IKIGABANE CA 1 1 Igitabu c'amajambo tobi+ mwene Tobiyayeli+ mwene Ananiyayeli+ mwene Aduyeli+ mwene Gabayeli, wo mu ruvyaro rwa Asayeli, wo mu muryango wa Nephali+; 2 Mu gihe ca Enemessari+ umwami w'Abanyashuru+ yajanywe ari imbohe i Thisbebe+ iri iburyo bw'ico gisagara citwa Nephali+ mu Bugalile hejuru ya Aseri+. 3 Na Toti+ imisi yose y'ubuzima bwanje nagendera mu nzira z'ukuri n'ubutungane+, kandi nakoreye abarobeshi benshi+, n'ihanga ryanje+ ryazananye nanje i Ninewe mu gihugu ca Ashuri+. 4 Kandi igihe nari mu gihugu canje, mu gihugu ca Isirayeli+ nkiri muto+, umuryango wose wa Nephthali+ umuvyeyi wanje agwa mu nzu ya Yeruzalemu, umwe yatowe mu miryango yose ya Isirayeli+, kugira ngo ibisata vyose bishikane ng'aho, aho urusengero rw'umusumbavyose rwari rwubatswe+ kandi rwubatswe mu myaka yose+. 5 Nayo imiryango yose yagararije+, n'inzu ya Data Nephthali+, ishika ku nkuka ya Bahali+. 6 Mugabo jewe jenyene naragiye i Yeruzalemu mu misi mikuru+, nk'uko vyashizwe ku musi mukuru+ wose w'Abisirayeli, nk'uko vyashizweho iteka+ mu gihe kitagira urugero+ mfise umushuzo+ n'ic'icumi c'ukwiyongera+, ico kikaba cari ica mbere c'agasozo+. Hanyuma, na bo nyene baraheza baherezankuka bene Aroni ku gicaniro. 7 Vyongeye, ikigiracumi ca mbere c'itongo ryose nahaye bene Aroni, umwe yakoreye i Yeruzalemu, uwundi mugabane w'icumi nagurishije, ndagenda ndawumara uko umwaka utashe i Yeruzalemu+. 8 Kandi uwa gatatu nabahaye bahwana na bo, nk'uko nyina wa Data Debora yari yantegetse, kuko nasigaranye impfuvyi na data. 9 Vyongeye, igihe nari mfise imyaka y'umugabo, nabira Ana+ w'umwizigi wanje bwite+, kandi ku bwiwe ni ho nagiriye tobi+. 10 Maze igihe twajanwa kuba imbohe i Ninewe+, bene wacu bose n'abo mu bwoko bwanje+ barya umukate w'amahanga+. 11 Mugabo jewe ubwanje, nguma ntarya+; 12 Kuko nibutse Imana n'umutima wanje wose+. 13 Kandi Musumbavyose yarampaye ubuntu ata wari abukwiriye+ n'ubutoni imbere ya Enemessari+, ku buryo nahora ndi uwudahumana kwiwe+. 14 Maze ninjira mu bumedi, nsigara nizigiye+ na Gabayeli+ mwene Gabriya, i Rage+ igisagara c'Aba media cumi c'italanto cumi z'ifeza. 15 Enemessari amaze gupfa, Senakeribu umuhungu wiwe atangura kuganza mu kibanza ciwe+. Abo banyeshure bari bahagaritse umutima, sinoshobora kujana n'abamenyeshamakuru. 16 Kandi mu gihe ca Enemessari narahaye abavukanyi banje ibifungurwa vyinshi+, nkamuha umukate wanje uwushonje+. 17 Kandi impuzu zanje zambaye ubusa+; kandi hamwe nobona mu gihugu canje na kimwe mu bisagara vyanje cari capfuye+, canke ngo terere ku mpome za Ninewe, ndaheza ndamuhamba+. 18 Kandi nimba umwami Senakeribu yari yishe umuntu n'umwe+ igihe yariko ashika, ahungira i Yudaya, narahahamba mu gishiha c'umuntu yakuwe mw'ihamba+. Kubera ishavu ryiwe, yaciye yica benshi. Ariko rero, ibiziga ntivyabonetse, igihe baronderwa umwami. 19 Maze umwe muri abo Abanyaninewe+ agenda, atangura kunyidodombera umwami, yuko nabahamba, ndinyegeza+. Kubera ko narondeye urupfu, naciye ntangura kugira ubwoba.
20 Maze ibintu vyanje vyose vyamfata ku nguvu+, kandi nta kintu na kimwe cansize iruhande y'umugore wanje Ana+ n'umuhungu wanje Tobi+. 21 Kandi nta misi itanu na mirongo itanu n'itanu iheze, imbere y'uko babiri mu bahungu biwe baramwica, bahungira mu misozi ya Aramuti+. Sikedoni umuhungu wiwe atangura kuganza mu kibanza ciwe. Ni we yagenye inkuru za se n'ivyo yashikije vyose, Achiacharo mwenewacu Anayeli mwene wabo. 22 Maze Achiakari ampambarira, nsubira i Ninewe+. 14Kandi Achiakari yari umuhagarikizi w'ibinyobwa, umurinzi w'umuhagarikizi n'umucungezi w'inkuru, Sarikedoni amushira iruhande yiwe, kandi yari umwana wa mwenewacu. IKIGABANE CA 2 1 Maze nsubiye kugaruka i muhira, maze umugore wanje Ana ampagarizwa hamwe n'umuhungu wanje Tobiya+, ku musi mukuru wa Pentekoti+, ni wo musi mukuru mweranda+ w'iyo misi indwi, ni ho haba imfungurwa nziza, aho nari nicaye ngo ndyane. 