Skip to main content

Kurdish Central Sorani - 3rd Book of Maccabees

Page 1

‫‪ 3‬مەکابیەکان‬ ‫بەشی یەکەم‬ ‫]‪ [1‬کاتێک فیلۆپاتۆر ەە ئەوانەی گەڕاونەتەوە زانی کە ئەو ناوچانەی کە کۆنترۆڵی کردوون ەەلیەن ئەنتیۆکۆسەوە دەستی بەسەردا گیراوە‪،‬‬ ‫فەرمانی بە هەموو هێزەکانی کرد‪ ،‬چ هێزی پیادە و چ سوارە‪ ،‬خوشکەکەی ئارسینۆی ەەگەڵ خۆی برد و بەرەو ناوچەی نزیک ڕافیا‬ ‫ڕۆیشت‪ ،‬کە لیەنگرانی ئەنتیۆکۆس ەەوێ کەمپیان کردبوو‪.‬‬ ‫]‪ [2‬بەڵم تیۆدۆتۆسێکی دیاریکراو کە بڕیاریدا ئەو پیلنەی داڕشتبووی جێبەجێ بکات‪ ،‬باشترین چەکی بەتلیمۆسی ەەگەڵ خۆی برد کە‬ ‫پێشتر بۆی دەرچووبوو‪ ،‬و شەوانە پەڕینەوە بۆ چادرەکەی بەتلیمۆس‪ ،‬بەنیازی ئەوە بوو بە تاکە دەست بیکوژێت و بەو هۆیەوە کۆتایی بە‬ ‫شەڕەکە بهێنێت‪.‬‬ ‫]‪ [3‬بەڵم دۆسیتیۆس کە بە کوڕی درمیلۆس ناسراوە‪ ،‬جوەەکەیەک ەە ەەدایکبوون و دواتر ئایینەکەی گۆڕی و ەە نەریتی باوباپیران لدا‪،‬‬ ‫پاشای بردبوو و ڕێکخستبوو کە پیاوێکی دیاریکراوی بێ بایەخ ەە چادرەکەدا بخەوێت؛ و بەم شێوەیە دەرکەوت کە ئەم پیاوە ئەو‬ ‫تۆڵەسەندنەوەیەی کە بۆ پاشا بوو‪ ،‬تووشی بوو‪.‬‬ ‫]‪ [4‬کاتێک شەڕێکی تاڵ ڕوویدا و شتەکان تا ڕادەیەک ەە بەرژەوەندی ئەنتیۆکۆس دەرچوون‪ ،‬ئارسینۆ بە گریانی و فرمێسکەوە چووە لی‬ ‫سەربازەکان‪ ،‬قوفڵەکانی هەموویان شل و ئامۆژگاری کردن کە بە ئازایەتی بەرگری ەە خۆیان و منداڵ و ژنەکانیان بکەن‪ ،‬بەڵێنیدا دوو مینا‬ ‫زێڕیان پێبدات ئەگەر ەە شەڕەکەدا سەرکەوتن بەدەستبهێنن‪.‬‬ ‫]‪ [5‬بەم شێوەیە بوو کە دوژمن ەە چالکییەکەدا دۆڕا و زۆر دیلیش گیران‪.‬‬ ‫]‪ [6‬ئێستا کە پیلنەکەی پووچەڵ کردەوە‪ ،‬بەتلیمۆس بڕیاریدا سەردانی شارەکانی دراوسێ بکات و هانیان بدات‪.‬‬ ‫]‪ [7‬بەم کارە و بە بەخشینی گەمارۆی پیرۆزەکانیان بە دیاری‪ ،‬مۆڕاڵی ڕەعیەتەکانی بەهێزتر کرد‪.‬‬ ‫]‪ [8‬بەو پێیەی جوەەکەکان هەندێک ەە ئەنجومەن و گەورەکانیان ناردبوو بۆ ئەوەی سڵویان ەێبکەن و دیاری پێشوازییان ەێبکەن و‬ ‫پیرۆزبایی ئەوەیان ەێکردبوو کە ڕوویداوە‪ ،‬هێندەی تر تامەزرۆی ئەوە بوو بە زووترین کات سەردانیان بکات‪.‬‬ ‫]‪ [9‬دوای ئەوەی گەیشتە ئۆرشەەیم قوربانی پێشکەش بە خودای باڵ کرد و سوپاسی کرد و ئەوەی بۆ شوێنی پیرۆز گونجاو بوو کرد‪ .‬پاشان‬ ‫ەەگەڵ چوونە ناو شوێنەکە و سەرسامبوون بە نایابی و جوانییەکانی‪،‬‬ ‫]‪ [10‬سەرسام بوو بە ڕێکخستنی باشی پەرستگاکە و ئارەزووی چوونە ناو پیرۆزەکانی پیرۆزەکانی ەەخۆگرت‪.‬‬ ‫]‪ [11‬کاتێک گوتیان کە ئەمە ڕێگەپێدراو نییە‪ ،‬چونکە تەنانەت ئەندامانی نەتەوەی خۆیان ڕێگەیان پێنەدراوە بچنە ژوورەوە‪ ،‬تەنانەت‬ ‫هەموو کاهینەکانیش‪ ،‬بەڵکو تەنها سەرۆک کاهینەکە کە ەە هەمووان پێشەنگ بووە و ساڵنە تەنها جارێک‪ ،‬پاشا بە هیچ شێوەیەک ڕازی‬ ‫نەبوو‪.‬‬ ‫]‪ [12‬تەنانەت دوای ئەوەی یاساکە بۆی خوێندرایەوە‪ ،‬واز ەە قسەکانی نەهێنا کە دەبێ بچێتە ژوورەوە و گوتی" ‪:‬ئەگەر ئەو پیاوانەش ەەم‬ ‫شەرەفە بێبەش بکرێن‪ ،‬نابێت منیش بم"‪.‬‬ ‫]‪ [13‬پرسیاری ئەوەی کرد کە بۆچی کاتێک دەچووە ناو هەموو پەرستگاکانی دیکە‪ ،‬کەس ەەوێ ڕێگری ەێ نەکرد؟‬ ‫]‪ [14‬کەسێکیش بە بێباکی دەیگوت هەڵەیە کە ئەمە وەک نیشانەیەک ەە خۆیدا وەربگرین‪.‬‬ ‫]‪ [15‬پاشا گوتی" ‪:‬بەڵم ەەبەر ئەوەی ئەمە ڕوویداوە‪ ،‬بۆچی لنیکەم نەچمە ژوورەوە‪ ،‬جا ئەوان بیانەوێت یان نا؟"‬ ‫]‪ [16‬پاشان کاهینەکان بە هەموو جلوبەرگەکانیانەوە سوجدەیان برد و داوای ەە خودای باڵ کرد کە یارمەتی ەەم دۆخەی ئێستادا بدات و‬ ‫توندوتیژی ئەم پلنە خراپە دوور بخاتەوە و پەرستگاکەیان پڕ کرد ەە هاوار و فرمێسک؛‬ ‫]‪ [17‬و ئەوانەی ەە شارەکەدا مابوونەوە‪ ،‬تووشی شڵەژان بوون و بەپەەە چوونە دەرەوە‪ ،‬بەو بڕوایەی کە شتێکی نهێنی ڕوودەدات‪.‬‬ ‫]‪ [18‬ئەو کچانەی کە ەە ژوورەکانیاندا داخراو بوون ەەگەڵ دایکیان بەپەەە هاتنە دەرەوە و قژیان بە تۆز ڕشت و شەقامەکانیان پڕ دەکرد ەە‬ ‫ناەە و ناەە ناەە و ناڵە‪.‬‬ ‫]‪ [19‬ئەو ژنانەی کە بەم دواییە بۆ هاوسەرگیری ڕیزکرابوون‪ ،‬ژوورەکانی بووکیان جێهێشت کە بۆ هاوسەرگیری ئامادەکرابوو و بە‬ ‫پشتگوێخستنی حەیایەکی دروست‪ ،‬بە پەەەیەکی ناڕێک ەە شارەکەدا کۆدەبوونەوە‪.‬‬ ‫]‪ [20‬دایکان و پەرستاران تەنانەت منداڵە تازە ەەدایکبووەکانیان ەێرە و ەەوێ وازیان ەێهێنا‪ ،‬هەندێکیان ەە ماڵەکان و هەندێکیان ەە‬ ‫شەقامەکاندا و بەبێ نیگایەکی دواکەوتووانە ەە بەرزترین پەرستگاکەدا بەیەکەوە قەرەباڵغ بوون‪.‬‬ ‫]‪ [21‬دوعای ئەوانەی ەەوێ کۆبوونەتەوە جۆراوجۆر بوون‪ ،‬بەهۆی ئەوەی پاشا پیلنی ناشیرینی بۆ دانابوو‪.‬‬ ‫]‪ [22‬جگە ەەوەش‪ ،‬کەسی بوێرتر ەە هاوڵتیان بەرگەی تەواوبوونی پلنەکانی یان بەدیهێنانی مەبەستی مەبەستی خۆی نەدەگرت‪.‬‬ ‫]‪ [23‬هاواریان بۆ هاوڕێکانیان دەکرد کە چەک هەڵبگرن و بە بوێری بمرن بۆ یاسای باوباپیران و پشێوییەکی بەرچاویان ەە شوێنی پیرۆزدا‬ ‫دروستکرد؛ و بەهۆی ئەوەی بەزەحمەت ەەلیەن پیرە پیاوەکان و گەورەکانەوە کۆنتڕۆڵ دەکران‪ ،‬پەنایان بردە بەر هەمان دۆخی پاڕانەوە‬ ‫وەک ئەوانی تر‪.‬‬ ‫]‪ [24‬ەەم نێوەندەدا جەماوەرەکە وەک پێشتر سەرقاڵی نوێژ بوون‪.‬‬ ‫]‪ [25‬ەە کاتێکدا گەورەکانی نزیک پاشا بە شێوازی جۆراوجۆر هەوڵیان دەدا بیرە خۆبەزەزانەکەی ەەو پلنە بگۆڕن کە ئەو بیری‬ ‫ەێکردبووەوە‪.‬‬ ‫]‪ [26‬بەڵم ئەو ەە خۆبەزەزانینی خۆیدا‪ ،‬ئاگاداری هیچی نەبوو‪ ،‬ئێستا دەستی کرد بە نزیکبوونەوە‪ ،‬بڕیاریدا ئەو پلنەی پێشوو بگەیەنێتە‬ ‫ئەنجام‪.‬‬ ‫]‪ [27‬کاتێک ئەوانەی ەە دەوروبەری بوون ئەمەیان زانی‪ ،‬ەەگەڵ گەەەکەماندا ڕوویان کردە ئەو کەسەی کە هەموو دەسەڵتێکی هەیە‬ ‫بەرگرییان ەێ بکات ەەم ناڕەحەتییەی ئێستادا و چاوپۆشی ەەم کارە ناشەرعی و خۆبەزەزانە نەکات‪.‬‬


