

IbaruwayaAristeas
INTANGIRIRO
MuibaruwayaAristeas,imwemunyandikozizwicyane kandizakerazavumbuwemuriikicyegeranyo,twavuye kurecyanekuriAdamunaEva,kurecyaney’umwuzure. Iyinyandikoigaragazauburyoabantubakomeyebabayeho muburyobutangaje,bwasubijeIsi,hamwen’amahanga akomeyeabahomuburyobw’icyubahiron’ubwiza.
Uzasomahanoiby'umwanditsiwambereukomeye w'ibitabo-PtolemyPhiladelphus.Arifuzagukusanyamu isomeroryeiAlexandrie"ibitabobyosebyokuisi" Amaherezomuishyakaryeryokubonaigitabokimwe gikomeye-Amategekoy'Abayahudi-yagurishijeabantu 100000bafashwebunyagokugirangoahabweicyogitabo Ikigishoborakubaaricyogicirokininicyanecyigeze gitangwakugitabokimwe.Gitangaimpamvuidasanzwe y'iherezory'ifungwarikomeye
Ibyabayemuriiyinkurubyabayehomugihecy'ubuzima bw'UmwamikaziArsinoeuzwicyane,wapfuyemu270 mbereyaYesu.Itarikinyayoy'iyinkuruntiramenyekana neza.
Ibisobanurobirambuyekubuzimabw'ibwami,ibiganiroku bibazoby'imiberehoy'abaturagebyomuriicyogiheni ibintubishishikajekandibisobanutsenezaNiibintu bidasanzwemuriikigihekubonaumwamin'abashyitsibe bakinaibibazon'ibisubizomugihecy'ibiroribyabo
Imitererey'ikigikorwagikururaabantuniiyiikurikira: 1KweguriraigitaboPhilocrates 2Igikorwacy'ibanze:
(a)Icyifuzocy'Umukoziw'Isomerocyokubohora Abayahudibaribafashwebunyagokugirangobabone igitabo
(b)Kwibohora.
(c)IbaruwayaPhiladelphusyandikiyeEleazari (d)Igisubizo
(e)Amazinayakomiteyashyizwehokugirangoihindure igitabo
3.Ibisobanuroby'impanoz'umwami: (a)Ameza(ashoborakubaariyomezacyanekurusha ayandiyoseyigezegukorwa) (b)Indiitanga.
4IbisobanurobyaYerusalemu (a)Urusengero(n'uburyobwogukoraamazi) (b)Umuhango.
(c)Ikigocy'ingabo (d)Umujyi (e)Icyaro.
5GusezerakwaEleazari
6IbisobanurobyaEleazarikumategeko(ubuniubwenge bwimbitse).
7Kwakiraabashyitsi
8Ifungurory'umunsimukuru(ibibazo72n'ibisubizo)
9.Ubuhinduzibw'Igitabo.
IGICECYA1
Mugihecy'ubunyagebw'AbayahudimuMisiri,Ptolemy Philadelphusyigaragajenk'umwanditsiwambereukomeye w'ibitaboYifuzakoibitabobyosebyokuisibibamu isomerorye;kugirangoagerekuMategekoyaMose, atangagucuruzaabantu100000bajyanywemuriuwo murimoavugaati:"Niinyunguntorwose!"
1Kuberakonakusanyijeinyandikozokuzirikanaamateka yanjyey’uruzindukorwanjyekwaEleazariUmutambyi Mukuruw’Abayahudi,kandikuberakowowe,Philocrates, kukoudatakazaumwanyawokunyibutsa,wabishyizemu mwanyamwizanyumayokubonainkuruy’impamvu n’integoy’ubutumwabwanjye,nageragejekukwerekaneza icyokibazo,kukombonakoufiteurukundorusanzwerwo kwiga,imicoikomeyecyaneumuntuafite-guhora agerageza'kongeraubumenyin’ibyoyize'hababinyuze mukwigaamatekacyangwamukwitabiraibyobikorwa ubwabyo.
2Nimuriubwoburyo,binyuzemugufataibintubyiza cyane,rohoikomeramubuziranenge,kandiimaze gushyirahointegoyayokukubahaImana,integonziza kurushaizindizose,ikoreshaibink'ubuyobozibwayo butagirainengebityoikabonaintegoihamye
3Kwiyeguriraubumenyibw’idininibyobyatumyenjya muriambasadekumugabonavuze,wariuhabwa icyubahirogikomeyen’abaturagebendetsen’abandi,haba kubw’imicoyemyizan’icyubahirocye,kandiyariafite inyandikozifiteagacirogakomeyekuBayahudibomu gihugucyenomumahangakugirangobasobanure amategekoy’Imana,kukoamategekoyaboyanditseku mpuz’uruhumunyugutiz’Abayahudi
4Hanyumaiyiambasadenayitangiyenshishikaye,mbere namberembonyeumwanyawokwingingaumwamimu izinary’AbayahudibaribarajyanywemuMisiribavanywe iYudayanasew’umwami,ubwoyabonagauyumujyibwa mbereakigaruriraigihugucyaMisiri.
5Birakwiyekonkumenyeshaiyinkuru,kukonemezako wowe,hamwen’imyitwarireyawekubweranda n’impuhweufitiyeabantubabahobakurikizaamategeko yera,uzarushahokumvainkurunteganyagutangaza,kuko woweubwaweuherutsekuzaahoturiuturutsekukirwa kandiukabaushishikajwenokumvaibintubyosebishaka kubakaubugingo
6Hariigihenamberenabwo,noherejeinyandikoy'ibintu natekerejekobikwiyekuvugwakubwokobw'Abayahudi,inyandikonakuyekubatambyibakurub'abahangacyane bomugihugucyaEgiputa.
7Kuberakomushishikajwecyanenokubonaubumenyi bw'ibintubishoborakugiriraakamaroubwenge,numvaari ngombwakubagezahoamakuruyosemubushobozi bwanjye.
8Nagombyekumvainshinganoimwekuribosebafite umutimaumwearikondabyumvacyanecyanekurimwe kukomufiteibyifuzobyizacyane,kandikuberakomutari abavandimwebanjyegusamumico,mumaraso,ahubwo muriumwenanjyemugushakaibyiza.
9Kukoibyishimobivamurizahabucyangwaikindikintu icyoaricyocyosegihabwaagaciron'ubwengebuke ntabwobitangainyungunk'iyogukurikiranaumuco n'inyigishodukoreshamukuwubungabunga
10Arikokugirangontazabarushyan'intangirirondende cyane,ndahitankomezakungingonyamukuruy'inkuru yanjye
11DemetiriyowaPhalerum,perezidaw’isomero ry’umwami,yahaweamafarangamenshicyane,kugirango agerekuntsinzizosezokuisi,ukoashoboyekose
12Akoreshejeuburyobwokuguranokwandika,yashyize mubikorwaibyoumwamiyariagambiriyebyose.
13Igihekimweubwonarimpariyabajijweati“Hari ibitaboibihumbibingahemuisomero?”Arasubizaati “Mwami,nanjyenzashyirahoimihatimugihecyavuba kugirangon'ibindibisigayebigerekubantuibihumbi maganaatanu”Bambwiyekoamategekoy'Abayahudi akwiyekwandukurwakandiakwiyegushyirwamuisomero ryawe!”
14Umwamiaramusubizaati“Niikicyakubuzagukoraibi?” “Ibintubyosebikenewebyashyizwemumabokoyawe!”
15Demetiriyoaramusubizaati:'Bigombaguhindurwa, kukomugihugucy'Abayahudibakoreshainyuguti zidasanzwe(nk'ukoAbanyamisirinabobafiteinyuguti zidasanzwe)kandibavugaururimirudasanzwe' 16Bagombagukoreshaururimirw'Igisiriya,arikosiko bimeze;ururimirwaboruratandukanyecyane.'
17Umwamiamazegusobanukirwaibintubyose by’urubanza,ategekakobandikiraUmutambyiMukuru w’Umuyahudiibaruwakugirangoumugambiwe(wamaze gusobanurwa)urangire
18Ntekerezakoigihecyarikigezecyogushyiramu bikorwaicyifuzo,nakunzekugezakuriSosibiuswomuri TarentumnaAndreas,umukuruw’abarinzi,cyokubohora AbayahudibaribarajyanywemuBuyudanase w’umwamikukoubwoyakoreshagaamahirwe n’ubutwarimuguteraakarerekosekaCoele-Siriyana Foyinike,yagabagaigiterokukibazocyatsinze,mugihe cyoguteraubwobaigihugu,yatwayebamwemubanzibe abandiarabashyiramubucakara
19Umubarew'aboyakuyemugihugucy'Abayahudiajya muMisiriwariugerakubihumbiijana
20Muriaboyashyizeintwarokubagabob'intoreibihumbi mirongoitatu,abashyiramubirindiroby'ingabomuturere twakure
21(Kandimberey'icyogiheumubaremuniniw'Abayahudi baribarajemuMisiribarikumwen'Abaperesi,kandimu gihecyambereharin'abandiboherejwemuMisirigufasha Psammetichusmurugambarwerwokurwanyaumwami
w'AbanyetiyopiyaArikoabontibaribenshink'imfungwa PtolemymweneLagusyajyanye.)
22Nkukonabivuze,Ptolemyyatoranyijeabantubezamuri abo,abagabobarimubihebyizakandibazwihoubutwari, mazeabahaintwaro,arikoimbagay'abandibenshi,abari bakuzecyanecyangwabatocyanekuriiyontego,ndetse n'abagorenabo,yarabahinduyeabacakara,atariuko yashakagakubikorakubushakebwe,ahubwoyahatiwe n'abasirikarebebamusabagank'igihembocy'imirimo bakozemuntambara
23Nk’ukobyavuzwe,mazekubonaamahirweyokubona ibohorwaryabo,nabwiyeumwamiibibikurikira:'Ntitugire ibinyuranyokuburyotwemerakoibikorwabyacubibeshya kumagamboyacu'
24Kuberakoitegekotwifuzakorihindurwagusa,ahubwo noguhinduraariiry’ubwokobwosebw’Abayahudi,ni ikihekintutwashoborakubonakubw’intumwazacumu giheumubaremuniniwaboukirimubucakaramubwami bwawe?
25Mubutunganen'ubuntubwawe,ubohoreabarimu bubatabukabije,kukoukonakomejekugerageza kubigeraho,ImanayabahayeamategekoyaboniyoMana ikomezaubwamibwawe
26BasengaImanaimwe-Umwamin'Umuremyiw'Isi, nk'abandibantubose,nkukonatweubwacu,Mwami, nubwotuyitaamazinaatandukanye,nkaZeus1cyangwa Dis
27Irizinayaryihawenezacyanen'abakuramberebacuba mbere,kugirangorigaragazekoWe,binyuzemuriwe ibintubyosebihabwaubuzimakandibikabaho,ariwe ugombakugenderahoakaban'Umwamiw'IsiYose.
28Haabantuboseurugerorw'ubuntumukubohoraabari mububata'
29Nyumay'igihegito,ubwonasengagaImanacyanengo ishyireubwengebw'umwamikuburyoabajyanywemu bunyagebosebarekurwa-(kukoabantu,kukoariibiremwa by'Imana,barayoborwakandibayoborwanayo.
30Nukonsengakenshicyane,nasabyeUtegekaumutima kugirangoumwamiahabweibyonasabye
31Kukonarimfiteibyiringirobikomeyekukurokorwa kw'abantukukonarinizeyekoImanaizasohozaisengesho ryanjye
32Kukoiyoabantubafiteintegonzizabateganyaigikorwa runakamurwegorwogukiranukanogukoraibikorwa byiza,ImanaIshoborabyoseizanaimbaragazabo n'imigambiyabokukibazocyiza)-umwamiyazamuye umutwearandebaafiteisurayishimyearambazaati 'Utekerezakobazabaraibihumbibingahe?'
33Andreaswariuhagazehafiaho,aramusubizaati: 'Abantubarengagatoibihumbiijana'
34Umwamiaravugaati:“Niinyunguntorwose,Aristeyasi adusaba!”
35HanyumaSosibiusn'abandibariahobaravugabati 'Yego,arikobizabaariugushimiraubuntubwawekuba waratanzeuburenganzirakuriababantunk'igikorwacyo kwiyeguriraImanaisumbabyose'
36ImanaIshoborabyoseyaguhayeicyubahirogikomeye, irakurushaicyubahirobasogokuruzabawebose,kandi birakwiyekouyituraigitambocy'ishimwegikomeyecyane mububashabwawe.'
37Yishimiyecyaneizongingo,ategekakohongerwaho amafarangay’icungurwakumushaharaw’abasirikare,ko
burimucakaraagombaguhabwaamadarakima makumyabiri,kandikohatangwaitegekorusangekandiko hashyirwahoibitaboby’imfungwa
38Yagaragajeishyakarikomeyemuriuwomurimo,kuko Imanaariyoyariyarasohojeumugambiwacuwosekandi imuhatiragucunguraatariabaribajemuMisirin'ingaboza segusa,ahubwon'abaribajemberey'icyogihecyangwa baribarajyanywemubwaminyumayaho.
39Yamweretsekoamafarangay'incunguazarengaitalanto maganaane
40Ndatekerezakobizabaingirakamarogushyiramokopi y'iryotegeko,kukomuriububuryoubuntubw'umwami, wahaweububashan'Imanabwogukizaimbaga nyamwinshi,buzarushahokugaragaraneza
41Itegekory'umwamiryaririkurikira:'Abantubose bahozemungabozadatamuntambarayokurwanyaSiriya naFoyinikenomugiterocy'Abayahudibagafatwa n'Abayahudibajyanywehoiminyago,bakabagaruramu mujyiwaAlekizanderiyanomugihugucyaEgiputa cyangwabakabagurishaabandi-kandikimwen'imbohe zosezarimugihugucyacumberey'icyogihecyangwa izazanywehanonyuma-abantubosebafiteizombohe basabwakuzirekuraakokanya,bagahabwaamadarakima makumyabirikumuntuumwenk'ikiguzicy'ingurane'
42Abasirikarebazakiraayomafarangank'impano yongewekumushaharawabo,andibayahabwemububiko bw'umwami
43Dutekerezakobyaribinyuranyijen'ubushakebwadata kandibitaribikwiyekobahindurwaimbohekandiko kwangirikak'ubutakabwabonogutwaraAbayahudi bajyanwamuMisiribyariigikorwacy'ubupfubwa gisirikare
44Iminyagoyaguyekubasirikarebarikurugambaniyo yosebagombagakwigarurira.
45Gushyiraabantumubucakarabyongeyehobyari akarenganegakabije
46Kuberaiyompamvu,kuberakobyemeweko tumenyereyegutangaubutaberakubantubosecyanecyane abarenganyijwemuburyobw’ubucakara,kandikuberako duharaniragufatanyan’abantubosemuburyobuboneye dukurikijeibyoubutaberan’ubupfurabisaba,twategetse, tuvuzekubantub’Abayahudibarimumimerereiyoariyo yosey’ubucakaramugiceicyoaricyocyosecy’ubutegetsi bwacu,koababufitebazahabwaamafarangayagenwe kandibakabarekurakandikontamuntun’umweuzatinda gusohozainshinganoze.
47Muminsiitatunyumay’itangazwary’iritegeko, bagombagukoraurutonderw’abagaragubashyizweho kugirangobasohozeibyodushaka,kandibagahita basohoraabantub’imbohe
48Kukotubonakobizatugiriraakamaronokubibazo byacukoikibazokigombakurangira.
49Umuntuweseukundaashoboragutangaamakuruku muntuweseutumviyeitegeko,mugiheuwomuntu aramutseahamwen'icyahaazabaumucakarawe,ariko umutungoweuzashyirwamububikobw'ibwami
50Igiheitegekoryazanwagangorisomweumwamikugira ngoyemererwe,ryaririkubiyemoizindingingozoseuretse interuroivugango'imbohezosezarimugihugumbere y'icyogihecyangwaizazanywehanonyumayaho,'kandi mubutwaribwenomumutimawe,umwamiyashyizeho iyingingomazeategekakoamafarangaasabwakugirango
umuntuacungurweagombagushyirwamumaboko y'abashinzwekwishyuraingabon'abanyamabankib'ibwami, bityoikibazokirafatwaumwanzurokandiitegeko ryemezwamuminsiirindwi.