2 Maze mbona inyama nyinshi cane, nca ndabwira umwana wanje nti: "Genda, ujane uwo mworo uwo ari we wese azokwimenya+ kuri bene wacu, ari bo bibukira kuri Yehova+. Hahahahahaha, i'm for u. 3 Ariko aragaruka, avuga ati: "Data, umwe mu ihanga ryacu aragomwe, ahindirwa mu kaguriro. 4 Maze imbere y'uko ndonka inyama zose+, naciye ntangura kumudugana mu cumba gushika izuba rirenge+. 5 Maze nsubira inyuma, ndiyuhagira+ no kurya inyama zanje ziremereye+. 6 Ibuka ubuhanuzi bwa Amosi+, nk'uko yavuze, imisi mikuru yawe izohinduka ikigandaro+, n'umunaniro wawe wose ugahinduka amaborogo+. 7 Ni co gituma narize+ maze n'aho izuba rirasira, ndagenda, ndamugira imva, ndamuhamba+. 8 Mugabo ababanyi banje baranyitwengera, bavuga bati: "Uyu muntu ntaratinya kwicwa ku bw'ico kintu+: uwahunze+. Ariko rero, arasubira guhamba abapfuye. 9 Muri iryo joro nyene, na ho nyene narasubiye inyuma y'imva+, ndaryama iruhande y'uruhome rw'uruhome rw'ikigo canje+ nca nhumanywa+ kandi mu maso hanje harahuma+. 10 Kandi sinari nzi ko hari utujuri ku ruhome+, n'amaso yanje arahumuka, ibicurarangu bishushe mu maso yanje, nkinjira mu maso yanje, nca nja kwa muganga, mugabo ntibantabara;+ na Achiacharo yaramfunguye gushika ninjiye muri Elymayi+. 11 Kandi umugore wanje Ana yaja gukora ibikorwa vy'abagore+. 12Amaze kubarungika muhira kwa ba se, baramuhemba impembo yiwe, bakamuha n'umwana w'umuhungu. 13Ishitse i muhira iwanje, ntangura kurira, ndamubwira nti: "Uyu mwana ni uwo kuva ryari?" None ubwo ntibe aribwa? ku barovyiza; Kurya ikintu na kimwe mu vyo yivye ntivyemewe. 14 Mugabo anyishura ati: "Yahawe ingabirano iruta impembo+. Sinamwemera, ariko ndamwizigira, ndamwizigira, kandi na we nyene aca anyizigira. Na we anyishura ati: "Ibikorwa vyawe vy'ubugororotsi biri hehe, kandi ivyo ukora bigororotse biri hehe?" Kuko wewe n'ibikorwa vyawe vyose biramenyekana. IKIGABANE CA 3 1 Maze ndyozwa n'umubabaro+ n'umubabaro wanje, nguma nsenga+ mvuga nti:
2 Ewe Yehova, ugororotse+ n'ibikorwa vyawe vyose n'inzira zawe zose n'inzira zawe zose ni imbabazi n'ukuri+,Kandi ucira urubanza vy'ukuri+, ibihe bidahera+. 3 Munyibuke muntegereze, ntimunhana ku bw'ibicumuro vyanje n'ukutamenya kwanje+, be n'ibicumuro vya ba sogokuruza banje bacumuye imbere yanje+. 4 Kuko batagamburutse amabwirizwa yawe+; kubera ko waturokoye ku bw'iminyago+ n'imbohe,+ no ku rupfu+, no ku bw'umugani w'iceyi amahanga yose twashwiragiyemwo+. 5 Ubu rero imanza zawe ni nyinshi kandi z'ukuri+:Munshikane ibihwanye n'ibicumuro vyanje na ba sogokuruza banje+; kuko tutagumije amabwirizwa yawe+, kandi ntitwagendeye mu kuri imbere yawe+. 6 None rero, unfate nk'uko ushoboye kwose kuri jewe+, kandi tegeka impwemu yanje ngo impeke+ ngo ncike isi, kuko ari ngirakamaro gupfa aho kubaho+, kuko numvise iceyi c'ibinyoma+ n'umubabaro mwinshi; ni co gituma ntegerezwa kubohorwa muri aya marushwa+. Genda mu kibanza camaho igihe kitagira urugero: Ntuhindukize mu maso hawe. 7 Kuri uwo musi nyene, i Ecbatane, mu gisagara c'ubumedi, Sara umukobwa wa Raguweli na we yatukwa n'abasuku ba se+. 8 Kuko yari yararongowe n'abagabo indwi+, uwo Asodeus uwo mutima mubi yari yishe+, imbere y'uko babana na we+. Ntimuzi ko muca muvyara? Umaze kuja ku bagabo indwi, kandi nta n'umwe muri bo washizweho amazina muri bo. 9 Ni hehe wadukoreye ku bwacu+? Nimba bapfuye, genda inyuma yabo, ntitubone ku vy'umuhungu wawe canke umukobwa wawe. 10 Acumva ivyo, ababara cane, yibaza ko yiyovya+; Na we avuga ati: "Ni jewe mukobwa w'ikinege wa dawe, kandi ni nabigira, bizomubera iceyi, kandi ivy'ubusaza bwiwe nzobishirira mu kuzimu. 11 Araheza atangura gusenga ashika kw'idirisha, avuga ati: "Urahezagirwe, ewe Yehova Mana yanje+, izina ryawe ryeranda kandi ry'ubuninahazwa+ ryawe rirahezagirwa gushika igihe kitagira urugero+.Ibikorwa vyawe vyose nibigushemeze ibihe bitazoshira+. 12 Ubu rero, ewe Yehova, nshize amaso yanje n'amaso yanje imbere yawe+, 13 Kandi uvuge uti: 'Nkura kw'isi+,Kugira ngo ntibongere kwumva iceyi+. 14 Wewe urazi, Mukama, yuko ndyoroye ku caha cose ndi kumwe n'umuntu+. 