‫‪3‬مەکابیەکان‬

‫]‪ [28‬هاوارێکی بەردەوام و توند و یەکگرتووی خەڵکەکە بووە هۆی جەنجاڵییەکی بێئەندازە؛‬ ‫]‪ [29‬چونکە وا دیار بوو نەک تەنها پیاوەکان بەڵکو دیوارەکان و هەموو زەوی دەوروبەریش دەنگیان دەدایەوە‪ ،‬چونکە بەڕاستی هەموو ئەو‬ ‫سەردەمە مردنیان پێ باشتر بوو ەە پیسکردنی شوێنەکە‪.‬‬ ‫بەشی دووەم‬ ‫]‪ [1‬پاشان سیمۆنی سەرۆک کاهین‪ ،‬ڕووی ەە پیرۆزگاکە کرد و ئەژنۆکانی کێشا و بە کەرامەتێکی ئارامەوە دەستەکانی درێژ کرد‪ ،‬بەم‬ ‫شێوەیە نوێژی کرد‪.‬‬ ‫" ]‪[2‬پەروەردگار‪ ،‬پەروەردگار‪ ،‬پاشای ئاسمانەکان‪ ،‬و سەروەری هەموو دروستکراوەکان‪ ،‬پیرۆز ەە نێو پیرۆزەکاندا‪ ،‬تاکە فەرمانڕەوا‪،‬‬ ‫گەورە‪ ،‬سەرنجمان بدە کە بە توندی بەدەست مرۆڤێکی بێ خودا و بێڕێزییەوە دەناڵێنین‪ ،‬ەە بوێری و دەسەڵتەکەیدا خۆبەزەزانانە"‪.‬‬ ‫]‪ [3‬چونکە تۆ دروستکەری هەموو شتێک و حاکمی هەموو شتێک‪ ،‬فەرمانڕەوایەکی دادپەروەریت و تۆ حوکم ەەسەر ئەو کەسانە دەدەیت‬ ‫کە هەر کارێکیان کردووە بە بێڕێزی و خۆبەزەزانین‪.‬‬ ‫]‪ [4‬ئەوانەی ەە ڕابردوودا نادادپەروەرییان ئەنجامدا‪ ،‬ەە نێویاندا تەنانەت زەبەلحیش هەبوون کە متمانەیان بە هێز و بوێری خۆیان هەبوو‪،‬‬ ‫کە بە هێنانی لفاوێکی بێ سنوور بەسەریاندا ەەناوت برد‪.‬‬ ‫]‪ [5‬تۆ بە ئاگر و گۆگرد ئەو پیاوانەی سۆدۆمت سووتاند کە خۆبەزەزانانە مامەڵەیان دەکرد‪ ،‬کە بە خراپەکارییەکانیان بەناوبانگ بوون‪ .‬و‬ ‫ئەوانت کردە نموونە بۆ ئەوانەی کە دەبێ دوای ئەوە بێنە‪.‬‬ ‫]‪ [6‬تۆ هێزی بەهێزی خۆتت ناساند بە سەپاندنی سزای زۆر و جۆراوجۆر بەسەر ئەو فیرعەونە بوێرەی کە گەەی پیرۆزی ئیسرائیلی‬ ‫کردبووە کۆیلە‪.‬‬ ‫]‪ [7‬کاتێک بە گاەیسکە و کۆمەڵێک سەرباز بەدوایاندا ڕۆیشتن‪ ،‬تۆ ەە قووڵیی دەریادا زاڵ بوویت‪ ،‬بەڵم ئەوانەی متمانەیان بە تۆ‪،‬‬ ‫فەرمانڕەوای هەموو دروستکراوەکان بە سەلمەتی برد‪.‬‬ ‫]‪ [8‬کاتێک کارەکانی دەستتیان بینی‪ ،‬ستایشی تۆیان کرد‪ ،‬کە تۆی گەورەت هەیە‪.‬‬ ‫]‪ [9‬تۆ ئەی پاشا‪ ،‬کاتێک زەوی بێسنوور و بێ پێوانەت دروست کرد‪ ،‬ئەم شارەت هەڵبژارد و ئەم شوێنەت بۆ ناوەکەت پیرۆز کرد‪،‬‬ ‫هەرچەندە پێویستت بە هیچ شتێک نییە؛ و کاتێک بە دەرکەوتنی شایستەی خۆت شکۆمەندیت کرد‪ ،‬کردت بە بناغەیەکی پتەو بۆ شکۆمەندی‬ ‫ناوە گەورە و بەڕێزەکەت‪.‬‬ ‫]‪ [10‬ەەبەر ئەوەی ماڵی ئیسرائیلتان خۆشدەوێت‪ ،‬بەڵێنتان دا ئەگەر پێچەوانەمان هەبێت و تەنگانە بەسەرماندا بێت‪ ،‬گوێ ەە داواکارییەکەمان‬ ‫دەگرن کاتێک دێینە ئەم شوێنە و نوێژ دەکەین‪.‬‬ ‫]‪ [11‬بەڕاستی ئێوە دڵسۆز و ڕاستگۆن‪.‬‬ ‫]‪ [12‬چونکە زۆرجار کاتێک باوباپیرانمان ستەمیان ەێدەکرا‪ ،‬ەە زەەیلبوونیان یارمەتیت دەدان و ەە خراپەکارییە گەورەکان ڕزگارت‬ ‫دەکردن‪.‬‬ ‫]‪ [13‬ئێستا بزانە ئەی پاشای پیرۆز‪ ،‬بەهۆی گوناهە زۆر و گەورەکانمانەوە بە ئازار چەقێنراوین و ملکەچی دوژمنەکانمان دەبین و‬ ‫بێدەسەڵتمان بەسەردا دێت‪.‬‬ ‫]‪ [14‬ەە کەوتنی ئێمەدا ئەم پیاوە بوێر و بێڕێزییە بەڵێن دەدات ئەو شوێنە پیرۆزەی سەر زەوی کە تایبەتە بە ناوی شکۆمەندی تۆ پێشێل‬ ‫بکات‪.‬‬ ‫]‪ [15‬چونکە شوێنی نیشتەجێبوونتان‪ ،‬ئاسمانی ئاسمانەکان‪ ،‬ەەلیەن مرۆڤەوە ەێی نزیک نییە‪.‬‬ ‫]‪ [16‬بەڵم ەەبەر ئەوەی بە میهرەبانییەوە شکۆمەندی خۆتت بە گەەەکەت ئیسرائیل بەخشی‪ ،‬ئەم شوێنەت پیرۆز کرد‪.‬‬ ‫]‪ [17‬سزامان مەدە ەەسەر ئەو پیسانەی ئەم پیاوانە کردوویانە‪ ،‬یان ەێپرسینەوەمان بۆ مەکەن بۆ ئەم پیسکردنە‪ ،‬نەک سەرپێچیکاران شانازی‬ ‫بە تووڕەیی خۆیانەوە بکەن یان بە خۆبەزەزانینی زمانیان شاد نەبن و بڵێن‪.‬‬ ‫` ]‪[18‬ئێمە ماڵی پیرۆزگاکەمان ەە پێدا داوە وەک چۆن خانووە هێرشبەرەکان ەە پێ دەدرێن'‪.‬‬ ‫]‪ [19‬گوناهەکانمان بسڕەوە و هەڵەکانمان بڵو بکەرەوە‪ ،‬ەەم کاتەدا ڕەحمەتی خۆت دەربخە‪.‬‬ ‫]‪ [20‬خێرا با میهرەبانیت بەسەرماندا بێت و ستایش بخەرە دەمی ئەوانەی کە ڕۆحیان خەمبار و شکاوە و ئاراممان پێ ببەخشە»‪.‬‬ ‫]‪ [21‬خودای گەورە کە سەرپەرشتی هەموو شتێک دەکات‪ ،‬باوکی یەکەمی هەمووان و پیرۆز ەە نێو پیرۆزەکاندا‪ ،‬کە گوێی ەە پاڕانەوە‬ ‫حەڵڵەکە بوو‪ ،‬ئەو کەسەی بە خۆبەزەزانین و بوێری خۆی بەرزکردەوە‪ ،‬شەقێکی ەێدا‪.‬‬ ‫]‪ [22‬وەک چۆن کانییەک بە با دەەەرزێت‪ ،‬ەەم ل و ەەو لیەوە هەژاند‪ ،‬بەجۆرێک کە بێدەسەڵت ەەسەر زەوی پاڵکەوت و جگە ەەوەی‬ ‫ئەندامەکانی ئیفلیج بوون‪ ،‬تەنانەت نەیتوانی قسە بکات‪ ،‬چونکە بە حوکمێکی ڕاست و دروست ەێیدرا‪.‬‬ ‫]‪ [23‬پاشان هەردوو هاوڕێ و پاسەوانەکان‪ ،‬کە ئەو سزا سەختەی بینی کە بەسەریدا هاتبوو و ەە ترسی ئەوەی ژیانی ەەدەست نەدات‪ ،‬بە‬ ‫خێرایی ڕایانکێشا بۆ دەرەوە‪ ،‬ەە ترسە زۆر گەورەکەیان تووشی شۆک بوون‪.‬‬ ‫]‪ [24‬دوای ماوەیەک چاک بووەوە و هەرچەندە سزا درابوو‪ ،‬بەڵم بە هیچ شێوەیەک تەوبەی نەکردەوە‪ ،‬بەڵکو بە هەڕەشەی تاڵەوە ڕۆیشت‪.‬‬ ‫]‪ [25‬کاتێک گەیشتە میسر‪ ،‬کردەوەی خراپەکارییەکانی زیاتر بوو‪ ،‬بە هاندانی ئەو هاوڕێ و هەڤاڵنەی کە پێشتر باسمان کرد ەە‬ ‫خواردنەوە‪ ،‬کە نامۆ بوون بە هەموو شتێکی دادپەروەرانە‪.‬‬ ‫]‪ [26‬ئەو بە کردەوە بێشومارە بێشومارەکانی ڕازی نەبوو‪ ،‬بەڵم بە بوێرییەوە بەردەوام بوو کە ڕاپۆرتە خراپەکانی ەە ناوچە جیاوازەکاندا ەە‬ ‫چوارچێوەیەکدا دانا؛ زۆرێک ەە هاوڕێکانی بە وردی چاودێری مەبەستی پاشایان دەکرد‪ ،‬خۆیانیش شوێن ویستی ئەویان کەوت‪.‬‬ ‫]‪ [27‬پێشنیاری کرد شەرمەزاری گشتی بەسەر کۆمەڵگەی جوەەکەکاندا بسەپێندرێت و بەردێکی ەەسەر تاوەرەکە ەە حەوشەکەدا دانا کە بەم‬ ‫نووسراوەیە‪:‬‬


