Skip to main content

Kinyarwanda - Book of Enoch by R.H. Charles

Page 1


IgitabocyaHenoki

IGICECYA1

1Amagamboy'umugishawaHenoki,ahoyahaye umugishaabatoranijwen'abakiranutsi,bazababarihoku munsiw'amakuba,ubwoababin'abatubahaImanabose bazakurwaho

2.Mazeatangiraumuganiwearavugaati:“Henoki, umugabow’umukiranutsi,Imanayahumuyeamasoye, yabonyeibyoabamarayikabanyeretsebyose,kandi nabyumvisebyose,kandinabibonyenk’ukonabibonye, arikosiiby’ikigihe,ahubwoniiby’abazaza

3Navuzekubatoranijwe,mazembaciraumugani: UmwerandaMukuruazosohokamubuturobwiwe, 4Imanaihorahoizakandagirakuisi,kumusoziwaSinayi, igaragaremunkambizayo,igaragaremumbaraga z'ububashabwayoiturutsemuijurury'ijuru.

5Kandibosebazaterwaubwoba,n'abarinzibazahinda umushyitsi,kandiubwobabwinshin'umushyitsibizabafata kugezakumperaz'isi.

6Imisozimiremireizahungabana,n'imisozimiremire izagabanuka,ishongenk'ibishasharaimberey'umuriro,

7.Isiizacikamokabiri,ibirikuisibyosebizashira,kandi hazabahourubanzakubantubose

8Arikoazabanan'abakiranutsi,azabarindaabatoranijwe, kandiimbabazizizabakuribo.Kandibosebazaba ab'Imana,kandibazatunganirwa,kandibosebazahirwa Kandiazabatabarabose,kandiumucyouzababonekera, kandiazabananaboamahoro.

9Kandidoreazazanan'aberabeibihumbiicumi,kugira ngoacireurubanzabose,kandiarimbureabatubahaImana bose,kandiacireurubanzaabantubosekubw'ibikorwa byabobyosebyokutubahaImanabakoze,n'amagambo yoseakomeyeabanyabyahabatubahaImanabamuvuzeho

IGICECYA2

1.Murebeibintubyosebibamuijuru,uburyobidahindura inzirazabyo,n'ibinyamucobirimuijuru,uburyobyose

bihagurukabigashyiraibintukumurongomugihecyabyo, kandintibirenganyegahundayabyo

2.Nimurebeisi,mwitegerezeibiyiberahokuvakuikubitiro kugezakuiherezo,ukuntuihamye,ukuntuntanakimwe mubintubyokuisigihinduka,arikoibikorwaby'Imana byosebirabagaragarira.

3Rebaimpeshyin'itumba,isiyoseyuzuyeamazi,ibicu n'ikimen'imvurabirayigwaho

IGICECYA3

Itegerezeurebeukuntumugihecy'itumbaibitibyosebisa nkahobyumyekandibikuraamababiyabyoyose,uretse ibiticuminabine,bidatakazaamababiyabyoahubwo bigumanaamababiashajekuvakumyakaibirikugezakuri itatukugezaigihebishyabiza

IGICECYA4

Kandinanone,nimurebeiminsiy'impeshyiukuntuizuba ririhejuruy'isiimbereyaryo,kandimushakaigicucu n'ubuhungirokuberaubushyuhebw'izuba,kandiisinayo ikagurumanan'ubushyuhebwinshi,bityontimushobora gukandagirakuisicyangwakurutarekuberaubushyuhe bwaryo

IGICECYA5

1Nimwitegerezeuburyoibitibyitwikiraamababimabi kandibyeraimbuto:nicyogitumamwitonderakandi mumenyeimirimoyeyose,kandimumenyeuburyo Ihorahoitekaryoseyabiremye.

2Imirimoyeyoseikomezagutyaumwakakuwundiiteka ryose,n'imirimoyosebayikorera,kandiimirimoyabo ntihinduka,arikoukoImanayabigennyenikobikorwa.

3.Kandirebauburyoinyanjan'inzuzimuburyonk'ubwo bisohozakandintibihindureimirimoyabyokumategeko ye.

4Arikontimwakomejegukomera,cyangwango mukurikizeamategekoy'Uwiteka,ahubwo mwarahindukiriyemuvugaamagamboy'ubwibonen'akaga mukanwakanyugahumanyemurwanyaubukurubwe Yewe,mwebweab'imitimainangiye,ntamahoro muzabona.

5Nicyogitumamuzaturaiminsiyanyu,imyakayanyuyo kubahoizashira,imyakayokurimbukakwanyuizagwira mugihecy'itekaryose,kandintimuzagirirwaimbabazi.

6Muriiyominsiamazinayanyuazahindukaikivume cy'itekaryosekubakiranutsibose,kandiabavumabose bazavuma,kandiabanyabyahabosen'abatubahaImana bazavumananamwe,kandiabatubahaImanabazababera umuvumoKandibosebazishima,kandihazabaho imbabaziz'ibyaha,n'imbabazizosen'amahorono kwihanganirana:Hazabahoagakizakuribo,urumurirwiza Kandikurimwemweseabanyabyahantagakizakazabaho, ahubwokurimwemwesehazabahoumuvumo.

7Arikokubatowehazabahoumucyon'ibyishimo n'amahoro,Kandibazaragwaisi

8Hanyumahazatangwaubwengekubatoranijwe,kandi bosebazabahokandintibazongeragucumuraukundi,haba kubw'ubugomecyangwakubw'ubwibone:Ariko abanyabwengebazicishabugufi.

9Kandintibazongeragucumuraukundi,kandintibazapfa bazizeuburakaribw'Imanacyangwauburakaribwayo, ahubwobazarangizaiminsiyaboyokubahoKandi ubuzimabwabobuzagwiramumahoro,Kandiimyaka yaboy'ibyishimoizagwira,Mubyishimon'amahoro bihoraho,Iminsiyoseyokubahokwabo

IGICECYA6

1Kandiubwoabanab'abantubaribamazekwiyongera, muriiyominsibabyawen'abakobwabezakandibeza 2Abamarayika,abanabomuijuru,barababonye barabyifuza,mazebabwiranabati:'Nimuzeduhitemo abagoremubanab'abantu,tubyareabana' 3Semjâzâ,wariumuyoboziwabo,arababwiraati: “Ndatinyakomutazabyemeragukoraikigikorwa,kandini njyeubwanjyeugombakwishyuraigihanocy’icyaha gikomeye”

4.Bosebaramusubizabati:'Tweseturahire,kanditwese twizihizetudatereranauyumugambiahubwotugakoraiki kintu'

5.Hanyumabarahirabosehamwekandibiyemeza kubyirahira

6Kandibosehamwebarimaganaabiri;bamanutsemu gihecyaYaredikumpingay'umusoziwaHerumoni,maze bawitaumusoziwaHerumoni,kukobaribararahiyekandi basezeranyekubw'indahirobagiranye

7.Kandiayoniyomazinay'abayobozibabo:Sêmîazâz, umuyoboziwabo,Arâkîba,Râmêêl,Kôkabîêl,Tâmîêl, Râmîêl,Dânêl,Êzêqêêl,Barâqîjâl,Asâêl,Armârôs,Batârêl, AnâêlSatarêl,Tûrêl,Jômjâêl,Sariêl.

8Abanibobakurubabob'imitweicumi

IGICECYA7

1Abandibosebarikumwenabobiyabiraabagore,buri weseyihitiramoumwe,mazebatangirakubaryamananabo nokwiyanduza,babigishaubupfumun'uburozi,nogutema imizi,kandibabigishaibimera

2.Batwite,babyaraibihangangebinini,bifiteuburebure bwameteroibihumbibitatu

3UwariyeibyoabantubatunzebyoseKandiubwoabantu batagishoboyekubibeshaho,

4Ibihangangebyarabahindukiriyemazebiryaabantu

5Batangiragucumurakubiguruka,kunyamaswa,ku bikururaindahasi,kumafi,nokurirainyamaz'abandino kunyweraamaraso

6.Hanyumaisiyashinjeabagome.

IGICECYA8

1.KandiAzâzêlyigishijeabantugukorainkota,ibyuma, ingabo,n'imitakoy'icyuma,kandiabamenyeshaibyuma byomubutakan'ubuhangabwokubikora,imiringa, imitako,nogukoreshaantimoni,nogusharizaamaso, n'ubwokobwosebw'amabuyey'agaciro,n'amabarayose

2.Havutseubugoryibwinshi,bakoraubusambanyi, barayobywa,bahindukaabapfumumunzirazabozose Semjâzâyigishijeubupfumu,n'imizi,Armârôsyo gukemuraubupfumu,Barâqîjâl,yigishijeinyenyeri, Kôkabêlinyenyeri,Ezêqêêlubumenyibw'ibicu,Araqiêl

ibimenyetsoby'isi,Shamsiêlibimenyetsoby'izuba,na Sariêlinziray'ukwezi.Kandiukoabantubarimbukaga, barataka,induruyaboizamukamuijuru

IGICECYA9

1HanyumaMikayeli,Uriyeli,RafayelinaGaburiyeli barebyehasibarimuijurubabonaamarasomenshi yamenetsekuisi,n'ibyahabyosebikorerwakuisi

2Baravuganabati:“Isiyatakayeidafiteabantuiravuza induruigerakumaremboy’ijuru”

3Nonererokurimwe,mweberabomuijuru,roho z'abantuziraburana,ziti:"Tubwireurubanzarwacuimbere y'Isumbabyose"

4BabwiraUmwamiw’ibihebyosebati:“Mwamiw’abami, Manay’imana,Mwamiw’abami,n’Imanay’ibihebyose, intebey’icyubahirocyaweihorahoitekaryose,kandiizina ryaweniryezwe,ribengeranekandiryubahweitekaryose!”

5.Niwowewaremyeibintubyose,kandiufiteububashaku bintubyose,kandibyosebiriubusakandibiragaragaramu masoyawe,kandiurebabyose,kandintakintunakimwe cyakwihisha.

6UrabonaibyoAzâzêlyakoze,wigishijegukiranirwa kosekuisikandiagahishuraamabangay'itekayari yarabitswemuijuru,abantubaharaniragakwiga:

7NaSemjâzâ,wamuhayeububashabwogutegekabagenzi be

8.Kandibagiyekubakobwab'abantukuisi,baryamana n'abagore,kandibarihumanyije,kandibabahishurira ibyahabyose

9.Kandiabagorebabyayeibihangange,mazeisiyose yuzuyeamarason'ubugome

10Noneho,dorerohoz'abapfuyezirarirakandizigana amaremboy'ijuru,kandiimiborogoyaboyarazamutse: kandintishoboraguhagararakuberaibikorwabibi bikorerwakuisi

11.Kandiuzibyosembereyukobibaho,kandiubibona kandiurabyihanganira,kandintutubwiraicyotugomba kubikorera'

IGICECYA10

1.HanyumaIsumbabyoseiravugaiti,Uweran'Ukomeye aravuga,mazeyoherezaUriyelikurimweneLameki, aramubwiraati:

2.JyakwaNowaumubwiremuizinaryanjyeuti“Ihishe!” umuhishurireiherezoryegereje:koisiyoseizarimbuka, kandiumwuzureugiyekuzakuisiyose,kandiuzarimbura ibirimobyose

3Nonehoumubwirekoashoboraguhunga,mazeurubyaro rwerukabungabungwamubisekuruzabyoseby'isi'

4.UwitekayongerakubwiraRafayeliati:'MboheAzazêl amabokon'ibirenge,umujugunyemumwijima,hanyuma uceumwobomubutayu,burimuriDûdâêl, umujugunyemo'

5Ushyirehoamabuyeashajekandiateyeubwoba, umutwikireumwijima,umurekeagumeyoitekaryose, umutwikiremumasokugirangoatabonaurumuri

6Kandikumunsiw'urubanzarukomeyeazajugunywamu muriro.Kandiazakizaisiabamarayikabayononnye,kandi azatangazekoisiizakira,kugirangobakizeicyorezo,kandi

abanab'abantubosentibazimireibintubyoseby'ibanga Abarebabahishuyekandibigishijeabanababo.

8Kandiisiyoseyangiritsekuberaimirimoyigishijwena Azâzêl:niweukwiyemereraibyahabyose.

9.UwitekaabwiraGaburiyeliati:“Nimurwanyeabagome n’abagome,n’abanab’abasambanyi,kandimutsembe abanab’abasambanyin’abanab’abarindamubantu, mubashyirehanze,mubaterekurwana,kugirango bamaranemuntambara,kukobatazamaraigihekirekire”

10Kandintabusabebasebagusabyebuzahabwabasemu izinaryabo,kukobizeyekubahoubuzimabuhoraho,kandi koburiwesemuriboazabahoimyakamaganaatanu

11.UwitekaabwiraMikayeliati:'Gendauhambire Semjâzân'abobarikumwebishyizehamwen'abagoreku buryobihumanyijenabomubusambanyibwabobwose'

12.Kandiabahungubabobamazekwicana,kandibabonye ababobakundwa,mubahambiremubisekuruzamirongo irindwimubibayaby'isi,kugezakumunsiw'urubanza rwabon'iherezoryabo,kugezaigiheurubanzaruzahoraho itekaryoseruzabarurangiye

13Muriiyominsibazajyanwamunyengay'umuriro,no mububabarenomunzuy'imboheahobazafungirwaiteka ryose

14Kandiuwoweseuzacirwahoitekaakarimburwa,kuva icyogiheazabaaboheshejwehamwenawekugezaku iherezory'ibihebyose

15Kandiurimbureimyukayosey'abahemun'abana b'Abarinzi,kukobagiriyenabiabantu.

16Kurahoibibibyosekuisi,kandiikibicyosekiveho, kandiikimeracy'ubutunganen'ukurikigaragare,kandi kizabaumugisha,kandiimirimoy'ubutaberan'ukuri izaterwamukurinomubyishimoitekaryose

17Hanyumaabakiranutsibosebazarokoka,bakomeze kubahokugezaigihebazabyaraabanaibihumbin'ibihumbi, kandiiminsiyosey'ubusorebwabon'izabukuru bazayirangizamumahoro

18Hanyumaisiyoseizahingwamubutungane,kandiyose izaterwaibitikandiyuzureumugisha

19Kandiibitibyosebyizabizaterwaho,kandibazateramo imizabibu,kandiumuzabibubazaterahouzereradivayi nyinshi,kandiimbutozosezizaterwahozizeraigihumbi, kandiburigipimocy'imizetikizatangaimivureicumi y'amavuta.

20Kandiusukureisiikurehoigitugucyose,n'ibibibyose, n'ibyahabyose,n'ubuhemubwose,kandiumwandawose ukorerwakuisiuwukurehokuisi.

21Kandiabanab'abantubosebazabaintungane,kandi amahangayoseazanramyakandianshime,kandibose bazansengaIsiizahanagurwahoumwandawose,n'icyaha cyose,n'ibihanobyose,n'imibabaroyose,kandi sinzabatumahoukundikuvakugisekuruzakugezakukindi

IGICECYA11

1Muriiyominsinzakinguraububikobw'umugishaburi muijuru,kugirangobumanukekuisibugatumaabantu bakoraimirimon'imiruho.

2Kandiukurin'amahorobizahorabifitanyeisanomu minsiyosey'isinomubisekuruzabyoseby'abantu

IGICECYA12

1Mberey'ibyobintu,Henokiyariyihishe,kandinta muntun'umwemubanab'abantuwariuziahoyihishe, n'ahoatuye,n'ibyamubayeho.

2Kandiibikorwabyebyaribifitanyeisanon'Abarinzi, kandiiminsiyeyarihamwen'abera

3.Kandinjyewe,Henoki,nasingizagaUmwami w’icyubahiron’Umwamiw’ibihebyose,mazeabarinzi banyitaHenokiumwanditsibarambwirabati:

4'Henoki,umwanditsiw'ubutabera,gendaubwireabarinzi bomuijurubavuyemuijururyera,ahantuheranda hahoraho,bakiyandarikan'abagore,bakitwarank'uko abanab'isibabigenza,bakishyingiraabagoreuti: "Mwangijeisicyane

5.Kandintamahorocyangwaimbabaziz'ibyahamuzagira, kandiukobishimiraabanababo,

6Bazabonaubwicanyibw'abakunzibabo,kandikubera kurimbukakw'abanababobazaboroga,kandibazasenga itekaryose,arikoimbabazin'amahorontimuzabigeraho"

IGICECYA13

1Henokiaragendaaravugaati:'Azazêl,ntuzagira amahoro:urubanzarukomeyerwaguciriwekugirango uboherwe'

2Kandintuzagirekwihanganiracyangwagusaba,kubera gukiranirwawigishije,nokuberaimirimoyoseyokutitaku Mananogukiranirwan'ibyahawagaragarijeabantu

3Hanyumandagendamvugananabobosehamwe,bose baratinya,ubwoban'umushyitsibirabafata.

4Bansabyekombandikiraubusabekugirangobabone imbabazi,kandingombasomereubusabebwaboimbere y'Umwamiw'ijuru.

5Kuvaicyogihentibashoboragakuvugananawe cyangwangobunamireamasoyabomuijurukuberaisoni z'ibyahabyabobaribaraciriwehoiteka.

6Hanyumananditseubusabebwabo,n'isengesho ryerekeyerohozabon'ibikorwabyabokugiticyabo,noku byerekeyeubusabebwabokugirangobababarirwekandi bamaraneiminsi

7NagiyekwicarakumaziyaDani,mugihugucyaDani, mumajyepfoy'uburengerazubabwaHerumoni,nsoma ubusabebwabokugezaubwonsinziriye

8Hanyumambonainzozi,iyerekwariranyinjiramo, mbonaiyerekwary'igihano,ijwirirazarimbwirango mbibwireabanabomuijuru,kandimbahanire

9.Mazenkangutse,najekubasanga,bosebicayehamwe, bariramuri'Abelsjâîl,irihagatiyaLibaninaSênêsêr, bipfutsemumaso

10Mazendabatekererezaibyonabonyemubitotsibyose, mazentangirakuvugaamagamboyogukiranuka,no gucyahaabarinzibomuijuru

IGICECYA14

1.Igitabocy'amagamboyogukiranuka,n'icy'igihano cy'Abarinzib'itekaryosehakurikijweitegekory'Uwera Mukurumuriiryoyerekwa

2.Nabonyemubitotsiicyongiyekuvugaubunkoresheje ururimirw'inyaman'umwukawomukanwakanjye:ibyo

Umutwareyahayeabantungobabiganirehokandi babisobanukirwen'umutima.

3Nk'ukoyaremyekandiigahaumuntuububashabwo gusobanukirwaijambory'ubwenge,nikonanjyeyandemye kandiimpaububashabwogucyahaabarinzi,abanabomu ijuru

4Nanditseubusabebwawe,kandimuiyerekwaryanjye byagaragayekoubusabebwawebutazaguhabwamuminsi yosey'iteka,kandikourubanzarwaciweburundu:yego ubusabebwawentibuzaguhabwa

5Kuvaubuntuzazamukamuijuruitekaryose,kandimu minyururuy'isiitegekoryarasohotseryokuguhambira iminsiyosey'isi.

6Kandikomberewabonyeirimbukary'abahungubawe ukundakandintuzabashimira,ahubwobazagwaimbere yawen'inkota.

7Kandiubusabebwawekubwabontibuzahabwaagaciro, cyangwakubwaweubwawe:nubwowarira,ugasenga ukavugaamagamboyosearimunyandikonanditse.

8Iyerekwaryanyeretsweritya:Doremuiyerekwaibicu byarantumiye,igihukirampamagaye,inziray'inyenyeri n'imirabyobiranyarukabimpamagaza,mazeumuyagawo muiyerekwaunterakuguruka,uranzamura,uranjyanamu ijuru

9.Nanjyeninjirakugezaubwonegereyeurukuta rwubatswen'amasarokandiruzengurutswen'indimi z'umuriro,mazerutangirakunteraubwoba

10.Nagiyemundimiz'umurironegerainzuniniyubatswe mumabuyey'agaciro:inkutaz'inzuzarizimezenk'ubutaka bukozwemumabuyey'agaciro,kandiinkingiyayoyari ikozwemumabuyey'agaciro.

11Igisengecyacyocyarikimezenk'inziray'inyenyeri n'imirabyo,kandihagatiyabyohariabakerubib'umuriro, kandiijururyaboryaririkeyenk'amazi.

12Umurirow'umurirowagoseinkuta,n'amaremboyawo yakaumuriro

13.Ninjiyemuriiyonzu,ishyushyenk'umuriron'ubukonje nk'urubura:ntabyishimoby'ubuzimabyaribihari:ubwoba bwarantwikiriye,n'umushyitsiurankubita

14.Ubwonatigitagacyane,nahisenikubitahasinubamye.

15Mazembonaiyerekwa,kandimbonainzuyakabiri, ninikurutaiyambere,kandiumuryangowosewari ukinguyeimbereyanjye,kandiwubatswen'ibirimi by'umuriro

16Kandimuribyosebyaribyizacyanemubwizanomu bwizanomurugerokuburyontashoborakukubwira ubwizabwabyon'urugerorwabyo

17.Kandihasih'ahohariumuriro,hejuruyahohari imirabyon'inziray'inyenyeri,kandiigisengecyahocyari umurirowaka

18Narebyembonaintebey'ubwamindende,isa n'ikirahure,n'inzigazayonk'izubarirabagirana,kandi harihoiyerekwary'abakerubi

19Kandimunsiy'intebey'ubwamihavagamoimigezi y'umurirowakakuburyontashoboragakuyireba

20KandiIcyubahiroGikomeyecyaricyacyicayeho,kandi imyendayeyarabagiranagakurushaizubakandiyera kurushauruburaurwoarirworwose

21Ntan'umwemubamarayikawashoboragakwinjirano kurebamumasohekuberaubwizan'icyubahiro,kandinta n'umwemubamarayikawashoboragakumureba

22Umurirow'umurirowariumukikije,n'umuriro ukomeyewariuhagazeimbereye,ntan'umwe washoboragakumwegera:ibihumbiicumiincuroibihumbi icumibyahagazeimbereye,nyamarantamujyanamayari akeneye.

23Kandiaberacyanebarihafiyentibamuvuyemonijoro cyangwangobamuvemo

24.Kugezaicyogihenarinubamyenubamye,ntengurwa: mazeUhorahoampamagariramukanwake,arambwiraati: 'Ngwinohano,Henoki,wumveijamboryanjye'

25Umwemubatagatifuyajeahondiarankangura, ampagurutsanegeraumuryango,mazenunamamumaso

IGICECYA15

1.Aranyishuraarambwira,mazenumvaijwiryeriti: 'Witinya,Henoki,umukiranutsi,umwanditsiw'ubutungane: egerahanowumveijwiryanjye'

2.Kandigendaubwireabarinzibomuijuru,bagutumye kubasabirauti:"Ugombakubasabira"abantu,ntabwoari abantukubwawe:

3.Kukimwavuyemuijururitagatifukandirihoraho, muryamanan'abagore,mwiyanduzan'abakobwab'abantu, mushakaabagore,mugakorank'abanab'isi,mukibyara ibihangangenk'abahungubanyu?

4Nubwomwariabera,mumwuka,mukabamufite ubuzimabuhoraho,mwiyandujen'amarasoy'abagore, mubyaraabanamumarasoy'umubiri,kandink'abana b'abantu,mwifujeumubirin'amarasonk'ukoabapfa bakarimbukababigenza

5.Nicyocyatumyembahaabagorekugirangobabatwite, kandibababyarireabana,kugirangontakintunakimwe kizababurakuisi

6.Arikokeramwariab'umwuka,mubahoubuzima buhoraho,kandimutaripfamubisekuruzabyoseby'isi

7Nicyogitumantabahayeabagore,kukoab'umwukabo muijuru,muijuruarihobaba.