15 Kandi kugira ngo ntahumanya izina ryanje canke izina rya data+, mu gihugu canje ndi mu bunyagano+; ni jewe mukobwa w'ikinege wa dawe+, eka nta n'umwana n'umwe azoragwa+, habe n'incuti ziwe canke umuhungu w'uwo ari we wese akiriho, uwo nirinda kumbera umugore+. Abagabo 7 barapfuye; Kubera iki ndiho? Ariko ni bitakubujije gupfa, tegeka bamwe bamfata nk'uwantwaye, n'ikigongwe canje, kugira ngo ntibongere kwumva iceyi. 16 Nuko rero, amasengesho yabo yompi yumvikanye imbere y'ubukuru bwa ya Mana nkuru+. 17 Nuko Rafaheli arungika kuri bo bompi ngo abakize bompi, kugira ngo babure amaso ya Tobi+, no guha Sara umukobwa wa Raguweli umugore tobi+ mwene Tobibi+; 10.10.2016 Shira umutima mubi mu nda; Kubera ko Tobiya yari arongowe n'intoranwa y'iragi. 12 Amaherezo, nya kiringo ca Tobiti+ cinjiye mu nzu yiwe, na Sara umukobwa wa Raguweli amanuka ava mu cumba co hejuru+. IKIGABANE CA 4 1 Kuri uwo musi Tobito yibutse amahera yari yaragaritse Gabayeli i Rage+ w'ibimenyeshamakuru+
2 Maze avuga ati: "Naripfuje urupfu+; Ni nde notakambira Tobiya umuhungu wanje ngo ndamusigure imbere y'uko mpfa? 3Amaze kumuhamagara, avuga ati: "Mwananje, igihe napfa, mpembe. Ntusuzugure nyoko wawe, ahubwo uwubahe imisi yose y'ubuzima bwawe, kandi ukore ibimuhimbara, ntumubabaze. 4 Mwananje, ibuka ko yakubonyeko akaga gakomeye+, igihe wari mu nda yiwe+; kandi amaze gupfa, muramuhamba mu mva imwe+. 5 Mwananje, niwume uzirikana+ Yehova Imana yacu imisi yawe yose+, kandi ukugomba kwawe ntigurwe mu gicumuro+, canke ngo uhevye amabwirizwa yiwe+. 6 Kuko niwakora ivyo wipfuza koko, ivyo ukora bizogushikako koko+, be n'ivyo vyose bibeshwaho n'ibigororotse+. 7 Nutange imiswi y'ibintu vyawe+; Kandi niwamara gutanga, ijisho ryawe ntiribe iryawe, ntiwihindukize aboro, kandi mu maso h'Imana ntihazokwihindukiza. 8 Nimba ufise umurengera mutange nk'uko biri+; nimba ufise bikeyi gusa, ntutinye gutanga ibikwiranye n'ivyo bikeyi+. 9 Kuko wama ushira itunga ryiza ku musi w'ibintu bikenewe+. 10 Kuko abo bami barokora urupfu+,Ntibazokwinjira mu mwiza+. 11 Kuko ari ingabirano nziza ku bayiha bose mu maso ya Musumbavyose+. 12Mwirinde ubukazi bwose mwananje, utore umugore wo mu ruvyaro rwa ba sogokuruza bawe, kandi ntuze ujane umugore atari uwo mu muryango wa so; kuko turi abana b'abahanuzi, Oyaye, Aburahamu na Yakobo, ibuka mwananje, ba sogokuruza bacu kuva mu ntango, yuko bose bubatse abagore b'ubwoko bwabo bwite. Barahezagiwe n'abana babo, kandi uruvyaro rwabo ruzokwigabira isi. 13 Ubu rero ga mwananje rero, urakunda bene wanyu+, kandi ntusuzugure mu mutima wawe bene wanyu bene wanyu, abahungu bawe n'abakobwa b'abantu bawe, kuko ubwibone ari agatikizo n'amarushwa menshi+, kandi mu buhumbu burandurwa n'ivyipfuzo vyinshi+; kuko ubuhumbu ari nyina w'ikigoyi+. 14 Ntureke impembo y'umuntu n'umwe yagukorera+, mugabo umuhevye ukuboko+, kuko niwakorera Imana, na we azobikwishura+; ugume wiyubare mwananje mu bintu vyose ukora, kandi utegerezwa kuba inkerebutsi mu kiyago cawe cose+. 15 Ntihagire ico ukora ku muntu wanka+;Ntuze unywe umuvinyu ngo utume uborerwa+; eka n'ububohe buzokujana nawe mu rugendo rwawe+. 16 Nuhe umukate wawe uwushonje+,Impuzu zawe n'impuzu zawe uyiha uwuzi gusa+. Mu vy'ukuri, azobatsitaza gushika naho muzokwijijanya umutima mu mpeshi. 17 Suka umukate wawe ku guhamba kw'umugororotsi+, mugabo ntihagire ico uhe ababi+. 18 Mubaze impanuro z'abantu bose b'inkerebutsi+, kandi ntimusuzugure impanuro iyo ari yo yose ngirakamaro+. 19 Nuhezagire Yehova Imana yawe imisi yose+, kandi utegerezwa kumwipfuriza kugira ngo inzira zawe zibe zigororotse+, kandi iminyuro yawe yose n'impanuro zawe zose biboneke+; kuko ihanga ryose ridafise inama+. Umukama ubwiwe ni we atanga ivyiza vyose, kandi yicisha bugufi uwo ashaka, nk'uko ashaka. None rero, mwananje, niwibuke amabwirizwa yanje, kandi ntuve mu muzirikanyi wawe. 20 Ubu rero ndagishizeko umukono kuri bo yuko nagishize Gabayeli italanto cumi+ mwene Gabriya+ i Ragei mu bumedi+. 21 Ntutinye, ga mwananje, ko dutunze cane+, nimba wubaha Imana, ukavava mu gicumuro cose, ukore ibimuhimbara+.