‫‪3‬مەکابیەکان‬

‫" ]‪[28‬هیچ کام ەەوانەی قوربانی نادەن ناچێتە ناو پیرۆزگاکانیانەوە‪ ،‬و هەموو جوەەکەکان نابێت تۆمارێکیان بۆ بکرێت کە باجی ڕاپرسی و‬ ‫پێگەی کۆیلەی تێدایە‪ .‬ئەوانەی ناڕەزایەتیان بەرامبەر بەم کارە هەیە‪ ،‬دەبێ بە زۆر بگیرێن و بکوژرێن؛‬ ‫]‪ [29‬ئەوانەی تۆمارکراون‪ ،‬هەروەها دەبێت بە ئاگر ەەسەر جەستەیان بە هێمای گەڵی ئیڤی دیۆنیسۆس مارکەیان ەەسەر بکرێت و‬ ‫هەروەها دەبێت بچووک بکرێنەوە بۆ دۆخی سنوورداری پێشوویان"‪.‬‬ ‫]‪ [30‬بۆ ئەوەی ەەلی هەمووان وەک دوژمن دەرنەکەوێت‪ ،‬ەە خوارەوە نووسیویەتی" ‪:‬بەڵم ئەگەر هەریەکێکیان پێیان باش بوو بچێتە پاڵ‬ ‫ئەو کەسانەی کە دەستپێشخەرییان بۆ نهێنییەکان کردووە‪ ،‬ئەوا هاوڵتییەکی یەکسانیان دەبێت ەەگەڵ ئەسکەندەریەکان‪".‬‬ ‫]‪ [31‬بەڵم ئێستا هەندێک بە ڕق و کینەیەکی ئاشکرا ەەو نرخەی کە دەبوو بۆ پاراستنی ئایینی شارەکەیان وەربگیرێت‪ ،‬بە ئاسانی‬ ‫دەستبەرداری خۆیان بوون‪ ،‬چونکە چاوەڕێی ئەوە بوون بە پەیوەندییەکانی داهاتوویان ەەگەڵ پاشا ناوبانگیان بەرز بکەنەوە‪.‬‬ ‫]‪ [32‬بەڵم زۆرینە بە ڕۆحێکی بوێرانە بە توندی مامەڵەیان کرد و ەە ئایینەکەیان دوور نەکەوتنەوە؛ و بە پێدانی پارە ەە بەرامبەر ژیاندا بە‬ ‫متمانەوە هەوڵیان دا خۆیان ەە تۆمارکردنەکە ڕزگار بکەن‪.‬‬ ‫]‪ [33‬ئەوان بە بڕوایەکی یەکلکەرەوە بە هیوای بەدەستهێنانی یارمەتی مانەوە و ڕقیان ەەو کەسانە بوو کە خۆیان ەێیان جیا دەکردەوە و بە‬ ‫دوژمنی نەتەوەی جوەەکە دەیانزانی و ەە هاوبەشی هاوبەش و هاوکاری یەکتر بێبەشیان دەکردن‪.‬‬ ‫بەشی سێیەم‬ ‫]‪ [1‬کاتێک پاشای بێ خودا ەەم دۆخە تێگەیشت‪ ،‬ئەوەندە تووڕە بوو کە نەک هەر تووڕە بوو ەەو جوەەکانەی کە ەە ئەسکەندەریە دەژیا‪،‬‬ ‫بەڵکو هێشتا دوژمنایەتییەکی تاڵتری ەەگەڵ ئەوانەی ەە لدێدا دەکرد؛ فەرمانی دا کە بەپەەە هەمووان ەە شوێنێکدا کۆبکرێنەوە و بە‬ ‫دڕندەترین ڕێگا بکوژرێن‪.‬‬ ‫]‪ [2‬ەە کاتێکدا ئەم بابەتانە ڕێکدەخران‪ ،‬دەنگۆیەکی دوژمنکارانە ەە دژی نەتەوەی جوەەکە بڵوکرایەوە ەەلیەن ئەو پیاوانەی کە پیلنیان دانا‬ ‫بۆ ئەوەی نەخۆشیان بکەن‪ ،‬بیانوویەک بە ڕاپۆرتێک درا کە ئەوان ڕێگری ەە کەسانی دیکە دەکەن ەە ڕەچاوکردنی داب و نەریتەکانیان‪.‬‬ ‫]‪ [3‬بەڵم جوەەکەکان بەردەوام بوون ەە پاراستنی ئیرادەی باش و دڵسۆزی نەگۆڕ بەرامبەر بە خانەدانەکە؛‬ ‫]‪ [4‬بەڵم ەەبەر ئەوەی خودایان دەپەرست و بە یاسای ئەو خۆیان هەڵسوکەوت‪ ،‬جیابوونەوەیان ەە بەرامبەر خواردنەکاندا پاراست‪ .‬هەر‬ ‫ەەبەر ئەم هۆکارەش بۆ هەندێک کەس ڕقیان ەێ دەرکەوت؛‬ ‫]‪ [5‬بەڵم بەو پێیەی شێوازی ژیانیان بە کردەوەی چاکەی مرۆڤە ڕاستگۆکان دەڕازاندەوە‪ ،‬ەە نێو هەموو مرۆڤەکاندا ناوبانگێکی باشیان‬ ‫هەبوو‪.‬‬ ‫]‪ [6‬سەرەڕای ئەوەش ئەوانەی ەە ڕەگەزەکانی ترەوە هاتبوون‪ ،‬هیچ گرنگییەکیان بە خزمەتە باشەکەیان نەدا بۆ نەتەوەکەیان‪ ،‬کە ەە نێو‬ ‫هەموواندا قسەی باو بوو‪.‬‬ ‫]‪ [7‬ەەبری ئەوە قسەیان ەەسەر جیاوازی پەرستن و خواردنەکان دەکرد‪ ،‬گوایە ئەم کەسانە نە بۆ پاشا و نە بۆ دەسەڵتدارانی دڵسۆزن‪ ،‬بەڵکو‬ ‫دوژمنایەتیان و دژایەتییەکی زۆریان ەەگەڵ حکومەتەکەیدا کردووە‪ .‬بۆیە هیچ سەرزەنشتێکی ئاسایییان پێ نەبەستەوە‪.‬‬ ‫]‪ [8‬یۆنانیەکانی ناو شارەکە‪ ،‬هەرچەندە بە هیچ شێوەیەک ستەمیان ەێ نەکرا‪ ،‬بەڵم کاتێک گێژاوێکی چاوەڕواننەکراویان ەە دەوری ئەم‬ ‫خەڵکە و ئەو قەرەباڵغییە بینی کە ەەناکاو پێکهاتبوون‪ ،‬ئەوەندە بەهێز نەبوون کە یارمەتیان بدەن‪ ،‬چونکە ەە ژێر ستەمکاریدا دەژیا‪ .‬ئەوان‬ ‫بەڕاستی هەوڵیان دا دڵنەوایییان بدەن‪ ،‬خەمبار بوون بەو دۆخە و پێشبینیان دەکرد کە شتەکان بگۆڕدرێن؛‬ ‫]‪ [9‬چونکە کۆمەڵگەیەکی وەها گەورە نابێت بۆ چارەنووسی خۆی جێبهێڵرێت ەە کاتێکدا هیچ تاوانێکی نەکردووە‪.‬‬ ‫]‪ [10‬و ەە ئێستاوە هەندێک ەە دراوسێکانیان و هاوڕێکانیان و هاوکارە بازرگانییەکانیان هەندێکیان بە شێوەیەکی تایبەت بردبووە لیەک و‬ ‫بەڵێنیان دەدا بیانپارێزن و هەوڵی جددیتر بۆ هاوکاریکردنیان بدەن‪.‬‬ ‫]‪ [11‬پاشان پاشا شانازی بە بەختەوەری ئێستای خۆیەوە دەکرد و هێزی خودای باڵی ەەبەرچاو نەگرت‪ ،‬بەڵکو وای زانی کە بەردەوام ەە‬ ‫هەمان مەبەستدا خۆڕاگر دەبێت‪ ،‬ئەم نامەیەی ەە دژی ئەوان نووسی‪:‬‬ ‫" ]‪[12‬پاشا بەتلیمۆس فیلۆپاتۆر بۆ ژەنەڕاڵ و سەربازەکانی ەە میسر و هەموو قەزاکانی‪ ،‬سڵو و تەندروستی باش‪".‬‬ ‫]‪ [13‬من خۆم و حکومەتەکەمان باشین‪.‬‬ ‫]‪ [14‬کاتێک گەشتەکەمان ەە ئاسیا ڕوویدا‪ ،‬وەک ئێوە خۆتان دەزانن‪ ،‬بەپێی پلن‪ ،‬بە هاوپەیمانی بە ئەنقەستی خوداوەندەکان ەەگەڵ ئێمە ەە‬ ‫شەڕدا گەیشتە ئەنجام‪،‬‬ ‫]‪ [15‬و ئێمە پێمان وابوو کە نابێت بە هێزی ڕم حوکمڕانی ئەو گەلنە بکەین کە دانیشتووی کۆەێ‪-‬سوریا و فینقیان بەڵکو بە میهرەبانی و‬ ‫خێرخوازییەکی زۆرەوە بە نرخیان بزانین‪ ،‬بە خۆشحاڵیەوە مامەڵەیەکی باشیان ەەگەڵدا بکەین‪.‬‬ ‫]‪ [16‬کاتێک داهاتێکی زۆرمان بە پەرستگاکانی شارەکان دا‪ ،‬گەیشتینە ئۆرشەەیم و سەرکەوتین بۆ ئەوەی ڕێز ەە پەرستگای ئەو گەەە‬ ‫خراپانە بگرین کە هەرگیز ەە گەمژەیی خۆیان ڕاناگرن‪.‬‬ ‫]‪ [17‬ئەوان بە قسە بوونی ئێمەیان قبوڵ کرد‪ ،‬بەڵم بە کردەوە بێ دڵسۆزانە‪ ،‬چونکە کاتێک پێشنیارمان کرد بچینە ناو پەرستگای ناوەوەیان‬ ‫و بە پێشکەشکردنی شایستە و جوانترین ڕێزی ەێ بگرین‪،‬‬ ‫]‪ [18‬ئەوان بەهۆی خۆبەزەزانینی نەریتی خۆیانەوە بردران و ئێمەیان ەە چوونە ژوورەوە دوورخستەوە؛ بەڵم ئەوان ەە بەکارهێنانی‬ ‫دەسەڵتەکەمان ڕزگاریان بوو بەهۆی ئەو خێرخوازییەی کە ئێمە بەرامبەر بە هەمووان هەمانە‪.‬‬ ‫]‪ [19‬بە پاراستنی ئیرادە خراپە ئاشکراکانیان بەرامبەر بە ئێمە‪ ،‬دەبنە تاکە گەل ەە نێو هەموو گەلندا کە سەریان بەرز دەکەنەوە ەە‬ ‫سەرپێچیکردن ەە پاشاکان و خێرخوازانی خۆیان‪ ،‬و ئامادە نین هیچ کارێک بە دڵسۆزی سەیر بکەن‪.‬‬ ‫« ]‪[20‬بەڵم ئێمە کاتێک بە سەرکەوتوویی گەیشتینە میسر‪ ،‬خۆمان ەەگەڵ گەمژەیی ئەواندا جێگیر کرد و ئەوەی پێویست بوو کردمان‪،‬‬ ‫چونکە بە خێرخوازی مامەڵە ەەگەڵ هەموو گەلن دەکەین»‪.‬‬