8Noneho,ibihangange,bikomokakumyukan'inyama, bizitwaimyukamibikuisi,kandikuisihazabaahantu habohogutura.

9Imyukamibiyavuyemumibiriyayo;kukoyavutseku bantu,kandikuvakuBarinziberandanihobatangiriye kandibakomoka;bazabaimyukamibikuisi,kandiimyuka mibiizitwa

10Kubijyanyen'imyukayomuijuru,muijurunihoizaba ituye,arikokubijyanyen'imyukayomuisiyavukiyekuisi, nihoizabaituye

11.Kandiimyukay'ibihangangeirababaza,irakandamiza, irarimbura,iratera,irarwana,kandiikoraibikorwabyo kurimburaisi,kandiiteraimvururu:ntacyoirya,ariko irasonzan'inyota,kandiiteraibyahaKandiiyomyuka izahagurukiraabanab'abagabon'abagore,kukobavuye muribo

IGICECYA16

1.Kuvamuminsiy'ubwicanyinokurimbukanogupfa kw'ibihangange,mubugingobw'imibiriyabyo,imyuka yabyo,izabirimburaidacirwahoiteka-bityoizabirimbura kugezakumunsiw'imperuka,urubanzarukomeyeruzaba

rurangiye,kuBarindan'abatayubaha,yego,ruzaba rurangiyerwose.

2Nonehoabarinzibagutumyekubasabira,baribarahoze muijuru,ubabwireuti:

3."Warimuijuru,arikoamabangayoseyari atarahishurirwa,kandiwamenyeadafiteakamaro,kandi ayamukunangiraimitimakwawewayamenyesheje abagore,kandibinyuzemuriayomabangaabagore n'abagabobakoraibibibyinshikuisi" 4Babwirererouti:"Ntamahoromufite"

IGICECYA17

1Banjyanyeahantuabaribaharibamezenk'umuriro ugurumana,kandiiyobabyifuzaga,bagaragaragank'abantu

2.Banjyanyeahantuh'umwijima,nokumusoziufite umusoziugeramuijuru

3Nabonyeahantuh'ibinyarumurin'ububikobw'inyenyeri n'inkubanomunyengay'ikuzimu,ahohariumuheto w'umuriron'imyambin'umutakowabyo,n'inkotay'umuriro n'imirabyoyose

4.Banjyanamumaziy'ubugingo,nomumurirowomu burengerazuba,wakiraizubaryoserirenga

5Nagezekuruzirw'umuriro,umuriroutembank'amazi, utembamunyanjaniniyerekezaiburengerazuba.

6Nabonyeimigeziminini,ngerakuruzirunininomu mwijimamwinshi,njyaahantuhatagerwan'umuntu

7.Nabonyeimisoziy'umwijimaw'itumban'ahantuamazi yosey'inyanjaaturuka

8Nabonyeiminway'inzuzizosezokuisin'umunwa w'ikuzimu.

IGICECYA18

1Nabonyeububikobw'imiyagayose:Nabonyeuburyo yariyabuhayeibyaremwebyosen'imfatirozikomeyez'isi

2.Kandinabonyeibuyery'imfurukary'isi:nabonye imiyagaineitwaraisin'ikirerecy'ijuru

3Nabonyeumuyagaurambuyeubugaribw'ijuru, uhagararahagatiy'ijurun'isi:izoniinkingiz'ijuru.

4Nabonyeimiyagayomuijuruizengurukaikazana uruzigarw'izuban'inyenyerizosekumperayabyo

5.Nabonyeimiyagakuisiitwayeibicu:Nabonyeinzira z'abamarayikaNabonyeikirerecy'ijuruhejurukumpera y'isi

6.Nakomejembonaahantuhakaumurirokumanywana nijoro,hariimisoziirindwiy'amabuyemezacyane,itatu yerekezaiburasirazuba,n'indiitatuyerekezamumajyepfo.

7Kandikubyerekeyeiburasirazuba,rimweryariry'ibuye ry'amabara,irindiry'isaro,irindiry'akataraboneka,irindi ry'amabaray'umutukumumajyepfo

8.Arikoicy'imberecyageragamuijurunk'intebey'ubwami y'Imana,cyakozwemucyumacyaalabasitiri,kandi umutwew'intebewariwasafiri

9NabonyeumurirowakaKandiinyumay'iyimisozihari akarerekarikumperay'isinini:ahonihoijururyarangiye

10.Nabonyeikuzimurirerire,hamwen'inkingiz'umuriro womuijuru,kandihagatiyazombonainkingiz'umuriro zigwa,zarizirenzeurugeromubureburenomuburebure

11.Hanyumahakuryay'icyonyenganabonyeahantu hatagiraikirerenk'icy'ijuruhejuru,ntan'isiikomeyemunsi

yacyo:ntamaziyariahari,ntan'inyonizarizihari,ariko hariahantuhateyeubwobakandihateyeubwoba.

12Nabonyeinyenyerindwizisan'imisozimininiyaka umuriro,kandikurinjye,igihenabazagaibyazo,

13.Marayikaaravugaati:'Ahahantunihoijurun'isi bigarukira:ahahahindutsegerezay'inyenyerin'ingabozo muijuru'

14.Kandiinyenyerizigurukahejuruy'umurironizo zarenzekuitegekory'Uwitekamuntangirirozokuzamuka kwazo,kukozitasohotsemubihebyazobyagenwe

15Kandiyararakayecyane,arababohakugezaigihe icyahacyabokizabacyarangiye,ndetsekugezamugihe cy'imyakaibihumbiicumi.'

IGICECYA19

1KandiUrielarambwiraati:'Dorehazahagarara abamarayikabishyizehamwen'abagore,kandiimyuka yaboifiteimiterereitandukanyeihumanyaabantukandi izabayobyakugirangobatambireabadayimonink'imana, hanobazahagarara,kugezakumunsiw'urubanzarukomeye ahobazacirwaurubanzakugezaigihebazababarangirije.'

2Kandiabagoreb'abamarayikabayobyebazaba nk'indorerezi'

3.KandinjyeweHenoki,nijyewenyinewabonyeibyo neretswe,iherezoryabyose:kandintamuntuuzabona nk'ukonabibonye

IGICECYA20

1.Kandiayaniyomazinay'abamarayikaberabareba.

2Uriyeli,umwemubamarayikabera,urihejuruy'isino hejuruyaTarutaro

3.Rafayeli,umwemubamarayikabera,uyoboraimyuka y'abantu

4Raguweli,umwemubamarayikaberabahoraisi y'abamurika.

5Mikayeli,umwemubamarayikabera,niukuvuga, utegekaigicecyizacy'abantunokurengeraakaduruvayo

6.Saraqâêl,umwemubamarayikabera,ugenzurwa n'imyukamibi,ikoraibyahamumwuka

7Gaburiyeli,umwemubamarayikabera,urihejuruya Paradizon'inzokan'Abakerubi.

8Remieli,umwemubamarayikabera,Imanayashyizeho ngoabazamuke

IGICECYA21

1Nakomejenjyaahoibintubyarimukajagari

2Kandinabonyeikintugiteyeubwoba:Sinigezembona ijuruhejurucyangwaisiifiteishingirorikomeye,ahubwo nabonyeahantuhateyeakaduruvayon'agahomamunwa.

3Ahongahonabonyeinyenyerindwizomuijuru zifatanye,zisan'imisozimininikandizigurumanaumuriro

4Hanyumandavuganti:'Niikihecyahabafatiwemo, kandiniikicyatumyebajugunywahano?'

5.HanyumaUriyeli,umwemubamarayikabera,wari kumwenanjye,akaban'umuyoboziwabo,aravugaati: 'Henoki,kukiubaza,kandikukiushishikajwenokumenya ukuri?'

6Abanibamwemunyenyerizomuijuru,barenzeku itegekory'Uwiteka,kandibafunzwekugezaigihe cy'imyakaibihumbiicumi,igihecyahariweibyahabyabo, kirangiye.'

7.Kuvaahongahonagiyeahandihantu,hakomejekuba habikurushaahambere,mazembonaikintugiteyeubwoba: umuriromwinshiwarashyaga,mazeahohantuhacikamo kabirikugezamunyenga,huzuyeinkingininiz'umuriro zimanuka:ntan'inganocyangwainganoyabyo nashoboragakubona,cyangwangongireicyontekereza

8Hanyumandavuganti:'Mbegaukuntuahantuhateye ubwobakandibiteyeubwobakuhareba!'

9.NukoUriyeli,umwemubamarayikaberatwarikumwe, arambwiraati“Enoki,kukiufiteubwoban’ubwoba?” Nanjyendamusubizanti“Kuberaahahantuhateyeubwoba nokuberaububabare.”

10Arambwiraati:'Ahahantunigerezay'abamarayika, kandinihobazafungirwaitekaryose'

IGICECYA22

1.Navuyeahongahonjyaahandi,anyerekaiburengerazuba undimusozimuninikandimuremuren'urutarerukomeye 2Harimoahantuhaneh'ubuvumo,h'ubureburen'ubugari kandihorohejecyane.Mbegaukuntuahantuh'ubuvumoari horohejekandih'ubureburen'ubujyakuzimukuburyo umuntuyareba

3.HanyumaRafayeli,umwemubamarayikaberatwari kumwe,arambwiraati:

4'Ayamatongoy'ubutayuyaremeweiyintego,kugirango imyukay'abapfuyeikoranireaho,yegokorohoz'abantu zoseziteranirahanoKandiayamatongoyaremewe kuyakirakugezakumunsiw'urubanzarwabonokugezaku gihecyagenwekugezakugihecyagenwe,kugezaigihe urubanzarukomeyeruzabageraho'

5Nabonyeimyukay'abanab'abantubapfuye,ijwiryayo rirarengarijyamuijururiyiberank'iry'ukuri.

6HanyumambazaRafayeli,umumarayikatwarikumwe, ndamubwiranti:'Uyumwuka-nindeuvugaijwiryekandi rikwiranye?'

7Aranyishuraati:'UyuniwomwukawavuyemuriAbeli, uwomweneseKayiniyishe,kandiaramuregakugezaigihe urubyarorweruzarimburwakuisi,kandiurubyarorwe ruzarimburwamurubyarorw'abantu'

8Hanyumanabajijekuribyo,nokubyerekeyeahantu hosehariubuvumonti'Kukikimwegitandukanyen'ikindi?'

9Aranyishuraarambwiraati:'Ibibitatubyaremwekugira ngoimyukay'abapfuyeitandukanywe.Kandigutandukana gutyakwakozwekumyukay'abakiranutsi,ahohari nk'isokoy'amazimeza'

10Kandibeneibyobyakoreweabanyabyahaiyobapfuye bagashyingurwamubutakakandiurubanza ntirwabaciriwehomugihecy'ubuzimabwabo

11Ahangaharohozabozizashyirwaukwazomuriubu bubabarebukomeyekugezakumunsiukomeyew'urubanza n'igihanon'imibabaroby'abavumaitekaryose,noguhanwa kw'imyukayabo.Nihoazababoheraitekaryose.

12Kandiubwoburyobwogutandukanyabwakorewe imyukay'ababarega,batangazaibyerekeyekurimbuka kwabo,ubwobicwagamugihecy'abanyabyaha.

13Ibyobyakoreweimyukay'abantubatariintungane ahubwobariabanyabyaha,baribaracumuyebyuzuye, kandiniiy'abagomeBazafatanya:arikoimyukayabo ntizicwakumunsiw'urubanzakandintibazazukabakava aho.

14HanyumansingizaNyagasaniNyir'icyubahiro,ndavuga nti:'NihasingizweNyagasaniwanjye,Nyagasani w'ubutungane,uhorahoitekaryose.'

IGICECYA23

1Kuvaahonagiyeahandihantumuburengerazuba bw'imperaz'isi.

2Kandinabonyeumurirougurumanautembaudatuza, kandintuhagararakumuvudukowawokumanywa cyangwanijoroahubwoutembaburigihe.

3Narabajijenti:'Ikikidatuzaniiki?'

4HanyumaRaguweli,umwemubamarayikaberatwari kumwe,aransubizaati:“Iyinziray’umurirowabonyeni umurirourimuburengerazubauhigaibinyarumuribyose byomuijuru”

IGICECYA24

1.Kuvaahongahonagiyeahandihantukuisi,anyereka umusoziw'umurirowagurumanagakumanywananijoro 2Nararenzehombonaimisoziirindwimyizacyane itandukanye,kandiamabuyeyayoyarimezacyane,yose hamweafiteisuranzizakandiigaragaraneza:itatu yerekezaiburasirazuba,imweishingiyekuyindi,indiitatu yerekezamumajyepfo,imweirikuyindi,n'imigezi miremireihanamye,ntanaimwemuriyoyahuyen'indi

3Umusoziwakarindwiwarihagatimuriibyo,kandi warabarushagauburebure,usan'intebey'ubwami:kandi ibitibihumuranezabyaribikikijeiyontebe

4Muribyohariigitintarinarigezendushahokunuka,nta n'ikindicyarikimezenkacyocyangwaikindicyarikimeze nkacyo:cyarigifiteimpumuroihebuje,kandiamababi yacyon'indabyozacyon'ibitintibikamaitekaryose:kandi imbutozacyoninziza,kandiimbutozacyozisan'amatariki y'igiticy'umukindo

5Hanyumandavuganti:'Mbegaukuntuikigitiaricyiza kandigihumuraneza,n'amababiyacyoarimeza,n'indabyo zacyoziryoshyecyane'

6MazeMikayeli,umwemubamarayikaberandakandi b'icyubahirotwarikumwe,akaban'umuyoboziwabo, arasubiza

IGICECYA25

1Arambwiraati:'Enoki,kukiumbajijeimpumuronziza y'igiti,kandikukiwifuzakumenyaukuri?'

2Hanyumandamusubizanti:'Ndifuzakumenyabyose, arikocyanecyaneiby'ikigiti'

3Arabasubizaati:'Uyumusozimuremurewabonye,ufite umusoziusan'intebey'ubwamiy'Imana,niwontebeye y'ubwami,ahoUweraMukuru,Umwamiw'icyubahiro, Umwamiw'iteka,azicara,ubwoazamanukagusuraisi neza'

4.Kandiikigiticy'impumuronzizantamuntuwemerewe kugikorahokugezakurubanzarukomeye,ubwoazahorera

byosekandiakabirangizaitekaryoseIcyogihebizahabwa abakiranutsin'abera.

5Imbutozacyozizabaibyokuryaby'abatoranijwe: kizaterwaahantuhera,murusengerorw'Uwiteka,Umwami w'itekaryose.

6Icyogihebazishimacyanekandibanezerwe,kandi bazinjiramurusengero,impumuroyarwoizabamu magufwayabo,kandibazarambakuisink'ukoba sogokuruzababayeho:kandimuminsiyabontagahinda cyangwaicyorezocyangwaumubabarocyangwaibyago bizabageraho

7HanyumansingizaImanay'icyubahiro,Umwamiw'iteka ryose,yateguriyeabakiranutsiibintunk'ibyo,ikabarema kandiikabasezeranyakubaha

IGICECYA26

1Navuyeahongahonjyahagatimuisi,mbonaahantu hezahariibitibifiteamashamiahoraakurakandiakuramo igiticyaciwe

2Hanonabonyeumusoziwera,munsiy'umusozimu burasirazubahariumugeziutembawerekezamumajyepfo.

3Mazembonaiburasirazubaundimusozimuremure kurushauyu,hagatiyawohariikibayakirekirekandigito: muriwoharin'umugezimunsiy'umusozi.

4Muburengerazubabwayohariundimusozi,urihasi ugereranijen'uwambere,wariufiteubureburebuto,hagati yayohariikibayakirekirekandicyumye,kandihariikindi kibayakirekirekandicyumyekumperaz'imisoziitatu

5Kandiimigeziyoseyarimiremirekandinto,yakozwe murutarerukomeye,kandintabitibyateweho.

6Natangajwen'amabuye,kandinatangajwen'umugezi, yego,natangajwecyane

IGICECYA27

1.Hanyumandavuganti:'Ikigihugucy'umugisha, cyuzuyemoibiti,n'ikikibayacyavumwekirihagati,niiki?'

2MazeUriyeli,umwemubamarayikaberatwarikumwe, arasubizaati:'Ikikibayacyavumweniicy'abavumweiteka ryose:Ahangahaabavumwebosebazateranirahamwe bavugaamagambomabikuUwitekan'ikuzoryeAha ngahabazateranirahamwe,kandiahanihobazabacira urubanza'

3Muminsiy'imperuka,bazababarebaurubanza rutunganyeimberey'abakiranutsiitekaryose:ahangaha abanyambabazibazasingizaUmwamiw'icyubahiro, Umwamiw'itekaryose.

4Muminsiy'urubanzakubambere,bazayishimira imbabazizayozikurikijeibyoyabageneye

5HanyumanashimiyeUmwamiw'Icyubahiro, ndamamazaicyubahirocyendamusingizacyane.

IGICECYA28

1Hanyumanjyaiburasirazuba,hagatimumisozi y'ubutayu,mbonaubutayukandibwaributuwe,bwuzuye ibitin'ibimera

2Amaziyavuyehejuru

3Igendank'umugezimuniniwatembagayerekezamu majyaruguruy'uburengerazuba,yatumyeibicun'ikime bizamukaimpandezose

IGICECYA29

1Navuyeyonjyaahandihantumubutayu,negereye iburasirazubabw'ururuhererekanerw'imisozi.

2Ahongahonabonyeibitibihumuranezabihumura imibavuyaolivenashami,kandiibitinabyobyaribisa n'igiticy'umuluzi

IGICECYA30

1Kandiinyumay'ibi,nagiyekureiburasirazuba,mbona ahandihantu,ikibayacyuzuyeamazi.

2Muriyohariigiti,gifiteibarary'ibitibihumuranezanka mastic

3.Kandikumpandez'ibyobibayanabonyesinamoni ihumuranezaHanyumahiryayabyonkomezayerekeza iburasirazuba

IGICECYA31

1.Nabonyeindimisozi,kandimuriyohariibihuruby'ibiti, mazehaturukamoifu,yitwasararanagalbanum

2Hanyumahakuryay'iyimisozinabonyeundimusozimu burasirazubabw'imperaz'isi,ahohariibitiby'umusatsi, kandiibitibyosebyuzuyemositaki,bisan'ibitiby'umuluzi

3Iyoumuntuyayitwitse,yahumuraganezakurusha impumuroiyoariyoyose.

IGICECYA32

1Nyumay'iyomibavuihumuraneza,ubwonarebagamu majyaruguruhejuruy'imisozinabonyeimisoziirindwi yuzuyemonaradanzizan'ibitibihumuraneza,sinamonina puwavuro

2Hanyumanavuyeyonjyahejuruy’imisoziyose,kure cyanemuburasirazubabw’isi,nyurahejuruy’inyanjaya Eritereyamazengerakureyayo,nyurahejuru y’umumarayikaZotîêl

3.Nagezemubusitanibw'ubutungane,mbonahiryay'ibyo bitihariibitibininibyinshibimerakandibifiteimpumuro nziza,binini,byizacyanekandibihebuje,hamwen'igiti cy'ubwengebaryahokandibaziubwengebuhebuje.

4Icyogitigifiteubureburenk'umusemburo,n'amababi yacyoasan'ay'igiticyaKarobu:imbutozacyozimeze nk'amashamiy'imizabibu,ninzizacyane:kandiimpumuro y'igitiigerakure

5Hanyumandavuganti:'Mbegaukuntuigitiaricyiza, kandimbegaukuntugiteyeneza!'

6MazeRafayeli,marayikawera,warikumwenanjye, aranyishuraati:“Ikiniigiticy'ubwenge,soushajena nyokowariugezemuzabukurubariyeho,kandibize ubwenge,amasoyaboarahumuka,bamenyakobambaye ubusa,mazebirukanwamubusitani.”

IGICECYA33

1Kuvaahongahonagiyekumperaz'isimbona inyamaswanini,imweitandukanyen'indi,mbonan'inyoni zitandukanyemumitereren'ubwizan'amajwi,imwe itandukanyen'indi

2Muburasirazubabw'izonyamaswanabonyeimperaz'isi ahoijururiri,n'amaremboy'ijuruarakinguka.

3Nabonyeinyenyerizomuijuruzisohoka,ndabara imiryangoziturukamo,nandikaahozisohokerahose,buri nyenyeriukwayo,nkurikijeumubarewazon'amazinayazo, inzirazazon'ahoziherereye,n'ibihebyazon'ameziyazo, nk'ukoUriyeli,marayikawerawarikumwenanjye, yabinyeretse

4Yanyeretsebyosekandiyabyanditsekubwanjye:ndetse n'amazinayaboyanyandikiye,n'amategekoyabo n'amatsindayabo

IGICECYA34

1Kuvaahongahonerekezamumajyarugurukugeraku mperaz'isi,mazembonaigiterokininikandigitangajeku mperaz'isiyose

2Hanombonaamaremboatatuy'ijuruakinguyemuijuru: umuyagawomumajyaruguruunyuramo:iyouhushyehaba hariubukonje,urubura,shelegi,ikimen'imvura

3Kandibavamumuryangoumwebavuzainduruku bw'amahoro,arikoiyobanyuzemuyindimiryangoibiri, habahariurugomon'amakubakuisi,kandibavuzainduru kubw'urugomo

IGICECYA35

1.Kuvaahongahonerekezaiburengerazubakugeraku mperaz'isi,mbonahariamaremboatatuyomuijuru akinguyenk'ayonabonyeiburasirazuba,amaremboangana, n'amaremboangana.

IGICECYA36

1Kuvaahongahonagiyemumajyepfokumperaz'isi, mbonahariimiryangoitatuifunguyey'ijuru:kandiahoni hohaturukagaikime,imvuran'umuyaga.

2Kuvaahongahonagiyeiburasirazubakugerakumpera z'ijuru,mbonahanoamaremboatatuy'iburasirazubay'ijuru akinguyen'amarembomatohejuruyayo.

3Muriburimuryangomuto,inyenyerizomuijuru zinyuramoziganaiburengerazubamunzirazerekwa.

4KandiukonabonagakenshinasingizagaUmwami w'Icyubahiroitekaryose,kandinakomejegusingiza Umwamiw'Icyubahirowakozeibitangazabikomeyekandi by'icyubahiro,kugirangoyerekaneubuhangange bw'umurimowekubamarayikan'imyukan'abantu,kugira ngobashimireumurimowen'ibyoyaremyebyose:kugira ngobaboneumurimow'imbaragazekandibashimire umurimoukomeyew'amabokoyekandibamushimireiteka ryose.

IGICECYA37

1Iyerekwaryakabiriyabonye,iyerekwary'ubwenge-iryoHenokimweneYaredi,mweneMahalalēli,mwene Kenani,mweneEnoshi,mweneSeti,mweneAdamu yabonye

2Iriniryojambory'ubwengenavuzenkoreshejeijwi ryanjyembwiraabatuyeisinti:“Nimwumve,mwebwe abantubakera,kandimurebeamagamboy'Uweranzavuga imberey'Umwamiw'Imyuka”

3Byaribyizakubimenyeshaabantubakeragusa,ariko ndetsen'abazazanyumayacuntituzabimaintangiriro y'ubwenge.

