Ivanjili ya mbere y'umwana wa Yezu Kristu IKIGABANE CA 1 1 Inkuru zikurikira dusanga mu gitabu ca Yozefu umuherezi mukuru yitwa Kayifa. 2 Yezu atangura kuvuga, mbere n'igihe yari mu gitereko, abwira nyina ati: 3 Mariya, ndi Yesu Umwana w'Imana, iryo jambo wavyaye nk'uko umumarayika Gaburiyeli yabikuvuze, kandi data yantumye ku bw'ubukiriro bw'isi+ bw'isi. 4 Mu mwaka ugira amajana atatu n'icenda wa alegizandere, Ogusito yarasohoye itegeko ry'uko abantu bose bategerezwa kuja ikori mu gihugu cabo. 5 Nuko Yozefu arahaguruka, ari kumwe na Mariya umugabo wiwe, hanyuma aza i Betelehemu, kugira ngo we n'urugo rwiwe+ baronke ikori mu gisagara ca ba sekuruza. 6Bashitse hafi y'iryo senga, Mariya abarira Yozefu yuko igihe ciwe co kuvyara cashitse, ntiyashobora kuja mu gisagara, avuga ati: "Ingo tujane muri iri senga. 7 Ico gihe izuba ryari riri hafi cane. 8 Mugabo Yozefu yaciye yihutira kumutwara umutavyiza+. Abonye umutamakazi w'Umuheburayokazi yari i Yeruzalemu, amubwira ati: "Senga usenge kubita, wa mugore mwiza, winjire muri iryo senga, ubone umugore yiteguriye kuvyara." 9 Izuba rirenze, igihe nya mugore w'umutama na Yozefu bari kumwe na we bashika kuri iryo senga, maze bompi baja muri co. 10 Kandi ehe vyose vyuzura amatara+, bikaba biruta umuco w'amatara n'amatara+, kandi birenze umuco w'izuba ubwayo+. 11 Maze nya mwana w'uwo mwana aca yipfuka mu mpuzu z'ibishobisho+ be n'amabere ya nyina wiwe Mutagatifu Mariya. 12 Bompi babona nya muco, batangara+; Mariya yaciye abaza Mariya ati: "Uri nyina w'uwo mwana? 13 Mariya aramwishura ati: "Ni vyo." 14 Ku vyo umugore w'umutama yavuze, utandukanye cane n'abandi bagore bose+. 15 Mariya aramwishura ati: "Nk'uko ata mwana n'umwe amera nk'umwana wanje, ni ko n'umugore ameze nka nyina. 16 Nya mugore w'umutama avuga ati: "Ewe mugore wanje, ndaje, kugira ngo nronke impembo y'ibihe bidahera+. 17 Maze Mariya, umugabekazi wacu, amubwira ati: "Shira amaboko kuri nya mwana+; Amaze kubikora, yaciye atangura gukora ibintu vyose. 18 Kandi igihe yariko aragenda, avuga ati: "Kuva ni ho imisi yose nkiriho, nzokwitaba+ kandi nzoba umusuku w'uruyoya+. 19 Inyuma y'ivyo, abungere baje, bakora umuriro, baranezerwa cane, ingabo zo mw'ijuru zirababona, zishemeza Imana y'agahebuza+. 20 Kandi, nk'uko abungere bakoreshwa mu gikorwa kimwe+ ico gihe, iryo senga ryaboneka nk'urusengero rw'ubuninahazwa+, kuko indimi z'abamarayika n'abantu zari zifatanije no gushengera imana, ku bw'ivuka rya Yehova Kristu+. 21Ariko wa muheburayokazi w'umuheburayo abonye ivyo bitangaro vyose, ahimbaza Imana, avuga ati: "Ndagukengurukiye, Ewe Mana ya Isirayeli, kuko amaso yanje yabonye ivuka ry'Umukiza w'isi. IKIGABANE CA 2 1 Kandi igihe c'ukugenyerwa kwiwe giheze+, ni ukuvuga ku musi ugira umunani+ itegeko ryategeka uwo mwana guhimburwa igikoba c'ubugabo, baca bamugenyera muri iryo senga+. 2 Umugore w'Umuheburayokazi w'umuheburayokazi atora ivyimba+, abandi bavuga ko yatwaye umutambiko w'umutambiko w'umushobi+, awuzigama mw'isandugu y'amavuta yo mu bwoko bwa alabaster+.
3Kandi yari afise umwana w'umuhungu yari ikiyayuramutwe, uwo mugore avuga ati: "Ntimuze mugurishe iyi sandugu y'inyesho y'impeshi y'impeshi, naho wohabwa amajana atatu ku masoko. 4 Ubu iyi ni yo sandugu+ Mariya umucumuzi yagura, ayisuka ku mutwe no ku birenge vy'Umukama wacu Yezu Kristu+ maze ayihanagura mfise umushatsi wo ku mutwe+. 5 Hanyuma, inyuma y'imisi cumi, bamujana i Yeruzalemu+ no ku musi ugira mirongo ine+, bamushikanira mu rusengero+ imbere ya Yehova+ imbere ya Yehova, bashikana amashikanwa akwiye nk'uko itegeko rya Musa ribisabwa+ ngo: ni ukuvuga yuko umugabo wese azokwugurura inda yiwe+ azokwitwa mweranda ku Mana+. 6 Ico gihe Simeyoni ashaje+ amubona nk'inkingi y'umuco+, igihe Mariya+ umuvyeyi wiwe+ nyina wiwe yamujana mu biganza vyiwe, akanezerwa kuruta ahandi hose. 7 Maze abamarayika bamukikuje+ baramushima, nk'uko abarinzi b'umwami bamukikuje bahagaze iruhande yiwe+. 8 Nuko Simeyoni yegera Mariya mweranda+, araramvura ibiganza kuri we, abwira Umukama Kristu ati: "Ewe Yehova, ewe Mukama wanje, umusuku wawe azokwimuka mu mahoro nk'uko ijambo ryawe rivuze+. 9 Kuko amaso yanje yabonye imbabazi zawe+,Ivyo wateguriye ubukiriro bw'amahanga yose+. n'umuco w'abantu bose, n'ubuninahazwa bw'abantu bawe Israyeli! 10Kandi umuhanuziKazi Ana na we nyene yari ahari, kandi ariyegereza, ahimbaza Imana, yongera ahimbaza mariya. IKIGABANE CA 3 1 Nuko umwami Yesu yavukiye i Betelehemu, igisagara c'i Yudaya mu gihe ca Herodi umwami. Ba bantu b'inkerebutsi bava mu buseruko baja i Yeruzalemu, nk'uko ubuhanuzi bwa Zwineri bita Zoradasni, babazanira amashikanwa, inzahabu, isenga n'imira, baramusenga, bamushikanira amashikanwa yabo. 2 Maze, Mariya atora imwe mu mpuzu ziwe zo gupfukamwo uwo mwana yari yambarwa, ayihereza aho kuba umuhezagiro+, uwo baronse ari ingabirano ihambaye kuruta izindi. 3Babonekera umumarayika, ishusho y'iyo nyenyeri yari yarabayoboye kera. Baraheza bagaca baronka umuco gushika basubire mu gihugu cabo. 4 Abami babo n'abaganwa babo+ baraza kuri bo, barondera ivyo babonye n'ivyo bakoze+? Ni mu buryo ubuhe bari bafise urugendo n'ukugaruka kwiwe? Ni ishirahamwe irihe bari bashitse kw'ibarabara? 5 Mugabo bahingura nya mpuzu mariya yari yabahaye, ku bw'umusi mukuru bahimbaza umusi mukuru. 6 Bamaze rero kuba nk'uko umugenzo w'igihugu cabo wari wamenyereye, bakora umuriro, barawusenga+. 7 Maze usuke muri nya mpuzu ya nya mpuzu, umuriro urawutwara, urawuzigama+. 8 Maze umuriro uzimangana, basohora nya mpuzu y'umutambara itabereye+, nk'aho umuriro utawukozeko+. 9 Maze batangura kuyisoma, bayishira ku mitwe yabo n'amaso yabo bavuga bati: "Ukwo ni ukuri ntakekeranya, kandi koko biratangaje kubona umuriro utashobora kuwuturira, ukawurigata+. 10 Maze barawufata, maze bashira mu buryo buhambaye kuruta ibindi vyose mu butunzi bwabo+. IKIGABANE CA 4 1Herodi amenya ko abanyabwenge batevye, ntibagaruke kuri we, ahamagara abaherezi n'abantu b'inkerebutsi, avuga ati: "Mbwira aho Kristu azovukira? 2 Maze bamwishura bati: "I Betelehemu, igisagara c'i Yudaya+, atangura kujanjagura mu bwenge urupfu rw'Umukama Yezu Kristu+. 3 Mugabo umumarayika+ wa Yehova abonekera Yozefu mu itiro ryiwe, avuga ati: "Haguruka, ujane nya mwana na nyina, ujane
