ئیسرائیل. 6بەڵم من ئۆرشەلیمم هەڵبژارد بۆ ئەوەی ناوم لەوێ بێت .داودم هەڵبژارد بۆ ئەوەی سەرپەرشتی گەلەکەمی ئیسرائیل بێت. 7لە دڵی داودی باوکمدا بوو کە خانوویەک بۆ ناوی یەزدانی پەروەردگاری ئیسرائیل دروست بکات. 8بەڵم یەزدان بە داودی باوکمی گوت« :بەو پێیەی لە دڵتدا بوو خانوویەک بۆ ناوم دروست بکەیت ،چاکەت کرد ،چونکە لە دڵتدا بوو. 9بەڵم ماڵەکە دروست ناکەیت .بەڵم کوڕەکەت کە لە کەمەرتەوە دێتە دەرەوە ،ماڵەکە بۆ ناوی من دروست دەکات. 10بۆیە یەزدان قسەی خۆی جێبەجێ کرد ،چونکە من لە ژووری داودی باوکم هەستامەوە و لەسەر تەختی ئیسرائیل دانیشتووم ،وەک یەزدان بەڵێنی دابوو و ماڵەکەم بۆ ناوی یەزدانی پەروەردگاری ئیسرائیل دروست کردووە. 11سندوقی یەزدانم تێدا داناوە کە پەیمانی یەزدان لەگەڵ نەوەی ئیسرائیلدا کردوویەتی. 12لەبەردەم قوربانگای یەزدان لەبەردەم هەموو کۆبوونەوەی ئیسرائیل وەستا و دەستەکانی درێژ کرد. 13سلێمان داسەپانێکی مسزی دروست کردبوو کە درێژییەکەی پێنج باڵ و پانی پێنج باڵ و بەرزی سێ باڵ بوو و لە ناوەڕاستی حەوشەکەدا دانابوو ،لەسەری وەستابوو و لەسەر ئەژنۆکانی لەبەردەم هەموو کۆبوونەوەی ئیسرائیلدا ئەژنۆی دابوو و دەستەکانی بەرەو ئاسمان بڵوکردەوە. 14گوتی« :ئەی یەزدانی پەروەردگاری ئیسرائیل ،هیچ خودایەک وەک تۆ لە ئاسمان و لە زەویدا نییە .پەیمان دەپارێزن و بەزەیی بە خزمەتکارەکانتدا دەڕۆن ،کە بە هەموو دڵیان لەبەردەمتدا دەڕۆن. 15تۆ ئەوەی بەڵێنت پێدابوو لەگەڵ داودی باوکم ،خزمەتکارەکەت جێبەجێ کرد .بە دەمت قسەت کرد و بە دەستی خۆت جێبەجێت کرد، وەک ئەمڕۆ. 16ئێستا ئەی یەزدانی پەروەردگاری ئیسرائیل ،ئەوەی بەڵێنت پێدابوو لەگەڵ داودی باوکم ،خزمەتکارەکەت بپارێزە و بڵێ' :پیاوێک لەبەردەممدا شکست ناهێنێت لەسەر تەختی ئیسرائیل دابنیشێت .بەڵم منداڵەکانت ئاگاداری ڕێگاکەیان بن بۆ ئەوەی بە یاساکەمدا بڕۆن، وەک چۆن تۆ پێش من ڕۆیشتووی. 17ئەی یەزدانی پەروەردگاری ئیسرائیل ،با قسەکەت پشتڕاست بێتەوە کە بە داودی بەندەکەت گوتت. 18بەڵم ئایا خودا بەڕاستی لەگەڵ مرۆڤەکان لەسەر زەوی دەژی؟ سەیرکە ،ئاسمان و ئاسمانی ئاسمانەکان ناتوانن تۆ لەخۆ بگرن؛ چەندە کەمتر ئەم خانووە کە من دروستم کردووە! 19کەواتە ڕێز لە دوعای بەندەکەت و پاڕانەوەکەی بگرە ،ئەی یەزدانی پەروەردگارم ،بۆ گوێگرتن لەو هاوار و دوعایەی کە بەندەکەت لەبەردەمتدا دەیکات. 20تا شەو و ڕۆژ چاوەکانت لەسەر ئەم ماڵە کراوە بن ،لەسەر ئەو شوێنەی کە وتت ناوی خۆت لەوێ دادەنێیت .بۆ گوێگرتن لەو دوعایەی کە بەندەکەت بەرەو ئەم شوێنە دەیکات». 21بۆیە گوێ لە پاڕانەوەکانی خزمەتکارەکەت و گەلەکەت ئیسرائیل بگرە کە بەرەو ئەم شوێنە دەیکەن .کاتێک گوێت لێ بوو ،لێی خۆشبە. 22ئەگەر کەسێک لە بەرامبەر دراوسێکەیدا گوناه بکات و سوێندی لەسەر بخرێت و سوێندەکەی بخوات و سوێندەکەش هاتە بەردەم قوربانگاکەت لەم ماڵەدا. 23ئینجا لە ئاسمانەوە گوێ بگرە و بیکە و دادوەری بە خزمەتکارەکانت بکە ،بە تۆڵەسەندنەوەی خراپەکار و پاداشتی ڕێگاکەی لەسەر سەری خۆی .و بە ڕاستودروست زانینی ڕاستودروست ،بە پێدانی بە پێی ڕاستودروستی خۆی. 24ئەگەر گەلەکەت ئیسرائیل لەبەردەم دوژمن خراپتر بێت ،چونکە گوناهیان بەرامبەرت کردووە .دەگەڕێتەوە و دان بە ناوتدا دەنێت و لەم ماڵەدا لەبەردەمتدا نوێژ و پاڕانەوە دەکات. 25ئینجا لە ئاسمانەوە گوێ بگرە و لە گوناهی گەلی ئیسرائیل خۆشبە و بیانگەڕێنەرەوە بۆ ئەو خاکەی کە بە ئەوان و باوباپیرانیان داوتە. 26کاتێک ئاسمان داخراوە و باران نەبارێت ،چونکە گوناهیان بەرامبەرت کردووە .بەڵم ئەگەر بەرەو ئەم شوێنە نوێژ بکەن و دان بە ناوی تۆدا بنێن و لە گوناهەکانیان بگەڕێنەوە ،کاتێک تۆ ئازاریان دەدەیت. 27ئینجا لە ئاسمانەوە گوێ بگرە و لە گوناهی خزمەتکارەکانت و گەلەکەت ئیسرائیل خۆشبە ،کاتێک فێری ئەو ڕێگایە باشەت کرد کە تێیدا دەڕۆن .و باران ببارێنە سەر خاکەکەت ،کە بە گەلەکەت بەخشیوە بۆ میرات. 28ئەگەر لە خاکەکەدا کەمیی هەبوو ،ئەگەر تاعون ،ئەگەر تەقینەوە ،یان کۆپان ،جرج و کۆتر هەبوو .ئەگەر دوژمنەکانیان لە شارەکانی خاکەکەیان گەمارۆیان بدەن؛ هەر ئازارێک یان هەر نەخۆشییەک هەبێت: 29ئینجا چ دوعایەک یان چ دوعایەک لە هەر کەسێک یان هەموو گەلەکەت ئیسرائیل دەکرێت ،کاتێک هەرکەسێک ئازاری خۆی و خەم و پەژارەی خۆی بزانێت و دەستەکانی لەم ماڵەدا درێژ بکاتەوە. 30ئینجا لە ئاسمانەوە گوێ لە شوێنی نیشتەجێبوونت بگرە و لێی خۆشبە و بە پێی هەموو ڕێگاکانی پاداشتی هەر کەسێک بدەرەوە کە دڵی دەزانیت( .چونکە تۆ تەنها دڵی نەوەی مرۆڤەکان دەناسیت): 31بۆ ئەوەی لە تۆ بترسن و بە ڕێگاکانتدا بڕۆن ،تا لەو خاکەدا دەژین کە تۆ بە باوباپیرانمانت داوە. 32هەروەها سەبارەت بەو نامۆیە کە لە گەلەکەت ئیسرائیل نییە ،بەڵکو لە وڵتێکی دوورەوە هاتووە لە پێناو ناوی گەورەت و دەستی بەهێز و قۆڵی درێژت .ئەگەر هاتن لەم ماڵەدا نوێژ بکەن؛ 33پاشان لە ئاسمانەکانەوە و لە شوێنی نیشتەجێبوونتەوە گوێ بگرە و بەپێی هەموو ئەو شتانە بکە کە نامۆ بانگت دەکات .بۆ ئەوەی هەموو گەلی سەر زەوی ناوی تۆ بزانن و لە تۆ بترسن ،وەک گەلەکەت ئیسرائیل و بزانن کە ئەم خانووەی من دروستم کردووە بە ناوی تۆ ناونراوە.
2مێژوو
34ئەگەر گەلەکەت بەو ڕێگایەی کە تۆ دەیاننێری ،بچنە دەرەوە بۆ شەڕکردن لەگەڵ دوژمنەکانیان و بەرەو ئەم شارە کە هەڵتبژاردووە و ئەو خانووەی کە بۆ ناوی تۆ دروستم کردووە ،دوعات لێ بکەن. 35ئینجا لە ئاسمانەوە گوێ لە دوعا و پاڕانەوەیان بگرە و دۆسیەکەیان بپارێزە. 36ئەگەر گوناهیان بەرامبەرت کرد ،چونکە کەس نییە گوناه نەکات ،لێیان توڕە بوویت و تەسلیمی دوژمنەکانیان بکەن و بە دیل بیانبەن بۆ خاکێکی دوور و نزیک. 37بەڵم ئەگەر خۆیان لەو خاکەدا بیربکەنەوە کە بە دیل گیراون و لە خاکی دیلەکەیاندا بگەڕێنەوە و دوعات لێ بکەن و بڵێن :گوناهمان کردووە ،هەڵەمان کردووە و خراپەمان کردووە. 38ئەگەر بە هەموو دڵ و بە هەموو گیانیان لە خاکی دیلبوونیان کە بە دیلیان بردوون بۆ لی تۆ و بەرەو خاکەکەیان کە تۆ بە باوباپیرانیان داوتە و بەرەو ئەو شارەی کە هەڵتبژاردووە و بەرەو ئەو ماڵەی کە بۆ ناوی تۆ دروستم کردووە ،دوعا بکەن. 39ئینجا لە ئاسمانەکانەوە و لە شوێنی نیشتەجێبوونتەوە گوێ لە نوێژ و پاڕانەوەکانیان بگرە و دۆسیەکەیان بپارێزە و لە گەلەکەت خۆشبە کە گوناهیان بەرامبەرت کردووە. 40ئێستا خودایە گیان ،لێت دەپاڕێمەوە ،با چاوەکانت کراوە بن و با گوێچکەکانت ئاگاداری ئەو دوعایە بن کە لەم شوێنە دەکرێت. 41ئێستا ئەی یەزدانی پەروەردگار ،تۆ و سندوقی هێزەکەت هەستە بۆ شوێنی پشوودانەکەت ،با کاهینەکانت ،ئەی یەزدانی پەروەردگار، ڕزگاربوون لەبەر بکەن و پیرۆزەکانت بە چاکە شاد بن. 42ئەی یەزدانی پەروەردگار ،ڕووخساری مەسحکراوەکەت مەهێڵەرەوە ،میهرەبانییەکانی داود بەندەکەت لەبیر بکە. بەشی حەوتەم 1کاتێک سلێمان نوێژی تەواو کرد ،ئاگرەکە لە ئاسمانەوە هاتە خوارەوە و قوربانی سووتاندن و قوربانییەکانی سووتاند .شکۆمەندی یەزدان ماڵەکەی پڕ کرد. 2کاهینەکان نەیانتوانی بچنە ناو ماڵی یەزدان ،چونکە شکۆمەندی یەزدان ماڵی یەزدانی پڕکردبوو. 3کاتێک هەموو نەوەی ئیسرائیل بینیان چۆن ئاگرەکە دابەزیوە و شکۆمەندی یەزدان بەسەر ماڵەکەدا هاتووە ،لەسەر شەقامەکە بە ڕووخسارەوە کڕنۆشیان بردە سەر زەوی و پەرستشیان کرد و ستایشیان بۆ یەزدان کرد و گوتیان« :چونکە ئەو باشە .چونکە میهرەبانییەکەی بۆ هەتاهەتایە. 4پاشا و هەموو گەلەکە قوربانییان پێشکەش بە یەزدان کرد. 5پاشا سلێمان بیست و دوو هەزار گا و سەد و بیست هەزار مەڕی کردە قوربانی ،بەم شێوەیە پاشا و هەموو گەل ماڵی خودایان تەرخان کرد. 6کاهینەکانیش لە ئەرکەکانیان چاوەڕوان بوون ،لێڤییەکانیش بە ئامێری مۆسیقای یەزدان کە داودی پاشا بۆ ستایشکردنی یەزدان دروستی کردبوو ،چونکە میهرەبانییەکەی بۆ هەتاهەتایە بەردەوامە ،کاتێک داود بە خزمەتەکەیان ستایشی دەکرد .کاهینەکان شمشاڵیان لەبەردەمیان لێدا و هەموو ئیسرائیل وەستابوون. 7هەروەها سلێمان ناوەڕاستی حەوشەکەی کە لەبەردەم ماڵی یەزدان بوو پیرۆز کرد ،چونکە لەوێ قوربانی سووتاندن و چەوری قوربانییەکانی ئاشتی پێشکەش دەکرد ،چونکە قوربانگا مسییەکەی کە سلێمان دروستی کردبوو ،نەیتوانی قوربانی سووتاندن و قوربانییە گۆشتییەکان و چەورییەکانی وەربگرێت. 8هەروەها لە هەمان کاتدا سلێمان حەوت ڕۆژ جەژنەکەی بەڕێوەبرد و هەموو ئیسرائیل لەگەڵیدا کۆبوونەوەیەکی زۆر گەورە بوون ،لە هاتنە ژوورەوەی حەماتەوە تا ڕووباری میسر. 9لە ڕۆژی هەشتەمدا کۆبوونەوەیەکی پیرۆزیان کرد ،چونکە حەوت ڕۆژ تەرخانکردنی قوربانگاکەیان بەڕێوەبرد و حەوت ڕۆژ جەژنیان بەڕێوەبرد. 10لە بیست و بیست ڕۆژی سێهەمی مانگی حەوتەمدا گەلەکەی ڕەوانەی چادرەکانیان کرد ،دڵخۆش و دڵخۆش بوون بەهۆی ئەو چاکەیەی کە یەزدان بۆ داود و سلێمان و گەلەکەی ئیسرائیلی کرد. 11بەم شێوەیە سلێمان ماڵی یەزدان و ماڵی پاشای تەواو کرد ،هەموو ئەوەی هاتە دڵی سلێمان بۆ ئەوەی لە ماڵی یەزدان و ماڵەکەی خۆیدا بیکات ،بە سەرفرازییەوە جێبەجێی کرد. 12یەزدان شەوانە بۆ سلێمان دەرکەوت و پێی گوت« :من گوێم لە دوعاکەت بووە و ئەم شوێنەم بۆ خۆم هەڵبژاردووە بۆ ماڵی قوربانیکردن». 13ئەگەر ئاسمان دابخەم بۆ ئەوەی باران نەبارێت ،یان فەرمان بە جرجەکان بکەم خاکەکە بخۆن ،یان تاعون بۆ ناو گەلەکەم بنێرم. 14ئەگەر گەلەکەم کە بە ناوی منەوە بانگکراون ،خۆیان زەلیل بکەن و نوێژ بکەن و بەدوای ڕووخساری مندا بگەڕێن و لە ڕێگا خراپەکانیان بگەڕێنەوە .پاشان لە ئاسمانەوە گوێم لێدەبێت و لە گوناهیان خۆش دەبم و خاکەکەیان چاک دەکەمەوە. 15ئێستا چاوەکانم کراوە دەبن و گوێم بۆ ئەو دوعایە دەبێت کە لەم شوێنە دەکرێت. 16ئێستا ئەم ماڵەم هەڵبژارد و پیرۆزم کرد ،بۆ ئەوەی ناوم بۆ هەمیشە لەوێ بێت ،چاوەکانم و دڵم بۆ هەمیشە لەوێ دەبن. 17سەبارەت بە تۆ ،ئەگەر وەک داود باوکت لەبەردەممدا بڕۆن و بەپێی هەموو ئەو شتانەی کە فەرمانم پێکردوویت جێبەجێ بکەن و یاساکانم و حوکمەکانم جێبەجێ بکەن. 18پاشان تەختی شانشینی تۆ جێگیر دەکەم ،وەک چۆن لەگەڵ داودی باوکت پەیمانم بەستووە و دەڵێم' :پیاوێک لە ئیسرائیلدا شکست نایەت. 19بەڵم ئەگەر وازتان لێهێنا و واز لە ڕێساکانم و فەرمانەکانم هێنا کە لەبەردەمتان داناوە و بچن و خزمەتی خوداوەندەکانی تر بکەن و بیانپەرستن.
2مێژوو
20ئەو کاتە بە ڕەگ و ڕیشەکانیان لە خاکەکەم کە پێم بەخشیون ،هەڵیاندەکێشم .ئەم ماڵەش کە لە پێناو ناومدا پیرۆزم کردووە ،لە پێش چاومدا فڕێی دەدەم و دەیکەم بە پەند و قسەی لوەکی لەنێو هەموو گەلندا. 21ئەم ماڵە کە بەرزە ،دەبێتە جێگەی سەرسوڕمان بۆ هەر کەسێک کە بەلیدا تێدەپەڕێت .جا دەڵێت« :بۆچی یەزدان بەم شێوەیەی بەم خاکە و ئەم ماڵە کردووە؟» 22وەڵم دەدرێتەوە« :لەبەرئەوەی وازیان لە یەزدانی پەروەردگاری باوباپیرانیان هێنا ،کە ئەوانی لە خاکی میسر دەرهێنا و دەستیان بە خوداوەندەکانی ترەوە گرت و پەرستن و خزمەتیان کرد ،بۆیە هەموو ئەم خراپەیەی بەسەریاندا هێنا». بەشی هەشتەم 1لە کۆتایی بیست ساڵدا کە سلێمان ماڵی یەزدان و ماڵەکەی خۆی دروست کرد. 2ئەو شارانەی کە هورام بۆ سلێمان گەڕاندەوە ،سلێمان بینای کرد و نەوەی ئیسرائیلی تێدا نیشتەجێ کرد. 3سلێمان چووە حەماتزۆبا و سەرکەوتنی بەسەردا هێنا. 4تادمۆر لە بیابان و هەموو ئەو شارە کۆگاکراوانەی کە لە حەمات دروستی کرد ،دروست کرد. 5هەروەها بێتهۆرۆنی سەرەوە و بێتهۆرۆنی خوارەوەی شارەکانی سیاجکراو و دیوار و دەروازە و پەنجەرەی دروستکرد. 6بەعلەت و هەموو ئەو شارە کۆگایانەی کە سلێمان هەیبوو و هەموو شارەکانی گالیسکە و شارەکانی سوارەکان و هەموو ئەو شتانەی کە سلێمان ویستبووی لە ئۆرشەلیم و لوبنان و هەموو خاکی حوکمڕانیدا دروستی بکات. 7سەبارەت بە هەموو ئەو گەلەی کە لە حیتی و ئەمۆری و فەریزی و حیڤی و یەبوسی مابوونەوە ،کە لە ئیسرائیل نەبوون. 8بەڵم لە نەوەکانیان کە لە دوای ئەوان لە خاکەکەدا مابوونەوە و نەوەی ئیسرائیل نەیانبڕیوە ،سلێمان تا ئەمڕۆ باجیان دا. 9بەڵم سلێمان لە نەوەی ئیسرائیل هیچ خزمەتکارێکی بۆ کارەکەی دانەناوە .بەڵم ئەوان پیاوی جەنگاوەر و سەرۆکی سەرکردەکانی و سەرکردەی گالیسکە و سوارەکانی بوون. 10ئەمانە سەرۆکی ئەفسەرانی پاشا سلێمان بوون کە دوو سەد و پەنجا کەس بوون و فەرمانڕەوایی خەڵکیان دەکرد. 11سلێمان کچی فیرعەونی لە شاری داودەوە هێنایە دەرەوە بۆ ئەو ماڵەی کە بۆی دروست کردبوو ،چونکە گوتی« :ژنەکەم لە ماڵی داود پاشای ئیسرائیل نیشتەجێ نابێت ،چونکە ئەو شوێنانە پیرۆزن کە سندوقی یەزدان بۆی هاتووە». 12ئینجا سلێمان قوربانی سووتاندنی بۆ یەزدان لەسەر قوربانگاکەی یەزدان پێشکەش کرد کە لەبەردەم پەنجەرەی ماڵەکەدا دروستی کردبوو. 13هەر ڕۆژێک بە ڕێژەیەکی دیاریکراو ،بەپێی فەرمانی موسا ،لە ڕۆژانی شەممە و لە مانگە نوێکان و لە جەژنە پیرۆزەکاندا ،سێ جار لە ساڵێکدا ،لە جەژنی نانە بێ خەمیرەکان و لە جەژنی هەفتەکان و لە جەژنی چادرەکاندا. 14بەپێی ڕێبازی داود باوکی ،ڕیزەکانی کاهینەکانی بۆ خزمەتکردن و لێڤییەکانی بە ئەرکەکانیان دیاری کرد ،بۆ ئەوەی لەبەردەم کاهینەکاندا ستایش و خزمەت بکەن ،وەک ئەرکی هەموو ڕۆژێک ،دەروازەوانەکانیش بەپێی ڕێڕەوەکانیان لە هەموو دەروازەیەکدا ،چونکە داود پیاوی خودا بەم شێوەیە فەرمانی دابوو. 15لە فەرمانی پاشا بۆ کاهین و لێڤیەکان سەبارەت بە هیچ بابەتێک و گەنجینەکان دوور نەکەوتنەوە. 16هەموو کارەکانی سلێمان ئامادەکرابوون تا ڕۆژی بناغەکردنی پەرستگای یەزدان و تا تەواوبوونی .ئینجا ماڵی یەزدان تەواو بوو. 17پاشان سلێمان چووە ئەزیۆنگەبەر و ئێلۆت لە کەناری دەریا لە خاکی ئەدۆم. 18حورام بە دەستی خزمەتکارەکانی کەشتی و خزمەتکارەکانی کە زانیارییان لەسەر دەریا هەبوو ،بۆی نارد .لەگەڵ خزمەتکارەکانی سلێمان چوونە ئۆفیر و چوار سەد و پەنجا تاڵنتی زێڕیان لێ وەرگرت و هێنایان بۆ پاشا سلێمان. بەشی ٩ 1شاژنی شەبا کە ناوبانگ و ناوبانگی سلێمان بیست ،لەگەڵ کۆمەڵێکی زۆر و وشتر کە بەهارات و زێڕی زۆر و بەردی بەنرخیان هەڵگرتبوو ،هات بۆ ئەوەی سلێمان بە پرسیارە سەختەکان بپشکنێت. 2سلێمان هەموو پرسیارەکانی بۆ گێڕایەوە ،هیچ شتێک لە سلێمان شاراوە نەبوو کە پێی نەوتبێت. 3کاتێک شاژنی شەبا حیکمەتی سلێمان و ئەو ماڵەی بینی کە دروستی کردبوو. 4نانخواردنی سەر مێزەکەی و دانیشتنی خزمەتکارەکانی و خزمەتکارەکانی و جلوبەرگەکانیان .هەروەها جام هەڵگرەکانی و جلوبەرگەکانیان .و سەرکەوتنەکەی کە بەوەوە سەرکەوت بۆ ماڵی یەزدان .ئیتر ڕۆحێک لە ناویدا نەبوو. 5ئینجا بە پاشای گوت« :لە خاکی خۆمدا گوێم لە کارەکانت و حیکمەتەکانت بوو. 6بەڵم باوەڕم بە قسەکانیان نەکرد ،تا هاتم و چاوەکانم بینییان ،نیوەی گەورەیی حیکمەتەکەت پێم نەگوترا ،چونکە تۆ لەو ناوبانگە زیاتریت کە بیستوومە. 7بەختەوەران پیاوەکانت و بەختەوەرن ئەم خزمەتکارانەت کە بەردەوام لەبەردەمت وەستاون و گوێ لە حیکمەتەکانت دەگرن. 8ستایشی یەزدانی پەروەردگارت بێت کە پێی خۆش بوو تۆ لەسەر تەختەکەی دابنێیت و ببیتە پاشا بۆ یەزدانی پەروەردگارت ،چونکە خوداکەت ئیسرائیلی خۆشدەویست و بۆ هەمیشە جێگیریان بکات ،بۆیە تۆی کردە پاشا بەسەریاندا ،بۆ ئەوەی دادوەری و دادپەروەری بکەیت. 9سەد و بیست تاڵنتی زێڕ و بەهاراتێکی زۆر و بەردی بەنرخی بە پاشا بەخشی ،هیچ بەهاراتێکی لەو جۆرە نەبوو کە شاژنی شەبا پێیدا سلێمان پاشا. 10خزمەتکارەکانی هورام و خزمەتکارەکانی سلێمان کە زێڕیان لە ئۆفیرەوە هێنابوو ،دار و بەردی بەنرخیان هێنا.