4Kugezan'ubu,Nyagasaniw'Imyukantiyigezeampa ubwengenk'ubwonk'ukonabihawen'ubwengebwanjye, nk'ukoUmwamiw'Imyukayabikunze,wampayeubugingo buhoraho

5Nonehonahaweimiganiitatu,mazendangururaijwi ryanjyenyibwiraabatuyeisi.

IGICECYA38

1UmuganiwaMbereIgiheiteranirory'abakiranutsi rizagaragara,abanyabyahabazacirwaurubanzarw'ibyaha byabo,kandibazakurwakuisi:

2KandiigiheUmukiranutsiazagaragaraimbere y'abakiranutsi,imirimoyey'intoreishingiyekuMwami w'Imyuka,Kandiumucyouzabonekeraabakiranutsi n'abatoranijwebatuyekuisi,Noneseahoabanyabyaha bazaturahazabahe,KandiahoabahakanyeUmwami w'Imyukabazaruhukiranihehe?Byarikubabyizakuribo iyobazakubabataravutse

3Igiheamabangay'abakiranutsiazahishurwa n'abanyabyahabaciriweurubanza,n'abatubahaImana bakirukanwaimberey'abakiranutsin'abatoranijwe,

4Kuvaicyogihe,abafiteisintibazongerakugiraimbaraga nogushyirwahejuru:Kandintibazashoborakurebamu masoh'abera,kukoUmwamiw'imyukayatumyeurumuri rwerugaragarakumasoy'abera,abakiranutsi n'abatoranijwe.

5Hanyumaabamin'intwaribazarimbukabagatangwamu mabokoy'intunganen'abera

6.Kuvaicyogihentan'umweuzongeragushakaimbabazi ziturutsekuMwamiw'Imyukakukoubuzimabweburiku musozo

IGICECYA39

1Kandimuriiyominsiabanab’abatoranijwekandibera bazamanukabaturutsemuijururyohejuru,kandiurubyaro rwaboruzabarumwen’abanab’abantu

2.Muriiyominsi,Henokiyahaweibitaboby'ishyaka n'umujinya,n'ibitaboby'agahindan'ihungabanaKandi ntibazagirirwaimbabazi,nikoUmwamiw'Imyukaabivuga 3Muriiyominsiinkubiy'umuyagayankuyekuisi, impagarikakumperay'ijuru

4.Kandiahohantunabonyeirindiyerekwa,ahantuho guturaabera,n'ahantuhokuruhukiraabakiranutsi

5Ahangahaamasoyanjyeyabonyeahobatuyehamwe n'abamarayikabeb'intungane,n'ahobaruhukirahamwe n'aberaBasabye,basabirakandibasabiraabanab'abantu,

mazeubutunganeburatembaimbereyabonk'amazi, n'imbabazink'ikimekuisi:Ngukoukobizahorabirihagati yaboitekaryose

6a.AhohantuamasoyanjyeyabonyeUwatoranijwe n'ubutunganen'ukwemera,

7aKandinabonyeahoatuyemunsiy'amababay'Umwami w'Imyuka

6b.Kandigukiranukakuzaganzamuminsiye,Kandi abakiranutsin'abatoranijwentibazaburakubarwaimbereye itekaryose

7bAbakiranutsin'abatoranijweimbereyebose bazakomerank'imuriz'umuriro,kandiakanwakabo kazuzuraumugisha,kandiiminwayaboizasingizaizina ry'Umwamiw'imyuka,kandigukiranukaimbereye ntikuzashira,kandigukiranukantikuzashiraimbereye

8.Nihonifujegutura,kandiumutimawanjyewarabyifuje cyane:Kandinihoumugabanewanjyewahoze,kukoari kobyanshinzeimberey'Umwamiw'imyuka

9.Muriiyominsinasingizagaizinary'Umwamiw'Imyuka, nsingizakandinsingiza,kukoyanteguriyeumugisha n'icyubahironk'ukoUmwamiw'Imyukayabikunze

10.Amasoyanjyeyamazeigihekirekirearebaahohantu, mazendamushimirandamusingiza,nti:'Niweuhimbazwe, kandiahabweumugishakuvamuntangirirokugezaiteka ryose.'

11KandiimbereyentaguhagararaAziibizabahoiteka ryosembereyukoisiiremwan'ibizabahomubisekuruza byose.

12Abatasinziriyebaragushima:bahagararaimbere y'icyubahirocyawebagushimagiza,bagusingiza, bagusingiza,bavugabati:"Uwera,Uwera,Uwera,ni Umwamiw'Imyuka:Yuzuraisiimyuka"

13Kandihanoamasoyanjyeyabonyeabatasinziriyebose, bahagararaimbereyebamushimirabavugabati: 'Uragasingizwa,kandiizinary'Uwitekariragasingizwa itekaryose'

14.Nukoisurayanjyeirahindukakukontashoboraga kongerakureba

IGICECYA40

1Hanyumambonaibihumbin'ibihumbi,ibihumbiicumi incuroibihumbiicumi,mbonaimbagay'abantubatabarika kandibatabarika,bahagazeimberey'Umwamiw'Imyuka

2Kandikumpandeenyez'Umwamiw'Imyukanabonye ibishushanyobine,bitandukanyen'ibidasinzira,maze menyaamazinayabyo:kukomarayikawajyanyenanjye yamenyeshejeamazinayabyo,anyerekan'ibintubyose byahishwe

3Numviseamajwiy'abobantubaneubwobavugaga ibisingizoimberey'Umwamiw'icyubahiro

4.IjwiryambererisingizaUmwamiw'Imyukaitekaryose.

5Numviseijwiryakabiririhaumugishaabatoranijwe n'abatoranijwebishingikirizakuMwamiw'Imyuka

6Numviseijwiryagataturisengakandirisabiraabatuye isikandibasengamuizinary'Umwamiw'imyuka

7.NumviseijwiryakanerirwanyaSatanikandiribabuza kujyaimberey'Umwamiw'imyukakugirangobashinje abatuyeisi

8.Nyumay'ibyonabajijemarayikaw'amahorowajyanye nanjye,wanyeretsebyosebyaribihishenti'Ibibintubine

nabonyenibande,numviseamagamboyabokandi nayanditse?'

9Arambwiraati:“UyuniMikayeli,umunyampuhwe kandiwihangana,nahouwakabiri,utegekaindwarazose n’ibikomerebyoseby’abanab’abantu,niRafayeli,naho uwagatatu,utegekaimbaragazose,niGaburiyeli,naho uwakane,utegekakwihanakugirangoabeariibyiringiro by’abazaragwaubugingobuhoraho,yitwaPhanuweli.” Abonibamarayikabaneb’Umwamiw’Imyukan’amajwi anenumvisemuriiyominsi

IGICECYA41

1Hanyumay'ibyonabonyeamabangayoseyomuijuru, n'ukoubwamibugabanijwemoibice,n'ukoibikorwa by'abantubipimirwakumunzani.

2Ahongahonabonyeamazuy’intoren’amazuy’abera, kandiamasoyanjyeyabonyeabanyabyahabosebirukanwa ahongahobahakanaizinary’Umwamiw’imyuka,kandi batwarwaga,kandintibashoboragakwihanganiraigihano giturukakuMwamiw’imyuka

3.Ahonihoamasoyanjyeyabonyeamabangay'imirabyo n'inkuba,n'amabangay'umuyaga,uburyobyagabanijwe kugirangobihuhekuisi,n'amabangay'ibicun'ikime,kandi ahonihonabonyeahobivabikageran'ahobyuzura ubutakabwuzuyeumukungugu

4Ahongahonabonyeibyumbabifunzebivamoumuyaga, icyumbacy'uruburan'umuyaga,icyumbacy'igihu n'icy'ibicu,kandiigicucyabyocyarihejuruy'isikuvaisi yaremwa

5.Kandinabonyeibyumbaby'izuban'ukwezi,ahobiva n'ahobigarukira,n'igarukaryabyoryiza,n'uburyokimwe gisumbaikindi,n'inzirayabyonziza,n'uburyobitavamu nzirayabyo,kandintacyobyongerakunzirayabyokandi ntacyobakuramo,kandibakomezakwizerana,hakurikijwe indahirobagiranye

6.Izubaribanzakurasirarigacamunzirayaryonk'uko itegekory'Umwamiw'Imyukaribivuga,kandiizinaryeni rikomeyeitekaryose

7.Hanyumanabonyeinziray'ukweziihishekandi igaragara,kandiikoraurugendorwayoahohantuku manywananijoro-imweihagazeimberey'undiimbere y'Umwamiw'Imyuka.KandibashimaImana,bashima kandintibaruhuka,kukoaribobaruhukiramugushima Imana

8.Kukoizubarihindukakenshirikabaumugishacyangwa umuvumo,Kandiinziray'ukweziikabaurumuriku bakiranutsin'umwijimakubanyabyahamuizina ry'Uwiteka,Wewatandukanijeumucyon'umwijima, Akagabanyaimyukay'abantu,Akakomezaimyuka y'abakiranutsi,Muizinary'ubutunganebwe

9.Kukontamarayikaubuzakandintambaragazishobora kubuza,kukoashyirahoumucamanzawabobose,akabacira imanzaimbereye

IGICECYA42

1Ubwengentibwabonyeahobwashoboragagutura; Hanyumabwahaweahantuhoguturamuijuru

2Ubwengebwagiyeguturamubanab'abantu,ntibubona ahobutura:Ubwengebwasubiyemumwanyawabwo, bwicaramubamarayika

3.Kandigukiranirwakwaravuyemubyumbabye:Uwo atashakagayaramubonye,Kandiyabanyenabo,Nk'imvura mubutayu,N'ikimekubutakabwumye

IGICECYA43

1Nabonyeindimirasiren'inyenyerizomuijuru,kandi nabonyeuburyoyabihamagayebyosemumazinayabyo mazebamwumvira

2.Kandinabonyeuburyobapimirwamumunzani ugororotseukurikijeinganoy'urumurirwabo:Nabonye ubugaribw'ikirerecyabon'umunsiwokugaragarakwabo, n'uburyoihindagurikaryaboritangaimirabyo:kandi nabonyeihindagurikaryaboukurikijeumubare w'abamarayika,n'uburyobakomezakwizerana

3.Nabajijeumumarayikatwajyanyewanyeretseibyari bihishenti:'Ibiniibiki?'

4Arambwiraati:“Umwamiw’imyukayakweretseicyo bisobanuramuburyobw’ikigereranyo:ayaniyomazina y’aberabatuyekuisikandibizeraizinary’Umwami w’imyukaitekaryose”

IGICECYA44

Ikindikintunabonyekubijyanyen'imirabyo:uburyo zimwemunyenyerizivukazigahindukaimirabyokandi zidashoboragutandukanan'imiterereyazomishya

IGICECYA45

1.KandiuyuniUmuganiwaKabiriurebanan'abahakana izinary'ahoaberabatuyen'Umwamiw'Imyuka

2Kandintibazazamukamuijuru,Kandintibazazakuisi: Ngukoukobizabaumugabanew'abanyabyaha,bihakanye izinary'Umwamiw'imyuka,bakarindwakumunsi w'imibabaron'amakuba

3.Kuriuwomunsi,intorezanjyezizabakuntebe y'icyubahiro,kandizizageragezaimirimoyazo,kandiaho ziruhukirahazabahatagiraumubareKandiubugingo bwabobuzakomeramuribonibabonaintorezanjye, n'abambajeizinaryanjyery'icyubahiro: 4Hanyumanzashyiraintoreyanjyehagatiyabo,kandi nzahinduraijururimugireumugishan'umucyoitekaryose.

5Kandinzahinduraisinyigireumugisha:Kandi nzashyiramointorezanjye:Arikoabanyabyahan'inkozi z'ibibintibazayikandagiraho

6Kukonahayeabakiranutsibanjyeamahoro,kandi ndabatuzaimbereyanjye:Arikoabanyabyahanibobancira urubanza,kugirangombarimburekuisi.

IGICECYA46

1HanombonaUmwewariufiteimyakamyinshi,Umutwe wewariumwerunk'ubwoyabw'intama,Kandiyarikumwe n'ikindikiremwagifiteisuraisan'iy'umuntu,Kandiisura yeyariyuzuyeubwiza,nk'umwemubamarayikabera

2.Nabajijemarayikawajyanyenanjyeanyerekaibintu byosebyahishwe,iby’uwoMwanaw’Umuntu,uwoariwe,

n’ahoyaturutse,n’impamvuyajyanyen’Umukuruw’ibihe byose?Arambwiraati:“UyuniUmwanaw’Umuntuufite gukiranuka,gukiranukakubananawe,kandiagahishura ubutunzibwosebw’ibirimubwihisho,

3.KukoUwitekaw'Imyukayamutoranije,Kandi umugabaneweniuw'icyubahiroimberey'Umwami w'Imyukamubutunganeitekaryose

4.KandiuyuMwanaw'Umuntuwabonyeazazamura abamin'abakomeyekuntebezabo,n'abakomeyekuntebe zabo,kandiazarekuraimitsiy'abakomeye,kandi azavunaguraamenyoy'abanyabyaha

5Kandiazakurahoabamikuntebezabonokubwami bwabo,kukobatamusingizacyangwangobamushime, cyangwangobemeremubwitonziahoubwami bwabahereye

6.Azacishabugufiisuray'intwari,aziyuzuzemoisoni. Umwijimauzabaicumbiryabo,inyozizabauburiribwabo, kandintacyizerecyokubyukakuburiribwabo,kuko badasingizaizinary'Umwamiw'imyuka.

7Kandiabanibobaciraimanzainyenyerizomuijuru, bakaramburaamabokoyabokuIsumbabyose,bakandagira isibakayituramo.Ibikorwabyabobyosebigaragaza gukiranirwa,kandiimbaragazabozishingiyekubutunzi bwabo,kandibizeraimanabakozen'amabokoyabo,kandi bahakanaizinary'Umwamiw'imyuka,

8Kandibatotezaamazuy'amatoreroye,n'abizerabahora bishingikirizakuizinary'Umwamiw'imyuka

IGICECYA47

1.Muriiyominsi,isengeshory'abakiranutsirizazamuka, amarasoy'abakiranutsiazavamuisiimberey'Umwami w'imyuka

2.Muriiyominsi,aberabatuyemuijurubazahurirahamwe batakambe,basenge,bahimbaze,kandibashimeizina ry'Umwamiw'imyuka,kubw'amarasoy'intungane yamenetse,kandikugirangoisengeshory'intungane ritazabaimpfabusaimberey'Umwamiw'imyuka,kugira ngourubanzarubekuribo,kandintibagombakubabara itekaryose.

3MuriiyominsinabonyeUmukuruw'iminsiyicayeku ntebey'icyubahirocye,ibitaboby'ubugingobirakingurwa imbereye:ingabozezosezomuijurun'abajyanamabe baribahagazeimbereye,

4Mazeimitimay'aberayuzuyeibyishimo;kukoumubare w'abakiranutsiwariwatanzwe,kandiisengesho ry'abakiranutsiryariryumviswe,kandiamaraso y'abakiranutsiyariasabwaimberey'Umwamiw'imyuka.

IGICECYA48

1.Ahohantunabonyeisokoy'ubutunganeidashira:Kandi yariikikijeamasokomenshiy'ubwenge;Kandiabaribafite inyotabosebarayanywa,buzuraubwenge,Kandiamazu yaboyarihamwen'abakiranutsin'aberan'intore

2MuriicyogiheUmwanaw'Umuntuyitwagaimbere y'Umwamiw'Imyuka,izinaryerigahabwaUmukuru w'Iminsi

3Yego,mberey'ukoizuban'ibimenyetsobiremwa,Mbere y'ukoinyenyerizomuijuruziremwa,izinaryeryitirirwaga imberey'Umwamiw'Imyuka

4Azaberaintunganeinkoniyokwihagararahontibagwe, kandiazabaurumurirw'abanyamahanga,n'ibyiringiro by'abafiteimitimaibabaye

5.Abatuyeisibosebazapfukamabamusenge,bamusingize, bamuheumugishakandibamuhimbazebaririmba indirimboz'Umwamiw'Imyuka

6Niyompamvuyatoranijwekandiyihisheimbereye, Mberey'iremwary'isin'itekaryose.

7Kandiubwengebw'Umwamiw'Imyukabwamuhishuriye aberan'abakiranutsi,kukoyazigamiyeumugabane w'abakiranutsi,kukobanzekandibakangaiyisiy'ibibi, kandibakangaimirimoyayoyosen'inzirazayomuizina ry'Umwamiw'Imyuka:kukobakizwamuizinarye,kandi nk'ukoyabyishimiye,ubuzimabwabobwaranzwen'ibyo yashimye

8.Muriiyiminsiabamib'isibazagwamukantu, n'abakomeyebazatungaigihugukuberaimirimoy'amaboko yabo,kukokumunsiw'umubabarowabon'amakubayabo batazashoborakwikiza.

9Nzabashyiramumabokoy'intorezanjye:Nk'ibyatsimu muriro,nikobazatwikwaimberey'abera:Nk'icyuma cy'isasumumazibazamanukaimberey'abakiranutsi,kandi ntan'umwemuribouzongerakubonekaukundi

10Kandikumunsiw'amakubayabohazabahoihumureku isi,Kandiimbereyabobazagwantibazongerakubyuka: Kandintawuzabafataamabokongoabazamure:Kuko bihakanyeUmwamiw'Imyukan'UwoyasizeIzina ry'Umwamiw'Imyukarishimwe.

IGICECYA49

lKukoubwengebusutswenk'amazi,Kandiicyubahiro ntikizashiraimbereyeitekaryose

2.Kukoafiteimbaragamumabangayosey'ubutungane, Kandigukiranirwakuzashirank'igicucu,Kandi ntibizahoraho,KukoUwatoranijweahagazeimbere y'Umwamiw'Imyuka,Kandiicyubahirocyegihorahoiteka ryose,Kandiimbaragazezihorahomubisekuruzabyose

3Kandimuriwenihohabaumwukaw'ubwenge, n'umwukautangaubwenge,n'umwukaw'ubwenge n'imbaraga,n'umwukaw'abasinziriyemugukiranuka 4Azaciraimanzaibintuby’ibanga,kandintan'umwe uzashoborakuvugaibinyomaimbereye,kukoariwe watoranijweimberey'Umwamiw'imyukank'uko yabikunze

IGICECYA50

1Muriiyominsihazabahoimpindukakuberanda n'abatoranijwe,kandiurumurirw'iminsiruzabakuribo, kandiicyubahiron'icyubahirobizahindukakuberanda, 2.Kumunsiw'amakuba,ahoabanyabyahabazaba babikiweibibiAbakiranutsibazatsindamuizina ry'Umwamiw'imyuka:Kandiazahaabandiubuhamya bw'ibikugirangobihanekandibarekeimirimoy'amaboko yabo

3.Ntacyubahirobazahabwakubw'izinary'Umwami w'imyuka,arikobazakizwakubw'izinarye,kandi Umwamiw'imyukaazabagiriraimpuhwe,kukoimbabazi zearinyinshi.

4Kandiniumukiranutsimurubanzarwe,Kandiimbere y'ubwizabwegukiranirwantikuzagumaho:Kurubanzarwe abatihanabazarimbukaimbereye

5.Kandikuvaubusinzongerakubagiriraimpuhwe,niko Umwamiw'Imyukaabivuga.

IGICECYA51

1Muriiyominsi,isiizasubizaibyoyashinzwe,ikuzimu hazongeragusubizaibyoyakiriye,ikuzimuhazongera gusubizaibyoyaguze

2Kandiazatoranyamointunganen'umuziranenge:Kuko umunsiwegerejewogukizwakwabo.

3Muriiyominsi,Uwatoweazicarakuntebeyanjye y'ubwami,kandiakanwakekazavugaamabangayose y'ubwengen'inama,kukoUmwamiw'imyukayamuhaye kandiaramukuza

4Muriiyominsiimisoziizasimbukank'amasekurume y'intama,n'imisoziizasimbukank'abanab'intamabahaga amata,kandimumasoh'abamarayikabosebomuijuru hazamurikirwan'ibyishimo

5.Kukomuriiyominsi,Intoreizahaguruka,Isiizishima, Abakiranutsibazayituramo,KandiIntorezizayigenderamo

IGICECYA52

lHanyumay'iyominsi,ahonabonyeibyonahishwebyose, kukonajyanywemumuyagamwinshi,mazebanjyana iburengerazuba

2Ahonihoamasoyanjyeyabonyeibintubyoseby’ibanga byomuijurubizaba,umusoziw’icyuma,n’umusozi w’umuringa,n’umusoziw’ifeza,n’umusoziw’izahabu, n’umusoziw’icyumacyoroshye,n’umusoziw’icyuma cy’ubutare.

3Nabajijeumumarayikatwarikumwenti“Ibibintu nabonyemuibanganiibihe?”

4.Arambwiraati:'Ibibyosewabonyebizakoreraubwami bw'uwoyasizekugirangoabeumunyembaragakandi ukomeyekuisi'

5.Uwomumarayikaw'amahoroarambwiraati:“Tegereza gato,mazeuzahishurirwaibintubyoseby'ibangabikikije Umwamiw'Imyuka”

6.Kandiiyimisoziamasoyaweyabonye,umusozi w'icyuma,n'umusoziw'umuringa,n'umusoziw'ifeza, n'umusoziw'izahabu,n'umusoziw'icyumacyoroshye, n'umusoziw'icyumacy'ubutare,byosebizabaimbere y'Uwatoranijwenk'ibishashara:imberey'umuriro,kandi nk'amaziamanukaavahejurukuriiyomisozi,kandi bazacikaintegeimberey'ibirengebye

7Muriiyominsintamuntuuzakizwa,habakuzahabu cyangwakufeza,kandintan'umweuzarokoka

8.Ntacyumakizabahocyokurwana,ntan'umweuzambara igituzaUmuringantuzabaurimoimbaraga,ntan'icyuma kizabaurimoimbaraga,ntan'icyumakizabaurimo imbaraga,ntan'icyumakizabaurimoimbaraga

9Kandiibyobyosebizahakanwakandibivekuisi,Igihe Uwatoweazagaragaraimberey'Umwamiw'Imyuka.'

IGICECYA53

1Ahonihoamasoyanjyeyabonyeikibayakigarigifite iminwaifunguye,kandiabatuyeisibose,inyanjan'ibirwa bazamuzaniraimpanon'impanon'ibimenyetsobyo kumuramya,arikoicyokibayakigarintikizuzura

2Kandiamabokoyaboakoraibikorwaby’ubugome, Kandiabanyabyahabaryaabobarenganyijebose:Nyamara abanyabyahabazarimburwaimberey’Uwitekaw’Imyuka, Kandibazacibwakuisiye,Kandibazarimbukaitekaryose

3Kukonabonyeabamarayikaboseb'igihanobagumaaho ngahobateguraibikoreshobyosebyaSatani

4.Nabajijemarayikaw'amahorowajyanyenanjyenti'Ni ndebateguriraibibikoresho?'

5Arambwiraati:“Bateguraibikubw’abami n’ibikomerezwabyokuriiyisi,kugirangobabimareho.”

6Hanyumay'ibyo,Umukiranutsin'Intoreazerekanainzu y'iteranirorye:kuvaicyogihentibazongerakubuzwa ukundimuizinary'Umwamiw'Imyuka.