‫‪3‬مەکابیەکان‬

‫]‪ [21‬ەە نێوان شتەکانی تردا‪ ،‬ئێمە ەێرەدا ەێبوردنەکانمان بەرامبەر هاونیشتمانەکانیان بە هەمووان ناساند‪ ،‬چ بەهۆی هاوپەیمانییان ەەگەڵ‬ ‫ئێمە و چ بەهۆی ئەو کارە بێشومارانەی کە ەە سەرەتاوە بە ئازادی پێیان سپێردرابوون؛ و ئێمە خۆمان خستە سەر گۆڕانکارییەک‪ ،‬بە‬ ‫بڕیاردان هەم بە شایستەی ڕەگەزنامەی ئەسکەندەریی بزانین و هەم بیانکەینە بەشداربوو ەە ڕێوڕەسمە ئایینییە ئاساییەکانماندا‪.‬‬ ‫]‪ [22‬بەڵم ەە خراپەکاری زگماکی خۆیاندا ئەمەیان بە ڕۆحێکی پێچەوانە وەرگرت و بێڕێزییان بە چاکە کرد‪ .‬بەو پێیەی بەردەوام مەیلیان‬ ‫بۆ خراپە هەیە‪،‬‬ ‫]‪ [23‬نەک هەر هاووڵتیبوونی بێ نرخ ڕەت دەکەنەوە‪ ،‬بەڵکو هەم بە قسەکردن و هەم بە بێدەنگییش ئەو کەمانەی ناویان کە بە دڵسۆزی‬ ‫مەیلی بەرامبەرمان هەیە‪ ،‬قێزەون دەکەن؛ ەە هەموو بارودۆخێکدا‪ ،‬بەپێی شێوازی ژیانی بەناوبانگی ئەوان‪ ،‬بە نهێنی گومانیان هەیە کە‬ ‫ڕەنگە بەم زووانە سیاسەتەکەمان بگۆڕین‪.‬‬ ‫]‪ [24‬بۆیە بە تەواوی قەناعەت بەم ئاماژانە کە ەە هەموو ڕوویەکەوە مەیلی خراپیان بەرامبەر بە ئێمە هەیە‪ ،‬ڕێوشوێنی خۆپارێزیمان‬ ‫گرتووەتەبەر‪ ،‬نەک ئەگەر دواتر پشێوییەکی ەەناکاو ەە دژی ئێمە سەرهەڵبدات‪ ،‬ئەم مرۆڤە بێ خودایە ەە پشتمانەوە وەک خیانەتکار و‬ ‫دوژمنی بەربەریمان هەبێت‪.‬‬ ‫]‪ [25‬بۆیە فەرمانمان داوە کە هەر کە ئەم نامەیە هات‪ ،‬ئەوانەی ەە نێوانتاندا دەژین‪ ،‬ەەگەڵ ژن و منداڵەکانیان‪ ،‬بە سووکایەتیکردن و‬ ‫مامەڵەی توند و بەستراو بە کۆت و بەندە ئاسنییەکان بۆمان بنێرن‪ ،‬بۆ ئەوەی تووشی ئەو مردنە دڵنیا و شەرمەزارییە بگرن کە شایەنی‬ ‫دوژمنەکانە‪.‬‬ ‫]‪ [26‬چونکە کاتێک ئەمانە هەموویان سزا دراون‪ ،‬دڵنیاین کە بۆ ئەو کاتەی کە دەمێنێتەوە حکومەت بۆ خۆمان بە ڕێکوپێکی باش و ەە‬ ‫باشترین حاڵەتدا دادەمەزرێت‪.‬‬ ‫]‪ [27‬بەڵم هەرکەسێک هەریەک ەە جوەەکەکان‪ ،‬پیرەکان یان منداڵەکان یان تەنانەت کۆرپەکانیش داڵدە بدات‪ ،‬بە ڕقترین ئازارەوە تا مردن‬ ‫ئەشکەنجە دەدرێت‪ ،‬ەەگەڵ خێزانەکەی‪.‬‬ ‫]‪ [28‬هەرکەسێک ئامادەبێت زانیاری بدات‪ ،‬موڵکی ئەو کەسە وەردەگرێت کە سزاکەی بەسەردا دێت‪ ،‬هەروەها دوو هەزار دراخما ەە‬ ‫خەزێنەی پاشایەتی وەردەگرێت و ئازادییەکەی پێدەبەخشرێت‪.‬‬ ‫]‪ [29‬هەر شوێنێک کە دۆزرایەوە کە جوەەکەیەک داڵدە دەدات‪ ،‬دەبێت ەێی نزیک نەبێتەوە و بە ئاگر بسوتێنرێت و بۆ هەموو کاتێک بۆ هەر‬ ‫بوونەوەرێکی فانی بێسوود دەبێت"‪.‬‬ ‫]‪ [30‬نامەکە بەو فۆرمەی سەرەوە نووسراوە‪.‬‬ ‫بەشی چوارەم‬ ‫]‪ [1‬کەواتە ەە هەموو شوێنێک کە ئەم فەرمانە گەیشتە ئەوێ‪ ،‬بە هاوار و خۆشحاڵییەوە جەژنێک ەەسەر حیسابی گشتی بۆ نەتەوەکان‬ ‫ڕێکخرا‪ ،‬چونکە ئەو دوژمنایەتییە کۆنەی کە ەە مێژە ەە مێشکیاندا بوو‪ ،‬ئێستا بە ئاشکرا و ڕاشکاوانە دەرکەوت‪.‬‬ ‫]‪ [2‬بەڵم ەەنێو جوەەکەکاندا ماتەمینی و ماتەمینی و هاوارێکی فرمێسکاوی بێ وەستان هەبوو‪ .‬ەە هەموو شوێنێک دڵیان دەسوتێت و بەهۆی‬ ‫ئەو وێرانکارییە چاوەڕواننەکراوەی کە ەەناکاو بۆیان دەرچووبوو‪ ،‬دەناڵێنن‪.‬‬ ‫]‪ [3‬چ قەزایەک یان شارێک‪ ،‬یان چ شوێنێکی نیشتەجێبوون بەهیچ شێوەیەک‪ ،‬یان چ شەقامێک پڕ نەبووە ەە ماتەمینی و گریانی بۆیان؟‬ ‫]‪ [4‬چونکە بە ڕۆحێکی هێندە توند و بێبەزەییانە‪ ،‬هەموویان پێکەوە‪ ،‬ەەلیەن ژەنەڕاڵەکانی چەند شارەکەوە ڕەوانەی دەرەوە دەکران‪ ،‬کە بە‬ ‫بینینی سزا نائاساییەکانیان‪ ،‬تەنانەت هەندێک ەە دوژمنەکانیان‪ ،‬کە شتە هاوبەشەکەی بەزەیی ەەبەردەم چاویاندا هەستیان پێدەکرد‪ ،‬بیریان ەە‬ ‫نادڵنیایی ژیان دەکردەوە و ەە بەدبەختترین دەرکردنی ئەم خەڵکەدا فرمێسکیان ڕشت‪.‬‬ ‫]‪ [5‬چونکە کۆمەڵێک پیرە پیاوی سەر خۆڵەمێشی‪ ،‬کە بەهۆی تەمەنەوە سست و کێشراو بوون‪ ،‬دەبرێنە دەرەوە‪ ،‬بەهۆی ئەو توندوتیژییەی‬ ‫کە بەو شێوەیە شەرمەزارکەرانە ەێیان دەخوڕدرا‪ ،‬ناچار بوون بە خێرایییەکی خێرا ڕێپێوان بکەن‪.‬‬ ‫]‪ [6‬ژنە گەنجەکانیش کە تازە چوونە ژووری بووک بۆ هاوبەشی ژیانی هاوسەرگیری‪ ،‬خۆشییان بە گریانەوە گۆڕیەوە‪ ،‬قژیان کە بۆنی میر‬ ‫بوو‪ ،‬خۆڵەمێشیان ڕشتبوو‪ ،‬و بەبێ پەردە بردران‪ ،‬هەموویان پێکەوە ەەبری گۆرانییەکی هاوسەرگیری ماتەمینییان بەرزکردەوە‪ ،‬کاتێک‬ ‫بەهۆی مامەڵەی توندی کافرەکانەوە دڕاو بوون‪.‬‬ ‫]‪ [7‬بە بەند و ەە چاوی گشتیدا بە توندوتیژی تا شوێنی سواربوونی کەشتییەکە ڕاکێشران‪.‬‬ ‫]‪ [8‬مێردەکانیان ەە سەرەتای گەنجیدا‪ ،‬ملیان ەەبری تاجە گوڵینە بە پەت دەورەدرابوو‪ ،‬ڕۆژانی دیکەی جەژنی هاوسەرگیرییان ەەبری‬ ‫دڵخۆشی و ئاهەنگی گەنجیدا بە ماتەمینی بەسەر دەبرد‪ ،‬یەکسەر مردنیان دەبینی‪.‬‬ ‫]‪ [9‬وەک ئاژەڵە کێوییەکان هێنرانە ناو کەشتییەکەوە‪ ،‬ەە ژێر سنووردارکردنی پەیوەندییە ئاسنییەکاندا ەێیان دەدرا؛ هەندێکیان بە ملەوە بە‬ ‫کورسییەکانی بەەەمەکانەوە بەسترابوون‪ ،‬هەندێکی دیکەشیان پێیان بە کۆت و بەندێکی نەشکاو بەسترابوو‪،‬‬ ‫]‪ [10‬و جگە ەەوەش ەە ژێر سەقفێکی تۆکمەدا زیندانی کرابوون‪ ،‬بەجۆرێک کە چاوەکانیان ەە تاریکییەکی تەواودا بوو‪ ،‬ەە ماوەی تەواوی‬ ‫گەشتەکەدا چارەسەریان بۆ بکرێت کە شایستەی خیانەتکاران بێت‪.‬‬ ‫]‪ [11‬کاتێک ئەم پیاوانە هێنرانە ئەو شوێنەی کە پێی دەوترێت شێدیا و گەشتەکە وەک پاشا بڕیاریدا کۆتایی پێهات‪ ،‬فەرمانی دا کە ەەناو ئەو‬ ‫هێپۆدرۆمەدا دابخرێن کە بە دیوارێکی ئەهریمەنیی دەوری ەەبەردەم شارەکەدا دروستکرابوو‪ ،‬و کە بە باشی گونجاو بوو بۆ ئەوەی ببنە‬ ‫دیمەنێکی ئاشکرا بۆ هەموو ئەوانەی دەگەڕێنەوە ناو شارەکە و بۆ ئەوانەی ەە شارەوە دەچنە دەرەوە بۆ ناو وڵت‪ ،‬بۆ ئەوەی نە دەیانتوانی‬ ‫پەیوەندی ەەگەڵ هێزەکانی پاشا بکەن و نە بە هیچ شێوەیەک بانگەشەی ئەوە بکەن کە ەەناو بازنەی شارەکەدان‪.‬‬ ‫]‪ [12‬کاتێک ئەمە ڕوویدا‪ ،‬پاشا بیستبووی کە هاووڵتیانی جوەەکەکان ەە شارەکەوە زۆرجار بە نهێنی دەچوونە دەرەوە بۆ ئەوەی بە تاڵیی‬ ‫گریانی بەدبەختی ناشرینانەی براکانیان بگرن‪.‬‬ ‫]‪ [13‬ەە تووڕەیی خۆیدا فەرمانی دا کە ئەم پیاوانە بە تەواوی بە هەمان شێوەی ئەوانی دیکە مامەڵەیان ەەگەڵدا بکرێت‪ ،‬هیچ وردەکارییەکی‬ ‫سزاکەیان نەهێڵێتەوە‪.‬‬