2مێژوو
11پاشا لە درەختەکانی ئەلگوم تەراسەکانی بۆ ماڵی یەزدان و کۆشکی پاشا و چەپکە گوڵ و زبور بۆ گۆرانیبێژان دروست کرد ،پێشتر لە خاکی یەهودا هیچیان لەو جۆرە نەبینرا. 12پاشا سلێمان هەموو ئارەزووی خۆی بە شاژنی شەبا دەدا ،هەرچی داوای دەکرد ،جگە لەوەی بۆ پاشا هێنابووی .ئینجا گەڕایەوە و ڕۆیشت بۆ خاکەکەی خۆی ،خۆی و خزمەتکارەکانی. 13کێشی ئەو زێڕەی کە لە ماوەی ساڵێکدا بۆ سلێمان هاتبوو ،شەش سەد و هەشتا و شەش تاڵنتی زێڕ بوو. 14جگە لەوەی کە پیاوان و بازرگانان دەیانهێنا .هەموو پاشاکانی عەرەبستان و فەرمانڕەواکانی وڵت زێڕ و زیویان بۆ سلێمان هێنا. 15پاشا سلێمان دوو سەد ئامانجی لە زێڕی لێدراو دروست کرد ،شەش سەد شیکڵ زێڕی لێدراو بۆ ئامانجێک ڕۆیشت. 16سێ سەد قەڵغانی لە زێڕی لێدراو دروست کرد ،سێ سەد شیکڵ زێڕ بۆ قەڵغانێک بوو .پاشا لە ماڵی کێوی لوبنان دایاننا. 17پاشا تەختێکی گەورەی لە عاج دروستکرد و بە زێڕی پاک داپۆشی. 18شەش پلیکانە بۆ تەختەکە هەبوو ،کە پێڵوێکی زێڕینی هەبوو ،کە بە تەختەکە بەسترابووەوە و لە هەر لیەکی شوێنی دانیشتنەکە بەسترابوو ،دوو شێریش لە تەنیشت تەختەکانەوە وەستابوون. 19دوانزە شێر لەوێ لە لیەک و لە لیەکی دیکە لەسەر شەش پلیکانەکە وەستابوون .لە هیچ شانشینییەکدا هاوشێوەی دروست نەبووە. 20هەموو کەلوپەلی خواردنەوەکانی پاشا سلێمان لە زێڕ و هەموو کەلوپەلەکانی ماڵی کێوی لوبنان لە زێڕی پاک بوون ،هیچیان لە زیو نەبوون .لە سەردەمی سلێماندا هیچ شتێک نەبوو کە حسابی بۆ بکرێت. 21کەشتیەکانی پاشا لەگەڵ خزمەتکارەکانی هورام دەچوونە تەرشیش ،هەر سێ ساڵ جارێک کەشتیەکانی تەرشیش زێڕ و زیو و عاج و مەیمون و تاووسیان دەهێنا. 22پاشا سلێمان بە دەوڵەمەندی و حیکمەتەوە بەسەر هەموو پاشاکانی زەویدا تێپەڕی. 23هەموو پاشاکانی سەر زەوی بەدوای ئامادەبوونی سلێماندا دەگەڕان ،بۆ ئەوەی گوێیان لە حیکمەتەکەی بگرن ،کە خودا لە دڵیدا خستبوویە ناوەوە. 24ساڵ بە ساڵ هەر کەسێک دیاریی خۆی دەهێنا ،کەلوپەلی زیو و کەلوپەلی زێڕین و جل و بەرگ و چەقۆ و بەهارات و ئەسپ و کەر. 25سلێمان چوار هەزار کۆشکی ئەسپ و گالیسکە و دوانزە هەزار سوارەکانی هەبوو .لە شارەکانی گالیسکە و لەگەڵ پاشا لە ئۆرشەلیم بەخشی. 26لە ڕووبارەکەوە تا خاکی فەلەستینییەکان و تا سنووری میسر ،پاشای هەموو پاشاکان بوو. 27پاشا زیوەکانی لە ئۆرشەلیم وەک بەرد کرد و دار سێدارەکانیش وەک دار سیکۆمۆرەکانی کرد کە لە دەشتە نزمەکاندا زۆرن. 28ئەسپیان لە میسر و هەموو خاکەکانەوە هێنایە لی سلێمان. 29ئایا باقی چیرۆکەکانی سلێمان ،سەرەتا و کۆتایی ،لە کتێبی ناتان پێغەمبەر و لە پێشبینییەکانی ئەحیای شیلۆنی و لە بینینەکانی ئیدۆی بینەردا بۆ یەرۆڤعامی کوڕی نەبات نەنووسراون؟ 30سلێمان چل ساڵ لە ئۆرشەلیم پاشایەتی هەموو ئیسرائیل بوو. 31سلێمان لەگەڵ باوباپیرانیدا خەوی لێکەوت و لە شاری داودی باوکی بە خاک سپێردرا ،ڕەهۆڤعامی کوڕی لە جیاتی ئەو پاشایەتی بوو. بەشی ١٠ 1ڕۆڤعام چووە شیخەم ،چونکە هەموو ئیسرائیل هاتبوون بۆ شیخەم بۆ ئەوەی بیکەنە پاشا. 2کاتێک یەرۆڤعامی کوڕی نەبات کە لە میسر بوو ،کە لە لی سلێمان پاشا هەڵهاتبوو ،گوێی لێ بوو ،یەرۆڤعام لە میسر گەڕایەوە. 3ئینجا ناردیان و بانگی کرد .ئیتر یەرۆڤعام و هەموو ئیسرائیل هاتن و قسەیان لەگەڵ ڕۆڤعام کرد و گوتیان. 4باوکت یۆرۆکەی ئێمەی زەحمەت کرد ،ئێستا تا ڕادەیەک کۆیلیەتییە سەختەکەی باوکت و یۆرۆ قورسەکەی کە لەسەرمان دانا ،کەم بکەرەوە ،ئێمەش خزمەتت دەکەین. 5پێی گوتن« :دوای سێ ڕۆژ بێنەوە لم ».خەڵکەکەش ڕۆیشتن. 6پاشا ڕەحڤعام لەگەڵ ئەو پیاوە پیرانەی کە لە ژیاندا لەبەردەم سلێمان باوکیدا وەستابوون ،ڕاوێژی کرد و گوتی« :چ ئامۆژگاریەکم پێدەدەن تا وەڵمی ئەم گەلە بدەمەوە؟» 7ئەوانیش پێیان گوت« :ئەگەر تۆ لەگەڵ ئەم گەلەدا میهرەبانیت و دڵخۆشیان بکەیت و قسەی خۆشیان بۆ بڵێیت ،ئەوا بۆ هەمیشە دەبنە خزمەتکاری تۆ». 8بەڵم ئەو ئامۆژگاریی پیرەکان وازی لێهێنا و لەگەڵ ئەو گەنجانەی لەگەڵیدا پەروەردە بوون و لەبەردەمیدا وەستابوون ،ئامۆژگاری کرد. 9پێی گوتن« :چ ئامۆژگارییەکتان پێدەدەن بۆ ئەوەی وەڵمی ئەم گەلە بدەینەوە کە قسەیان لەگەڵ کردم و گوتوویانە' :ئەو یۆغەی باوکت لەسەری داناوە ،تا ڕادەیەک سووک بکەن؟' 10ئەو گەنجانەی لەگەڵیدا پەروەردە کراون قسەیان لەگەڵ کرد و گوتیان« :ئەو خەڵکە بەم شێوەیە وەڵمی ئەو خەڵکە دەدەیتەوە کە قسەیان لەگەڵ کردوویت و دەڵێن‘ :باوکت یۆرۆکەی ئێمەی قورس کرد ،بەڵم تۆ تا ڕادەیەک بۆ ئێمە سووکتر بکە .بەم شێوەیە پێیان دەڵێیت :پەنجە بچووکەکەم لە کەمەرەکانی باوکم ئەستوورتر دەبێت. 11چونکە باوکم یۆرۆیەکی قورس بەسەر ئێوەدا دانا ،منیش زیاتر دەخەمە سەر یۆغەکەت ،باوکم بە قامچی سزای دایت ،بەڵم من بە عەقارەب سزاتان دەدەم. 12یەرۆڤعام و هەموو گەلەکە لە ڕۆژی سێیەمدا هاتنە لی ڕۆڤعام ،وەک پاشا فەرمانی پێکرد و گوتیان« :لە ڕۆژی سێیەمدا وەرەوە لم». 13پاشا بە توندی وەڵمی دایەوە .ڕۆڤعام پاشا وازی لە ئامۆژگارییەکانی پیرەکان هێنا. 14بە پێی ئامۆژگاری گەنجەکان وەڵمی دانەوە و گوتی« :باوکم یۆغی ئێوەی قورس کرد ،بەڵم من زیادی دەکەم.
2مێژوو
15پاشا گوێی لە گەل نەگرت ،چونکە یەزدان قسەی خۆی جێبەجێ بکات ،کە بە دەستی ئەحیای شیلۆنی بە یەرۆڤعامی کوڕی نەبات گوتبووی. 16کاتێک هەموو ئیسرائیل بینیان کە پاشا گوێیان لێناگرێت ،گەلەکە وەڵمی پاشایان دایەوە و گوتیان« :ئێمە چ بەشێکمان لە داوددا هەیە؟ » لە کوڕی یسێدا هیچ میراتێکمان نییە ،ئەی ئیسرائیل ،هەریەکە بۆ چادرەکانت .جا هەموو ئیسرائیل چوونە چادرەکانیان. 17بەڵم سەبارەت بە نەوەی ئیسرائیل کە لە شارەکانی یەهودا نیشتەجێ بوون ،ڕەهۆڤعام پاشایان بوو. 18ئینجا ڕەحڤعام پاشا حەدۆرامی نارد کە سەرپەرشتیاری باج بوو .نەوەی ئیسرائیلیش بەردیان لێدا و مرد .بەڵم پاشا ڕەحڤعام خێرا بوو بۆ ئەوەی بیباتە سەر گالیسکەکەی و هەڵبێت بۆ ئۆرشەلیم. 19ئیسرائیل تا ئەمڕۆش لە بنەماڵەی داود یاخی بوو. بەشی ١١ 1کاتێک ڕەحۆڤعام گەیشتە ئۆرشەلیم ،سەد و چوار هەزار پیاوی هەڵبژێردراوی لە بنەماڵەی یەهودا و بنیامین کۆکردەوە ،کە جەنگاوەر بوون ،بۆ ئەوەی لەگەڵ ئیسرائیل شەڕ بکەن ،بۆ ئەوەی شانشینی بگەڕێنێتەوە بۆ ڕەهۆڤعام. 2بەڵم قسەی یەزدان بۆ شەمەیا پیاوی خودا هات و گوتی: 3بە ڕەحڤعامی کوڕی سلێمان پاشای یەهودا و هەموو ئیسرائیل لە یەهودا و بنیامین بڵێ: 4یەزدان ئەمە دەفەرموێت« :ناچنە سەر و شەڕ لەگەڵ براکانتاندا ناکەن ،هەرکەسێک بگەڕێنەوە ماڵەکەی خۆی ،چونکە ئەمە لە من کراوە ».ئینجا گوێڕایەڵی قسەکانی یەزدان بوون و لە دژی یەرۆڤعام گەڕانەوە. 5ڕەحڤعام لە ئۆرشەلیم نیشتەجێ بوو و شارەکانی بۆ بەرگری لە یەهودا دروست کرد. 6تەنانەت بەیتولمەقەدەس و عەتام و تەقوای دروست کرد. 7بەیتزور و شوکۆ و عەدولم. 8گات و مارێشا و زیف. 9ئەدۆڕایم و لکیش و عەزەقە. 10سۆرا و ئایجالۆن و حەبرۆن کە لە یەهودا و بنیامین شارە سیاجکراوەکانن. 11قەڵی قەڵکانی بەهێز کرد و سەرپەرشتیاری و کۆگای خۆراک و ڕۆن و شەرابیان تێدا دانا. 12لە هەر شارێکدا قەڵغان و ڕمزی دانا و زۆر بەهێزی کرد ،یەهودا و بنیامینیش لە لی بوو. 13کاهین و لێڤییەکانیش کە لە هەموو ئیسرائیل بوون ،لە هەموو ناوچەکانیانەوە پەنایان بۆ برد. 14چونکە لێڤیەکان گەڕەکەکانیان و موڵکەکانیان بەجێهێشت و هاتنە یەهودا و ئۆرشەلیم ،چونکە یەرۆڤعام و کوڕەکانی فڕێیان دابوون لە جێبەجێکردنی پۆستی کاهینایەتی بۆ یەزدان. 15کاهینەکانی بۆ بەرزاییەکان و شەیتانەکان و گوێدرێژەکانی دانا کە دروستی کردبوو. 16دوای ئەوان لە هەموو هۆزەکانی ئیسرائیل ئەوانەی دڵیان بۆ گەڕان بەدوای یەزدانی پەروەردگاری ئیسرائیلدا هاتنە ئۆرشەلیم و قوربانی بۆ یەزدانی پەروەردگاری باوباپیرانیان بکەن. 17شانشینی یەهودایان بەهێزتر کرد و ڕەحڤعامی کوڕی سلێمانیان بەهێز کرد ،سێ ساڵ ،بۆ ماوەی سێ ساڵ بە ڕێگای داود و سلێماندا ڕۆیشتن. 18ڕەحۆڤعام مەحالتی کچی یەریمۆتی کوڕی داود و ئەبیحەیلی کچی ئەلیابی کوڕی یسێی بردەوە. 19کە منداڵی لێ بوو .یەوش و شەمەریە و زەهام. 20دوای ئەویش مەعکای کچی ئەبشالۆمی برد .کە ئەبییا و عەتای و زیزا و شەلۆمیتی لێ بوو. 21ڕهۆڤعام ماکای کچی ئەبشالۆمی لە هەموو ژنەکانی و خەزوورەکانی خۆشدەویست ،چونکە هەژدە ژن و هەشت خەزووری برد و بیست و هەشت کوڕ و هەشت کچی بوو. 22ڕەحڤعام ئەبیای کوڕی مەعکای کردە سەرکردە لە نێو براکانیدا ،چونکە پێی وابوو بیکاتە پاشا. 23بە ژیری مامەڵەی کرد و لە هەموو منداڵەکانی لە هەموو خاکەکانی یەهودا و بنیامین بڵو بووەوە ،بۆ هەموو شارێکی سیاجکراو .وە ئارەزووی ژنی زۆری دەکرد. بەشی ١٢ 1کاتێک ڕۆڤعام شانشینی چەسپاند و خۆی بەهێز کرد ،یاسای یەزدان و هەموو ئیسرائیلیش لەگەڵ خۆیدا وازی لێهێنا. 2لە ساڵی پێنجەمی پاشا ڕەحڤعام شیشاقی پاشای میسردا هاتە سەر ئۆرشەلیم ،چونکە سەرپێچییان لە یەزدان کرد. 3بە دوانزە سەد گالیسکە و هەشت هەزار سوارەوە ،ئەو گەلەش بێ ژمارە بوون کە لەگەڵیدا لە میسرەوە هاتبوون .لوبیەکان و سوکیمەکان و ئەسیوپییەکان. 4شارە سیاجکراوەکانی یەهودای گرت و هاتە ئۆرشەلیم. 5ئینجا شەمەیا پێغەمبەر هاتە لی ڕەهۆڤعام و سەرکردەکانی یەهودا کە بەهۆی شیشەکەوە کۆبوونەتەوە بۆ ئۆرشەلیم و پێیان گوت : «یەزدان ئەمە دەفەرموێت« :ئێوە وازتان لێهێنام ،بۆیە منیش ئێوەم لە دەستی شیشەک بەجێهێشتووە». 6پاشان سەرۆکەکانی ئیسرائیل و پاشا خۆیان زەلیل کرد .گوتیان« :یەزدان ڕاستگۆیە». 7کاتێک یەزدان بینی کە خۆیان زەلیل کردووە ،قسەی یەزدان بۆ شەمەیا هات و گوتی« :خۆیان زەلیل کردووە .بۆیە لەناویان نابەم ،بەڵکو هەندێک ڕزگارییان پێدەبەخشم؛ تووڕەیی من بە دەستی شیشەک بەسەر ئۆرشەلیمدا ناڕژێت.
2مێژوو
8بەڵم ئەوان دەبنە خزمەتکاری ئەو .بۆ ئەوەی خزمەتی من و خزمەتکردنی شانشینی وڵتان بزانن. 9شیشاقی پاشای میسر هاتە سەر ئۆرشەلیم و گەنجینەکانی ماڵی یەزدان و گەنجینەکانی ماڵی پاشای برد .هەمووی برد ،قەڵغانەکانی زێڕی برد کە سلێمان دروستی کردبوو. 10لە جیاتی ئەو قەڵغانە ڕەحڤعام پاشا قەڵغانی لە مس دروست کرد و دایە دەستی سەرۆکی پاسەوانەکان کە دەرگای ماڵی پاشایان دەپاراست. 11کاتێک پاشا چووە ناو ماڵی یەزدان ،پاسەوانەکە هات و هێنایان و هێنایانەوە ژووری پاسەوانەکان. 12کاتێک خۆی زەلیل کرد ،تووڕەیی یەزدان لێی گەڕایەوە و بە تەواوی لەناوی نەبات ،لە یەهوداش شتەکان بە باشی بەڕێوەچوون. 13ئینجا ڕەحڤعام پاشا لە ئۆرشەلیم خۆی بەهێزتر بوو و پاشایەتی بوو ،چونکە ڕەحڤعام تەمەنی یەک ساڵ و چل ساڵ بوو کاتێک دەستی بە پاشایەتی کرد ،حەڤدە ساڵ لە ئۆرشەلیم پاشایەتی بوو ،ئەو شارەی کە یەزدان لە هەموو هۆزەکانی ئیسرائیل هەڵیبژاردبوو بۆ ئەوەی ناوی خۆی لەوێ بخاتە ئەوێ .ناوی دایکی نەعمای ئەمۆنی بوو. 14خراپەی کرد ،چونکە دڵی خۆی ئامادە نەکرد بۆ گەڕان بەدوای یەزدان. 15ئایا کردەوەکانی ڕەحڤعام لە سەرەتاوە تا دواهەمین لە کتێبی شەمەیای پێغەمبەر و ئیدۆی بینەردا سەبارەت بە نەسەبنامە نەنووسراوە؟ لە نێوان ڕۆڤعام و یەرۆڤعامدا بەردەوام شەڕ هەبوو. 16ڕەحڤعام لەگەڵ باوباپیرانیدا خەوی لێکەوت و لە شاری داود نێژرا ،ئەبیای کوڕی لە جیاتی ئەو پاشایەتی بوو. بەشی ١٣ 1لە ساڵی هەژدەهەمی پاشا یەرۆڤعامدا ئەبییا بوو بە پاشایەتی یەهودا. 2سێ ساڵ لە ئۆرشەلیم پاشایەتی کرد .ناوی دایکی میکایا کچی ئوریێلی گیبیا بوو .شەڕ لە نێوان ئەبییا و یەرۆڤعامدا ڕوویدا. 3ئەبییا لەگەڵ سوپایەکی جەنگاوەری جەنگاوەر ،چوار سەد هەزار پیاوی هەڵبژێردراو ،شەڕەکەی ڕێکخست. 4ئینجا ئەبییا لەسەر چیای زەمەرائیم کە لە چیای ئەفرایمە ،وەستا و گوتی« :ئەی یەرۆڤعام و هەموو ئیسرائیل گوێم لێ بگرن. 5ئایا نابێ بزانن کە یەزدانی پەروەردگاری ئیسرائیل شانشینی ئیسرائیلی بەخشی بە داود بۆ هەمیشە ،بە پەیمانی خوێ بە خۆی و کوڕەکانی؟ 6بەڵم یەرۆڤعامی کوڕی نەبات ،خزمەتکاری سلێمان کوڕی داود هەستاوە و لە گەورەکەی یاخی بووە. 7پیاوانی بێهودە ،نەوەی بەلیال بۆی کۆکراونەتەوە و خۆیان بەهێزتر کردووە بەرامبەر بە ڕەحڤعامی کوڕی سلێمان ،کاتێک ڕەحڤعام گەنج و دڵسۆز بوو ،نەیتوانی بەرگەی ئەوان بگرێت. 8ئێستا بیر لەوە دەکەنەوە کە بەرەنگاری شانشینی یەزدان ببنەوە کە لە دەستی کوڕانی داوددایە .ئێوەش جەماوەرێکی زۆر بن و گوێدرێژە زێڕینەکانتان لەگەڵدایە ،کە یەرۆڤعام بۆ خودا دروستی کردوون. 9ئایا کاهینەکانی یەزدان و کوڕەکانی هارون و لێڤیەکانتان دەرنەکردووە و وەک نەتەوەکانی وڵتانی دیکە ئێوەتان نەکردۆتە کاهین؟ بۆ ئەوەی هەرکەسێک بە گایەکی بەچکە و حەوت بەرخەوە هات بۆ ئەوەی خۆی پیرۆز بکات ،ئەوا کاهینی ئەو کەسانە بێت کە خودا نین. 10بەڵم ئێمە یەزدان خودای ئێمەیە و وازمان لێ نەهێناوە .کاهینەکانیش کە خزمەت بە یەزدان دەکەن ،کوڕی هارون و لێڤیەکان چاوەڕێی کارەکانیان دەکەن. 11هەموو بەیانییەک و هەموو ئێوارەیەک قوربانی سووتاو و بخورێکی شیرین بۆ یەزدان دەسوتێنن .چرادارە زێڕینەکانیش لەگەڵ چراکانی هەموو ئێوارەیەک بسوتێن ،چونکە ئێمە ئەرکی یەزدانی پەروەردگارمان دەپارێزین .بەڵم ئێوە وازتان لێهێناوە». 12ئیتر خودا خۆی لەگەڵمانە بۆ سەرۆکەکەمان و کاهینەکانیش بە شمشاڵ لێدەرەوە بۆ ئەوەی زەنگێک لە دژی ئێوە هاوار بکەن .ئەی نەوەی ئیسرائیل ،لەگەڵ یەزدانی پەروەردگاری باوباپیرانتان شەڕ مەکەن .چونکە سەرفراز نابن». 13بەڵم یەرۆڤعام بۆسەیەکی لە پشتیانەوە دروست کرد ،بەم شێوەیە لە پێش یەهودا بوون و بۆسەیەک لە پشتیانەوە بوو. 14کاتێک یەهودا ئاوڕی دایەوە ،بینی شەڕەکە لە پێش و دواوە بوو ،هاواریان بۆ یەزدان کرد و کاهینەکانیش شمشاڵیان لێدا. 15ئینجا پیاوانی یەهودا هاواریان کرد ،کاتێک پیاوانی یەهودا هاواریان دەکرد ،خودا یەرۆڤعام و هەموو ئیسرائیلی لە پێش ئەبییا و یەهودا برد. 16نەوەی ئیسرائیل لەبەردەم یەهودا هەڵهاتن و خودا ڕادەستی ئەوانی کرد. 17ئەبییا و گەلەکەی بە سەربڕینێکی زۆرەوە کوشتیان ،پێنج سەد هەزار پیاوی هەڵبژێردراو لە ئیسرائیل کوژران. 18بەم شێوەیە نەوەی ئیسرائیل لەو کاتەدا خرایە ژێر دەسەڵت و نەوەی یەهودا سەرکەوتنیان بەدەستهێنا ،چونکە پشتیان بە یەزدانی پەروەردگاری باوباپیرانیان بەستبوو. 19ئەبیا بەدوای یەرۆڤعامدا کەوت و شارەکانی لێ وەرگرت ،بێتێل لەگەڵ شارۆچکەکانی و یەشانا لەگەڵ شارۆچکەکانی و ئەفرەین لەگەڵ شارۆچکەکانی. 20یەرۆڤعامیش لە سەردەمی ئەبییادا هێزی نەبووەوە ،یەزدان لێیدا و مرد. 21بەڵم ئەبییا بەهێزتر بوو و چواردە ژنی هێنا و بیست و دوو کوڕ و شانزە کچی بوو. 22باقی چیرۆکەکانی ئەبییا و ڕێگاکانی و قسەکانی لە چیرۆکی ئیدۆ پێغەمبەردا نووسراوە. بەشی ١٤ 1ئینجا ئەبییا لەگەڵ باوباپیرانیدا خەوی لێکەوت و لە شاری داود بەخاکیان سپێردرا ،ئاسای کوڕی لەبری پاشایەتی بوو .لە سەردەمی ئەودا خاکەکە دە ساڵ بێدەنگ بوو.