51Inkungayogucungurayageragakutalentazisaga maganaatandatunamirongoitandatu;kukoabanabenshi bonsagabarekurwagahamwenabanyina
52Ubwohavukagaikibazocyokumenyanibaamafaranga angananatalentamakumyabiriyagombagakwishyurwa kuriibyo,umwamiyategetsekobikorwa,bityoashyiramu bikorwaicyemezocyemuburyobwuzuye
IGICECYA2
Igaragazauburyoinyandikoz’ubutegetsizabikwaganeza cyane.ImiterereyaGuverinoma.Komiteigizwen’abantu batandatuyashyizwehokugirangoijyekwaPadiriMukuru iYerusalemuitegureibyoguhanahanaamakuruAristeas ahabwainshinganozokuyoboraitsindary’intumwa.
1Ibyobirangiye,ategekaDemetiriyogushushanya urwibutsorw'inyandikoz'Abayahudi
2Kukoimirimoyosey’ubutegetsiyakorwagabinyuzemu mategekokandimuburyobwitondewecyanen’abobami baMisiri,kandintakintunakimwecyakorwagamuburyo butunguranyecyangwabutunguranye.
3Bityoreronashyizemokopiz'urwibutson'amabaruwa, umubarew'impanozoherejwen'imiterereyazo,kukoburi imwemurizoyarinzizacyanemubwizanomubuhanga.
4Ibibikurikiranikopiy'urwibutsoUrwibutsorwa Demetiriyokumwamiukomeye'Kuberakowampaye amabwiriza,mwami,koibitabobikenewekugirango isomeroryaweryubahirizwebigombagukusanywahamwe, kandikoibyangiritsebigombagusanwa,niyeguriyecyane gusohozaibyifuzobyawe,nonemfiteigitekerezo gikurikirangonshyireimbereyawe
5Ibitaboby'amategekoy'Abayahudi(hamwen'ibindibike) ntibibonekamububikobw'ibitabo.
6Byanditswemunyugutin'ururimirw'Igiheburayokandi byasobanuwenabi,kandintabwobigaragazainyandiko y'umwimererenk'ukombibwirwan'ababizi;kukobitigeze bigiraumwamiwokubirinda
7Ningombwakoibibihindurwanezakububikobwawe kukoamategekoabikubiyemo,kuberakoakomokaku Mana,yuzuyeubwengekandintanengenanke
8Kuberaiyompamvu,abagabob’abanditsin’abasizi n’abanditsibenshib’amatekabirinzekuvugakuriibibitabo n’abantubabayehokandibakabahobakurikijeibyobitabo, kukoimyumvireyabokubuzimaariiy’ukurikandiy’idini, nk’ukoHecataeuswaAbderaabivuga
9Mwami,nibabikunogeye,handikweibaruwa yohererezwaUmutambyiMukuruiYerusalemu,imusaba koherezaabakurubatandatubomumiryangoyoseabagabobabayehomuburyobwizakandibakabaabahanga mumategekoyabo-kugirangotumenyeingingoabenshi muribobemeranyaho,bityotubonyeubuhinduzinyabwo bushoborakuyishyiraahantuhagaragaramuburyo bukwiyeumurimoubwawon'integoyawe.
10Ibyizabihorahobibeibyawe!'
11Ubwoururwibutsorwatangwaga,umwamiyategetseko bandikiraEleyazariibaruwakuriiyongingo,ivuga n'iy'ibohorwary'Abayahudibaribarajyanywebunyago
12Yatanzeibiromirongoitanuby'izahabun'ibiromirongo irindwiby'ifeza,n'amabuyey'agaciromenshiyogukoramo ibikomben'amacupa,n'amezan'ibikombeby'amaturo 13Yategetsekandiabaribafiteububikobwekwemerera abanyabukorikoriguhitamoibikoreshobyosebakeneye kuriuwomurimo,kandikohakoherezwaamatalentaijana y'amafarangayogutangaibitambobyokurusengeronoku bindibikenewe.
14Nzababwirainkuruyuzuyey'ubukorikorimaze kubashyirirakopiz'amabaruwaIbaruway'umwamiyari irimoitya:
15UmwamiPutolemeyiyohererejeindamukanyo n'indamukanyoUmutambyiMukuruEleyazari.
16KuberakohariAbayahudibenshibatuyemubwami bwacubajyanywebunyagoiYerusalemun'Abaperesimu gihecy'ubutegetsibwabo,ndetsen'abandibenshibajyanye nadatamuMisirink'imbohe-umubaremuniniwabo yawushyizemugisirikare,abahaimishaharairenzeisanzwe, kandiamazekugaragazaubudahemukabw'abayobozibabo, yubakaibihome,abashyiramumabokoyabokugirango Abanyamisirikavukirebabatereubwoba 17Kandinjye,ubwonazamukagakungoma,nagiriyeneza abaturagebanjyebose,cyanecyaneabariabaturage bawenarekuyeabantubarengaibihumbiijanab’imbohe, mbishyurabanyirazoikiguzigikwiyekuisoko,kandiniba hariuwagiriyenabiubwokobwawebitewen’irari ry’abantubenshi,narabasubije 18Impamvuyatumyenkoraicyogikorwaniicyifuzocyo gukoranaubwubahanenogushimiraImanaIsumbabyose kuberakonakomejeubwamibwanjyemumahoro n'icyubahirocyinshikuisiyose.
19Byongeyekandi,abomubwokobwawebaribagezemu zabukurunashyizemungabozanjye,n'abobaribakwiriye kwizirikakumubiriwanjyekandibakwiriyeicyizere cy'urukiko,nashyizehomumyanyay'ubuyobozi
20Nonehokuberakonshishikajwenokugaragazako nshimiraababagabon'Abayahudibokuisiyosendetse n'abazabakomokaho,niyemejekoamategekoyawe azahindurwamururimirw'Igiheburayorukoreshwahagati yanyumururimirw'Ikigereki,kugirangoibibitabo byongerwemubindibitaboby'ibwamibirimububiko bwanjye
21Bizabaariubuntubwawen'igihembocy'ishyakaryanjye, nibauhisemoabakurubatandatumuriburimuryangowawe, abagabob'abanyacyubahirokandib'abahangamu mategekoyawekandibashoborakuyasobanura,kugirango mubibazobishyamiranyetuzashoborekuvumbura umwanzuroabenshibemeranyaho,kukoipererezaari ingenzicyane
22Nizeyekuzamenyekanacyanekuberaishyirwamu bikorwary'uyumurimo
23NoherejeAndreya,umutwarew'abarinzibanjyena Aristeyasi,abagabomvumwacyane,kugirango babagezehoicyokibazokandibabaheamatalentaijanaya feza,umuganuraw'amaturoyanjyeyomurusengero n'ibitambon'indimihangoy'idini
24Nunyandikirakubyerekeyeibyifuzobyawemuriibi bibazo,uzangiriraubuntubukomeyekandiumpeisezerano rishyary'ubucuti,kukoibyifuzobyawebyosebizashyirwa mubikorwavubabishoboka.Muraho!
25Kuriiyibaruwa,Eleyazariyasubijenezaati:'Eleyazari UmutambyiMukuruaramutsaUmwamiPutolemeyiinshuti yenyakuri
26Ibyifuzobyanjyeby'ingenziniimiberehomyizayawe n'imiberehomyizay'UmwamikaziArsinoe,mushikiwawe, n'abanabawe
27NanjyemezenezaNakiriyeibaruwayawekandi nishimiyecyaneumugambiwawen'inamazawenziza.
28Nahamagayeabantubosendabasomerakugirango bamenyeubwitangebwanyukuManayacu
29Naberetsen'ibikombewatumye,makumyabiribya zahabunamirongoitatubyafeza,amabakureatanu n'amezayogutaha,n'italantoijanazafezazogutanga ibitambonogutangaibintuurusengerorwarirukeneye
30IzimpanonazizaniwenaAndreas,umwemubagaragu baweb’icyubahiro,naAristeya,abagabobezan’ab’ukuri, bazwihoubumenyibwabo,kandibakwiriyemuburyo bwosekubaabahagarariyeamahameyaweyohejuru n’imigambiyaweikiranuka.
31Ababantubampayeubutumwabwawekandibampaye igisubizogihuyen'ibaruwayaweNdemeraikintucyose cyakugiriraakamaronubwoubusabebwawebudasanzwe.
32Kukowahayeabaturagebacuibyizabikomeyekandi bitazibagiranamuburyobwinshi
33Akokanyanahisentangaibitambokubwawe,mushiki wawe,abanabawe,n'inshutizawe,kandiabantubose basengakugirangoimigambiyaweikomezeguteraimbere, kandiImanaIshoborabyoseikomezeubwamibwawemu mahoron'icyubahiro,kandikugirangoihindura ry'amategekoyerarikugirireakamarokandirigashyirwa mubikorwaneza.
34Mumasoy'abantubose,natoranyijeabakurubatandatu muriburimuryango,abagabobezakandib'inyangamugayo, mazendababohererezakopiy'amategekoyacu.
35Bizabaariubuntu,Mwamiw’intungane,nibautanze amabwirizakonimarakurangizaguhinduraamategeko, abantubazasubizwamumutekano.
36Amazinay'abakuruniaya:Mumuryangowambere, Yozefu,Hezekiya,Zakariya,Yohani,Hezekiya,Elisha 37Mumuryangowakabiri,Yuda,Simoni,Samweli, Adaeus,Matiyasi,Esiklemiya
38Mubwokobwagatatu,Nehemiya,Yozefu,Theodosi, Baseas,Ornias,Dakis.
39Mumuryangowakane,Yonatani,Aburayo,Elisha, Ananiya,Kaburiya
40Mumuryangowagatanu,Isaka,Yakobo,Yesu,Sabato, Simoni,Levi
41Mumuryangowagatandatu,Yuda,Yozefu,Simoni, Zakariya,Samweli,Selema
42Mumuryangowakarindwi,Sabbataeus,Sedekiya, Yakobo,Isaka,Yesiya,Nataeus
43Mumuryangowamunani,Teodosi,Yasoni,Yezu, Teodosi,Yohani,Yonatani
44Mumuryangowacyenda,Tewofili,Aburahamu, Arsamos,Jason,Endemiya,Daniyeli
45Mumuryangowacumi,Yeremiya,Eleyazari,Zakariya, Baneya,ElishanaDatayo.
46Mumuryangowacumin'umwe,Samweli,Yozefu, Yuda,Yonasi,Chabu,Dositeyo
47Mumuryangowacumin'ibiri,Isaeli,Yohani,Tewodosi, Arsamos,Abietes,Ezekiyeli
48BosehamwebarimirongoirindwinababiriNicyo gisubizoEleyazarin'inshutizebahayeibaruway'umwami.
IGICECYA3
Muriyohavugwamoamezamezacyanekandimezacyane yigezegukorwaHarin'izindimpanonziza,zishimishije ukurikijeubucukuzibuherutsegukorwamuMisiri
1Nonehongiyegukomezagucunguraisezeranoryanjyeno gutangaibisobanurokubihanganoby'ubuhanzi
2Bakozwemuburyobudasanzwe,kukoumwami atazigamagaamafarangamenshi,kandiubweyayoboraga abakozikugiticyabo.
3Bityontibashoboragakwangizaigiceicyoaricyocyose cy'umurimocyangwangobawurangizemuburyo burangaye.
4Mberenamberendaguhaibisobanuroby'ameza
5Umwamiyariafiteimpungengekoikigikorwacyaba kininicyane,mazeatumaAbayahudibomuriakogace babazwainganoy'amezayariasanzwearimurusengeroi Yerusalemu
6Bamazegusobanuraibipimo,atangirakumubazaniba ashoboragukorainyubakoninikurushaho
7Bamwemubatambyin'abandiBayahudibaramusubiza bati“Ntakintunakimwecyamubuza.”
8Kandiyavuzekoyariafiteamatsikoyokubikorainshuro eshanu,arikoarashidikanyakobitazagiraicyobimarira imirimoyomurusengero.
9Yariafiteicyifuzocy'ukoimpanoyeidashyirwamu rusengerogusa,kukobyarikumuhaibyishimobyinshiiyo abagabobaribafiteinshinganoyogutangaibitambo bikwiriyebabashakubikoranezakumezayariyateguye
10Ntiyibwiragakoariukuberakuburazahabubyatumye amezayambereakorwamubuninibuto,arikonk'uko yabivuze,hariimpamvurunakayatumyeakorwamuriubu bunini
11Kukoiyoitegekoribaryaratanzwe,ntabushobozibwari kubura
12Niyompamvutudakwiyekurengakurugerorukwiye cyangwangoturenzeurugero.
13Muriicyogiheyabategetsegushyiraimbaragamu bikorwaubwokobwosebw'ubuhanzi,kukoyariumuntu ufiteibitekerezobihanitsecyanekandikamereyari yaramuhayeubushobozibwogutekerezacyane bwamushobozagakwiyumvishaisurayarikugaragazwa n'umurimourangiye.
14Yanategetsekoahontamabwirizayatanzwemu Byanditsweby'Abayahudi,byosebigombakubabyizauko bishobokakose
15Iyoamabwirizank'ayoyatangwaga,yagombaga kubahirizwaukoyakabaye
16Bakozeamezamuzahabuiyunguruye,afiteuburebure bwameteroimwen'igice,n'ubugaribwameteroimwe n'igice,bayakoramoizahabunziza
17Icyonsobanurasizahabuntoyayashyizwehejuru y'urufatiro,ahubwoinyubakoyoseyariikozwemuzahabu ninicyaneifatanye.
18Bayizengurutsaumurambararoufiteubugaribwa meteroimwen'igice
19Hariikambary'imitako,ryashushanyijwehoishusho y'imigoziikozemuburyobutangajekumpandezaryo eshatu
20Kukoyariifiteishushoyampandeshatukandiimiterere y'igikorwayariimwekumpandezose,kuburyouruhande urwoarirworwoserwahindukiriraga,rwasagan'urusa
21Mumpandeebyirizarimunsiy'umupaka, icyamanukagakijyakumezacyariigikorwacyizacyane, arikouruhanderwohanzenirworwakururaga indorerwamo
22Nonehoimpandezombizarizihagazeneza,kukonk'uko twabivuze,urugabanorwarirufiteimpandeeshatu,aho umuntuyarwegeragahose
23Kandihariamabuyey'agacirohagatimumigozi ishushanyijeho,kandiyariavanzen'ubukorikori budasanzwe.
24Kugirangoumutekanoubewose,byosebyakomejwe n'inshingezazahabuzashyirwagamumabuye
25Kumpandezarizifatanyen'imigozikugirango zikomere
26Kuruhanderw'umupakaukikijeamezawariugororotse kandiuhuran'amaso,harihakozweigishushanyocy'amagi mumabuyey'agaciro,cyashushanyijwenezan'igice cy'ubutabazigikomeza,gifatanyenezakumezayose
27Kandimunsiy'amabuyeyariyateguwekugirango agaragazeamagi,abanyabugenibakoragaikambaririmo imbutoz'ubwokobwose,hejuruyaryohariamatsinda y'imizabibun'amahundoy'ibigori,amaderin'amapera, n'amakomamangan'ibindibisanabyo,bikozwemuburyo bugaragara
28Izimbutozakozwemumabuyey'agaciro,afiteibara rimwen'imbutoubwazo,mazebazihambiraimpandezose z'amezabakoreshejeumukandarawazahabu
29Nyumay’ukoikambary’imbutorimazegushyirwaho, hepfohiyongereyehoindishushoy’amagimumabuye y’agaciro,n’ibindibikoreshobyokwifurizano gushushanya,kugirangoimpandezombiz’ameza zikoreshwe,hakurikijweicyifuzocyabanyirabyo,bityo reroigishushanyomboneran’umupakabyagutsekugezaku birengeby’ameza.
30Bakoraisahanininicyanemunsiy'ubugaribwose bw'ameza,bayihambirahointokienye,kugirangoibirenge biyinjizwemo,kandibayihambirahoimisumariishyirwa mumfurukamunsiy'umuguno,kugirangouruhandeurwo arirworwoserw'amezaabantubakunzerukoreshwe
31Bityobyagaragayenezakoumurimowariugamije gukoreshwamuburyoubwoaribwobwose
32Kuriamezaubwayobashushanyijeho'maeander',iriho amabuyey'agacirohagatiyayo,amabuyeyarubina emeraridinaonikisin'andimabuyemenshiy'agaciro ahebuje.