‫‪3‬مەکابیەکان‬

‫]‪ [14‬هەموو ڕەگەزەکە دەبوو بە تاک تۆمار بکرێت‪ ،‬نەک بۆ ئەو کارە سەختەی کە پێشتر بە کورتی باس کراوە‪ ،‬بەڵکو بەو تووڕەییانەی‬ ‫کە فەرمانی پێکردبوو ئەشکەنجە بدرێت و ەە کۆتاییدا ەە ماوەی یەک ڕۆژدا ەەناو ببرێت‪.‬‬ ‫]‪ [15‬بۆیە تۆمارکردنی ئەم کەسانە بە پەەەیەکی تاڵ و بە پەرۆشەوە ەە هەڵهاتنی خۆرەوە تا ئاوابوونی ئەنجامدرا و هەرچەندە تەواو نەبوو‬ ‫دوای چل ڕۆژ وەستا‪.‬‬ ‫]‪ [16‬پاشا زۆر و بەردەوام پڕ بوو ەە خۆشی‪ ،‬ئاهەنگەکانی بۆ ڕێزەێنان ەە هەموو بتەکانی ڕێکدەخست‪ ،‬بە عەقڵێکی نامۆ ەە ڕاستی و بە‬ ‫دەمێکی بێڕێزی‪ ،‬ستایشی شتە بێدەنگەکانی دەکرد کە تەنانەت توانای پەیوەندیکردنیان نییە یان یارمەتی مرۆڤیان نییە‪ ،‬و قسەی نادروستی‬ ‫دژی خودای باڵ دەگوت‪.‬‬ ‫]‪ [17‬بەڵم دوای ئەو ماوەیەی کە پێشتر باسمان کرد‪ ،‬زانایان بە پاشا ڕایانگەیاند کە چیتر ناتوانن سەرژمێری جوەەکەکان بکەن بەهۆی‬ ‫زۆری ژمارە بێشومارەکانیانەوە‪.‬‬ ‫]‪ [18‬هەرچەندە زۆربەیان هێشتا ەە وڵتدا بوون‪ ،‬هەندێکیان هێشتا ەە ماڵەکانیاندا نیشتەجێ بوون و هەندێکیان ەە شوێنەکەدا؛ ئەرکەکە بۆ‬ ‫هەموو ژەنەڕاڵەکانی میسر مەحاڵ بوو‪.‬‬ ‫]‪ [19‬دوای ئەوەی هەڕەشەی توندی ەێکردن و تۆمەتبارکردنی بەوەی کە بەرتیلیان پێدراوە بۆ ئەوەی ئامرازێکی هەڵهاتن دابڕێژن‪ ،‬بە‬ ‫ڕوونی قەناعەتی بەو بابەتە هەبوو‬ ‫]‪ [20‬کاتێک گوتیان و سەەماندیان کە هەم ئەو کاغەزە و هەم ئەو قەڵەمانەی کە بۆ نووسین بەکاریان دەهێنا‪ ،‬پێشتر بەخشراون‪.‬‬ ‫]‪ [21‬بەڵم ئەمە کردەوەی پەروەردگاری نەدۆڕاوی ئەو کەسە بوو کە ەە ئاسمانەوە یارمەتی جوەەکەکانی دەدا‪.‬‬ ‫بەشی پێنجەم‬ ‫]‪ [1‬پاشان پاشا کە بە تەواوی نەگۆڕ بوو‪ ،‬پڕ بوو ەە تووڕەیی و تووڕەیی زاڵ؛ بۆیە هێرمونی پارێزەری فیلەکانی بانگ کرد‪،‬‬ ‫]‪ [2‬و ەە ڕۆژی دواتردا فەرمانی پێکرد کە هەموو فیلەکان ‪ --‬ژمارەیان پێنج سەد بوون ‪ --‬بە مشتێکی گەورە بخور و شەرابی زۆری‬ ‫تێکەڵنەکراو‪ ،‬مادەی هۆشبەر بخاتە ژوورەوە و بە شێت بوونیان بخاتە ژوورەوە‪ ،‬کە بەهۆی زۆری مەی گەورەوە شێت بوون‪ ،‬تا‬ ‫جوەەکەکان تووشی مەرگ و مەرگەکەیان ببنەوە‪.‬‬ ‫]‪ [3‬کاتێک ئەم فەرمانانەی دا‪ ،‬ەەگەڵ ئەوانەی هاوڕێکانی و سوپاکە کە بە تایبەتی دوژمنایەتی جوەەکەکانیان دەکرد‪ ،‬گەڕایەوە بۆ‬ ‫جەژنەکەی‪.‬‬ ‫]‪ [4‬هێرمون‪ ،‬پارێزەری فیلەکان‪ ،‬بە دڵسۆزیەوە فەرمانەکانی جێبەجێ کرد‪.‬‬ ‫]‪ [5‬خزمەتکارە بەرپرسەکانی جوەەکەکان ئێواران دەچوونە دەرەوە و دەستی خەڵکی بەدبەختیان بەستەوە و بە درێژایی شەو ڕێکخستنی‬ ‫بەردەوامی سەرپەرشتیکردنیان دەکرد‪ ،‬قەناعەتیان هەبوو کە هەموو میللەتەکە تووشی وێرانکاری کۆتایی خۆی دەبێت‪.‬‬ ‫]‪ [6‬چونکە بۆ نەتەوەکان وا دەرکەوت کە جوەەکەکان بەبێ هیچ یارمەتیەک ماونەتەوە‪.‬‬ ‫]‪ [7‬چونکە ەە بەندەکانیاندا بە زۆر ەە هەموو لیەکدا زیندانی کرابوون‪ .‬بەڵم بە فرمێسک و دەنگێکی سەخت بۆ بێدەنگکردن هەموویان‬ ‫بانگەوازیان بۆ پەروەردگاری گەورە و فەرمانڕەوای هەموو هێزێک کرد‪ ،‬خودا و باوکی میهرەبانیان و نوێژیان دەکرد‬ ‫]‪ [8‬کە بە تۆڵەسەندنەوە ئەو پیلنە خراپەی دژی ئەوان دوور بخاتەوە و ەە دەرکەوتنێکی شکۆمەندانەدا ەەو چارەنووسە ڕزگاریان بکات کە‬ ‫ئێستا بۆیان ئامادە کراوە‪.‬‬ ‫]‪ [9‬بۆیە داوای ەێبوردنەکەیان بە گەرمی بەرەو ئاسمان بەرزبووەوە‪.‬‬ ‫]‪ [10‬بەڵم هێرمون کاتێک فیلە بێبەزەییەکانی مادەی هۆشبەری خواردبووەوە تا پڕ بوون ەە شەرابێکی زۆر و ەە بخور تێر بوون‪ ،‬بەیانی‬ ‫زوو خۆی پێشکەش بە حەوشەکە کرد بۆ ئەوەی ڕاپۆرتێک بداتە پاشا سەبارەت بەم ئامادەکارییانە‪.‬‬ ‫]‪ [11‬بەڵم یەزدان بەشێک ەە خەوی بۆ پاشا نارد‪ ،‬ئەو نیعمەتەی کە ەە سەرەتاوە شەو و ڕۆژ ەەلیەن ئەو کەسەوە دەبەخشرێت کە‬ ‫دەیبەخشێت بە هەرکەسێک کە بیەوێت‪.‬‬ ‫]‪ [12‬بە کردەوەی پەروەردگار خەوێکی هێندە خۆش و قووڵی بەسەردا زاڵ بوو کە ەە مەبەستە بێ یاساکەیدا تەواو شکستی هێنا و ەە پلنە‬ ‫نەگۆڕەکەیدا بە تەواوی بێهیوا بوو‪.‬‬ ‫]‪ [13‬ئینجا جوەەکەکان کە ەە کاتژمێری دیاریکراو ڕزگاریان بوو‪ ،‬ستایشی خودای پیرۆزیان کرد و دیسانەوە داوای ەێبوردنیان ەەوە کرد کە‬ ‫بە ئاسانی ئاشت دەبێتەوە‪ ،‬هێزی دەستی بەهێزی خۆی نیشان بدات بە نەتەوە خۆبەزەزانەکان‪.‬‬ ‫]‪ [14‬بەڵم ئێستا کە نزیک بوو ەە ناوەڕاستی کاتژمێری دەیەم‪ ،‬ئەو کەسەی کە بەرپرسی بانگهێشتنامەکان بوو‪ ،‬بینی میوانەکان‬ ‫کۆبوونەتەوە‪ ،‬ەە پاشا نزیک بووەوە و پەنجەی پێدا‪.‬‬ ‫]‪ [15‬کاتێک بە سەختی ورووژاندی‪ ،‬ئاماژەی بەوەدا کە کاتژمێری ئاهەنگەکە ەە ئێستاوە تێدەپەڕێت و باسی دۆخەکەی بۆ کرد‪.‬‬ ‫]‪ [16‬پاشا دوای ئەوەی بیری ەەوە کردەوە‪ ،‬گەڕایەوە سەر خواردنەوەکەی و فەرمانی بە ئامادەبووانی ئاهەنگەکە کرد بەرامبەری پاڵ بنێن‪.‬‬ ‫]‪ [17‬کاتێک ئەمە کرا داوای ەێکردن خۆیان بدەنە دەست ئاهەنگگێڕان و بەشی ئێستای ئاهەنگەکە بە ئاهەنگگێڕان زیاتر خۆش بکەن‪.‬‬ ‫]‪ [18‬دوای ئەوەی بۆ ماوەیەک ئاهەنگەکە بەردەوام بوو‪ ،‬پاشا هێرمۆنی بانگ کرد و بە هەڕەشەی توند داوای کرد بزانێت بۆچی ڕێگەی بە‬ ‫جوەەکەکان دراوە تا ئێستا بە زیندووی بمێننەوە‪.‬‬ ‫]‪ [19‬بەڵم کاتێک بە پشتڕاستکردنەوەی هاوڕێکانی ئاماژەی بەوەدا کە ەە کاتێکدا هێشتا شەو بووە ئەو فەرمانەی کە پێی دراوە بە تەواوی‬ ‫جێبەجێ کردووە‪،‬‬ ‫]‪ [20‬پاشا کە دڕندەیەکی خراپتر ەە فەلریس گیرۆدە بوو‪ ،‬وتی کە جوەەکەکان سوودمەند بوون ەە خەوی ئەمڕۆ‪" ،‬بەڵم" زیادی کرد‬ ‫"سبەی بەبێ دواکەوتن فیلەکان بە هەمان شێوە ئامادە بکەن بۆ ەەناوبردنی جوەەکەکانی بێ یاسا"!‬ ‫]‪ [21‬کاتێک پاشا قسەی کرد‪ ،‬هەموو ئەوانەی ئامادەبوون بە یەکەوە ڕەزامەندییان دەربڕی و هەریەکەیان بەرەو ماڵی خۆیان ڕۆیشتن‪.‬‬