2مێژوو
2ئاسا ئەوەی لە چاوی یەزدانی پەروەردگاریدا چاک و ڕاست بوو. 3چونکە قوربانگاکانی خوداوەندە نامۆکان و بەرزاییەکانی برد و وێنەکانی شکاند و دارستانەکانی بڕی. 4فەرمانی بە یەهودا کرد بەدوای یەزدانی پەروەردگاری باوباپیرانیاندا بگەڕێن و یاسا و فەرمانەکە جێبەجێ بکەن. 5هەروەها لە هەموو شارەکانی یەهودا بەرزاییەکان و وێنەکانی بردە دەرەوە ،شانشینی لەبەردەمیدا ئارام بوو. 6شارەکانی سیاجکراوی لە یەهودا دروست کرد ،چونکە خاکەکە ئارام بوو ،لەو ساڵنەدا هیچ شەڕێکی نەبوو .چونکە یەزدان پشوویەکی پێدابوو. 7بۆیە بە یەهودای گوت« :با ئەم شارانە بنیات بنێن و دیوار و تاوەر و دەروازە و پەنجەرەیان دروست بکەین ،تا خاکەکە لەبەردەمماندایە . چونکە ئێمە بەدوای یەزدانی پەروەردگارماندا گەڕاین ،بەدوای ئەودا گەڕاین و ئەویش لە هەموو لیەک پشووی پێداین .بۆیە بینایان کرد و سەرفراز بوون. 8ئاسا لەشکرێکی پیاوی هەبوو کە ئامانج و ڕمیان هەڵگرتبوو ،لە یەهودا سێ سەد هەزار کەس بوون .لە بنیامین کە قەڵغانیان هەڵگرتبوو و کەوانەکانیان دەکێشا ،دوو سەد و حەشتا هەزار کەس بوون. 9زێرای ئەسیوپی بە سوپای هەزار و سێ سەد گالیسکەوە هاتە دەرەوە بۆیان .و هاتە مەرێشا. 10ئینجا ئاسا بەرەوڕووی هاتە دەرەوە و لە دۆڵی سەفتا لە مەرێشا شەڕیان کرد. 11ئاسا هاوارێکی بۆ یەزدانی پەروەردگاری کرد و گوتی« :یەزدان ،یارمەتیت هیچ نییە ،چ لەگەڵ زۆر کەس یان ئەوانەی کە دەسەڵتیان نییە ،ئەی یەزدانی پەروەردگارمان یارمەتیمان بدە .چونکە ئێمە لەسەر تۆ پشوو دەدەین و بە ناوی تۆوە دژی ئەم جەماوەرە دەڕۆین .ئەی یەزدان ،تۆ خودای ئێمەیت .با مرۆڤ زاڵ نەبێت بەسەرتدا». 12ئینجا یەزدان ئەسیوپییەکانی لە پێش ئاسا و یەهودا برد .و ئەسیوپییەکان هەڵهاتن. 13ئاسا و ئەو گەلەی لەگەڵیدا بوون تا گێرار بەدوایاندا ڕۆیشتن ،ئەسیوپییەکان ڕووخێنران و نەیانتوانی خۆیان چاک بکەنەوە .چونکە لەبەردەم یەزدان و لەشکرەکەیدا لەناوچوون .زۆریش غەنیمەتیان برد. 14هەموو شارەکانی دەوروبەری گەراریان شکاند .چونکە ترسی یەزدان بەسەریاندا هات ،هەموو شارەکانیان تاڵن کرد .چونکە غەنیمەتیان زۆر بوو. 15چادرەکانی ئاژەڵیان برد و مەڕ و وشتریان زۆر برد و گەڕانەوە بۆ ئۆرشەلیم. بەشی ١٥ 1ڕۆحی خودا هاتە سەر عەزاریای کوڕی ئۆدێد. 2ئینجا چووە دەرەوە بۆ پێشوازیکردن لە ئاسا و پێی گوت« :ئاسا و هەموو یەهودا و بنیامین گوێم لێ بگرن .یەزدان لەگەڵ ئێوەیە ،تا ئێوە لەگەڵیدا بن .ئەگەر بەدوایدا بگەڕێن ،ئەوا لەلی ئێوە دەدۆزرێتەوە .بەڵم ئەگەر وازی لێ هێنا ،ئەویش وازتان لێدەهێنێ». 3ئیسڕائیل بۆ ماوەیەکی زۆر بێ خودای ڕاستەقینە و بێ کاهین و بێ یاسا بووە. 4بەڵم کاتێک لە تەنگانەدا ڕوویان لە یەزدانی پەروەردگاری ئیسرائیل کرد و بەدوایدا دەگەڕان ،ئەویان دۆزرایەوە. 5لەو کاتانەدا هیچ ئاشتییەک بۆ ئەو کەسەی کە دەچووە دەرەوە و نە بۆ ئەو کەسەی کە هاتبووە ژوورەوە نەبوو ،بەڵم بێزارییەکی زۆر بەسەر هەموو دانیشتوانی وڵتەکاندا بوو. 6گەلێک لە نەتەوە و شارێک لەناوچوون ،چونکە خودا بە هەموو ناخۆشییەک بێزاری کردبوون. 7کەواتە بەهێز بن و دەستەکانتان لواز نەبن ،چونکە کارەکانتان پاداشتی دەدرێتەوە. 8کاتێک ئاسا گوێی لەم قسانە و پێشبینییەکانی عودێدی پێغەمبەر بوو ،ئازا و بوتە قێزەونەکانی لە هەموو خاکی یەهودا و بنیامین و لەو شارانەی کە لە چیای ئەفرایم بردبووی و قوربانگای یەزدانی نوێکردەوە ،کە لەبەردەم پەنجەرەی یەزدان بوو. 9هەموو یەهودا و بنیامین و نامۆکانی لەگەڵیان لە ئەفرایم و مەنەشە و شیمعون کۆکردەوە ،چونکە لە ئیسرائیل زۆر کەوتنە سەری ،کاتێک بینیان یەزدانی پەروەردگاری لەگەڵیەتی. 10لە مانگی سێیەمدا لە پانزەهەمین ساڵی پاشایەتی ئاسا لە ئۆرشەلیم کۆبوونەوە. 11هەر لەو کاتەدا لەو تاڵنییەی کە هێنابوویان ،حەوت سەد گا و حەوت هەزار مەڕیان پێشکەش بە یەزدان کرد. 12ئینجا پەیمانێکیان بەست کە بە هەموو دڵ و بە هەموو گیانیانەوە بەدوای یەزدانی پەروەردگاری باوباپیرانیاندا بگەڕێن. 13هەرکەسێک نەیویست بەدوای یەزدانی پەروەردگاری ئیسرائیلدا بگەڕێت ،بکوژرێت ،چ بچووک بێت یان گەورە ،چ ژن بێت یان ژن. 14ئەوانیش بە دەنگێکی بەرز و بە هاوار و شمشاڵ و شمشاڵ سوێندیان بە یەزدان خوارد. 15هەموو یەهودا بە سوێندەکە دڵخۆش بوون ،چونکە بە هەموو دڵەوە سوێندیان خواردبوو و بە هەموو ئارەزووی خۆیان بەدوایدا دەگەڕان . ئینجا لەلیان دۆزرایەوە ،یەزدان پشوویەکی بە دەوروبەریان دا. 16هەروەها سەبارەت بە ماکا دایکی ئاسای پاشا ،لە شاژن بوون دووری خستەوە ،چونکە بتێکی لە دارستانێکدا دروست کردبوو ،ئاسا بتەکەی بڕی و مۆرێکی لێدا و لە کانیی کیدرۆن سووتاند. 17بەڵم شوێنە بەرزەکان لە ئیسرائیل وەرنەگیرا ،بەڵم دڵی ئاسا بە درێژایی تەمەنی تەواو بوو. 18ئەو شتانەی باوکی تەرخان کردبوو و خۆی تەرخان کردبوو ،زیو و زێڕ و قاپەکانی هێنایە ماڵی خودا. 19ئیتر تا ساڵی پێنج و سیی حوکمڕانی ئاسا شەڕ نەبوو.
2مێژوو
بەشی ١٦ 1لە ساڵی شەش و سیی حوکمڕانی ئاسا بەعشا پاشای ئیسرائیل هاتە سەر یەهودا و ڕامای دروست کرد ،بۆ ئەوەی ڕێگە نەدات کەس نەچێتە دەرەوە و نەچێتە ناو ئاسای پاشای یەهودا. 2ئینجا ئاسا زیو و زێڕی لە گەنجینەکانی ماڵی یەزدان و ماڵی پاشا هێنایە دەرەوە و نارد بۆ بنهەدادی پاشای شام کە لە دیمەشق نیشتەجێ بوو و گوتی: 3پەیوەندییەک لە نێوان من و تۆدا هەیە ،وەک چۆن لە نێوان باوکم و باوکتدا هەبوو ،سەیرکە ،من زیو و زێڕم بۆ ناردووە .بڕۆ ،پەیوەندیت لەگەڵ بەعشا پاشای ئیسرائیل بشکێنە ،بۆ ئەوەی لێم دوور بکەوێتەوە. 4بنهەداد گوێی لە پاشا ئاسا گرت و سەرکردەکانی سوپاکانی نارد بۆ سەر شارەکانی ئیسرائیل .ئیجۆن و دان و ئەبێلمەعیم و هەموو شارە کۆگاکانی نەفتالییان برد. 5کاتێک بەعشا بیست ،وازی لە بیناسازی ڕاما هێنا و کارەکانی وەستا. 6ئاسا پاشا هەموو یەهودای گرت .بەردەکانی ڕاما و دارەکانی کە بەعشا پێی دروست دەکرد ،بردیان .گێبا و میسپای پێ دروست کرد. 7لەو کاتەدا حەنانی بینەر هاتە لی ئاسا پاشای یەهودا و پێی گوت« :لەبەرئەوەی پشتت بە پاشای شام بەستووە و پشتت بە یەزدانی پەروەردگارت نەبەستووە ،بۆیە سوپای پاشای شام لە دەستی تۆ ڕزگاری بووە». 8ئایا ئەسیوپییەکان و لوبیەکان سوپایەکی گەورە نەبوون ،کە گالیسکە و سوارەکانی زۆریان هەبوو؟ بەڵم لەبەر ئەوەی پشتت بە یەزدان بەست ،ئەوانی دایە دەستت. 9چونکە چاوەکانی یەزدان بەسەر هەموو زەویدا بەمل و ئەولدا دەڕۆن ،بۆ ئەوەی خۆی بەهێز نیشان بدات لەبەرامبەر ئەو کەسانەی کە دڵیان بەرامبەری تەواو بووە .لێرەدا گەمژەییتان کردووە ،بۆیە لەمەودوا شەڕەکانتان دەبێت. 10ئینجا ئاسا لە بینەرەکە تووڕە بوو و خستیە ناو زیندانێکەوە .چونکە بەهۆی ئەم شتەوە لەگەڵیدا تووڕە بوو .وە ئاسا لە هەمان کاتدا هەندێک لە خەڵکەکەی ستەم کرد. 11کردەوەکانی ئاسا ،سەرەتا و کۆتایی ،لە کتێبی پاشاکانی یەهودا و ئیسرائیلدا نووسراون. 12ئاسا لە ساڵی سی و نۆی حوکمڕانیدا لە پێیەکانیدا نەخۆش بوو ،تا نەخۆشییەکەی زۆر بوو ،بەڵم لە نەخۆشییەکەیدا بەدوای یەزدان نەبوو ،بەڵکو بەدوای پزیشکەکاندا دەگەڕا. 13ئاسا لەگەڵ باوباپیرانیدا خەوی لێکەوت و لە ساڵی چل و چلەی پاشایەتیدا کۆچی دوایی کرد. 14لە گۆڕەکانی خۆیدا نێژران ،کە لە شاری داود بۆ خۆی دروستی کردبوو و لەناو ئەو جێگایەدا دایاننا کە پڕ بوو لە بۆنی شیرین و جۆرەها بەهارات کە بە هونەری دەرمانسازەکان ئامادەکرابوون ،سووتاندنێکی زۆر گەورەیان بۆ کرد. بەشی ١٧ 1یۆشافاتی کوڕی لە جیاتی ئەو پاشایەتی بوو و خۆی لە دژی ئیسرائیل بەهێز کرد. 2هێزەکانی لە هەموو شارە سیاجکراوەکانی یەهودا دانا و لە خاکی یەهودا و لە شارەکانی ئەفرایم کە ئاسا باوکی دەستی بەسەردا گرتبوو، سوپای دانا. 3یەهۆشافات لەگەڵ یەهۆشافات بوو ،چونکە بە ڕێگاکانی یەکەمی داودی باوکیدا ڕۆیشت و بەدوای بەعلیمدا نەگەڕا. 4بەڵم بەدوای یەزدانی پەروەردگاری باوکیدا گەڕا و بە فەرمانەکانیدا ڕۆیشت ،نەک بەدوای کردەوەکانی ئیسرائیلدا. 5بۆیە یەزدان شانشینی لە دەستی خۆیدا چەسپاند .هەموو یەهوداش دیارییان بۆ یەهۆشافات هێنا .وە دەوڵەمەندی و شەرەفی زۆری هەبوو. 6دڵی لە ڕێگاکانی یەزدان بەرز بووەوە ،هەروەها بەرزایی و دارستانەکانی لە یەهودا برد. 7هەروەها لە ساڵی سێیەمی حوکمڕانیدا بۆ سەرۆکەکانی نارد بۆ بنهایل و ئۆبادیا و زەکەریا و نەتانێل و میکایا ،بۆ ئەوەی لە شارەکانی یەهودا وانە بڵێنەوە. 8لەگەڵ ئەوانیشدا لێڤیەکانی نارد ،شەمەیا و نەتانیا و زێبادیا و ئەساحێل و شەمیرامۆت و یۆناتان و ئەدۆنیا و تۆبییا و تۆبادۆنیا ،لێڤیەکان . ئەلیشاما و یۆرامیش کاهین بوون. 9ئەوان لە یەهودا وانەیان دەگوتەوە و کتێبی یاسای یەزدانیان لەگەڵ خۆیاندا بوو ،بە هەموو شارەکانی یەهودا دەگەڕان و خەڵکیان فێر دەکرد. 10ترسی یەزدان کەوتە سەر هەموو شانشینییەکانی ئەو خاکانەی کە لە دەوروبەری یەهودا بوون و شەڕیان لەگەڵ یۆشافات نەکرد. 11هەروەها هەندێک لە فەلەستییەکان دیاری و زیویان بۆ یۆشافات هێنا .عەرەبەکان مەڕیان بۆ هێنا ،حەوت هەزار و حەوت سەد بەرخ و حەوت هەزار و حەوت سەد بزن. 12یۆشافات زۆر گەورە بوو .لە یەهودا قەڵ و شارە کۆگاکانی دروست کرد. 13لە شارەکانی یەهودا کارێکی زۆری هەبوو ،پیاوە جەنگاوەرەکان ،پیاوە بەهێزە ئازاکان ،لە ئۆرشەلیم بوون. 14ژمارەی ئەوان بەپێی بنەماڵەی باوباپیرانیان ئەمانەن :لە یەهودا سەرکردەکانی هەزاران کەس .عەدنا سەرۆک و سێ سەد هەزار پیاوی بەهێز لەگەڵیدا. 15لە تەنیشتی یۆحانانی کاپتن و دوو سەد و حەشتا هەزار کەسی لەگەڵ بوو. 16لە دوای ئەویش ئاماسیای کوڕی زکری بوو ،کە بە ئامادەییەوە خۆی پێشکەش بە یەزدان کرد .لەگەڵیدا دوو سەد هەزار پیاوی بەهێزی ئازا. 17لە بنیامینیش .ئیلیادا پیاوێکی بەهێزی ئازایەتی بوو ،لەگەڵیدا چەکداری کەوان و قەڵغان بوو دوو سەد هەزار. 18دواتر یەهۆزاباد بوو ،سەد و حەشتا هەزار کەسیش لەگەڵیدا ئامادە بوون بۆ شەڕ.
2مێژوو
19ئەمانە چاوەڕوانی پاشایان دەکرد ،جگە لەوانەی پاشا لە شارە سیاجکراوەکانی سەرتاسەری یەهودا دایاننابوو. بەشی ١٨ 1یۆشافات دەوڵەمەندی و شەرەفی زۆری هەبوو ،لەگەڵ ئەحابدا پەیوەندییەکی زۆری هەبوو. 2دوای چەند ساڵێک دابەزی بۆ ئەحاب بۆ سامریا .ئەحاب مەڕ و گایەکی زۆری بۆ ئەو و ئەو گەلەی کە لەگەڵیدا بوو دەکوشت و ڕازی کرد لەگەڵیدا بچێتە ڕامۆتی گلعاد. 3ئەحاب پاشای ئیسرائیل بە یۆشافاتی پاشای یەهودای گوت« :لەگەڵم دەچیتە ڕامۆتی گلعاد؟ »وەڵمی دایەوە« :من وەک تۆم و گەلەکەم وەک گەلەکەت .ئێمەش لە شەڕدا لەگەڵت دەبین. 4یۆشافات بە پاشای ئیسرائیل گوت« :ئەمڕۆ لە قسەی یەزدان بپرسە». 5بۆیە پاشای ئیسرائیل چوار سەد پیاوی پێغەمبەرانی کۆکردەوە و پێی گوتن« :ئایا بچینە ڕامۆتی گلعاد بۆ شەڕ ،یان دەستبەردارم؟ » ئەوانیش گوتیان« :بڕۆ !چونکە خودا دەیخاتە دەستی پاشا. 6بەڵم یۆشافات گوتی« :ئایا لێرەدا پێغەمبەرێکی یەزدان نییە کە لێی بپرسین؟» 7پاشای ئیسرائیل بە یۆشافاتی گوت« :هێشتا پیاوێک هەیە کە لە یەزدان بپرسین ،بەڵم من ڕقم لێیەتی .چونکە هەرگیز پێشبینی چاکەی بۆ نەکردم ،بەڵکو هەمیشە خراپە .یۆشافاتیش گوتی« :با پاشا وا نەڵێت». 8پاشای ئیسرائیل یەکێک لە ئەفسەرەکانی بانگ کرد و گوتی« :پەلە میکایا کوڕی ئیمل بێنە». 9پاشای ئیسرائیل و یۆشافات پاشای یەهودا هەریەکەیان لەسەر تەختەکەی دانیشتن و جل و بەرگی خۆیان لەبەردا بوو و لە شوێنێکی چۆڵ لە دەروازەی سامریا دانیشتبوون .هەموو پێغەمبەرانیش پێش ئەوان پێشبینیان دەکرد. 10سدقیا کوڕی کەنعانە قۆچەکانی لە ئاسن دروست کردبوو و گوتی« :یەزدان ئەمە دەفەرموێت :بەمانەی سوریا پاڵ دەنێیت تا لەناو دەچن». 11هەموو پێغەمبەران پێشبینیان دەکرد و گوتیان« :بڕۆ بۆ ڕامۆتی گلعاد و سەرفراز بن ،چونکە یەزدان دەیخاتە دەستی پاشا». 12ئەو پێغەمبەرەی کە چوو بۆ بانگکردنی میکایا پێی گوت« :ئەوە قسەی پێغەمبەران بە یەک ڕەزامەندی چاکە بۆ پاشا ڕادەگەیەنن .بۆیە با قسەکەت وەک یەکێک لە قسەکانیان بێت و چاکە بڵێ». 13میکایا گوتی« :وەک یەزدان زیندووە ،ئەوەی خوداکەم دەیڵێت ،ئەوە دەیڵێم». 14کاتێک هاتە لی پاشا ،پاشا پێی گوت« :میکایا ،ئایا دەچینە ڕاموتی گلعاد بۆ شەڕ ،یان لێم هەڵدەگرم؟ »فەرمووی« :بڕۆن و سەرفراز بن ،دەدرێنە دەستتان». 15پاشا پێی گوت« :چەند جار سوێندت پێ بدەم کە بە ناوی یەزدان جگە لە ڕاستی هیچم پێ نەڵێیت؟» 16ئینجا گوتی« :هەموو ئیسرائیلم بینی کە لەسەر شاخەکان پەرش و بڵو بوون ،وەک مەڕێک کە شوانیان نییە .با هەرکەسێک بە ئارامی بگەڕێنەوە ماڵەکەی خۆیان». 17پاشای ئیسرائیل بە یۆشافاتی گوت« :ئایا پێم نەگوت پێشبینی چاکە بۆ من ناکات ،بەڵکو پێشبینی خراپە؟» 18دیسانەوە گوتی« :بۆیە گوێ لە قسەی یەزدان بگرن .یەزدانم بینی لەسەر تەختەکەی دانیشتبوو و هەموو سوپای ئاسمانم لە دەستی ڕاست و چەپی وەستابوو. 19یەزدان فەرمووی« :کێ ئەحەب پاشای ئیسرائیل ڕابکێشێت ،تا لە ڕاموت گلعاد سەرکەوێت و بکەوێت؟ »یەکێکیان بەم شێوەیە قسەی دەکرد و یەکێکی دیکەش بەم شێوەیە قسەی دەکرد. 20ئینجا ڕۆحێک هاتە دەرەوە و لەبەردەم یەزدان وەستا و گوتی« :من ڕادەکێشم ».یەزدان پێی گوت« :بە چی؟» 21ئینجا گوتی« :دەچمە دەرەوە و دەبمە ڕۆحێکی درۆزن لە دەمی هەموو پێغەمبەرەکانیدا ».یەزدان فەرمووی« :ئەی ڕابکێشیت و سەردەکەویت ،بڕۆ دەرەوە و هەروا بکە». 22ئێستا یەزدان ڕۆحێکی درۆزنانەی خستۆتە دەمی ئەم پێغەمبەرانەتەوە و یەزدان خراپەکاری بەرامبەرت کردووە. 23ئینجا سدقیا کوڕی کەنعانە نزیک بووەوە و لە ڕوومەتی میکای دا و گوتی« :ڕۆحی یەزدان لە منەوە بە کام ڕێگادا ڕۆیشت بۆ ئەوەی قسەت لەگەڵ بکات؟» 24ئینجا میکایا گوتی« :ئەوە لەو ڕۆژەدا دەبینیت کە دەچیتە ژوورێکی ناوەوە بۆ ئەوەی خۆت بشاریتەوە». 25پاشای ئیسرائیل گوتی« :میکایا ببەن و بیبەنەوە بۆ لی ئامۆنی حاکمی شارەکە و بۆ لی یۆئاشی کوڕی پاشا. 26بڵێ« :پاشا ئەمە دەفەرموێت« :ئەم پیاوە بخەرە زیندانەوە و نانی ناخۆشی و ئاوی ناخۆشی پێ بدە ،تا بە ئارامی دەگەڕێمەوە». 27میکایا گوتی« :ئەگەر بە ئارامی بگەڕێیتەوە ،یەزدان لە ڕێگەی منەوە قسەی نەکردووە ».ئینجا گوتی« :هەموو گەل گوێ بگرن». 28پاشای ئیسرائیل و یۆشافاتی پاشای یەهودا بەرەو ڕامۆتی گلعاد سەرکەوتن. 29پاشای ئیسرائیل بە یۆشافاتی گوت« :خۆم دەگۆڕم و دەچمە شەڕ .بەڵم تۆ جل و بەرگی خۆت لەبەر بکە ».بۆیە پاشای ئیسرائیل خۆی لەبەر کرد؛ و چوونە شەڕەکە. 30پاشای سوریا فەرمانی بە سەرکردەکانی گالیسکەکانی لەگەڵ خۆی کردبوو و گوتی« :لەگەڵ بچووک و گەورە شەڕ مەکەن ،تەنها لەگەڵ پاشای ئیسرائیل نەبێت». 31کاتێک سەرکردەکانی گالیسکەکان یۆشافاتیان بینی ،گوتیان« :ئەمە پاشای ئیسرائیلە ».بۆیە بۆ شەڕکردن دەوریان دا ،بەڵم یۆشافات هاوارێکی کرد و یەزدان یارمەتی دا .خوداش وای لێکردن لێی دوور بکەونەوە. 32کاتێک سەرکردەکانی گالیسکەکان زانیان کە ئەوە پاشای ئیسرائیل نییە ،لە ڕاوەدوونانی پاشگەزبوونەوە. 33پیاوێک کەوانێکی کێشا و لە نێوان جومگەکانی چەقۆکەدا پاشای ئیسرائیلی لێدا ،بۆیە بە پیاوە گالیسکەکەی گوت« :دەستت بسووڕێنە تا لە سوپاکە دەرمبهێنیت .چونکە من بریندار بووم.