mu Misiri, inkoko ihejeje kunyaruruka. Arahaguruka rero, aragenda. 4Ariko ariyumvira urugendo rwiwe, buca butangura kumushikira. 5 Mu gihe c'urugendo, ibitsindo vy'umusozo w'i nya cori vyaciye bivunika+. 6 Maze yegera igisagara kinini, muri co hakaba ikigirwamana+, ico gishusho ibindi bigirwamana n'imana vya Misiri vyazana amashikanwa yabo n'indagano zabo+. 7 Kandi biciye kuri ico gishusho hari umuherezi+ awukora+ kandi kenshi nk'uko Shetani yavuga biciye kuri ico kigirwamana, ku bijanye n'ivyo yabwira ababa mu Misiri n'ivyo bihugu+. 8 Uwo muherezi yari afise umwana w'umuhungu w'imyaka itatu, yari ajanye n'isinzi ry'amashetani menshi, avuga ibintu vy'ubutame+, igihe shetani zimufata zimufata, zigendagenda yambaye ubusa, ziterera amabuye ku bantu yabonye+. 9 Hafi y'ico gishusho, hafi y'ico gisagara hari inzige+ ya ca gisagara, aho Yozefu na Mariya bari baje, maze bahindukirira muri nya gisagara, ababa muri nya gisagara bose baratangara. 10 Maze abacamanza n'abaherezi+ bose b'ibigirwamana bakoranira imbere y'ico kigirwamana, bacita kuri ico kigirwamana, bavuga bati: "Iryo hanga ryose n'ubwoba vyose vyaguye mu gihugu cacu cose? 11 Ikigirwamana kirabishura+ nti: "Imana itazwi irashika, ni yo Mana y'ukuri+. Nta wundi muntu n'umwe yoshobora gusenga ibigirwamana uretse we, kandi nta n'umwe yashobora gusenga ibigirwamana. Kuko ari Umwana w'Imana vy'ukuri. 12 Ku bw'izina ryiwe, iki gihugu cajugumijwe n'ukuhaba kwiwe+, kandi igihe c'ukuhaba kwiwe cari munsi y'ubukozi bw'ikibi n'ukuza kwiwe+. Na twebwe turazwa n'ubukuru bw'ububasha bwiwe. 13 Muri ako kanya nyene, ico gishusho gikorokera hasi+ maze abantu baba mu Misiri bose bacikamwo n'abandi, barahungana+. 14Ariko umwana w'umuherezi, igihe yatangura kumugirira nabi, yinjira mu makoraniro, asangayo Yozefu na Mariya mweranda, abasigaye bose bari basigaye inyuma, basigarayo. 15 Maze, Bikira Mariya amaze kwoza impuzu z'Umukama Kristu, arakamanika ku giti kugira ngo yumye ku gitereko, uwo muhungu yari afise ya murwanizi atora umwe muri bo, ayishira ku mutwe+. 16 Ubu rero, amashetani atangura kuva mu kanwa kiwe+, aguruka mu buryo bw'imishambi n'inzoka+. 17 Kuva ico gihe, nya mwana arakira n'ububasha bw'Umukama Kristu+, atangura kuririmba indirimbo zo gushemeza+, akengurukira Yehova+ uwari yamukijije+. 18 Se ngo amubone asubire ku bijanye n'amagara, avuga ati: "Mwananje, ivyawe vyabagendeye gute, kandi ni igiki catumye ukira?" 19 Umuhungu arabishura ati: "Igihe abadayimoni banfata, ninjiye mw'i ing ǒ go, nsanga umugore mwiza cane ari kumwe n'umuhungu w'umuhungu, impuzu ziwe zakajije imbere yo kwoza, hanyuma zimanitse ku kirimba+. 20 Umwe muri bo narafata, ndawushira ku mutwe+, buno nyene amashetani arandeka, arahunga+. 21 Ico gihe se aranezerwa cane, avuga ati: "Mwananje, kumbure uyu mwana ni umwana w'Imana nzima, yaremye amajuru n'isi+. 22 Kuko akimara kuza muri twebwe, ico gishusho kiravunika, imana zose zigwa hasi, ziratikizwa n'ububasha burengeye ubwo+. 23 Ubuhanuzi bwaravuze ngo: "Nahamagaye umwana wanje ngo ave mu Misiri+. IKIGABANE CA 5 1Yozefu na Mariya, bumvise ko ico kigirwamana cakorotse hasi, barafatwa batekewe n'ubwoba n'ukujugumira, bavuga bati: "Igihe twari mu gihugu ca Isirayeli, Herodi, arondera kwica Yezu, ahitana inzoya zose i Betelehemu no muri ako karere. 2Kandi abanyamisiri ni baramuka baje kwumva yuko ico kigirwamana cavunitse, kigwa hasi, kizoturirira umuriro.
3 Nuko baragenda rero mu bibanza vy'ibanga vy'abambuzi+, bivye ingenzi igihe bariko bararengana, ku miduga yabo n'impuzu zabo, babajana baboshwe. 4 Abo bambuzi bari baje bumva urwamo rwinshi nk'urwamo rw'umwami, n'urwamo rw'umwami n'inteko nyinshi z'amafarasi menshi+ n'inzamba zivuzwa ku murwa wiwe bwite, muri co bakaba bari bahimbawe no gusiga inkoho yabo yose inyuma yabo, bakaguruka vuba. 5 Nuko nya banyororo barahaguruka, bareka iminyororo y'umwumwe wese, bajanye imipfuko yiwe, barasohoka, babona Yozefu na Mariya baza aho bari, babaza bati: "Uwo mwami ari hehe, urwamo rw'abambuzi rwumvise, ruradusiga, none ubu duheze duhunge? 6 Yozefu aramwishura ati: 'Azodukurikira.' IKIGABANE CA 6 1 Maze binjira mu kindi, aho hari umugore yari ajanye n'umurwanizi,+ na we Shetani yagararije+ yari yarafashe abo mu buja.+ 2 Mw'ijoro rimwe, yagiye kurondera amazi, ntiyashobora kwihanganira ivyambarwa vyiwe canke ngo abe mu nzu n'imwe+. Ariko kenshi iyo bamuboshe imigozi canke imigozi, abacamwo, araheza akaja mu bibanza vy'ubugaragwa, rimwe na rimwe ahagarara aho amabarabara yajabuka, no mu bibanza vy'amashengero, yaca aterera amabuye ku bantu. 3 Mariya abonye uwo muntu w'umugabo, aca amutera igongwe+; 12 Shetani yaciye amusiga aho hantu, ahungira mu gahungu, avuga ati: "Ndagowe kubera mwebwe, Mariya n'umuhungu wawe." 4 Nuko nya mugore akurwa mu ngorane ziwe+; Ariko yiyumvira ko yambaye ubusa, aranka kubona umuntu n'umwe, akambara ivyambarwa vyiwe, asubira iwe, azirikana ivya se n'imibano, kuko bari beza kuruta abandi muri ico gisagara, baranezereza Mariya na Yozefu bamwubaha cane. 5 Bukeye mu gatondo ka kare, babwirizwa kubaronsa itunga ry'inzira+, barava kuri bo, ku mugoroba no ku murango, bashika mu kindi gisagara, ahari ubugeni+ bwari butegekanijwe. Ariko kubera ko Shetani n'ibikorwa vy'ubupfumu bamwebamwe babigira, umugeni yabaye ikiragi, ku buryo adashobora kwugurura akanwa kiwe. 6Ariko uwo mugeni w'ikijuju abonye Bikira Mariya yinjiye mu gisagara, atwaye Umwami Kristo mu maboko yiwe, aramvura ibiganza, amufata mu maboko yiwe, amujana mu maboko yiwe, amusoma cane, akama amusumbisha, akama amusukisha ku mubiri wiwe. 7 Vyongeye, umukimba w'ururimi rwiwe uciye ugoyagoya+, n'amatwi yiwe arahumuka, atangura kuririmba indirimbo z'ishimwe+ Imana yari yaramuzuye+. 8 Nuko muri iryo joro abantu baba muri ico gisagara baranezerwa cane, biyumvira yuko Imana n'abamarayika bayo bamanukana muri bo+. 9 Aho hantu bagumayo imisi itatu, bakoranira hamwe n'icubahiro kiruta ibindi be n'uburyo bwo kwinezereza buhimbaye kuruta ibindi vyose+. 10 Hanyuma, kubera ko bari batunganirijwe n'abantu intunganyo y'inzira, baragenda, baja mu kindi gisagara, muri co bakaba bari bashashaye gucumbikamwo, kuko cari ahantu hamenyerewe. 11 Muri ico gisagara hari umugore w'ubwitonzi+ kandi igihe yamanuka ku ruzi ngo agende, abona shetani amwamwe asimbasimbira mu buryo bw'inzoka. 12 Maze yikungamira mu nda yiwe+,Kandi buri joro rimuryamako+. 13 Uwo mugore abona Bikira Mariya n'Umukama Umwana w'uruhinja mu gikiriza ciwe, abaza Bikira Mariya, ngo amuhe uwo mwana ngo amusome, amutware mu maboko yiwe+. 14Amaze kuvyakira, nya mugore amaze kumuramura umwana, Shetani aramusiga, arahunga, eka nta n'umugore yigeze kumubona.