7Kandiiyimisozintizahagararank'isiimbere y'ubutunganebwe,ahubwoimisoziizabank'isokoy'amazi, kandiumukiranutsiazaruhukaabanyabyaha bakamurenganya'

IGICECYA54

1Narebyemazendengeramukindigicecy'isi,mbonahari ikibayakirekirekirimoumurirougurumana.

2Bazanyeabamin'intwari,batangirakubajugunyamuri ikikibayakirekire

3.Ahonihoamasoyanjyeyabonyeuburyobabikoze, iminyururuy'icyumaifiteuburemerebutagiraurugero

4Nabajijemarayikaw'amahorowajyanyenanjyenti:'Iyi minyururuiteguriwende?'

5Arambwiraati:'AbabarimokwiteguraingabozaAzâzêl, kugirangobabafatebabajugunyemurwoborw'urubanza rwose,kandibazabapfukaamabuyey'inkazink'uko Umwamiw'Imyukayabitegetse

6Mikayeli,Gaburiyeli,Rafayeli,naFanuwelibazabafata kuriuwomunsiukomeye,babajugunyemuitanura ry'umuriro,kugirangoUmwamiw'Imyukaabahorere kuberagukiranirwakwabomukuyobokaSatanino kuyobyaabatuyeisi.

7'Kandimuriiyominsihazazaigihanogiturutseku Mwamiw'Imyuka,kandiazakinguraibyumbabyose by'amazibirihejuruy'ijurun'amasokoarimunsiy'isi.'

8Amaziyoseazahuzwan'amazi:ibirihejuruy'ijuruni igitsinagabo,nahoamaziarimunsiy'isiniigitsinagore.

9Kandibazarimburaabatuyeisibosen'abatuyemunsi y'ijuru

10Kandinibamarakumenyaibibibakozekuisi,nibwo bazarimbuka.

IGICECYA55

1Hanyumay'ibyo,Umukuruw'ibihebyoseyarihannye, aravugaati:'Narimbuyeabantubosebatuyeisikubusa.'

2Kandiyarahiyeizinaryayorikomeyeiti:'Kuvaubu sinzongerakugiriraabantubosebokuisink'uko,kandi nzashyirahoikimenyetsomuijuru:kandiikikizaba isezeranory'ubudahemukahagatiyanjyenaboitekaryose,

igihecyoseijururizabaririhejuruy'isiKandiibiniko bikurikijeitegekoryanjye.'

3Igihenzabanifujekubafatamuntokiz'abamarayikaku munsiw'amakuban'ububabarekuberaibyo,nzabaha igihanocyanjyen'uburakaribwanjye,nikoImana, Umwamiw'Imyuka,ibivuga

4Yemwebamib'ibihangangebatuyekuisi,muzareba Intoreyanjye,ukuntuyicayekuntebey'icyubahiroagacira imanzaAzâzêl,n'abobafatanyijebose,n'ingabozezose muizinary'Umwamiw'Imyuka'

IGICECYA56

1Nabonyeingaboz'abamarayikab'ibihanozigenda,zifite iminyururun'ibyuman'umuringa

2.Nabajijemarayikaw'amahorowajyanyenanjyenti“Aba bafasheibyobiregonibande?”

3Arambwiraati:'Kubatoranijwen'abakundwababo, kugirangobajugunywemumwobow'ikuzimuwomu kibaya'

4Hanyumaicyokibayakizuzuramointorezabo n'abakundwababo,Kandiiminsiyaboyokubahoizaba irangiye,Kandiiminsiyokuzimizakwabontizabarwa nyumayaho

5.Muriiyominsi,abamarayikabazagaruka,bajugunye iburasirazubakuBaparitin'Abamedi,bazateraubwoba abami,bityoumwukaw'imvururuuzabageraho,kandi bazabakangurakuntebezabo,kugirangobavumbuke nk'intarezivamubyobobyabo,kandink'amasegaashonje mumikumbiyabo

6.Bazazamukabakandagiremugihugucy'intoreze,kandi igihugucy'intorezekizabaimbereyabonk'ubusitani n'umuhanda

7.Arikoumujyiw'intunganeyanjyeuzababeraimbogamizi kumafarashiyaboBazatangirakurwanahagatiyabo, ukubokokwabokw'iburyokuzabakomerera,kandinta muntuuzamenyaumuvandimwewe,cyangwaumwanawe secyangwanyina,kugezaigiheimiramboitazashirakubera ubwicanyibwabo,kandiigihanocyabontikizabaimfabusa 8.Muriiyominsiikuzimuhazapfunduraamasayayaho, bazamirwamo,kandikurimbukakwabokuzabakurangiye, ikuzimuhazarigataabanyabyahaimberey'intore'

IGICECYA57

1.Nyumay'ibyo,nabonyeandimagaremenshi,n'abantu bayagenderaho,baturutseiburasirazuba,n'iburengerazuba, baganamumajyepfo.

2Urusakurw'amagareyaborwumvikana,mazeubwouru rusakurwabaho,aberabomuijurubararwibuka,maze inkingiz'isizikurwaahozariziri,kandiurusakurwazo rwumvikanyekuvakumperaimwey'ijurukugezakuyindi, umunsiumwe

3BosebazapfukamabasengeUmwamiw'ImyukaUyuni womusozow'Umuganiwakabiri

IGICECYA58

1Natangiyekuvugaumuganiwagatatukubakiranutsi n'abatoranijwe.

2Murahirwa,mwebweabakiranutsin'abatoranijwe,Kuko umugabanewanyuuzabauw'icyubahiro.

3Kandiabakiranutsibazabamumucyow'izuba N'abatoranijwebazabamumucyow'ubugingobuhoraho: Iminsiyaboyokubahoizabaitagiraiherezo,Kandiiminsi y'aberaitagiraumubare

4Kandibazashakaurumurikandibabonegukiranuka hamwen'Umwamiw'imyuka:Hazabahoamahoroku bakiranutsimuizinary'UmwamiUhoraho

5Hanyumay'ibyobizabwirwaaberabomuijurungo “Bagombagushakaamabangay'ubutungane,umurage w'ukwemera:Kukowarabagiranyenk'izubakuisi,kandi umwijimaurashize.”

6Hazabahourumurirudashira,kandintiruzazakugezaku minsintarengwa,kukoumwijimauzabawabanje gukurwaho,kandiurumuriruzakomeraimberey'Umwami w'Imyuka,kandiurumurirwogukiranukaruzahorahoiteka ryoseimberey'Umwamiw'Imyuka

IGICECYA59

1.Muriiyominsiamasoyanjyeyabonyeamabanga y'imirabyo,n'ay'ibimuri,n'imanzazica,mazezigatanga umugishacyangwaumuvumonk'ukoUmwamiw'Imyuka abishaka.

2Ahonihonabonyeamabangay'inkuba,n'ukuntuiyo ivuzehejurumuijuru,ijwiryayoryumvikanye,maze anyerekaimanzazishyirwakuisi,zabaizoku bw'imiberehomyizan'umugisha,cyangwaizizaku bw'ijambory'Umwamiw'Imyuka

3.Hanyumay'ibyo,amabangayosey'urumurin'imirabyo yanyeretswe,kandibirabagiranakugirangobiheshe umugishakandibinyurwe

IGICECYA60

1.Mumwakawamaganaatanu,mukwezikwakarindwi, kumunsiwacumin'inew'ukwezimugihecyaHenoki Muriuwomuganinabonyeuburyoumutingitoukomeye watejeijurury'ijurugutigita,mazeingaboz'Isumbabyose, n'abamarayika,ibihumbin'ibihumbiincuroibihumbiicumi, bahungabanakuberaumuvurunganomwinshi

2.KandiUmukuruw'iminsiyicayekuntebey'icyubahiro cye,abamarayikan'abakiranutsibamukikije

3Mazeubwobaburanshika,Mazeikibunocyanjye kiracika,Impyikozanjyezirashonga,Mazendagwahasi nubamye

4.Mikayeliyoherezaundimumarayikauturutsemubera mazearampagurutsa,mazeamazekumpagurutsaumwuka wanjyeuragaruka;kukontashoboyekwihanganirakureba kw'izongabo,n'urusakun'umutingitow'ijuruMikayeli arambwiraati:'Kukiubangamiwen'ibyowabonye?Kugeza uyumunsi,umunsiw'imbabazizeurahari;kandiyagiriye impuhwen'ubwihanganeabatuyeisi'

5Kandiumunsi,n'ububasha,n'igihano,n'urubanza, Umwamiw'Imyukayateguriyeabataramyaamategeko akiranuka,n'abahakanaurubanzarutunganye,n'abavuga izinaryeubusa,uwomunsiuzabawiteguriweabatoranijwe isezerano,arikoabanyabyahabazabazwa

6.Igiheigihanocy'Umwamiw'Imyukakizabageraho, kizabakiruhutsekugirangoigihanocy'Umwamiw'Imyuka

kitazaza,kibeimfabusa,kandikizicaabananabanyina n'abananabase.Nyumay'ibyourubanzaruzabank'uko imbabazizen'ukwihanganakwebiri'

7.Kuriuwomunsihavutseinyamaswaebyiri,inyamaswa y'ingoreyitwaLewiyatani,kugirangoituremunyenga y'inyanjahejuruy'amasokoy'amazi

8ArikoigitsinagabocyitwaBehemoti,cyarigitwikiriye mubutayubw’ubutayubwitwagaDûidâin,mu burasirazubabw’ubusitaniahoabatoranijwen’abakiranutsi baba,ahosogokuruyajyanywe,uwakarindwiukomoka kuriAdamu,umuntuwambereUmwamiw’Imyuka yaremye

9.Nasabyeundimarayikangoanyerekeimbaragaz'izo nyamaswa,uburyozatandukanyijweumunsiumwe,imwe munyengay'inyanja,indimubutakabwumutsebwomu butayu.

10Arambwiraati:“Mwanaw’umuntu,ahanihoushaka kumenyaibyihishe”

11.Marayikawundiwajyanyenanjyeakanyerekaibyihishe yambwiyeibirihomberen'ibirihomuijurumukirere, n'ibirihomunsiy'isimuburebure,n'ibirihomumpera z'ijuru,n'ibirihokurufatirorw'ijuru.

12N'ibyumbaby'imiyaga,n'uburyoimiyagaigabanijwe, n'uburyoipimwa,n'uburyoamaremboy'imiyagaabarwa, burikimwegikurikijeimbaragaz'umuyaga,n'imbaraga z'amataray'ukwezi,n'imbaragazikwiriye:n'ibyiciro by'inyenyeribikurikijeamazinayazo,n'uburyoibicebyose bigabanijwe.

13N'inkubazikurikijeahozigwa,n'ibicebyosebigizwe n'imirabyokugirangoiboneurumuri,n'ingabozayokugira ngozihiteziyumvira.

14Kukoinkubaifiteahantuhokuruhukirahageneweiyo itegerejeijwiryayo;kandiinkuban'imirabyo ntibitandukanywa,nubwoatarikimwekandi bitagabanyijemokabiri,byombibijyanahamwebinyuze mumwukakandintibitandukana

15.Kukoiyoimirabyoiranguruye,inkubaivugaijwiryayo, mazeumwukaugashyirahoagahengemugihecy'urusaku, kandiugatandukanyakimwe;kukoubutunzibw'urusaku rwabobunganan'umusenyi,kandiburikimwemuribyo ukogikubitagifatwan'umugozi,kigasubizwainyuma n'imbaragaz'umwuka,kigasunikwaimberenk'uko impandenyinshiz'isizimeze.

16Kandiumwukaw'inyanjaniumugabokandiurakomeye, kandink'ukoimbaragazezingana,awusubizainyuma akoreshejeumugozi,kandinikoujyanwaimbereugatatana mumisoziyosey'isi

17.Kandiumwukaw'uruburaniwomarayikawe,kandi umwukaw'uruburaniwomarayikamwiza

18Kandiumwukaw'uruburawavuyemubyumbabye kuberaimbaragaze--Harimoumwukawihariye,kandi icyouvamokimezenk'umwotsi,kandiizinaryacyoni urubura

19Kandiumwukaw'igihuntuhuzwanabomubyumba byabo,ahubwoufiteicyumbacyihariye;kukoinzirayacyo arinzizahabamumucyonomumwijima,nomuitumba nomumpeshyi,kandimucyumbacyacyoharimo umumarayika

20Kandiumwukaw'ikimeubakumperaz'ijuru, ugahuzwan'ibyumbaby'imvura,kandiinzirayawoibamu

itumbanomumpeshyi:kandiibicubyawon'ibicuby'igihu birahujwe,kimwekigahaikindi.

21Iyoumwukaw'imvurauvuyemucyumbacyayo, abamarayikabarazabakinguraicyumbabakakiyobora, kandiiyogikwirakwiriyekuisiyosegihuzan'amaziariku isiKandiiyogihuyen'amaziarikuisi

22Amaziniay'abatuyeisi,kukoariyoagaburiraisi iturutsekuIsumbabyoseirimuijuru,bityohariigipimo cy'imvura,kandiabamarayikanibobayigenzura

23Kandiibibintunabibonyeyerekezamubusitani bw'intungane

24Marayikaw'amahorowarikumwenanjyearambwiraati: 'Ibibiremwabibiribyateguwemuburyobuhuye n'ubuhangangebw'Imana,bizarisha

IGICECYA61

1Muriiyominsinabonyeuburyoabobamarayikabahawe imigozimiremire,mazebafataamabababaraguruka,bajya mumajyaruguru

2Nabajijemarayika,ndamubwiranti:'Kukiabo bamarayikabafasheiyimigozibakagenda?'Arambwiraati: 'Bagiyegupima'

3Marayikawajyanyenanjyearambwiraati:“Ibi bizazaniraintunganeibipimoby’abakiranutsi,n’imigozi y’abakiranutsi,kugirangobakomezekuizinary’Umwami w’imyukaitekaryose”

4.Abatowebazatangirakubanan'abatowe,Kandiibyoni byobipimobizatangwakukwizera,Kandibizashimangira ubutungane

5.Kandiibibipimobizahishuraamabangayoseyomunsi y'ubutaka,n'abarimbuwen'ubutayu,n'abarimbuwe n'inyamaswa,n'abarimbuwen'amafiyomunyanja,kugira ngobagarukebihagarare,kumunsiw'uwatoranijwe;kuko ntan'umweuzarimbukaimberey'Umwamiw'imyuka, kandintan'umweushoborakurimbuka

6.Kandiabatuyehejurumuijurubosebahaweitegeko n'ububashan'ijwirimwen'umucyoumweusan'umuriro

7Uwon'amagamboyaboyamberebamuhayeumugisha, Bamuhaicyubahirokandibamushimiraubwenge,Kandi bariabanyabwengemumagambonomumwuka w'ubuzima

8.KandiUmwamiw'ImyukayashyizeIntorekuntebe y'icyubahiro,Kandiazaciraimanzaimirimoyosey'abera bomuijuru,Kandiimirimoyaboizapimwamubipimo, 9.Kandiubwoazazamuraamasoye,kugirangoacire imanzainzirazaboz’ibangank’ukoizinary’Uwiteka w’Imyukaribivuga,n’inzirazabonk’ukoinziray’urubanza rutunganyerw’Umwamiw’Imyukaibivuga,ubwobose bazavugaicyarimwe,baheumugisha,bahimbazekandi bezeizinary’Umwamiw’Imyuka

10.Kandiazahamagaraingabozosezomuijuru,n'abera bosebohejuru,n'ingaboz'Imana,Abakerubi,Abaserafina Ofanini,n'abamarayikaboseb'imbaraga,n'abamarayika boseb'ibikomangoma,n'Intore,n'izindimbaragazokuisi nohejuruy'amazi

11.Kuriuwomunsihazavugirwaijwirimwe,riheshe icyubahirokandirikuzemumwukaw'ukwemera,mu mwukaw'ubwenge,mumwukawokwihangana,mu mwukaw'imbabazi,mumwukaw'ubutaberan'amahoro, mumwukaw'ineza,kandibosebazavugaicyarimwebati:

"Niweuhimbazwe,kandiizinary'Umwamiw'imyuka rishimweitekaryose."

12Abataryamamuijurubosebazamuhaumugisha:Abera bosebarimuijurubazamuhaumugisha,n'abatoranijwe bosebatuyemubusitanibw'ubugingo:Kandiumwuka wosew'umucyoushoboraguhaumugisha,noguhimbaza, nogusingiza,nokwezaizinaryawery'icyubahiro,Kandi abantubosebazahaicyubahirokandibahimbazeizina ryaweitekaryose

13Kukoimbabaziz'Umwamiw'Imyukaarinyinshi,kandi yihangana,Kandiimirimoyeyosen'ibyoyaremyebyose yabihishuriyeabakiranutsin'abatoranijwe,Muizina ry'Umwamiw'Imyuka.

IGICECYA62

1NikoUwitekayategetseabamin'abakomeye n'abakomeye,n'abatuyeisi,ati:'Nimufungureamasoyanyu muzamureamahembeyanyunibamushoboyekumenya Uwatoranijwe'

2NukoUmwamiw’Imyukaamwicazakuntebe y’icyubahirocye,Umwukaw’ubutunganeuramusukaho, Ijamboryericaabanyabyahabose,kandiabakiranirwa bosebararimbukabakavaimbereye

3.Uwomunsiabamibosen'abakomeyebazahaguruka, n'abakomeyen'abafiteisi,bazabonakandibamenyeuko yicayekuntebeyey'icyubahiro,kandigukiranuka kuzacirwaurubanzaimbereye,kandintajambo ry'ikinyomarizavugwaimbereye

4Icyogiheububabarebuzazakuribonk'ukobigendaku mugoreurikunda,kandiazagiraububabarebwokubyara, umwanaweakinjiramukanwak'inda,kandiakagira ububabarebwokubyara

5.Igicekimwecyacyokizarebaikindi,kandikizatinya, kandikizacikaintegemumaso,kandiububabare buzabafata,ubwobazabonaUmwanaw'Umuntuyicayeku ntebeyey'icyubahiro.

6Abamin'abakomeyen'abafiteisibosebazasingizakandi bahimbazeuwoutegekabyose,wariwihishe

7.KuvamuntangiriroUmwanaw'Umuntuyariyihishe, KandiIsumbabyoseyamurinzeimberey'imbaragaze, Kandiyamuhishuriyeabatoranijwe

8.Itorerory'abatoranijwen'aberarizaterwa,kandi abatoranijwebosebazahagararaimbereyekuriuwomunsi

9Abamibosen'abakomeyen'abakomeyen'abategekaisi, bazapfukamaimbereye,bamupfukamire,bamushyireho ibyiringirobyabokuriuwoMwanaw'Umuntu, bamutakambirekandibamusabireimbabazi.

10NyamaraUmwamiw'Imyukaazabateraubwoba,ku buryobazavamumasohevuba,kandimumasohabo hazuzuraisoni,kandiumwijimaurushahokwiyongeramu masohabo.

11Kandiazabashyiramumabokoy'abamarayikango bahanwe,kugirangoabahorerekukobakandamijeabana ben'intoreze,

12Kandibazabaicyitegererezokubakiranutsi n'abatoranijwebe:Bazanezerwakuberabo,kukouburakari bw'Uwitekaw'imyukabubarindiriye,kandiinkotaye inyoyeamarasoyabo

13Kandiabakiranutsin'abatoranijwebazakizwakuriuwo munsi,kandintibazongerakubonaisuray'abanyabyaha n'abakiranirwa

14.KandiUmwamiw'Imyukaazabagumana,kandi bazaryanan'Umwanaw'Umuntu,baryamanekandi babyukeitekaryose

15Kandiabakiranutsin'intorebazahagurukabavemuisi, barekekwihebamumaso,kandibazambikwaimyambaro y'icyubahiro,

16Kandiizizizabaimyambaroy'ubugingoiturukaku Mwamiw'Imyuka:Kandiimyendayawentizasaza,Kandi icyubahirocyawentikizashiraimberey'Umwamiw'Imyuka

IGICECYA63

1.Muriiyominsi,intwarin'abamibazategekaisi bazamwingingangoabaheakaruhukogatokubamarayika beboguhanwa,kugirangobunamireimberey'Umwami w'imyuka,bemereibyahabyaboimbereye.

2BazasingizakandibahimbazeUmwamiw'Imyuka, bavugabati:'NihasingizweUmwamiw'Imyukan'Umwami w'abami,n'Umwamiw'ibihangangen'Umwamiw'abakire, n'Umwamiw'icyubahiron'umunyabwenge,

3Kandiimbaragazaweninzizamubisekuruzabyose, n'icyubahirocyaweitekaryose:Amabangayaweyoseni ndendekandintagereranywa,kandigukiranukakwawe ntikubarwa

4.Ubutwamenyekotugombaguhimbaza,nogusingiza Umwamiw'abamin'Umwamiw'abamibose'

5Kandibazavugabati:'Iyabatwaruhutsekugirango tumushimire,kanditumushimire,mazetumubwireko twizeyeimberey'icyubahirocye!'

6Nonehotwifuzakuruhukagatoarikontitubibone: Turabikurikiranacyanearikontitubibone:Kandiumucyo urazimyeimbereyacu,Kandiumwijimaniwotubamo itekaryose

7.Kukotutamwemeyeimbereye,cyangwangoduheshe icyubahiroizinary'Umwamiw'imyuka,cyangwango duhesheicyubahiroUmwamiwacu,ahubwotwaridufite ibyiringiroby'ubwamibwacu,nomuikuzoryacu.

8Kandikumunsiw'imibabaroyacun'amakubantadukiza, Kandintamwanyatubonawokwatura,KoUmwamiwacu ariinyangamugayomumirimoyeyose,nomumanzaze nomubutaberabwe,Kandiimanzazentizirobanuraku butoni

9.Kandituravaimbereyekuberaimirimoyacu,Kandi ibyahabyacubyosebibarwamubutungane'

10.Nonehobazibwirabati:'Ibintubyacubyuzuyemo inyungumbi,arikontibitubuzakumanukatukajyamu mutwarowokuzimu'

11Hanyumay'ibyomumasohabohazuzuraumwijima, n'ikimwaroimberey'Umwanaw'Umuntu,kandi bazirukanwaimbereye,kandiinkotaizabaimbereye hagatiyabo

12UkunikoUmwamiw'Imyukayavuzeati:'Iriniryo tegekon'urubanzabirebaintwarin'abamin'abakomeye n'abatunzeisiimberey'Umwamiw'Imyuka.'

IGICECYA64

1N'izindishushonabonyezihisheahohantu

2Numviseijwiry'umumarayikaavugaati:'Abaniba bamarayikabamanutsekuisi,bahishuriraabanab'abantu ibyaribihishe,banashukaabanab'abantungobakore icyaha.'

IGICECYA65

1.MuriiyominsiNowayabonyeisiirengeyekandiko irimbukaryayoryariryegereje

2Arahagurukaavaahoajyakumperaz'isi,maze ahamagarasekuruHenokimuijwiriranguruye:Nowa aravugagatatumuijwirirakazaati:Nyumva,nyumva, nyumva.

3Naramubwiyenti:'Mbwiraikikirimokugwakuisi gitumaisiirimukagagakomeyekandiihungabana,kugira ngowendananjyenzapfananayo?'

4Nukohabahourusakurukomeyekuisi,ijwi ryumvikanyeriturutsemuijuru,mazendapfukama nubamye.

5SogokuruEnokiarazaampagararairuhande,arambwira ati:“Kukiwantakiyeuriracyane?”