‫‪3‬مەکابیەکان‬

‫]‪ [22‬بەڵم ئەوەندە ماوەی شەویان ەە خەودا بەکارنەهێنا‪ ،‬بەڵکو هەموو جۆرە سووکایەتییەکیان بۆ ئەو کەسانە داڕشت کە پێیان وابوو‬ ‫مەحکومن‪.‬‬ ‫]‪ [23‬پاشان هەر کە کەروێشکەکە ەە بەیانی زوودا قیژەی ەێدا‪ ،‬هێرمون کە دڕندەکانی تەیار کرد‪ ،‬دەستی کرد بە جوڵندنیان ەە ستوونی‬ ‫گەورەدا‪.‬‬ ‫]‪ [24‬قەرەباڵغی شارەکە بۆ ئەم بەزەییترین دیمەنە کۆبوونەوە و بە تامەزرۆییەوە چاوەڕێی بەیانی بوون‪.‬‬ ‫]‪ [25‬بەڵم جوەەکەکان ەە دوا هەناسەدانیاندا‪ ،‬ەەبەر ئەوەی کاتەکە تەواو بوو‪ ،‬دەستەکانیان بەرەو ئاسمان درێژکردەوە و بە زۆرترین دوعای‬ ‫فرمێسکاوی و گریانی ماتەمینییەوە داوای ەە خودای باڵ کرد کە جارێکی دیکە بە یەکجار یارمەتیان بدات‪.‬‬ ‫]‪ [26‬هێشتا تیشکی خۆر نەڕژابوو بۆ دەرەوەی وڵت و ەە کاتێکدا پاشا پێشوازی ەە هاوڕێکانی دەکرد‪ ،‬هێرمون گەیشتە دەرەوە و‬ ‫بانگهێشتی کرد بۆ ئەوەی بێتە دەرەوە‪ ،‬ئەمەش ئاماژەیە بۆ ئەوەی ئەوەی پاشا ئارەزووی دەکرد ئامادەیە بۆ کردەوە‪.‬‬ ‫]‪ [27‬بەڵم ئەو‪ ،‬ەەگەڵ وەرگرتنی ڕاپۆرتەکە و زەبرێکی گەورە ەەلیەن بانگهێشتنامە نائاساییەکەیەوە بۆ هاتنە دەرەوە ‪ --‬بەو پێیەی بە‬ ‫تەواوی بەهۆی تێنەگەیشتنەوە زاڵ بووبوو ‪ --‬پرسیاری ئەوەی کرد کە ئەو بابەتە چییە کە ئەمە بەو پەرۆشەوە بۆی تەواو بووە‪.‬‬ ‫]‪ [28‬ئەمە کردەوەی خودا بوو کە فەرمانڕەوایی هەموو شتێک دەکات‪ ،‬چونکە ەەبیرکردنی ئەو شتانەی پێشتر دایڕشتبوو‪ ،‬ەە مێشکی پاشادا‬ ‫چاندبوو‪.‬‬ ‫]‪ [29‬پاشان هێرمۆن و هەموو هاوڕێکانی پاشا ئاماژەیان بەوە کرد کە دڕندەکان و هێزە چەکدارەکان ئامادەن‪" ،‬ئەی پاشا‪ ،‬بەپێی مەبەستی‬ ‫تامەزرۆیی خۆت‪".‬‬ ‫]‪ [30‬بەڵم بەم قسانە پڕ بوو ەە تووڕەیییەکی زاڵ‪ ،‬چونکە بەهۆی پەروەردگاری خوداوە هەموو مێشکی ەەم بابەتەدا تێکچووبوو‪ .‬و بە‬ ‫نیگایەکی هەڕەشەئامێزەوە وتی‪،‬‬ ‫" ]‪[31‬ئەگەر دایک و باوکت یان منداڵەکانت ئامادەبن‪ ،‬من ئەوانم ئامادە دەکرد بۆ ئەوەی ببنە جەژنێکی دەوڵەمەند بۆ دڕندە دڕندەکان ەەبری‬ ‫جوەەکەکان‪ ،‬کە هیچ زەمینەیەکیان بۆ گلەییکردنم پێنادەن و تا ڕادەیەکی نائاسایی دڵسۆزییەکی تەواو و پتەویان بۆ باوباپیرانم نیشانداوە"‪.‬‬ ‫]‪ [32‬ەە ڕاستیدا تۆ ەەبری ئەمانە ەە ژیان بێبەش دەکرایت‪ ،‬ئەگەر سۆزێک نەبوایە کە ەە پەروەردەکردنی هاوبەشمان و سوودی تۆوە‬ ‫سەریهەڵدابا"‪.‬‬ ‫]‪ [33‬بۆیە هێرمۆن تووشی هەڕەشەیەکی چاوەڕواننەکراو و مەترسیدار بوو‪ ،‬چاوەکانی ەەرزین و ڕووخساری کەوتە خوارەوە‪.‬‬ ‫]‪ [34‬هاوڕێکانی پاشا یەک بە یەک بە خەمبارییەوە خۆیان خزاند و خەڵکی کۆبووەوەیان ەە کارەکانیان دوورخستەوە‪ ،‬هەریەکەیان بۆ‬ ‫پیشەی خۆیان‪.‬‬ ‫]‪ [35‬ئینجا جوەەکەکان کە گوێیان ەە قسەکانی پاشا بوو‪ ،‬ستایشی خودای یەزدانی ئاشکرایان کرد‪ ،‬پاشای پاشاکان‪ ،‬چونکە ئەمەش یارمەتی‬ ‫ئەو بوو کە وەریانگرتبوو‪.‬‬ ‫]‪ [36‬بەڵم پاشا بە هەمان شێوە ئاهەنگەکەی کۆکردەوە و داوای ەە میوانەکان کرد بگەڕێنەوە بۆ ئاهەنگەکەیان‪.‬‬ ‫]‪ [37‬دوای بانگهێشتکردنی هێرمون بە تۆنێکی هەڕەشەئامێزەوە وتی" ‪:‬ئەی بەدبەختی هەژار چەند جار دەبێت فەرمانت پێبدەم سەبارەت‬ ‫بەم شتانە؟‬ ‫]‪ [38‬ئێستا جارێکی تر فیلەکان بۆ ەەناوبردنی جوەەکەکان تەیار بکە کە سبەینێ"!‬ ‫]‪ [39‬بەڵم ئەو بەرپرسانەی کە ەەگەڵیدا ەەسەر مێز بوون‪ ،‬سەریان سوڕما ەە ناسەقامگیری دەروونییەکەی‪ ،‬بەم شێوەیە ناڕەزایەتیان‬ ‫دەربڕی‪.‬‬ ‫" ]‪[40‬ئەی پاشا‪ ،‬تا کەی دادگاییمان دەکەیت‪ ،‬وەک ئەوەی گەمژە بین‪ ،‬ئێستا بۆ جاری سێیەم فەرمان بدەیت کە ەەناوببرێن و دیسانەوە‬ ‫فەرمانەکەت ەەو بابەتەدا هەڵبوەشێنیتەوە؟"‬ ‫]‪ [41‬ەە ئەنجامدا شارەکە بەهۆی چاوەڕوانییەکانییەوە ەە گێژاودایە؛ قەرەباڵغە بە کۆمەڵێک خەڵک‪ ،‬هەروەها مەترسی بەردەوامی‬ ‫تاڵنکردنی ەەسەرە‪”.‬‬ ‫]‪ [42‬ەەسەر ئەمە پاشا کە فەلری بوو ەە هەموو شتێکدا و پڕ بوو ەە شێتی‪ ،‬هیچ حسابی ئەو گۆڕانکارییە بیرکردنەوەیانەی نەکرد کە ەەناو‬ ‫خۆیدا بۆ پاراستنی جوەەکەکان هاتبوون و بە توندی سوێندێکی نەگۆڕی خوارد کە بەبێ دواکەوتن دەیاننێرێت بۆ مردن‪ ،‬کە ئەژنۆ و پێی‬ ‫دڕندەکان چەقێنراون‪.‬‬ ‫]‪ [43‬هەروەها بەرەو جوەەکە دەڕۆیشت و بە خێرایی بە ئاگر و ڕم یەکسان دەکردەوە بۆ سەر زەوی و بە سووتاندنی پەرستگاکە بۆ سەر‬ ‫زەوی کە دەستی پێنەدەگەیشت‪ ،‬بە خێرایی بۆ هەمیشە چۆڵی دەکرد ەەو کەسانەی ەەوێ قوربانییان دەکرد‪.‬‬ ‫]‪ [44‬پاشان هاوڕێ و ئەفسەرەکان بە خۆشحاڵییەکی زۆرەوە ڕۆیشتن و بە متمانەوە هێزە چەکدارەکانیان ەەو شوێنانەی شاردا جێگیر کرد‬ ‫کە ەەبارترینیان بوو بۆ پاسەوانی‪.‬‬ ‫]‪ [45‬ئێستا کاتێک دڕندەکان بە شێوەیەکی مەجازی هێنرانە حاڵەتێکی شێتی‪ ،‬ئەگەر بڵێین‪ ،‬بەهۆی شلەی زۆر بۆنخۆشی شەرابەوە کە ەەگەڵ‬ ‫بخور تێکەڵکرابوون و ئامێری ترسناکیان تێدابوو‪ ،‬فیلپارێزەکە‬ ‫]‪ [46‬نزیکەی بەیانی چوونە ناو حەوشەکە ‪ --‬ئێستا شارەکە پڕ بووە ەە جەماوەرێکی بێشوماری خەڵک کە ڕێگەیان بۆ ناو هیپۆدرۆمەکە‬ ‫قەرەباڵغ کردبوو ‪ --‬و داوای ەە پاشا کرد کە باسی ئەو بابەتە بکات کە ەەبەردەستدایە‪.‬‬ ‫]‪ [47‬بۆیە ئەو کاتێک مێشکی بێ خودای خۆی پڕ کرد ەە تووڕەیییەکی قووڵ‪ ،‬بە تەواوی هێزەوە ەەگەڵ دڕندەکاندا پەەە کردە دەرەوە‪،‬‬ ‫ئاواتەخواز بوو بە دڵێکی نەشکاو و بە چاوەکانی خۆی شایەتحاڵی ەەناوچوونی خەمناک و بەزەییانەی ئەو گەەەی پێشتر باسمان کرد‪.‬‬ ‫]‪ [48‬کاتێک جوەەکەکان بینییان تۆز و خۆڵ و خۆڵ و خۆڵ و خۆڵ و خۆڵ و خۆڵ و خۆڵ و خاشاکیان بینی کە فیلەکان ەە دەروازەکەوە‬ ‫دەچنە دەرەوە و ەەلیەن ئەو هێزە چەکدارانەی خوارەوە‪ ،‬هەروەها بەهۆی ەە پێدانی خەڵکەکەوە‪ ،‬گوێیان ەە دەنگە دەنگە بەرز و پڕ ەە‬ ‫گێژاوەکە بوو‪.‬‬