2مێژوو
34ئەو ڕۆژە شەڕەکە زیاتر بوو ،بەڵم پاشای ئیسرائیل تا ئێوارە لە گالیسکەکەیدا لە دژی شامییەکان وەستا ،لە کاتی ئاوابوونی خۆردا مرد. بەشی ١٩ 1یۆشافاتی پاشای یەهودا بە ئاشتی گەڕایەوە ماڵەکەی بۆ ئۆرشەلیم. 2ئینجا یەهو کوڕی حەنانی بینەر چووە دەرەوە بۆ پێشوازیکردن و بە یۆشافاتی پاشای گوت« :ئایا دەبێ یارمەتی ناخوداکان بدەیت و ئەوانەی ڕقیان لە یەزدان خۆش بوێت؟ »بۆیە تووڕەیی لەبەردەم یەزدان بەسەرتدا هاتووە. 3بەڵم شتگەلێکی باش لە تۆدا دەدۆزرێتەوە ،چونکە دارستانەکانت لە خاکەکە لبردووە و دڵت ئامادە کردووە بۆ گەڕان بەدوای خودادا. 4یۆشافات لە ئۆرشەلیم نیشتەجێ بوو ،لە بەێرشەباوە بەرەو چیای ئەفرایم بەناو گەلدا ڕۆیشت و هێنایانەوە لی یەزدانی پەروەردگاری باوباپیرانیان. 5دادوەرەکانی لە خاکەکەدا دانا لە هەموو شارە سیاجکراوەکانی یەهودا ،شار بە شار. 6بە دادوەرەکانی گوت« :ئاگاداربن لەوەی دەیکەن ،چونکە ئێوە دادوەری بۆ مرۆڤ ناکەن ،بەڵکو بۆ یەزدان ،کە لە کاتی دادوەریدا لەگەڵتاندایە». 7بۆیە ئێستا با ترسی یەزدانتان بەسەردا بێت .ئاگاداربن و بیکەن ،چونکە هیچ تاوانێک لەلی یەزدانی پەروەردگارمان نییە ،نە ڕێزگرتن لە کەسەکان و نە وەرگرتنی بەخشش. 8لە ئۆرشەلیمیش یەهۆشافات لە لیڤیەکان و کاهینەکان و سەرۆکەکانی باوکانی ئیسرائیل بۆ دادگاییکردنی یەزدان و مشتومڕ ،کاتێک گەڕانەوە بۆ ئۆرشەلیم ،پێکهێنا. 9فەرمانی پێکردن و گوتی« :بە دڵسۆزی و بە دڵێکی تەواوەوە لە ترسی یەزدان بەم شێوەیە بکەن». 10هەر هۆکارێک لە براکانتان کە لە شارەکانیان نیشتەجێن ،لە نێوان خوێن و خوێن ،لە نێوان یاسا و فەرمان و ڕێسا و حوکمەکاندا بێتە لت ،تەنانەت ئاگاداریان بکەنەوە کە سەرپێچی لە یەزدان ناکەن و بەم شێوەیە تووڕەیی بەسەر ئێوە و براکانتاندا بێت ،ئەمە بکەن و سەرپێچی مەکەن. 11ئەماریای سەرۆکی کاهین لە هەموو کارەکانی یەزدان سەرپەرشتی ئێوەیە .هەروەها زێبادیای کوڕی ئیسماعیل ،فەرمانڕەوای ماڵی یەهودا ،بۆ هەموو کارەکانی پاشا ،هەروەها لێڤیەکان دەبنە ئەفسەری پێش ئێوە .ئازایانە مامەڵە بکەن ،یەزدان لەگەڵ چاکەکاران دەبێت. بەشی ٢٠ 1دوای ئەوەش ،نەوەی مۆئاب و نەوەی عەمۆن و ئەوانی دیکە جگە لە عەمۆنییەکان ،هاتنە سەر یەهۆشافات بۆ شەڕ. 2ئینجا هەندێک هاتنە سەر یەهۆشافات و گوتیان« :جەماوەرێکی زۆر لە ئەودیوی دەریاوە لەم دیوی سوریاوە بۆت دێنە سەرت .لە حەزازۆنتامار کە ئەنگێدییە. 3یەهۆشافات ترسی لێهات و خۆی بۆ گەڕان بەدوای یەزداندا و بەڕۆژووبوونی لە هەموو یەهودا ڕاگەیاند. 4یەهودا خۆیان کۆکردەوە بۆ ئەوەی داوای یارمەتی لە یەزدان بکەن ،لە هەموو شارەکانی یەهودا هاتبوون بۆ گەڕان بەدوای یەزدان. 5یۆشافات لە کۆبوونەوەی یەهودا و ئۆرشەلیم لە ماڵی یەزدان لەبەردەم حەوشەی نوێ وەستا. 6گوتی« :ئەی یەزدانی پەروەردگاری باوباپیرانمان ،ئایا تۆ خودای ئاسمان نیت؟ »تۆ حوکمڕانی هەموو شانشینی نەتەوەکان ناکەیت؟ ئایا هێز و هێز لە دەستی تۆدا نییە ،تاکو کەس نەتوانێت بەرگەی تۆ بگرێت؟ 7ئایا تۆ خودای ئێمە نیت کە دانیشتوانی ئەم خاکەت لەبەردەم گەلەکەت ئیسرائیل دەرکرد و بۆ هەمیشە بەخشیتە نەوەی ئیبراهیمی هاوڕێت؟ 8لەوێ نیشتەجێ بوون و پیرۆزگایەکیان تێدا دروست کردیت بۆ ناوەکەت و گوتیان: 9ئەگەر کاتێک خراپە بەسەرماندا هات ،وەک شمشێر ،دادگاییکردن ،یان تاعون ،یان برسێتی ،لەبەردەم ئەم ماڵە و لەبەردەمتدا بوەستین، (چونکە ناوت لەم ماڵەدایە )و لە ناخۆشیماندا هاوارت بۆ بکەین ،ئەوا تۆ گوێت لێدەگریت و یارمەتیت دەدەیت. 10ئێستا سەیرکە ،نەوەی عەمۆن و مۆئاب و چیای سەعیر ،کە نەتهێشت ئیسرائیل داگیریان بکات ،کاتێک لە خاکی میسرەوە هاتنە دەرەوە، بەڵم لێیان هەڵگەڕانەوە و لەناویان نەبرد. 11سەیرکە ،دەڵێم ،چۆن پاداشتمان دەدەنەوە ،کە دێن بۆ ئەوەی لە موڵک و ماڵی خۆت دەرمان بکەن ،کە پێت داوین بۆ ئەوەی میراتیان ببینین. 12ئەی خودامان ،ئایا تۆ حوکمیان لەسەر نادەیت؟ چونکە ئێمە هیچ هێزێکمان نییە بەرامبەر بەم کۆمەڵە گەورەیەی کە دێنە سەرمان .نە نازانین چی بکەین ،بەڵم چاوەکانمان لەسەر تۆیە. 13هەموو یەهودا لەگەڵ منداڵە بچووکەکانیان و ژنەکانیان و منداڵەکانیان لەبەردەم یەزدان وەستان. 14ئینجا ڕۆحی یەزدان لە ناو جەماعەتەکەدا هاتە سەر یاحازیل کوڕی زەکەریا ،کوڕی بەنایا ،کوڕی یەعێل ،کوڕی مەتانیا ،لێڤییەکی نەوەی ئاساف. 15ئینجا گوتی« :ئێوەی هەموو یەهودا و ئێوەی دانیشتووانی ئۆرشەلیم و ئەی یەهۆشافاتی پاشا گوێ بگرن ،یەزدان ئەمەتان پێ دەفەرموێت« :بەهۆی ئەم جەماوەرە زۆرەوە مەترسن و مەترسن .چونکە شەڕەکە هی ئێوە نییە ،بەڵکو هی خودایە. 16سبەی لە دژی ئەوان دابەزن ،سەیرکە بە بەردی زیزەوە سەردەکەون .لە کۆتایی کانییەکەدا ،لەبەردەم بیابانی یەروئێلدا دەیاندۆزنەوە. 17پێویست ناکات لەم شەڕەدا شەڕ بکەن ،خۆتان ڕابوەستن و ڕزگاری یەزدان لەگەڵتان ببینن ،ئەی یەهودا و ئۆرشەلیم .سبەی بچنە دەرەوە دژی ئەوان ،چونکە یەزدان لەگەڵتان دەبێت. 18یەهۆشافات سەری بە ڕووی زەوی کز کرد ،هەموو یەهودا و دانیشتوانی ئۆرشەلیم کەوتنە بەردەم یەزدان و یەزدانیان پەرست. 19لێڤییەکان لە نەوەی قەحاتی و نەوەی کۆرحییەکان ،بە دەنگێکی بەرز ڕاوەستان بۆ ستایشکردنی یەزدانی پەروەردگاری ئیسرائیل.
2مێژوو
20بەیانی زوو هەستان و چوونە بیابانی تەقوا ،کاتێک دەچوونە دەرەوە ،یۆشافات وەستا و گوتی« :ئەی یەهودا و دانیشتووانی ئۆرشەلیم، گوێم لێ بگرن .باوەڕتان بە یەزدانی پەروەردگارتان هەبێت ،بەم شێوەیە چەسپاو دەبن .باوەڕ بە پێغەمبەرەکانی بکەن ،ئێوەش سەرفراز دەبن». 21کاتێک ڕاوێژی لەگەڵ گەل کرد ،گۆرانیبێژانی بۆ یەزدان دانا ،کە ستایشی جوانی پیرۆزی بکەن ،کاتێک لەبەردەم سوپاکەدا دەچوونە دەرەوە و بڵێن :یەزدان ستایش بکەن .چونکە میهرەبانییەکەی بۆ هەتاهەتایە. 22کاتێک دەستیان کرد بە گۆرانی وتن و ستایشکردن ،یەزدان بۆسەی بۆ نەوەی عەمۆن و مۆئاب و چیای سێیر دانا کە هاتبوونە سەر یەهودا .و لێیاندرا. 23چونکە نەوەی عەمۆن و مۆئاب دژی دانیشتوانی چیای سەعیر وەستانەوە بۆ کوشتن و لەناوبردنی. 24کاتێک یەهودا گەیشتنە تاوەری چاودێری لە بیابان ،چاویان لە خەڵکەکە کرد و بینیان تەرمی مردوو بوون کە کەوتوونەتە سەر زەوی و کەس ڕزگاریان نەبوو. 25کاتێک یۆشافات و گەلەکەی هاتبوون بۆ ئەوەی تاڵنەکەیان لێ وەربگرن ،لە نێویاندا دەوڵەمەندییەکی زۆریان لەگەڵ تەرمی مردووەکان و گەوهەرە بەنرخەکانیان دۆزیەوە کە بۆ خۆیان هەڵیانگرتبوو ،زیاتر لەوەی کە بتوانن بیبەن ،سێ ڕۆژ لە کۆکردنەوەی تاڵنییەکان زۆر بوو. 26لە ڕۆژی چوارەمدا لە دۆڵی بێراکا کۆبوونەوە .چونکە لەوێ ستایشیان بۆ یەزدان کرد ،بۆیە تا ئەمڕۆ ناوی ئەو شوێنە ناونرا :دۆڵی بێراکا. 27ئینجا هەریەکە لە یەهودا و ئۆرشەلیم و یۆشافات لە پێشەنگیاندا گەڕانەوە بۆ ئەوەی بە خۆشحاڵییەوە بچنەوە ئۆرشەلیم .چونکە یەزدان بە دوژمنەکانیان شادیان کردبوو. 28ئینجا بە زبور و چەپکە گوڵ و شمشاڵەوە هاتنە ئۆرشەلیم بۆ ماڵی یەزدان. 29ترسی خودا لە هەموو شانشینییەکانی ئەو وڵتانەدا بوو ،کاتێک بیستبوویان کە یەزدان لە دژی دوژمنانی ئیسرائیل شەڕ دەکات. 30پاشای یۆشافات ئارام بوو ،چونکە خوداکەی لە دەوروبەری پشوویەکی پێدا. 31یۆشافات پاشایەتی یەهودا بوو ،کاتێک دەستی بە پاشایەتی کرد ،تەمەنی سی و پێنج ساڵ بوو ،بیست و پێنج ساڵ لە ئۆرشەلیم پاشایەتی بوو .دایکی ناوی ئەزوبای کچی شیلحی بوو. 32ئەویش بە ڕێگای ئاسای باوکیدا ڕۆیشت و لێی دوور نەکەوتەوە و ئەوەی لەبەردەم یەزدان ڕاست بوو. 33بەڵم شوێنە بەرزەکان نەسەندرانەوە ،چونکە هێشتا گەلەکە دڵی خۆیان بۆ خودای باوباپیرانیان ئامادە نەکردبوو. 34باقی چیرۆکەکانی یەهۆشافات ،سەرەتا و کۆتایی ،لە کتێبی یەهۆی کوڕی حەنانیدا نووسراوە ،کە لە کتێبی پاشاکانی ئیسرائیلدا ئاماژەی پێکراوە. 35دوای ئەمە یۆشافاتی پاشای یەهودا پەیوەندی بە ئەحازیا پاشای ئیسرائیلەوە کرد ،کە زۆر خراپەکاری کرد. 36ئەویش لەگەڵیدا پەیوەندی بە کەشتییەوە کرد بۆ ئەوەی بچێتە تەرشیش ،کەشتیەکانیان لە ئەزیۆنگەبەر دروست کرد. 37ئینجا ئەلیعەزەری کوڕی دۆداوای مەرێشا پێشبینی لە یەهۆشافات کرد و گوتی« :لەبەرئەوەی خۆت لەگەڵ ئەحازیا یەکگرتووە ،یەزدان کارەکانی تۆی شکاند ».کەشتیەکان شکا و نەیانتوانی بچنە تەرشیش. بەشی ٢١ 1یۆشافات لەگەڵ باوباپیرانیدا خەوت و لەگەڵ باوباپیرانی لە شاری داود بە خاک سپێردرا .یەهۆرامی کوڕی لە جیاتی ئەو پاشایەتی بوو. 2براکانی کوڕەکانی یۆشافات و ئەزاریا و یەحیێل و زەکەریا و ئەزاریا و میکائیل و شەفاتیای هەبوو ،هەموو ئەمانە کوڕەکانی یۆشافات پاشای ئیسرائیل بوون. 3باوکیان دیارییەکی زۆری پێبەخشین کە بریتی بوون لە زیو و زێڕ و شتە بەنرخەکان ،لەگەڵ شارەکانی سیاجکراو لە یەهودا ،بەڵم شانشینی بەخشی بە یەهۆرام .چونکە یەکەم منداڵ بوو. 4کاتێک یۆرام بۆ شانشینی باوکی هەڵسا ،خۆی بەهێزتر کرد و هەموو براکانی بە شمشێر کوشت ،هەروەها جۆربەجۆرەکانی سەرکردەکانی ئیسرائیل. 5یۆرام تەمەنی سی و دوو ساڵ بوو کاتێک دەستی بە پاشایەتی کرد ،هەشت ساڵ لە ئۆرشەلیم پاشایەتی کرد. 6ئەویش وەک بنەماڵەی ئەحاب بە ڕێگای پاشاکانی ئیسرائیلدا ڕۆیشت ،چونکە کچەکەی ئەحابی هاوسەرگیری کردبوو ،کارێکی خراپی لە چاوی یەزدان کرد. 7بەڵم یەزدان نەیویست ماڵی داود لەناو ببات ،بەهۆی ئەو پەیمانەی کە لەگەڵ داوددا کردبووی و بەڵێنی دابوو کە ڕووناکی بۆ خۆی و کوڕەکانی بۆ هەتاهەتایە. 8لە سەردەمی ئەودا ئەدۆمییەکان لە ژێر دەسەڵتی یەهودا ڕاپەڕین و خۆیان کردە پاشا. 9ئینجا یەهۆرام لەگەڵ سەرۆکەکانی و هەموو گالیسکەکانی لەگەڵیدا ڕۆیشتنە دەرەوە ،بە شەو هەستا و لە ئەدۆمییەکان کە دەوریان دابوو و سەرکردەکانی گالیسکەکانی دا. 10ئەدۆمییەکان تا ئەمڕۆش لە ژێر دەستی یەهودا ڕاپەڕین .هەروەها لە هەمان کاتدا لیبنا لە ژێر دەستی ئەوەوە ڕاپەڕی؛ چونکە وازی لە یەزدانی پەروەردگاری باوباپیرانی هێنابوو. 11لە چیاکانی یەهودا شوێنی بەرزی دروست کرد و دانیشتوانی ئۆرشەلیمی زینا کرد و یەهوداشی ناچار کرد بۆی. 12ئینجا نووسراوێک لەلیەن ئیلیا پێغەمبەرەوە بۆی هات و گوتی« :یەزدانی پەروەردگاری داودی باوکت ئەمە دەفەرموێت« :لەبەر ئەوەی بە ڕێگاکانی یەهۆشافاتی باوکت و نە بە ڕێگاکانی ئاسای پاشای یەهودا نەڕۆیشتوویت.
2مێژوو
13بەڵم بە ڕێگای پاشاکانی ئیسرائیلدا ڕۆیشتیت و یەهودا و دانیشتوانی ئۆرشەلیمت کردە لەشفرۆشی وەک لەشفرۆشییەکانی بنەماڵەی ئەحاب و براکانی ماڵی باوکتت کوشت کە لە خۆت باشتر بوون. 14یەزدان بە بەڵیەکی گەورە گەلەکەت و منداڵەکانت و ژنەکانت و هەموو سامانەکەت دەکوژێت. 15بە هۆی نەخۆشی ڕیخۆڵەکانتەوە تووشی نەخۆشییەکی زۆر دەبیت ،تا ڕۆژ بە ڕۆژ ڕیخۆڵەکانت بەهۆی نەخۆشییەکە دەڕووخێن. 16یەهۆرامیش ڕۆحی فەلەستینییەکان و عەرەبەکانی کە لە نزیک ئەسیوپییەکان بوون ،وروژاند. 17چوونە سەر یەهودا و شکاندیان و هەموو ئەو شتانەی لە ماڵی پاشا و کوڕەکانی و ژنەکانیدا دۆزرایەوە ،بردیان .بەجۆرێک کە کوڕێکی نەما ،جگە لە یۆحەز ،بچووکترین کوڕەکانی. 18دوای هەموو ئەمانە یەزدان نەخۆشییەکی چارەسەرنەکراوی لە ڕیخۆڵەکانیدا. 19دوای تەواوبوونی دوو ساڵ ،ڕیخۆڵەکانی کەوتنە دەرەوە ،بۆیە بەهۆی نەخۆشییەکی زۆرەوە مرد .گەلەکەی هیچ سووتاندنێکی بۆ نەکرد ،وەک سووتاندنی باوباپیرانی. 20کاتێک دەستی بە پاشایەتی کرد ،تەمەنی سی و دوو ساڵ بوو ،هەشت ساڵ لە ئۆرشەلیم پاشایەتی کرد و بەبێ ئەوەی خواستی لەسەر بێت ،ڕۆیشت .بەڵم لە شاری داود ناشتیان ،بەڵم لە گۆڕی پاشاکان نەیان نێژرا. بەشی ٢٢ 1دانیشتوانی ئۆرشەلیم ئەحازیا کوڕە بچووکەکەییان کردە پاشا ،چونکە ئەو دەستە پیاوانەی لەگەڵ عەرەبەکان هاتبوون بۆ ئۆردوگاکە هەموو گەورەکانیان کوشتبوو .ئەحازیا کوڕی یەهۆرامی پاشای یەهودا پاشای یەهودا بوو. 2ئەحازیا تەمەنی چل و دوو ساڵ بوو کاتێک دەستی بە پاشایەتی کرد ،ساڵێک لە ئۆرشەلیم پاشایەتی بوو .هەروەها ناوی دایکی ئەتالیای کچی ئۆمری بوو. 3هەروەها بە ڕێگاکانی ماڵی ئەحەبدا ڕۆیشت ،چونکە دایکی ڕاوێژکاری بوو بۆ ئەوەی خراپەکاری بکات. 4بۆیە وەک بنەماڵەی ئەحاب لە چاوی یەزدان خراپەی کرد ،چونکە دوای مردنی باوکی تا لەناوچوونی ئەوان ڕاوێژکاری بوون. 5ئەویش بەپێی ئامۆژگارییەکانیان ڕۆیشت و لەگەڵ یەهۆرامی کوڕی ئەحابی پاشای ئیسرائیل ڕۆیشت بۆ شەڕکردن لەگەڵ حەزائیل پاشای سوریا لە ڕامۆتی گلعاد ،سورییەکان یۆرامیان برد. 6گەڕایەوە بۆ ئەوەی لە یەزرەئیل چاک بێتەوە ،بەهۆی ئەو برینانەی کە لە ڕامادا کەوتبوون ،کاتێک لەگەڵ حەزائیل پاشای سوریا شەڕی کرد .عەزاریای کوڕی یەهۆرامی پاشای یەهودا بۆ بینینی یەهۆرامی کوڕی ئەحاب لە یەزرەئیل دابەزی ،چونکە نەخۆش بوو. 7لەناوچوونی ئەحازیا لە خوداوە بوو بە هاتنی بۆ یۆرام ،چونکە هات لەگەڵ یەهۆرام بۆ سەر یەهو کوڕی نیمشی کە یەزدان مەسحی کردبوو بۆ ئەوەی ماڵی ئەحاب ببڕێت. 8کاتێک یەهو بڕیاری لەسەر بنەماڵەی ئەحاب دەدا و سەرۆکەکانی یەهودا و کوڕەکانی براکانی ئەحەزیای دۆزیەوە کە خزمەتیان بە ئەحازیا دەکرد ،کوشتیان. 9ئەویش بەدوای ئەحازیادا گەڕا ،ئەوانیش گرتیان ،چونکە لە سامریا حەشاردرابوو ،هێنایان بۆ لی یەهو ،کاتێک کوشتیان و ناشتیان .بۆیە ماڵی ئەحازیا هیچ دەسەڵتێکیان نەبوو شانشینی هێمن بهێڵنەوە. 10بەڵم کاتێک ئەتالیای دایکی ئەحازیا بینی کە کوڕەکەی مردووە ،هەستا و هەموو نەوەکانی پاشایەتی ماڵی یەهودا لەناوبرد. 11بەڵم یەهۆشابعەتی کچی پاشا یۆئاشی کوڕی ئەحەزیای برد و لە نێو کوڕەکانی پاشا کە کوژران دزی و خۆی و شیردەرەکەی خستە ژوورێکی نووستن .ئینجا یۆشابێتی کچی یەهۆرامی پاشا ،هاوسەری یۆیادای کاهین( ،چونکە خوشکی ئەحازیا بوو )لە ئەتالیای شاردەوە، نەیکوشت. 12شەش ساڵ لەگەڵیان بوو لە ماڵی خودادا خۆی حەشاردا ،ئەتالیا پاشایەتی خاکەکە بوو. بەشی ٢٣ 1لە ساڵی حەوتەمدا یەهۆیادا خۆی بەهێزتر کرد و سەرکردەکانی سەدان کەسی گرت کە بریتی بوون لە عەزاریای کوڕی یەرۆهام و ئیسماعیلی کوڕی یەهۆحانان و ئەزاریای کوڕی عوبێد و مەعاسێی کوڕی ئەدایا و ئەلیشافاتی کوڕی زکری. 2لە یەهودا سووڕانەوە و لێڤییەکانیان لە هەموو شارەکانی یەهودا و سەرۆک باوباپیرانی ئیسرائیل کۆکردەوە و گەیشتنە ئۆرشەلیم. 3هەموو جەماعەتەکە لە ماڵی خودا پەیمانیان لەگەڵ پاشادا بەست .پێی گوتن« :ئەوەتا کوڕی پاشا دەبێتە پاشایەتی ،وەک یەزدان لەبارەی کوڕەکانی داودەوە فەرموویەتی». 4ئەمە ئەو کارەیە کە دەیکەن .یەک لەسەر سێی ئێوە کە لە ڕۆژی شەممەدا دەچنە ژوورەوە ،لە کاهینەکان و لە لێڤیەکان ،دەبنە دەرگاوان. 5بەشی سێیەمیش لە ماڵی پاشا دەبێت .یەک لەسەر سێ لە دەروازەی بناغەکە ،هەموو گەلەکە لە حەوشەکانی ماڵی یەزدان دەبن. 6بەڵم با کەس نەچێتە ناو ماڵی یەزدان جگە لە کاهینەکان و خزمەتکارانی لێڤیەکان .دەچنە ژوورەوە ،چونکە پیرۆزن ،بەڵم هەموو گەل چاودێری یەزدان دەکەن. 7لێڤیەکان بە دەوری پاشادا دەسوڕێنەوە ،هەرکەسێک چەکەکانی بەدەستەوەیە .هەرکەسێکی تر هاتە ناو ماڵەکە ،دەکوژرێت ،بەڵم ئێوە لەگەڵ پاشا بن کە دێتە ژوورەوە و دەچێتە دەرەوە. 8لێڤییەکان و هەموو یەهودا بەپێی هەموو ئەو کارانەیان کرد کە یەهۆیادا کاهین فەرمانی پێکردبوو و هەرکەسێک پیاوەکانی خۆیان برد کە لە ڕۆژی شەممەدا دەهاتنە ژوورەوە لەگەڵ ئەوانەی دەچوونە دەرەوە لە شەممەدا ،چونکە یەهۆیادا کاهین کۆشکەکانی نەکرد. 9یۆیادا کاهینیش ڕم و چەقۆ و قەڵغانی پاشا داود کە لە ماڵی خودادا بوو ،بەخشییە سەرکردەکانی سەدان.