6.Kandiitegekoryavuyeimberey'Uwitekaryerekeye abatuyeisikokurimbukakwabokurangiyekukobamenye amabangayosey'abamarayika,n'urugomorwoserwa Satani,n'imbaragazabozose-iz'ibangacyane-n'imbaraga zosez'abakoraubupfumu,n'imbaragaz'ubupfumu, n'imbaragaz'abakoraibishushanyobisembuyekuisiyose: 7.N'ukuntuifezaivamumukunguguw'ubutaka,n'ukuntu icyumacyoroshyegikomokamubutaka

8Kukoicyumacy'isasun'icyumabitavamubutaka nk'ibyambere:niisokoibikora,kandiumumarayika ahagararamo,kandiuwomumarayikaniweukomeye' 9HanyumasogokuruEnokiyamfasheukuboko arampagurutsaarambwiraati:'Genda,kukonasabye Umwamiw'Imyukakubijyanyen'iyimvururuirikuisi' 10Arambwiraati:"Kuberagukiranirwakwabourubanza rwaborwagenwe,kandintabwonzaruhagarikaitekaryose. Kuberaubupfumubashakishijekandibakiga,isi n'abayituyebazarimbuka"

11.Kandiaba-ntamwanyabafitewokwihanaitekaryose, kukobaberekagaibyaribihishe,kandinibobavumwe: arikowowe,mwanawanjye,Umwamiw'Imyukaazikouri intunganekandikoutagiraicyoushinjwakubyerekeye amabanga

12Kandiyagennyeizinaryawekubamuberanda,Kandi azagukingiramubatuyeisi,Kandiyagennyeurubyaro rwawerw'umukiranutsiubwamin'icyubahirogikomeye, Kandimurubyarorwawehazaturukamoisoko y'umukiranutsin'uweraitagiraumubareitekaryose

IGICECYA66

1Hanyumay’ibyoyanyeretseabamarayikab’ibihano biteguyekuzabakarekuraimbaragazosezomumaziari munsiy’isikugirangobazaneurubanzan’irimbukaku batuyeisibose

2.KandiUmwamiw’Imyukayategetseabamarayika basohokagakobatagombagutumaamaziyuzuraahubwo kobagombakuyabuza,kukoabobamarayikabaribafite ububashabwohejuruy’amazi.

3NavuyeimbereyaHenoki

IGICECYA67

1Muriiyominsiijambory'Imanaryajekurinjye, rimbwirariti:'Nowa,umugabanewawewazamutseimbere yanjye,ntamugayo,urukundorwinshi n'ubunyangamugayo'

2Nonehoabamalayikabarimokubakainyubakoy'ibiti, kandinibarangizauwomurimonzayishyirahoukuboko kwanjyekandinyirinde,mazeizavemoimbutoy'ubuzima, kandihazabahoimpindukakuburyoisiitazongerakubaho idafiteabantu

3Kandinzakomezaurubyarorwaweimbereyanjyeiteka ryose,kandinzakwirakwizaababananawehose: ntibizabyaraimbutokuisi,ahubwobizahirwakandi bigwirekuisimuizinary'Uwiteka'

4.Kandiazafungaabobamarayika,bakozeibibi,muriicyo kibayagikaumurirosogokuruEnokiyariyaranyeretse mberemuburengerazubahagatiy'imisoziyazahabun'ifeza n'icyuman'icyumacyoroshyen'ibati.

5Nabonyeicyokibayacyarimoumuvudukomwinshi n'umuvudukow'amazi

6.Ibyobyosebibaye,bivuyekuriicyocyuma gishongeshejwen'umurironomugutigitakwacyoaho hantu,havutseimpumuroy'umunyu,kandiyahujwen'ayo mazi,mazeicyokibayacy'abamarayikabayobejeabantu gitwikamunsiy'icyogihugu

7Kandimubibayabyayohaturukaimigeziy'umuriro,aho ababamarayikabayobyagaabatuyeisibahanwa.

8Arikomuriiyominsiayomaziazakoreraabami n'abakomeyen'abakomeye,n'abatuyeisi,gukizaumubiri, arikonoguhanaumwuka;noneumwukawabowuzuye irari,kugirangobahanwemumibiriyabo,kukobihakanye Umwamiw'imyukakandibabonaigihanocyaboburi munsi,nyamarantibemeraizinarye.

9Kandiukoimibiriyaboihindukacyane,niko n'impindukazizabamumitimayaboitekaryose,kuko imberey'Umwamiw'Imyukantan'umweuzavugaijambo ry'ubusa

10Kukourubanzaruzabageraho,kukobizerairari ry'imibiriyabokandibagahakanaUmwukaw'Uwiteka.

11Ayomaziazahindukamuriiyominsi,kukoigiheabo bamarayikabazahanwamuriayomazi,ayomasoko azahinduraubushyuhebwayo,kandiigiheabamarayika bazazamuka,ayamaziyomumasokoazahindukaakonje

12NumviseMikayeliasubizaagiraati:'Ururubanza abamarayikabacirwahoitekaniubuhamyakubami n'abakomeyebatunzeisi'

13.Kuberakoayamaziy'urubanzaafashamugukiza imibiriy'abamin'irariry'imibiriyabo;bityontibazabona kandintibazemerakoayomaziazahindukaagahinduka umurirougurumanaitekaryose

IGICECYA68

1Hanyumay’ibyo,sogokuruEnokiyampayeinyigisho z’amabangayosearimugitabocy’imiganiyahawe,maze ayanshyirahamwemumagamboyomugitabocy’imigani.

2KuriuwomunsiMikayeliasubizaRafayeliati: 'Imbaragaz'umwukaziranteraubwobakuberauburemere bw'urubanzarw'amabanga,urubanzarw'abamarayika:ni

ndewakwihanganiraurubanzarukomeyerwaciwe,kandi rukagendarushonga?'

3Mikayeliyongeragusubiza,abwiraRafayeliati:'Ninde utagizeumutimaworoshyekuriibyo,kandi ntahangayikishwen'irijambory'urubanzaryabagezeho kuberaababirukanye?'

4Nukoubwoyariahagazeimberey'Umwamiw'Imyuka, MikayeliabwiraRafayeliati:'Sinzabafatank'ahoaribo barebaUwiteka,kukoUmwamiw'Imyukayabarakariye kukobakorank'ahoariboMwamiBityoibyobyose bihishwebizabagerahoitekaryose,kukontamumarayika cyangwaumuntubazagiraumugabanewabomuribyo, ahubwonibobonyinebahaweurubanzarwaboiteka ryose'

IGICECYA69

1Nyumay'ururubanza,bazateraubwobakandibatere ubwobakukobabyerekaabatuyeisi.

2Doreamazinay'abobamarayikakandiayaniyomazina yabo:uwambereniSamjâzâ,uwakabiriArtâqîfâ,uwa gatatuArmên,uwakaneKôkabêl,uwagatanuTûrâêl,uwa gatandatuRûmjâl,uwakarindwiDânjâl,uwamunani Nêqâêl,uwacyendaBarâqêl,uwacumiAzâzêl,uwacumi narimweArmârôs,uwacuminakabiriBatarjâl,uwacumi nagatatuBusasêjal,uwacuminakaneHanânêl,uwacumi nagatanuTûrêl,n'uwacuminagatandatuSîmâpêsîêl,uwa cuminakarindwiJetrêl,uwacuminaumunaniTûmâêl, uwacuminacyendaTûrêl,uwamakumyabirinaRumâêl, uwamakumyabirinarimweAzâzêl

3.Kandiabanibobakurub'abamarayikababon'amazina yabo,n'abakurubabobatwaraamagana,batwaramirongo itanunamirongo

4.IzinaryaJeqônwambere:niukuvugauwayobejeabana b'Imanabose,akabamanurakuisi,akabayobejebinyuze mubakobwab'abantu

5.UwakabiriyitwagaAsbeel:yahayeabanab'Imana b'aberainamambi,abayobyakuburyobahumanyijeimibiri yabon'abakobwab'abantu

6.UwagatatuyitwagaGâdreêl:niweweretseabana b'abantuibikomerebyoseby'urupfu,mazeayobyaEva, yerekaabanab'abantuintwaroz'urupfuingabon'ikoti ry'icyuma,n'inkotayokurwana,n'intwarozosez'urupfuku banab'abantu

7Kandikuvauwomunsikugezaitekaryose,baturutsemu kubokokwebateraabatuyeisi.

8UwakaneyitwagaPênêmûe:yigishagaabanab'abantu ibishariran'ibiryoshye,kandiabigishaamabangayose y'ubwengebwabo

9Kandiyigishijeabantukwandikaakoreshejewino n'impapuro,bityobenshibacumurakuvaitekaryose kugezaitekaryosekugezauyumunsi.

10Kukoabantubataremeweicyogikorwa,kugirango bashimangireukurikwabobakoreshejeikaramun'inyi

11Kukoabantubaremwenk'abamarayika,kugirango bakomezekubaabaziranengekandibakiranuka,kandi urupfu,rurimburabyose,ntirwashoboragakubafata,ariko binyuzemuriibiubumenyibwaboburimokurimbuka, kandibinyuzemuriubwobubashaburanyica

12.UwagatanuyitwagaKâsdejâ:uyuniweweretseabana b'abantuibiterobyosebibiby'imyukan'abadayimoni,

n'ibiteroby'umwanaurimunda,kugirangobishire, n'ibiteroby'ubugingo,inzoka,n'ibiterobigwamubushyuhe bwokumanyway'ihangu,umwanaw'inzokawitwaga Tabââ'ĕt.

13.KandiiyiniyonshinganoyaKâsbeêl,umuyobozi mukuruw'indahiroyeretseaberaubwoyabagahejurumu bwiza,kandiizinaryayoniBîqâ

14.UyumarayikayasabyeMikayelikumwerekaizina ryihishe,kugirangoarivugemundahiro,kugirango abatinyeimberey’iryozinan’indahiroyahishuriyeabana b’abantubyosebyarimuibanga

15Kandiiyiniyombaragaz'iyindahiro,kukoikomeye kandiikomeye,mazeayishyiramuntokizaMikayeliiyi ndahiro

16Kandiayaniamabangay'iyindahiroKandi arakomeyebinyuzemundahiroye:Kandiijururyari ryarahagazembereyukoisiiremwa,Kandiitekaryose

17Kandibinyuzemuriyonihoisiyashingiwekumazi, Kandimubwihishobw'imisozihavamoamazimeza,Kuva kukuremwakw'isikugezaitekaryose

18Kandibinyuzemuriiyondahiroinyanjayararemwe, kandink'urufatirorwayoyayishyiriyehoumusenyiwo kurwanyaigihecy'uburakaribwayo,kandintitinyuka kuyirengakuvaisiyaremwakugezaitekaryose

19.Kandibinyuzemuriiyondahiro,ikuzimuhakomezwa, Kandintihagireuhungabanakuvaahobarikuvaitekaryose kugezaitekaryose

20.Kandibinyuzemuriiyondahiroizuban'ukwezi birangizainzirayabyo,Kandintibiteshukekumategeko yabyokuvaitekaryosekugezaitekaryose

21.Kandibinyuzemuriiyondahiroinyenyerizirangiza inzirayazo,Kandiazihamagaramumazinayazo,Kandi zimusubizakuvaitekaryosekugezaitekaryose

22.Kandinikon'imyukayomumazi,n'iy'umuyaga, n'iy'ibimerabyosebyazefiri,n'inzirazabyozivaimpande zosez'umuyaga

23.Kandiharihoamajwiy'inkuban'urumurirw'imirabyo: harihokandihariamazuy'uruburan'amazuy'urubura, n'amazuy'igihu,n'amazuy'imvuran'ikime

24.Kandiabobosebemerabashimiraimberey'Umwami w'Imyuka,kandibakamuhimbazan'imbaragazabozose, kandiibyokuryabyabobirimugikorwacyosecyo gushimira:bashima,basingizakandibasingizaizina ry'Umwamiw'Imyukaitekaryose

25Kandiiyindahiroirabakomeyeho,Kandibinyuzemuri yobararindwakandiinzirazabozirarindwa,Kandiinzira yabontirarimbuka

26.Habaibyishimobyinshihagatiyabo,BashimaImana, Bayisingiza,Bayisingizakukoizinary'Umwanaw'Umuntu ryariryabahishuriwe

27Yicayekuntebey'icyubahirocye,Umwanaw'Umuntu ahabwaigihanocy'urubanza,mazeatumaabanyabyaha barimbuka,bavanwakuisi,n'abayobejeisi

28Bazabohwan'iminyururu,kandimuihuriroryabo bazafungirwamo,kandiimirimoyaboyoseizashirakuisi

29Kuvaubuntakintunakimwekizongerakubahokibora, kukoUmwanaw'umuntuyagaragayeyicayekuntebeye y'icyubahiro,kandiibibibyosebizashiraimbereye,kandi ijambory'uwoMwanaw'umunturizakwirakwirakandi rikomereimberey'Umwamiw'imyuka.

IGICECYA70

1Hanyumay'ibyo,izinaryemugihecy'ubuzimabwe ryazamuwehejururihabwauwoMwanaw'Umuntu n'Umwamiw'Imyukarivamubatuyeisi.

2Yazamuwehejurukumagarey'umwukamazeizinarye rirazimirahagatiyabo

3.Kuvauwomunsisinongeyekubarwamuribo:maze ampagarikahagatiy'imiyagaibiri,hagatiy'Amajyaruguru n'Iburengerazuba,ahoabamarayikabafasheimigozikugira ngobampimireahantuhageneweabatowen'abakiranutsi 4Kandiahonihonabonyebasogokuruzabambere n'abakiranutsibahozebatuyeahohantukuvamuntangiriro.

IGICECYA71

1Hanyumay'ibyo,umwukawanjyewarahinduriwe,maze uzamukamuijuru:Nabonyeabanab'Imanabera Bakandagiyekubirimiby'umuriro:Imyendayaboyariyera n'imyendayabo,kandimumasohaboharabagiranaga nk'urubura

2.Nabonyeimigeziibiriy'umuriro,mazeurumurirw'uwo murirorurabagiranank'ibuyery'agaciro,mazenikubitahasi imberey'Umwamiw'Imyuka

3.MazeMalayikaMikayeliumwemubamarayikabakuru anfataukubokokwanjyekw'iburyo,aranteruraanjyanamu mabangayose,anyerekaamabangayoseyogukiranuka

4.Yanyeretseamabangayoseyokumperaz'ijuru, n'ibyumbabyoseby'inyenyeri,n'ibinyarumuribyose,aho biturukaimberey'abera

5.Yahinduyeumwukawanjyemuijurury'ijuru, Nabonyemonk'inyubakoyubatswemumabuyey'agaciro, Kandihagatiy'ayomabuyey'agaciroindimiz'umuriro w'ubugingo.

6Umwukawanjyeyabonyeumukandarawariuhambiriye iyonzuy'umuriro,Kandiimpandezayoenyehariimigezi yuzuyeumurirow'umuriro,Kandibahambiriyeiyonzu.

7KandiimpandezosehariSerafini,Kerubiki,naOphanin: Kandiabanibobadasinzira,kandibarinzeintebe y'icyubahirocye.

8Kandimbonaabamarayikabadashoborakubarwa, ibihumbiigihumbi,n'ibihumbiicumiincuroibihumbi icumi,bakikijeiyonzu.NaMikayeli,naRafayeli,na Gaburiyeli,naFanuweli,n'abamarayikaberabarihejuru y'ijuru,binjirabakavamuriiyonzu

9.Bavuyemuriiyonzu,MikayelinaGaburiyeli,Rafayeli naPhanuweli,n'abamarayikabenshiberandabatagira ingano.

10Kandibarikumwen'Umukuruw'iminsi,umutwewe werakandiutunganyenk'ubwoyabw'intama,Kandi imyendayeidashoborakuvugwa

11.Naguyehasinubamye,umubiriwanjyewoseuraruhuka, umwukawanjyeurahinduka;mazendangururaijwi rirenga,n'umwukaw'imbaraga,kandindahabwa icyubahiron'icyubahiro

12Kandiiyimigishayavuyemukanwakanjye yashimishijeuwoMutwarew'iminsi.

13UwoMutwarew'IminsiyajearikumwenaMikayelina Gaburiyeli,RafayelinaPhanuweli,abamarayikaibihumbi n'ibihumbibatagiraumubare.

14Arazaahondiaranyakiran'ijwirye,arambwiraati: 'UyuniUmwanaw'umuntuwavukiyegukiranuka,kandi gukiranukakumugumaho,kandigukiranukak'Umukuru w'ibihebyosentikumusiga.'

15.Arambwiraati:'Arakubwiraamahoromuizinary'isi igiyekuza;kukokuvaisiyaremwa,nikobizabakuriwowe itekaryose'

16.Kandibosebazagenderamunzirazekukogukiranuka kutazamutererana:Inzuzabozizabahamwenawe,kandi umuragewabouzabahamwenawe,Kandi ntibazatandukananaweitekaryose

17NikoUmwanaw'Umuntuazabanaiminsimyinshi, kandiabakiranutsibazagiraamahoron'inziraigororotse, muizinary'Umwamiw'Imyukaitekaryose'

IGICECYA72

1Igitabocy'inziraz'ibinyamucobyomuijuru,isanoya burikimwe,hakurikijweibyicirobyacyo,ubutegetsi bwacyon'ibihebyacyo,hakurikijweamazinayacyon'aho cyaturutse,n'ameziyacyo,ibyoUriyeli,marayikawera, warikumwenanjye,akaban'umuyoboziwacyo,yanyeretse; anyerekaamategekoyacyoyoseukoameze,n'ukoameze kubijyanyen'imyakayosey'isinokugezaitekaryose, kugezaigiheicyaremwegishyakizarangirirakugezaiteka ryose

2Iriniryotegekoryamberery'inyenyeri:urumuriIzuba rivamumaremboy'iburasirazubabw'ijuru,nahorikarenga mumaremboy'iburengerazubabw'ijuru

3Kandinabonyeamaremboatandatuahoizubarirasira, n'amaremboatandatuahoizubarirengan'ukwezikurasira nokurengamuriayoamarembo,hamwen'inyenyeri zikomeyen'aboziyoboye:atandatumuburasirazubana atandatumuburengerazuba,kandizosezikurikiranamu buryobuhuyeneza:ndetsen'amadirishyamenshiiburyo n'ibumosobw'ayoamarembo

4.Habanzagusohokaurumuriruninirwitwaizuba,kandi uruzigarwarworumezenk'uruzigarw'ijuru,kandirwuzuye umuriroucanakandiushyushye

5.Igareazamukaho,umuyagauragenda,izubarikarenga rivamuijururigasubiramumajyarugurukugirangorigere muburasirazuba,kandiriyoborwakuburyoageraku muryangoukwiyemazerikamurikamumasoh'ijuru.

6Muriububuryoazamukamukwezikwamberemu muryangomunini,arinawowakanemumiryangoitandatu irimubakinnyi.

7Kandimuriuwomuryangowakaneizubarirasiramu kwezikwamberehariamadirishyacumin'abiri,aho urumuriruturukaiyoafunguwemugihecyayo

8Iyoizubarirashemuijuru,risohokarinyuzemuriuwo muryangowakanemugitondomirongoitatuzikurikiranye, rigahagararanezamumuryangowakanemu burengerazubabw'ijuru

9Muriikigiheumunsiubamuremureburimunsi,ijoro rigahitaribarigufinijorokugezamugitondocyamirongo itatu

10.Kuriuwomunsiumunsiurebirekurushaijorokugice cyacyenda,kandiumunsiungananezan'ibiceicumin'ijoro ringanan'ibiceumunani

11.Izubarirasirarikavakuriuwomuryangowakane, rigacamuwakanerigasubirakumuryangowagatanuwo

muburasirazubamugitondomirongoitatu,rigacamu waryorigacamumuryangowagatanu.

12Hanyumaumunsiurushahokubamuremureibicebibiri, ukagiraibicecuminakimwe,ijororigahitarigiraibice birindwi.

13Kandiigarukaiburasirazubayinjiramumuryangowa gatandatu,irazamukaikageramumuryangowagatandatu saasaban'igicez'ijorokuberaikimenyetsocyayo.

14Kuriuwomunsiumunsiubamuremurekurushaijoro, umunsiukabakabiriijoro,umunsiukabaibicecumina bibiri,ijororikagabanukarikabaibicebitandatu

15Izubarirarengakugirangoumunsiugabanuken'ijoro riberinini,mazeizubarigarukamuburasirazubaryinjira mumuryangowagatandatu,rikavamorigacamugitondo mirongoitatu

16.Kandiiyoharangiyesaamirongoitatuz'umugoroba, umunsiugabanukahoigicekimweneza,ugahindukaigice cuminakimwe,n'ijororikagirakarindwi

17.Izubarirasohokariturutsekuriuwomuryangowa gatandatumuburengerazuba,rijyamuburasirazubariva mumuryangowagatanumugitondomirongoitatu, rikongerakurengamuburengerazubamumuryangowa gatanumuburengerazuba

18Kuriuwomunsiumunsiugabanukahoibicebibiri, ukabaibiceicumin'ijoroukabaibiceumunani.

19Izubarirasohokarivakuriuwomuryangowagatanu rirengamumuryangowagatanuw'iburengerazuba,rivamu muryangowakanemugitondocyasaakumin'imwe n'igicekuberaikimenyetsocyaryo,rigacamu burengerazuba

20.Kuriuwomunsiumunsiunganan'ijoro,kandi ubureburebwaryobungana,kandiijororinganan'ibice icyendan'umunsiunganan'ibiceicyenda

21.Izubarirasarivakuriuwomuryangorigasendera iburengerazuba,rigasubiraiburasirazubarigasenderamu gitondomirongoitatumumuryangowagataturigasendera iburengerazubamumuryangowagatatu.

22Kuriuwomunsiijororirushahokubarininikurusha umunsi,ijororirushahokubarininikurushaijoro, n'amanywaarushahokubamagufikurushaumunsikugeza mugitondocyamirongoitatu,kandiijororigerakubice icumineza,umunsiukagiraibiceumunani

23.Izubarirasirarikavakuriuwomuryangowagatatu rigacamumuryangowagatatumuburengerazuba rigasubiraiburasirazuba,kandimugitondomirongoitatu rigacamumuryangowakabirimuburasirazuba,kandimu buryonk'ubworigacamumuryangowakabirimu burengerazubabw'ijuru.

24Kandikuriuwomunsiijororinganan'ibicecumina kimwen'umunsiringanan'ibicebirindwi

25Izubarirasauwomunsirivuyekuriuwomuryangowa kabiririgacamuburengerazubamumuryangowakabiri, rigasubiramuburasirazubamumuryangowamberemu gitondocyasaasaban'igice,rigacamumuryangowa mberemuburengerazubabw'ijuru

26Kuriuwomunsiijororibarininikandiringana n'inshuroebyiriz'umunsi:kandiijororingananezanacumi nakabirin'umunsiungananagatandatu

27Kandiizubaryanyuzemubiceby'inzirayaryo rikongerarigahindukirakuriibyobiceby'inzirayaryo,

ryinjiramuriiryorembomugitondomirongoitaturigaca muburengerazubabw'ahoriherereye.

28Muriiryojoroijororyagabanutsehoigicecyacyenda, ijororihindukaibicecuminakimwen'umunsiibice birindwi.

29Izubaryaragarutseryinjiramumuryangowakabirimu burasirazuba,rigarukakubicebyaryobyomunzirayaryo mugitondomirongoitatu,rivakandirirenga.