33Kandiiruhanderwa'maeander'harihashyizweho urusoberwizacyane,rwatumagahagatimumezahasa n'ahohariishushoyarhomboid,kandikuriyohari hakozwekristunaamber,nk'ukobyitwa,byatanzeishusho idasanzwekubarebaga
34Bakozeibirengeby'amezabifiteimitwenk'iy'indabyo, kuburyobyasagan'ibimerank'indabyozigosemunsi y'ameza,kandiibicebyagaragaragabyagaragazaga amababiahagazeneza.
35Ishingirory'ikirengehasiryaririgizwenarubi,ripima ubugaribw'ikiganzaimpandezose
36Yariisan'inkwetokandiifiteubugaribw'intoki umunani
37Ikirengecyosecyarigihagazekuriyo
38Batumaikirengegisan'igiticy'umuhondogikuramu ibuye,gifatanyen'akanthuskandigikikijwen'umuzabibu ukikijeamaseriy'imizabibu,yakozwemumabuye,kugeza hejuruy'ikirenge.
39Ibirengebyosebinebyakozwemuburyobumwe,kandi byosebyakozwekandibishyirwamuburyobunonosoye, kandiubuhangan'ubumenyibitangajebyakoreshejwe kugirangobibeukurikubidukikije,kuburyoiyoikirere cyahuzwagan'umwukaw'umuyaga,amababiyagendaga, kandibyosebyakozwekugirangobihuzen'ukurinyako byahagarariye
40Bakozeigicecyohejurucy'amezamubicebitatu nk'ikaritayatriptychon,kandibyaribifatanyecyane n'udupiratwosetwomuruganda,kuburyoahobahuriraga hatashoboragakubonekacyangwangohaboneke
41Ubugaribw'amezantabwobwarimunsiyakimwecya kabiricyasantimetero,kuburyoimirimoyoseyagombaga kubayaratwayeitalantonyinshi
42Kuberakoumwamiatashakagakongeramoinganoyayo, yakoreshejeamafarangaanganan'ayoyarigukenerwaiyo amezaabamanini
43Byosebyarangiyehakurikijweumugambiwe,muburyo butangajekandibutangaje,mubuhanzibutagiraukobusa n'ubwizabutagereranywa
44Mubikombebibiribyokuvanga,hakozwemuzahabu, kuvahasikugezahagatihashushanyijwehoamashusho y’ibipimoby’iminzani,hagatiy’ibipimohashyirwamo amabuyey’agaciroafiteubuhangabuhanitsemubuhanzi.
45Hanyumahariho'maeander'ifiteubureburebwa santimeteroimwe,ifiteubusobwayo,ikozemumabuye y'agaciroafiteamabaramenshi,igaragazaimbaraga n'ubwizabikomeyeby'ubuhanzi
46Kuriiyoshushohariishushoy'umukara,yakozwemu ishushoyarhombus,ifiteishushonk'iy'urushundurakandi igerakurundiruhande
47Hagati,ingabontozarizikozwemumabuyey'agaciro atandukanye,zishyirwamuburyobutandukanye,kandi zitandukanyemubwoko,ubugaribw'intokizitarimunsiya enye,zongereyeubwizabw'isurayazo
48Hejuruy'urubingohariimitakoy'indabyoz'amalisi, kandihariamaseriy'imizabibuafatanyeyashushanyijweho amashushoimpandezose
49Ubworerobyaribimezebityokubyapabyazahabu, kandibyashyiragamofirkinizirengaebyiriburikimwe
50Amabakureyafezayariafiteubusobutoshye,kandiyari akozwemuburyobutangajenk'ahoyariagenewe indorerwamo,kuburyoikintucyosecyazanwagahafi yacyocyagaragaraganezakurushamundorerwamo.
51Arikontibishobokagusobanuraishushonyayoy’ibyo bihanganobyashyizemumutweigihebyaribirangiye
52Kuko,ubwoibyobikoreshobyaribimazekuzurano gushyirwairuhande,habanjekubaigikombecy'ifeza hanyumahagakurikirahoicyazahabu,hanyumaikindi cy'ifeza,hanyumahagakurikirahoikindicyazahabu,isura bagaragajentabwoyasobanukanagato,kandiabaje kubibonantibashoboyekwikuramuiyerekwaryiza n'iyerekwarishishikaje.
53Ibimenyetsobyagaragajwen'iyerekwabyari bitandukanye
54Iyoabantubarebagaibikoreshobyazahabu,maze ubwengebwabobugasuzumanezaburikantukose k’ubukorikori,imitimayaboyatangayecyane
55Nanoneiyoumuntuyashakagakwerekezaamasoyeku bikoreshoby'ifeza,ubwobyaribihagazeimbereye,byose byasagan'ahobimurikiranan'urumurihiryanohinoaho yariahagaze,kandibigateraibyishimobyinshiku bamurebaga.
56Kuburyobidashobokagusobanuraubwizabw'ubuhanzi bw'ibihangano
57Udukombetwazahabubadushushanyijehagatibafite indaboz'imizabibu
58Kandikumpandez'imitambikobabohaindabyoz'ibiti by'imihemban'imizetink'imitako,bashyiramoamabuye y'agaciro
59Ibindibiceby'umurimowogufashabakozemuburyo butandukanye,kukobabikozenk'icyubahirokurangiza byosemuburyobukwiyeicyubahirocy'umwami
60Mumagambomake,umuntuashoborakuvugakonta n'umwemububikobw'umwamicyangwamubundi,nta bihanganobyagereranywaganabyomubuhenzecyangwa mubuhangabw'ubuhanzi.
61Umwamiyarabitayehocyane,kukoyakundaga kwiheshaicyubahirokuberaubuhangangebw'imigambiye
62Kukoakenshiyatitagakumirimoyey’akazi,akamarana umwanyawen’abahanzimumuhangayikowew’uko bagombakurangizabyosemuburyobukwiyeahoimpano zohererezwa.
63Byosebyakozwekurwegorwohejuru,muburyo bukwiyeumwamiwoherejeimpanon'umutambyimukuru wariumutwarew'igihugu.
64Ntamabuyey'agaciroyakoreshejwe,kukoatarimunsi y'ibihumbibitanukandiyoseyarimanini
65Ubuhangabudasanzwebw'ubuhanzibwakoreshejwe,ku buryoikiguzicy'amabuyen'ubukorikoricyarigikubye kabiriicyazahabu
IGICECYA4
Ibisobanurobirambuyekugitambo.Uburyoabatambyi babikoraganezabiragaragaraUmuhangow'ubugizibwa nabiIbisobanurokurusengeron'amaziyarwo
1Naguhayeiyinsobanuroy'impanokukonabonagaari ngombwa
2Ingingoikurikiramuriiyonkuruniinkuruy'urugendo rwacurwaEleazari,arikombereyabyosendagusobanurira igihugucyose
3Tugezemugihugucy'Abayahuditwabonyeumujyiuri hagatimuriYudeyayosekumpingay'umusozimuremure cyane
4Kugasongerok'umusoziurusengerorwarirwubatswemu bwizabwarwobwose
5Yariikikijwen'inkutaeshatuzifiteubureburebwametero zisagamirongoirindwi,kandiubureburen'ubugaribihuye n'inyubakoy'iyonyubako.
6Inyubakozosezaranzwen'ubwizan'ibicirobihenzecyane bitaribyarigezebibaho
7Byaragaragaragakontamafarangayariyasigayeku muryangon'imigozi,byawuhuzagan'inkingiz'umuryango, ndetsen'inkingiy'imberey'inzugiihamye.
8Imitererey'umwendanayoyariijyanyeneza n'iy'umuryango
9Igitambarocyacyobitewen'umuyagamwinshi cyagendagakidashira,kandiukoikigikorwacyagendaga
gikwirakwirahasin'umwendaukazamukacyane, cyatangagaishushonzizaumuntuatashoboragakwikuramo.
10Iyubakwary'igicaniroryaririjyanyen'ahohantu ubwahon'ibitambobyoswabyakongokeragaumuriro, kandiuburyobwokugisangabwarikurugerorumwe.
11Hariahantuhazamukabuhorobuhoro,hateguweneza kugirangohabehoimyitwariremyiza,kandiabatambyi bakoragaumurimobaribambayeimyenday'ihariri,kugeza kubirengebyabo
12Ingoroirebaiburasirazubanahoinyumayayoireba iburengerazuba
13Igisengecyosekirimoamabuyen'imisoziimanuka iganaahantuhagenwe,kugirangoamaziajyeyoza amarasoy'ibitambo,kukoinyamaswaibihumbibyinshi zihatambirwakuminsimikuru
14Kandihariamazimenshicyane,kukoisokoy’amazi menshikaremanoiturukamurusengero
15Harikandiamatangimezakandiadashobora kurondorekayomunsiy'ubutaka,nk'ukobabingaragarije, kunterayasitadiyoeshanuhiryanohinokurufatiro rw'urusengero,kandiburikimwemuribyogifiteimiyoboro itabarikakuburyoimigeziitandukanyeihurirahamwe.
16Kandiibyobyosebyaribifatanyen'icyumacy'umuringa hasinokumpande,kandihejuruyabyoharihasizwe ibumbaryinshi,kandiigicecyosecy'umurimocyari cyakozwenezacyane
17Hariinziranyinshizogushyiramoamazimunsi y'igicanirozitabonwanaboseuretseabakoraumurimo w'Imana,kuburyoamarasoyosey'ibitamboakusanywaku bwinshiagezwamukanyank'akoguhumbya
18Ngicyoigitekerezocyanjyekubijyanyen'imiterere y'ibigegakandinonehondakwerekauburyobyemejwe
19Banjyanyeinyumay'umujyimunterairengasitadiyo enye,bantegekakurebaahanturunakankumvaurusaku rw'amaziyahuriraga,kuburyoinganoy'ibigegabyayo yamenyekanye,nk'ukobyamazekugaragazwa
20Umurimow'abatambyinintagereranywahabamu kwihanganakw'umubirindetsenomumurimowabo urangwanogutungananogutuza
21Kukobyosebikorakubushakebwabyo,nubwobisaba imbaraganyinshizibabaza,kandiburiweseafiteumurimo wewihariye
22Umurimourakorwantankomyi-bamwebatangainkwi, abandiamavuta,abandiifuy'inganonziza,abandiibirungo; abandibongerakuzanaibiceby'inyamabyogutamba, bigaragazaimbaragazitangaje.
23Kukobafataamagurun'amabokoyombiy'ikimasa,buri kimwegipimaamatalentaarengaabiri,mazeburikimwe bagitereramuburyobutangajeahantuhirengeye h'urutambirokandintibacikwenokugishyiraahantu hakwiye
24Nikon'ibiceby'intaman'iby'ihenebitangajekubera uburemerebwabyon'umubyibuhowabyo
25Kubafiteinshingano,bahitamoinyamaswazidafite inengekandizibyibushyecyane,bityoigitambonavuze kirakorwa
26Harihoahantuhihariyehokuruhukira,ahoabavaku mirimobicara
27Iyoibibibaye,abamazekuruhukakandibiteguye gusubiramumirimoyabobahagurukaicyarimwekukonta muntuuhariwogutangaamabwirizakubijyanye n'imitangirey'ibitambo
28Ituzeryuzuyeriraganzakuburyoumuntuyakwibwira kontamuntun'umwewariuhari,nubwomuby'ukurihari abagabomaganaarindwibakoragauwomurimo,uretse umubaremuniniw'abaribahugiyemugutangaibitambo.
29Byosebikorwamucyubahironomuburyobukwiye Imanaikomeye
30Twaratangayecyane,ubwotwabonagaEleazariakora umurimowokumuhaicyubahiro,akurikijeimyambarireye, n'ubwizabw'isuraye,byagaragayemuikanzuyari yambayen'amabuyey'agaciroyarikumubiriwe
31Hariinzogerazazahabukumwendazageragaku birengebye,zivugaubwokobw'umuzikiudasanzwe,kandi kumpandezombihariamakomamangaafiteindabyo z'amabaraatandukanyey'ibararyizacyane
32Yariakenyeyeumukandaraw'ubwizabutangaje, uboshyemumabaramezacyane.
33Kugituzacyeyariyambayeurwibutsorw'Imana,nk'uko rwitwa,ahoamabuyecumin'abiri,y'ubwokobutandukanye, yariafatanye,afatanyenazahabu,arimoamazina y'abayobozib'imiryango,hakurikijweukobakurikiranaga, buririmwerigatangaibararyaryoryihariyemuburyo butarondoreka.
34Kumutweweyariyambayeikamba,nk'ukobyitwa, kandihagatimuruhangarweyariafiteigitambaro cy’ikambacy’ubwamicyuzuyeicyubahirocyanditsweho izinary’Imanamunyugutizerakuisahaniyazahabu kuberakoyariyafashwenk'ukwiriyekwambaraibyo bimenyetsomumirimo.
35Isurayaboyateyeubwoban'urujijomumutwekuburyo byatumagaumuntuyumvakoyariyagezeimberey'umuntu womuyindisi.
36Ndizerakoumuntuweseuzitabiraicyogitaramonavuze azuzuramogutangaran'ibitangazabitavugwakandiazagira ingarukazikomeyemubwengebwekugitekerezo cy'ubutagatifubujyanyenaburikantukosek'umurimo
37Arikokugirangotuboneamakuruyuzuye,twazamutse tujyamumpingay'ikigocyarihafiahomazeturebahirya nohino
38Iherereyeahantuhirengeyecyane,kandiirakomejwe n'iminaramyinshi,yubatswekugezahejuru,yubatswe n'amabuyemanini,ifiteintego,nk'ukotwabimenyeshejwe, yokurindautureretw'urusengero,kuburyoiyohabayeho igitero,cyangwaimyivumbagatanyocyangwaigitero cy'umwanzi,ntamuntun'umwewashoboragakwinjiramu nkutazikikijeurusengero
39Kuminaray'ikigocy'intambarahashyizwehoimashini z'intambaran'ubwokobutandukanyebw'imashini,kandi ahohantuharihejurucyanekurushauruzigarw'inkuta navuze
40Iminarayariirinzwekandin'abagabobenshibizerwa baribaragaragajekoariindahemukakugihugucyabo 41abobagabontibigezebemererwakuvamukigo,keretse muminsimikuruhanyumamumatsindagusa,kandi ntibashoboragakwemereraumunyamahangauwoariwe wesekukinjiramo
42Baritondagacyaneiyoitegekoryoseryaturutseku muyobozimukururyatumagaabashyitsibosebasuraaho hantu,nk'ukoubunararibonyebwacubwabitwigishije
43Banzekutwemerera,nubwotwariabagabobabirigusa badafiteintwaro,kugirangoturebeukoibitambobitangwa. 44Bavuzekobaribategetswen'indahiroigihebari bashinzweicyizere,kukobosebaribararahiyekandi
bagombagagusohozaindahiromuburyobweranda,ko nubwobarimaganaatanubatarikwemereraabantubarenga batanukwinjiraicyarimwe
45Ikirarocyariuburinzibwihariyebw'urusengerokandi uwarushinzeyariyararukomejecyanekuburyo rwashoboragakururindaneza
IGICECYA5
Incamakey'umujyin'icyaroGereranyaumurongowa11 n'imimererey'ikigiheImirongoya89-41igaragaza uburyoabantubakerabatekerezagakointitin'umugabo ariumuhanga
1Inganoy'umujyiifiteinganoiringaniye
2Nink'ibirometeromirongoinemuruziga,ahoumuntu yashoboragutekereza.
3Ifiteiminarayayoimezenk'ikinamico,ifiteinzirazigana hagatiyayoubuinzirazihuriramoiminarayohasi iragaragaraarikoiz'iminarayohejurunizozikunze kugendwacyane
4Kukoubutakabuzamuka,kuberakoumujyiwubatsweku musozi.