2مێژوو
10هەموو گەلەکەی دانا ،هەرکەسێک چەکەکەی بەدەستەوە بوو ،لە لی ڕاستی پەرستگاکە تا لی چەپی پەرستگاکە ،لە لی قوربانگا و پەرستگاکە ،لە لی پاشا. 11ئینجا کوڕی پاشایان هێنایە دەرەوە و تاجەکەیان لەسەر دانا و شایەتحاڵییان پێدا و کردیان بە پاشا .یۆیادا و کوڕەکانی مەسحیان کرد و گوتیان« :خوای گەورە پاشا ڕزگار بکات». 12کاتێک ئەتالیا گوێی لە دەنگی خەڵک بوو کە ڕایان دەکرد و ستایشی پاشایان دەکرد ،هاتە ناو گەل بۆ ماڵی یەزدان. 13ئینجا سەیری کرد و بینی پاشا لە ستوونەکەی لە دەروازەی چوونە ژوورەوە وەستابوون و میرەکان و شمشاڵەکان لە لی پاشا وەستابوون ،هەموو خەڵکی خاکەکە دڵخۆش بوون و شمشاڵیان لێدا ،گۆرانیبێژانیش بە ئامێری مۆسیقا و ئەو کەسانەی فێری گۆرانی ستایشکردن بوون .ئینجا ئەتالیا جلەکانی بە کرێ گرت و گوتی« :خیانەت ،خیانەت». 14ئینجا یۆیادا کاهین سەرکردەکانی سەدان کەسی هێنایە دەرەوە کە سەرپەرشتیاری سوپاکەیان دانرابوو و پێی گوتن« :لە مەڕدارەکان دەربهێنن ،هەرکەسێک شوێنی بکەوێت با بە شمشێر بکوژرێت ».چونکە کاهینەکە گوتی« :لە ماڵی یەزدان مەیکوژن». 15ئینجا دەستیان خستە سەری .کاتێک گەیشتە دەروازەی ئەسپەکان لە لی ماڵی پاشا ،لەوێ کوشتیان. 16یەهۆیادا پەیمانی لە نێوان خۆی و هەموو گەل و پاشادا بەست ،کە ببنە گەلی یەزدان. 17ئینجا هەموو گەل چوونە ماڵی بەعل و شکاندیان و قوربانگاکانی و وێنەکانی پارچە پارچە کرد و مەتانی کاهینی بەعلیان لەبەردەم قوربانگاکان کوشت. 18هەروەها یەهۆیادا بە دەستی کاهینەکانی لێڤیەکان کە داود لە ماڵی یەزدان دابەشی کردبوون ،ئەرکەکانی ماڵی یەزدانی دیاری کرد ،بۆ پێشکەشکردنی قوربانی سووتاندنی یەزدان ،وەک لە یاسای موسادا نووسراوە ،بە خۆشی و گۆرانی ،وەک ئەوەی داود دیاریی کردبوو. 19دەرگاوانەکانی لە دەروازەکانی ماڵی یەزدان دانا ،بۆ ئەوەی هیچ کەسێک کە لە هیچ شتێکدا پیس بوو نەچێتە ژوورەوە. 20سەرکردەکانی سەدان کەس و ئاغا و فەرمانڕەواکانی گەل و هەموو گەلی خاکی گرت و پاشای لە ماڵی یەزدان هێنایە خوارەوە ،لە دەروازەی بەرزەوە هاتنە ناو ماڵی پاشا و پاشایان خستە سەر تەختی شانشینی. 21هەموو گەلی خاکەکە دڵخۆش بوون ،دوای ئەوەی ئەتالیایان بە شمشێر کوشت ،شارەکە ئارام بوو. بەشی ٢٤ 1یۆئاش تەمەنی حەوت ساڵ بوو کاتێک دەستی بە پاشایەتی کرد ،چل ساڵ لە ئۆرشەلیم پاشایەتی کرد .هەروەها ناوی دایکی زیبیای بەێرشەبا بوو. 2یوئاش بە درێژایی تەمەنی یەهۆیادا کاهین ،ئەوەی لەبەردەم یەزداندا ڕاست بوو ،کرد. 3یۆیادا دوو ژنی بۆ هێنا .کوڕ و کچیشی بوو. 4دوای ئەمە ،یۆئاش بیری کردەوە ماڵی یەزدان چاک بکاتەوە. 5کاهین و لێڤییەکانی کۆکردەوە و پێی گوتن« :بڕۆنە دەرەوە بۆ شارەکانی یەهودا و ساڵ بە ساڵ پارە لە هەموو ئیسرائیل کۆبکەنەوە بۆ نۆژەنکردنەوەی ماڵی خوداکەتان و بزانن کە پەلە بکەن .بەڵم لێڤیەکان پەلەیان نەکرد. 6پاشا بانگەوازی بۆ یەهۆیادای سەرۆک کرد و پێی گوت« :بۆچی داوات لە لێڤیەکان نەکردووە کە کۆکردنەوەکە لە یەهودا و ئۆرشەلیمەوە بهێننە دەرەوە ،بەپێی فەرمانی موسای خزمەتکاری یەزدان و کۆبوونەوەی ئیسرائیل ،بۆ چادرەکەی شایەتحاڵی؟» 7چونکە کوڕەکانی ئەتالیا ،ئەو ژنە خراپەکارە ،ماڵی خودایان شکاندبوو .هەروەها هەموو شتە تەرخانکراوەکانی ماڵی یەزدانیان بەخشی بە بەعلیم. 8بە فەرمانی پاشا سندوقێکیان دروست کرد و لە دەرەوەی دەروازەی ماڵی یەزدان دایاننا. 9ئینجا لە ڕێگەی یەهودا و ئۆرشەلیمەوە ڕاگەیاندنێکیان کرد ،بۆ ئەوەی ئەو کۆکراوەی موسا بەندەی خودا لە بیاباندا بەسەر ئیسرائیلدا هێنابووە لی یەزدان. 10هەموو سەرۆک و هەموو گەل شاد بوون و هێنایانە ژوورەوە و فڕێیاندایە ناو سنگەکەوە ،تا کۆتاییان هات. 11لەو کاتەدا کە سندووقەکە بە دەستی لێڤییەکان هێنرایە مەکتەبی پاشا و کاتێک بینیان پارەیەکی زۆرە ،نووسەری پاشا و ئەفسەری سەرۆک کاهینەکە هاتن و سندوقەکەیان بەتاڵ کردەوە و بردیان و بردیانەوە بۆ شوێنی خۆی .ڕۆژ بە ڕۆژ بەم شێوەیە دەیانکرد و پارەی زۆریان کۆدەکردەوە. 12پاشا و یۆیادا بەخشیان بەو کەسانەی کە کاری خزمەتکردنی پەرستگای یەزدانیان دەکرد و بەکرێگیراوان و دارتاشەکانیان بۆ نۆژەنکردنەوەی ماڵی یەزدان و هەروەها ئاسن و مسییەکان بۆ چاککردنەوەی ماڵی یەزدان. 13ئیتر کرێکارەکان کاریان کرد و کارەکەیان بە تەواوی تەواو بوو ،ماڵی خودایان لە دۆخی خۆیدا دانا و بەهێزیان کرد. 14کاتێک تەواویان کرد ،پارەکەی دیکەیان هێنایە بەردەم پاشا و یەهۆیادا ،کە لە قاپەکانی ماڵی یەزدان دروستکرابوون ،کەلوپەلی خزمەتکردن و پێشکەشکردن و کەوچک و کەوچک و قاپێکی زێڕ و زیو .بە درێژایی یەهۆیادا بەردەوام لە ماڵی یەزدان قوربانی سووتاندنیان پێشکەش دەکرد. 15بەڵم یۆیادا پیر بوو ،کاتێک مرد ،پڕ بوو لە ڕۆژان .تەمەنی سەد و سی ساڵ بوو کاتێک مرد. 16لە شاری داود لە نێو پاشاکان نێژران ،چونکە لە ئیسرائیل چاکەی کردبوو ،چ بەرامبەر بە خودا و چ بەرامبەر بە ماڵەکەی. 17دوای مردنی یۆیادا ،سەرۆکەکانی یەهودا هاتن و سڵویان بۆ پاشا کرد .پاشان پاشا گوێی لێیان بوو. 18ماڵی یەزدانی پەروەردگاری باوباپیرانیان بەجێهێشت و خزمەتیان بە دارستان و بتەکان کرد ،تووڕەیی بەسەر یەهودا و ئۆرشەلیمدا هات لەسەر ئەم تاوانەیان. 19بەڵم پێغەمبەرانی نارد بۆ لی یەزدان .ئەوانیش شایەتحاڵییان لە دژی ئەوان دا ،بەڵم گوێیان نەدا.
2مێژوو
20ڕۆحی خودا هاتە سەر زەکەریای کوڕی یەهۆیادا کاهین کە لە سەرووی گەلەوە وەستابوو و پێی گوتن« :خودا ئەمە دەفەرموێت : «بۆچی فەرمانەکانی یەزدان سەرپێچی دەکەن و ناتوانن سەرفراز بن؟ »چونکە وازتان لە یەزدان هێناوە ،ئەویش وازی لێهێناوە. 21پیلنیان بۆ دانا و بە فەرمانی پاشا لە حەوشەی ماڵی یەزدان بەردیان لێدا. 22بەم شێوەیە یۆئاشی پاشا ئەو میهرەبانییەی لەبیر نەکرد کە یۆیادا باوکی لەگەڵیدا کردبوو ،بەڵکو کوڕەکەی کوشت .کاتێک مرد ،گوتی : «یەزدان سەیری بکە و داوای لێبکە». 23لە کۆتایی ساڵدا سوپای سوریا هاتنە سەری ،هاتنە یەهودا و ئۆرشەلیم و هەموو سەرۆکەکانی گەلیان لەناو گەلدا لەناوبرد و هەموو تاڵنەکەیان بۆ پاشای دیمەشق نارد. 24چونکە لەشکری شامییەکان لەگەڵ کۆمەڵێکی کەمدا هاتن و یەزدان سوپایەکی زۆر گەورەی دایە دەستیان ،چونکە وازیان لە یەزدانی پەروەردگاری باوباپیرانیان هێنابوو .بۆیە حوکمیان لە دژی یوئاش جێبەجێ کرد. 25کاتێک لێی ڕۆیشتن ،چونکە بە نەخۆشییەکی زۆرەوە بەجێیان هێشت ،خزمەتکارەکانی پیلنیان لە دژی خوێنی کوڕەکانی یۆیادای کاهین دانا و لەسەر جێگاکەی کوشتیان و مرد ،لە شاری داود ناشتیان ،بەڵم لە گۆڕی پاشاکان نەیاننێژن. 26ئەمانە ئەوانەن کە پیلنیان لە دژی داڕشتووە .زەبادی کوڕی شیمعەتی ئەمۆنی و یەهۆزابادی کوڕی شیمریتی مۆئابی. 27سەبارەت بە کوڕەکانی و گەورەیی بارگرانییەکانی سەری و چاککردنەوەی ماڵی خودا ،لە چیرۆکی کتێبی پاشاکاندا نووسراون . ئامازیای کوڕی لە جیاتی ئەو پاشایەتی بوو. بەشی ٢٥ 1ئەمازیا تەمەنی بیست و پێنج ساڵ بوو کاتێک دەستی بە پاشایەتی کرد ،بیست و نۆ ساڵ لە ئۆرشەلیم پاشایەتی بوو .دایکی ناوی یەهۆئادان بوو لە ئۆرشەلیم. 2ئەوەی لەبەردەم یەزداندا ڕاست بوو ،بەڵم بە دڵێکی تەواوەوە نەبوو. 3کاتێک شانشینی بۆی جێگیر بوو ،ئەو خزمەتکارانەی کوشت کە باوکی پاشایان کوشت. 4بەڵم منداڵەکانیان نەکوشت ،بەڵکو وەک ئەوەی لە یاسادا نووسراوە لە کتێبی موسادا کرد ،کە یەزدان فەرمانی پێکردووە و دەڵێت« :باوک لە پێناو منداڵەکاندا نامرن ،منداڵەکانیش لە پێناو باوکدا نامرن ،بەڵکو هەرکەسێک لە پێناو گوناهی خۆیدا دەمرێت». 5هەروەها ئەمازیا یەهودای کۆکردەوە و بەپێی ماڵی باوباپیرانیان لە سەرانسەری یەهودا و بنیامین ،سەرکردەی هەزاران کەس و سەرکردەی سەدان کەسی کرد ،لە بیست ساڵن و سەرووترەوە ژمارەیان کرد و سێ سەد هەزار پیاوی هەڵبژاردەی دۆزیەوە ،توانیان بچنە شەڕەوە ،کە بتوانن ڕم و قەڵغان هەڵبگرن. 6سەد هەزار پیاوی بەهێزی لە ئیسرائیل بەکرێ گرت بە سەد تەلەنت زیو. 7بەڵم پیاوێکی خودا هاتە لی و گوتی« :ئەی پاشا ،با سوپای ئیسرائیل لەگەڵت نەڕۆن .چونکە یەزدان لەگەڵ ئیسرائیل نییە ،واتە لەگەڵ هەموو نەوەی ئەفرایم. 8بەڵم ئەگەر ویستت بچیت بیکە ،بەهێزبە بۆ شەڕ ،خودا لەبەردەم دوژمندا دەتخاتە خوارەوە ،چونکە خودا هێزی یارمەتیدانی هەیە و فڕێی بداتە خوارەوە. 9ئەمازیا بە پیاوی خودای گوت« :بەڵم چی بکەین بۆ ئەو سەد تەلەنەی کە داوە بە سوپای ئیسرائیل؟ »پیاوی خوداش وەڵمی دایەوە : «یەزدان توانای ئەوەی هەیە زۆر زیاترت پێ ببەخشێت». 10ئینجا ئەمازیا جیایان کردەوە ،واتە ئەو سوپایەی کە لە ئەفرایمەوە هاتبوونە لی بۆ ئەوەی بگەڕێنەوە ماڵەوە ،بۆیە تووڕەیی ئەوان زۆر لە یەهودا هەڵگیرسا و بە تووڕەیییەکی زۆرەوە گەڕانەوە ماڵەوە. 11ئەمازیا خۆی بەهێز کرد و گەلەکەی بردە دەرەوە و چووە دۆڵی خوێ و لە نەوەی سێیر دە هەزاری کوشت. 12نەوەی یەهودا دە هەزاری دیکەیان بە زیندووی مانەوە و بردیانە سەر لوتکەی بەردەکە و لە لوتکەی بەردەکەوە فڕێیاندایە خوارەوە و هەموویان پارچە پارچە بوون. 13بەڵم سەربازەکانی ئەو سوپایەی کە ئەمازیا ناردییەوە بۆ ئەوەی لەگەڵیدا نەچنە شەڕ ،کەوتنە سەر شارەکانی یەهودا ،لە سامریاوە تا بەیتهۆرۆن و سێ هەزاریان کوشت و تاڵنێکی زۆریان برد. 14دوای ئەوەی ئەمازیا لە سەربڕینی ئەدۆمییەکان هات ،خوداوەندەکانی نەوەی سەعیری هێنا و دایاننا بۆ ئەوەی ببنە خوداوەندەکانی و کڕنۆشی لەبەردەمیان دا و بخوریان بۆ سووتاند. 15بۆچی تووڕەیی یەزدان لە ئەمازیا هەڵگیرسا و پێغەمبەرێکی بۆ نارد و پێی گوت« :بۆچی بەدوای خوداوەندەکانی گەلدا دەگەڕێیت ،کە نەیانتوانی گەلی خۆیان لە دەستی تۆ ڕزگار بکەن؟» 16کاتێک قسەی لەگەڵ دەکرد ،پاشا پێی گوت« :ئایا تۆ لە ئامۆژگاری پاشا دروست بوویت؟ »بەرگە بگرن؛ بۆ لێت بدرێت؟ ئینجا پێغەمبەرەکە ڕەتیکردەوە و وتی« :دەزانم خودا بڕیاریداوە لەناوت ببات ،چونکە تۆ ئەمەت کردووە و گوێت لە ئامۆژگارییەکانم نەگرتووە». 17ئینجا ئەمازیا پاشای یەهودا ئامۆژگاری کرد و نارد بۆ یۆئاشی کوڕی یۆئاحاز کوڕی یەهو پاشای ئیسرائیل و گوتی« :وەرە با لە ڕووخساری یەکتر ببینین». 18ئینجا یوئاشی پاشای ئیسرائیل نارد بۆ ئەمازیا پاشای یەهودا و گوتی« :ئەو چەقۆیەی کە لە لوبنان بوو ،نارد بۆ دار سێدارەکەی لوبنان و گوتی« :کچەکەت بدە بە کوڕەکەم بۆ ئەوەی ژنەکەی بکات». 19تۆ دەڵێیت‘ :ئەدۆمییەکانت بردەوە .دڵت بەرزت دەکاتەوە بۆ شانازیکردن ،ئێستا لە ماڵەوە بمێنەرەوە .بۆچی دەستوەردان لە ئازارەکانت دەکەیت ،تا بکەویت ،تۆ و یەهودا لەگەڵت؟ 20بەڵم ئەمازیا گوێی لێ نەبوو .چونکە لە خوداوە هاتووە ،تا بیانخاتە دەستی دوژمنەکانیان ،چونکە بەدوای خوداوەندەکانی ئەدۆمدا دەگەڕان.
2مێژوو
21یۆئاشی پاشای ئیسرائیل سەرکەوت .ئەو و ئەمازیا پاشای یەهودا لە بەیتشەمەش کە سەر بە یەهودایە ،بە ڕووخساری یەکتریان بینی. 22یەهودا لەبەردەم ئیسرائیل خراپتر بوو ،هەریەکەیان بەرەو چادرەکەی خۆیان هەڵهاتن. 23یۆئاشی پاشای ئیسرائیل ئەمازیا پاشای یەهودا کوڕی یۆئاحی کوڕی یەهۆئاحازی لە بەیتشەمێش برد و هێنای بۆ ئۆرشەلیم و دیواری ئۆرشەلیم لە دەروازەی ئەفرایمەوە تا دەروازەی گۆشەی چوار سەد باڵی شکاند. 24ئینجا هەموو زێڕ و زیو و هەموو ئەو کەلوپەلنەی لە ماڵی خودا لەگەڵ ئۆبێدەدۆم و گەنجینەکانی ماڵی پاشا و بارمتەکانیشی برد و گەڕایەوە سامریا. 25ئەمازیا کوڕی یۆئاشی پاشای یەهودا دوای مردنی یۆئاشی کوڕی یۆئاحاز پاشای ئیسرائیل پانزە ساڵ ژیا. 26باقی چیرۆکەکانی ئەمازیا لە سەرەتاوە تا دواهەمین لە کتێبی پاشاکانی یەهودا و ئیسرائیلدا نەنووسراون؟ 27دوای ئەو کاتەی کە ئەمازیا لە شوێنکەوتنی یەزدان دوورکەوتەوە ،لە ئۆرشەلیم پیلنێکیان لە دژی بەست .ئینجا هەڵهات بۆ لخیش، بەڵم ئەوانیش بەدوایدا ڕەوانەی لکیشیان کرد و لەوێ کوشتیان. 28سواری ئەسپیان هێنا و لەگەڵ باوباپیرانی لە شاری یەهودا بە خاکیان سپێردرا. بەشی ٢٦ 1ئینجا هەموو گەلی یەهودا عوزیایان گرت کە تەمەنی شانزە ساڵ بوو و لە ژووری ئەمازیا باوکیدا کردیان بە پاشا. 2ئیلۆتی دروست کرد و گەڕاندەوە بۆ یەهودا ،دوای ئەوەی پاشا لەگەڵ باوباپیرانیدا خەوت. 3عوزیا تەمەنی شانزە ساڵ بوو کاتێک دەستی بە پاشایەتی کرد ،پەنجا و دوو ساڵ لە ئۆرشەلیم پاشایەتی بوو .هەروەها ناوی دایکی یەکۆلیای ئۆرشەلیم بوو. 4ئەو کارەی لەبەردەم یەزداندا ڕاست بوو ،بەپێی هەموو ئەو کارانەی کە ئەمازیا باوکی کردوویەتی. 5لە سەردەمی زەکەریادا بەدوای خودادا دەگەڕا ،کە لە بینینەکانی خودادا تێگەیشتنی هەبوو ،تا ئەو کاتەی بەدوای یەزداندا دەگەڕا ،خودا سەرفرازی کرد. 6ڕۆیشت و شەڕی لەگەڵ فەلەستییەکان کرد و دیواری گات و دیواری یابنە و دیواری ئەشدۆدی شکاند و شارەکانی لە دەوری ئەشدۆد و لە نێو فەلەستینییەکان دروست کرد. 7خودا یارمەتی دا لە دژی فەلەستینییەکان و عەرەبەکانی دانیشتووی گورباڵ و مەحنیمەکان. 8عەمۆنییەکان دیارییان بە عوزیا دا ،ناوی ئەو تا هاتنە ژوورەوەی میسر بڵوبووەوە .چونکە زۆر خۆی بەهێز کرد. 9عوزیا لە ئۆرشەلیم لە دەروازەی گۆشە و دەروازەی دۆڵ و پێچانی دیوارەکە تاوەرەکانی دروست کرد و قەڵی کرد. 10هەروەها لە بیابان تاوەرەکانی دروست کرد و بیری زۆری هەڵکەند ،چونکە ئاژەڵێکی زۆری هەبوو ،چ لە ناوچە نزمەکان و چ لە دەشتەکان ،هەروەها جووتیاران و دارەکانی ترێ لە شاخەکان و لە کارمێل ،چونکە زۆر حەزی لە بەخێوکردن بوو. 11عوزیاش کۆمەڵێک چەکداری هەبوو ،بەپێی ژمارەی حسابەکانیان بە دەستی یەعێلی نووسەر و مەعاسیای فەرمانڕەوا ،لە ژێر دەستی حەنانیا ،یەکێک لە سەرکردەکانی پاشا ،بە کۆمەڵ دەچوونە دەرەوە بۆ شەڕ. 12ژمارەی کۆی سەرکردەکانی باوباپیرانی پیاوە بەهێزە ئازاکان دوو هەزار و شەش سەد کەس بوون. 13لە ژێر دەستی ئەواندا سوپایەکی سێ سەد هەزار و حەوت هەزار و پێنج سەد کەس هەبوو ،کە بە هێزێکی بەهێز شەڕیان کرد بۆ ئەوەی یارمەتی پاشا بدەن لە دژی دوژمن. 14عوزیا قەڵغان و ڕم و کڵو و چەقۆ و کەوان و چەقۆی بەردبارانکردنی بۆ ئامادە کرد. 15لە ئۆرشەلیمدا بزوێنەری دروستکرد ،کە لەلیەن کەسانی فێڵبازەوە داهێنرابوون ،بۆ ئەوەی لەسەر تاوەرەکان و لەسەر قەڵکان بن و تیر و بەردی گەورەیان لەگەڵدا لێبدەن .ناوەکەی لە دوورەوە بڵوبووەوە .چونکە بە شێوەیەکی سەرسوڕهێنەر یارمەتی درا ،تا بەهێز بوو. 16بەڵم کاتێک بەهێز بوو ،دڵی بەرز بووەوە بۆ لەناوبردنی ،چونکە سەرپێچی لە یەزدانی پەروەردگاری کرد و چووە ناو پەرستگای یەزدان بۆ ئەوەی بخور لەسەر قوربانگا بخورەکە بسوتێنێت. 17عەزاریای کاهین بە دوایدا هاتە ژوورەوە و لەگەڵیدا هەشت کاهینی یەزدان ،کە پیاوی ئازا بوون. 18ئینجا بەرەنگاری ئوزیای پاشا وەستانەوە و پێیان گوت« :ئۆزییا ،بۆ تۆ نییە بخور بۆ یەزدان بسوتێنیت ،بەڵکو بۆ کاهینەکانی کوڕی هارون ،کە بۆ بخور تەرخانکراون ،لە پیرۆزگاکە دەربچن .چونکە تۆ سەرپێچیت کردووە .هەروەها نابێت بۆ ڕێزلێنانت لەلیەن یەزدانی پەروەردگارەوە. 19ئینجا عوزیا تووڕە بوو و بخورێکی لە دەستدا بوو بۆ ئەوەی بخور بسوتێنێت ،لە کاتێکدا لە کاهینەکان تووڕە بوو ،پەتاکە لە پێشەوەی کاهینەکانی ماڵی یەزدان لە تەنیشت قوربانگا بخورەکەوە هەڵسا. 20عەزاریای سەرۆک کاهین و هەموو کاهینەکان سەیریان کرد و بینیان لە پێشەوەی پەتا بوو و لەوێ دەریانکرد .بەڵێ ،خۆی پەلە کرد بۆ چوونە دەرەوە ،چونکە یەزدان لێی دابوو. 21ئوزیای پاشا تا ڕۆژی مردنی پەتا بوو و لە ماڵێکی چەند ماڵێکدا نیشتەجێ بوو ،پەتا بوو .چونکە لە ماڵی یەزدان بڕدرابوو ،یۆتامی کوڕی سەرپەرشتی ماڵی پاشا بوو و دادوەری لەسەر گەلی خاکەکە دەکرد. 22ئیشایا پێغەمبەر ،کوڕی ئامۆز ،لە سەرەتاوە تا دواهەمین چیرۆکەکانی تری عوزیا نووسی. 23عوزیا لەگەڵ باوباپیرانیدا خەوت و لەگەڵ باوباپیرانی لە کێڵگەی ناشتنی پاشاکان نێژران .چونکە گوتیان« :ئەو پەتایە ،یۆتامی کوڕی لە جیاتی ئەو پاشایەتی بوو».