15 Ababanyi bose barashemeza Imana musumbavyose+, kandi nya mugore arabahemba abigiranye ubuntu buhambaye+. 16 Ku musi w'ejo, nya mugore azana amazi amota neza kugira ngo anywe umwami Yesu+; Amaze kumwogeka, yaciye azigama amazi. 17Hariho n'umukobwa, umubiri wiwe wari zera n'imibembe, uwusenyuwe n'aya mazi, akaraba, ako kanya aca arahumanurwa mu mibembe yiwe. 18 Nuko abantu bavuga bati: "Nta gukeka ko Yozefu na Mariya, kandi uwo muhungu ni Imana, kuko basa n'urupfu." 19Bamaze kwitegura kugenda, nya mwigeme yari yahagaritse imibembe, araza, yipfuza ko yojana na bo. Baraheza baragenda, nya mukobwa na we ajana na bo. Bashitse mu gisagara cari kirimwo ingoro y'umwami akomeye, kandi inzu yabo ntiyari kure y'insago. 20 Ng'aho barashavuye, maze nya mwigeme amaze umusi umwe aja ku mugore w'umuganwakazi, amusanga mu mubabaro n'umubabaro, amubaza imvo y'amosozi yiwe. 21 Yishura ati: "Ntiwibaze amaborogo yanje+, kuko ndi munsi y'amakuba menshi, ivyo nta co noba nkwiye kubwira umuntu n'umwe+. 22 Mugabo ni ko uwo mwigeme avuze, niwaba unyizeza kwidogera kwawe bwite+, kumbure nshobore gusanga umuti ukira+. 23 Ku bw'ivyo, umugore w'umuganwa avuga ati: "Ntuze uvyigumize mw'ibanga+ kandi ntihagire uwuwumenya ari muzima+. 24 Nashakanye n'uyu muganwa+, umwe aganza nk'umwami ku batware b'inganji zinini+, kandi nabana na we igihe kirekire imbere y'uko aronka umwana biciye kuri jewe+. 25 Nasamye inda yiwe+, mugabo inda yiwe iguma ishika kure+. Navyaye umwana w'umubembe; Aho aboneye ntaba ari rwiwe, aca ambwira ati: 26 Woba umwishe, canke umurungike ku muforoma+ ahantu nk'aha, kugira ngo ntiyumve+. Ubu rero mwitwararike; Sinzokwigera mbonana nawe+. 27 Ni ho rero ndyogoza+,N'umubabaro wanje w'umubabaro n'umubabaro wanje+. Mwananje nkunda cane! Mushingantahe we! None narakumenyesheje? 28 Umukobwa aramwishura ati: "Natoye umuti w'indwara yawe nkurahiye+, kuko na jewe nari umubembe+, mugabo Imana yaranduhutse+, mbere n'uwitwa Yezu mwene Mariya+. 29 Nya mugore abandanya kubaza iyo Imana ari, uwo mukobwa yariko aravuga, yishura indaro iwawe muri nya nzu nyene+. 30 None ivyo bishoboka gute? Asigurare asigurare; ari hehe? Mariya na Mariya bamwishura bati: "Mariya na Mariya." Uwo mwana ari kumwe na bo yitwa Yezu; kandi ni we yankijije indwara yanje n'umubabaro. 31 Ariko tuvuge iki ku bijanye n'iki ga mugore, wakuwe mu mibembe yawe+? Ivyo ntavyo mumbwiye? 32 Kubera iki? Uwo mwigeme avuga; Natwaye amazi yari yagenyweko umubiri wiwe, ndawusukako, imibembe yanje irazimangana. 33 Umugore w'uwo muganwa arahaguruka, arabanezereza, aronsa Yozefu umusi mukuru uhambaye mu bantu benshi+. 34 Bukeye bwaho, afata amazi amota amota+ kugira ngo yiyuhagire Umukama Yezu+, hanyuma asuka amazi nyene ku mwana wiwe yari yajanye na we, n'umuhungu wiwe aca akurwa mu mibembe+. 35 Nuko araririmba, ahimbaza Imana, avuga ati: "Hahiriwe nyina ukuza, ewe Yezu! 36 Mbega, woba uvura abantu bameze nk'uko wikunda+, n'amazi umubiri wawe uhumanywe? 37 Maze ahereza Mariya ingabirano nyinshi cane, amurungikana icubahiro cose c'ubwenge+. IKIGABANE CA 7 Bahavuye baja mu kindi gisagara, maze baronka n'umutima wo kwiyumako.
2 Mugabo bagiye ku nzu y'umugabo yari aherutse kwubaka+, mugabo kubera akosho k'ubupfumukazi ntigashobora kunezereza umugore wiwe+. 3 Mugabo muri iryo joro nyene bari mu nzu yiwe+, uwo mugabo yakuwe mw'ivuko ry'indwara yiwe+. 4 Kandi igihe bazinduka kare mu gitondo kugira ngo baje mu rugendo rwabo+, uwo mu bubakanye mushasha yababujije kubabuza kubanezereza+, kandi arabaronsa uburyo bwiza bwo kwinezereza+? 5 Mugabo bukeye bwaho, baza mu kindi gisagara, babona abagore batatu bagenda bavuye mu mva barira cane. 6 Mariya mweranda ngo ababonye, abwira nya mwigeme yari ajanye na bo ati: "Nimugende, mubaze ibibazo vyabo, kandi ni ivyago ibihe vyabashikiye?" 7 Nya mwigeme ababajije, ntibamwishura, mugabo bongera kumubaza bati: "Uri nde, kandi uja hehe?" Kuko umurango urengana, kandi ijoro ririko rirara. 8 Turi abagenzi, ni ko uwo mwigeme avuga+ kandi turiko turarondera intane y'indaro. 9 Baramwishura bati: "Genda, ujane natwe, ujane n'i lodge." 10Bakurikira, bajanwa mu nzu nshasha, bafise ibikoresho vy'ubwoko bwose. 11 Ubu hari igihe c'urushana, nya mukobwa na we aja mu kibanza abo bagore barimwo, asanga barira bongera barira, nk'uko vyahora. 12 Iruhande yabo hari ikimonyo, cari gipfutswe n'umushaha w'umushaha+ be n'umugozi w'umushaha w'umusho w'umugozi w'umusho 13 Mugabo igihe nya mwigeme avuga ati: "Ewe kuntu ari mwiza, ewe bakobwa, uwo musozo ni mwiza+! Barakorora amosozi, bavuga bati: "Uyu ni mwene wacu, yavyawe n'uyu muvyeyi wacu." 14Kuko igihe data yapfuye, adusiga itongo rinini cane, kandi nta wundi muvukanyi twari dufise, kandi twarondera kumuronderera urukino rubereye, maze twiyumvira ko akwiye kurongorwa nk'abandi bagabo, umugore w'umunyamwete kandi w'ishari amugirira ishari, ata bumenyi dufise. 15 Kandi twebwe, mw'ijoro rimwe, ku murango, mu gihe imiryango y'inzu yari yugaye rwose, tubona uyu muvukanyi wacu yahindutse umusozo, nk'uko namwe mumubonye ari. 16Kandi twebwe, aho mubona mu buryo bw'i melancholy, aho mutubona, ata muvyeyi yo kuduhoza, twasiguye abantu bose b'inkerebutsi n'abarobetsi bose, n'abasenzi b'imana mw'isi, ariko ntibadukorere. 17 Ni uko rero, uko tuboneka ko duhahazwa n'intuntu, turahagurukana n'uwo nyina ku mva ya se+ ari na ho turira bihagije, turasubira i muhira. 18 Nya mukobwa yumvise ivyo, avuga ati: "Humura, hagarika ubwoba bwawe, kuko uronse umuti w'amarushwa yawe hafi, no hagati mu nzu yawe no hagati mu nzu yawe+ . . . 19 Kuko nanje nari umubembe+; Maze kubona uyu mugore, n'uyu mwana mutoyi ari kumwe na we, ari we Yezu, na we nyene ni we Yezu, nayaze umubiri wanje, n'amazi nyina yari yamumeje, none ubu ndakira. 20Kandi ndazi neza yuko na we ashobora kuguhuvya mu gihe c'amarushwa yawe. Vyuka, genda kuri inabuja, Mariya, kandi niwamuzaniye mu kibanza cawe bwite, umuhishurira ibanga, umusavye n'umutima ushimitse ngo ikigongwe cawe. 21 Nya bagore bakimara kwumva insiguro y'uwo mwigeme, bihutira kwa Bikira Mariya, baraheza baramwishikiriza, bicaye imbere yiwe, bararira. 22 Maze avuga ati: "Ewe Mariya, ewe Mariya, ndakwinginze girira imbabazi abasukukazi bawe+, kuko ata mutware w'abo mu rugo iwacu dufise+, kandi nta n'umwe adusumvya+. Nta muvyeyi, nta muvukanyi, nta n'umwe muri twebwe yosohoka ngo adusohoke. 23Ariko uyu mupfumu mubona yari mwene wacu, uwo mugore w'ubupfumukazi yazanye mu buryo bw'ubupfumu mubona, ni co gituma tubasavye kutugirira impuhwe.