5Harihokandiintambwezizamukaziganakumahuriro y'inzira,kandibamwebahorabazamuka,abandibamanuka kandibagumakurey'abandiukobishobokakosemunzira kuberaabategetswen'amategekoy'ubuziranenge,kugira ngobadakorakukintucyosekitemewen'amategeko
6Ntabwoariimpamvuidafiteishingiroyatumyeabashinze umujyibawubakamurugerorukwiye,kukobaribafite ubumenyibusobanutsenezakubijyanyen'ibyasabwaga
7Kukoigihuguarikininikandicyiza.
8Hariibicebyahobiringaniye,cyanecyaneutureretwa Samariya,nk'ukobyitwa,kandibihanaimbibin'igihugu cyaIdumeya,ibindibiceniimisozi,cyanecyaneibihana imbibin'igihugucyaYudaya
9Bityorero,abaturagebagombakwitangiraubuhinzino guhingaubutakakugirangobaboneumusaruromwinshi.
10Muriubwoburyoubuhinzibw'ubwokobwose burakomezakandiumusaruromwinshiusarurwamu gihugucyosecyavuzweharuguru.
11Imijyimininikandiifiteuburumbukebunganaituwe n’abantubenshi,arikontiyitakutureretwomucyaro, kuberakoabantubosebakundaubuzimabwokwinezeza, kukoburiweseafitekamereyogushakakwinezeza
12Ibintunk'ibyobyabayemuriAlekizanderiya,irusha izindimijyiyoseubuninin'ubukungu.
13Abaturagebomucyarobimukiyemumujyibaturutse mucyaro,mazeubuhinzibugasuzugurwa:bityokugirango bababuzeguturamumujyi,umwamiyatanzeitegekoryo kutagombakuhamaraiminsiirengamakumyabiri
14Muriubwoburyokandiyahayeabacamanzaamabwiriza yanditse,konibabibayengombwagutangaikiregoku muntuweseutuyemugihugu,urubanzarugomba gukemurwamuminsiitanu
15Kuberakoyabonagakoicyokibazoariingenzicyane, yashyizehon'abashinzweamategekomuriburikarere hamwen'abafashababo,kugirangoabahinzi n'ababunganirabatazakurahoumusarurow'ubuhinzimu bigegaby'umujyi,ndavuga,munyunguz'ubucuruzi
16NaremeyekoibintubitagendanezakukoariEleazari wagaragajenezaingingozavuzwe
17Kukoimbaragazabozikoreshwamuguhingaubutaka arinyinshi.
18Kukoigihugugiteyeibitibyinshiby'imyelayo,hamwe n'imyakay'inganon'ibinyampeke,hamwen'imizabibu, hamwen'ubukibwinshi.
19Andimokoy'ibitiby'imbuton'amatarikintabwoabarwa ugereranijen'ibi
20Harihoinkaz'ubwokobwosenyinshikandizifite ubwugarizibuhebuje
21Niyompamvubemeranezakoutureretwomucyaro dukeneyeabaturagebenshi,kandikoumubanohagati y'umujyin'imiduguduugenzurwaneza
22Abarabubazanagaibirungobyinshicyane,amabuye y'agacironazahabumugihugu
23Kukoigihugugikwiriyeubuhinzigusa,ndetse n'ubucuruzi,kandiumujyiukizemubukorikorikandinta nakimwekiburamubicuruzwabizanwamunyanja
24Ifiteibyambubyizacyanekandiby’akatarabonekai Askaloni,YopanaGaza,ndetsen’iPutolemayida yashinzwen’Umwamikandiifiteumwanyaukomeye ugereranyijen’ahandihantuhavuzwe,ikabaitarikure cyaney’ahohantunahamwe.
25Igihugucyeraibintubyosekubwinshi,kukogifite amazimezamumpandezosekandikirinzwenezan'inkubi y'umuyaga.
26UruzirwaYorodani,nk'ukorwitwa,rudakama,rutemba mugihugu
27Mbereigihugucyarigifitehegitarizitarimunsiya miliyoni60-nubwonyumayahoabaturageb'abaturanyi bakigabyehoibitero-kandiabagabo600000baratujwemu mirimayahegitariijanaburiimwe.
28Uruzink'uruzirwaNiliruzamukamugihecy'isarura, rukahiraigicekininicy'ubutaka
29Hafiy'akarerek'abaturagebaPutolemayi,itembamu rundiruzi,mazerukamanukaruganamunyanja
30Izindinzuzizomumisozi,nk'ukozitwa,zimanukamu kibayazigakikizaibicebikikijeGazan'akarerekaAshidodi.
31Igihugugikikijwen'uruzitirokaremanokandibiragoye cyanekugiterakandintigishoboraguterwan'ingabonini, bitewen'inzirantoya,hamwen'ubujuraburenzeimigezi n'ibihanamangabirebire,hamwen'imitererey'imisozi miremireikikijeigihugucyose
32Twabwiwekomumisoziy’abaturanyiyaArabiya hahozehabonekaumuringan’icyuma
33Ibibyarahagaritswe,ariko,mugihecy’ubutegetsi bw’Abaperesi,kuberakoabategetsib’icyogihe bakwirakwijemumahangaraporoy’ibinyomaivugako imikorerey’ibirombentacyoimazekandiihenzekugira ngohirindwekoigihugucyabocyangirikan’ubucukuzi bw’amabuyey’agaciromuriutwoturerekandiwenda bakamburwakuberaubutegetsibw’Abaperesi,kuberako babifashijwemon’iyiraporoy’ibinyomababonye urwitwazorwokwinjiramuriakokarere
34Ubu,muvandimwewanjyenkundaPhilocrates, naguhayeamakuruyosey'ingenzikuriiyingingomuburyo bugufi
35Nzasobanuraumurimowoguhinduramugicegikurikira.
36UmutambyiMukuruyatoranyagaabagabob’imico myizan’umucowohejuru,nk’ukoumuntuyakwitegamu muryangowabow’icyubahiro.
37Bariabagabobataribaramenyegusaubuvanganzo bw'Abayahudi,ahubwobaribarizecyanen'ubw'Abagereki
38Bityorero,baribafiteubushobozibwihariyebwo gukoreramurizaambasadekandibabikoragaiyo nshinganoigihecyosebyabagangombwa
39Baribafiteuburyobwizabwogukorerainamano kuganirakubibazobifitanyeisanon'amategeko.
40Bashyigikiyeinzirayohagati-kandiiyiniyonzira nzizayogukomeza
41Banzeindahirombikandizitagiraikinyabupfura,ariko barihejuruy’ubwibonekandintibigezebishyirahejuru y’abandi,kandimubiganirobaribiteguyegutegaamatwi nogutangaigisubizogikwiyekuriburikibazo
42Bosebakurikijeiritegekonezakandibashishikajweno kurishyirahejuruy’ibindibyose,kandibosebaribakwiriye umuyoboziwabon’imicoyemyiza
43Kandiumuntuyashoboragakubonauburyobakundaga Eleyazarikuberakobatashakagakumukuramon'uburyo yabakundaga
44Uretseibaruwayandikiyeumwamiivugakukugaruka kwaboamahoro,yanasabyeAndreascyanegukoraku bw'integoimwekandiansabananjyekumfashauko nshoboyekose
45Nubwotwasezeranyekwitakuriikikibazouko bishobokakose,yavuzekoyariagifiteagahindakenshi, kukoyariazikoumwami,kuberainezaye,yabonagakoari uburenganzirabwebwohejuru,igihecyoseyumvise iby’umuntuurushabagenzibeumucon’ubwenge, kumuhamagaramurukikorwe
46Kukonumviseamagamboyemezaavugakomu gushakaabantub’inyangamugayokandib’abanyabwenge kubyerekeyeisuraye,yakwigarurirauburinzibukomeye bw’ubwamibwe,kuberakoinshutink’izozamuhaga inamanzizacyane
47KandiabagabobariboherejwenaEleyazarinta gushidikanyakobaribafiteiyomico.
48Kandiyahoragaarahirirakoatazigeraarekuraabobantu nibaariinyunguzebwitegusazarizigizeimpamvu ikomeye-ahubwokoarikubw'inyungurusange z'abaturagebosearibwoyabatumye
49Kuko,yasobanuyekoubuzimabwizabugizweno kubahirizaamategeko,kandiiyintegoigerwahocyaneno kumvakurutagusoma
50Ukurikijeayamagambon'andiasanayo,byagaragaye nezaukoyumvagaamezekuribo.
IGICECYA6
Ibisobanuroby'imigenzoy'abantubigaragazaicyoijambo "Ibihumanya"risobanuraIshingiron'inkomoko y'"Imyemererey'Imana"Imirongoya48-44itanga ibisobanurobihebujeby'Ubumanabw'imikorerey'umubiri 1Ningombwakuvugamurimakeamakuruyatanze asubizaibibazobyacu.
2Kukondakekakoabantubenshibumvabashishikajweno kumenyaamwemumategeko,cyanecyaneajyanye n'inyaman'ibinyobwan'inyamaswazifatwank'izihumanye 3Ubwotwamubazagaimpamvu,kuberakoharihoubwoko bumwegusabw'ibiremwa,inyamaswazimwezifatwa nk'izihumanyekuburyoumuntuashoborakurya,izindi zikabazihumanyenokubikoraho(kukonubwoamategeko ariingenzikungingonyinshi,cyanecyanekubintunk'ibi) yatangiyeigisubizocyeatya:
4'Murabona,'aravuga,'ingarukaz'uburyobwacubwo kubahon'imibanireyacubigirakuritwe;iyotwifatanyije n'ababi,abantubafataibibibyabobagahindukaabagowe mubuzimabwabobwose;arikoiyobabana n'abanyabwengen'abanyabwenge,babonauburyobwo guhungaubujijinogutunganyaubuzimabwabo
5Uwaduhayeamategekomberenambereyashyizeho amahameyokubahaImananogukiranukakandi ayashyiramoingingokuyindi,atarimumategekogusa ahubwonomugukoreshaingero,agaragazaingarukambi z'icyahan'ibihanoImanaihaabanyabyaha
6KukomberenambereyagaragajekoImanaariimwe rukumbikandikoimbaragazayozigaragariramuisanzure ryose,kuberakoahantuhosehuzuyeubutwarebwayo kandintanakimwemubintubyakorewemuibanga n'abantukuisikiyihisha.
7Kukoibyoumuntuakorabyosen'ibizabamugihekizaza byosebigaragarirakuriwe
8Yakoreshejenezaukukurinokukwerekaneza, yagaragajekonubwoumuntuyatekerezagukoraikibi-tutiriwetuvugakoaricyocyamubayeho--atashoboraga kurokoka,kukoyasobanuyenezakoimbaragaz'Imanazari mumategekoyose
9Ahereyekuntangiriroye,yakomejeagaragazakoabantu boseuretsetwetwemerakoharihoimananyinshi,nubwo ubwazozifiteimbaragazirutacyaneibiremwabasenga ubusa
10Kukoiyobakozeibishushanyoby'amabuyen'ibiti, bavugakoariamashushoy'abahimbyeikintu cy'ingirakamarokubuzimakandibakayasenga,nubwo bafiteikimenyetsocyumvikanacy'ukontabyiyumvobafite. 11Kukobyabaariubupfapfarwosegutekerezakohari umuntuwabayeimanabitewen'ibyoyahimbye
12Kukoabavumbuzibafasheibintubimwenabimwe byamazekuremwa,mazebabihuza,bagaragazakobifite akamarogashya:siboubwabobaremyeikintu,bityoni ubusakandiniubupfapfakubantugukoraimanaz'abantu basanabo
13Kukomuriikigihecyacuharibenshibafiteubuhanga muguhangaibintunokwigabyinshikurushaabantubomu bihebyakerabisweimana,nyamarantibazigerabaza kubaramya
14Abakozen'abanditsib'iyimiganibibwirakoaribo banyabwengekurushaabandiBagereki
15Kukitugombakuvugakubandibantub’abanyamahane, Abanyamisirin’abandink’abo,bishingikirizaku nyamaswazomugasozin’amokomenshiy’ibikururuka n’amatungo,bakabisenga,bakabitambiraibitambobakiri baziman’abapfuye?
16NonehoUwaduhayeAmategeko,kukoyari umunyabwengekandiImanayamuhayeuburenganzirabwo gusobanukirwaibintubyose,yarebyenezaburikantukose, mazeadukikizainkutazitamenwan'inkutaz'icyuma,kugira ngotudahuzanagaton'andimahanga,ahubwodukomeze kubaaberamumubirinomubugingo,tudafiteibitekerezo bidafiteumumaro,dusengaImanaimweIshoborabyose isumbaibyaremwebyose.
17NicyocyatumyeabatambyibakurubomuMisiri basuzumaibintubyinshineza,kandibakababazineza ibyacu,batwita"abantub'Imana."
18Iriniizinaritariiry'abandibantuahubwoni iry'abasengaImanay'ukurigusa
19AbandiniabantubadakomokakuManaahubwoni ab'ibyokuryan'ibinyobwan'imyambaro.
20Kukoimyifatireyaboyoseibaterakubonaihumuremuri ibyobintuntagacirobifite,ahubwobibarwamubintu byabobyose.
21Mubantubacuubuzimabwabobwose,icyo batekerezahocyaneniukugengaImana 22Bityorero,kugirangotudahumanywan'ikintuicyoari cyocyosekizira,cyangwangoubuzimabwacubuyobye kuberaamabwiremabi,yadukingiyeimpandezose akoreshejeamategekoagengaubuziranenge,agiraingaruka kubyoturya,ibyotunywa,ibyodukora,ibyotwumva cyangwaibyotubona.
23Nubwomurirusange,ibintubyosebisamumiterere yabyokaremano,kukobyosebigengwan’ububasha bumwe,arikohariimpamvuikomeyemuriburikibazo cy’umuntukugiticyeitumatwirindagukoreshaibintu bimwenabimwekanditukishimiraikoreshwary’ibindi
24Kugirangombashegutangaurugero,ndazakurenga ingingoimwecyangwaebyirimazendazigusobanurire
25Kukontugombakugwamugitekerezogiteyeisoni cy'ukoMoseyashyizehoamategekoyeyitonzecyane kuberaimbeban'udusimban'ibindibintunk'ibyo
26Ayomabwirizayoseyashyizwehokubw'ubutungane kugirangoafashemugushakaimicomyizanogutungana kw'imico
27Kukoinyonizosedukoreshaziroroherwakandi zitandukanizwan'isukuyazo,ziryaubwokobutandukanye bw'ibinyampeken'ibinyampeke,urugeronk'inuma, intungura,inzige,impyisi,n'izindinyonizosezomuri urworwego.
28Arikoinyonizibujijweuzasangaariiz’ishyambakandi ziryainyama,zikandamizaizindikuberaimbaragazifite, kandizigashakaibiryomuburyobukabijeziryainyonizo murugozavuzweharuguru
29Kandisiibyogusa,ahubwobafataabanab'intama n'abanab'ihene,bakomeretsan'abantu,babaabapfuye cyangwabazima,bityoabitaabanduye,yabahaye ikimenyetsocy'ukoabo,kubera amategekoyashyizweho,bagombagushyiramubikorwa gukiranukamumitimayabokandintibategekesheumuntu uwoariwewesebishingikirizakumbaragazabocyangwa ngobabanyageikintuicyoaricyocyose,ahubwobayobore ubuzimabwabomuburyobukurikijeubutabera,nk'uko inyonizomurugo,twavuzeharuguru,ziryaubwoko butandukanyebw'ibimerakuisikandintizitegekeshebene wabokurimbuka
30Bityorero,umushingamategekowacuyatwigishijeko aribwoburyonk'ububutumaabanyabwengebahabwa ibimenyetso,kobagombakubainyangamugayokandinta kintunakimwebakoramubugizibwanabi,kandi bakirindagukandamizaabandibishingikirizakumbaraga zabobwite
31Kukobifatwank'ibidakwiriyenogukorakunyamaswa zihumanyenk'izo,nk'ukobyavuzwe,bitewen'ingesozazo, ntitwagombyegufataingambazosekugirangoimicoyacu bwiteitazarimbukakurugerorumwe?
32Niyompamvuamategekoyoseyashyizehoyerekeye ibyoyemerewekubirebanan’izonyonin’izindinyamaswa, yashyizehoagamijekutwigishaisomory’umuco.