2مێژوو
بەشی ٢٧ 1یۆتام تەمەنی بیست و پێنج ساڵ بوو کاتێک دەستی بە پاشایەتی کرد و شانزە ساڵ لە ئۆرشەلیم پاشایەتی بوو .هەروەها ناوی دایکی یەروشای کچی سادۆک بوو. 2ئەو شتەی لەبەردەم یەزداندا ڕاست بوو ،بەپێی هەموو ئەو کارانەی کە ئوزیای باوکی کردوویەتی ،بەڵم نەچووەتە ناو پەرستگای یەزدان .خەڵکەکەش هێشتا بە گەندەڵییەوە کردیان. 3دەروازەی بەرزی پەرستگای یەزدانی دروستکرد ،لەسەر دیواری ئۆفێلیش زۆری دروستکرد. 4لە چیاکانی یەهودا شارەکانی دروست کرد و لە دارستانەکاندا قەڵ و تاوەرەکانی دروست کرد. 5لەگەڵ پاشای عەمۆنییەکان شەڕی کرد و لە دژی ئەوان سەرکەوت .نەوەی عەمۆنیش لە هەمان ساڵدا سەد تاڵنتی زیو و دە هەزار پێوەر گەنم و دە هەزار جۆیان پێدا .نەوەی عەمۆنیش لە ساڵی دووەم و ساڵی سێیەمدا ئەوەندە پارەیان پێدا. 6یۆتام بەهێز بوو ،چونکە ڕێگاکانی خۆی لەبەردەم یەزدانی پەروەردگاریدا ئامادە کرد. 7باقی چیرۆکەکانی یۆتام و هەموو شەڕەکانی و ڕێگاکانی ،لە کتێبی پاشاکانی ئیسرائیل و یەهودا نووسراون. 8کاتێک دەستی بە پاشایەتی کرد ،تەمەنی بیست و بیست ساڵ بوو ،شانزە ساڵ لە ئۆرشەلیم پاشایەتی کرد. 9یوتام لەگەڵ باوباپیرانیدا خەوی لێکەوت و لە شاری داود بەخاکیان سپێردرا ،ئەحازی کوڕی لەبری پاشایەتی بوو. بەشی ٢٨ 1ئەحاز تەمەنی بیست ساڵ بوو کاتێک دەستی بە پاشایەتی کرد و شانزە ساڵ لە ئۆرشەلیم پاشایەتی بوو ،بەڵم وەک داودی باوکی ئەوەی لەبەردەم یەزدان ڕاست بوو نەیکرد. 2چونکە بە ڕێگاکانی پاشاکانی ئیسرائیلدا ڕۆیشت و وێنەی تواوەی بۆ بەعلیم دروست کرد. 3هەروەها لە دۆڵی کوڕی حینۆم بخوری سووتاند و منداڵەکانیشی لە ئاگردا سووتاند ،بەپێی کارە قێزەونەکانی ئەو نەتەوەیانەی کە یەزدان لەبەردەم نەوەی ئیسرائیلدا دەریکردبوون. 4لە بەرزاییەکان و گردەکان و لە ژێر هەموو دارێکی سەوزیشدا قوربانی دەکرد و بخوری دەسوتاند. 5بۆیە یەزدانی پەروەردگاری ئەوی ڕادەستی پاشای شام کرد .لێیان دا و جەماوەرێکی زۆریان بە دیل برد و بردیان بۆ دیمەشق .هەروەها درایە دەستی پاشای ئیسرائیل ،کە بە سەربڕینێکی زۆرەوە لێیدا. 6چونکە پێکای کوڕی ڕەمالیا لە یەک ڕۆژدا سەد و بیست هەزار کەسی لە یەهودا کوشت ،کە هەموویان پیاوی ئازا بوون .چونکە وازیان لە یەزدانی پەروەردگاری باوباپیرانیان هێنابوو. 7زکری پیاوێکی بەهێزی ئەفرایم ،مەعسێیای کوڕی پاشا و ئەزریکامی فەرمانڕەوای ماڵەکە و ئەلکانا کە تەنیشت پاشا بوو ،کوشت. 8نەوەی ئیسرائیل دوو سەد هەزار ژن و کوڕ و کچ لە براکانیان بە دیل برد و تاڵنێکی زۆریان لێ برد و تاڵنەکەیان هێنایە سامریا. 9بەڵم پێغەمبەرێکی یەزدان لەوێ بوو ،ناوی ئۆدێد بوو ،لەبەردەم ئەو سوپایەی کە هاتبوون بۆ سامریا هاتە دەرەوە و پێی گوتن« :ئەوەتا یەزدانی پەروەردگاری باوباپیرانتان لە یەهودا تووڕە بوو ،ئەوانی داوەتە دەستتان ،ئێوەش لە تووڕەیییەکدا کوشتتان کە دەگاتە ئاسمان». 10ئێستاش بەنیازن لە ژێر دەستی نەوەی یەهودا و ئۆرشەلیمدا بمێننەوە بۆ کۆیلە و کۆیلە ،بەڵم ئایا گوناه لەگەڵ یەزدانی پەروەردگارتان لەگەڵ ئێوەدا نییە؟ 11ئێستا گوێم لێ بگرن و ئەو دیلنە ڕزگار بکەنەوە کە لە براکانتان بە دیلتان گرتووە ،چونکە تووڕەیی توندی یەزدان بەسەرتاندایە. 12ئینجا هەندێک لە سەرۆکەکانی نەوەی ئەفرایم ،عەزاریای کوڕی یۆحەنان ،بەرێکیای کوڕی مەشیلەموت و یەحیزکیای کوڕی شالوم و ئەماسای کوڕی حەدلی ،دژی ئەوانەی لە شەڕەوە هاتبوون ،وەستانەوە. 13پێی گوتن« :دیلەکان ناهێننە ئێرە ،چونکە لە کاتێکدا ئێمە پێشتر لە یەزدان تاوانمان کردووە ،بەنیازن زیاتر بۆ گوناهەکانمان و سەرپێچیمان زیاد بکەن ،چونکە تاوانەکەمان زۆرە و تووڕەیییەکی توند بەرامبەر بە ئیسرائیل هەیە. 14چەکدارەکان دیلەکان و غەنیمەتەکانیان لەبەردەم میرەکان و هەموو جەماعەتەکەدا بەجێهێشت. 15ئەو پیاوانەی ناویان دەرکەوتبوو ،هەستان و دیلەکانیان گرت و لەگەڵ تاڵنییەکان هەموو ئەوانەی ڕووتیان لە نێوانیاندا بوو ،جلیان لەبەر کرد و پێڵویان لەبەر کرد و پێیان بەخشی بۆ خواردن و خواردنەوە و مەسحیان کرد و هەموو لوازەکانیان بردە سەر کەرەکان و گەیاندیانە ئەریحای شاری دارخورما و بۆ لی براکانیان گەڕایەوە بۆ سامریا. 16لەو کاتەدا پاشا ئەحاز ڕەوانەی پاشاکانی ئاشووری کرد بۆ ئەوەی یارمەتی بدەن. 17ئەدۆمییەکان دیسان هاتبوونە سەر یەهودا و دیلەکانیان بردبوو. 18فەلەستییەکانیش شارەکانی ناوچە نزم و باشووری یەهودایان داگیر کردبوو و بەیتشەمێش و ئەیالۆن و گێدەرۆت و شۆچۆیان لەگەڵ گوندەکانی و تیمنا لەگەڵ گوندەکانی و گیمزۆ و گوندەکانیشیان گرتبوو ،لەوێ نیشتەجێ بوون. 19چونکە یەزدان بەهۆی ئەحاز پاشای ئیسرائیلەوە یەهودای زەلیل کرد .چونکە یەهودای ڕووتی کردە سەر یەزدان. 20ئینجا تیلگاتپیلنێسەر پاشای ئاشوور هاتە لی و ئازاری دا ،بەڵم بەهێزی نەکرد. 21چونکە ئەحاز بەشێکی لە ماڵی یەزدان و ماڵی پاشا و سەرۆکەکانی برد و دایە پاشای ئاشوور ،بەڵم یارمەتی نەدا. 22لە کاتی تەنگانەدا زیاتر سەرپێچی لە یەزدان کرد. 23چونکە قوربانی بۆ خوداوەندەکانی دیمەشق کرد کە لێیان دا ،وتی« :لەبەرئەوەی خوداوەندەکانی پاشاکانی سوریا یارمەتیان دەدەن ،بۆیە قوربانییان بۆ دەکەم ،تاکو یارمەتیم بدەن ».بەڵم ئەوان وێرانکاری ئەو و هەموو ئیسرائیل بوون. 24ئەحاز کەلوپەلەکانی ماڵی خودای کۆکردەوە و قاپەکانی ماڵی خودای پارچە پارچە کرد و دەرگاکانی ماڵی یەزدانی داخست و قوربانگای لە هەموو گۆشەکانی ئۆرشەلیم بۆی کرد.
2مێژوو
25لە هەر چەند شارێکی یەهودا شوێنی بەرزی بۆ بخور بۆ خوداوەندەکانی دیکە دروست دەکرد و یەزدانی پەروەردگاری باوباپیرانی توڕە دەکرد. 26باقی کارەکانی و هەموو ڕێگاکانی ،سەرەتا و کۆتایی ،لە کتێبی پاشاکانی یەهودا و ئیسرائیلدا نووسراون. 27ئەحاز لەگەڵ باوباپیرانیدا خەوی لێکەوت و لە ئۆرشەلیم لە شارەکەدا نێژران ،بەڵم نەیانبردە ناو گۆڕەکانی پاشاکانی ئیسرائیل ،حزقیا کوڕەکەی لە جیاتی پاشایەتی بوو. بەشی ٢٩ 1حەزقیا لە تەمەنی بیست و بیست ساڵیدا دەستی بە پاشایەتی کرد و بیست ساڵ لە ئۆرشەلیم پاشایەتی بوو .دایکی ناوی ئەبیای کچی زەکەریا بوو. 2ئەو شتەی لەبەردەم یەزداندا ڕاست بوو ،بەپێی هەموو ئەو کارانەی کە داودی باوکی کردبووی. 3لە ساڵی یەکەمی حوکمڕانیدا ،لە مانگی یەکەمدا ،دەرگای ماڵی یەزدانی کردەوە و چاکی کردەوە. 4کاهینەکان و لێڤییەکانی هێنایە ژوورەوە و لە شەقامی ڕۆژهەڵت کۆیان کردەوە. 5پێی گوتن« :ئەی لێڤیەکان گوێم لێ بگرن ،ئێستا خۆتان پیرۆز بکەن و ماڵی یەزدانی پەروەردگاری باوباپیرانتان پیرۆز بکەن و پیسیەکان لە شوێنی پیرۆز دەربهێنن». 6چونکە باوباپیرانمان سەرپێچییان کردووە و خراپەیان لە چاوی یەزدانی پەروەردگارمان کردووە و وازیان لێهێناوە و ڕوویان لە شوێنی نیشتەجێبوونی یەزدان لداوە و پشتیان کردووەتەوە. 7هەروەها دەرگای پەنجەرەی ماڵەکەیان داخستووە و چراکانیان کوژاندووەتەوە ،بخوریان نەسووتاندووە و لە شوێنی پیرۆزدا قوربانی سووتاندنیان پێشکەش بە خودای ئیسرائیل نەکردووە. 8بۆیە تووڕەیی یەزدان بەسەر یەهودا و ئۆرشەلیمدا بوو ،ئەوانی گەیاندە تەنگانە و سەرسوڕمان و هێسکە ،وەک چۆن بە چاوەکانتان دەیبینن. 9چونکە باوکمان بە شمشێر کەوتوون و کوڕەکانمان و کچەکانمان و ژنەکانمان بەهۆی ئەمەوە دیلن. 10ئێستا لە دڵمدایە پەیمانێک لەگەڵ یەزدانی پەروەردگاری ئیسرائیل ببەستم ،تاکو تووڕەییە توندەکەی لێمان دوور بکەوێتەوە. 11کوڕەکانم ،ئێستا کەمتەرخەم مەبن ،چونکە یەزدان ئێوەی هەڵبژاردووە بۆ ئەوەی لەبەردەمیدا بوەستن و خزمەت بکەن و خزمەتی بکەن و بخور بسوتێنن. 12ئینجا لێڤیەکان هەستانەوە :مەحات کوڕی ئەماسای و یۆئێلی کوڕی ئەزاریا لە کوڕەکانی قەحاتیەکان ،لە کوڕەکانی مێراری کیشی کوڕی عەبدی و ئەزاریای کوڕی یەحالێل و لە گێرشۆنیەکان .یۆئای کوڕی زیما و عەدەنی کوڕی یۆئا. 13لە کوڕەکانی ئەلیزافان .شیمری و یەعێل :لە کوڕەکانی ئاساف .زەکەریا و مەتانیا: 14لە کوڕەکانی هیمانیش .یەحیێل و شیمێی :لە کوڕەکانی یەدوتۆن .شەمایا و عوزیل. 15براکانیان کۆکردەوە و خۆیان پیرۆز کرد و بەپێی فەرمانی پاشا بە قسەکانی یەزدان هاتن بۆ پاککردنەوەی ماڵی یەزدان. 16کاهینەکان چوونە ناوەوەی ماڵی یەزدان بۆ پاککردنەوەی و هەموو ئەو پیسیانەی کە لە پەرستگای یەزدان دۆزییانەوە هێنایانە دەرەوە بۆ حەوشەی ماڵی یەزدان .لێڤییەکان بردیان و بیبەنە دەرەوە بۆ ناو کانی کیدرۆن. 17لە یەکەم ڕۆژی مانگی یەکەم دەستیان کرد بە پیرۆزکردن و لە ڕۆژی هەشتەمی مانگەکەدا گەیشتنە پەنجەرەی یەزدان ،بەم شێوەیە لە هەشت ڕۆژدا ماڵی یەزدانیان پیرۆز کرد .لە شانزەهەمین مانگی یەکەمدا کۆتاییان هێنا. 18ئینجا چوونە ژوورەوە بۆ لی حزقیا پاشا و گوتیان« :هەموو ماڵی یەزدان و قوربانگای قوربانی سووتاندنمان پاککردەوە لەگەڵ هەموو قاپەکانی و مێزی نانە نمایشییەکان و هەموو کەلوپەلەکانی». 19هەروەها هەموو ئەو قاپانەی کە پاشا ئەحاز لە سەرپێچییەکەیدا فڕێیدا ،ئێمە ئامادەمان کرد و پیرۆزمان کرد ،لەبەردەم قوربانگای یەزداندان. 20حزقیا پاشا زوو هەستا و فەرمانڕەواکانی شارەکەی کۆکردەوە و بەرەو ماڵی یەزدان ڕۆیشت. 21حەوت گا و حەوت بەرخ و حەوت بەرخ و حەوت بزنیان هێنا بۆ قوربانی گوناه بۆ شانشینی و پیرۆزگا و یەهودا .فەرمانی بە کاهینەکانی کوڕانی هارون کرد کە لەسەر قوربانگای یەزدان پێشکەشیان بکەن. 22جا گاکانیان کوشت و کاهینەکان خوێنەکەیان وەرگرت و بەسەر قوربانگاکەدا ڕشتن ،بە هەمان شێوە کە بەرخەکانیان کوشت، خوێنەکەیان بەسەر قوربانگاکەدا ڕشت ،بەرخەکانیشیان کوشت و خوێنەکەیان بەسەر قوربانگاکەدا ڕشت. 23بزنەکانیان هێنایە دەرەوە بۆ قوربانی گوناه لەبەردەم پاشا و کۆبوونەوە .دەستیان خستە سەریان. 24کاهینەکان کوشتیان و لەگەڵ خوێنەکەیان لەسەر قوربانگاکە ئاشتبوونەوە ،بۆ ئەوەی کەفارەت بۆ هەموو ئیسرائیل بکەن ،چونکە پاشا فەرمانی دا قوربانی سووتاندن و قوربانی گوناه بۆ هەموو ئیسرائیل بکرێت. 25بەپێی فەرمانی داود و گاد بینەری پاشا و ناتان پێغەمبەر لێڤییەکانی بە سەنگ و بە زەبروزەنگ و چەپکە گوڵەوە لە ماڵی یەزدان دانا، چونکە فەرمانی یەزدان لە ڕێگەی پێغەمبەرەکانیەوە بەم شێوەیە بوو. 26لێڤییەکان بە ئامێرەکانی داود و کاهینەکانیش بە شمشاڵەکانەوە وەستابوون. 27حزقیا فەرمانی دا قوربانی سووتاندنەکە لەسەر قوربانگاکە پێشکەش بکرێت .کاتێک قوربانی سووتاندن دەستی پێکرد ،گۆرانی یەزدان بە شمشاڵ و ئامێرەکانی داودی پاشای ئیسرائیل دەستی پێکرد. 28هەموو جەماعەتەکە پەرستشیان دەکرد و گۆرانیبێژەکان گۆرانییان دەوت و شمشاڵژەنەکان دەیانگوت ،هەموو ئەمانە بەردەوام بوون تا قوربانی سووتاندنەکە تەواو بوو. 29کاتێک قوربانیەکەیان تەواو کرد ،پاشا و هەموو ئەوانەی لەگەڵیدا بوون کڕنۆشیان برد و پەرستشیان کرد.
2مێژوو
30حزقیا پاشا و سەرۆکەکانیش فەرمانیان بە لێڤییەکان کرد کە بە قسەکانی داود و ئاسافی بینەر گۆرانی ستایش بۆ یەزدان بڵێن .بە خۆشحاڵییەوە ستایشیان دەوتەوە و سەریان کز کرد و پەرستشیان دەکرد. 31حزقیا وەڵمی دایەوە و گوتی« :ئێستا خۆتان بۆ یەزدان تەرخان کردووە ،نزیک ببنەوە و قوربانی و قوربانی سوپاسگوزاری بهێننە ماڵی یەزدان ».جەماعەتیش قوربانی و قوربانی سوپاسگوزارییان هێنا؛ هەرچی دڵێکی ئازادیان هەبوو قوربانی سووتاندن. 32ژمارەی قوربانی سووتاندن کە کۆبوونەوەکە هێنایان ،هەشتا گا و سەد بەرخ و دوو سەد بەرخ بوو ،هەموو ئەمانە بۆ قوربانی سووتاندن بوون بۆ یەزدان. 33شتە پیرۆزەکان شەش سەد گا و سێ هەزار مەڕ بوون. 34بەڵم کاهینەکان زۆر کەم بوون ،بەجۆرێک نەیانتوانی هەموو قوربانی سووتاندنەکان ببڕن ،بۆیە برا لێڤیەکانیان یارمەتیان دا تا کارەکە تەواو بوو و کاهینەکانی دیکە خۆیان پیرۆز کرد ،چونکە لێڤیەکان دڵیان ڕاستتر بوو بۆ ئەوەی خۆیان پیرۆز بکەن لە کاهینەکان. 35هەروەها قوربانی سووتاندنەکان زۆر بوون ،لەگەڵ چەوری قوربانییەکانی ئاشتی و قوربانییەکانی خواردنەوە بۆ هەر قوربانییەکی سووتاندن .بەم شێوەیە خزمەتکردنی ماڵی یەزدان ڕێکخرا. 36حزقیا و هەموو گەل دڵخۆش بوون بەوەی کە خودا گەلەکەی ئامادە کردووە ،چونکە کارەکە لەناکاو ڕوویدا. بەشی ٣٠ 1حزقیا نارد بۆ هەموو ئیسرائیل و یەهودا و نامەی بۆ ئەفرایم و مەنەشە نووسی ،کە بێنە ماڵی یەزدان لە ئۆرشەلیم ،بۆ ئەوەی جەژنی پەسح بۆ یەزدانی پەروەردگاری ئیسرائیل بگێڕن. 2چونکە پاشا و سەرۆکەکانی و هەموو کۆبوونەوەی ئۆرشەلیم ڕاوێژیان کردبوو بۆ ئەوەی لە مانگی دووەمدا جەژنی پەسح بکەن. 3چونکە لەو کاتەدا نەیانتوانی بیپارێزن ،چونکە کاهینەکان بە ڕادەی پێویست خۆیان پیرۆز نەکردبوو و گەلیش خۆیان بۆ ئۆرشەلیم کۆ نەکردبووەوە. 4ئەو شتە پاشا و هەموو جەماعەتەکەی دڵخۆش کرد. 5فەرمانێکیان دانا بۆ ئەوەی لە بەرەشەبا تا دان لە هەموو ئیسرائیلدا بانگەشەی بۆ بکەن ،کە بێنە جەژنی پەسح بۆ یەزدانی پەروەردگاری ئیسرائیل لە ئۆرشەلیم ،چونکە ماوەیەکی زۆرە بەو شێوەیەی کە نووسراوە نەیانکردبوو. 6پۆستەکان لەگەڵ نامەکانی پاشا و سەرۆکەکانی لە هەموو ئیسرائیل و یەهودا ڕۆیشتن و بەپێی فەرمانی پاشا دەیانگوت« :ئەی نەوەی ئیسرائیل ،بگەڕێنەوە لی یەزدانی پەروەردگاری ئیبراهیم و ئیسحاق و ئیسرائیل ،ئەویش دەگەڕێتەوە بۆ لی پاشماوەی ئێوە کە لە دەستی پاشاکانی ئاشوور ڕزگارتان بووە. 7وەک باوباپیرانتان و وەک براکانتان مەبن ،کە سەرپێچییان لە یەزدانی پەروەردگاری باوباپیرانیان کردووە ،هەر بۆیە وازیان هێنا بۆ وێرانبوون ،وەک دەبینن. 8ئێستا وەک باوباپیرانتان مل ڕەق مەبن ،بەڵکو خۆتان بدەنە دەست یەزدان و بچنە ناو پیرۆزگاکەی کە بۆ هەمیشە پیرۆزی کردووە، خزمەت بە یەزدانی پەروەردگارتان بکەن ،تاکو تووڕەیی تووڕەیی ئەو لە ئێوە دوور بخاتەوە. 9چونکە ئەگەر ڕوو لە یەزدان بکەنەوە ،براکانتان و منداڵەکانتان بەزەیی بەو کەسانەدا دێتەوە کە بە دیلیان دەبەن ،بۆ ئەوەی بگەڕێنەوە بۆ ئەم خاکە ،چونکە یەزدانی پەروەردگارتان میهرەبان و میهرەبانە ،ئەگەر بگەڕێنەوە لی یەزدان ڕووتان لێ لنادات. 10ئینجا پۆستەکان لە شارێکەوە بۆ شارێکی تر بەناو خاکی ئەفرایم و مەنەشەدا تێپەڕین تا زابولون ،بەڵم پێکەنینیان پێدەکردن و گاڵتەیان پێدەکردن. 11بەڵم لە ئاشێر و مەنەشە و زابولون خۆیان زەلیل کرد و هاتنە ئۆرشەلیم. 12هەروەها لە یەهودا دەستی خودا یەک دڵیان پێبدات بۆ جێبەجێکردنی فەرمانی پاشا و سەرۆکەکان ،بە قسەی یەزدان. 13خەڵکێکی زۆر لە ئۆرشەلیم کۆبوونەوە بۆ ئەوەی لە مانگی دووەمدا جەژنی نانی بێ خەمیرە بگێڕن ،کۆبوونەوەیەکی زۆر گەورە بوو. 14هەستان و قوربانگاکانی ئۆرشەلیمیان برد و هەموو قوربانگاکانی بخوریان برد و فڕێیاندایە ناو کانیی کیدرۆن. 15ئینجا لە چواردەهەمین ڕۆژی مانگی دووەمدا جەژنی پەسحیان کوشت ،کاهینەکان و لێڤیەکان شەرمەزار بوون و خۆیان پیرۆز کرد و قوربانی سووتاندنەکانیان هێنایە ماڵی یەزدان. 16بەپێی یاسای موسا پیاوی خودا لە شوێنی خۆیان وەستان ،کاهینەکان ئەو خوێنەیان ڕشت کە لە دەستی لێڤیەکانەوە وەریانگرت. 17چونکە لە کۆبوونەوەکەدا زۆر بوون کە پیرۆز نەکرابوون ،بۆیە لێڤیەکان ئەرکی کوشتنی جەژنی پەسحیان لەسەر بوو بۆ هەر کەسێک کە پاک نەبوون ،بۆ ئەوەی پیرۆزیان بکەن بۆ یەزدان. 18زۆرێک لە گەلەکە ،زۆرێک لە ئەفرایم و مەنەشە و عیساخار و زابولون ،خۆیان پاک نەکردەوە ،بەڵم جەژنی پەسحیان بە شێوەیەکی تر خوارد کە نووسراوە .بەڵم حزقیا دوعای بۆ کردین و گوتی« :یەزدانی چاکە لە هەموو لیەک خۆش بێت». 19دڵی خۆی ئامادە دەکات بۆ گەڕان بەدوای خودادا ،یەزدانی پەروەردگاری باوباپیرانی ،هەرچەندە بەپێی پاککردنەوەی پیرۆزگاکە پاک نەکرێتەوە. 20یەزدان گوێی لە حزقیا گرت و گەلەکەی چاککردەوە. 21نەوەی ئیسرائیل کە لە ئۆرشەلیم ئامادەبوون ،حەوت ڕۆژ بە خۆشحاڵییەکی زۆرەوە جەژنی نانە بێ خەمیرەکانیان بەڕێوەبرد ،لێڤیەکان و کاهینەکان ڕۆژ بە ڕۆژ ستایشی یەزدانیان دەکرد و بە ئامێری بەرز گۆرانییان بۆ یەزدان دەوتەوە. 22حزقیا بە ئاسوودەیی قسەی لەگەڵ هەموو ئەو لێڤیانە کرد کە فێری زانینی باشی یەزدان بوون ،حەوت ڕۆژ بە درێژایی جەژنەکە نانیان خوارد ،قوربانی هاوبەشیان پێشکەش کرد و دانیان بە یەزدانی پەروەردگاری باوباپیرانیاندا نا. 23هەموو جەماوەرەکە ڕایانگەیاند کە حەوت ڕۆژی دیکە بپارێزن ،حەوت ڕۆژی دیکەش بە خۆشحاڵییەوە مانەوە.