‫‪3‬مەکابیەکان‬

‫]‪ [49‬پێیان وابوو کە ئەمە دوا ساتەکانی ژیانیانە‪ ،‬کۆتایی بەدبەختترین وەستانی خۆیانە و جێگەی خۆیان بە ماتەمینی و ناەە ناەە یەکتردا‬ ‫ماچیان کرد‪ ،‬خزمەکانیان ەە باوەش گرت و کەوتنە باوەشی یەکترەوە ‪ --‬دایک و باوک و منداڵ‪ ،‬دایک و کچ و ئەوانی دیکە کە کۆرپەیان ەە‬ ‫مەمکەکانیاندا بوو کە دوا شیریان دەکێشا‪.‬‬ ‫]‪ [50‬نەک هەر ئەمە‪ ،‬بەڵکو کاتێک ئەو یارمەتییەیان ەەبەرچاو گرت کە پێشتر ەە ئاسمانەوە وەریانگرتبوو‪ ،‬بە یەکەوە سوجدەیان ەەسەر‬ ‫زەوی برد و کۆرپەکانیان ەە مەمکەکانیان دەرهێنا‪.‬‬ ‫]‪ [51‬و بە دەنگێکی زۆر بەرز هاوار دەکات و داوای ەە فەرمانڕەوای هەموو دەسەڵتێک کرد کە خۆی دەربخات و میهرەبان بێت‬ ‫ەەگەڵیان‪ ،‬وەک چۆن ئێستا ەە دەروازەکانی مردن وەستابوون‪.‬‬ ‫بەشی شەشەم‬ ‫]‪ [1‬پاشان ئەەعازارێکی دیاریکراو کە ەە نێو قەشەکانی وڵتدا بەناوبانگ بوو‪ ،‬کە بە پیرییەکی پێگەیشتوو گەیشتبووە و بە درێژایی ژیانی بە‬ ‫هەموو فەزیلەتێک ڕازاوەتەوە‪ ،‬گەورەکانی دەوروبەری ئاڕاستەی کرد کە واز ەە بانگەوازکردن بهێنن بۆ خودای پیرۆز و بەم شێوەیە‬ ‫دوعای کرد‪:‬‬ ‫" ]‪[2‬پاشای هێزێکی گەورە‪ ،‬خودای باڵدەست‪ ،‬بە میهرەبانی حوکمڕانی هەموو دروستکراوەکان دەکات‪،‬‬ ‫]‪ [3‬سەیری نەوەی ئیبراهیم بکە‪ ،‬ئەی باوکە‪ ،‬سەیری نەوەی یاقوبی پیرۆز بکە‪ ،‬گەەێکی بەشە پیرۆزەکەت کە وەک بێگانە ەە خاکێکی‬ ‫بێگاندا ەەناو دەچن‪.‬‬ ‫]‪ [4‬فیرعەون بە گاەیسکە زۆرەکانیەوە‪ ،‬فەرمانڕەوای پێشووی ئەم میسرە‪ ،‬بە بێڕێزی و زمانی شانازیی بێ یاسا بەرز بووەوە‪ ،‬ەەگەڵ‬ ‫سوپای ەووتبەرزەکەیدا ەەناوت برد بە خنکاندنیان ەە دەریادا‪ ،‬ڕووناکی میهرەبانیت بەسەر نەتەوەی ئیسرائیلدا دەرخست‪.‬‬ ‫]‪ [5‬سەناخەریب بە هێزە بێشومارەکانییەوە‪ ،‬پاشای ستەمکاری ئاشوورییەکان‪ ،‬کە پێشتر بە ڕم دەستی بەسەر هەموو جیهانیدا گرتبوو و ەە‬ ‫دژی شارە پیرۆزەکەت بەرزکرایەوە‪ ،‬بە شانازی و بێڕێزییەوە قسەی ناخۆشی دەکرد‪ ،‬تۆ ئەی پەروەردگار‪ ،‬پارچە پارچە بوویت‪ ،‬دەسەڵتی‬ ‫خۆتت پیشانی زۆرێک ەە گەلن دا‪.‬‬ ‫]‪ [6‬ئەو سێ هاوەڵەی ەە بابلدا کە خۆبەخشانە ژیانی خۆیان تەسلیمی بڵێسەی ئاگرەکە کردبوو بۆ ئەوەی خزمەت بە شتی بێهودە نەکەن‪ ،‬تۆ‬ ‫بەبێ زیان ڕزگارت کرد‪ ،‬تەنانەت تا قژێکیش‪ ،‬کورەی ئاگرینەکەت بە شەبنەم تەڕ کرد و بڵێسەی ئاگرەکەت بەسەر هەموو دوژمنەکانیاندا‬ ‫گۆڕی‪.‬‬ ‫]‪ [7‬دانیال کە ەە ڕێگەی بوختانی ئیرەییییەوە فڕێدرایە ناو زەوی بۆ شێرەکان وەک خۆراکی دڕندە کێوییەکان‪ ،‬تۆ بێ زیان هێنایتە ڕووناکی‪.‬‬ ‫]‪ [8‬یوناش کە ەە سکی ئەهریمەنێکی زەبەلح و ەەدایکبووی دەریادا بەفیڕۆ دەچوو‪ ،‬تۆ باوکە چاودێریت کرد و بەبێ زیان گەڕاندتەوە بۆ‬ ‫هەموو خێزانەکەی‪.‬‬ ‫]‪ [9‬ئێستاش‪ ،‬تۆ کە ڕقت ەە بێڕێزییە‪ ،‬هەموو میهرەبان و پارێزەری هەمووان‪ ،‬خێرا خۆت بۆ ئەوانەی نەتەوەی ئیسرائیل ئاشکرا بکە ‪ --‬کە‬ ‫ەەلیەن نەتەوە قێزەون و بێ یاساکانەوە بە شێوەیەکی تووڕەیی مامەڵەیان ەەگەڵ دەکرێت‪.‬‬ ‫]‪ [10‬تەنانەت ئەگەر ژیانمان ەە دەربەدەریماندا ەە بێ خوداییەکاندا تێکەڵ بووبێت‪ ،‬ەە دەستی دوژمن ڕزگارمان بکە و ەەناومان ببە‪،‬‬ ‫پەروەردگار‪ ،‬بە هەر چارەنووسێک کە هەڵیبژێریت‪.‬‬ ‫]‪ [11‬با بێماناکان ەە ەەناوچوونی گەەە خۆشەویستەکەتدا ستایشی پووچەکانیان نەکەن و بڵێن« ‪:‬تەنانەت خوداکەیان ڕزگاری نەکردووە»‪.‬‬ ‫]‪ [12‬بەڵم تۆ ئەی ئەبەدی‪ ،‬کە هەموو هێز و هەموو هێزێکت هەیە‪ ،‬ئێستا چاودێریمان بکە و بەزەییمان پێدا بێتەوە کە بە بێئەدەبی بێمانای‬ ‫بێ یاسا بە شێوەی خیانەتکاران ەە ژیان بێبەش دەکرێن‪.‬‬ ‫]‪ [13‬با ئەمڕۆ نەتەوەکان ەە ترسی هێزی نەدۆڕاوی تۆ بترسن‪ ،‬ئەی بەڕێز‪ ،‬کە دەسەڵتی ڕزگارکردنی نەتەوەی یاقوبت هەیە‪.‬‬ ‫]‪ [14‬هەموو جەماوەرەکەی کۆرپە و دایک و باوکیان بە فرمێسکەوە داوای ەێبوردنتان ەێدەکەن‪.‬‬ ‫]‪ [15‬با بە هەموو نەتەوەکان دەربکەوێت کە ئەی پەروەردگار تۆ ەەگەڵمانیت و ڕووت ەە ئێمە نەگۆڕیوە‪ .‬بەڵم هەروەک چۆن وتت ‪:‬‬ ‫«تەنانەت کاتێک ئەوان ەە خاکی دوژمنەکانیاندا بوون‪ ،‬من پشتگوێم نەخستوون‪ ،‬ئەی پەروەردگار‪ ،‬بەو شێوەیەش بە ئەنجام بگەیەنە»‪.‬‬ ‫]‪ [16‬هەر کە ئەەیازر کۆتایی بە نوێژەکەی هێنا‪ ،‬پاشا ەەگەڵ دڕندەکان و هەموو خۆبەزەزانینی هێزەکانیدا گەیشتە هیپۆدرۆمەکە‪.‬‬ ‫]‪ [17‬کاتێک جوەەکەکان ئەمەیان گرت‪ ،‬هاوارێکی گەورەیان بۆ ئاسمان بەرزکردەوە بەجۆرێک تەنانەت دۆڵی نزیکیش دەنگی دایەوە و‬ ‫ترسێکی کۆنترۆڵنەکراویان بەسەر سوپاکەدا هێنا‪.‬‬ ‫]‪ [18‬پاشان شکۆمەندترین و بەهێزترین و ڕاستەقینەترین خودا ڕووخساری پیرۆزی خۆی ئاشکرا کرد و دەروازەکانی ئاسمانی کردەوە‪،‬‬ ‫کە دوو فریشتەی شکۆمەندی لیەنی ترسناک ەێیەوە دابەزین‪ ،‬کە بۆ هەمووان دیار بوون جگە ەە جوەەکەکان‪.‬‬ ‫]‪ [19‬دژایەتی هێزەکانی دوژمنیان کرد و پڕیان کرد ەە سەرەێشێواوی و تیرۆر‪ ،‬بە کۆت و بەندی نەجووڵو بەستنەوە‪.‬‬ ‫]‪ [20‬تەنانەت پاشا دەستی کرد بە ەەرزین و ەەرزین و بێڕێزییە ڕەش و ڕەشەکەی ەەبیر کرد‪.‬‬ ‫]‪ [21‬دڕندەکان ڕوویان ەە هێزە چەکدارەکان کرد کە بەدوایاندا ڕۆیشتن و دەستیان کرد بە ەەپێکردن و ەەناوبردنی‪.‬‬ ‫]‪ [22‬پاشان تووڕەیی پاشا بەهۆی ئەو شتانەی کە پێشتر دایڕشتبوو‪ ،‬گۆڕا بۆ بەزەیی و فرمێسک‪.‬‬ ‫]‪ [23‬چونکە کاتێک گوێی ەە هاوارەکە بوو و بینی هەموویان کەوتوونەتە خوارەوە بۆ ەەناوچوون‪ ،‬گریاو بە تووڕەییەوە هەڕەشەی ەە‬ ‫هاوڕێکانی کرد و گوتی‪:‬‬ ‫" ]‪[24‬ئێوە خیانەت دەکەن و بە دڕندەیی ەە ستەمکاران تێدەپەڕن؛ تەنانەت منیش خێرخوازی ئێوە ئێستا هەوڵی بێبەشکردنی حوکمڕانی و‬ ‫ژیان دەدەیت بە داڕشتنی نهێنی کردەوەگەەێک کە هیچ قازانجێکی بۆ شانشینی نییە"‪.‬‬ ‫]‪ [25‬کێیە کە هەر مرۆڤێک ەە ماڵەکەی خۆی بردووە و بێمانایە ئەوانەی کە دڵسۆزانە قەڵکانی وڵتەکەمانیان بەدەستەوە گرتووە ەێرە‬ ‫کۆکردۆتەوە؟‬