33Kukokugabanyainzaranogutandukanyainzara bigamijekutwigishakotugombagutandukanyaibikorwa byacubwitetugamijegushyiramubikorwaimicomyiza
34Kukoimbaragaz'umubiriwacuwosen'imikorereyawo bishingiyekubitugubyacun'amaguru.
35Kubwibyoaduhatirakwemerakotugombagukora ibikorwabyacubyosemuburyobunyuranyen'amahame y'ubutungane,-cyanecyanekotwatandukanyecyane n'abandibantu
36Kukoabandibagabobenshibihumanyabinyuzemu mibonanompuzabitsina,bityobagakoraibibibikomeye, kandiibihugun'imijyiyosebyishimirabeneibyobikorwa bibi.
37Kukobadasambanan'abagabogusa,ahubwo bahumanyabanyinandetsen'abakobwababo
38Arikotwakuwemubyahank'ibyo.
39Kandiabantubatandukanyijwemuriubwoburyo bwavuzweharugurunabobagaragazwan'Uwatanze Amategekonk'abafiteimpanoyokwibuka.
40Kunyamaswazose"zifiteamaguruabirikandi zihekenya"zigereranyakuzitangiyeikimenyetso cy'urwibutso.
41Kukoigikorwacyoguhekenyaamenyontakindikitari ukwibukaubuziman'ubuzima
42Kukoubuzimabukundagutungwan'ibiryo,niyo mpamvuadushishikarizamuByanditswebyeramuriaya magambo:"UzibukaUwitekawagukoreyeibyobintu bikomeyekandibitangaje."
43Kukoiyobifashweneza,birushahokubabyizakandi bihebuje;icyambereniimitererey'umubirin'uburyoibiryo bishyirwamubikorwanogutandukanyaburirugingo, ndetsen'uburyoibyumvirobishyirwamubikorwa, imikoreren'ingendozitagaragaraz'ubwenge,kwihuta kw'ibikorwabyabwondetsenokuvumburaubuhanga, bigaragazaubuhangabutagiraakagero
44Niyompamvuadushishikarizakwibukakoibice byavuzweharugurubikomezanywahamwen'imbaraga z'Imanahamwen'ubuhangabusesuye
45Kukoyagennyeigihecyosen'ahantuhosekugirango tujyetwibukaImanaitugengakandiiturinda.
46Kukokubirebanan'inyaman'ibinyobwa,adusaba mberenamberegutangaigicenk'igitambohanyuma tugahitatwishimiraifunguroryacu.
47Byongeyekandi,kumyambaroyacuyaduhaye ikimenyetsocy'urwibutso,kandinimuriubwoburyo yadutegetsegushyiraamagamboy'Imanakumarembono kumiryangoyacunk'urwibutsorw'Imana
48Kandinomumabokoyacu,ategekanezako ikimenyetsogihambirwa,agaragazanezakotugomba gukoraburigikorwamubutungane,twibukaibyo twaremye,kandicyanecyanegutinyaImana
49Asabaabantukandi,iyobaryamyengobasinzirekandi bakongerakubyuka,gutekerezakumirimoy'Imana,atari mumagambogusa,ahubwonomukwitegerezaneza impindukan'icyiyumvirobibabaho,igihebagiyegusinzira, ndetsenokubyukakwabo,uburyoimpindukakuvakuri imwemuriizimimerereujyakuyindiarinzizakandi idasobanutse
50Ubuhangabwokugereranyaibintukubijyanye n'ivanguranokwibukabwarakumenyeshejwe,dukurikije ukotwabisobanuyeku"kuryaibinonon'ukurya kw'ibicurane"
51Kukoamategekoyacuatateguwekuburyo butunguranyecyangwangoahuzen'igitekerezocyambere gisanzwecyajemumutwe,ahubwoyateguwehagamijwe ukurinokugaragazaimpamvuzumvikana.
52Kukobinyuzemumabwirizaatangakubyerekeye inyaman'ibinyobwan'ibintubyihariyebyogukorakoraho, adusabakutabikoracyangwangotwumveikintuicyoari cyocyosetudafiteibitekerezocyangwangodukore akarenganedukoreshejenabiimbaragazogutekereza
53Kubijyanyen'inyamaswazomugasozi,ihamenk'iryo rishoborakuvumburwa
54Kukoimitererey'injangwen'imbeban'inyamaswank'izi, bivugwamuburyobweruye,irasenya.
55Imbebazirahumanyakandizikangizabyose,atariibyo kuryagusaahubwondetsenokurugerorutumaumuntu atabonaicyoaricyocyosecyamubangamira.
56Ubwokobw'ingwenabwoniumwihariko:kukouretse ibyavuzwe,bufiteumwiharikowokwanduza:Butwita bunyuzemumatwikandibukabyarabunyuzemukanwa.
57Kandiniyompamvuingesonk'iyoivugwako ihumanyemubantu
58Kukomukugaragazamumvugoibyobumvabyose binyuzemumatwi,bashoraabandimubibikandintibakore ibikorwabibibisanzwe,kukoubwabobahumanyijwe n'umwandaw'ubugome.
59Kandiumwamiwanyu,nk'ukotubibwiwe,akoraneza cyanemukurimburaabantunk'abo'
60Hanyumandavuganti'Ndatekerezakoushakakuvuga abamenyeshaamakuru,kukoahoraabashyiramubikorwa iyicarubozon'urupfurubabaza'
61'Yego,'arasubizaati'abanibobagabomvuga;kuko kwitegerezakoabantubarimbukaariikintukidakwiye'
62Kandiamategekoyacuatubuzagukomeretsaumuntu uwoariwewesehabamumagambocyangwamubikorwa.
63Inkuruyanjyengufikuriibibintuyagombyekuba yarakwemeje,koamategekoyacuyoseyashyizwehokugira ngoatunganye,kandikontakintunakimwecyashyizweho muByanditsweByerantabitekerezocyangwantampamvu ikwiye,ahubwointegoyabyoniukudufashamubuzima bwacubwosenomubikorwabyacubyosegukora gukiranukaimberey’abantubose,twibukaImana Ishoborabyose
64Bityorerokubyerekeyeinyaman'ibintubihumanye, inyamaswazikururuka,n'inyamaswazomugasozi, gahundayoseigamijegukiranukan'imibaniremyizahagati y'umuntun'umuntu.'
65Yasagan’ahoyasobanuyenezaingingozose;kukomu kuvuganokunyanan’amasekurumey’intaman’ihene bitangwa,yavuzekoaringombwakubikuramumashyo n’imikumbi,nogutambaamatungoyororerwakandinta kintunakimwegitangwa,kugirangoabatangaibitambo basobanukirweicyoumutangaamategekoasobanurakandi batabamunsiy’ubwengebw’ubwibone
66Kukoutangaigitambo,atangan'igitambocy'ubugingo bwebwitemuburyobwose
67Ndatekerezakoibibisobanurobijyanyen'ikiganiro cyacubikwiyekuvugwa,kandikuberaubutagatifu n'ubusobanurokaremanobw'amategeko,nashishikarijwe kubigusobanuriraneza,Philocrates,kuberaubwitange bwawemukwiga.
IGICECYA7
Kuzakw'intumwazizanyeinyandikoy'igitabocy'agaciro n'impanoImyiteguroy'ibiroriby'ibwamiUwakiriye akimarakwicarakumezayakiraabashyitsibeibibazo n'ibisubizoHariibitekerezoby'abanyabwengekumibanire y'abantu
1Eleyazariamazegutangaigitambo,atoranyaintumwa, ateguraimpanonyinshizokuzaniraumwami,aratwohereza murugendorwacumumutekanomwinshi
2TugezeiAlegizandiriya,umwamiahitaamenyeshwako tuhageze
3Ubwotwinjiragamungoro,njyenaAndreastwasuhuje umwaminezacyane,tumuhaibaruwayanditswena Eleazari
4Umwamiyariafiteamatsikomenshiyoguhuran'izo ntumwa,mazeategekakoabandibategetsibose basezererwa,mazeizontumwazihitazimuhamagaza
5Nonehoibibyatangajeabantubose,kukobyaribisanzwe koabajegushakakuvuganan'umwamikubibazo by'ingenzibemererwagakumubonakumunsiwagatanu, mugiheintumwaziturutsekubamicyangwaimijyi ikomeyecyanebigoranyezemererwagakwinjiramu Rukikomuminsimirongoitatu-arikoabobagabo yabonagakobakwiriyeicyubahirogikomeye,kukoyahaga shebujaicyubahirogikabije,bityoahitayirukanaabo yabonagakoariibidakenewe,akomezakugendakugeza binjiyemazeabashakubakira.
6Ubwobinjiragabafiteimpanobaribohererejwehamwe n'impapuroz'agaciro,zanditswehoamategekomunyuguti zazahabumuBayahudi,kukoiyompapuroyariyateguwe nezakandiisanoirihagatiy'impapuroyariyarabayeku buryoitagaragara,umwamiakimarakuzibonayatangiye kubabazaiby'ibitabo.
7Bamazegukuramoimizingomumyendayabono kuyipfundura,umwamiarahagararaigihekirekire, hanyumaarunamaincurozirindwi.
8'Ndabashimira,nshutizanjye,kandindashimira uwabatumyehobyinshi,kandicyanecyaneImana,ariyo yababwiye.'
9Ubwobose,intumwan'abandibariaho,bateragaijwi rimwebati“ImanaikizeUmwami!”Yaraturitseararira kuberaibyishimo.
10Kukokwishyirahejurukwen'icyubahirocyinshi yahawebyamuteyekurirakuberaamahirweye
11Abategekagusubizaimizingomumwanyawayo, hanyumaamazekuramutsaabagabo,arababwiraati:'Byari bikwiye,bantub'Imana,komberenamberenagombaga kubahaibitabonabahayekugirangombaheumugisha, hanyumamazekubikora,nkabaramburiraukuboko kw'iburyok'ubucutikurimwe'
12Niyompamvunabanjekubikora.
13Nashyizehoitegekokouyumunsi,wagezeho, uzizihizwank'umunsiukomeyekandikouzajyawizihizwa burimwakamugihecyosecy'ubuzimabwanjye
14Nanonekandi,niumunsimukuruw'intsinziyanjyeyo mumazikuriAntigonus.Niyompamvunishimiye gusangiranamweuyumunsi
15Ikintucyoseuzabonaumwanyawokugikoresha, aravugaati'kizabacyateguwekubwaweukogikwiye, nanjyendikumwenawe'
16Bamazekugaragazaibyishimobyabo,ategekako babageneraahantuhezacyanehafiy'ikigo,kandi hategurweiby'ifunguro
17Nikanoriahamagaraumutwaremukuru,Doroteyo,wari umutwarewihariyewashinzwekwitakuBayahudi, amutegekaguteguraibikenewebyosekuriburiwese 18Kukoiyigahundayariyashyizwehon'umwamikandini gahundaubonaikomejegukorwan'uyumunsi.
19Kukoimijyimyinshiifiteimigenzoyihariyemu bijyanyenokunywa,kuryanokuryama,ifiteabategetsi badasanzwebashyizwehokugirangobakurikiraneibyo bakeneye
20Kandiigihecyosebajegusuraabami,imyiteguro ikorwahakurikijweimigenzoyabobwite,kugirango hatabahoimvunezokubangamiraibyishimoby'uruzinduko rwabo.
21Kwitondank'ukobyafashwekubirebanan'intumwa z'Abayahudi
22NonehoDorotheuswariumurinziwashinzwekwitaku bashyitsib'Abayahudiyariumugabow'umunyamwete cyane
23Ibigegabyosebyarimunsiy'ubuyobozibwekandi byagenewekwakiraabashyitsink'abo,arabizanamubirori 24Yashyizeintebemumirongoibirink'ukoumwami yabitegetse.
25Kukoyariyamutegetsekwicarakimwecyakabiri cy'abagaboiburyobwe,abandibosebakabainyumaye, kugirangoatabimaicyubahirogihebuje.
26Bamazekwicara,ategekaDoroteyogukorabyose akurikijeimigenzoyakoreshwagamuBayahudibari bamusuye.
27Nicyocyatumyearekaimirimoy’abavugabutumwa n’abatambyibatambagaibitambon’abandibari bamenyereyegusenga,mazeahamagaraumwemuritwe, Eleyazari,umutambyimukuruw’Abayahudi,ngoasenge
28Arahagurukamazeasengacyaneati:'Imana Ishoborabyoseiguheumugisha,Mwami,kubyizabyose yaremye,kandiiguhewowen'umugorewawen'abana bawen'abomufatanyijeubuzimabwawebwose!'
29Bamazekuvugaayomagambo,amashyimenshi n'ibyishimobyamazeigihekirekire,hanyumabasubiraku byishimoby'ibiroribyaribyateguwe
30Gahundazosezogukorerakumezazakozwe hakurikijweitegekoryaDorotheus
31Mubarinziharimoabashyitsib'ibwamin'abandibari bafiteimyanyay'icyubahiromurugorw'umwami.
32Umwamiyafasheumwanyawoguhagararamubirori abazaintumwayariyicayekuntebey'icyubahiro(kuko byaribiteganijwehakurikijweubukuru),uburyoyakomeza ubwamibwekugezakuiherezo?
33Amazegutekerezagato,yasubijeati:'Washobora gushyirahoumutekanowabyonezauramutsewiganye ubuntubw'ImanabudashiraKukonibaugaragaza impuhwekandiugahaibihanobyorohejeababikwiriye hakurikijweibyobategereje,uzabahindurabakavamubibi kandiukabayoborakukwihana'
34Umwamiyashimyeigisubizomazeabazaundimugabo, niguteyakorabyosenezamubyoakorabyose?
35Arabasubizaati'Umuntunagumanaubutaberakuribose, azajyaakoraibikwiyeigihecyose,yibukakoigitekerezo cyosekizwin'ImanaNufatagutinyaImanank'ahoariho uhera,ntuzigerauburaintego'
36Umwamiyashimiyeuyumugabo,kugisubizocye, mazeabazaundiati:“Niguteyagirainshutizihuje umutimanawe?”
37Arabasubizaati'Nibabonawigakunyunguz'imbaga y'abantuutegeka,uzabamwizaurebyeuburyoImanaiha abantuibyizabyayo,ikabahaubuzimabwizan'ibyokurya n'ibindibintubyosemugihecyabyo'
38Umwamiamazekugaragazakoyemeranyan'igisubizo, yabajijeumushyitsiwakurikiyehoati:“Nigutemugutanga ibitekerezonogucaimanzayashoboragagushimwa n'abananiwegutsindaurubanzarwabo?”
39Kandiaravugaati'Nibauvugaukurikuribosekandi ntukigireisonicyangwangoukoreubugomemugufata abakozeibyahaKandiuzabikoraniwitegerezauburyo ImanaikoraGusabakw'abakwiriyeburigihebirasohozwa, mugiheabananirwakubonaigisubizocy'amasengesho yabobamenyeshwabinyuzemunzozicyangwaibyabaye kucyabagiriyenabimubyobasabakandikoImana itababazabitewen'ibyahabyabocyangwaimbaragazayo nyinshi,ahubwoikabakoreraubwihangane'
40Umwamiyashimiyeuwomugabocyanekugisubizocye mazeabazauwakurikiyehoukobikurikirana,nigute yashoboragakubaintagereranywamubyagisirikare?
41Arasubizaati'Nibaatariyizeyebyimazeyoimbagaye cyangwaingabozez’intambara,ahubwoagasabaImana burigihekugirangoigerekuntegoye,mugiheweubwe yasohozagainshinganozezosemumwukaw’ubutabera' 42Yakiriyenezaicyogisubizo,abazaundimuntuuko yashoboragakubaikintugiteyeubwobakubanzibe
43Arasubizaati'Nibamugiheyariafiteintwaronyinshi n'ingabonyinshiyibukagakoibyobintubidafiteimbaraga zokugerakumusarurouhorahokandiwuzuyeKuko n'Imanaishyiraubwobamubitekerezoby'abantuibaha ihumurekandiikerekanagusaubwizabw'imbaragazayo.'
44Uwomugaboumwamiyaramushimaga,hanyuma abwiraundiati'Niikihekintucyizacyanemubuzima?'