2مێژوو
24چونکە حەزقیا پاشای یەهودا هەزار گا و حەوت هەزار مەڕی بە کۆبوونەوەکە دا .میرەکان هەزار گا و دە هەزار مەڕیان بە کۆبوونەوەکە دا ،ژمارەیەکی زۆر کاهینیش خۆیان پیرۆز کرد. 25هەموو کۆبوونەوەی یەهودا لەگەڵ کاهینەکان و لێڤیەکان و هەموو ئەو کۆبوونەوەیەی لە ئیسرائیلەوە هاتبوون و ئەو بێگانە کە لە خاکی ئیسرائیلەوە هاتبوون و لە یەهودا نیشتەجێ بوون ،دڵخۆش بوون. 26خۆشییەکی زۆر لە ئۆرشەلیم دروست بوو ،چونکە لە سەردەمی سلێمان کوڕی داود پاشای ئیسرائیلەوە هاوشێوەی لە ئۆرشەلیم نەبوو. 27ئینجا کاهینەکانی لێڤی هەستان و بەرەکەتیان خستە سەر گەل ،دەنگیان بیست و دوعاکەیان بەرەو شوێنی نیشتەجێبوونی پیرۆزی ئەو بەرەو ئاسمان بەرزبووەوە. بەشی ٣١ 1کاتێک هەموو ئەمانە تەواو بوو ،هەموو ئیسرائیل کە ئامادەبوون چوونە دەرەوە بۆ شارەکانی یەهودا و وێنەکانیان پارچە پارچە کرد و دارستانەکانیان بڕی و بەرزاییەکان و قوربانگاکانیان لە هەموو یەهودا و بنیامین و ئەفرایم و مەنەشە فڕێدا ،تا هەموویان لەناوبرد .ئینجا هەموو نەوەی ئیسرائیل هەریەکەیان گەڕانەوە بۆ شارەکانی خۆیان. 2حزقیا ڕیزەکانی کاهین و لێڤییەکانی بەپێی ڕێزەکانیان ،هەریەکەیان بەپێی خزمەتەکەی دیاری کرد ،کاهین و لێڤیەکان بۆ قوربانی سووتاندن و قوربانی ئاشتی و خزمەتکردن و سوپاسگوزاری و ستایشکردن لە دەروازەکانی چادرەکانی یەزدان. 3هەروەها بەشی پاشای لە سامانەکەی بۆ قوربانی سووتاندن دیاری کرد ،واتە قوربانی سووتاندنی بەیانیان و ئێواران و قوربانی سووتاندن بۆ شەممە و مانگە نوێکان و جەژنە دیاریکراوەکان ،وەک لە یاسای یەزداندا نووسراوە. 4هەروەها فەرمانی بە گەلی نیشتەجێی ئۆرشەلیم کرد کە بەشی کاهین و لێڤیەکان بدەن ،بۆ ئەوەی لە یاسای یەزدان هان بدەن. 5هەر کە فەرمانەکە هاتە دەرەوە ،نەوەی ئیسرائیل یەکەم بەرهەمی زۆریان لە گەنمەشامی و شەراب و ڕۆن و هەنگوین و هەموو بەرهەمەکانی کێڵگەکە هێنا .دەهەمی هەموو شتەکان زۆریان هێنایە ژوورەوە. 6سەبارەت بە نەوەی ئیسرائیل و یەهودا کە لە شارەکانی یەهودا نیشتەجێ بوون ،دەهەمی گا و مەڕ و دەهەمی شتە پیرۆزەکانیان هێنا کە بۆ یەزدانی پەروەردگاریان تەرخانکرابوون و بە کەڵەکە دانیان. 7لە مانگی سێیەمدا دەستیان کرد بە دانانی بناغەی کەڵەکەبووەکان و لە مانگی حەوتەمدا تەواویان کرد. 8کاتێک حزقیا و میرەکان هاتن و کەڵەکەکانیان بینی ،ستایشیان بۆ یەزدان و گەلەکەی ئیسرائیل کرد. 9حزقیا پرسیاری لە کاهینەکان و لێڤییەکان کرد سەبارەت بەو کەڵەکەبووانە. 10عەزاریای سەرۆک کاهینەکانی ماڵی سادۆک وەڵمی دایەوە و گوتی« :لەو کاتەوەی گەل دەستیان کردووە بە هێنانی قوربانییەکان بۆ ماڵی یەزدان ،بەشی خواردنمان هەبووە و زۆرمان بەجێهێشتووە ،چونکە یەزدان بەرەکەتی خستۆتە سەر گەلەکەی .و ئەوەی ماوە ئەم کۆگا گەورەیەیە. 11حزقیا فەرمانی دا ژوورەکان لە ماڵی یەزدان ئامادە بکەن .و ئامادەیان کرد، 12بە دڵسۆزی پێشکەشکردن و دەهەمی و شتە تەرخانکراوەکانی هێنا ،کۆنۆنیای لێڤی فەرمانڕەواییان بوو ،شیمێی برای دواتر بوو. 13یەحیێل و عەزازیا و نەهات و ئەساحێل و یەرمۆت و یۆزاباد و ئەلیێل و ئیسماکیە و مەحات و بەنایا سەرپەرشتیاری بوون لە ژێر دەستی کۆنۆنیا و شیمێی برایدا ،لەسەر فەرمانی حزقیا پاشا و ئەزاریای فەرمانڕەوای ماڵی خودا. 14کۆرەی کوڕی ئیمنای لێڤی ،دەروازەوان بەرەو ڕۆژهەڵت ،سەرپەرشتی قوربانییەکانی خودا بوو بۆ دابەشکردنی قوربانییەکانی یەزدان و پیرۆزترینەکان. 15دواتر عەدەن و مینیامین و یەشوع و شەمەیا و عەماریا و شەکانیا لە شارەکانی کاهینەکان بوون ،لە پۆستە دیاریکراوەکەیاندا ،بۆ ئەوەی بە ڕیزبەندی بە براکانیان بدەن ،هەروەها بە گەورەکان و بچووکەکان. 16جگە لە نەسەبی نێرەکانیان ،لە سێ ساڵن و سەرووترەوە ،تا هەر کەسێک کە دەچێتە ماڵی یەزدان ،بەشی ڕۆژانەی خۆی بۆ خزمەتکردنیان بەپێی ڕێوڕەسمەکانیان. 17بۆ نەسەبی کاهینەکان بەپێی بنەماڵەی باوباپیرانیان و لەڤییەکانی تەمەن بیست ساڵ و سەرووتر ،بەپێی ڕیزبەندیەکانیان. 18هەروەها بۆ نەسەبی هەموو منداڵە بچووکەکانیان و ژنەکانیان و کوڕەکانیان و کچەکانیان لە هەموو کۆبوونەوەکەدا ،چونکە لە پۆستە دیاریکراوەکەیاندا خۆیان بە پیرۆزی پیرۆز کرد. 19هەروەها لە کوڕەکانی هارون کاهینەکان ،کە لە کێڵگەکانی دەوروبەری شارەکانیاندا بوون ،لە هەر چەند شارێک ،ئەو پیاوانەی ناویان دەردەبڕدرا ،بۆ ئەوەی بەشێک بدەن بە هەموو پیاوەکانی ناو کاهینەکان و هەموو ئەوانەی کە بەپێی نەسەبەکان لە نێو لێڤیەکاندا هەژمار دەکران. 20حزقیا لە هەموو یەهودا بەم شێوەیە بوو ،چاکە و ڕاست و ڕاستی لەبەردەم یەزدانی پەروەردگاریدا کرد. 21لە هەموو کارێکدا کە لە خزمەتکردنی ماڵی خودا و یاسا و فەرمانەکاندا دەستی پێکرد بۆ گەڕان بەدوای خوداکەیدا ،بە هەموو دڵیەوە ئەنجامی دەدا و سەرفراز بوو. بەشی ٣٢ 1دوای ئەمانە و جێگیربوونی ،سەنحەریبی پاشای ئاشوور هات و چووە ناو یەهودا و لە بەرامبەر شارە سیاجکراوەکاندا ئۆردوگای کرد و بیری لەوە کردەوە کە بۆ خۆی بیانباتەوە. 2کاتێک حزقیا بینی کە سەناحریب هاتووە و بەنیازە شەڕ لەگەڵ ئۆرشەلیم بکات. 3لەگەڵ سەرۆکەکانی و پیاوە بەهێزەکانی ڕاوێژیان کرد کە ئاوی کانیاوەکانی دەرەوەی شارەکە ڕابگرن ،ئەوانیش یارمەتیان دا.
2مێژوو
4خەڵکێکی زۆر کۆبوونەوە ،هەموو کانیاوەکان و ئەو کانییەی کە بە ناوەڕاستی خاکەکەدا تێدەپەڕی ،ڕاگرت و گوتیان« :بۆچی پاشاکانی ئاشوور بێنە و ئاوێکی زۆر بدۆزنەوە؟» 5هەروەها خۆی بەهێزتر کرد و هەموو دیوارە شکاوەکانی دروست کرد و تا تاوەرەکان و دیوارێکی دیکەی لە دەرەوە بەرزکردەوە و میلۆی لە شاری داود چاککردەوە و تیر و قەڵغانی زۆر دروستکرد. 6سەرکردەکانی جەنگی دانا بەسەر گەلەکەدا و لە شەقامی دەروازەی شارەکە بۆ لی خۆی کۆکردەوە و بە ئاسوودەیی قسەی لەگەڵ کردن و گوتی. 7بەهێز و بوێر بە ،لە پاشای ئاشوور و هەموو ئەو خەڵکە زۆرەی کە لەگەڵیدایە ،مەترسن و مەترسن ،چونکە لەگەڵ ئێمە زیاترین لەوەی لەگەڵیدا. 8لەگەڵ ئەودا قۆڵێکی گۆشت هەیە .بەڵم یەزدانی پەروەردگارمان لەگەڵ ئێمەیە کە یارمەتیمان بدات و شەڕەکانمان بکات .گەلەکەش لەسەر قسەکانی حزقیا پاشای یەهودا پشوویان دا. 9دوای ئەمە سەنحەریبی پاشای ئاشوور خزمەتکارەکانی نارد بۆ ئۆرشەلیم ،بەڵم خۆی گەمارۆی لکیشی دا و هەموو دەسەڵتەکەی لەگەڵیدا بوو ،بۆ لی حەزقیا پاشای یەهودا و هەموو یەهودا کە لە ئۆرشەلیم بوون. 10سەنحەریبی پاشای ئاشوور ئەمە دەفەرموێت« :متمانە بە چی هەیە کە لە گەمارۆدانی ئۆرشەلیمدا بمێننەوە؟» 11ئایا حەزقیا ڕازیتان ناکات کە خۆتان بدەنە دەست بە برسێتی و تینوێتی بمرن و بڵێن :یەزدانی پەروەردگارمان لە دەستی پاشای ئاشوور ڕزگارمان دەکات؟ 12ئایا حزقیا بەرزاییەکانی و قوربانگاکانی نەسەندووەتەوە و فەرمانی بە یەهودا و ئۆرشەلیم نەکردووە و دەڵێت« :لەبەردەم یەک قوربانگادا بپەرستن و بخوریان لەسەر بسوتێنن؟» 13ئایا نازانن من و باوباپیرانم چیمان بەسەر هەموو خەڵکی وڵتانی دیکەدا کردووە؟ ئایا خوداوەندەکانی گەلنی ئەو خاکانە بە هیچ شێوەیەک توانیان خاکەکانیان لە دەستی من ڕزگار بکەن؟ 14لە نێو هەموو خوداوەندەکانی ئەو گەلنەدا کێ هەبوو کە باوباپیرانم بە تەواوی لەناویان برد ،توانی گەلەکەی لە دەستی من ڕزگار بکات ،بۆ ئەوەی خوداکەت بتوانێت لە دەستی من ڕزگارتان بکات؟ 15ئێستا با حەزقیا فریوتان نەدات و بەم شێوەیە ڕازیتان نەکات و باوەڕتان پێ نەکەن ،چونکە هیچ خوداوەندێکی هیچ نەتەوەیەک و شانشینییەک نەیتوانی گەلەکەی لە دەستی من و لە دەستی باوباپیرانم ڕزگار بکات ،چەندە کەمتر خوداتان لە دەستی من ڕزگارتان دەکات؟ 16ئینجا خزمەتکارەکانی زیاتر لە دژی یەزدانی پەروەردگار و حزقیا بەندەکەی قسەیان کرد. 17هەروەها نامەی نووسی بۆ ئەوەی سووکایەتی بە یەزدانی پەروەردگاری ئیسرائیل بکات و دژی قسە بکات و گوتی« :وەک چۆن خوداوەندەکانی گەلنی وڵتانی دیکە گەلەکەیان لە دەستی من ڕزگار نەکردووە ،خودای حزقیاش گەلەکەی لە دەستی من ڕزگار ناکات». 18ئینجا بە دەنگێکی بەرز لە قسەی جولەکەکاندا هاواریان کرد بۆ گەلی ئۆرشەلیم کە لەسەر دیوارەکە بوون ،بۆ ئەوەی بیانترسێنن و تووشی شڵەژانیان بکەن .تا شارەکە بگرن. 19ئەوانیش دژی خودای ئۆرشەلیم قسەیان دەکرد ،وەک چۆن دژی خوداوەندەکانی گەلی زەوی قسەیان دەکرد ،کە کاری دەستی مرۆڤ بوون. 20هەر لەبەر ئەوەش حزقیا پاشا و پێغەمبەر ئیشایا کوڕی ئامۆز نوێژیان کرد و هاواریان کرد بۆ ئاسمان. 21یەزدان فریشتەیەکی نارد ،هەموو پیاوە بەهێزەکانی و سەرکردە و سەرکردەکانی ئۆردوگای پاشای ئاشووری بڕی .بۆیە بە شەرمەزاری ڕووخسارەوە گەڕایەوە بۆ خاکی خۆی .کاتێک هاتە ناو ماڵی خوداوەندەکەی ،ئەوانەی لە ڕیخۆڵەکانی خۆیەوە هاتبوون ،لەوێ بە شمشێر کوشتیان. 22بەم شێوەیە یەزدان حزقیا و دانیشتوانی ئۆرشەلیم لە دەستی سەنحەریبی پاشای ئاشوور و لە دەستی هەموو ئەوانی دیکە ڕزگار کرد و لە هەموو لیەک ڕێنمایی کردن. 23زۆرێک دیارییان بۆ یەزدان هێنا بۆ ئۆرشەلیم و دیارییان بۆ حەزقیا پاشای یەهودا هێنا ،لەو کاتەوە لەبەردەم هەموو گەلندا گەورە بوو. 24لەو ڕۆژانەدا حەزقیا تا مردن نەخۆش بوو و لە یەزدان پاڕایەوە ،قسەی لەگەڵ کرد و نیشانەیەکی پێدا. 25بەڵم حەزقیا بە پێی ئەو سوودەی کە بەسەریدا هاتبوو ،نەیدەدایەوە .چونکە دڵی بەرز بووەوە ،بۆیە تووڕەیی بەسەر ئەو و یەهودا و ئۆرشەلیمدا هات. 26بەڵم حزقیا لەبەر شانازی دڵی خۆی و دانیشتوانی ئۆرشەلیم خۆی زەلیل کرد ،بەجۆرێک لە سەردەمی حەزقیادا تووڕەیی یەزدان بەسەریاندا نەهات. 27حەزقیا دەوڵەمەندی و شەرەفی زۆری هەبوو ،گەنجینەی بۆ زیو و زێڕ و بەردی بەنرخ و بەهارات و قەڵغان و هەموو جۆرە گەوهەرێکی خۆش بۆ خۆی دروست دەکرد. 28کۆگاکانیش بۆ زیادکردنی گەنمەشامی و شەراب و ڕۆن .و کۆشک بۆ هەموو جۆرە ئاژەڵێک و کۆشک بۆ مەڕەکان. 29شار و ماڵی مەڕ و مەڕ و ماڵی زۆری بۆ دابین کرد ،چونکە خودا ماڵی زۆری پێبەخشیبوو. 30هەر ئەم حزقیاش ئاوی سەرەوەی گیحۆنی ڕاگرت و ڕاستەوخۆ هێنایە خوارەوە بۆ لی ڕۆژئاوای شاری داود .حزقیاش لە هەموو کارەکانیدا سەرفراز بوو. 31بەڵم لە کاروباری باڵیۆزی میرەکانی بابل ،کە ناردیان بۆ لی بۆ ئەوەی لێپرسینەوە لەبارەی ئەو سەرسوڕهێنەرەی لە خاکەکەدا ڕوویدا ،خودا جێی هێشت بۆ ئەوەی تاقی بکاتەوە ،تاکو هەموو ئەو شتانەی لە دڵیدا بوون بزانێت. 32باقی چیرۆکەکانی حزقیا و چاکەکارییەکەی ،لە دیدگای ئیشایا پێغەمبەر ،کوڕی ئامۆز و لە کتێبی پاشاکانی یەهودا و ئیسرائیلدا نووسراون. 33حزقیاش لەگەڵ باوباپیرانیدا خەوی لێکەوت و لە گەورەترین گۆڕەکانی کوڕانی داوددا نێژران ،هەموو یەهودا و دانیشتوانی ئۆرشەلیم لە کاتی مردنیدا ڕێزیان لێگرت .ئینجا مەنەشەی کوڕی لە جیاتی ئەو پاشایەتی بوو.
2مێژوو
بەشی ٣٣ 1مەنەشە تەمەنی دوانزە ساڵ بوو کاتێک دەستی بە پاشایەتی کرد ،پەنجا و پێنج ساڵ لە ئۆرشەلیم پاشایەتی بوو. 2بەڵم ئەوەی لەبەردەم یەزدان خراپ بوو ،وەک قێزەونەکانی نەتەوەکان کرد ،کە یەزدان لەبەردەم نەوەی ئیسرائیلدا دەریکردبوون. 3چونکە ئەو شوێنە بەرزانەی کە حزقیا باوکی شکاندبووی دووبارە دروستکردەوە و قوربانگاکانی بۆ بەعلەکان دروستکرد و دارستانی دروستکرد و هەموو سوپای ئاسمانی پەرست و خزمەتیان کرد. 4هەروەها قوربانگاکانی لە ماڵی یەزدان دروست کرد ،کە یەزدان لەسەری فەرمووبوو« :ناوم بۆ هەتاهەتایە لە ئۆرشەلیم دەبێت». 5قوربانگاکانی بۆ هەموو سوپای ئاسمان لە دوو حەوشەی ماڵی یەزدان دروست کرد. 6منداڵەکانی بە ئاگری دۆڵی کوڕی حینۆمدا تێپەڕاند ،هەروەها کاتەکانی دەگرت و سیحر و جادووگەری دەکرد و لەگەڵ ڕۆحێکی ناسراو و جادووگەرەکاندا مامەڵەی دەکرد ،خراپەکاری زۆری لەبەردەم یەزداندا دەکرد ،بۆ ئەوەی توڕەیی لێبکات. 7پەیکەرێکی نەخشێنراوی دانا ،ئەو بتە کە دروستی کردبوو ،لە ماڵی خودا ،کە خودا لەسەری بە داود و سلێمانی کوڕەکەی گوتبوو« :لەم ماڵە و لە ئۆرشەلیم کە پێش هەموو هۆزەکانی ئیسرائیل هەڵمبژاردووە ،ناوم بۆ هەمیشە دادەنێم. 8ئیتر پێی ئیسرائیل لەو خاکەی کە بۆ باوباپیرانتان دیاریم کردووە ،ناهێڵمەوە .بۆ ئەوەی ئاگاداری هەموو ئەو شتانە دەبن کە من فەرمانم پێکردن ،بەپێی هەموو یاسا و ڕێساکان و ڕێساکان بە دەستی موسا. 9ئینجا مەنەشە یەهودا و دانیشتوانی ئۆرشەلیم هەڵەیان کرد و خراپتریان کرد لە گەلن ،کە یەزدان لەبەردەم نەوەی ئیسرائیلدا لەناویان بردبوو. 10یەزدان بە مەنەشە و گەلەکەی قسەی کرد ،بەڵم گوێیان لێ نەگرت. 11بۆیە یەزدان سەرکردەکانی سوپای پاشای ئاشووری هێنایە سەریان و مەنەشەیان لە دڕکەکاندا برد و بە کۆت و بەندیان بەست و بردیان بۆ بابل. 12کاتێک لە ناڕەحەتیدا بوو ،داوای لە یەزدانی پەروەردگاری کرد و خۆی لە بەرامبەر خودای باوباپیرانیدا زۆر زەلیل کرد. 13دوعای لێکرد ،داوای لێکرد و گوێی لە پاڕانەوەکەی بوو و هێنایەوە ئۆرشەلیم بۆ شانشینی خۆی .ئینجا مەنەشە زانی کە یەزدان خودایە. 14دوای ئەمە دیوارێکی لە دەرەوەی شاری داود لە لی ڕۆژئاوای گیحۆن لە دۆڵەکە دروست کرد تا دەروازەی ماسییەکان تا دەروازەی ماسی و ئۆفێلی گرتەوە و بەرزایییەکی زۆر بەرزی بەرزکردەوە و سەرکردەکانی جەنگی لە هەموو شارە سیاجکراوەکانی یەهودا دانا. 15خوداوەندە نامۆکان و بتەکەی لە ماڵی یەزدان و هەموو ئەو قوربانگایانەی کە لە چیای پەرستگای یەزدان و ئۆرشەلیم دروستی کردبوو، برد و لە شارەکە فڕێیاندا. 16قوربانگای یەزدانی چاککردەوە و قوربانی ئاشتی و قوربانی سوپاسگوزاری لەسەر کرد و فەرمانی بە یەهودا کرد کە خزمەت بە یەزدانی پەروەردگاری ئیسرائیل بکات. 17بەڵم گەلەکە هێشتا لە بەرزاییەکاندا قوربانییان دەکرد ،بەڵم تەنها بۆ یەزدانی پەروەردگاریان. 18باقی چیرۆکەکانی مەنەشە و دوعای بۆ خوداکەی و قسەکانی ئەو بینەرانەی کە بە ناوی یەزدانی پەروەردگاری ئیسرائیلەوە پێیان گوتووە ،لە کتێبی پاشاکانی ئیسرائیلدا نووسراون. 19دوعاکانی و چۆن خودا داوای لێکرا و هەموو گوناهەکانی و سەرپێچیەکانی و ئەو شوێنانەی کە شوێنی بەرزی دروستکرد و دارستان و وێنەی نەخشێنراوی تێدا دانا ،پێش ئەوەی زەلیل بکرێت. 20ئینجا مەنەشە لەگەڵ باوباپیرانیدا خەوی لێکەوت و لە ماڵەکەی خۆیدا نێژران ،ئامۆنی کوڕی لەبری پاشایەتی بوو. 21ئامۆن تەمەنی دوو ساڵ و بیست ساڵ بوو کاتێک دەستی بە پاشایەتی کرد و دوو ساڵ لە ئۆرشەلیم پاشایەتی کرد. 22بەڵم ئەو کارە خراپەکانی لەبەردەم یەزدان کرد ،وەک مەنەشەی باوکی ،چونکە ئامۆن قوربانی دەکرد بۆ هەموو ئەو وێنە نەخشێنراوانەی کە مەنەشەی باوکی دروستی کردبوو و خزمەتیان دەکرد. 23لەبەردەم یەزدان خۆی زەلیل نەکرد ،وەک چۆن مەنەشەی باوکی خۆی زەلیل کردبوو .بەڵم ئامۆن زیاتر و زیاتر سەرپێچی دەکرد. 24خزمەتکارەکانی پیلنیان لە دژی کرد و لە ماڵەکەی خۆی کوشتیان. 25بەڵم خەڵکی خاکەکە هەموو ئەوانەیان کوشت کە پیلنیان لە دژی پاشا ئامۆن دانابوو .خەڵکی خاکەکەش یۆشیای کوڕی خۆیان کردە پاشا لە جیاتی ئەو. بەشی ٣٤ 1یۆشیا تەمەنی هەشت ساڵ بوو کاتێک دەستی بە پاشایەتی کرد ،سی ساڵ و لە ئۆرشەلیم پاشایەتی بوو. 2ئەوەی لەبەرچاوی یەزدان ڕاستی کرد و بە ڕێگاکانی داودی باوکیدا ڕۆیشت و نە بەرەو دەستی ڕاست و نە لی چەپ ڕۆیشت. 3چونکە لە ساڵی هەشتەمی حوکمڕانیدا ،کە هێشتا گەنج بوو ،دەستی کرد بە گەڕان بەدوای خودای داودی باوکیدا ،لە ساڵی دوانزەهەمدا دەستی کرد بە پاککردنەوەی یەهودا و ئۆرشەلیم لە بەرزاییەکان و دارستانەکان و وێنە نەخشێنراوەکان و وێنە تواوەکان. 4قوربانگاکانی بەعلیان لەبەردەمیدا شکاند .وێنەکانیش کە بەرزتر بوون لە سەروویانەوە ،بڕییەوە .دارستانەکان و وێنە نەخشێنراوەکان و وێنە تواوەکانیش پارچە پارچە کرد و تۆزیان لێ دروست کرد و بەسەر گۆڕی ئەوانەی قوربانییان بۆ کردبوو فڕێیدا. 5ئێسکی کاهینەکانی لەسەر قوربانگاکانیان سووتاند و یەهودا و ئۆرشەلیمی پاککردەوە. 6هەروەها لە شارەکانی مەنەشە و ئەفرایم و شیمعون تا نەفتالی و چەقۆکانیان لە دەوروبەری. 7کاتێک قوربانگا و دارستانەکانی شکاند و وێنە نەخشێنراوەکانی کردە تۆز و هەموو بتەکانی لە هەموو خاکی ئیسرائیل بڕییەوە ،گەڕایەوە ئۆرشەلیم.