IKIGABANE CA 5
IKIGABANE CA 6
Tobiya rero amwishura ati: "Dawe, nzokora ivyo wampaye vyose. 2 Noshobora nte kuronka amahera+ nobona ntamuzi+? 3 Maze amuha ca kwandikira, amubwira ati: "Kurondera umuntu ajana nawe, mu gihe nkiri muzima, nzomuha impembo; genda, uronke amahera." 4 Nuko aragenda kurondera umugabo, asanga Rafaheli ari umumarayika+. 5 Ariko ntiyabimenye+; Yaciye amubaza ati: "Mbega, woshobora kujana nanje mu bushangashirwe? Woba uzi neza ivyo bintu? 6 Uwo mumarayika yavuze ati: "Jewe nzobajana nawe, kandi inzira izoba imenyekanye, kuko najanywe na mwene wacu Gabayeli+ mwene wacu. 7 Tobi aca amubwira ati: "Taruri ku bwanje, gushika nzobibwira dawe+. 8 Maze amubwira ati: "Genda, ntuhave. Arinjira, abwira se ati: "Nabonye umwe tuzojana." Araheza amubwira ati: "Muhamagare, kugira ngo menye ubwoko uwo arimwo, be n'uko yoba ari umuntu w'icizigirwa kujana nawe. 9 Nuko aramuhamagara, arinjira, hanyuma baramutsana. 10 Tobito na we amubwira ati: "Mwene wacu, unyumviriza umuryango n'umuryango uwuhe? 11Ni nde yabariye ati: "Mbega urondera umuryango canke umuryango, canke umucangero wo kujana n'umuhungu wawe?" Tobito rero aramwishura ati: "Ndamenye, muvukanyi, wa muvukanyi, w'umutima wawe n'izina ryawe." 12 Maze avuga ati: "Ndi Azariya+ mwene Ananiya ahambaye, n'uwa bene wanyu+. 13 Maze Tobito avuga ati: "Urahawe ikaze, muvukanyi+ Ntuze umfashe ishavu, kuko natanguye kubaza umuryango wawe n'abo mu rugo rwawe. Nkako, uri mwene data, w'inkorane n'ivyimburwa vyiza; kuko nzi Ananiya na Yonata, bene Samuweya b'uwo musamariyakazi w'agahebuza, igihe twari tugiye i Yeruzalemu gusenga, tushikanira imfura n'ic'icumi c'ivyamwa. Benewacu ntibahenzwe n'ikosa ry'abavukanyi bacu, ni muvyaranje, mwame mufise umutima rugabo. 14 Mugabo mumbwira muti: 'Nzoguha impera iyihe?' Mbega, mbega, woba ufise ico utegerezwa gukora ku musi umwe, nk'uko vyari bikenewe ku mwananje? 15 Egome, niwagaruka utekanye+ nzokwongerako impembo yawe+. 16 Nuko baranezerwa rwose. Araheza abarira Tobiya ati: "Tegura urugendo rwawe, Imana ibarungikire urugendo rwiza." Umwana wiwe amaze gutegura vyose urugendo, se wiwe yaciye avuga ati: "Genda uri kumwe n'uyu muntu, Imana iba mw'ijuru, ibandanye urugendo rwawe, kandi umumarayika w'Imana aragukomeza." Baraheza baragenda bompi, n'imbwa y'uwo musore yari kumwe na bo. 17 Mugabo Ana nyina wiwe ararira, maze abwira Tobito ati: "Ni kuki warungitse umwana wacu+? Mbega, si inkoni y'ukuboko kwacu, ngo y'ukuja imbere yacu no hanze? 18 Ntureke umwina+, ngo wongere amahera ku mahera+, mugabo bimere nk'uko vyanse ku vy'umwana wacu+. 19Kuko ari vyo Umukama yaduhaye ngo turonke ubuzima budukwiye. 20 Maze Amubwira ati: "Ntutinye, mwene wacu+ Azogaruka mu mutekano+ kandi amaso yawe azomubona+. 21 Kuko umumarayika mwiza azomuzigama+, urugendo rwiwe na rwo ruzororanirwa+, kandi azogaruka atekanye+. 22 Maze atangura kurira.
1Bagenda ku mugoroba, baja ku ruzi Tigiri, barahashikayo. 2 Nya musore amanutse kwiyuhagira, ifi itangura kunyika mu ruzi, kandi yari kumwaturira+. 3 Maze nya mumarayika amubwira ati: 'Tora iyo fi.' Wa musore aca afata iyo fi, arawushira kw'isi. 4 Uwo mumarayika avuga ati: "Wugurure ifi, utore umutima n'umushaha n'igitereko, uvyishire mu mutekano+. 5 Nya musore akora nk'uko umumarayika yamutegetse+. Bahejeje kuzimiza ifi, barazirya; maze bompi baraja mu nzira, gushika aho yegera Ecbatane. 6 Nya musore abwira nya mumarayika+ umuvukanyi Azariya ati: "Umutima n'umujumpu n'umujumpu n'igitsi c'ifi bibonekera ku ki? 7 Maze amubwira ati: "Nimukora ku mutima no mu mpwemu y'umuyabaga+, nimba hari umwansi canke impwemu mbi, dutegerezwa gutsitara imbere y'umuntu canke ku mugore+, kandi ibirori ntibizoba bikiriho.' 8 Ku bijanye n'ikiyaya c'i gallo, ni vyiza kurobanurwa umuntu afise ibara ry'umweru mu maso yiwe, kandi azokira+. 9 Kandi igihe bari hafi y'i Rage+, 10 Nya mumarayika abwira wa musore, ati: "Muvukanyi, tuzobana na Raguweli+ mwene wanyu+ ari we mushikawe+. Sara yari afise umukobwa umwe w'ikinege yitwa Sara. Nzomuganiriza, kugira ngo ahabwe umugore. 11 Kuko ari wewe ukora ukuryo kwiwe+,Ukubona gusa mu buryo bw'ubuntu bwiwe+. 12 Kandi uwo mukenyezi ni umusukukazi+ akaba n'inkerebutsi+; ubu rero nimunyumvirize, nanje mbwire se+. Kandi ni twagaruka avuye i Rage, tuzokwigina uwo mubano, kuko nzi neza yuko Ragweli adashobora kumwabirana n'uwundi, nk'uko itegeko rya Musa rivyemezwa, ariko azogirwa n'icaha c'urupfu, kuko uburenganzira bw'intoranwa buzoba kuriwe kuruta ubw'abandi bose. 13 Maze nya musore yishura nya mumarayika+ ati: "Numvise+ Azariya mwene wabo, yuko uwo musukukazi yahawe abagabo indwi, bose bapfiriye mu cumba c'ubugeni+. 14Kandi ubu ndi umwana w'ikinege wa data, kandi ndatinya, kugira ngo ntaje kuri we, nopfa nk'abandi ba mbere; kuko impwemu mbi imukunda, ata n'umubiri imugirira nabi, atari iza kuri we. 11Ni co gituma ngira ubwoba, kugira ngo sinpfe, no kuzana ubuzima bwa dawe na mawe ku bwanje mu kuzimu ndi mu mubabaro mwinshi, kuko ata wundi mwana bafise wo kubahamba. 15 Maze nya mumarayika amubwira ati: "Mbega ntimwibuka amabwirizwa+ so yaguhaye, kugira ngo uzobira umugore w'ubuntu bwawe? Tega ugutwi, mugenzanje; Uzohabwa umugore wiwe, Ntuzokwire mu nda y'umutima w'abapfumu. Muri iryo joro nyene, muzokwubakana. 16 Kandi niwashika mu cumba c'ubugeni, uze utore umunyota w'iminyota+, ubishireko bimwe mu mutima no mu muhogo w'iyo fi, kandi uze ubihingurire umwotsi+. 17 Vyongeye, Shetani azoyumviriza, ahunge, ntazokwongera kuza kuri we+, mugabo niwaza kuri we, uhaguruke, usenge Imana y'inyembabazi izokubagirira imbabazi, izobakiza+; n'ntutinye+, kuko yagenywe kuri wewe kuva mu ntango+. Uzomuzigama, na we azojana nawe. Nibaza ko azovyara abana. Tobiya ngo yumve ivyo bintu, aramukunda, umutima wiwe na wo ukaba wamwifatanya na we. IKIGABANE CA 7 1Bashitse i Ecbatane, bashika ku nzu ya Rauweli, Sarayi arabasanganira; bamaze kumuramutsa, abashikana mu nzu.