45Arasubizaati'KumenyakoImanaariUmwamiw'Isi Yose,kandikomubyotwagezehobyizacyaneataritwe tugerakuntsinziahubwoniImanaisohozabyoseku bw'imbaragazayoikatuyoborakuntego.'
46Umwamiyavuzekouwomugaboyasubijeneza, hanyumaabazaundiati:“Niguteyagumanaibintubye byose,amaherezoakabishyikirizaabamusimburamuburyo bumwe?”
47Arabasubizaati'MugusengaImanaubudasibakugira ngouhabweimbaragazomubyoukorabyosekandi uburireurubyarorwawengorudatangazwan'ibyamamare cyangwaubutunzi,kukoImanaariyoitangaizompano zosekandiabantuntibazigerabatsindakugiticyabo'
48Umwamiyagaragajekoyemeranyan'igisubizomaze abazaumushyitsiukurikiyeho,uburyoyakwihanganira ubusugirebw'ibintubyosebyamubayeho?
49Arababwiraati:'Nibausobanukiwenezaigitekerezo cy'ukoabantubosebashyizwehon'Imanangobasangire ikibigikomeyendetsen'ibyizabihebuje,kukobidashoboka koumuntuariumuntuakurwamuriibyoArikoImana tugombagusengaburigihe,iduteraubutwaribwo kwihangana'
50Umwamiyishimiyeigisubizocy'uwomugabo,avugako ibisubizobyabobyosebyaribyiza.Yongerahoati:'Ndagira ngomubazaneikibazo,hanyumampagararegato:kugira
IbaruwayaAristeas
ngotwibandekukwishimakw'ibirorimazetugireibihe byiza.'
51Akokanyaabazauwomugaboati'Integonyayo y'ubutwariniiyihe?'
52Arabasubizaati'Nibaumugambimwizaushyizwemu bikorwamugihecy'akagank'ukobyaribiteganyijwembere KukobyoseImanaibikorakubw'inyunguzawe,Mwami, kukoumugambiwawearimwiza.'
53Bosebamazekwerekanakobemeranyijen'igisubizo, umwamiabwiraabahangamubyafilozofiya(kukobatari bakemuribobaribahari),ati:“Nibwirakoababantuari indashyikirwamumicomyizakandibafiteubumenyi budasanzwe,kukoakokanyabatanzeibisubizobikwiye kuriibibibazonabajije,kandibosebagizeImana intangiriroy'amagamboyabo”
54MazeMenedemu,umuhangamubyafilozofiyawa Eretria,aravugaati'NibyoMwami-kukoisiyose igenzurwan'ubuyobozikandikuberakotubonanezako umuntuariwewaremwen'Imana,ningombwako imbaragazosen'ubwizabw'imvugobivakuMana'
55Umwamiamazekwemeraicyogitekerezo,ijambo rirahagararamazebatangirakwishima.Nimugoroba bugeze,ibiroribirarangira
IGICECYA8
Ibindibibazon'ibisubizoRebaumurongowa20uvugaku kugurukamukirerebyanditswemu150mbereyaYesu.
1Bukeyebwahobicarakumezabongeragukomezaibirori nk'ukobyaribisanzwe
2Umwamiamazekubonakohariumwanyaukwiyewo kubazaabashyitsibeibibazo,yakomejekubazaabandi bantubaribicayeiruhanderweibibazokubaribatanze ibisubizokumunsiwabanje.
3Yatangiyeikiganiron'uwacumin'umwe,kukohari abantuicumibabajijweibibazombere
4Igihehamazegushyirwahoituze,yabajijeati“ese yakomezagutekubaumukire?”
5Nyumayogutekerezagato,umugabowariwabajijwe ikibazoyarasubije-'Nibantacyoyakozekidakwiriye umwanyawe,ntiyigezeakoramuburyobw'ubusambanyi, ntiyigezeakoreshaamafarangamenshimubintuby'ubusa kandibidafiteakamaro,ahubwobinyuzemubikorwa by'ubuntubyatumyeabantubebosebarushahokumugirira nezaKukoImanaariyonyir'ibintubyosebyizakandini youmuntuagombakuyumvira.'
6Umwamiyaramushimiyehanyumaabazaundiati“ese yagumanaukurigute?”
7Mugusubizaikibazoyagizeati:'Mukwemerako ikinyomagiteraisoniabantubose,cyanecyaneabami Kukoubwobafiteububashabwogukoraicyobashaka cyose,kukibagombagukoreshaibinyoma?Byongeye kandi,ugombaguhorawibuka,Mwami,koImanaikunda ukuri'
8Umwamiyakiriyeigisubizoyishimyecyanemazeareba undiaramubwiraati'Inyigishoy'ubwengeniiyihe?'
9Undiaramusubizaati'Nk'ukowifuzakontakibi cyakugeraho,ahubwougasangiraibyizabyose,nikonawe ugombagukorakuihamerimwekubanyabyahabawe n'abagucumuyeho,kandiugaburiraabantubeza n'abanyacyubahirowitonzeKukoImanaikururaabantu bosekuriyoikoreshejeubuntubwayo'
10Umwamiaramushimamazeabazauwakurikiyeho uburyoyabainshutiy'abantu?
11Arabasubizaati'Mukwitegerezakoumuryango w'abantuwiyongerakandiukavukaufiteibibazobyinshi n'imibabaromyinshi:niyompamvuutagombakubahana cyangwangoubatereimibabaromito,kukouzikoubuzima bw'abantubugizwen'ububabaren'ibihanoKukoiyo usobanukirwabyosewarikuzuraimpuhwe,kukon'Imana ariiy'agahinda!'
12Umwamiyakiriyeigisubizocyemejwemazeabaza uwakurikiyehoati'Niiyihempamvuy'ingenzicyaneyo gutegeka?'
13'Kwirinda,'nikoyasubije,'kugirangoumuntuatagira ruswanokwirindamugihekininicy'ubuzimabwe,kubaha ubutunganekurutabyose,nokugiranaubucutin'abantu nk'abo.KukoImananayoikundaubutabera!'
13Umwamiamazekwerekanakoabyemeye,abwiraundi ati'IkimenyetsonyacyocyokubahaImananiikihe?'
14Arasubizaati'KumenyakoImanaihoraikoreramu isanzurekandiizibyose,kandintamuntuukoraibibikandi agakoraibibiushoborakuyihishaNk'ukoImanaari umugiranezaw'isiyose,naweugombakumwiganakandi ukabantacyouhungabanyije!'
15Umwamiyashyizeikimenyetsocy'amasezeranoye mazeabwiraundiati'Ishingirory'ubwaminiirihe?'
16Arasubizaati:'Kwiyoboranezanokudatwarwa n'ubutunzicyangwaicyubahirongougireibyifuzobidafite ishingirocyangwabidakwiye,ubunibwoburyonyakuri bwogutegekanibautekerejenezakuriikikibazoKuko icyoukeneyerwoseariicyawe,kandiImanantabukene kandintigiraimpuhwe.Imitekererezeyaweibe nk'iy'umuntu,ntukifuzeibintubyinshiahubwokwifuza gusaibikenewekugirangoutegeke!'
17Umwamiaramushimamazeabazaundimugaboati:“Ni guteibiganirobyebyababyiza?”
18Arasubizaati'Nibayahoragaashyiraubutaberaimbere yemuribyosekandiakibwirakoakarenganekanganano kwamburaubuzimaKukoImanaihoraisezeranyaimigisha ikomeyekubakiranutsi!'
19Umwamiamazekumushima,abazaundiati:“Nigute yashoboragakutagiraibitekerezobiguhangayikishijemu bitotsibye?”
20Arabasubizaati'Wambajijeikibazokigoyecyane gusubiza,kukotudashoborakwishyiramubikorwamu masahayogusinzira,ahubwodufatirwamuriibyo n'ibitekerezobidashoborakugenzurwan'ubwenge.Kuko rohozacuzigiraibyiyumvoby'ukozibonaibintubyinjira mubwengebwacumugihecyogusinzira.Arikodukora ikosanibadutekerejekoturimokugendamunyanjamu bwatocyangwamukirerecyangwamutunditurere cyangwaikindikintuicyoaricyocyoseNyamaramu by'ukuridutekerezakoibintunk'ibyobibaho.
21Kugezaahonshoboragufataumwanzuro,nagezeku mwanzuroukurikira:Ugombamuburyobwosebushoboka, Mwami,kugengaamagamboyawen'ibikorwabyawe ukoreshejeitegekory'ubuyobokekugirangougire ubwengebw'ukoukomejekugiraimicomyizakandiko utazigerauhitamokwinezezakubw'ubwengekandi ntuzigeraukoreshanabiububashabwawengousuzugure gukiranuka.
22Kukoubwengebukunzekwibandakubintubimwena bimwe,ibyobwibandahoiyoburimasoKandiumuntu
ufiteibitekerezobyebyosen'ibikorwabyebigamijeintego nzizayishyiramubutunganehabaiyoarimasondetse n'igiheasinziriyeBityorero,ugombagukomeramu kwitozaguhoraurimaso.
23Umwamiashimauwomugabomazeabwiraundiati: “Kuberakouriuwacumimugusubiza,numarakuvuga, tuzayikorera”Hanyumaabazaikibazoati:“Nakwirinda ntegukoraikintukitankwiriye?”
24Arabasubizaati'Ujyeuhorawibandakukuba icyamamarecyawen'umwanyawawewohejuru,kugira ngouvugekandiutekerezeibintubihuyenabyogusa,uzi koabantubosebatekerezakandibakavugaibyaweKuko ntugombakugaragarank'ahourimubikurushaabakinnyi, biganezauruhare,aringombwakobakina,kandi bagatunganyaibikorwabyabobyosehakurikijweurwo rwego.Ntabwourigukorauruhare,ahubwouriumwami koko,kukoImanayaguhayeububashabw'ubwami bujyanyen'imiterereyawe'
25Umwamiamazegukomaamashyimuijwiriranguruye kandirirengamuburyobwizacyane,abashyitsibasabwe gushakaikiruhukoNukoikiganirokirangiye,biyegurira ifungurorikurikirary'ibirori.
26Kumunsiwakurikiyeho,gahundank'iyoyarakurikijwe, mazeumwamiabonyeumwanyawokubazaabantuibibazo, abazauwamberemubaribasigayemuibazwaritahaati: Niubuhebwokobw'ubutegetsibuhanitse?
27Arabasubizaati'Kwitegekantabwoariukujyanwa n'ibyifuzo.Kukoabantubosebafiteimitekererezeya kamereBirashobokakoabantubenshibakundakuryano kunywanokwinezeza,nahoabamibagakundagushaka ubutakanokumenyekanacyane.Arikonibyizakohabaho ubushishozimuribyose
28IcyoImanaitanga,ugombakwakiranokukigumana, arikontukifuzeibintubirengeyeubushobozibwawe.'
29Umwamiyishimiyeayomagambo,abaza uwakurikiyehoati:“Niguteyakwirindaishyari?”
30Amazeakanyagatoasubizaati:'Nibaubanza gutekerezakoariImanaihaabamiboseicyubahiro n'ubutunzibwinshikandintan'umweutegekakububasha bwebwite.Abantubosebifuzagusangiraububwizaariko ntibabishobora,kukoariimpanoy'Imana!'
31Umwamiyashimiyeuwomugabomuijamborirerire hanyumaabazairindiati,niguteyashoboragagusuzugura abanzibe?
32Arabasubizaati'Nibaugiriraabantubosenezakandi ukabagirainshuti,ntugombagutinyaumuntuuwoariwe weseGukundwan'abantuboseniimpanonzizacyane kurushaizindizoseImanaitanga!'
33Umwamiamazegushimaicyogisubizo,yategetseundi muntuukurikiragusubizaikibazo,niguteyakomezakuba icyamamarecyegikomeye?
34Kandiyasubijeati'Nibaufiteubuntukandiukagira umutimamwizamugutangaubuntun'ibikorwaby'ubuntu kubandi,ntuzigerautakazaizinaryawe,arikonibawifuza koubuntubwavuzweharugurubukomezakubaubwawe, ugombakwambazaImanaubudasiba'
35Umwamiyagaragajekoabyemeramazeabazaundiati: “Umuntuakwiyekugaragarizandeubuntu?”
36Arabasubizaati:“Abantubosebemerakotugomba kugaragarizaubuntuabatugiriraneza,arikondatekerezako tugombakugaragarizaumutimamwizaabaturwanyakugira ngotubafashemuburyobutumatubayoboramunziranziza
kandimubyotwigiriraakamaroArikotugombagusenga Imanakugirangoibibishoboke,kukoariyoitegeka ibitekerezoby’abantubose”
37Umwamiamazekugaragazakoyemeranyan'igisubizo, yasabyeuwagatandatugusubizaikibazo,nindetugomba gushimira?
38Arabasubizaati'Babyeyibacubahorabaduhaitegeko rikomeyecyanekubijyanyen'icyubahirogikwiyeababyeyi. Ahandiyandikaimyifatirey'inshutikunshutikukoavuga ku"ncutiikubereyenk'ubugingobwawe"Ukoranezaiyo ugeragejeguhuzaabantubosemubucutibwawe'
39Umwamiaramubwiranezamazeabazaundiati:“Niiki gisan’ubwizamugaciro?”
40Arababwiraati:'Ubuhakanyi,kukoaribwobwiza buhebuje,kandiimbaragazabwozishingiyekurukundo, arirwompanoy'Imana.Ibiwamazekubibonakandi hamwenabyoniimigishayosey'ubuzima'
41Umwamiyashimyecyaneigisubizomazeabazaundiati: “Nigute,aramutseananiwe,yakongerakugaruraizinarye murugerorumwe?”
42Kandiaravugaati'Ntabwobishobokakomutsindwa, kukomwabibyemubantuboseimbutoz'ishimwezitanga umusarurow'ubugiraneza,kandiibibirakomeyekurusha intwarozikomeyekandibihamyaumutekanoukomeye Arikonibaumuntuananiwe,ntagombakongeragukora ibintubyamuteyegutsindwa,ahubwoagombakugirana ubucutinogukoraibitunganyeKukoariimpanoy'Imana kubaumuntuushoboragukoraibikorwabyizaatari ibinyuranyen'ibyo'
43Umwamiyishimiyeayomagambo,abazaundiati:“Ni guteyakwikuramoagahinda?”
44Arabasubizaati'Nibaatarigezeagiriranabiumuntuuwo ariwewese,ahubwoyagiriyenezaabantubosekandi agakurikirainziray'ubutungane,kukoimbutozayozituma umuntuatabarwaArikotugombagusengaImanakugira ngoibibibitunguranyenk'urupfucyangwaindwara cyangwaububabarecyangwaikindikintunk'iki kitazatugerahokikadukomeretsaArikokuberako mwiyeguriyeImana,ntangarukambink'izozizigera zibaho.'
45Umwamiaramushimacyanemazeabazauwacumiati “Icyubahirocyohejuruniikihe?”
46Kandiaravugaati:'KubahaImana,kandiibintibikorwa kumpanon'ibitamboahubwobikorwanokwera kw'umutimanokwemezakwera,kukobyosebyaremwe kandibigengwan'Imanahakurikijweubushakebwayo.Iyi ntegouhorauyifitenk'ukoabantubosebabikorauhereye kubyowagezehomubihebyashizenomuriikigihe.'
47Umwamiarabasuhuzabosemuijwiriranguruye, ababwiraneza,abariahobosebagaragazakobashima, cyanecyaneabahangamubyafilozofiya,kuko babarushagacyane[niukuvugaabahangamubya filozofiya]habamumyitwarirenomumpaka,kuko bahoragabashyiraImanank'ahoariyobaheraho
48Nyumay'ibyo,umwamikugirangoyerekanekoafite ibyiyumvobyizayakomejekunywaubuzimabwiza bw'abashyitsibe.
IGICECYA9
Umurongowa8ugaragazaagacirok'ubumenyi Umurongowa28,urukundorw'ababyeyiRebacyane
cyaneikibazokirimumurongowa26n'igisubizoReba kandiikibazokirimumurongowa47n'igisubizo.Iyini inamay'ubwengekubacuruzi
1Kumunsiukurikiyeho,gahundank'iyoyateguweku birori,mazeumwamiakimarakubonaumwanyaatangira kubazaabantubaribicayeiruhanderw'abaribamaze gusubiza,mazeabwirauwambereati'Mbeseubwenge bushoborakwigishwa?'