2مێژوو
8لە ساڵی هەژدەهەمی حوکمڕانیدا ،کاتێک خاک و ماڵەکەی پاککردەوە ،شافانی کوڕی عەزالیا و مەعسەیا حاکمی شار و یۆئای کوڕی یۆحەزی تۆمارکەری نارد بۆ ئەوەی ماڵی یەزدانی پەروەردگاری چاک بکەنەوە. 9کاتێک گەیشتنە لی حیلکیای سەرۆک کاهین ،ئەو پارەیەی کە لە دەستی مەنەشە و ئەفرایم و هەموو پاشماوەی ئیسرائیل و هەموو یەهودا و بنیامین کۆیان کردبووەوە ،هێنرایە ماڵی خودا ،گەیاندیان .و گەڕانەوە بۆ ئۆرشەلیم. 10ئینجا خستیانە دەستی ئەو کرێکارانەی کە سەرپەرشتی ماڵی یەزدانیان دەکرد و دایە دەست ئەو کرێکارانەی کە لە ماڵی یەزدان کاریان دەکرد ،بۆ ئەوەی ماڵەکە چاک بکەنەوە و چاک بکەنەوە. 11تەنانەت بە دەستکرد و بیناکارەکان پێدانیان ،بۆ کڕینی بەردی بڕاو و دار بۆ کۆپڵکردن و زەویکردنی ئەو خانووانەی کە پاشاکانی یەهودا وێرانیان کردبوو. 12پیاوەکان بە دڵسۆزی کارەکانیان ئەنجامدا ،سەرپەرشتیاری ئەوانیش یاهات و عوبادیا لە لێڤیەکان بوون لە کوڕانی مێراری .زەکەریا و مەشولم لە نەوەی قەحاتیەکان ،بۆ ئەوەی بیخەنە پێشەوە .و ئەوانی دیکە لە لێڤییەکان ،هەموو ئەوانەی کە دەیانتوانی شارەزایی لە ئامێرەکانی مۆسیقا. 13هەروەها سەرپەرشتیاری هەڵگرانی بارگرانی بوون و سەرپەرشتیاری هەموو ئەو کەسانە بوون کە لە هەر جۆرە خزمەتکردنێکدا کارەکانیان ئەنجام دەدا ،لە لێڤییەکانیش مامۆستا و ئەفسەر و دەروازەوان هەبوون. 14کاتێک پارەکەیان هێنایە دەرەوە کە هێنرایە ماڵی یەزدان ،حیلکیای کاهین کتێبێکی یاسای یەزدانی دۆزیەوە کە لەلیەن موسا بەخشرابوو. 15حیلقیا وەڵمی دایەوە و بە شافانی نووسەری گوت« :کتێبی یاسام لە ماڵی یەزدان دۆزیەوە ».ئینجا حیلقیا کتێبەکەی گەیاندە دەست شافان. 16شافان کتێبەکەی بردە لی پاشا و پاشای هێنایەوە و گوتی« :هەموو ئەو شتانەی کە بە خزمەتکارەکانتەوە سپێردراوە ،ئەوان دەیکەن». 17ئەو پارەیەی لە ماڵی یەزدان دۆزرایەوە کۆیان کردۆتەوە و دایە دەستی چاودێران و دەستی کرێکاران. 18ئینجا شافان نووسەر بە پاشای گوت« :حیلکیای کاهین کتێبێکی پێدام ».شافانیش لەبەردەم پاشا خوێندیەوە. 19کاتێک پاشا گوێی لە قسەکانی یاسا بوو ،جلەکانی دڕاند. 20پاشا فەرمانی بە حیلکیا و ئەحیکامی کوڕی شافان و ئەبدۆنی کوڕی میکا و شافانی نووسەر و ئاسایای خزمەتکاری پاشا کرد. 21بڕۆ پرسیار لە یەزدان بکە بۆ من و ئەوانەی لە ئیسرائیل و یەهودا ماونەتەوە ،سەبارەت بە قسەکانی ئەو کتێبەی کە دۆزراوەتەوە، چونکە تووڕەیی یەزدان زۆرە کە بەسەرماندا دەڕژێت ،چونکە باوباپیرانمان قسەی یەزدانیان نەپاراستووە ،بۆ ئەوەی دوای هەموو ئەو شتانەی لەم کتێبەدا نووسراون بیکەن. 22ئینجا حیلقیا و ئەوانەی پاشا دیارییان کردبوو ،چوونە لی حولدای پێغەمبەر ،هاوسەری شالومی کوڕی تیکوات ،کوڕی حەسرە، پارێزەری جل و بەرگ( .ئێستا لە ئۆرشەلیم لە کۆلێژ نیشتەجێ بوو ):و بەو شێوەیە قسەیان لەگەڵ کرد. 23ژنەکەش وەڵمی دانەوە« :یەزدانی پەروەردگاری ئیسرائیل ئەمە دەفەرموێت :بەو پیاوە بڵێن کە ئێوەی ناردووە بۆ لی من. 24یەزدان ئەمە دەفەرموێت« :ئەوەتا هەموو ئەو نەفرەتانەی کە لە کتێبەکەدا نووسراون کە لەبەردەم پاشای یەهودا خوێندویانەتەوە، خراپەکاری بەسەر ئەم شوێنە و دانیشتووانەکەیدا دەهێنم. 25چونکە وازیان لە من هێناوە و بخوریان بۆ خوداوەندەکانی دیکە سووتاندووە ،تا بە هەموو کارەکانی دەستەکانیان توڕەم بکەن .بۆیە تووڕەیی من بەسەر ئەم شوێنەدا دەڕژێت و ناکوژێتەوە. 26سەبارەت بە پاشای یەهودا کە ئێوەی نارد بۆ ئەوەی لە یەزدان بپرسن ،بەم شێوەیە پێی بڵێن :یەزدانی پەروەردگاری ئیسرائیل سەبارەت بەو قسانەی بیستووتە ئەمە دەفەرموێت. 27چونکە دڵت ناسک بوو و لەبەردەم خودادا خۆت زەلیل کرد ،کاتێک گوێت لە قسەکانی بوو دژی ئەم شوێنە و دانیشتووانی ،لەبەردەممدا خۆت زەلیل کرد و جلەکانت دڕاند و لەبەردەممدا گریا .یەزدان دەفەرموێت :منیش تۆم بیستووە. 28سەیرکە ،من کۆت دەکەمەوە بۆ لی باوباپیرانت و بە ئارامی بۆ گۆڕەکەت کۆدەکرێیتەوە ،چاوەکانت هەموو ئەو خراپەکارییە نابینن کە بەسەر ئەم شوێنە و دانیشتوانی ئەو شوێنەدا دەیهێنم .بۆیە جارێکی تر قسەی پاشایان هێنایەوە. 29پاشان پاشا نارد و هەموو پیرەکانی یەهودا و ئۆرشەلیم کۆکردەوە. 30پاشا و هەموو پیاوانی یەهودا و دانیشتوانی ئۆرشەلیم و کاهین و لێڤی و هەموو گەل ،گەورە و بچووک ،چوونە ناو ماڵی یەزدان ،هەموو وشەکانی کتێبی پەیمانەکەی خوێندەوە کە لە ماڵی یەزدان دۆزرایەوە. 31پاشا لە شوێنی خۆی وەستا و لەبەردەم یەزدان پەیمانی بەست ،کە بەدوای یەزداندا بڕوات و فەرمانەکانی و شایەتحاڵی و ڕێساکانی بە هەموو دڵ و بە هەموو گیانییەوە جێبەجێ بکات و قسەکانی پەیمانەکە جێبەجێ بکات کە لەم کتێبەدا نووسراوە. 32هەموو ئەوانەی لە ئۆرشەلیم و بنیامین ئامادەبوون ،وای لێکرد بەرامبەری بوەستن .دانیشتوانی ئۆرشەلیمیش بەپێی پەیمانی خودا، خودای باوباپیرانیان کرد. 33یوشیا هەموو شتە قێزەونەکانی لە هەموو وڵتەکانی نەوەی ئیسرائیل لبرد و هەموو ئەوانەی لە ئیسرائیل ئامادەبوون خزمەتیان کرد ،بۆ خزمەتکردنی یەزدانی پەروەردگاریان .بە درێژایی تەمەنەکانی لە شوێنکەوتنی یەزدانی پەروەردگاری باوباپیرانیان دوور نەکەوتنەوە. بەشی ٣٥ 1یۆشیا لە ئۆرشەلیم جەژنی پەسحی بۆ یەزدان گێڕا ،لە چواردەهەمی مانگی یەکەمدا جەژنی پەسحیان کوشت. 2کاهینەکانیشی بە ئەرکەکانیان دانا و هانیان دا بۆ خزمەتکردنی ماڵی یەزدان. 3بە لێڤییەکانی فێرکردنی هەموو ئیسرائیلیان گوت کە بۆ یەزدان پیرۆز بوون« :سندووقی پیرۆزەکە بخەنە ناو ئەو ماڵەی کە سلێمان کوڕی داود پاشای ئیسرائیل دروستی کردووە .نابێتە بارگرانی لەسەر شانتان ،ئێستا خزمەت بە یەزدانی پەروەردگارتان بکەن و گەلەکەی ئیسرائیل.
2مێژوو
4بەپێی نووسراوی داودی پاشای ئیسرائیل و بەپێی نووسراوی سلێمان کوڕەکەی ،بەپێی بنەماڵەی باوباپیرانتان خۆتان ئامادە بکەن. 5لە شوێنی پیرۆزدا بوەستن بەپێی دابەشبوونی بنەماڵەی باوباپیرانی گەلی براکانتان و بەپێی دابەشکردنی بنەماڵەی لێڤیەکان. 6جا جەژنی پەسح بکوژن و خۆتان پیرۆز بکەن و براکانتان ئامادە بکەن ،تا بە پێی قسەی یەزدان بە دەستی موسا جێبەجێ بکەن. 7ئینجا یوشیا لە مەڕەکان بەرخ و بێچووی بەخشییە خەڵکەکە ،هەموویان بۆ قوربانییەکانی جەژنی پەسح ،بۆ هەموو ئەوانەی ئامادەبوون، بە ژمارە سی هەزار و سێ هەزار گا ،ئەمانە لە سامانی پاشا بوون. 8سەرۆکەکانی بە ئارەزووی خۆیان بەخشینیان بە گەل و کاهینەکان و لێڤیەکان :حیلکیا و زەکەریا و یەحیێل ،فەرمانڕەواکانی ماڵی خودا، دوو هەزار و شەش سەد ئاژەڵی بچووک و سێ سەد گایان بەخشی بە کاهینەکان بۆ قوربانی جەژنی پەسح. 9هەروەها کۆننیا و شەمەیا و نەتانعیل ،براکانی و حەشابیا و یەعێل و یۆزاباد ،سەرۆکی لێڤییەکان ،پێنج هەزار ئاژەڵ و پێنج سەد گایان کردە قوربانی جەژنی پەسح. 10ئینجا خزمەتەکە ئامادەکرا و کاهینەکان لە شوێنی خۆیان وەستان و لێڤییەکانیش بەپێی فەرمانی پاشا بە ڕیزەکانیان. 11جەژنی پەسحیان کوشت و کاهینەکانیش خوێنی دەستیان ڕشت و لێڤیەکان پێستیان لێ بڕی. 12قوربانی سووتاندنەکانیان لبرد ،بۆ ئەوەی بەپێی دابەشکردنی بنەماڵەکانی گەل بیدەن ،بۆ ئەوەی پێشکەش بە یەزدان بکەن ،وەک لە کتێبی موسادا نووسراوە .هەروەها ئەوانیش لەگەڵ گاکاندا. 13بەگوێرەی ڕێوڕەسمەکە جەژنی پەسحیان بە ئاگر برژاند ،بەڵم قوربانییە پیرۆزەکانی دیکە لەناو مەنجەڵ و مەنجەڵ و مەنجەڵدا چەقۆیان لێدا و بە خێرایی بەسەر هەموو گەلدا دابەشیان دەکرد. 14دواتر بۆ خۆیان و کاهینەکان ئامادەیان کرد ،چونکە کاهینەکانی کوڕانی هارون تا شەو سەرقاڵی قوربانی سووتاندن و چەوریەکانیان بوون .بۆیە لێڤیەکان کوڕەکانی هارونیان بۆ خۆیان و کاهینەکان ئامادە کرد. 15گۆرانیبێژانی کوڕانی ئاساف لە شوێنی خۆیان بوون ،بەپێی فەرمانی داود و ئاساف و حەمان و یەدوتون بینەری پاشا .دەروازەوانەکان لە هەموو دەروازەیەک چاوەڕێیان دەکرد .لەوانەیە لە خزمەتەکەیان دوور نەکەونەوە؛ بۆ براکانیان لێڤیەکان بۆیان ئامادە کردبوون. 16هەر لەو ڕۆژەدا هەموو خزمەتەکانی یەزدان ئامادەکرا ،بۆ ئەوەی جەژنی پەسح و پێشکەشکردنی قوربانی سووتاندن لەسەر قوربانگای یەزدان ،بەپێی فەرمانی یوشیا پاشا. 17نەوەی ئیسرائیل کە ئامادەبوون ،حەوت ڕۆژ جەژنی پەسح و جەژنی نانی بێ خەمیرەیان بەڕێوەبرد. 18لە سەردەمی ساموئێلی پێغەمبەرەوە هیچ جەژنێکی پەسحی وەک ئەو جەژنە لە ئیسرائیل نەبوو .هەروەها هەموو پاشاکانی ئیسرائیل جەژنی پەسحیان نەکرد کە یۆشیا بەڕێوەی دەبرد و کاهینەکان و لێڤیەکان و هەموو یەهودا و ئیسرائیل کە ئامادەبوون و دانیشتوانی ئۆرشەلیم. 19لە ساڵی هەژدەهەمی پاشایەتی یوشیا ئەم جەژنە پەسحییە بەڕێوەچوو. 20دوای هەموو ئەمانە ،کاتێک یوشیا پەرستگاکەی ئامادە کرد ،نێکۆی پاشای میسر هاتە سەرەوە بۆ ئەوەی لە لی فورات شەڕ لەگەڵ کارکێمیش بکات ،یوشیاش دژی ڕۆیشت. 21بەڵم باڵیۆزی بۆ نارد و گوتی« :ئەی پاشای یەهودا ،پەیوەندیم بە تۆوە چییە؟ »ئەمڕۆ دژی تۆ ناکەم ،بەڵکو دژی ئەو ماڵەی کە شەڕم لەگەڵدایە ،چونکە خودا فەرمانی پێکردم پەلە بکەم ،لێت بپارێزە لە دەستوەردان لەگەڵ خودا کە لەگەڵمە ،تا لەناوت نەبات. 22بەڵم یۆشیا نەیویست ڕووی لە خۆی بکاتەوە ،بەڵکو خۆی پۆشی ،تا لەگەڵیدا شەڕ بکات ،لە دەمی خوداوە گوێی لە قسەکانی نەکۆ نەگرت و هاتە دۆڵی مەگیدۆ بۆ شەڕکردن. 23تیرهەڵگرەکان تەقەیان لە یۆشیای پاشا کرد .پاشا بە خزمەتکارەکانی گوت« :بمبە ».چونکە بە ئازارم بریندار بووم. 24خزمەتکارەکانی لە گالیسکە دەریانهێنا و خستیانە ناو گالیسکەی دووەم کە هەیبوو .هێنایان بۆ ئۆرشەلیم ،مرد و لە یەکێک لە گۆڕەکانی باوباپیرانیدا نێژرا .هەموو یەهودا و ئۆرشەلیم ماتەمینییان بۆ یۆشیا گێڕا. 25یەرمیا گریانی بۆ یۆشیا کرد ،هەموو گۆرانیبێژەکان و ژنە گۆرانیبێژەکان تا ئەمڕۆش لە ماتەمینەکانیاندا باسی یۆشیایان دەکرد و لە ئیسرائیلدا ڕێوڕەسمێکیان بۆ دانا. 26باقی چیرۆکەکانی یۆشیا و چاکەکارییەکانی ،بەپێی ئەوەی لە یاسای یەزدان نووسراوە. 27کردەوەکانی سەرەتا و کۆتایی ،لە کتێبی پاشاکانی ئیسرائیل و یەهودا نووسراون. بەشی ٣٦ 1ئینجا خەڵکی خاکەکە یۆئاحازی کوڕی یۆشیایان گرت و لە ئۆرشەلیم لە جیاتی باوکی کردیان بە پاشا. 2یۆحەز تەمەنی بیست و سێ ساڵ بوو کاتێک دەستی بە پاشایەتی کرد ،سێ مانگ لە ئۆرشەلیم پاشایەتی بوو. 3پاشای میسر لە ئۆرشەلیم داینا و خاکەکەی بە سەد تەلەنت زیو و یەک تاڵن زێڕ مەحکوم کرد. 4پاشای میسر ئەلیاقیمی برای خۆی کردە پاشای یەهودا و ئۆرشەلیم و ناوی بردە یۆیاقیم .ئینجا نێکۆ یۆاحازی براکەی برد و بردییە میسر. 5یۆیاقیم تەمەنی بیست و پێنج ساڵ بوو کاتێک دەستی بە پاشایەتی کرد ،یازدە ساڵ لە ئۆرشەلیم پاشایەتی بوو ،کارێکی خراپی کرد لەبەردەم یەزدانی پەروەردگاری. 6نەبوخودنەسری پاشای بابل بەرامبەری هاتە سەری و بە بەندەوە بەستەوە و بیباتە بابل. 7نەبوخودنەسریش کەلوپەلەکانی ماڵی یەزدانی بردە بابل و لە پەرستگاکەی لە بابل داینا. 8باقی کردەوەکانی یۆیاقیم و کارە قێزەونەکانی کە کردوویەتی و ئەوەی لە کتێبی پاشاکانی ئیسرائیل و یەهودا نووسراوە ،یۆیاکیم کوڕی لە جیاتی ئەو پاشایەتی کرد. 9یۆیاخین تەمەنی هەشت ساڵ بوو کاتێک دەستی بە پاشایەتی کرد ،سێ مانگ و دە ڕۆژ لە ئۆرشەلیم پاشایەتی بوو ،کارێکی خراپی لەبەردەم یەزدان کرد.
2مێژوو
10کاتێک ساڵەکە تەواو بوو ،نەبوخودنەسر پاشا نارد و لەگەڵ کەلوپەلە جوانەکانی ماڵی یەزدان هێنایە بابل و سدقیا براکەی کردە پاشای یەهودا و ئۆرشەلیم. 11سدقیا تەمەنی بیست و ساڵ بوو کاتێک دەستی بە پاشایەتی کرد و یازدە ساڵ لە ئۆرشەلیم پاشایەتی کرد. 12ئەو کارە خراپانەی کرد کە لەبەردەم یەزدانی پەروەردگاریدا بوو ،لەبەردەم یەرمیا پێغەمبەردا کە لە دەمی یەزدانەوە قسەی دەکرد، خۆی زەلیل نەکرد. 13هەروەها لە نەبوخودنەسری پاشا یاخی بوو ،کە سوێندی بە خودا خواردبوو ،بەڵم ملی ڕەق کردەوە و دڵی ڕەق کردەوە لە ڕووکردنە یەزدانی پەروەردگاری ئیسرائیل. 14هەروەها هەموو سەرۆک کاهینەکان و گەلەکە دوای هەموو قێزەونەکانی نەتەوەکان زۆر سەرپێچییان کرد .ماڵی یەزدانی پیس کرد کە لە ئۆرشەلیم پیرۆزی کردبوو. 15یەزدانی پەروەردگاری باوباپیرانیان لە ڕێگەی نێردراوەکانیەوە بۆیان نارد ،هەستا و ناردن .چونکە بەزەیی بە گەلەکەی و شوێنی نیشتەجێبوونی خۆیدا بوو. 16بەڵم گاڵتەیان بە نێردراوانی خودا دەکرد و قسەکانی سووکایەتییان پێدەکرد و پێغەمبەرەکانییان بە خراپ بەکارهێنا ،تا تووڕەیی یەزدان لە گەلەکەیدا سەریهەڵدا ،تا هیچ چارەسەرێک نەبوو. 17بۆیە پاشای کلدانیەکانی هێنایە سەریان ،کە گەنجەکانیان بە شمشێر لە ماڵی پیرۆزگاکەیان کوشت و بەزەیی بە گەنج و کچ و پیر و ئەو کەسە نەهاتەوە کە لەبەر تەمەنی کز بوو ،هەموویانی دا بە دەستی خۆی. 18هەموو کەلوپەلەکانی ماڵی خودا ،گەورە و بچووک و گەنجینەکانی ماڵی یەزدان و گەنجینەی پاشا و سەرۆکەکانی .هەموو ئەمانەی هێنایە بابل. 19ماڵی خودایان سووتاند و دیواری ئۆرشەلیمیان شکاند و هەموو کۆشکەکانی بە ئاگر سووتاند و هەموو کەلوپەلە جوانەکانی لەناوبرد. 20ئەوانەی لە شمشێر ڕزگاریان بوو ،بردیان بۆ بابل .لەوێ تا سەردەمی شانشینی فارس خزمەتکاری ئەو و کوڕەکانی بوون. 21بۆ ئەوەی قسەی یەزدان بە دەمی یەرمیا جێبەجێ بکات ،تا ئەو کاتەی خاکەکە بەختەوەر بوو لە شەممەکانیدا ،چونکە تا ئەو کاتەی کە وێران بوو ،شەممەی دەگرت ،بۆ ئەوەی هەشت و دە ساڵ جێبەجێ بکات. 22لە ساڵی یەکەمی سەردەمی کورش پاشای فارسدا ،بۆ ئەوەی قسەی یەزدان کە بە دەمی یەرمیا گوترا ،بەدی بهێنرێت ،یەزدان ڕۆحی کوروشی پاشای فارسی وروژاند ،کە لە هەموو شانشینی خۆیدا ڕاگەیاندنێکی کرد و بە نووسراویش نووسی. 23کورش پاشای فارس ئەمە دەفەرموێت« :یەزدانی پەروەردگاری ئاسمان هەموو شانشینیەکانی زەوی پێبەخشیم .فەرمانی پێدام کە خانوویەکی بۆ دروست بکەم لە ئۆرشەلیم ،کە لە یەهودایە .لە هەموو گەلەکەی کێ هەیە لە ئێوە؟ یەزدانی پەروەردگاری لەگەڵی بێت و با بچێتە سەرەوە.