24 Mariya mweranda arababazwa n'umubabaro bari bafise, ajana Umwami Yesu, amushira ku mugongo w'ikimanyu. 25 Maze abwira umwana wiwe, ati: "Ewe Yezu Kristu, garukane+ nk'uko ububasha bwawe budasanzwe bw'inkomezi zidasanzwe iyi nkomezi zawe zidasanzwe, maze umuhe kwongera kugira imero y'umuntu+ n'ikiremwa c'ubwenge, nk'uko ya kera yari ameze+. 26 Ivyo vyaravuzwe n'umwamikazi Mariya+, mugabo nya mutsi uhinduka umuntu ameze nk'umuntu+, maze ucika umusore atagira amakuru+. 27 Maze we na nyina na bene wabo bagasenga Bikira Mariya+ bongera bashira umwana ku mutwe+ nya mwana ku mitwe yabo, batangura kumusoma bavuga bati: "Hahezagirwe nyina wawe Yezu, ewe Mukiza w'isi+ we! Hahiriwe amaso akwibonera. 28Ba bashiki bacu bompi babwira nyina bati: "Ni ivy'ukuri, umuvukanyi wacu asubizwa mu buryo bwa kera, afashijwe n'Umukama Yezu Kristu, be n'ubuntu bw'uwo mukobwa yatumenyesheje mariya n'umuhungu wiwe. 29Kandi nk'uko umuvukanyi wacu atubatse, birabereye ko twabira uyu musuku wabo. 30Bamaze kuja inama na Mariya kuri ico kibazo, na we arabemerera, batunganya ubugeni bubereye uwo mwigeme. 31 Ukwo ni ko intuntu yabo ihinduka umunezero+, n'ikigandaro cabo kigacika imiborogo+, batangura kunezerwa+. N'uririmba, umbaye impuzu z'inyambarabamizi z'inyambarabamizi z'inyambarabamizi. 32 Inyuma y'ivyo, bashimagiza Imana bongera bashemeza Imana bati: "Ewe Yezu mwene Dawidi, we uhindura intuntu mu buryo buhimbara+, arira mu miringo+! 33 Inyuma y'ivyo, Yozefu na Mariya+ bamaze imisi cumi bavayo, bano barasohoka, bano barahabwa agaciro gakomeye+ n'abo bantu. 34Ni ba nde bakiriye ikivako cabo, basubira i muhira, basemerera, 35 Ariko canecane uwo mwigeme. IKIGABANE CA 8 1Bava mu nzira, baja mu gihugu c'ubugaragwa, babwirwa ko cagonzwe n'abambuzi+. Yozefu na Mariya bategerezwa kuba barafashe urugendo mw'ijoro. 2 Mugabo igihe bariko baragendagenda, babona abambuzi babiri basinziriye mu nzira+ be n'abantu benshi b'ibisuma+ bari basinziriye mu rupfu. 3 Amazina y'abo babiri yari Tito+ na Dumako+; Tito na we abwira Dumako ati: "Ndakwinginze ngo abo bantu bagende bacereje, kugira ngo ishirahamwe ryacu ribone ikintu na kimwe muri vyo. 4 Mugabo Dumako aranka+, Tito yongera kuvuga ati: "Nzoguha ibirura mirongo ine+, kandi nk'umuhango wo gufata igikumu canje, ico yamutanzeko, kugira ngo adasurura umunwa wiwe canke ngo avugurure urwamo+. 5 Bikira Mariya abonye ubuntu uwo musuma abahaye, amubwira ati: "Umukama Imana azokwakira ukuboko kw'ukuryo kwiwe, kandi ubabarire ibicumuro vyawe+. 6 Maze Umukama abwira nyina wiwe ati: "Ewe mawe, aho imyaka mirongo itatu iheze, ewe Mawe, Abayuda bazonmanika i Yeruzalemu+; 7 Kandi abo bambuzi babiri bazobana nanje ku musalaba+, tito iburyo bwanje, na Dumako ibubamfu bwanje+, kandi guhera ico gihe Tito azobwirizwa kuja imbere yanje mw'iparadizo+. 8 Maze avuga ati: "Ivyo ntibikwiye kumera gutyo, ewe mwananje, ewe mwananje, baja mu gisagara carimwo ibigirwamana vyinshi+. Bamaze kuyiyegereza, bacika imirambi y'umusenyi. 9 Nuko baja kuri ico giti citwa Matareya+; 10 Kandi i Matareya+ umwami Yesu, ateza isôko ry'iriba, aho Mariya yagese impuzu yiwe y'umutamana wiwe. 11 Kandi muri ico gihugu harakorwa isemoshi canke igakura+, bivuye ku mpyo y'umusururu yava aho+ ivuye ku Mwami Yesu. 12 Nuko batangura gushika i Memphis+ maze babona Farawo maze bahagarara mu Misiri imyaka itatu.
13 Kandi Umukama Yezu akora ibitangaro vyinshi mu Misiri+, ivyo bikaba bidashobora kuboneka mu Nkuru nziza y'ubuto canke mu Nkuru Nziza y'ukutagira akanenge+. 14Amara imyaka itatu, ava mu Misiri, ashitse hafi ya Yuda, yozefu aratinya kwinjira. 15 Kuko yumvise ko Herodi yapfuye+ be n'uko Arielako umuhungu wiwe atangura kuganza mu kibanza ciwe, aratinya. 16 Ashitse i Yudaya, umumarayika w'Imana aramubonekera amubwira ati: "Yozefu, genda mu gisagara n'i Nazareti, mugumeyo. 17 Ni ivy'agashobisho kubona uwo ari we Mwami w'ibihugu vyose+ akwiye kujanwa inyuma, aciye mu bihugu vyinshi gutyo+. IKIGABANE CA 9 1Bashitse mu gisagara c'i Betelehemu, bahasanga imiserungano myinshi y'inyesago ibabaza cane, igirira nabi abana mu kubabona, bituma benshi muri bo bapfa. 2Hariho umugore yari afise umwana w'umuhungu yavyaye, igihe yari ageze ku gupfa, abonekera Bikira Mariya mweranda, uwamubonye igihe yariko arakaraba Yezu Kristu. 3 Maze avuga rero ati: "Ewe Mariya, ewe Mugore wanje, niwitegereze uyu muhungu wanje+ ababara cane+. 4 Mariya mweranda amwumva, avuga ati: "Tora make kuri ayo mazi nasukuyeko umwana wanje, hanyuma umuboha kuri we. 5 Maze atora makeyi muri ayo mazi nk'uko Mariya yari yabitegetse, ayumanganya ku mwana wiwe, ababazwa n'ububabare bukaze yari asinziriye mu rupfu+. Ahejeje kuvyuka, aravyuka, arakira. 6 Maze nyina ahimbawe cane n'iryo roranirwa+, asubira kwa Mariya mweranda+ amubwira ati: "Nimushemeze Imana yakijije uyu mwana wawe+. 7 Aha hantu hari uwundi mugore, umubanyi w'umuhungu wiwe, ubu arakira+. 8 Umwana w'uwo mugore ababazwa n'iyo ndwara nyene, kandi amaso yiwe yari hafi yugaye+, kandi yari amwirira umurango n'ijoro+. 9 Nyina w'umwana yakize, amubwira ati: "Kubera iki utazanye umwana wawe ku vy'umuhungu wawe Mariya, nk'uko namuzanye kuri we umwana wanje, igihe yari mu magorwa y'urupfu+? Uwo mugabo yaciye akiza ayo mazi, ni nde yagenywe ikiziga c'umwana wiwe Yezu? 10 Nya mugore ngo yumve ivyo avuze, na we aragenda, akaja kurondera amazi nyene, ayuhagire umuhungu wiwe, umubiri wiwe n'amaso yiwe bisubizwa mu kibanza ca kera. 11 Maze, igihe yazana umwana wiwe kuri Mariya mweranda, hanyuma amwugururira urubanza rwiwe, atangura gukengurukira Imana ku bwo gukira amagara y'umuhungu wiwe+ kandi nta n'umwe abibwira ivyabaye+. IKIGABANE CA 10 1Hari muri ico gisagara abagore babiri b'umugabo umwe, umwe wese yari afise umwana w'umuhungu. Umwe muri bo yitwa Mariya, umuhungu wiwe yitwa Kalebu. 2 Nuko arahaguruka, ajana umuhungu wiwe, aja kwa Mariya nyina wa Yezu, nyina wa Yezu, amushikanira i karita risa neza cane, avuga ati: "Ewe Mariya, ewe Mariya, wemeye aka kasozo+ kanje+ kanje, kandi aho kumpemba gatoyi. 3 Mariya avyemera, maze nyina wa Kalebu acika ikoti+ umuhungu wiwe w'impuzu yari yambaye, arawushirako, indwara yiwe irakira+. Umwana w'uwundi mugore yaciye apfa. 4 Nuko rero, ng'aho havyuka ikintu co gukora urudandazwa rw'umuryango mu kuzunguruka, buri ndwi na ho hakaba hari ikintu kitumvikana. 5 Maze igihe mariya nyina wa Kalebu ashitse, atangura gushuha kw'ifuru kugira ngo arye umukate, aja kurondera imfungurwa, asiga umuhungu wiwe Kalebu mw'ifu+.