2Kandiyaravuzeati'Ubugingobufiteimiterereikwiyeku buryobushoborakwakiraibyizabyosebinyuzemu bubashabw'Imananokwangaibinyuranyenabyo'
3Umwamiyagaragajekoabyemeramazeabazaundi mugaboati:Niikigifitiyeakamaroubuzimakurushaibindi?
4Kandiaravugaati'Kwitonda,kandintibishoboka kubibonakeretseImanaishyizehoubushakebwo kubigeraho.'
5Umwamiyaganiriyen'uwomugabonezamazeabwira undiati'Niguteumuntuyakwishyuraababyeyibe umwendawogushimiraukwiriye?'
6Kandiaravugaati'Mukutazigeramubabaza,kandiibi ntibishobokakeretseImanaishyizehoubwengebwayongo igerekuntegonzizacyane.'
7Umwamiyagaragajekoyemeranyan'ibyoyavuzemaze abazauwakurikiyehoati:niguteyashoboragakubaumuntu ushishikajwenogutegaamatwi?
8Kandiyaravuzeati'Mukwibukakoubumenyibwoseari ingirakamaro,kukobugufashakubw'ubufashabw'Imana mugihecy'amakubaguhitamobimwemubyowizeno kubikoreshamubibazobikubangamiyeBityoimbaraga z'abantuzigasohorwan'ubufashabw'Imana'
9Umwamiaramushimamazeabazauwakurikiyehoati:Ni guteyakwirindagukoraikintucyosekinyuranyije n'amategeko?
10Kandiaravugaati'NibauzikoariImanayashyize ibitekerezomumitimay'abashyirahoamategekokugira ngoubuzimabw'abantubukomezekubaho,uzabikurikiza' 11Umwamiyemeyeigisubizocy'uwomugabomaze abwiraundiati'Niikicyizacyokubanamumuryango?'
12Arasubizaati'Nibatwibwirakonatweubwacuduhura n'ibyagobigwiririrabenewacukandiimibabaroyaboikaba iyacu-ubwoimbaragaz'ubuvandimwezigaragaraako kanya,kukoiyotugaragajeiyoibyiyumvonk'ibyoaribwo tuzaboneraicyubahiron'icyubahiromumasoyabo.Kuko ubufasha,iyobufitanyeisanon'ubuntu,ubwabwoni umurungaudacikaburunduKandikumunsi w'uburumbukebwabontitugombakwifuzaimitungoyabo, ahubwotugombagusengaImanangoibaheibyizabyose' 13Umwamiamazekumuhaishimwenk'iryoyahawe abandibose,yabajijeundiati:“Niguteyabona ubwisanzuremubwoba?”
14Kandiyaravuzeati'Iyoubwengebuzikontakibi bwakoze,kandiiyoImanaibuyoboyekunamazosenziza.' 15Umwamiyagaragajekoabyemeramazeabazaundiati, niguteyahoraakurikizaubutaberabukwiye?
16Arabasubizaati'Nibaahoraashyiraimbereyeibyago bigwiriraabantu,akamenyakoariImanaikuraho amahirwekuribamwe,abandiikabahaicyubahiron'ikuzo bikomeye'
17Umwamiyakiranyenezauwomugabomazeabaza uwakurikiyehongoasubizeikibazo,niguteyakwirinda ubuzimabworoshyen'ibyishimo?
18Arasubizaati'Nibayahoragayibukakoariwemutware w'ubwamibukomeyen'umutwarew'imbaganyamwinshi y'abantu,kandikoubwengebwebutagombagakwibanda kubindibintu,ahubwo,yagakwiyeguhoraatekereza uburyoyatezaimbereimiberehomyizayabo.Agomba kandigusengaImanakugirangontanshinganonaimwe yirengagijwe'
19Umwamiamazekumushimira,abazauwacumiati:“Ni guteyamenyaabamugiriyenabi?”
20Yasubijeikibazoati:'Nibayaritegerejenibauko abamukikijebamezeariibisanzwekandinibabagumanye itegekorikwiyeryogushyiraimberemubirorinomunama, nomumibanireyabomurirusange,ntibarengeimipaka y'ibikwiyemugushimiracyangwamubindibibazo by'imyitwarireArikoImanaizashyiraubwengebwawe, Mwami,kubyizabyose.'
21Umwamiamazekubashimiracyanenokubashimiraburi wesekugiticye(hagatiy’abariahobose),bahisebishimira ibirori.
22Bukeye,ubwoamahirweyabonekaga,umwamiabaza undimugaboati“Uburyobubicyanebwokwirengagizani ubuhe?”
23Arabasubizaati'Nibaumugaboatitakubanabekandi ntashyireimbaragazezosemuburezibwaboKukoduhora dusengaImanaatarikubwacucyaneahubwokubanabacu kugirangoimigishayoseibeiyaboIcyifuzocyacucy'uko abanabacubamenyakwifatakigerwahogusan'imbaraga z'Imana.'
24Umwamiyavuzekoyavuzenezahanyumaabazaundi ati,niguteyashoboragagukundaigihugucye?
25'Mukuzirikana,'arasubizaati'igitekerezocy'ukoari byizakubahonogupfiramugihugucyaweGuturamu mahangabiteraagasuzugurokubakenen'ikimwaroku bakirenk'ahobirukanywekuberaicyaha.Nuhaibyizabose, nk'ukoubikoraburigihe,Imanaizaguhaubutonikuribose kandiuzafatwank'ukundaigihugucyawe'
26Umwamiamazekumvauwomugabo,abaza uwakurikiyehoukobikurikirana,niguteyakwibananeza n'umugorewe?
27Arasubizaati'Mukwemerakomurikamerey'abagore ariabantub'intagondwakandibafiteimbaragamu gukurikiranaibyifuzobyabobwite,kandibahindukamu buryobutunguranyemubitekerezobyabobinyuzemu bitekerezobibeshya,kandikamereyabomurirusangeni integenkeNingombwakubikoranaubwengenokudatera amakimbirane.Kugirangoubuzimabugendeneza, umuyoboziagombakumenyaintegoagombakwerekezaho NiukwiyambazaImanagusanibwoabantubashobora kuyoboraubuzimanyakuriigihecyose'
28Umwamiyagaragajekoyemeyemazeabaza uwakurikiyehoati:“Niguteyashoboragakubantakosa afite?”
29Arabasubizaati'Nibauhoraukoraibintuutekerejekandi ntukemereamagamboasebanya,ahubwoukagaragazaibyo ubwirwakandiugafataumwanzurokubushakebwaweku byousabakandiugashyiramubikorwabyosemumucyo w'ibyoutekereza,uzabaudafiteamakosaMwami.Ariko ubumenyin'ishyirwamubikorwary'ibyobintuniumurimo w'imbaragaz'Imana'
30Umwamiyishimiyeayomagambo,abazaundiati:“Ni guteyakwirindauburakari?”
31Kandiasubizaikibazo,yaravuzeati:'Iyabayariaziko afiteububashakuribosendetsenokubica,nibayararakaye, kandikobyabantacyobimazekandibiteyeagahindaiyo azakubamburaubuzimabwinshi,kukoyariumwamigusa.'
32Niikicyarigikenewekugirangoumujinyaushyirweho, kandiabantubosebaribarawugandukiyekandintan'umwe wariumurwanya?NingombwakumenyakoImanaitegeka isiyosemumwukaw'ubugwanezakandintaburakarina buke,kandiwowe,'aravuga,'Mwami,ugombakwigana urugerorwayobyanzebikunze'
33Umwamiyavuzekoyasubijeneza,hanyumaabazaundi muntuati“Inamanzizaniiyihe?”
34'Gukoranezaigihecyosenogutekerezaneza,' yasobanuye,'tugereranyaicyopolitikiyacuifitiyeakamaro n'ingarukambizishoboraguterwanogufataigitekerezo gitandukanye,kugirangodupimeburingingotubashe kugirwainamanzizakandiintegoyacuirangireKandi ikirutabyose,kubw'imbaragaz'Imana,gahundayaweyose izagerwahokukoukoraibyoImanaishaka.'
35Umwamiyavuzekouyumuntuyasubijeneza,maze abazaundiati:Filozofiyaniiki?
36Kandiyasobanuyeati:'Gutekerezanezakukibazoicyo aricyocyosekivukakandintitwigeredutwarwan'ibyifuzo, ahubwotugatekerezakubikomerebiterwan'irari,kandi tugakoranezaukoibintubimeze,tugakoraibikwiye.Ariko tugombagusengaImanakugirangoidushyiremubwenge bwacukwitakuriibibintu'
37Umwamiyagaragajekoyemeyemazeabazaundi,ni guteyashoboragakwemerwamugiheyarimurugendomu mahanga?
38'Mukurenganuraabantubose,'nikoyasubije,'kandi akagaragarank'urihasiahokubahejuruy'aboyagendanaga KukoniihameryemewekoImanamurikamereyayo yemeraabicishabugufi.Kandiabantubakundaabiteguye kubagandukira'
39Umwamiamazekugaragazakoyemeyeicyogisubizo, yabajijeundiati:“Niguteyakubakakuburyoinyubakoze zizagumahonyumaye?”
40Yasubijeikibazoati:'Iyabaibyoyaremyebyariku rwegoruninikandirwiza,kuburyoababirebagababireka kuberaubwizabwabyo,kandinibaataranasezereyeumuntu uwoariwewesemubakoragaiyomirimokandi ntanahatireabandikumukoreraibyoakeneyenta mushahara'
41KuberakoyitegerejeuburyoImanaihaabantuubuzima bwizan'ubushobozibwogutekerezandetsen'izindimpano zose,nayoubwayoyagakwiyegukurikizaurugerorwayo ihaabantuinyituranoy'umuruhowaboutoroshye.Kuko ibikorwabikorerwamubutunganearibyobihorahoiteka ryose!
42Umwamiyavuzekouyumuntunaweyasubijeneza mazeabazaicyacumiati“Imbutoy’ubwengeniiyihe?”
43Arabasubizaati'Umuntuagombakumenyamuriweko ntakibiyakozekandikoagombakubahomukuriKubera koaribyobivakuribo,Mwamiukomeye,ibyishimo n'ubudacogorabw'ubugingon'ukwizeragukomeyemu Manabikugerahonibautegekaubwamibwawemu butungane'
44Bamazekumvaigisubizobosebaranguruyeijwi, hanyumaumwamimubyishimobyebyoseatangira kunywauburibwebwabo
45Bukeyebwahoibiroribyakurikiyehonk'ukobyari bimezembere,mazeigihekibonetseumwamiabaza abashyitsibaribasigayeibibazo,mazeabwirauwambere ati'Umuntuyakwirindaatekwirata?'
46Arabasubizaati'Nibaagumanauburinganirekandi akibukaburigihekoariumuntuutegekaabantuKandi Imanaikurahoabibone,ikanashyirahejuruabicishabugufi n'abakomeye!'
47Umwamiamubwiranezamazeabazaundiati:“Ninde muntuwagombyeguhitamongoamubereumujyanama?”
48Arabasubizaati'Abageragejwemubintubyinshikandi bagakomezakugiraumutimamwizauvanzekuriwekandi bagasangiraimicoyebwite.KandiImanayiyereka abakwiriyekugirangoibyobigerweho'
49Umwamiaramushimamazeabazaundiati:Niubuhe butunzibukenewecyanekumwami?
50'Ubucutin'urukundoby'abaturagebe,'arasubiza,'kuko aribyobitumaumurungaw'urukundoudacikaKandini Imanaigenzurakoibibizabahonk'ukoubyifuza.'
51Umwamiaramushimamazeabazaundiati“Intego y’ijamboniiyihe?”Nawearamusubizaati“Kumvisha umwanziwaweumwerekaamakosayemungaboziteguye neza”
52Kukomuriubwoburyomuzabonauwumva,atari ukumurwanya,ahubwoniukumushimakugirango mumwizeze,kandinikububashabw'Imanaaribwo kwemezakwuzuye
53Umwamiyavuzekoyatanzeigisubizocyiza,maze abazaundiati,niguteyashoboragakubananezan'amoko menshiatandukanyeyariagizeabaturagebomubwami bwe?
54'Mugukoreraburiweseuruharerukwiye,'arasubiza, 'kandimugafatagukiranukank'umuyoboziwanyu,nk'uko murikubikoraubumufashijwen'ubushishoziImanaibaha.'
55Umwamiyishimiyeicyogisubizo,mazeabazaundiati 'Nimubihekiumuntuyagombyekubabara?'
56'Mubyagobigwiririrainshutizacu,'yarasubije,'iyo tubonyekobimaraigihekirekirekandibidasubirwaho Gutekerezantibitwemererakuririraabapfuyekandibakuwe mukibi,ahubwoabantubosebarababarakuberako bitekerezahoubwabogusan'inyunguzabobwiteNiku bubashabw'Imanayonyinedushoboraguhungaikibicyose!
57Umwamiyavuzekoyatanzeigisubizogikwiye,maze abazaundiati:“Niguteizinaryatakaye?”
58Arasubizaati:'Iyoubwibonen'icyizerekitagiraimipaka bifashe,isonin'igihombobivuka.KukoImanaariyo Nyir'izinaryosekandiikarihaahoishaka'
59Umwamiyemejeigisubizocye,mazeabazaundimuntu ati:“Abantubakwiyekwishingikirizakurinde?”
60Arabasubizaati:'Kubagukorerakubushakebwawe, atarikubwobacyangwainyunguzawebwite,batekereza kunyunguzabogusa.Kukokimweariikimenyetso cy'urukundo,ikindiniikimenyetsocy'ubushakebubino kudakoraakazik'igihegito'
61Kukoumuntuuhoraarebainyunguzebwiteabaari umugambanyimumutimaweArikoukundaabantubawe boseubifashijwemon'inamanzizaImanaiguha.'
62Umwamiyavuzekoyasubijeneza,mazeabazaundiati: “Niikigitumaubwamibugumanaumutekano?”
63Yasubijeikibazoati:'Mwitonderekandimutekereze mberey'igihekontakibicyakorwan'abashyizwemu mwanyaw'ubuyobozikubantu,kandiibimubikoraburi
gihemubifashijwemon'Imanaibahaimbaragazoguca imanzazikomeye.'
64Umwamiaramubwiraamagamboyokumukomeza, mazeabazaundiati:“Niikigikomezagushimanokubaha?”
65Arasubizaati'Indangagaciro,kukoariyoyaremye ibikorwabyiza,kandiniyoikurahoikibi,nk'ukougaragaza imicomyizakuribosebinyuzemumpanoImanaiguha' 66Umwamiyemeyeigisubizonezamazeabazauwacumi n'umwe(kukobaribabiribarengamirongoirindwi),nigute yashoboragakugumanaituzemumutimamugihe cy'intambara?
67Arabasubizaati'Mukwibukakontakibiyakoreye umuntuuwoariwewesemubanyagihugube,kandiko bosebazamurwanirirakugirangobamuheibyizabahawe, muzikonubwobatakazaubuzimabwabo,muzayitaho Kukontanarimwemutazaburakwituraumuntuuwoari wewese-nikoumutimamwizaImanayaguhumekeye' 68Umwamiyabashimiyecyanebose,ababwiranezacyane, hanyumaanywaamazimenshikugirangoburiweseagire ubuzimabwiza,yishimiraibyoyishimiye,kandiashimira abashyitsibecyane
IGICECYA10
Ibibazon'ibisubizobirakomeje.Byerekanauburyo abayobozib'ingabobagombagutoranywaNindemuntu ukwiyegushimwan'ibindibibazoby'ubuzimabwaburi munsink'ukobyaribimezemumyaka2000ishize? Imirongoya15-17irazwihogutangainamakubijyanye n'ikinamicoImirongoya21-22isobanuraubwengebwo guhitamoperezidacyangwakugiraumwami.
1Kumunsiwakarindwihakozweimyiteguromyinshi cyane,kandiharin'abandibenshibaturutsemumijyi itandukanye(muriboharimon'intumwanyinshi).