‫‪3‬مەکابیەکان‬

‫]‪ [26‬کێیە کە بەو شێوەیە نایاسایی بە مامەڵەیەکی توڕەیی ئەو کەسانەی گرتۆتەوە کە ەە سەرەتاوە ەە نیازپاکییان بەرامبەر بە ئێمە ەە هەموو‬ ‫گەلن جیاواز بوون و زۆرجاریش بە ئارەزووی خۆیان خراپترین مەترسییە مرۆییەکانیان قبوڵ کردووە؟‬ ‫]‪ [27‬شل و بەستنەوە ناڕەواکانیان! بە ئارامی بنێرن بۆ ماڵەکانیان‪ ،‬داوای ەێبوردن بکەن بۆ کارەکانی پێشووتان!‬ ‫]‪ [28‬کوڕانی خودای گەورە و زیندوو ئازاد بکەن‪ ،‬کە ەە سەردەمی باوباپیرانمانەوە تا ئێستا سەقامگیرییەکی بێ بەربەست و بەرچاوی بە‬ ‫حکومەتەکەمان بەخشیوە"‪.‬‬ ‫]‪ [29‬ئینجا ئەمانە ئەو قسانە بوون‪ .‬جوەەکەکان کە یەکسەر ئازاد کران‪ ،‬ستایشی خودا و ڕزگارکەری پیرۆزیان کرد‪ ،‬چونکە ئێستا ەە مردن‬ ‫ڕزگاریان بووە‪.‬‬ ‫]‪ [30‬پاشان پاشا کە گەڕایەوە بۆ شارەکە‪ ،‬بەرپرسی بەرپرسی داهاتەکانی بانگهێشت و فەرمانی پێکرد کە هەردوو شەراب و هەموو‬ ‫شتێکی دیکە کە بۆ جەژنێکی حەوت ڕۆژە پێویست بوو بۆ جوەەکەکان دابین بکات‪ ،‬بڕیاریدا کە ئەوان بە هەموو خۆشییەکەوە ئاهەنگی‬ ‫ڕزگارکردنەکەیان ەە هەمان ئەو شوێنەدا بگێڕن کە چاوەڕێی ئەوە بوون تێیدا ڕووبەڕووی ەەناوچوونەکانیان ببنەوە‪.‬‬ ‫]‪ [31‬بەم پێیە ئەوانەی کە بە شێوەیەکی شەرمەزارانە مامەڵەیان ەەگەڵ دەکرا و نزیک بوو ەە مردن‪ ،‬یان باشتر بڵێین‪ ،‬کە ەە دەروازەکانی‬ ‫وەستابوون‪ ،‬ەەبری مردنێکی تاڵ و خەمبار‪ ،‬ئاهەنگێکی ڕزگارکردنیان ڕێکخست و پڕ ەە خۆشی ئەو شوێنەیان بەسەر ئاهەنگگێڕاندا‬ ‫دابەش دەکرد کە بۆ ەەناوچوون و ناشتنیان ئامادەکرابوو‪.‬‬ ‫]‪ [32‬ئەوان وازیان ەە وتنەوەی گریانی خۆیان هێنا و گۆرانی باوباپیرانیان گرتە ئەستۆ و ستایشی خودایان دەکرد‪ ،‬کە ڕزگارکەر و‬ ‫سەرسوڕهێنەرە‪ .‬کۆتایی بە هەموو ماتەمینی و گریانەیەک هێنا‪ ،‬وەک نیشانەی خۆشییەکی ئاشتیانە کۆڕیان پێکهێنا‪.‬‬ ‫]‪ [33‬هەروەها پاشا دوای ئەوەی ئاهەنگێکی گەورەی سازکرد بۆ ئاهەنگگێڕان بەم ڕووداوانە‪ ،‬بێ وەستان و بە زەحمەت سوپاسی بەهەشتی‬ ‫کرد بۆ ئەو ڕزگارکردنە چاوەڕواننەکراوەی کە ئەزموونی کردبوو‪.‬‬ ‫]‪ [34‬ئەوانەی پێشتر باوەڕیان وابوو کە جوەەکەکان ەەناو دەچن و دەبنە خۆراکی باڵندەکان و بە خۆشحاڵییەوە تۆماریان کردبوو‪ ،‬کاتێک‬ ‫خۆیان شەرمەزاری زاڵ بوون‪ ،‬گریانی خۆیان دەکرد و بوێری هەناسەدانی ئاگرینیان بە شێوەیەکی شەرمەزارکەر کوژایەوە‪.‬‬ ‫]‪ [35‬بەڵم جوەەکەکان کاتێک ئەو گرووپە کۆڕاڵەیان ڕێکخست کە پێشتر باسمان کرد‪ ،‬وەک پێشتر گوتمان‪ ،‬کاتەکەیان بە ئاهەنگگێڕان بە‬ ‫هاوڕێیەتی سوپاسگوزاری و زبورێکی خۆش بەسەر دەبرد‪.‬‬ ‫]‪ [36‬کاتێک ڕێوڕەسمێکی گشتییان بۆ ئەم شتانە ەە هەموو کۆمەڵگاکەیان و بۆ نەوەکانیان دانا‪ ،‬ڕێوڕەسمی ڕۆژانی پێشوویان وەک‬ ‫جەژنێک دانا‪ ،‬نەک بۆ خواردنەوە و خواردنەوە‪ ،‬بەڵکو بەهۆی ئەو ڕزگاربوونەی کە ەە ڕێگەی خوداوە بۆیان هاتبوو‪.‬‬ ‫]‪ [37‬پاشان داوایان ەە پاشا کرد و داوای دەرکردنیان بۆ ماڵەکانیان کرد‪.‬‬ ‫]‪ [38‬تۆمارکردنیان ەە بیست و پێنجی پاچۆنەوە تا چوارەمی ئەپەیف بۆ ماوەی چل ڕۆژ ئەنجامدرا‪ .‬ەەناوچوونیان بۆ پێنجەم تا حەوتەمی‬ ‫ئەپەیف‪ ،‬سێ ڕۆژەکە دانرا‬ ‫]‪ [39‬کە ەەسەری پەروەردگاری هەمووان بە شکۆمەندییەوە ڕەحمەتی خۆی دەرخست و هەموویانی پێکەوە و بێ زیان ڕزگار کرد‪.‬‬ ‫]‪ [40‬پاشان ئاهەنگیان خوارد‪ ،‬تا ڕۆژی چواردەهەم کە ەەلیەن پاشاوە هەموو شتێکیان بۆ دابینکرابوو‪ ،‬ەەو ڕۆژەدا داوای دەرکردنیان کرد‪.‬‬ ‫]‪ [41‬پاشا یەکسەر داواکارییەکەی ئەوانی پەسەند کرد و ئەم نامەیەی بۆ نووسی بۆ ژەنەڕاڵەکانی شارەکان و بە گەورەیی نیگەرانی خۆی‬ ‫دەربڕی‪:‬‬ ‫بەشی حەوتەم‬ ‫" ]‪[1‬پاشا بەتلیمۆس فیلۆپاتۆر بۆ ژەنەڕاڵەکانی میسر و هەموو دەسەڵتدارەکان ەە حکومەتەکەیدا‪ ،‬سڵو و تەندروستی باش"‪.‬‬ ‫]‪ [2‬ئێمە خۆمان و منداڵەکانمان باشین‪ ،‬خودای گەورە بەپێی ئارەزووی خۆمان کاروبارەکانمان ڕێنمایی دەکات‪.‬‬ ‫]‪ [3‬هەندێک ەە هاوڕێکانمان کە زۆرجار بە مەبەستی خراپەکارانە هانیان دەداین‪ ،‬ڕازییان دەکردین کە جوەەکەکانی شانشینی ەە‬ ‫جەستەیەکدا کۆبکەینەوە و وەک خیانەتکار بە سزای بەربەریانە سزایان بدەین؛‬ ‫]‪ [4‬چونکە ڕایانگەیاند کە حکومەتەکەمان هەرگیز بە توندی جێگیر نابێت تاوەکو ئەمە بەدی نەهێنرێت‪ ،‬بەهۆی ئەو ئیرادە خراپەی کە ئەم‬ ‫خەڵکە بەرامبەر بە هەموو گەلن هەیانبوو‪.‬‬ ‫]‪ [5‬هەروەها بە مامەڵەیەکی توند وەک کۆیلە‪ ،‬یان باشتر بڵێین وەک خیانەتکار‪ ،‬بردیانە دەرەوە و بە دڕندەیییەکی دڕندەتر ەە داب و نەریتی‬ ‫سکیتیەکان خۆیان بەستەوە‪ ،‬بەبێ هیچ ەێکۆڵینەوە و پشکنینێک هەوڵیان دا بیانکوژن‪.‬‬ ‫]‪ [6‬بەڵم ئێمە زۆر بە توندی هەڕەشەمان ەێکردن ەەسەر ئەم کارانە و بەپێی ئەو میهرەبانییەی کە بەرامبەر هەموو مرۆڤەکان هەمانە‪،‬‬ ‫بەزەحمەت ژیانیان ڕزگارمان کرد‪ .‬بەو پێیەی گەیشتوینەتە ئەوەی کە خودای ئاسمان بە دڵنیاییەوە بەرگری ەە جوەەکەکان دەکات‪ ،‬هەمیشە‬ ‫بەشدارییان دەکات وەک باوکێک بۆ منداڵەکانی دەیکات‪،‬‬ ‫]‪ [7‬و بەو پێیەی ئێمە ئەو نیازپاکی دۆستانە و پتەومان ەەبەرچاو گرتووە کە ئەوان بەرامبەر بە ئێمە و باوباپیرانمان هەیانبوو‪ ،‬بە‬ ‫دادپەروەرانە ەە هەموو تۆمەتێک بە هەر جۆرە تۆمەتێک بێتاوانمان کردوون‪.‬‬ ‫]‪ [8‬هەروەها فەرمانمان بە هەر کەسێک کردووە بگەڕێتەوە بۆ ماڵەکەی خۆی‪ ،‬کەس ەە هیچ شوێنێکدا بە هیچ شێوەیەک زیانیان پێ‬ ‫نەگەیەنێت یان سەرزەنشتیان بکات ەەسەر ئەو شتە ناعەقڵنیانەی کە ڕوویانداوە‪.‬‬ ‫]‪ [9‬چونکە پێویستە بزانن ئەگەر ئێمە هەر خراپەیەک ەە دژی ئەوان دابڕێژین یان هەر خەمێکیان بۆ دروست بکەین‪ ،‬هەمیشە مرۆڤمان‬ ‫نابێت بەڵکو فەرمانڕەوای هەموو دەسەڵتێکمان دەبێت‪ ،‬خودای باڵ‪ ،‬ەە هەموو شتێکدا و بە شێوەیەکی هەڵنەهاتوو وەک دژبەرێک بۆ‬ ‫تۆڵەسەندنەوەی ئەو جۆرە کارانە‪ .‬خواحافیزی"‪.‬‬ ‫]‪ [10‬ەەگەڵ وەرگرتنی ئەم نامەیە جوەەکەکان یەکسەر پەەەیان نەکرد ەە ڕۆشتنیان‪ ،‬بەڵکو داوای ەە پاشا کرد کە ەەسەر دەستی خۆیان‬ ‫ئەوانەی نەتەوەی جوەەکەکان کە بە ئەنقەست سەرپێچییان ەە خودای پیرۆز و یاسای خودا کردووە‪ ،‬ئەو سزایە وەربگرن کە شایەنیان بوو‪.‬‬


‫‪3‬مەکابیەکان‬

‫]‪ [11‬چونکە ڕایانگەیاند کە ئەوانەی ەە پێناو سکدا فەرمانە خوداییەکانیان سەرپێچی کردووە‪ ،‬هەرگیز مەیلی باشیان بەرامبەر بە حکومەتی‬ ‫پاشا نابێت‪.‬‬ ‫]‪ [12‬پاشان پاشا بە دانپێدانان و پەسەندکردنی ڕاستی ئەو قسانەی ئەوان‪ ،‬مۆڵەتێکی گشتی پێداون تا بە ئازادی و بەبێ دەسەڵتی شاهانە یان‬ ‫چاودێری ئەوانە ەەناوببەن کە ەە هەموو شوێنێکی شانشینی خۆیدا سەرپێچی یاسای خودایان کردووە‪.‬‬ ‫]‪ [13‬کاتێک بە شێوەیەکی گونجاو چەپڵەیان بۆ ەێدا‪ ،‬کاهینەکانیان و هەموو خەڵکەکە هاواریان کرد بە هاەێلویا و بە خۆشحاڵییەوە ڕۆیشتن‪.‬‬ ‫]‪ [14‬بەم شێوەیە ەە ڕێگاکەیاندا هەر کەسێک ەە هاووڵتیانی خۆیان کە پیس بوون‪ ،‬سزایان دەدا و بە کوشتنی گشتی و شەرمەزارکەریان‬ ‫دەدا‪.‬‬ ‫]‪ [15‬ەەو ڕۆژەدا زیاتر ەە سێ سەد پیاویان کوشت‪ .‬ڕۆژەکەیان وەک جەژنێکی خۆش بەڕێوەبرد‪ ،‬چونکە پیسکەرەکانیان ەەناوبردبوو‪.‬‬ ‫]‪ [16‬بەڵم ئەوانەی تا مردنیش دەستیان بە خوداوە گرتبوو و چێژێکی تەواویان ەە ڕزگاربوون وەرگرتبوو‪ ،‬بە تاجی هەموو جۆرە گوڵێکی‬ ‫زۆر بۆندارەوە دەستیان بە ڕۆشتنیان کرد ەە شارەکە‪ ،‬بە خۆشی و بە دەنگی بەرز سوپاسی یەک خودای باوباپیرانیان دەکرد‪ ،‬کە‬ ‫ڕزگارکەری هەمیشەیی ئیسرائیلە‪ ،‬بە وشەی ستایش و هەموو جۆرە گۆرانییەکی ئاوازدار‪.‬‬ ‫]‪ [17‬کاتێک گەیشتنە بەتلیمای کە بەهۆی تایبەتمەندییەکی شوێنەکەوە پێی دەگوترا "گوڵ هەڵگر"‪ ،‬بەەەمەکە بەپێی خواستی هاوبەش بۆ‬ ‫ماوەی حەوت ڕۆژ چاوەڕێیان دەکرد‪.‬‬ ‫]‪ [18‬ەەوێ ئاهەنگی ڕزگاربوونیان گێڕا‪ ،‬چونکە پاشا بە بەخشندەیی هەموو شتێکی بۆ دابین کردبوون بۆ گەشتەکەیان‪ ،‬بۆ هەریەکەیان تا‬ ‫ماڵەکەی خۆیان‪.‬‬ ‫]‪ [19‬کاتێک بە سوپاسگوزارییەکی گونجاوەوە بە ئاشتی نیشتنەوە‪ ،‬ەەوێش بە هەمان شێوە بڕیاریان دا ئەم ڕۆژانە وەک جەژنێکی خۆش ەە‬ ‫ماوەی مانەوەیاندا بەڕێوەببەن‪.‬‬ ‫]‪ [20‬پاشان دوای ئەوەی ەەسەر ستوونێک بە پیرۆزیان نووسی و شوێنی نوێژکردنیان ەە شوێنی جەژنەکە تەرخان کرد‪ ،‬بێ زیان و ئازاد و‬ ‫دڵخۆش بوون‪ ،‬چونکە بە فەرمانی پاشا بە سەلمەتی ەە ڕێگەی وشکانی و دەریا و ڕووبارەوە هەریەکەیان هێنرانە شوێنی خۆیان‪.‬‬ ‫]‪ [21‬هەروەها خاوەنی شکۆمەندی زیاتر بوون ەە نێو دوژمنەکانیاندا‪ ،‬بە شەرەف و سەرسامییەوە دەگیران‪ .‬و بە هیچ شێوەیەک ەەلیەن هیچ‬ ‫کەسێکەوە دەست بەسەر کەەوپەەەکانیاندا نەگیرا‪.‬‬ ‫]‪ [22‬جگە ەەوەش هەموویان هەموو موڵک و ماڵی خۆیانیان وەرگرتەوە‪ ،‬بەپێی تۆمارەکە‪ ،‬بەجۆرێک ئەوانەی هەریەکەیان بەدەستەوە بوو‬ ‫بە ترسێکی زۆرەوە بۆیان گەڕاندەوە‪ .‬کەواتە خودای باڵ بە تەواوی کاری گەورەی ئەنجامدا بۆ ڕزگاربوونیان‪.‬‬ ‫]‪ [23‬پیرۆز بێت ڕزگارکەری ئیسرائیل ەە هەموو کاتێکدا! ئامین‪.‬‬


Turn static files into dynamic content formats.

Create a flipbook
Kurdish Central Sorani - 3rd Book of Maccabees by Filipino Tracts and Literature Society Inc. - Issuu