30Kuriuwomunsiijororigabanukauburebure,ijoro rigerakubiceicumin'umunsiugerakumunani

31Kuriuwomunsiizubarirasirarivakuriuwomuryango, rigacaiburengerazuba,rigasubiraiburasirazuba,rigacamu muryangowagatatumugitondocyasaakumin'imwe n'igice,rigacaiburengerazubabw'ijuru

32Kuriuwomunsiijororigabanukarigerakubice icyenda,n'umunsiugerakubiceicyenda,kandiijoro ringanan'umunsikandiumwakanink'ukoiminsiyawo ingananamaganaatatunamirongoitandatun'ine

33.Kandiubureburebw'umunsin'ijoro,n'ubugufi bw'umunsin'ijorobiragaragara-binyuzemunziray'izuba, ibibitandukanyebiragaragazwa

34.Bityoinzirayayoibandendeburimunsi,kandiinzira yayoibangufinijoro

35Kandiiriniryotegekon'inziray'izuba,kandirigaruka ukorigarukainshuromirongoitandaturigaseruka,ni ukuvugaurumuriruninirwitwaizuba,itekaryose

36Kandiicyokizamukagityoniurumurirunini,kandi cyitiriwenk'ukorusa,nk'ukoUwitekayategetse.

37Ukoazamuka,nikoamanukantagabanuke,kandi ntaruhuka,ahubwoagendakumanywananijoro,kandi urumurirwerurutaurw'ukweziincurondwi,arikoku bijyanyen'inganobyombibirangana

IGICECYA73

1Nyumay'iritegekonabonyeirinditegekorivugaku rumuriruto,rwitwaUkwezi.

2Kandiuruzigarwayorumezenk'uruzigarw'ijuru,kandi igareryayoritwarwan'umuyaga,kandiihabwaurumuriku rugeroruhamye.

3Kandikuvakwayonokurengakwayobihindukaburi kwezi:kandiiminsiyayoimezenk'iminsiy'izuba,kandi iyourumurirwayorungana,rugerakurikimwecya karindwicy'urumurirw'izuba

4NikoihagurukaIgicecyayocyamberemuburasirazuba kizasohokamugitondocyamirongoitatu:kandikuriuwo munsiiragaragara,ikakuberaigicecyamberecy'ukweziku munsiwamirongoitatuhamwen'izubamumuryangoaho izubarirasira

5Igicekimwecyayokigendagisohokakugicecya karindwi,kandiuruzigarwayorwoseniubusa,ntarumuri, usibyeigicekimwecyakarindwicyayo,n'igicecyacumi nakanecy'urumurirwayo

6Kandiiyoabonyekimwecyakarindwicy'igice cy'urumurirwe,urumurirwerungananakimwecya karindwin'igicecyacyo

7.Kandiirarenganan'izuba,kandiiyoizubariva,ukwezi kurasirananayokandikukabonaigicekimwecy'urumuri, kandimuriiryojoromuntangiriroz'igitondocyayomu ntangiriroz'ukwezi,ukwezikurarenganan'izuba,kandi

ntirigaragaramuriiryojorohamwen'ibicecuminabine n'igicekimwemuribyo.

8Kandiirazamukakuriuwomunsiifiteigicecyakarindwi neza,irasohokaikavamuburasirazuba,kandimuminsi yayoisigayeibairabagiranamubicecuminabitatu bisigaye

IGICECYA74

1Kandinabonyeindinzira,itegekorye,n'uburyo akurikizairyotegekoakoraimpinduramatwarayeyaburi kwezi

2.KandiababoseUriyeli,umumarayikaweraakaba n'umuyoboziwabobose,yanyeretse,n'ahobaherereye, mazenandikaahobaherereyenk'ukoyabinyerekaga,kandi nandikaameziyaboukoyariameze,n'ishushoy'amatara yabokugezaiminsicumin'itanuirangiye

3Mugicekimwecyakarindwi,ikoraurumurirwayo rwosemuburasirazuba,nahomugicekimwecyakarindwi ikoraumwijimawayowosemuburengerazuba

4Kandimumeziamwen'amweahinduraimiterereye, kandimumeziamwen'amweagakomezainzirayeyihariye. 5Mumeziabiriukwezikurengan'izuba:muriayo maremboabiriyohagati,uwagatatun'uwakane

6.Aragendaiminsiirindwi,ahindukirirakandiagaruka anyuzemumuryangoahoizubarirasira,mazeakarangiza urumurirwerwose:mazeasubirainyumay'izuba,mu minsiumunaniyinjiramumuryangowagatandatuizuba rirasira

7Iyoizubarivuyekumuryangowakane,risohokaiminsi irindwi,kugezarivuyekuwagatanu,rigasubiramuminsi irindwimumuryangowakane,rigakoraurumurirwaryo rwose:rigasubirainyumaryinjiramumuryangowambere muminsiumunani.

8Kandiyongerakugarukamuminsiirindwimumuryango wakaneahoizubarirasira

9.Ngukoukonabonyeahobaribahagaze-ukoukwezi kwarasagan'ukoizubaryarengagamuriiyominsi

10Kandiiyoimyakaitanuiteranyijwehamwe,izubarigira iminsimirongoitatuirengaho,kandiiminsiyoseinganana ryokuriumwemuriiyomyakaitanu,iyoyuzuye,ingana n'iminsi364

11.Kandiubwinshibw'izuban'inyenyeribunganan'iminsi itandatu:mumyaka5iminsi6burimwakaigerakuminsi 30:kandiukwezikumanukainyumay'izuban'inyenyeri kugezakuminsi30.

12Izuban'inyenyeribizanaimyakayosenezaneza,ku buryobitazateraimberecyangwangobitindeahobiri n'umunsin'umwekugezaitekaryose,ahubwobirangiza imyakamubutaberabusesuyemuminsi364

13Mumyaka3hariiminsi1092,nahomumyaka5hari iminsi1820,kuburyomumyaka8hariiminsi2912.

14Kukwezigusa,iminsiinganan'imyaka3kugezaku minsi1062,kandimumyaka5iragabanukahoiminsi50: [niukuvugaigiteranyo(cya1770)hagombakongerwaho iminsi(1000na)62]

15.Kandimumyaka5hariiminsi1770,kuburyoku kweziiminsimumyaka8inganan'iminsi2832

16[Kukomumyaka8asubirainyumakugezakuminsi 80],iminsiyoseasubirainyumamumyaka8ni80.

17Kandiumwakaurangizwanezahakurikijwesitasiyo zaboz'isin'amasitasiyoy'izuba,aturukakumarembo anyuramo(izuba)rikavamorigashiraiminsi30

IGICECYA75

1Kandiabayobozib'imitwey'ibihumbi,bashyizwehejuru y'ibiremwabyosen'inyenyerizose,nabobafiteaho bahuriyen'iminsiiney'inyongera,idatandukanywa n'imirimoyabo,hakurikijweukoumwakaubarwa,kandi ababakoraimirimokuminsiineitabarirwamumwaka 2Kandikuberaibyoabantubarabyibeshyaho,kukoabo banyacyubahirobakorerakumasitasiyoy'isi,imwemu muryangowambere,indimumuryangowagatatuw'ijuru, indimumuryangowakane,n'indimumuryangowa gatandatu,kandiukurikw'umwakakuragerwahobinyuze mumasitasiyoyayomaganaatatunamirongoitandatuna ane

3.Kubw'ibimenyetson'ibihen'imyakan'iminsimarayika Uriyeliyanyeretse,uwoUmwamiw'icyubahiroyashyizeho itekaryosehejuruy'ibinyarumuribyosebyomuijuru,mu ijurunomuisi,kugirangobitegekekuisinokumanywa n'ijoro,niukuvugaizuba,ukwezin'inyenyeri,n'ibiremwa byosebikoreraImanabikoraingendozabyomumagare yoseyomuijuru.

4Muriubwoburyo,Urielyanyeretseinzugicumin'ebyiri, zifunguyemuruzigarw'igarery'izubamuijuru,aho imirasirey'izubayacaga:kandiubushyuhebukwirakwira kuisiiyobufunguwemubihebyabwobyagenwe

5Kandikubw'imiyagan'umwukaw'ikimeiyobifunguwe, bihagazebifunguyemuijurukumpera.

6Kubyerekeyeamarembocumin'abiriyomuijuru,ariku mperaz'isi,ahoizuba,ukwezin'inyenyeribiva,n'imirimo yoseyomuijurumuburasirazubanomuburengerazuba.

7Hariamadirishyamenshiakinguyeibumoson'iburyo bwabyo,kandiidirishyarimwemugihecyaryocyagenwe ritangaubushyuhe,nk'ukoayamadirishyaahura n'imiryangoinyenyeriziturukamonk'ukoyabitegetse, kandiahozishyirwahakurikijeumubarewazo

8.Kandimbonaamagareyomuijuruyirukamuisi,hejuru y'imiryangoizungurukamoinyenyerizitajyazimanuka

9Kandiimweirutaizindizose,kandiniyoinyuramuisi yose.

IGICECYA76

1Kandikumperaz'isinabonyeamarembocumin'abiri akinguyeimpandezosez'ijuru,ahoumuyagauturuka ukagurukirakuisi

2Bitatumuribyobirafunguyekubusobw'ijuru,bitatumu burengerazuba,bitatuiburyobw'ijuru,n'ibindibitatu ibumoso.

3Kandibitatubyambereniibyomuburasirazuba,bitatu mumajyaruguru,bitatubikurikiraibyomubumoso bw'amajyepfo,nabitatumuburengerazuba

4Muriinemuriizihaturukaimiyagay'umugisha n'uburumbuke,kandimuriiyomiyagaumunanihaturuka imiyagaibabaza:iyoyoherejwe,irimburaisiyosen'amazi arikuriyo,n'abayituyebose,n'ibirimumazin'ubutaka byose.

5Umuyagawambereuturukamuriayomarembo,witwa umuyagaw'iburasirazuba,unyuramumuryangowambere urimuburasirazuba,werekezamumajyepfo:niwo uturukamoamatongo,amapfa,ubushyuhen'irimbuka.

6.Kandibinyuzemumuryangowakabiriurihagatihaza ibikwiriye,kandimuriwohazaimvuran'uburumbuke n'uburumbuken'ikime,kandibinyuzemumuryangowa gatatuuganamumajyaruguruhazaimbehon'amapfa.

7Hanyumay’ibyo,umuyagawomumajyepfounyuramu maremboatatu:umuyagaushyushyeunyuramumarembo yambereyerekezaiburasirazuba

8Kandibinyuzemumuryangowohagatiuriiruhande rwawohaturukaimpumuronziza,ikimen'imvura, n'uburumbuken'ubuzimabwiza

9Kandibinyuzemumuryangowagatatuurimu burengerazubahaturukaikimen'imvura,inzigen'amatongo.

10Hanyumay’ibyohazaumuyagawomumajyaruguru: uturutsekuiremboryakarindwimuburasirazubahaza ikimen’imvura,inzigen’amatongo.

11Kandimuiremboryohagatihazaubuzimabwiza n'imvuran'ikimen'uburumbuke;kandimuiremborya gatatumuburengerazubahazaibicun'urubura,nashelegi n'imvura,n'ikimen'inzige

12Hanyumay’ibyo[bine]hazaimiyagay’iburengerazuba: inyuramumuryangowamberewegereyeamajyaruguru haturukaikimen’urubura,n’ubukonjen’uruburan’urubura

13Kandimumuryangowohagatihaturukaikime n'imvura,n'uburumbuken'imigisha,kandimumuryango wanyumawegeranyen'amapfan'ubutayu,n'umuriro n'uburimbuzibivamo

14.Kandiamarembocumin'abiriy'impandeenyez'ijuru yuzuye,kandiamategekoyaboyosen'ibyagobyabobyose n'ibyizabyabobyosenakweretse,mwanawanjyeMetusela

IGICECYA77

1.Kandiigicecyamberecyitwaiburasirazuba,kukoari cyocyambere:nahoicyakabiri,Amajyepfo,kuko Isumbabyoseizamanukayo,yego,nihomuburyo budasanzweuzahamwaitekaryoseazamanuka.

2Kandiakarerek'iburengerazubakitwaicyicirogito,kuko arihoibimuribyosebyomuijurubigabanukabikamanuka

3.Igicecyakane,cyitwaAmajyaruguru,kigabanyijemo ibicebitatu:icyambereniicy'abantubatuyemo:icyakabiri kirimoinyanjaz'amazi,n'inyengan'amashyamban'imigezi, n'umwijiman'ibicu;nahoigicecyagatatukirimoubusitani bw'ubutungane

4.Nabonyeimisoziirindwimiremire,miremirekurusha imisoziyoseirikuisi:kandiivamouruburarwinshi,iminsi, ibihen'imyakabirashira

5Nabonyeimigeziirindwikuisiirutaimigeziyose:imwe muriyoiturukaiburengerazubaisukaamaziyayomu NyanjaNini

6Kandiiziebyirizivamumajyaruguruzijyakunyanja zisukaamaziyazomuNyanjayaEritereyamu burasirazuba

7.Kandibanebasigayebasohokamuruhande rw'amajyaruguruberekezakunyanjayabo,babirimuribo berekezakuNyanjayaEritereya,babirimuNyanjaNini bavayo,bamwebakavugabati:mubutayu.

8Ibirwabirindwibinininabonyemunyanjanokubutaka: bibirikubutakan'ibindibitanukuNyanjaNini.

IGICECYA78

1Kandiamazinay'izubaniayaakurikira:Orjârêsya mbere,naTomâsyakabiri

2.Kandiukwezigufiteamazinaane:izinaryambereni Asônjâ,iryakabiriniEblâ,iryagatatuniBenâsê,n'irya kaneniErâe

3Izinizonyenyeriebyirinini:uruzigarwazorungana n'uruzigarw'ijuru,kandiinganoy'uruzigarwazozombi irangana.

4Muruzigarw'izubahariibicebirindwiby'urumuri byongerwahokurushaukwezi,kandimubipimobihamye byimurirwakugezaigiheigicecyakarindwicy'izuba kirangiye

5Bashyiramokandibinjiramumaremboy'iburengerazuba, bazengurukamumajyaruguru,banyuramumarembo y'iburasirazubakubusobw'ijuru

6Kandiiyoukwezikurasheigicekimwecyacuminakane kigaragaramuijuru:urumuriruragaragaramuriwe:ku munsiwacumin'ineararangizaurumurirwe

7Kandiibicecuminabitanuby'urumuribimurirwakuri wekugezakumunsiwacumin'itanuubwourumurirwe ruzabarurangiye,hakurikijweikimenyetsocy'umwaka, mazeabaibicecuminabitanu,mazeukwezikurakura hiyongereyehoibicecuminabine.

8Kandimugihecyokugabanukak'ukwezi,kumunsiwa mberehagabanukaibicecuminabineby'urumurirwayo, kugicecyakabirikugezakuricuminabitatuby'urumuri, kucyagatatukugezakuricuminabibiri,kucyakane kugezakuricuminakimwe,kucyagatanukugezakuri cumi,kucyagatandatukugezaicyenda,kucyakarindwi kugezakumunani,kucyamunanikugezakurikarindwi, kucyacyendakugezakurigatandatu,kucyacumikugeza kurigatanu,kucyacumikugezakuricuminarimwe kugezakurikane,kucyacuminakabirikugezakurigatatu, kucyacuminagatatukugezakurikabiri,kucyacumina kanekugezakurikimwecyakabiricyakarindwi,kandi urumurirwayorwoserusigayerurashiraburundukuitariki yacuminagatanu

9.Kandimumeziamwen'amweukwezikugiraiminsi makumyabirin'icyendanarimwemakumyabirin'umunani

10KandiUrielyanyeretseirinditegeko:iyourumuri rwimuriwekukwezi,kandikuruhanderw'ahoizuba rimwimuriwe

11.Mugihecyoseukwezigukuriramumucyowako, urimokuwimuraiyouruhanderw'izubamuminsicumi n'ineurumurirwerurangiyemuijuru,kandiiyo rumurikiwehose,urumurirwarworurangiramuijuru

12.Kandikumunsiwambereyitwaukwezigushya,kuko kuriuwomunsiurumurirwamurasiyeho

13Ibaukwezikuzuyekumunsiizubarirenze iburengerazuba,kandiiburasirazubairavanijoro,ukwezi kukamurikiraijororyosekugezaigiheizubarirasiye imbereyayo,ukwezikukagaragaraimbereyayo.

14Kuruhanderw'ahourumurirw'ukweziruturuka,niho rwongerakugabanukakugezaigiheurumurirwose ruzimiyen'iminsiyosey'ukweziirangiye,kandiuruziga rwarworukabaubusa,ntamucyouhari

15Kandiameziatatuaremaiminsimirongoitatu,kandi mugihecyayoaremaameziatatuaremaiminsi makumyabirin'icyendaburiimwe,ahoarangizaigihecye cyambere,nomumuryangowambereiminsiijanana mirongoirindwin'irindwi.

16Kandimugihecyogusohokakwe,agaragaraamezi atatuy'iminsimirongoitatuburiimwe,kandiameziatatu agaragaramakumyabirin'icyendaburiimwe.

17Muijoroagaragarank'umuntuiminsimakumyabiriburi gihe,kandikumanywaagaragarank'ijuru,kandintakindi kintukirimouretseurumurirwe

IGICECYA79

1Nonehomwanawanjye,nakweretsebyose,kandi amategekoy'inyenyerizosezomuijuruararangiye.

2Kandiyanyeretseamategekoyosey’ayamategeko yerekeyeburimunsi,n’igihecyosecy’amategekoagenga, n’umwakawose,n’igiheuzajyautangira,n’amabwiriza yagenweburikwezinaburicyumweru

3N'ukwezigucikaintegekubamumuryangowa gatandatu:kukomuriuyumuryangowagatandatuurumuri rwaworurarangira,hanyumahagatangiragucikaintege:

4Kandigucikaintegebibamumuryangowamberemu gihecyawo,kugezakuminsiijananamirongoirindwi n'irindwiirangiye:bibarwahakurikijweibyumweru, ibyumwerumakumyabirin'itanun'iminsiibiri

5.Agwainyumay'izuban'urutonderw'inyenyeriiminsi itanunezanezamugihekimwe,kandiahahantuubona hamazekunyura

6.Ngukoukoishushon'igishushanyobyaburi munyabwengeUriyeli,umumarayikamukuru,yanyeretse

IGICECYA80

1Muriiyominsi,marayikaUriyeliarambwiraati:'Dore nakweretsebyose,Henoki,kandinakweretsebyosekugira ngourebeirizuban'ukukwezi,n'abayobozib'inyenyerizo muijurun'abazihindurabose,imirimoyabon'ibihebyabo n'urugendorwabo.'

2Kandimuminsiy'abanyabyahaimyakaizagabanuka, kandiimbutozabozizatindakubutakabwabonomu mirimayabo,Kandibyosebirikuisibizahinduka,Kandi ntibizagaragaramugihecyabyo:Kandiimvuraizabuzwa, Kandiijururizayibuza

3.Muriibyobiheimbutoz'ubutakazizasubirainyuma, ntizizakuramugihecyazo,kandiimbutoz'ibiti zizahagarikwamugihecyazo.

4Ukwezikuzahinduragahundayako,Kandi ntikuzagaragaramugihecyako

5Muriiyominsiizubarizagaragarakandiazagenda nimugorobakumperay'igarerininimuburengerazuba, kandiazabengeranacyanekurushaukoumucyoumeze

6Kandiabakurubenshib'inyenyeribazarengakumurongo wagenweKandiababazahindurainzirazabon'imirimo yabo,Kandintibazagaragarakubihebyagenwe

7.Kandiinyenyerizosezizahishwaabanyabyaha,Kandi ibitekerezoby'abarikuisibizabayobeye,Kandi bazahindukabakavamunzirazabozose,Yego,bazayoba kandibazifatenk'imana.

8Kandiibibibizabagwira,Kandiibihanobizabageraho kugirangobosebarimbuke.'

IGICECYA81

1Arambwiraati:'Itegerezeibibisatebyomuijuru,Enoki, usomeibyanditswemo,kandiushyirehoikimenyetsoku kintucyose.'

2Narebyeibisatebyomuijuru,nsomaibyaribyanditseho byose,nsobanukirwabyose,nsomaigitabocy'ibikorwa byoseby'abantu,n'iby'abanab'umubiribosebazabakuisi kugezakubisekuruzabyakure

3.NahisensingizaUmwamiukomeyeUmwami w'icyubahiroitekaryose,kukoariwewaremyeimirimo yoseyokuisi,kandinashimiyeUwitekakubera kwihanganakwe,kandindamushimirakuberaabana b'abantu

4Hanyumanaravuzenti:'Hahirwaumuntuupfaakiranuka kandiafiteineza,ntagitabocy'ubugomecyanditsweho, kandintamunsiw'urubanzauzabonekaho'

5Abobatagatifubarindwibaranjyanabanshyirahasi imberey'umuryangow'inzuyanjye,barambwirabati: “BwiraumuhunguwaweMetuselabyose,kandiwereke abanabawebosekontamuntun'umweukiranukaimbere y'Uwiteka,kukoariwewabaremye.”

6Tuzagusigaumwakaumwen'umuhunguwawe,kugeza igiheuzatangaamategekoyaweyanyuma,kugirango wigisheabanabawekandiuyandike,kandiutange ubuhamyakubanabawebose;mazemumwakawakabiri bazagukurehagatiyabo

7.Umutimawaweukomere,Kukoabezabazatangaza gukiranukakubeza,Abakiranutsin'abakiranutsi bazishimana,Kandibashimana

8.Arikoabanyabyahabazapfanan'abanyabyaha,Kandi umuhakanyiazamanukanan'umuhakanyi

9Kandiabakoraibyogukiranukabazapfabazizeibikorwa by'abantu,kandibazakurwahobazizeibikorwa by'abatubahaImana'

10Muriiyominsibaretsekumbwira,mazenzamu muryangowanjye,nsingizaUmwamiw'isi.

IGICECYA82

1NonehomwanawanjyeMetusela,ibibyose ndabikubwirakandindabyandika,kandinarabiguhishuriye byose,kandinguhayeibitabobivugakuriibibyose:bityo reromwanawanjyeMetusela,komezaibitabobivuyemu biganzabyaso,kandiurebekoubigezakubisekuruza by'isi

2Naguhayeubwengewowen'abanabawe,n'abanabawe bazabaabawe,kugirangobabuheabanababomu bisekuruzabyose,ubwobwengeniukuvugaburenze ibitekerezobyabo

3Kandiababusobanukiwentibazasinzira,ahubwo bazabutegaamatwikugirangobigeubwobwenge,kandi buzashimishaababuryakurutaibyokuryabyiza

4.Hahirwaabakiranutsibose,hahirwaabagenderamu nziray'ubutunganebadakoraicyahank'abanyabyaha,mu kubaraiminsiyaboyoseizubarinyuramuijuru,ryinjira rikavamumarembomuminsimirongoitaturifiteimitwe y'inyenyeriibihumbi,hamwen'inyenyerienyezifatanye

zigabanyaibicebineby'umwaka,ziyoborakandizinjirana nazoiminsiine.

5Kuberaibyo,abantubazababafiteamakosakandi ntibazababaramugihecyosecy'umwaka:yego,abantu bazababafiteamakosa,kandintibazabamenyaneza.