6 Uwo wundi mugore, uwo wundi, uwo munywanyi wiwe+ abona ari wenyene, aramufata, amuterera mw'ifuru+ yari ishushe cane, hanyuma aragenda. 7 Igihe Mariya agarutse, abona umuhungu wiwe Kalebu aryamye hagati mw'itanura atwenga, n'ifi ikanye nk'aho ritaja imbere y'uko rishusha, amenya ko uwo wundi mugore yari yamutereye mu muriro. 8Amukuye hanze, amujana kuri Bikira Mariya, amubwira iyo nkuru, uwo mugore yishura ati: "Ceceka, ndahagaritswe umutima, kugira ngo womenye ico kintu. 9 Inyuma y'ivyo, uwo mugwanyi wundi, uwo mugore, igihe yariko aravoma amazi kw'iriba, abona Kalebu ariko arakina iruhande y'iriba, ntihagira umuntu n'umwe ari hafi, aramufata, amuterera mw'iriba+. 10 Maze, abagabo bamwe baje kuzana amazi avuye mw'iriba, babona nya mwana yicaye ku gikomanda c'amazi+ maze amukurako imigozi, batangazwa cane n'uwo mwana+ bongera bashemeza Imana+. 11Maze haza nyina, aramujana, amujana ku mugore mweranda Mariya, arira, avuga ati: "Ewe Mupfakazi wanje, raba ivyo uwo mugwanyi wanje yakoreye umuhungu wanje, n'ingene yamutereye mw'iriba, kandi nta co nibajije, ariko igihe kimwe canke ikindi ni co azopfa. 12 Mariya yamwishuye ati: "Imana izokwemeza icagukomerekeje." 13 Inyuma y'imisi mikeyi iheze, wa mugore wundi ashitse kw'iriba ngo anywe amazi, ikirenge ciwe kiguma gikwega mu mugozi, ku buryo yikubita mu mutwe mw'iriba, maze abari biruka kumutabara, basanga umutwe wiwe wavunitse, n'amagufa aravunika. 14 Amaherezo nya mugore arangiza nabi+ maze muri we ashitsa ivyo uwo mwanditsi avuga+ ati: "Bacura iriba, bayishira mu kuzimu, mugabo bagwa mu cobo bari bateguye+. IKIGABANE CA 11 Muri ico gisagara hari uwundi mugore yari afise abahungu babiri. 2 Umwe amaze gupfa, uwundi na we yari ahejeje gupfa, ajana amaboko+ kuri Bikira Mariya+, maze mu gihe c'isegenya ry'amosozi+ arira, avuga ati: 3 Ewe Mugore wanje, tabara wongere unkize+; Kuko nari mfise abahungu babiri, umwe aherutse guhamba, uwundi mbona ashitse ku gupfa, ehe ingene nrondera ubutoni buvuye ku Mana nongera ndayisenga. 4 Maze avuga ati: "Ewe Yehova, uri umunyembabazi n'umunyembabazi+ n'umunyabuntu+. Wampaye abahungu babiri. Kimwe muri vyo watwaye uvyitwayemwo, ewe mana yanje, girira iki kindi. 5 Maze Mariya amenya ubukuru bw'intuntu yiwe+, amubwira ati: "Shira umwana wawe ku buriri bw'umwana wanje, umupfuke impuzu ziwe+. 6Amaze kumushira ku buriri Kristu yari aryamyeko, mu gihe amaso yiwe yari ahejeje kugabwa n'urupfu. Buno nyene, akamo k'impuzu z'Umukama Yezu Kristu kageze kuri uwo mwana, amaso yiwe aca arahumuka, atakambira nyina ijwi rirenga, asaba umukate, hanyuma amaze kuyakira, arawuvomye. 7 Maze nyina wiwe avuga ati: "Ewe Mariya, ubu rero ndakuye amazinda yuko ububasha bw'Imana buguma muri wewe+, kugira ngo umwana wawe ashobore gukiza abana bameze nk'uko ubwiwe abigira, ni bo bazokora ku mpuzu ziwe+. 8 Uwo muhungu rero arakira, uwo ni we yitwa Barutolomayo+. IKIGABANE CA 12 1Hari n'umugore w'umunyamibembe, yagiye kwa Bikira Mariya nyina wa Yezu, avuga ati: "Ewe Mupfakazi wanje, ntabara. 2 Mariya arabishura ati: "Ni igiki wipfuza gufasha? Mbega, inzahabu canke ifeza, umubiri wawe woca ukira imibembe yawo? 3 Ni nde avuga ati: "Uwo mugore ni nde yompa ivyo?"
4 Mariya aramwishura ati: "Rindira gato gushika aho mpuriye umwana wanje Yesu, ndamushira mu gitanda. 5 Nya mugore ararindira, nk'uko yategetswe+; Mariya amaze kuryama, amuha amazi yari yagenye umubiri wiwe, avuga ati: "Tora ku mazi, usuke ku mubiri wawe." 6Amaze kubikora, uwo mugore aca ahumana, aninahaza Imana, iramukengurukira. 7 Nuko aragenda, amaze imisi itatu aryamana na we. 8 Maze ashitse mu gisagara, abona umutware umwe yari yabira umukobwa w'uwundi muganwa+. 9 Mugabo ashitse kumuraba, abona hagati y'amaso yiwe ibimenyetso vy'imibembe+ bimeze nk'inyenyeri, maze amenyesha ko ubugeni bwaserutse, buguma buhona.+ 10Umugore abonye abo bantu bamerewe gutyo, ababaye cane, akorora amosozi menshi, atangura kubabaza igituma bariko bararira. 11 Baramwishura bati: "Ntubaze ivyacu; Kubera ko dushobora gushobora gushikira amosha amosha umuntu uwo ari we wese. 12 Mugabo aguma ashishikara kuyaga na bo, kugira ngo kumbure yoshobora kubagorora+. 13Bamurekura uwo mwigeme, n'ibimenyetso vy'imibembe, vyaboneka hagati y'amaso yiwe. 14 Na we avuga ati: "Na jewe, uwo mubona aha hantu, narababazwa n'amarushwa nyene, nja ku rudandazwa i Betelehemu, ninjira mu buvumo bumwe, mbona umugore yitwa Mariya, yari afise umwana w'umuhungu yitwa Yezu. 15 Uwo mugore ambonye nk'umunyamibembe, ampa amazi yari yagenye umubiri w'umuhungu wiwe+. Ivyo na vyo narasukuye umubiri wanje, nca ntangura gusukura. 16 Maze aba bagore bavuga bati: "Mbega, wewe ga Mushikame, uri kumwe natwe, ujana natwe, utwihebera Umugabekazi Mariya?" 17Abemerera, barahaguruka, baja ku mugore Bikira Mariya, bajana n'ingabirano zihambaye cane. 18Bashitse, bamushikiriza ingabirano zabo, bereka wa mukobwa w'umunyamibembe ivyo bamuzanira. 19 Maze avuga ati: "Mariya Mweranda, imbabazi z'Umukama Yezu Kristu ni zo ziguhurirako+; 20 Maze abahaye makeyi kuri ayo mazi yari yagenye umubiri wa Yezu Kristu+, Mu gihe bari bahejeje kuvyiga, barakira; 21 Nuko bo n'abari ng'aho bose bashemeza Imana+. Bamaze kunezerwa, basubira mu gisagara cabo, batangura gushemeza Imana. 22 Nya muganwa yumvise ko umugore wiwe yakize+ umugore wiwe, amujana i muhira, hanyuma atangura kugira ubugeni ubugira kabiri+, akengurukira Imana ku buryo umugore wiwe yakize amagara yiwe+. IKIGABANE CA 13 1Hari n'umukobwa, umwe yarwanywe na Shetani. 2 Kuko uwo mutima uvumwe wakunze kumubonekera mu buryo bw'iki gisato+, kandi yari afise ingoga zo kuyorora amaraso yaco yose+, ku buryo yasa n'igipfukisho kizimvye+. 3 Igihe cose yaza kuri we, amaboko yiwe aguma arira ku mutwe, avuga ati: "Ndagowe, kuko ata n'umwe ashobora kuboneka ankuye muri ico ca gisaka c'inkazi+! 4 Se na nyina be n'abo bari bamukibayeko bose, baramubonye, bararira, bararira+ 5 Kandi abari ng'aho bose bobaye bari mu mubabaro no mu marira, bumvise amarira yiwe, bavuga bati: "Bene wacu n'abagenzi banje, nta n'umwe ashobora kunkiza uwo mwicanyi+? 6 Umukobwa w'uwo muganwa+ yari yakize imibembe yiwe, yumva ikirego cerekeye uwo mwigeme, aja kw'isonga ry'ikigirwamana ciwe, abona amaboko yiwe ahuvya umutwe, asuka isegenya ry'amosozi+ be n'abantu bose bari bamujanye n'intuntu+. 7 Maze atangura kubaza umugabo w'umuntu yari ayizigirwa+, ko nyina w'umugore wiwe yari akiriho? Yaciye avuga ko se na nyina ari bazima.