2 Maze Raguweli abwira Edna umugore wiwe ati: "Ese ingene uyu musore yavyaye Tobi+! 3 Maze Raguweli arababaza ati: "Mbega, muri bene wacu ryari?" Na bo bati: "Turi abo mu bana ba Nefutali, abo i Ninewe bari imbohe." 4 Maze ababwira ati: "Mbega, urazi Tobito+ incuti yacu+? Na bo bati: "Turamuzi." Yaciye amwishura ati: "Yoba agira amagara meza? 5 Maze bavuga bati: "Ni muzima kandi ameze neza; Tobiya na we avuga ati: 'Ni we data.' 6 Maze Raguweli arasimba, aramusoma, ararira+ 7 Mugabo umuhezagira, amubwira ati: "Uri Umwana w'umuntu w'intungane kandi w'intungane+. Ariko yumvise ko Tobito yari impumyi, yumva ababara cane, ararira. 8 Muri ubwo buryo nyene, Edina umugore wiwe n'umukobwa wiwe Sarayi bararira. Baraheza rero bakanezerwa; Bamaze kwica impfizi y'intama y'umukuku, bashira ku meza inyama. Maze Tobiya abwira Rafaheli mwene Azariya ati: "Ni muvuge ivyo mwahora muvuga mu nzira, muce murungika iki gikorwa. 9 Nuko avugana na Raguweli+ maze Rauweli abwira Tobiya ati: "Nimurye, munywe, muhimbarwe+. 10 Kuko bihuye n'uko worongora umukobwa wanje+, mugabo nzokwumenyesha ukuri+. 11 Umukobwa wanje nahaye umukobwa wanje kurongorwa n'abagabo indwi+ bapfuye muri iryo joro+ baza kuri we, kuko ubu ari ho bahiriwe+. Tobiya na we avuga ati: "Nta co nzorya hano, kugeza aho ndiko ndarahira uwundi." 12 Maze Rauweli avuga ati: "Nimumujane rero nk'uko roraniwe+, kuko uri muvyarawe+, na we akaba ari uwawe+, kandi Imana y'imbabazi iguha intsinzi nziza muri vyose+ muri vyose. 13Aca ahamagara umukobwa wiwe Sarayi, hanyuma aza kwa se, amufata ukuboko, amujana ku mugore tobi, amubwira ati: "Ng'uyu uyu mugore ukurikira itegeko rya Musa, umujane kwa se. Araheza arabahezagira, 14 Maze ahamagara umugore wiwe Edina, atora impapuro, hanyuma yandika ikicurarangisho c'amasezerano+, araryandikako ikidodo+. 15 Maze batangura kurya. 16 Raguweli amaze guhamagara umugore wiwe Edna, amubwira ati: "Mushikanje, tegura ikindi cumba, mujane na we mushikanje. 17 Maze abigenza uko yari yamubujije, amuzanira se wiwe mirongo itatu; ararira, akorora amosozi y'umukobwa wiwe, amubwira ati: 18 Nimuhoze umutima rugabo, mukobwa wanje+; Umukama w'ijuru n'isi n'aguhe umunezero nk'uyu mubabaro wawe: Uhumurize mwananje. IKIGABANE CA 8 1Bamaze kugona, bamuzanira Tobiya. 2 Mugabo igihe yariko aragenda, yibuka amajambo ya Rafaheli+, afata umunyota w'iminyota+, ashira umutima n'umujumpu w'ifi, maze atangura gukora umwotsi. 3Iyo mpwemu mbi imaze kumwosha, ahungira mu mihingo yose ya Misiri, umumarayika arakiboha. 4Bamaze kwugarana, Tobiya arahaguruka ava mu gitanda, avuga ati: "Mushikanje, haguruka, dusengere imana itugirira ikigongwe. 5 Maze tobi atangura kuvuga ati: "Urahezagirwe, ewe Mana ya ba sogokuruza bacu+,Kandi izina ryawe ryeranda+ ni ryo zina ryawe ryeranda kandi ry'ubuninahazwa gushika igihe kitagira urugero+. Ijuru niriguhezagire, n'ibiremwa vyawe vyose.