6Kukobibarwamumwakakandibyandikwahoiteka ryose,kimwemumuryangowamberen'ikindimuwa gatatu,ikindimuwakanen'ikindimuwagatandatu,kandi umwakaurarangiramuminsimaganaatatunamirongo itandatun'ine

7Inkuruyayoniukurikandiibarwaryayoryanditsweni ukuri;kukoUrielyanyeretsekandiyampishuriyeurumuri, amezin'iminsimikuru,imyakan'iminsi,uwoUmwami w'ibiremwabyoseby'isiyagabijeingabozomuijuru

8Kandiafiteububashakuijoron'amanywamuijuru kugirangoatumeurumurirumurikiraabantu-izuba, ukwezin'inyenyeri,n'imbaragazosezomuijuru zizengurukamumagareyazoazengurutse

9.Kandiizinizonyenyerizigenderamumyanyayazo,no mubihebyazon'iminsimikurun'ameziyazo

10Kandiayaniyomazinay'ababayobora,barebako binjiramubihebyabo,mubyicirobyabo,mubihebyabo, mumeziyabo,mubihebyaboby'ubutegetsi,nomu myanyayabo

11.Abayobozibabobanebagabanyaibicebineby'umwaka nibobazambere;hanyumahakazaabayobozicumina babirib'imiryangobagabanyaamezi;kandimuminsi maganaatatunamirongoitandatuhariabakurub'ibihumbi bagabanyaiminsi;kandimuminsiiney'inyongerahari abategetsibagabanyaibicebineby'umwaka

12.Kandiababakurub'ibihumbibahuzaumuyobozi n'umuyobozi,buriweseinyumay'ahoakorera,ariko abayobozibabonibobagabanyaKandiayaniyomazina y'abayobozibagabanyaibicebineby'umwakabyagenwe: Mîlkî'êl,Hel'emmêlêk,naMêl'êjal,naNârêl

13Kandiamazinay'ababayobora:Adnâr'êl,naÎjâsûsa'êl, na'Elômê'êl--ababatatubakurikizaabayobozi b'amabwiriza,

14kandiharikimwegikurikiraabayobozibatatu b'amabwirizaakurikiraabobayobozib'inzegozigabanya ibicebineby'umwaka

15Muntangiriroz'umwaka,Melkejâlavukambere agategeka,witwaTam'âinîn'izuba,kandiiminsiyose y'ubutegetsibweigiheagitegekaniiminsimirongoicyenda n'umwe

16.Ibinibyobimenyetsoby'iminsiizagaragarakuisimu minsiy'ubutegetsibwe:icyuya,ubushyuhe,ituze;ibiti byosebyeraimbuto,amababiyerakubitibyose, n'umusarurow'ingano,n'indabyoz'iroza,n'indabyozose zimeramugasozi,arikoibitibyomugihecy'itumba biraruma

17.Kandiayaniyomazinay'abayobozibarimunsiyabo: Berka'êl,Zêlebs'êl,n'undiwongewehoumutwew'igihumbi, witwaHîlûjâseph:kandiiminsiy'ubutegetsibw'uyu muyoboziirarangiye

18UmuyoboziukurikirahoniHêl'emmêlêk,uwoumuntu yitaizubarirabagirana,kandiiminsiyosey'umucyoweni iminsimirongoicyendan'umwe

19Kandiibiniibimenyetsoby'iminsiyekuisi:ubushyuhe n'umwuma,ibitibyeraimbutozabyokandibyeraimbuto zabyozosezezekandiziteguye,intamazigakuraebyiri,

imbutozosezomubutakazigakusanywa,n'ibirimu mirimabyose,n'umuvurew'imizabibu:ibyobibahomu minsiy'ubutegetsibwe

20.Ayaniyomazina,n'amabwiriza,n'abayobozib'abo bakurub'ibihumbi:Gîdâ'îjal,Kê'êl,naHê'êl,n'izina ry'umutwew'igihumbiryongeweho,Asfâ'êl':kandiiminsi y'ubutegetsibweirarangira

IGICECYA83

1NonehomwanawanjyeMetusela,ndakwerekaibyo nabonyebyose,mbivugeimbereyawe

2.Iyerekwaribirinabonyembereyukomfataumugore, rimweryariritandukanyecyanen’irindi:iryambereubwo nigagakwandika:iryakabirimbereyukomfatanyoko, ubwonabonagaiyerekwariteyeubwoba.Kandikuribo narasenzeUwiteka

3NarinararyamyemunzuyasogokuruMahalalēli,ubwo nabonagamuiyerekwaukuntuijururyaguyerigakurwaho rigwahasi

4Igiheyagwagahasi,nabonyeukuntuisiyamizwe n'ikuzimuhanini,imisoziirengerwakumisozi,imisozi imanukakumisozi,ibitibirebirebikurwakubitibyabyo, bijugunywahasibigwamunyenga

5.Ubwoijamborigwamukanwakanjye,mazendangurura ijwiryanjyendatakacyane,nti'Isiirarimbutse'

6SogokuruMahalalelyarankanguyeubwonarindyamye hafiye,arambwiraati:'Kukiurirautyo,mwanawanjye, kandikukiurirautyo?'

7Namusobanuriyeibyonabonyebyose,arambwiraati: “Mwanawanjye,wabonyeikintugiteyeubwoba,kandi iyerekwaryawery’inzozikubijyanyen’amabanga y’ibyahabyoseby’isiniiry’ingenzicyane:rigomba kwibiramunyengarikarimburwaburundu.”

8Nonehomwanawanjye,hagurukausengeUwiteka w'icyubahiro,kukouriabizera,kugirangohabeho abasigayekuisi,kandintarimbureisiyose.

9Mwanawanjye,ibibyosebizaturukamuijurubizureisi, kandikuisihazabahokurimbukagukomeye

10.Nyumay'ibyonarahagurutsendasenga,ndasabakandi ndasaba,kandinanditseisengeshoryanjyeku bw'ibisekuruzaby'isi,kandinzakwerekabyose,mwana wanjyeMetusela.

11Mazekujyahasimbonaijuru,izubarirasira iburasirazuba,ukwezikurengaiburengerazuba,n'inyenyeri nke,n'isiyose,n'ibintubyosenk'ukoyariyarabimenye kuvamuntangiriro,mazensingizaUmwamiw'imanza ndamusingizakukoyatumyeizubarivamumadirishya y'iburasirazuba,mazearazamukaarazamukahejuruy'ijuru, mazearagendaanyuramunzirayamweretse

IGICECYA84

1Nazamuyeamabokoyanjyemubutabera,nsingiza Uweran'Ukomeye,mvugan'umwukawomukanwakanjye, n'ururimirw'umubiriImanayaremeyeabanab'abantu kugirangobaruvuge,ibahaumwukan'ururimin'umunwa kugirangobaruvuge

2'Uragasingizwa,Mwami,Mwami,ukomeyekandi ukomeyemubutwarebwawe,Mwamiw'ibiremwabyose byomuijuru,Mwamiw'abamin'Imanay'isiyose

Ububashabwawen'ubwamibwawen'ubuhangangebwawe bihorahoitekaryose,Kandimubisekuruzabyose,ubwami bwawe;Kandiijururyoseniintebeyawey'ubwamiiteka ryose,n'isiyoseniintebeyawey'ibirengeitekaryose.

3.Kukoariwowewaremyebyose,kandiniwoweutegeka byose,ntakintunakimwekikunanira,ubwengentibuvaku ntebeyawey'ubwami,cyangwangobuvemumasohawe Kandiuzibyose,urebakandiwumvabyose,kandinta kintunakimwekiguhishekukourebabyose

4Nonehoabamarayikabomuijururyawebafiteicyaha cyokwigomeka,Kandiuburakaribwawebugumakumibiri y'abantukugezakumunsiukomeyew'urubanza

5.NonehoManayanjye,Mwamin'Umwamiukomeye, ndagusabakandindagusabangousohozeisengeshoryanjye, Unsigireurubyarokuisi,Nturimbureumubiriwose w'abantu,Ugatumaisiitagiraabantubayituramo,Kugira ngohabehokurimbukaitekaryose

6Noneho,Nyagasani,kurahokuisiinyamayakujije uburakaribwawe,arikoumubiriw'ubutungane n'ubunyangamugayoukomezekubank'ikimeracy'imbuto ihoraho,kandintuhishemumasohaweisengesho ry'umugaraguwawe,Nyagasani.'

IGICECYA85

1Hanyumay'ibinongeyekurotainzozi,kandinzakwereka inzozizose,mwanawanjye

2.HenokiarangururaijwiabwiraumuhunguweMetusela ati:“Mwanawanjye,ndakubwira,umvaamagambo yanjyetegaamatwiyumveinzozizaso”

3.MbereyukomfatanyokoEdna,nabonyemuiyerekwa ndikuburiribwanjye,mbonaikimasacyavuyemubutaka, icyokimasacyariumweru;hanyumakivamoinka,hamwe n'ikimasacy'inka,kimwemuribyokiraburaikindigitukura.

4Iyonkay'umukarayateyeiy'umutukuirayikurikiraku butaka,mazesinongerakubonaiyonkay'umutuku

5.Arikoicyokimasacy'umukaracyarakuze,mazeicyo kimasakijyananacyo,mazembonainkanyinshizavuyemo zisanacyokandizimukurikira

6.Iyonka,iyambere,yavuyeimberey'iyonkayambere kugirangoishakeiyonkaitukura,arikontiyayibona,maze irayiririracyaneirayishaka

7.Narebyekugezaubwoicyokimasacyamberecyaje kimutuza,kuvaicyogihenticyongeyekuriraukundi

8Hanyumayabyayeindikimasacy'umweru,hanyuma abyarainkanyinshin'inkaz'umukara.

9Kandinabonyemubitotsibyanjyekoikimasa cy'umwerunacyocyakuzekivamoikimasakinini cy'umweru,kandimuriwehaturutseibimasabyinshi by'umweru,kandibisanaweBatangiyekubyaraibimasa byinshiby'umweru,bisanabyo,kimwegikurikiraikindi, ndetsebyinshi.

IGICECYA86

1Nongeyekubonan'amasoyanjyeubwonarinsinziriye, mbonaijuruhejuru,mazembonainyenyeriiguyeivamu ijuru,irahagurukairaryairishahagatiy'izonka

2Hanyumambonainkaninin'iz'umukara,mazembona zosezahinduyeibirarobyazon'ubwatsibwazon'inkazazo, mazezitangirakubana

3Nongeyekubonamuiyerekwa,ndebamuijuru,mbona inyenyerinyinshizimanukazigwahasizivamuijuru ziganakuriiyonyenyeriyambere,mazezihindukainka hagatiy’izonkakandizirarishahamwenazo.

4.Narabarebyembonabosebarekuyeamaguruyabo nk'amafarasi,batangiragupfukainkaz'inka,mazezose ziratwitazibyarainzovu,ingamiyan'indogobe

5.Inkazoseziratinya,ziratinya,zitangirakuryano gukubitaamahembeyazo

6Byongeyekandi,batangirakuryaizonka,mazeabantu bosebokuisibatangiragutitiranoguhindaumushyitsi imbereyazo,barazihunga

IGICECYA87

1.Nongeyekubonauburyobatangiyegukubitanano kuryana,mazeisiitangirakuriracyane

2Nongeyekuburaamasoyanjyemuijuru,mazembona muiyerekwa,mbonaibiremwabisan'abazungubiturutse muijuru,binebisohokaahongaho,bitatubirikumwena byo

3.Abobatatubanyumabanfasheukubokobaranyimura, bankuramubisekuruzaby'isi,banshyiraahantuhirengeye, banyerekaumunaraurerurehejuruy'isi,n'imisoziyoseiri hasi.

4Umwearambwiraati:'Sigarahanokugezaigiheuzabona byosebirebaizonzovu,ingamiya,indogobe,inyenyeri n'inka,nabyose.'

IGICECYA88

1Nabonyeumwemuriabobanebasohotsembere,afata inyenyeriyambereyariyaguyeivamuijuru,ayiboha amagurun'amabokoayijugunyamunyenga:ubwonyenga bwaributokandiburebure,buteyeubwobakandibwijimye 2Umwemuriboakurainkotaayihainzovu,ingamiya n'indogobe,mazebatangirakwicana,isiyoseiratigita kuberabo

3Ubwonarebagamuiyerekwa,umwemuribariyabane basohotsemuijuruarabateraamabuye,mazeakoranya inyenyerininizosezifiteibiceby'imberebisa n'iby'amafarasi,mazeazibohazoseamabokon'amaguru, azijugunyamunyengay'isi.

IGICECYA89

1Umwemuriabobaneyagiyekuriiyokimasacy'umweru ayigishaibanga,ntabwobayagize:yavutseariikimasa mazeabaumuntu,yiyubakiraubwatobuninimaze abuturaho;kandiibimasabitatubyatuyemuriubwobwato mazebipfukanwa

2.Nongeyekuburaamasoyanjyemuijurumbonaigisenge kirekire,gifiteimigeziirindwiy'amazi,kandiiyomigezi yatembagaamazimenshimugihome

3Nongeyekubona,mbonaamasokoyafungutsehejuru y'urworugorunini,mazeamaziatangirakuzurano kuzamukahejuru,mazembonaurworugokugezaubwo ubusobwarwobwosebutwikiriwen'amazi

4Amazi,umwijiman'igihubyariyongereyeho;kandiubwo narebagaubureburebw'ayomazi,ayomaziyariyazamutse

hejuruy'ubureburebw'ayomazi,kandiyatembagahejuru y'ayomazi,mazeahagararakubutaka.

5Kandiamatungoyoseyomuriurworugoyarateranye kugezaubwonabonyeukuntuyarohamyeakamirwaagapfa muriayomazi.

6Arikoubwobwatobwarerembagahejuruy'amazi,mu giheinkazosen'inzovun'ingamiyan'indogobebyarohamye hasihamwen'inyamaswazose,kuburyontashoboraga kongerakubabona,kandintibashoboyeguhunga,ahubwo barapfabararohamamunda

7Nongeyekubonamuiyerekwakugezaubwoimigezi y'amaziyakuwekuriicyogisengekirekire,n'imyengey'isi iratunganywan'izindinyengazirakingurwa.

8Hanyumaamaziatangirakumanukamuriibyo,kugeza ubwoisiyagaragaye;arikoicyogikoreshocyarahagazeku isi,umwijimaurashiramazeurumuriruragaragara.

9Arikoicyokimasacy'umwerucyaricyarabayeumuntu cyavuyemuriicyokibindi,hamwen'ibimasabitatubyari kumwenawe,kimwemuriibyobitatucyariumweru nk'icyokimasa,ikindicyarigitukurank'amaraso,ikindi cy'umukara:icyokimasacy'umwerucyaravuyemo

10-27KuvakurupfurwaNowakugezakurugendorwo kuvamuMisiri

10Batangiyekubyarainyamaswazomugasozin'inyoni, kuburyohavutseubwokobutandukanye:intare,ingwe, impyisi,imbwa,impyisi,ingurubezomugasozi, imbwebwe,inkende,ingurube,impala,ibisiga,inkongoro, inkende,inkongoro,ibisiga,inyenzin'ibikona;kandimuri byohavutseikimasacy'umweru.

11Batangiyekurumana,arikoicyokimasacy'umweru cyavutsehagatiyabocyabyayeindogobey'ishyamba n'inyanay'umweru,mazeindogobez'ishyambaziragwira.

12Arikoicyokimasacyavutsekuriwecyabyayeingurube y'umukaran'intamay'umweru,nahoiyambereibyara ingurubenyinshi,arikoiyontamaibyaraintamacumi n'ebyiri

13Ubwoizontamacumin'ebyirizimazegukura,zahaye indogobeimwe,izondogobezongeraguhaizontama impyisi,mazeiyontamaikuriramumpyisi

14Uwitekaazanaintamacumin'imwekugirangoziture hamwenayokandizirishanyenayomubirura:ziragwira zibaimikumbimyinshiy'intama

15Mazeimpyisizitangirakubatinya,zibakandamiza kugezaubwozisheabanabazobato,mazezijugunyaabana bazomuruzirw'amazimenshi:arikoizontamazatangiye gutakacyanekuberaabanabazobato,nokwitotombera Umwamiwazo

16Intamayariyararokowen'amasegayarahunzeihungira kundogobezomugasozi;mazembonaintamaukuntu zirirakandizigasabaUmwamiwazoimbaragazazozose, kugezaubwoUmwamiw'intamayamanutsekuijwi ry'intamaavuyeahantuhirengeye,mazeazaahoziri araragira

17Yahamagayeintamayariyarahunzeimpyisi,ayibwira ibyerekeyeimpyisikoigombakuziburirakudakoraku ntama

18Intamazagiyekubirurank'ukoijambory'Uwiteka ribivuga,indintamairahuranabyoirajyana,byombi biragendabyinjiramuiteranirory'izompyisi,zivugana

nazozirabihanangirizangontibikorekuntamakuvaicyo gihe.

19Hanyumambonaamasega,n'ukuntuyakandamije intamacyanen'imbaragazayozose,mazeintamazirataka cyane.

20NukoUwitekaazakuntamamazezitangirakuzikubita: mazeimpyisizitangirakurira;arikointamaziraceceka mazezihitazirekagutaka.

21Nabonyeintamakugezaigihezavuyemumyuzure; arikoamasoy'imyuzureyarahumye,mazeizomyuzure ziragendazikurikiranaintaman'imbaragazazozose

22KandiUmwamiw'intamayajyanyenabo, nk'umuyoboziwabo,intamazezoseziramukurikira:kandi isurayeyariirabagiranakandiiteyeubwobakuyireba

23Arikoamasegayatangiyegukurikiranaizontama kugezazigezekunyanjay'amazi.

24Inyanjairacikamokabiri,amaziahagararaimpande zoseimbereyabo,mazeUmwamiwaboarabayobora yishyirahagatiyabon'impyisi.

25Ubwoayomabingirayariatarabonaintama,yinjiyemu nyanjahagati,mazeamabingiraakurikiraintama,mazeayo mabingiraarayirukaarayikurikiramuriiyonyanja.

26BabonyeUmwamiw'intama,barahindukirabahunga imbereye,arikoiyonyanjayarateranye,ibank'uko yaremwe,amaziarabyimbaarazamukakugezaubwo atwikiriyeizompyisi

27Narabibonyekugezaubwoamasegayose yakurikiranagaizontamayazimiye,ararohama.

28-40Isirayelimubutayu,GutangaAmategeko,Kwinjira muriPalesitina.

28Arikointamazarahunzezijyamubutayu,ahoamazi atariahari,ntabwatsibwariburi;mazezitangiragufungura amasoyazozireba;mazembonaUmwamiw'intama aziragira,azihaamazin'ubwatsi,kandiiyontama iraziyobora.

29Iyontamayazamutseigerakugasongerok'urworutare rurerure,mazeNyir'intamaayiboherereza

30.HanyumambonaUmwamiw'intamawariuhagaze imbereyazo,kandiisurayeyarininicyane,iteyeubwoba kandiikomeye,kandiizontamazosezaramubonyezitinya imbereye.

31BosebaratinyakandibahindaumushyitsikuberaWe, mazebahamagaraiyontamayarikumwenabobati: "Ntidushoboraguhagararaimberey'Umwamiwacu cyangwakumureba"

32.Iyontamayariibayoboyeyongeyekuzamukaigeraku gasongerok'urworutare,arikointamazatangiyeguhuma nokurekainzirayariyaziberetse,arikoiyontama ntiyabimenya

33.NukoNyir'intamaarabarakariracyane,mazeiyontama irabimenya,imanukaivakugasongerok'urutare,igeraku ntama,isangaigicekininicyazocyahumyekandicyaguye

34Babibonyebatinyakandibahindaumushyitsiiyobari, bifuzagusubiramungozabo

35.Iyontamayajyanyeizindintama,igerakuriizontama zarizaraguye,itangirakuzica;mazeintamaitinyakozihari, bityoiyontamaigaruraizontamazarizaraguye,maze zisubiramubirarobyazo.

36Kandinabonyemuriiriyerekwakugezaubwoiyo ntamayahindutseumuntu,yubakiraNyir'intamainzu, kandiintamazosezishyirwamuriiyonzu

37.Nararebyekugezaubwoiyintamayariihuyen'iyo ntamayariiyoboyeyasinziriye:kandinararebyekugeza ubwointamaninizosezapfuyen'abanabatobahaguruka mumwanyawabo,bageramurwuri,begeraumugezi w'amazi.

38Hanyumaiyontama,umuyoboziwabowariwarabaye umugabo,yarabavuyemoirasinzira,mazeintamazose zirayishakazirariracyane

39Narabibonyekugezaubwobaretsekuriraiyontama bambukauwomugeziw'amazi,mazeintamaebyiri zirahagurukank'abayobozimumwanyaw'abari baziyoboyemazezirara

40.Narebyekugezaubwointamazigezeahantuheza, kandimugihugucyizakandigishimishije,narebyekugeza ubwoizontamazihaga,kandiiyonzuyariihagazehagati yazomugihugucyiza.

41-50Kuvamugihecy'abacamanzakugezaigihe urusengerorwubakwaga.

41Hariigiheamasoyaboyahumukaga,ndetserimwena rimweagahumaamaso,kugezaigiheindintama yahagurutseikabayoboraikabagarurabose,mazeamaso yaboagahumuka

42.Imbwan'imbwebwen'ingurubezomugasozizatangiye kuryaizontamakugezaubwoNyir'intamayazamuyeindi ntamay'intamahagatiyazo,ikaziyobora

43.Iyompfiziy'intamayatangiyegukubitaimbwa, imbwebwen'ingurubezomugasoziimpandezombi kugezaubwoyariimazekuzirimburazose

44.Iyontamayariyarafunguyeamasoyabonyeiyompfizi y'intama,yariirimuntama,kugezaubwoyaretseubwiza bwayo,itangiragukubitaizontama,ikazikandagiraho, ikoraibidakwiriye.

45MazeUmwamiw'intamayoherezaumwanaw'intama kuwundimwanaw'intamamazeawushyirakuisekurume y'intaman'umuyoboziw'intamaahokubaisekurume y'intamayariyaratayeubwizabwayo

46Irajyaahoiriikavugananayoyonyine,irayizamura ihindukaimfiziy'intama,irayigiraumutwaren'umuyobozi w'intama,arikomuriibyobyoseizombwazarakandamije intama

47.Imfiziy'intamayambereyakurikiyeiyompfizi y'intamayakabiri,iyompfiziy'intamayakabiri irahagurukairahunga;mazendarebakugezaubwoizo mbwazakuruyeimfiziy'intamayambere

48Uwompfiziy'intamayakabiriyarahagurutseiyobora intamanto

49.Izontamazarakuzeziragwira;arikoimbwazose, imbwebwe,n'ingurubezomugasozizaratinyezirazihunga, iyompfiziy'intamairazikubita,mazeizonyamaswazomu gasozintizongerakugiraimbaragamuntamakandi ntizongerakuzinyagaIyompfiziy'intamayabyayeintama nyinshiiraryama;mazeintamantoihindukaimfizi y'intamamucyimbocyayo,ibaumutwaren'umuyobozi w'izontama

50.Iyonzuyaragutsekandiyagutse,yubakirwaizontama: kandiyubakirwaumunaramuremurekandimuninikunzu

y’Umwamiw’intama,kandiiyonzuyarindende,ariko umunarawarindendekandindende,mazeUmwami w’intamaahagararakuriuwomunaramazebamuhaameza yuzuyeimbereye.