8 Maze ategeka rero ko nyina wiwe amutumako, ati: "Ni nde yamubonye araza, akavuga ati: "Mbega uyu ni we afise umukobwa wawe?" Aramwishura ati: "Egome, ndamwibagira." 9 Umukobwa w'uwo muganwa aramwishura ati: "Nyereka ibanga ry'urubanza rwiwe+ kuri jewe+ kuko ndakwatura ko ndi umubembe+, mugabo Bikira Mariya+ nyina wa Yezu Kristu ni we yanyakijije+. 10 Kandi niwipfuza ko umukobwa wawe asubizwa mu gihugu cayo ca kera, umujane i Betelehemu, hanyuma umubaze Mariya nyina wa Yezu, ariko ntuze arabe ko umukobwa wawe azokira+. Nta co ndababaza, ariko muzogarukana umunezero mwinshi ku bw'ugukira kw'umwana wanyu. 11Amaze kuvuga, arahaguruka, ajana n'umukobwa wiwe ahantu yagenywe, na Mariya, amubwira ibijanye n'umukobwa wiwe. 12 Mariya mweranda ngo yumve iyo nkuru yiwe, amuha makeyi mu mazi yari yagenye ikiziga c'umwana wiwe Yezu, hanyuma akagisuka ku kiziga c'umukobwa wiwe. 13 Na we amuha imwe mu mpuzu z'Umukama Yezu, avuga ati: "Tora iyo mpuzu ivunagu, ukazise umwansi wawe kenshi nk'uko wamwiyegereza+. Yabarungikiye mu mahoro. 14Bamaze kuva muri ico gisagara, basubira i wabo, maze igihe cashinzwe co kumufata, uwo mpwemu ivumwe imubonekera mu gisaka kinini, kandi nya mukobwa amubonye atinya. 15 Nyina amubwira ati: "Mukobwa wanje, ntutinye. Mumureke gushika agere aho akwiyegereje! Ni co gituma bikira Mariya yatugabiye, turaheza turabe ingene vyagenze. 16 Hanyuma Shetani azoza nk'i gisato giteye ubwoba+, umubiri w'uwo mwigeme urajugumira kubera ubwoba+. 17 Mugabo ahejeje gushira igitambara ku mutwe wiwe n'ivy'amaso yiwe, atangura kuvyumva, aca atangura kuvyumva, aca atangura gukurayo impuzu z'imishwarara y'imishwarara n'amakara yaka, agwa kuri ca gisato. 18 None None Ese ukuntu ico gitangaro cakozwe gihambaye, ca gisato kibonye impuzu zitemba y'Umukama Yezu, umuriro urasohoka, urasanzara ku mutwe no ku maso yayo. N'ijwi rirenga ati: "Nzogira nte Yezu mwene Mariya, Tsari, nzokuhunga? 19 Nuko ahagarika cane, asiga nya mukobwa+. 20 Maze arokorwa muri ayo marushwa+, anaririmba ishimwe+ n'ugukenguruka Imana+, hamwe n'abari kumwe na we bose igikorwa c'igikorwa c'igitangaro+.
IKIGABANE CA 15 1Umwami Yesu afise imyaka indwi, yari kumwe n'abandi basore, bari kumwe n'abo bari kumwe. 2Kandi igihe bariko barakina, bakora ibumba mu buryo butandukanye, ari ukuvuga indogobwa, inka, inyoni, n'ibindi bigereranyo. 3 Umwe wese yirata ku bikorwa vyiwe+, kandi arondera kurengera ibisigaye+. 4 Maze Umukama Yezu abwira ba bahungu ati: "Ibi bigereranyo nategetse kugenda+. 5 Buno nyene baca bagenda, maze abategeka ngo bagarukeyo. 6 Kandi yari yarakoze ibigereranyo vy'inyoni n'utunyoni+ igihe yategetse kuguruka, biguruka, maze ategeka guhagarara, birahagarara.+ Yabahaye inyama, bakanywa, bakanywa, baranywa. 7 Ba bahungu bamaze gushika kure, bajanye ivyo abavyeyi babo+, ba sekuruza babo barababarira bati: "Ni mwite abana, ku bijanye na kazoza k'ishirahamwe ryiwe, kuko ari umupfumu+. Numwirinde, kandi ntuze wigere ukorana na we. 8Kandi ku musi umwe, umwami Yesu yariko akinana n'abahungu, ariruka, aca aciye mu iduka ry'abantu b'ibaraza, iryo zina rikaba ari Salemu. 9 Kandi mu iduka ryiwe hari impuzu nyinshi z'impuzu z'abantu bo muri ico gisagara, ivyo bapfuriza amabara menshi. 10 Maze Umwami Yesu aja mw'iduka ry'i dyerer, afata impuzu zose, ayiterera mw'itanure. 11 Salemu ashitse i muhira, abona nya mpuzu zasahuwe, aca atangura gusatura cane+ umwami Yesu, avuga ati: 12 Ni igiki wangiriye, ga Mwana wa Mariya? Urankomeretsa jewe n'ababanyi, Bose baripfuje impuzu zabo z'ibara ry Waciye ushika, ugaca ujanjan'abo bose. 13 Yesu arabishura ati: "Nzohindura ibara ry'impuzu yose ndiko ndahindura ibara wipfuza. 14 Maze uno musi atangura gukura impuzu mw'itanure+, kandi zose zari zambaye amabara nyene ya nya mpuzu nyene uwo mugabo yagomba+. 15 Abayuda ngo babone ico gitangaro c'agatangaza, bashemeza Imana. IKIGABANE CA 16
IKIGABANE CA 14 12 Uwundi mugore na we nyene aba ng'aho, uwo muhungu wiwe yari yinjiwe na Shetani.' 2 Uwo mwana yitwa Yuda, kenshi nk'uko Shetani yamufata, yari afise impengamiro yo kurya abari ng'aho bose+. 8Kandi iyo ata wundi yasanga ari hafi yiwe, yorya ibiganza vyiwe n'ibindi bihimba vyiwe. 3 Mugabo nyina w'uwo mwana w'umurushwa+ yumvise Mariya n'umuhungu wiwe Yezu, arahaguruka, afata umwana wiwe mu minwe, amushikana kuri Bikira Mariya+. 4 Vyongeye, Yakobo na Yozefu bari bajanye urwoyoya+ ari rwo Mukama Yezu, kugira ngo bavyare hamwe n'abandi bana. Barasohoka, bicaye hamwe n'Umukama Yezu. 5 Maze Yuda, uwari atunze, araza, yicara iburyo bwa Yezu. 6 Igihe Shetani yatangura kumugirira nabi nk'uko yari asanzwe, yaciye atangura kunyaze Umwami Yesu. 7Kandi kubera ko atabishobora, akubita Yesu ku ruhande rw'iburyo, asemerera. 8 Muri ako kanya nyene Shetani arasohoka ava muri ako gahungu, ahunga nk'imbwa y'umushaha+. 9 Uwo muhungu yakubita Yezu, uwo Shetani aciye mu ishusho y'imbwa+, ni Yuda Isikariyoti+ yamugura Abayuda+. 10 Muri uwo mwanya nyene Yuda amukubita, Abayuda bacumita icumu+.
1Yozefu, aho yaja hose mu gisagara, ajana n'Umwami Yesu, aho yatumwe gukora ngo ahindure amarembo, canke amata, canke amasandugu canke amasanduku. Yezu yari kumwe na we aho yaja hose. 2Kandi kenshi, nk'uko Yozefu yari afise igikorwa ciwe, kugira ngo arushirize kuramba canke kuba mugufi canke mugufi canke mu mupfu, ni ko umukama Yezu aramramvya ukuboko. 3 Nuko yozefu atangura kuvyifatamwo neza. 4 Ku bw'ivyo, ntakeneye gusozera ikintu na kimwe akoresheje amaboko yiwe bwite+, kuko atari arushe cane ku bw'igikorwa c'umubaji wiwe. 5 Umwami wa Yeruzalemu amutumako, avuga ati: "Ndakugira intebe y'ubwami y'ubwami y'aha hantu nkunda kwicara+. 6 Yozefu aragamburuka, atangura igikorwa, aguma mu nzu y'umwami imyaka ibiri imbere y'uko arangiza.+ 7 Ashitse ku kibanza caco, asanga wipfuza ibigiga bibiri ku mpande zose z'ingero yashizweho+. 8 Maze umwami abibonye, arashavura cane Yozefu+. 9 Maze Yozefu atinya ishavu ry'umwami+, aja kuryama ata mfungurwa ziwe zo ku mugoroba, ata co arya+. 10 Nuko Umukama aramubaza ati: "Mbega yari atinya iki?" 11 Yozefu abishura ati: "Kubera ko nataye igikorwa canje muri iyi myaka ibiri." 12 Yezu amubwira ati: "Ntutinye, eka kandi ntujugunywe hasi+ 13 Uzoguma uhagarara ku ruhande rumwe rw'intebe y'ubwami, nanje nzogenda ndyogoje+, kandi tuzoyishikana ku buninahazwa bwabwo+.