6 Wahinduye Adamu, ukamuha umugore wiwe Eva ngo arondere umufasha, agumeyo; muri bo haje abantu, wavuze uti: 'Si vyiza ko umuntu aguma ari wenyene+. Tumuhe imfashanyo nk'iyo nyene ubwayo. 7 None rero, ewe Yehova, sintora uwu mushikanje ngo agume acipfuza, ahubwo ndafatana ukugororoka+. 8 Mugabo amubwira ati: "Amen." 9 Nuko muri iryo joro bararyama. Raguweli aca arahaguruka, aragenda, amugira imva. 10 Ndavuga nti: 'Na we nyene sinzopfa.' 11 Mugabo igihe Raguweli yinjira mu nzu yiwe, 12Abarira umugore wiwe Edina. Nimurungike umwe mu basukukazi, na we arabe ko ari muzima: nimba atari we, tuzomuhamba, kandi nta n'umwe ubizi. 13 Nya musuku atangura kwugurura umuryango, arinjira, asanga bompi basinziriye. 14 Arasohoka, ababwira ko ari muzima. 15 Maze Raguweli ashemeza Imana, avuga ati: "Ewe Mana, urabereye gushemezwa n'ishemezo ryose rityoroye kandi ryeranda+. Ni co gituma aberanda bawe baguhayagiza n'ibiremwa vyawe vyose, Abamarayika b'imana n'abatoranijwe bose nibigushemeze ibihe bitazoshira. 16 Utegerezwa gushemezwa+,Kuko wanshimishije+. Ivyo si vyo natumye niyumvira; Ariko wadukoreye ibihwanye n'imbabazi zawe nyinshi. 17 Utegerezwa gushemezwa kubera ko wagiriye imbabazi abana babiri+ b'ikinege ba ba sekuruza babo+; ubahe imbabazi+ ewe Yehova, kandi urangize ubuzima bwabo mu munezero n'imbabazi+. 18 Maze Raguweli ahenda abasuku biwe ngo buzure imva+. 19 Kandi yaguma ahimbaza umusi mukuru w'ubugeni imisi cumi n'ine+. 20 Kuko imbere y'uko imisi y'ubugeni ihera, Raweli yari yaramumenyesheje biciye ku ndahiro, yuko adakwiye kugenda gushika imisi cumi n'ine y'ubugeni igahera+. 21 Maze aze atore ica kabiri c'ibintu vyiwe, agende mu mutekano kuri se+; Igihe twe n'umugore wanje tuzoba tukiri bazima. IKIGABANE CA 9 1 Tobiya ahamagara Rafaheli, amubwira ati: 2Arariya mwene wacu, ujane umusuku n'ingamiya zibiri, ugende i Ragesi w'Abamedi i Gabayeli, ujane ayo mahera, mumujane ku bugeni. 3 Kuko Raguweli yararahiye ko ntazovayo+. 4 Mugabo data azoharura imisi+; Niwamara igihe kirekire, azokwicuza cane. 5 Nuko Rafaheli arasohoka, ajana na Gabayeli, atangura kumwanditseko ibiganza+; ni we yazana imifuko y'ikidodo, ayimuha. 6 Nuko mu gitondo ca kare, barasohoka, bashika ku nzimano y'ubugeni+; Maze Tobiya ahezagira umugore wiwe+. IKIGABANE CA 10 1 Tobiti se wiwe atangura guharura imisi yose, kandi imisi y'urugendo yarangiye, ntiyashika. 2 Tobito aca avuga ati: "Mbega barabohowe? Canke Gabayeli yarapfuye, kandi nta muntu n'umwe yomuha amahera? 3 Aricuza cane. 4 Umugore wiwe amubwira ati: "Umuhungu wanje yarapfuye, abona aramara igihe kirekire+ arindiriye. atangura kumwumviriza, aravuga ati: 5 Ubu rero, mwananje, nta co nitwararitse, kuko narakuretse uja, umuco w'amaso yanje+.
6 Uwo Tobiti yavuze ati: "Gumya amahoro yawe, ntihagire ico utwara, kuko ari mu mutekano+. 7 Mugabo we avuga ati: "Gumya amahoro yawe, ntumpende+; Umwana wanje yari yapfuye. Na we nyene arasohoka buri musi, aja mu nzira bagiyemwo, ata nyama yariye ku murango, amajoro yose, amajoro yose yo kugobera tobi umuhungu wiwe Tobiya, gushitsa aho imisi cumi n'ine y'ubugeni ihera, ivyo Raguweli yari yararahiye. Tobi asubira kubwira Raguweli ati: "Gende, kuko dawe na mama batakimbona." 8 Mugabo sebukwe yamubwiye ati: 'Taruri ari kumwe nanje, nzorungika kuri so,' na bo bazokwibwira ingene ibintu bijana nawe.' 9 Tobiya yaciye avuga ati: "Oya; Reka ngende kwa data. 10 Maze Raguweli ahaguruka, amuha Sara umugore wiwe n'ica kabiri c'ibintu vyiwe, abasuku biwe n'inka n'amahera+. 11 Maze arabahezagira, arabatumako, avuga ati: "Imana yo mw'ijuru ibahaye urugendo ruroranirwa, bana banje+. 12 Maze abwira umukobwa wiwe ati: "Tera iteka so na nyoko kw'itegeko, iryo ubu ni abavyeyi bawe+, kugira ngo numve amakuru meza kuri wewe+. Maze aramusoma. Edina na we abarira Tobiya ati: "Umukama nyen'ijuru nzokugarukane, mugenzanje nkunda cane, n'uduhe kubona abana bawe b'umukobwa wanje Sarayi imbere y'uko bapfa, kugira ngo nezereze imbere y'Umukama: ehe nshize umukobwa wanje w'umwizero udasanzwe. Hehehe, ntar dicoba ya? IKIGABANE CA 11 1 Inyuma y'ivyo, Tobiya abandanya urugendo rwiwe+, ahimbaza Imana ko yamuhaye urugendo ruroranirwa+, ahezagira Raguweli+ n'umugore wiwe, maze babandanya urugendo rwiwe gushika bakwegereye I Ninewe+. 2 Maze Rafayeli abwira Tobiya ati: "Urazi ga mwene wacu, ingene waretse so+: 3 Ingo twiyagire imbere y'umugore wawe+,Kandi dutegure inzu+. 4 Maze ushire mu minwe ikiganza ca ca kiganza ca ca kifi+. Baca baragenda, imbwa iragenda ibakurikira. 5 Nuko Ana yicara ahanze amaso umwana wiwe. 6 Mugabo igihe yariko aragaruka, abwira se ati: "Ng'uyu umwana wawe n'umugabo yajanye na we." 7 Maze Rafayeli avuga ati: "Ndazi tobi+, ko so azomuhumura amaso+. 8 Ku bw'ivyo, nusige amavuta ku maso yiwe+ n'igisoyi+, kandi uzoruhurirwako+, kandi amenyo azogwa,na we azokwibonera+. 