2Igihehabonekagaamahirwe,umwamiyabajijeuwa mberemubaribatarabazwa,uburyoyakwirindagushukwa n'ibitekerezobidafiteishingiro?
3Arasubizaati'Mukwitegerezanezauwavuze,ikintu cyavuzwe,n'ingingoirimokuganirwaho,nokongera kubazaibibazobimwenyumay'igiherunakamuburyo butandukanyeArikokugiraubwengeburimasono gushoboragufataicyemezogikwiyemuriburikibazoni imwemumpanonzizaz'Imana,kandiurazifite,Mwami.'
4Umwamiyashimagacyaneigisubizomazeabazaundiati: Kukiabantubenshibatigerababaabanyamurava?
5'Kuko,'yasubije,'abantubosemurikamereyabo ntibagiraicyobahindurakandibakundaibinezezaBityo, akarenganekaravukakandikwifuzaibintubitagira umumaroIngesoyokugiraimicomyizaniimbogamiziku bantubiyeguriyeubuzimabwokwinezezakukoibategeka guhitamokwifatanogukiranukaKukoImanaariyo nyir'ibibintu.'
6Umwamiyavuzekoyasubijeneza,mazearamubazaati “Niikiabamibagombakumvira?”Naweati“Amategeko, kugirangobinyuzemumategekoakiranukaagarure ubuzimabw’abantuNk’ukonamwemukurikije imyitwarirenk’iyomugakurikizaitegekory’Imana, mwibikiyeurwibutsoruhoraho”
7Umwamiyavuzekouyumugabonaweyavuzeneza, mazeabazaundiati:Nindetugombagushyirahongoabe abategetsi?
SArabasubizaati'Abantubosebangaibibi,bakigana imyitwarireyawe,bakoraibitunganyekugirango bakomezekugiraizinaryizaKukoaribyoukora,Mwami ukomeye,'aravuga,'kandiniImanayaguhayeikamba ry'ubutungane.'
9Umwamiarangururaijwiasubiza,hanyumaarebaundi mugaboaravugaati'Nindetugombagushyirahongoabe umutwarew'ingabo?'
10Kandiyasobanuyeati'Abakomeyemubutwarinomu gukiranukan'abahangayikishijwecyanen'umutekano w'abagabobabokurutakubonaintsinzimugushyira ubuzimabwabomukagakuberaguhubukaKukonk'uko Imanaikoreraabantuboseneza,nikonamwemuyigana mugiraakamarokubayobokebanyubose'
11Umwamiyavuzekoyatanzeigisubizocyizamazeabaza undiati:“Nindemuntuukwiyegushimwa?”
12Arabasubizaati'Umuntuufiteicyubahiron'ubutunzi n'ububashakandiufiteubugingobungananabyobyose Naweubwaweugaragazamubikorwabyawekoukwiriye gushimwacyanebinyuzemubufashabw'Imanaigutera kwitakuriibyobintu'
113Umwamiyagaragajekoabyemeramazeabwiraundi ati'Niibihebintuabamibagombakumaranaigihekininina byo?'
14Arasubizaati'Kugusomanokwigainyandikoz'ingendo zemewe,zanditswekubwamibutandukanye,hagamijwe kuvugururanokubungabungaabaturageKandinimuri ubwoburyowagezekuikuzoritigezeryegerezwan'abandi, binyuzemubufashabw'Imanaisohozaibyifuzobyawe byose'
15Umwamiyaganiriyen'uwomugaboashishikayemaze abazaundiati:Niguteumuntuyakwitahomumasahaye yokuruhukanokwidagadura?
16Arasubizaati'Kurebaayomakinishaashoboragukinwa muburyobukwiyenogushyiraimberey'amasoyawe amashushoyakuwemubuzimaagashyirwamuburyo burangwan'icyubahiron'ubupfuraniingirakamarokandi birakwiye'
17Kukohariuburyobwokubakabubonekanomuriibyo byishimo,kukoakenshihariisomoryizaryigishwan'ibintu bidafiteakamarocyanemubuzimaArikomugukora ibikwiyebyosemubikorwabyawebyose,werekanyeko uriumuhangamubyafilozofiyakandikoImanayubaha bitewen'imicomyizayawe'
18Umwamiyishimiyeamagamboyariamazekuvugwa, abwirauwacyendaati“Umuntuyakwitwaraatemubirori?”
19Arabasubizaati'Ugombaguhamagaraabanyabwenge n'abashoborakuguhainamaz'ingirakamarokubijyanye n'ubwamibwawen'ubuzimabw'abaturagebawe(kukonta ngingon'imwewabonaikwiriyecyangwaitwigisha kurushaiyi)kuberakoabantunk'aboariabakundwa n'Imanakukobatojeubwengebwabogutekerezakungingo nzizacyane-nk'ukonaweubwaweubikora,kukoibikorwa byawebyosebiyoborwan'Imana'
20Umwamiyishimiyeigisubizo,abazaundimuntuati: “Niikicyizakubantu,niukoumuntukugiticyeagomba kubaumwamiwabocyangwauwomumuryango w’ibwami?”
21Arabasubizaati'UrimwizamurikamereyeKuko abamibakomokamumuryangow'abamibakunzekuba abagomekandibakagatizaabaturagebaboKandi ikirenzehoniukobimezekuribamwemubazamutsemu
nzegoz'abaturage,nyumayoguhuran'ibibino kwihanganiraubukenebwabo,iyobategekagaimbaga y'abantu,bahindukaabagomekurushaabanyagitugubatita kuMana.'
22Ariko,nk'ukonabivuze,kamerenzizayatojweneza irashoboragutegeka,kandiuriumwamiukomeye,atari ukuberakouhebujemubwizabw'ubutegetsibwawe n'ubutunzibwaweahubwoniukuberakowarushijeabantu boseubuntun'ubugiraneza,tubikeshaImanayoyaguhaye iyimico
23Umwamiyamazeigiheashimauyumugabomazeabaza uwanyumaati:Niikicyagezwehocyanemugutegeka ubwami?
24Arasubizaati'Niukoabaregwabagombaguhorababa mumahoro,kandiubutaberabugashyirwamubikorwa vubamugihecy'amakimbirane.'
25Ibibigerwahobinyuzemumbaragaz'umutegetsi,iyoari umuntuwangaikibikandiagakundaicyizakandiagatanga imbaragazekugirangoarokoreubuzimabw'abantu,nk'uko ubonaakarenganeariububibubicyanekandibinyuzemu buyobozibwawebutunganyeukabawarahinduyeizina ritazigeraripfa,kukoImanaiguhaubwengebutunganye kandibutanduyen'ikibiicyoaricyocyose'
26Amazeguhagarara,amashyimenshin'ibyishimo byatangiyeigihekirekire.Umwamiamazeguhagararaafata igikombemazearyaumugatiwoguhaicyubahiro abashyitsibebosen'amagambobavuze
27Hanyumamugusozayaravuzeati:“Nabonyeinyungu nyinshimukubaurihoNabonyeinyungunyinshimu bubikobw’ubwengewampayemubijyanyen’ubuhanga bwogutegeka.”
28Hanyumaategekakoburiweseahabwaitalantoeshatu z'ifeza,mazeashyirahoumwemubagaragubengoamuhe izofeza.
29Bosebahisebavuzaindurubashima,mazeibiroribiba ibyishimo,mugiheumwamiyihayeibiroribihoraho
IGICECYA11
Kugirangouboneigitekerezokunyandikozakeraza stenography,rebaUmurongowa7Ubuhinduzibwatanzwe kugirangobwemezwekandibwemerwenk'ukobwasomwe, kandi(Umurongowa23)amajwimenshiyemezwakandi yemezwan'abantubose
1Nanditseigihekirekirekandingombakwifuzaimbabazi zawe,Philocrates.
2Natangajwecyanen'abobagabon'uburyobatanze ibisubizoakokanya,ibyobikababyarasabyeigihekirekire kugirangobitekerezweho
3Nubwouwabazagaikibazoyariyatekerejecyanekuri burikibazo,abasubizagakimwekimweicyarimwebari bafiteibisubizobyaboby’ibibazoicyarimwe,bityokuri njyenokubaribaharibosecyanecyanekubahangamu byafilozofiyabasan’abakwiriyegushimwa
4Kandindatekerezakoicyokintukizagaragara nk'ikidasanzwekubazasomainkuruyanjyemugihekizaza
5Arikontibikwiyekugorekaibintubyanditsemububiko bwarubanda
6Kandintabwobyabaaribyizakonkoraicyahamuriiki kibazo.Mvugainkuruukobyagenze,nirindaamakosayose.
7Natangajwecyanen'imbaragaz'amagamboyabo,ku buryonihatiyekugishainamaabaribafiteinshinganozo kwandikaibyabayekubiroriby'ibwaminokubirori
8Kukoariumuco,nk'ukomubizi,kuvaumwamiatangiye gukoraimirimokugezaigiheazaruhukira,hagashyirwamo inyandikoy'ibyoyavuzen'ibyoyakozebyose--gahunda nzizacyanekandiy'ingirakamaro
9Kukokumunsiukurikirahoinyandikomvugo z'ibyakozwen'ibyavuzwekumunsiushizezisomwambere y'ukoimirimoitangira,kandinibahabayehoibitagenda neza,ikibazogihitagikosorwa
10Nabonyerero,nk'ukobyavuzwe,amakurunyayo aturukamunyandikozarubanda,kandinashyizeibintumu buryobukwiyekukonziukuntuwifuzakubonaamakuru y'ingirakamaro
11Nyumay'iminsiitatu,Demetiriyoajyanaabobagabo, anyurakunkutay'inyanja,ifiteubureburebwasitadendwi, agerakukirwa,yambukaikiraroyerekezamutureretwa Pharostwomumajyaruguru.
12Ahonihoyabakusanyirijemunzuyariyubatsweku nkombey'inyanja,nzizacyanekandiiriahantuhiherereye, mazeabatumiragukoraumurimowoguhindura,kukoibyo bakeneyebyosekuriuwomurimobyaribihari
13Nukobatangiragukorakugereranyaibyavuyemu bushakashatsibwabonokubyemeza,mazeicyo bemeranyijehocyosecyakoporowenezabayobowena Demetiriyo
14Nukoikiganirokigerakuisahayacyenda,nyuma y’ibyobarekurwakugirangobakoreibyobakeneye by’umubiri
15Ibyobifuzagabyosebyabagenewekugicirocyizacyane. Uretseibi,Dorotheusyabateguriragaburimunsink'uko byakorwagakumwamiubwe-kukoarikoyariyategetswe n'umwami.
16MugitondocyakarebajyagakuRugoburimunsi,maze bamazekuramutsaumwamibasubiraiwabo
17Kandink'ukobyaribisanzwemuBayahudibose, bogeragaintokizabomunyanja,bagasengaImana, hanyumabakiyeguriragusomanoguhinduraigicerunaka baribasanzwebasoma,mazendabazaikibazo,kuki bogeragaintokizabombereyogusenga?
18Basobanuyekoariikimenyetsocy'ukontakibibakoze (kukoburigikorwacyosegikorwan'amaboko)kuberako muburyobwabobwizakandibwerabafatabyose nk'ikimenyetsocy'ubutunganen'ukuri
19Nkukonabivuze,bateraniragahamweburimunsiahantu hezakuberaituzen'umucyowaho,kandibakihatiragukora akazikabo.
20Byaragaragayekoumurimowoguhinduraibintu warangiyemuminsimirongoirindwin'ibiri,nk'ahobyari byateguwekuntegoyagenwe
21Igiheumurimourangiye,Demetiriyoyakusanyije Abayahudiahoubuhinduzibwaribwakorewe,maze abusomeraboseimberey'abahinduzi,mazerubanda rubakiranezakuberaibyizabyinshibaribabahaye
22BashimiyecyaneDemetiriyo,bamushishikariza kwandukuraamategekoyosenokuyashyikirizaabayobozi babo
23Nyumay’ukoibitabobisomwe,abatambyin’abakuru b’abahinduzin’umuryangow’Abayahudin’abayobozi b’umuryangobarahagurukabavugabati:“Kuberako hakozweubuhinduzibwizakandibwerakandibutunganye,
byaribikwiyekobugumaukobwariburikandinta gihindukacyabwokigombagukorwamo.”
24Nukoikoraniroryoserimazekugaragazakoryemeye, babategekakuvugaumuvumoukurikijeumucowaboku muntuweseuzahinduraikintuicyoaricyocyose,habamu kongeramoikintuicyoaricyocyosecyangwamu guhinduramuburyoubwoaribwobwosemumagambo yanditswecyangwamugusibaayoariyoyose.
25Iyiyariingambanzizacyaneyokwirindakoigitabo cyabikwamugihekizazacyosentagihindutse
26Umwamiamazekubibwirwa,yishimyecyane,kuko yumvisekoumugambiyariyateguyewakozweneza
27Igitabocyosecyaramusomwemazeatangazwacyane n'umwukaw'uwatanzeamategeko
28AbwiraDemetiriyoati:“Niikicyatumyentan'umwe mubahangamuby'amatekacyangwa'abasiziwigezeabona koaringombwakuvugakukintugitangajenk'iki?”
29Arabasubizaati'Kukoamategekoariayerakandi akomokakuMana.Kandibamwemubagambiriye kuyakemurabatsinzwen'Imana,bityobarekaumugambi wabo'
30YavuzekoyumvisekuriTewopompuskoyariamaze iminsiirengamirongoitatuarangayekukoyashakaga gushyiramumatekayebimwemubyabayemunyandiko zakerakandizitariiz’ukuri.
31Amazegukiragato,yingingaImanangoimusobanurire impamvuy'ibyagobyamugwiririye
32Kandiyahishuriwemunzozi,kokuberaamatsiko y'ubusayashakagakugezaukurikwerakubantubasanzwe, kandikonaramukaabiretseazakiraubuzimabwe
33NanonenumvisemukanwakaTheodektes,umwemu basizib’ibyago,koigiheyariagiyeguhindurabimwemu byabayebyanditswemuriicyogitabokugirango abikoreshekimwemubihanganobye,yafashwen’indwara y’amasoyombi
34Abonyeimpamvuy'ibyagobyamugwiririye,asenga Imanaiminsimyinshi,hanyumaarakira.
35Umwami,nk'ukonabivuze,amazeguhabwaibisobanuro byaDemetiriyokuriiyingingo,yaranamyekandiategeka koibitabobigombakwitabwahocyane,kandikobigomba kurindwamuburyobweranda
36Yasabyeabasemuzikumusurakenshinyumayo gusubiraiYudaya,kukobyaribikwiye,nk'ukoyabivuze, kononehoabasubizaiwabo
37Arikoiyobagarukaga,yabafatagank'inshuti,nk'uko byaribikwiye,kandiakabahaimpanonziza.
38Yategetsekobateguraimyiteguroyogusubiraiwabo, kandiabagaragarizaubuntubwinshi.
39Yahayeburiweseimyendaitatumyizacyane,italanto ebyirizazahabu,ikibahocyokuruhandegipimaitalanto imwe,ibikoreshobyoseby'intebeeshatu
40Kandihamwen'abamuherekejeyoherezagaEleyazari intebeicumizifiteamaguruyafezan'ibikoreshobyosebya ngombwa,ikibahocyokuruhandegifiteagacirokatalenta mirongoitatu,amakanzuicumiy'umuhengerin'ikamba ryizacyane,n'ibiceijanaby'imyambaromyizacyane, hamwen'ibikomben'amasahani,n'ibikombebibiribya zahabubyokweguriraImana
41Yanamusabyemuibaruwakonibahariuwomuriabo bagabowifuzakugarukaahoari,atagombakubabuza.
42Kukoyabonagakoariamahirweakomeyekwishimira umuryangow’abantunk’abobize,kandiyahitamo
kubagabiraubutunzibwekurutakubukoreshamubintu by’ubusa.
43NonehoPhilocrates,ufiteinkuruyuzuyeijyanye n'isezeranoryanjye.
44Ndatekerezakoukundaibibintukurushainyandiko z'abahangamumigani
45Kukowiyemejekwigaibintubishoborakugirira akamaroroho,kandiukamaranaumwanyamuniniubikora. Nzageragezakuvugaibindibintubyosebikwiye kwandikwa,kugirangoubisomenezauboneingororano ikomeyekubw'ishyakaryawe