14 Maze Yozefu akora nk'uko Umukama Yezu avuze, umwe wese muri bo amukura mu rubavu rwiwe, intebe y'ubwami itangura kugamburuka, ishika ku bibanza bibereye+. 15Haza igitangaro abo bahagararako babonye, baratangara, bagashemeza Imana. 16 Intebe y'ubwami yari igizwe n'igiti kimwe, ico gihe cabereye mu gihe ca Salomo, ni ukuvuga inkwi zasa n'imero zitandukanye. IKIGABANE CA 17 Uwundi musi, Umukama Yezu asohotse mw'ibarabara, abona abahungu bamwe bakoraniye ng'aho bariko barakina, yifatanya n'ishengero ryabo. 2 Ngo bamubonye, binyegeza, bamusiga abarondera+. 3 Maze Umukama ashika kw'irembo ry'inzu imwe, abaza abagore bamwebamwe bari bahagaze ng'aho, ba bagabo bari bagiye hehe? 4 Maze babishura ko ata n'umwe yari ng'aho+; Yezu aramwishura ati: "Abo mubona bari mw'itanure ni ba nde?" 5 Bamwishura bati: "Bari abana b'imyaka itatu. 6 Nuko Yesu asemerera n'ijwi rirenga, avuga ati: "Sohoka kubita, bana bato, wa mwungere wawe; 7 Kandi nya bahungu baraje nk'abana, baramusimba+; Ba bagore babibonye, baratangara cane, bajugumira. 8 Baca buno nyene basenga Umukama Yezu, baramusaba bati: "Mukama wacu Yezu, mwene Mariya, ni wewe wa mwungere mwiza wa Isirayeli!" Girira ikigongwe abasuku bawe bahagaze imbere yawe, batagukekeranya, ariko wewe, Mukama, wazanywe no gukiza, ntuhone. 9 Inyuma y'ivyo, umwami Yesu avuze ati: "Bene Isirayeli bameze nk'Abanyetiyopiya mu bisata vy'abantu+; Abagore baramwishura bati: "Mukama, urazi vyose, kandi nta kintu na kimwe caguhishwa." Ubu rero turagusavye imbabazi zawe, kugira ngo usubize abo bana mu gihugu cawe ca kera. 10 Maze Yesu avuga ati: "Ingo kubitire bahungu, tugende dukine; Buno nyene, abo bigeme barahinduka, baca basubizwa mu buryo bw'impwemu. IKIGABANE CA 18 1 Mu kwezi kwa Adari, Yezu akoraniriza hamwe ba bahungu, abashira nk'umwami. 2 Kuko bakwiragiza impuzu zabo hasi, kugira ngo yicareko+. Maze, amaze kugira urugori rw'amashurwe, agishire ku mutwe, ahagarara iburyo n'ibubamfu, nk'abarinzi b'umwami. 3Kandi nihagira uwugenda, bamufata ku nguvu, bavuga bati: "Ingo usenge umwami, kugira ngo ushobore kugira urugendo ruroranirwa. 4 Muri ico gihe nyene, igihe ivyo bintu vyariko birashika, haza abagabo bahetse umwana w'umuhungu ku buriri+. 5 Kuko uyu muhungu yagiye hamwe na bagenzi biwe ku musozi gukoranya inkwi, asanga hari icamwa c'umujumpu+, agashira ukuboko kwiwe ngo atore amagi, afashwe n'inzoka y'ubumara+, isimbagurika ivuye mu cari+. Ni co gituma yategerezwa gutakamba ngo afashijwe na bagenziwe; bashitse, basanga aryamye kw'isi ameze nk'uwapfuye. 6 Inyuma y'aho ababanyi biwe baza, bamujana mu gisagara. 7 Mugabo bashitse ahantu Umwami Yesu yari yicaye nk'umwami, abandi bahungu bahagarara iruhande yiwe nk'abasuku biwe, ba bahungu bihuta kumusanganira+ ari we yahemye inzoka, bamubwira ababanyi biwe bati: "Ingo, ubahe umwami." 8 Mugabo igihe bari bababajwe n'amarushwa yabo, banse kuza, nya bahungu barabakwega+, babahatira kuzira ivyo bashaka+. 9Bashitse ku Mukama Yezu, atangura kubaza ati: "Ni inkuru iyihe bajanye uwo mwana? 10 Babishura bati: "Inzoka yamwamye, Umukama Yezu abwira ba bahungu ati: Ingo tugende twice iyo nzoka+. 11 Mugabo igihe abavyeyi b'uwo mwana bipfuza kurekurwa+ kubera ko umwana wabo yari yapfuye+. Abo bahungu baravyishura,
Umwami aramwishura ati: "Mbega ntimwumva ivyo umwami yavuze? Ingo twicishe inzoka; None ntiwomugamburukira? 12 Nuko basubirana itoto, baba babishaka canke ntibabibone. 13Bashitse ku cari, Umukama Yezu abwira abo bahungu ati: "Mbega iyi ni yo nzoka iri mu kibanza gisemye? suka baca ni.. 14 Umwami Yesu ahamagaye inzoka, irasohoka, iramuyobokera. Ni co gituma yavuze ati: "Genda, ukuremwo uburozi bwose wakuye muri uwo mwana. 15 Nya nzoka rero itangura guha uwo mwana, isubira kuzimana uburozi bwaco bwose+. 16 Maze Umukama Yezu avumye iyo nzoka, kugira ngo buno nyene igitagita, irapfa+. 17 Nuko akora kuri nya mwana n'ukuboko kwiwe+ kugira ngo amusubize amagara yiwe ya mbere+. 18Maze atanguye kurira, Umukama Yezu avuga ati: "Hagarika kurira, kuko hanyuma y'aho uzombera umwigishwa wanje. 19Kandi uwu ni Simoni Umunyakanani, umwe avugwa mu Nkuru Nziza. GABIGABI 19 1Bukeye, Yozefu arungika umwana wiwe Yakobo ngo atore inkwi, umwami Yesu ajana na we. 2Bashitse aho inkwi yari iri, Yakobo na we atangura kuyegeranya, ehe inzoka y'ubushozi bw'ubumara iramukomora, atangura kurira, avuza induru. 3 Umwami Yesu amubonye amubonye, ashika kuri we, ahuhuta aho wa munzi yari yamuciye, buno nyene harakira neza. 4 Ku musi umwe, Umwami Yesu yari kumwe n'abahungu bamwe bariko barakinira hejuru y'inzu, umwe muri bo agwa, hanyuma arapfa. 5 Aho abandi bahungu bose biruka, Umwami Yesu asigara ari wenyene ku nzu. 6 Imigenderanire y'ako gahungu iramwegera, imubwira iti: "Mukama Yezu, ni wewe warashe umwana wacu hasi hejuru y'inzu. 7 Mugabo arabihakana, barasemerera+ bati: "Umwana wacu yapfuye, kandi uwu ni we yamwishe+. 8 Umwami Yesu arabishura ati: "Ntimunkore icaha, ico mudashobora kumpigiriza, ariko reka tuje kubaza wa mwana ubwiwe, we azomurikira ukuri. 9 Maze Umukama Yezu amanuka ahagarara hejuru y'umutwe wa nya gahungu+ maze avuga n'ijwi rirenga ati: Zeyunu+ na Zeyunu+ ni nde yagutereye hasi hejuru y'inzu? 10 Maze nya mwana w'umupfu aramwishura ati: "Ntiwanterera hasi, ariko uwumeze atyo ni we yabigize+. 11Kandi umwami Yesu ahejeje guhenda abo bari bahagaze hejuru ngo bitegereze amajambo yiwe, abari aho bose bashemeza Imana ku bw'ico gitangaro. 12 Mu gihe kinaka, Bikira Mariya yari yategetse Umwami Yesu ngo amukure amazi mw'iriba. 13Amaze kuja kurondera amazi, nya mushozi amaze gukwegakwega, iciye icika. 14 Mugabo Yezu yongera gukwiragiza umutamana wiwe+ yongera kwegeranya amazi, awushira kuri nyina. 15Ni nde, atangazwa n'ico kintu c'agatangaza, ashira hejuru ivyo, n'ibindi vyose yari yabonye, abibutso vyiwe. 16 Uwundi musi, Umwami Yesu yari kumwe n'abahungu iruhande y'uruzi, basuka amazi mu mihana mikeyi, bakora ifi ntoyi. 17 Mugabo Umukama Yezu yari yakoze utujuri 12, ashira ikidengeri ciwe ku ruhande rumwe, atatu ku ruhande rumwe. 18 Mugabo hari ku musi w'isabato, kandi mwene Hanani umuyuda aramwegera, arabona bakora ivyo bintu, bavuga bati: "Mbega, mugira ibigereranyo vy'ibumba kw'isabato?" Yaciye yiruka kuri bo, amenagura ifi zabo+. 19Ariko Umwami Yesu anagiza amaboko hejuru y'utunyoni yari yakoze, barahunga.