9 Ana ariruka, yikubita kw'izosi ry'umuhungu wiwe, amubwira ati: "Ndakubonye, mwananje, kuva ubu ndanezerewe no gupfa." Barira bompi. 10 Tobiti na we nyene atangura kuja imbere y'umuryango, aratsitara+; mugabo umuhungu wiwe ariruka aramuhunga+. 11 Maze afata se+, ahagarara ku tuntu ku maso ya ba se, avuga ati: "Dawe, icizigiro ciza+. 12 Amaso yiwe atangura gufyorora+, 13 Ibara ry'umweru rikoroka kure y'imfuruka z'amaso yiwe; abonye umwana wiwe, yikubita ku ijosi+. 14 Na we ararira, avuga ati: "Ewe Mana, hahezagirwe, kandi izina ryawe rirahezagirwe gushika igihe kitagira urugero+. Hahiriwe abamarayika bayo bose. 15 Kuko warancumuyeko+ ukamfitiye impuhwe+; kuko ehe mbona Tobi umwana wanje+. Umuhungu wiwe na we aranezerwa, abibwira se ibintu bikomeye vyamushikiye mu bumedi. 16 Tobiti arasohoka ngo ahure n'umukobwa wiwe+ ari kw'irembo rya Ninewe, arishima kandi ashemeza Imana;
kandi abamubonye baguma batangazwa n'uko yamubonye abibonye+. 17 Mugabo Tobiya akengurukira imbere yabo+, kuko Imana yari yamugiriye imbabazi+. Amaze gushika i Sarayi umukobwa wiwe, aramuhezagira ati: "Urahawe ikaze mwananje, Imana iduhezagire, yagushikanyeko, ihezagirwe so na nyoko." Bene wabo bose bari i Ninewe baranezerwa. 18 Maze Achiakari+ na Nasba umuhungu wa mwene wabo baraza+, 19 Kandi ubugeni bwa Tobiya bwamara imisi indwi, bugumane n'umunezero mwinshi+. IKIGABANE CA 12 1 Maze Tobi ahamagara tobi+ umuhungu wiwe, amubwira ati: "Mwananje, raba ingene uwo muntu afise impembo yiwe, yajanye nawe, kandi utegerezwa kumuha n'ibindi+. 2 Maze Tobiya amubwira ati: "Dawe, si bibi kuri jewe kumuha ica kabiri c'ivyo nazanye+. 3 Kuko yarongeye kunzanira amahoro+, atunga umugore wanje wose+, anzanira amahera, kandi nawe nyene aragukiza+. 4 Nuko wa mutama avuga ati: "Ni ivy'ukuri kuri we." 5 Nuko ahamagara nya mumarayika, amubwira ati: "Tora ica kabiri c'ivyo wazanye, ugende mu mutekano+. 6 Araheza abajana bompi, ababwira ati: "Nimuhezagire Imana muhimbaze+ kandi muhimbaze+, muhimbaze+, muhimbaze+ ivyo yabagiriye mu maso y'abazima bose+. Ni vyiza gushemeza Imana, no gushira hejuru izina ryayo, n'icubahiro ni uguhayagiza ibikorwa vy'Imana. Ni co gituma bitazomubuza kumushemeza. 7 Ni vyiza kugumiza ibanga ry'umwami+, mugabo ni iteka guhishura ibikorwa vy'Imana+. Ukore iciza, ikibi na co ntikigukorako. 8Isengesho ni ryiza mu kwisonzesha no mu bugororotsi. Bakeyi mu bugororotsi baruta kure n'ukugabitanya+. Ni vyiza gutanga ibishobisho biruta kuvyimba inzahabu. 9 Kuko abarovyi ari bo bazokiza urupfu+,Kandi bazokuraho igicumuro cose+. Abazokwifata nk'abagororotsi n'abagororotsi bazokwuzura ubuzima. 10Ariko abo, icaha ni abansi b'ubuzima bwabo bwite. 11 Nta kintu na kimwe nzokigumizako+. Kuko navuze nti ntivyari vyiza kugumiza ibanga ry'umwami, ariko ni ivy'agaciro guhishura ibikorwa vy'Imana. 12 Ku bw'ivyo, igihe usenga+ na Sarayi umukobwa wawe kw'itegeko, naratanguye kwibuka amasengesho yawe imbere ya Wa Mweranda+; kandi igihe wahamba abapfuye, nari kumwe nawe+. 13 Kandi igihe utatevye guhaguruka ngo uhebe imfungurwa zawe zo ku mugoroba, kugira ngo uje kwitwikira abapfuye, igikorwa cawe ciza ntiwanyegejwe+; mugabo nari kumwe nawe+. 14 Ubu Rero Imana yandungitse ngo nkize+, na Sarayi umukobwa wawe+. 15 Jewe ndi Rafaheli+ umwe wo muri ba bamarayika indwi beranda+ bashikiriza amasengesho y'aberanda+ kandi binjire no gusohoka imbere y'ubuninahazwa bwa Wa Mweranda+. 16 Maze bompi bahagarika umutima, bagwa mu maso habo, kuko batekewe n'ubwoba+. 17 Mugabo ababwira ati: "Ntutinye, kuko bizogugendera neza+. Ni co gituma imana ishimagizwa. 18Kuko ata n'umwe yagiriwe ubutoni nanje, ariko nzanywe no kugomba kw'Imana yacu. nimumushemeze imyaka yose, 19No misi yose narakubonekeye, Mugabo sinarya, sinanywa, mugabo mwarabonye iyerekwa.
20 Ubu rero, nimukengurukire Imana, kuko nduga kuri we uwantumye. Rungika Rungika Ibintu vyose vyakozwe mu gitabu. 21 Mugabo aho bavyutse, ntibasubira kumubona+. 22 Maze batangura kwitura ibikorwa bihambaye kandi vy'agatangaza vy'Imana+, n'ingene umumarayika wa Yehova yari yarababonekeye+. IKIGABANE CA 13 1 Tobiti yanditse isengesho ry'umunezero, avuga ati: "Hahezagirwe Imana iriho ibihe bitazoshira+, kandi ubwami bwayo buhezagirwe+. 2 Kuko arondera, akagirira imbabazi+.Amanuka aja mu kuzimu+,Akongera akazuka+;Kandi nta n'umwe ashobora kuvyakira ukuboko kwiwe+. 3Mumubiturire mu maso y'abanyamahanga, yemwe bene Israyeli, kuko yadusanzazanije muri bo. 4 Aho ni ho hamenyesha ubukuru bwiwe+, kandi akayishemeza imbere y'abazima bose+, kuko ari Umukama wacu+, kandi ni we Mana Data wa twese ibihe bitazoshira+. 5 Kandi azoturondera kubera amakosa yacu+, kandi azokwongera kumugirira imbabazi+, kandi azotukoraniriza hamwe adukuye mu mahanga yose yadusanzaza+. 6 Niwamuhindukirira n'umutima wawe wose+, n'umuzirikanyi wawe wose+, ukaba ugororotse imbere yiwe+, ni ho azoguhindukirako+, kandi ntazoguhisha mu maso hiwe+. Ni murabe rero ico azobagirira, mumuvyaze mu kanwa kawe kose, mushemeze Umukama nyen'ububasha, mushemeze Umwami yamaho. Mu gihugu c'imbohe zanje, ndamushemeza+,Kandi nzotangaza ubukuru bwiwe n'ihanga ry'igicumuro+. Yemwe bacumuzi, muhindukirire ubutungane imbere yiwe; ni nde yoshobora kubamenyesha ko azokwakira, akagirirwa ikigongwe? 7 Nzoshira hejuru Imana yanje+,Kandi umutima wanje uzoshemeza Umwami wo mw'ijuru+,Kandi uzonezerwa kubera ubukuru bwiwe+. 8 Abantu bose nibavuge+,Kandi bose bamushemeza ku bw'ubugororotsi bwiwe+. 9 Ewe Yeruzalemu, igisagara ceranda+,Azogusubura ku bikorwa vy'abana bawe+, kandi ntazokwongera kukugirira imbabazi abana b'abagororotsi+. 10 Nimushemeze Yehova+, kuko ari mwiza+; kandi nimushemeze Umwami yamaho+, kugira ngo ihema ryiwe ryubakemwo umunezero+ muri wewe+ kandi anezereze muri wewe abagizwe imbohe n'urukundo ibihe bidahera+. 11 Amahanga menshi azoza koko avuye kure ashike kw'izina rya Yehova Imana, azogira n'ingabirano mu minwe yabo+, mbere n'ingabirano umwami nyen'ijuru+. Amayaruka yose azogushemeza n'umunezero mwinshi+. 12 Hahiriwe abakwanka bose+,Kandi abagukunda bose bazokwihezagira gushika igihe kitagira urugero+. 13 Munezerwe muhimbarwe+ muhimbarwe+ abana b'abagororotsi+; kuko bazokoranira hamwe+, kandi bazohezagira Yehova w'abagororotsi+. 14 Hahiriwe abagukunda+, kuko bazonezerwa mu mahoro yawe+.Hahiriwe iwasho ryawe ryose kubera icourse zawe zose+. Kuko bazokwigina, aho babonye ubuninahazwa bwawe bwose, bazokwigina imyaka yose. 15 Umutima wanje nuhezagire Imana Umwami ahambaye+. 16 Kuko Yeruzalemu izokwubakwa n'iminara n'amabuye y'agaciro+, n'amabuye y'agaciro+; ibihome vyawe n'iminara yawe n'iminara yawe n'inzahabu ityoroye+. 17 Amabarabara y'i Yeruzalemu azoshirwa mu ngata n'iy'ido n'ido n'amabuye y'i Ofiri+.
18 Kandi amabarabara yiwe yose azovuga+, Aleluya+ Bazomushemeza bavuga bati: "Hahezagirwe Imana yamyeho ibihe vyose." IKIGABANE CA 14 1Nuko Toti arangiza gushemeza Imana. 2 Kandi yari afise imyaka mirongo umunani na mirongo itanu igihe yatakaza amaso yiwe, ico kikaba cari casubijwe inyuma y'imyaka umunani+ hanyuma atanga ibimeme+; hanyuma atangura kwagura ugutinya Yehova Imana+, aramushemeza+. 3 Amaze gushika mu zabukuru, ahamagara umuhungu wiwe n'abana b'umuhungu wiwe, amubwira ati: "Mwana wanje, jana abana bawe+. Kuko ehe ndi mu zabukuru kandi niteguriye kuva muri ubu buzima. 4 Genda mu media+ mwananje, kuko ni ukuri ndemera ivyo Yona umuhanuzi yavugiye i Ninewe, yuko bizoba vyasenyuwe+. Amahoro ategerezwa kuba mu bihe vya kera; Bene wacu bazokwisanzaza kw'isi bavuye muri ico gihugu ciza, Yeruzalemu na yo izocika umusaka, inzu y'Imana izoturirwa, igume icika umusaka, kandi izoba umusaka mu gihe cashinzwe. 5 Kandi yuko Imana izosubira kubagirira imbabazi+, ikongera isubire kubagarukane mu gihugu+, aho bazokwubaka urusengero+ mugabo ntibameze nk'aba mbere, gushika igihe c'ico gihe kishitse+. Inyuma y'ivyo, bazogaruka bavuye ahantu hose bari bagizwe imbohe, bakubaka Yeruzalemu mu buninahazwa, kandi ingoro y'Imana izokwubakirwamwo gushika igihe kitagira urugero, nk'uko abahanuzi bavyivugiye. 6 Kandi amahanga yose azohindukira atinye+ Yehova Imana y'ukuri+, kandi azohambe ibigirwamana vyabo+. 7 Ni ko amahanga yose azoshemeza Yehova+,Abantu biwe na bo bazokwaturira Imana+,Kandi Yehova azoshira hejuru abantu biwe+. Kandi abo bose bakunda Umukama Imana mu kuri no mu butungane bazonezerwa, bagirire ikigongwe benewacu. 8 None rero, ga mwananje, va i Niniva, kuko ivyo bintu umuhanuzi Yona yavugiyeko bizoshika ata kabuza+. 9 Mugabo uze uzigama itegeko n'amabwirizwa+, vyongeye wiyagire imbabazi+ n'umugororotsi+, kugira ngo rigushirwe+. 10 Maze unyimbane mu buryo bubereye+, na nyoko wawe hamwe nanje+. Ntakiri i Ninewe. Mwananje, ibuka ingene Aman yavyaye Achiacharo yamuduganye, ingene yamukuye mu muco, ingene yamukuye mu mwiza, n'ingene yasubira kumuha impera; yamara Achiakari yarakijijwe, mugabo uwundi yari afise impembo yiwe; kuko yamanutse mu mwiza. Imana iraheza iramurekura, iraheza iramurekura, iramuhitana, ariko Aman na we agwa mu mutego arapfa. 11 Ubu rero ga mwananje, raba ivyo abarovyi bakora+ be n'ingene ubugororotsi burokora+. Ahejeje kuvuga ivyo, aheba nya mupfumu ku buriri, afise imyaka ijana n'umunani na mirongo itanu. Araheza aramuhamba mu buninahazwa, 12 Ana nyina wiwe amaze gupfa, amuhamba hamwe na se+. Ariko Tobi ajana n'umugore wiwe n'abana biwe i Ecbatane kwa se WiweLili. 13 Aho yatamajwe n'icubahiro+, hanyuma ahamba se na nyina mu buryo bw'iteka+, aragwa ibintu vyabo+ be n'ivya se Tobibi+. 14 Maze apfa i Ecbatane mu Bumedi+ afise imyaka ijana na mirongo ibiri. 15 Mugabo imbere y'uko apfa, yarumvise ibijanye n'ugutikizwa kwa Ninewe+, irya nabukodonosori na Asuwerusi+; kandi imbere y'urupfu rwiwe yaranezererwa Ninewe+.