20 Umwana wa Hanani+ aza ku kidengeri c'ifi ca Yezu kugira ngo arimbure, nya mazi aca arazimangana+ maze Umukama Yezu amubwira ati: 21 Nk'uko aya mazi yatembagaje+,Ni ko ubuzima bwawe buzokwama buhera+. Ikibabaje, uwo muhungu yaciye apfa. 22 Ikindi gihe Umwami Yesu ashitse ku mugoroba ari kumwe na Yozefu, ahura n'umwana w'umuhungu yiruka amurwanya cane, aramusumbisha hasi. 23 Uwo Umukama Yezu yavuze ati: "Nk'uko wanjugunyiye, ni ko uzogwa, eka ntuzokwongera guhaguruka+. 24 Ico gihe nya gahungu gwa hanyuma gahwera, hanyuma gahwera.
1 Hariho n'i Yeruzalemu hari uwitwa Zakewusi, akaba yari umusuku w'ishure. 2 Maze abwira Yozefu ati: "Kubera iki utandungikiye Yezu kugira ngo amenye amakete yiwe+? 3 Yozefu aravyemera maze abibwira Mariya mweranda+; 4 Nuko bamuzanira uwo shebuja+; Amaze kumuraba, yaciye amwandikira icanditswe. 5 Maze amugira nabi avuga Alefu+; Ahejeje kuvuga Alefu, shebuja amwishura nabi atangura kuvuga Beti. 6 Umukama Yezu amubwira ati: "Banza unyigishe insobanuro y'ikete Alefu+, ni ho nzovuga Beti+. 7 Maze shebuja amutera ubwoba ngo amukubitishe+, Umukama Yezu amusigurira insobanuro y'ayo makete Alefu na Beti+. 8 Kandi ni vyo bitigiri vy'igomye vy'ayo makete, ayo majambo ateye isoni be n'amakete yari afise ibitigiri bibiri+; 2)) Afise ivyiyumviro bitigeze bishika, kandi ata n'umwe yari afise; Kubera iki ikete ryarungikiye urundi? N'ibindi vyinshi atangura kumubwira, asigura ico shebuja ubwiwe atigeze yumva kandi atasomye mu gitabu na kimwe. 9 Umukama Yezu ari kure abwira shebuja ati: "Utegereze ingene ndakubwira; Mu nyuma yaciye atangura kuvuga Alefu, Beti, Gimelemu, Daleti, n'ibindi. 10Maze shebuja aratangara, avuga ati: "Ndemera ko uyu mwana yavutse mu maso ya Nowa. 11 Maze ahindukirira Yozefu, avuga ati: "Wanyimye umwana w'umuhungu ngo nigishe+ kuruta shebuja uwo ari we wese+. 12 Nayo abwira Mariya, ati: "Ng'uyu umwana wawe ntakeneye kwiga+. 13Bamuzanira rero shebuja w'umuhanga kuruta, amubonye avuga ati: "Ni alefu." 14Amaze kuvuga Alefu, shebuja atangura kumwishura ati: "Beti, Yezu amwishura ati: "Banza unyigishe insobanuro y'ikete Alefu, hanyuma nzovuga Beti." 15 Mugabo uwo shebuja, igihe yamanika ukuboko kugira ngo amuhote+, ukuboko kwiwe ku buryo buno nyene, aca arapfa+. 16 Maze Yozefu abwira Mariya mweranda ati: "Ni co gituma tutazokwemera kuva mu nzu." Kuko uwumuhemukiye wese aricwa.
6 Yezu abishura, yari yasomye ivyo bitabu vyompi be n'ibirimwo mu bitabu. 7 Araheza abasobanurira bitabu vy'Itegeko+ n'amategeko n'ingingo nyobozi+ be n'amabanga y'ibanga biri mu bitabu vy'abahanuzi+. Ibintu bidashobora gushika ku bwenge bw'ikiremwa na kimwe gishobora gushikako. 8 Maze avuga ati: "Rabi, sinari bwigere mbona canke kwumva ibijanye n'ubumenyi mwene ubwo+. Wibaza ko uwo muhungu azoba ari iki! 9 Igihe hari umuhinga mu vy'imibumbe umwe yari ahari, yabajije Umukama Yezu ati: "Yoba yarize ibijanye n'ikirere? 10 Umwami Yesu arabishura, amwiganira igitigiri c'imitumba n'ibiziga vyo mw'ijuru, nk'uko n'umutumba wavyo, umutumba n'umuce w'ibitsina. 1)) Iy'isubira inyuma n'iy'isubira inyuma; N'ubunini bwavyo n'ubunini bwavyo; N'ibindi bintu bitari bwigere bishika umuntu akimenya. 11 Hariho kandi n'umufilozofe w'umuhanga cane mu vy'ubuhinga bwa filozofiya be n'ivy'ibidukikije, uwabajije Umwami Yesu, ko yoba yarize physic? 12 Abishura, aramusigurira ubuhinga bwa fizike n'iy'iy'ibisyovyabwenge.+ 13Kandi abari hejuru n'abari munsi y'ububasha bw'ibidukikije, 14 Ububasha bw'umubiri na bwo nyene ni ububasha bw'umubiri+ be n'ibikorwa vyabwo+. 15 N'igitigiri c'ibihimba vyaco n'amagufa, imisyoga, imiyyūra be n'imitsi yo mu mitsi n'imitsi+; 16 Integuro y'ibwirizwa shingiro rishasha ry'umubiri, imbeho n'iy'imbeho be n'iy 17 Ingene impwemu yakorera ku mubiri+; 18 Mbega ukuntu yari amerewe mu buryo butandukanye be n'ukuntu yari amerewe+; 19 Ububasha bwo kuvuga, ishavu, icipfuzo+; 20Kandi n'ugusohoka kwiwe n'ugusohorwa kwavyo; N'ibindi bintu bitigeze bishikira umuntu n'umwe yari bwamenye. 21 Maze uwo mufilozofe arahaguruka, agasenga Umukama Yezu, avuga ati: "Mukama Yezu, kuva ubu rero nzoba umwigishwa wawe n'umusuku wawe+. 22Bakivuga ayo n'ibintu bisa n'ivyo, bikira Mariya arinjira, amaze imisi itatu agendana na Yozefu, aramurondera. 23Amubonye yicaye hagati y'abaganga, atangura kubishura, yishura ati: "Mwananje, ni iki gitumye utugirira gutyo?" Jewe na so twama turonderana umubabaro mwinshi. 24 Mugabo avuga ati: "Kubera iki mwandondeye? Ntimwari muzi ko mbwirizwa kwama mu nzu ya Dawe? 25 Mugabo ntibategera amajambo yababwiye+. 26 Nuko abaganga babaza Mariya bati: "Uyu yoba ari umwana wiwe?" Na we ati: "Ni mariya, uwavyaye umwana nk'uwo! 27 Maze ajana na bo i Nazareti, hanyuma abagamburukira muri vyose+. 28 Maze nyina wiwe azigama ivyo bintu vyose mu bwenge bwiwe+; 29 Umukama Yezu arakura mu gukura no mu bukerebutsi+, ahimbara Imana n'abantu+.
IKIGABANE CA 21
IKIGABANE CA 22
1 Nuko igihe yari afise imyaka cumi n'ibiri, bamujana i Yeruzalemu ku musi mukuru+; Umusi mukuru uhejeje, baragaruka. 2 Mugabo Umukama Yezu aguma inyuma mu rusengero hagati y'abaganga n'abagabo b'inararibonye+, atangura kumenya abagabo ba Isirayeli+; Ku bijanye n'ivyo bibazo, yarabajije ibibazo bitari bike, aca abishura ati: 3 Mugabo ababwira ati: "Ni nde ga Mesiya?" Bamwishura bati: "Mwana wa Dawudi, 4Ni co gituma avuga ati: "Mbega, mu mpwemu amwita Umukama? Igihe yabwira Umukama ati: "Mukama, icara iburyo bwanje, gushika nshize abansi bawe ku ntebe y'ibirenge vyawe." 5 Nuko umwe muri bo aramubaza ati: "Mbega urasoma ibitabu?"
1 Kuva ico gihe, Yezu atangura kunyegeza ibitangaro vyiwe n'ibikorwa vyiwe vy'ibanga+. 2 Maze yitangira kwiga itegeko+, gushika ashitse ku mpera y'umwaka wiwe mirongo itatu+. 3 Ico gihe Se wiwe yari atunze ku mugaragaro muri Yorodani+, arungika iryo jwi rivuye mw'ijuru+ riti: "Uyu ni umwana wanje nkunda cane, uwo nashimye. 4 Impwemu nyeranda na yo nyene iri mu ishusho y'inuma. 5 Uyo ni we dusenga n'ugusengwa kwacu kwose+, kuko yaduhaye ubuzima bwacu n'ukubaho kwacu+, akadukura mu nda ya mama+.
IKIGABANE CA 20
6Ni nde, ku bwacu, yafashe umubiri w'umuntu, akaducungura, kugira ngo aturonkere imbabazi z'ibihe bidashira, aturonkere ubuntu ata wari abukwiriye bwayo, bwinshi, bwinshi, n'ubuntu ata wari abukwiriye bwayo.7 To him be glory and praise, and power, and dominion, from henceforth and for evermore, Amen.