51-67UbwamibubiribwaIsirayelinaYuda,kugezaku isenywaryaYerusalemu

51Nongeyekubonaizontamakozongeyekwibeshya zigatainziranyinshi,zigasigaiyonzuyazo,maze Nyir'intamaahamagarazimwemurizoazitumakuntama, arikointamazitangirakuzica

52.Umwemuriboyarakijijwearikontiyicwa,mazeyiruka cyaneavuzaindurukuntama,mazebashakakuyica,ariko Nyir'intamaayirokoraayikuramunda,ayizanaahongaho

53.Kandiizindintamanyinshiyoherejekuriizontama kugirangozibahamirizakandizibaririre

54Hanyumanabonyekoigihebavagamunzuy'Uwiteka n'umunarawebaguyeburundu,amasoyaboarahumye; kandinabonyeUmwamiw'intamaukuntuyabicanyecyane mumashyoyabokugezaubwoizontamazatumiyeubwo bwicanyimazezikagambaniraahoari.

55Abashyiramumabokoy'intaren'ingwe,n'amasega n'impiri,n'ingunzu,n'inyamaswazosezomugasozi,maze izontamazitangirakuzishwanyaguza.

56Kandinabonyekoyatayeiyonzuyabon'umunara wabo,byoseabishyiramumabokoy'intare,ngo zibarimburekandizibirimbure,mumabokoy'inyamaswa zosezomugasozi

57Natangiyegutakacyanen'imbaragazanjyezose,no kwingingaUmwamiw'intama,nokumuhagarariraku byerekeyeintamazaribwen'inyamaswazosezomugasozi

58Arikoyakomejekudacikaintege,nubwoyabibonye, yishimirakobariwe,barumirwa,banyagwa,mazeabasiga ngobaribwen'inyamaswazose

59Ahamagaraabungerimirongoirindwi,abajugunya imbereyabokugirangobabaragire,mazeabwiraabungeri n'abagenzibaboati:"Buriwesemurimwearagiraintama kuvaubu,kandiibyonzabategekabyosemuzabikora"

60.Nzabatangamubaruweneza,kandimbabwireuwomuri bougombakurimburwa-kandinamwemuzabatsembe "Nukoabahaizontama

61.Ahamagaraundiaramubwiraati:"Witondereibyo abashumbabazakoreraizontama,kukobazirimbura kurushaukonabitegetse"

62.Kandiburikintucyosecyarenzeurugeron'irimbuka rizakorwan'abashumba,andikaumubarew'abantu barimburank'ukontegetse,n'umubarew'abantubarimbura nk'ukontegetse:andikakumushumbawesekugiticye irimbukaryoseazateza

63Kandiunsomereimbereyanjyeumubarew'abantu bangiza,n'umubarew'abantubatanzengobarimburwe, kugirangomboneikigihamyacyokubashinja,kandi menyeibikorwabyoseby'abungeri,kugirangomenye kandindebeicyobakora,nibabakurikizaitegekoryanjye nabategetsecyangwabataryubahiriza

64.Arikontibazabimenya,kandintuzabatangarize cyangwangoubagireinama,ahubwowandikegusaku muntuweseibyangijwen'abashumbaburiwesemugihe cye,ubishyireimbereyanjyebyose."

65Kandinarabibonyekugezaubwoabobashumba barishagamugihecyabo,mazebatangirakwicano kurimburaibirenzeibyobasabwe,mazebatangaizontama mumabokoy'intare.

66.Intaren'ingwezariyekandiziryaigicekininicy'izo ntama,n'ingurubezomugasoziziraryananazo;kandi batwitseuwomunarabasenyaiyonzu

67.Nababajwecyanen'uwomunarakukoiyonzuy'intama yasenywe,nyumayahosinashoboyekubonanibaizontama zinjiyemuriiyonzu

68-71Igihecyamberecy'Abategetsib'AbamalayikakuvakuisenywaryaYerusalemukugezakukugaruka bavuyemubunyage

68.Abashumban'abobarikumwebatanzeizontamaku nyamaswazosezomugasozi,kugirangobazirye,kandi buriwesemurizoyahaweumubareuzwimugihecye: byanditswen'undimugitaboumubarew'abazishebose.

69Buriweseyicabyinshibirenzeibyategetswe,maze ntangirakuriranokuborogakuberaizontama

70.Muriiryoyerekwanabonyeuwowanditse,ukuntu yandikagaburiwesewishwen'abobashumba,umunsiku wundi,agatwarakandiagashyirahasimazeyerekaigitabo cyoseNyir'intama-ndetsen'ibyobakozebyose,n'ibyoburi wesemuriboyatwayebyose,n'ibyobatanzebyosengo birimburwe

71.Igitabocyasomweimberey'Umwamiw'intama,maze afataigitabomuntokizearagisomaaragifungaaragishyira hasi

72-77IgihecyaKabiri-kuvamugihecyaKurokugeza mugihecyaAlegizanderiMukuru

72Mazeakokanyambonauburyoabashumbabaryaga amasahacumin'abiri,mazeintamaeshatumuriizozisubira inyumazirazazinjirazitangirakubakaibyaribyaguyemuri iyonzubyose;arikoingurubezomugasozizagerageje kuzibuza,arikontizabishoboye

73.Bongeyegutangirakubakank'ukobyaribimezembere, bongerakubakauwomunara,mazewitwaumunara muremure;bongeragutangiragushyiraamezaimbere y'umunara,arikoimigatiyoseyariyanduyekandiitari isukuye

74Kandikuriibyobyoseamasoy'izontamayarahumye kuburyozitabonaga,n'amasoy'abashumbabazonayo; mazebazitangakubwinshikubashumbabazongo bazirimbure,kandibazikandagiran'ibirengebyabo barazirya

75KandiNyir'intamantiyatindiganyijekugezaubwo intamazosezatataniyemugasozikandizivanzenazo, kandintibazirokoramumabokoy'inyamaswa.

76Uwowanditseigitaboyaragitwaye,aracyerekana aragisomaimberey'Umwamiw'intama,aramutakambira, aramusabirank'ukoyamweretseibikorwabyose by'abungeri,kandiakamuhamyaimbereyeashinja abungeribose.

77Afataigitabonyacyoagishyirairuhanderwearagenda

IGICECYA90

1-5IgihecyaGatatu--kuvakuriAlegizanderiMukuru kugezakubutegetsibwaGraeco-Siriya.

1Nabonyekugezaubwomuriubwoburyoabungeri mirongoitatunabatanubaragiraintama,kandibarangizaga ibihebyabonk'ibyambere;abandibarazikiragamu mabokoyabo,kugirangobaziragiremugihecyazo,buri mushumbamugihecye

2Hanyumay'ibyo,muiyerekwaryanjye,nabonyeinyoni zosezomukirereziza,kagoma,ibisiga,inkende,ibikona; arikokagomazayoboyeinyonizose;mazezitangirakurya izontama,nogukuramoamasoyazonokuryainyamazazo

3Intamazararizekukoinyamazazozarizirimokuribwa n'inyoni,nahonjyewenarebyendirarirauwomwungeri wariuragiraintama

4Narebyekugezaubwoizontamazaribwen'imbwa, inkongoron'udusimba,kandintanyamacyangwauruhu cyangwaimitsibyasigayekurizokugezaahoamagufwa yazoariyoyonyineyariahagazeaho,mazeamagufwa yazonayoagwahasi,intamazibanke.

5Kandinabonyekugezaubwomakumyabirinabatatubari bamazegukorauburobyikandibarangizamubihebyabo bitandukanyeinshuromirongoitanun'umunani.

6-12IgihecyaKane--kuvakubutegetsibwaGraecoSiriyakugezakumyivumbagatanyoyaMaccabæan.

6Arikointamaz'umweruzaratwawen'intama,zitangira gufunguraamasoyazonokubona,nogutakaintama.

7Yego,barabatakambiye,arikontibumvaibyo bababwiraga,ahubwobariibipfamatwicyane,kandiamaso yaboyariyahumyecyane.

8Kandimuiyerekwanabonyeuburyoibikona byagurukiyekuriizontamamazebifataimwemuriizo ntama,biyimenaguramoibicemazebiyirya.

9Nabonyeamahembeamerakuriabobanab'intama, n'ibikonabiteraamahembeyabyohasi,kandinabonye amahembemenshiy'imwemuriizontamaamera,maze amasoyazoarahumuka

10Irabarebaamasoyaboarahumuka,ihamagaraintama, imfiziz'intamazirabibonazosezirukirakuriyo.

11Nubwobyaribimezebityo,izokagoman'ibisiga n'ibikonan'ibikeribyakomejegushwanyaguzaintamano kuzikubitahasinokuzirya:intamazakomejeguceceka, arikointamazirarirakandizirataka

12.Kandiizonkokozararwanyenayozirwananayo zishakakuyimanurahasi,arikontabubashazarizifite

13-19IgiterocyaNyumacy’AbanyamahangakuBayahudi (aho13-15na16-18ariuducedutatu).

13Narabibonyekugezaubwoabashumban'inkan'izo mpundun'ibisigabiza,mazebahamagaraibikonango bivuneihembery'iyompfiziy'intama,barayirwanyakandi barayirwanya,mazeirabarwanyakandiiravuzaindurungo itabarwe

14Narabibonyekugezaubwouwomugabo,wanditse amazinay'abashumba,akazamukanaimberey'Umwami

w'intama,azakumufashanokumwerekabyose:yari yaramanutsekugirangoafasheiyompfiziy'intama.

15NarabibonyekugezaubwoNyir'intamaazabasanga afiteuburakari,mazeabamubonyebosebarahunga,bose bagwamugicucucyebavaimbereye.

16Inkokozosen'ibisigan'ibikonan'ibikeribyateraniye hamwe,intamazosezomugasoziziraza,yego,zose ziraterana,zirafashanyakuvunairyohembery'impfizi y'intama

17Nabonyeuwomugabo,wanditseigitabonk'uko Uwitekayabitegetse,kugezaubwoyakinguyeicyogitabo kivugakuirimbukary’abobashumbacuminababiriba nyuma,kandiagaragazakobarimbuyebyinshikurusha ababanjirije,imberey’Umwamiw’intama

18NarabibonyekugezaubwoUmwamiw'intamayazaga ahobari,afatainkoniy'uburakaribwemuntokize,akubita isi,isiiracikamokabiri,inyamaswazosen'inyonizosezo mukirereziragwamuriizontama,ziramirwamubutaka mazezirazitwikira.

19Nabonyekugezaubwointamazihaweinkotanini, intamazijyakurwanyainyamaswazosezomugasozi kugirangozibica,inyamaswazosen'inyonizomukirere zirahunga

20-27.Urubanzarw'AbamarayikaBaguye,Abungeri, n'Abahakanyi

20.Kandinabonyeintebey'ubwamiishingwamugihugu cyiza,mazeUmwamiw'intamaubweayicaraho,undiafata ibitabobifunzemazeabifunguraimberey'Umwami w'intama.

21Uwitekayiseabobagabobarindwib'umwerubambere, ategekakobamuzanira,uhereyekunyenyeriyambereyari imbere,inyenyerizosezifiteibicebyazoby'imberebisa n'iby'amafarasi,mazebosebaramuzanira

22Mazeabwirawamuntuwanditsembereye,wariumwe muriabobazungubarindwi,aramubwiraati:"Fatabariya bashumbamirongoirindwinabahayeintama,kandi bazifasheubwabobicaibirenzeibyonazitegetse"

23.Kandidorebosebaribaboshye,nabonye,kandibose bahagazeimbereye

24Mazeurubanzarubanzagucibwahejuruy'inyenyeri, mazebacirwaurubanzababonekank'abanyabyaha,bajya ahobacirwaurubanza,mazebajugunywamunyenga yuzuyeumuriron'umuriro,kandiyuzuyeinkingiz'umuriro 25.Abobashumbamirongoirindwibaciriweurubanza, bafatwank'abanyabyaha,mazebajugunywamuriuwo murirougurumana.

26Icyogihenabonyeukuntuinyengaisan’iyiyakinguwe hagatimuisi,yuzuyeumuriro,mazebazanaizontama zihumye,bosebacirwaurubanzabacirwahoitekamaze bajugunywamuriiyinyengay’umuriro,barashya;noneiyi nyengayariiburyobw’iyonzu

27Kandinabonyeizontamazishyan'amagufwayazo ashya

28-38.YerusalemuNshya,Guhindukakw'Abanyamahanga barokotse,Kuzukakw'Abakiranutsi,Mesiya

28.Narahagurutsengondebekugezaubwobapfunditseiyo nzuishaje;batwarainkingizose,kandiibitibyose

n'imitakoby'inzubyaribipfunditseicyarimwe,barabitwara babishyiraahantumumajyepfoy'igihugu.

29NarabibonyekugezaubwoNyir'intamaazanyeinzu nshyaninikandindendekurushaiyambere,ayishyiramu mwanyaw'iyambereyariyapfunyitseinzoga:inkingizayo zosezarinshya,kandiimitakoyayoyarimishyakandi mininikurushaiyambere,iyakerayariyatwaye,kandi intamazosezarimuriyo.

30Kandimbonaintamazosezarizasigaye,n'inyamaswa zosezokuisi,n'inyonizosezomukirere,zikubitahasi ziramyaizontama,zikazisabakandizikazumviramuri byose

31.Hanyumaabobatatubaribambayeimyendayerakandi bamfasheukubokokwanjyebaribantwayeimbere, n'ukubokokw'iyompfiziy'intamakuramfata,baramfata banshyirahagatiy'izontamamberey'ukourubanza rutangira

32Kandiizontamazosezariumweru,kandiubwoya bwazobwaribwinshikandibusukuye.

33Kandiibyaribyarasenyutsebyosekandibyaratatanye, n'inyamaswazosezomugasozi,n'inyonizosezomukirere, byateraniyemuriiyonzu,mazeNyir'intamayishimacyane kukobyosebyaribyizakandibyaribyasubiyemunzuye

34Narabibonyekugezaubwobashyizehasiiyonkota,yari yahaweintama,bayigaruramunzu,irafungwaimbere y'Uwiteka,intamazosezitumiwemuriiyonzu,ariko ntiyazigumanye

35.Amasoyaboyosearahumuka,babonaibyiza,nta n'umwemuriboutabibonye

36Nabonyeiyonzuarininikandiyagutsekandiyuzuye cyane.

37Nabonyeikimasacy'umwerucyavutse,gifite amahembemaninikandiinyamaswazosezomugasozi n'inyonizosezomukirerezarakimutinyagakandi zimusabiraigihecyose

38Narabibonyekugezaigiheibisekuruzabyabobyose byahindutse,mazebosebahindukaibimasaby'umweru; mazeuwamberemuriboabaumwanaw'intama,mazeuwo mwanaw'intamaabainyamaswaikomeyekandiifite amahembemaniniy'umukarakumutwewayo;maze Nyir'intamaayishimirahamwen'inkazose39 Narasinziriyehagatiyabo:mazendabyukambonabyose

40.Iriniryoyerekwanabonyensinziriye,mazenkanguka nsingizaUmwamiw’ubutunganendamuhaicyubahiro

41Hanyumandariracyane,amarirayanjyentiyagumye ahokugezaubwontakibashakwihangana:ubwonabonaga, yaratembagakuberaibyonabonye,kukobyosebizasohora kandibisohore,kandiibikorwabyoseby'abantuuko bikurikirananabyobyaranyeretse

42Muriiryojoronibutseinzozizambere,mazendarira ndababaracyane-kukonarinabonyeiryoyerekwa

IGICECYA91

1'NonehomwanawanjyeMetusela,hamagara abavandimwebawebose,kandiuteranyirizehamweabana bosebanyoko,kukoijamborimpamagaye,kandiumwuka urasutswekurinjye,kugirangonkwerekeibizakubaho byoseitekaryose'

2.MazeMetuselaaragendaahamagaraabavandimwebe bose,akoranyan'abavandimwebebose

3Yabwiyeabanab'intunganeboseati:“Nimwumve,bana baHenoki,amagamboyoseyaso,kandimutegeamatwi ijwiryanjyeneza;kukondabashishikarizakandi ndababwizaukuri,bakundwa,nimukundegukiranukano kugenderamuribyo.”

4Kandintimukegereubutunganemufiteimitimaibiri, kandintimugafatanyen'abafiteimitimaibiri,ahubwo mugenderemugukiranuka,banabanjye.Kandi kuzabayoboramunziranziza,kandigukiranuka kuzababeraumugenzi

5Kukonzikourugomorugombakwiyongerakuisi,kandi igihanogikomeyekizashyirwakuisi,kandigukiranirwa kosekuzashira:Yego,izacibwamumiziyayo,kandi inyubakozayozosezizasenywa

6Kandigukiranirwakuzongerakurangirakuisi, n'ibikorwabyoseby'ubugomen'urugomo,kandiibyaha bizatsindamuburyobubiri

7Kandiigiheicyahan'ubugomen'ibitutsi,n'urugomomu bikorwabyosebyiyongera,kandiubuhakanyin'ibyaha n'ubuhumanebikiyongera,igihanogikomeyekizavamu ijurukuriibibyose,mazeUwitekaWeraazazaafite uburakarin'ibihanokugirangoasohozeurubanzakuisi.

8Muriiyominsiurugomoruzacibwamumiziyarwo, n'imiziy'ubugomehamwen'uburiganya,kandi bazarimburwabivemunsiy'ijuru.

9Kandiibigirwamanabyoseby'abanyamahanga bizasigara,n'insengerozitwikwen'umuriro,kandi bazabikurahokuisiyose,kandibazajugunywamurubanza rw'umuriro,kandibazarimbukanauburakarin'urubanza rukomeyeitekaryose

10.Kandiumukiranutsiazabyukamubitotsibye,Kandi ubwengebuzahagurukabuhabwe

11Hanyumaimiziy'ubugomeizacibwa,kandi abanyabyahabazarimburwan'inkota...bazakurwaho n'abatukaImanaahantuhose,kandiabateguraurugomo n'abatukaImanabazarimbukan'inkota

12.Hanyumay'ibyohazabahoikindicyumwerucya munani,cy'ubutungane,kandiinkotaizatangwakugirango urubanzarutunganyerucirwekubarenganyaga,kandi abanyabyahabazatangwamumabokoy'intungane.

13Kandimumperay'ikigihebazabonaamazubinyuze mugukiranukakwabo,KandiinzuizubakirwaUmwami Mukurumubwizabuhorahoitekaryose, 14AbantubosebazarebainziraigororotseHanyuma y'ibyo,mucyumwerucyacyenda,urubanzarutunganye ruzahishurirwaisiyose,kandiimirimoyosey'abatubaha Imanaizashirakuisiyose,kandiisiizandikwango irimburwe.

15Hanyumay'ibi,mucyumwerucyacumimugicecya karindwi,hazabahourubanzarukomeyerw'itekaryose,aho azahoreramubamarayika

16.Ijururyambererizavahorishire,kandiijururishya rizagaragara,kandiimbaragazosezomuijuruzizatanga urumurirw'indwi

17Hanyumay'ibyohazabahoibyumwerubyinshi bitabarikaitekaryose,kandibosebazabamubyizanomu butungane,kandiicyahantikizongerakwibukwaukundi.

18Nonehobanabanjyendababwira,kandindababwira inzirazogukiranukan'inziraz'urugomoYego,nzabereka nonahakugirangomumenyeibizaba.

19Nonehobanabanjye,nimunyumve,kandimugendere munzirazogukiranuka,kandintimugenderemunzira z'urugomo,kukoabagenderamunziraz'ibibibose bazarimbukaitekaryose.'

IGICECYA92

1.IgitabocyanditswenaHenoki--Henokikokoyanditseiyi nyigishoyuzuyey'ubwenge,ishimwan'abantubose n'umucamanzaw'isiyosekubw'abanabanjyebose bazaturakuisiKandikubw'abazazabazakomeza gukiranukan'amahoro

2.Ntugahangayikishwen'ibihekukoUwerakandi Ukomeyeyashyizehoiminsikuribyose

3Kandiumukiranutsiazabyukamubitotsi,azahaguruka agenderemunzirazogukiranuka,Kandiinzirayeyose n'imishyikiranoyebizabamubwizan'ubuntubuhoraho

4Azagiriraubuntuumukiranutsikandiamuhegukiranuka itekaryose,Kandiazamuhaimbaragakugirangoahabwe ibyizan'ubutunganeKandiazagenderamumucyow'iteka ryose

5.Kandiicyahakizashiramumwijimaitekaryose,kandi ntikizongerakugaragarakuvauwomunsiitekaryose

IGICECYA93

1Hanyumay’ibyo,Henokiyatanzekandiatangirakubara mubitabo.Henokiaravugaati:“Kubyerekeyeabana b’ubutunganen’abatoranijwemuisi,nokubyerekeye ikimeracyogukiranuka,nzavugaibi,Yego,jyeweHenoki nzabibabwira,banabanjye.”

2Nk’ukobyanyeretsemuiyerekwaryomuijuru,Kandi ibyonamenyebinyuzemuijambory’abamarayikabera, Kandinizekubisatebyomuijuru.

3Henokiatangirakubaramubitaboati:'Navutsendiuwa karindwimucyumwerucyambere,mugiheubutabera n'ubutunganebyaribigikomeje.'

4Nyumayanjyehazavukaubugomebukomeyemu cyumwerucyakabiri,kandiuburiganyabuzavuka,kandi muribwohazavukaiherezoryambere.Kandimuribwo umuntuazakizwa,kandinyumayabwohazavukaubugome, kandihazabahoamategekokubanyabyaha

5.Hanyumay'ibyomucyumwerucyagatatumumpera zacyo,umuntuazatorwank'igiticy'ubutaberabukiranuka, kandiurubyarorweruzabaikimeracy'ubutunganeiteka ryose.

6Hanyumay'ibyomucyumwerucyakane,mumpera zacyo,hazabahoiyerekwary'aberan'abakiranutsi,kandi hazabahoitegekokubisekuruzabyosen'uruzitirokuribo

7Hanyumay'ibyomucyumwerucyagatanu,mumpera zacyo,inzuy'icyubahiron'ubutwareizubakwaitekaryose

8.Hanyumay'ibyomucyumwerucyagatandatu,abayituye bosebazahumwaamaso,imitimayaboyoseizareka ubwengemuburyobutubahagaImanaMuricyo hazazamukaumuntu,kandimumperayacyoinzu y'ubutegetsiizatwikwan'umuriro,kandiubwokobwose bw'umuziw'itoranywabuzatatana.

9Hanyumay'ibyomucyumwerucyakarindwihazavuka ab'ikigiheb'abahakanyi,ibikorwabyabobizababyinshi, kandiibikorwabyabobyosebizabaiby'abahakanyi.

10Kandimumperayacyohazatorwa,abatoranijwe b'abakiranutsibomubimeraby'ubutunganebuhoraho, Kugirangobaboneinyigishozirindwikubyoyaremye byose.

11.Nindemubanab'abantuushoborakumvaijwi ry'Uwerantagireicyoahagarikaumutima?Kandininde ushoboragutekerezaibitekerezobye?Kandininde ushoborakurebaimirimoyoseyomuijuru?

12Noneseumuntuyashoboragakurebaijuruate,kandini ndeushoboragusobanukirwaibintubyomuijuruakabona ubugingocyangwaumwukaakabimenya,cyangwa akazamukaakabonaiherezoryabyoryoseakabitekereza cyangwaakabikorankabyo?

13Nindemubantubosewashoboragakumenyaubugari n'ubureburebw'isi,kandinindewagaragarijweigipimo cyabyobyose?

14Cyangwahariuwabashakumenyaubureburebw'ijuru n'ubureburebwaryo,n'icyoryashingiweho,n'umubare w'inyenyeri,n'ahourumurirwoseruhagaze?

IGICECYA94

1Nonehondababwira,banabanjye,nimukunde gukiranukakandimugenderemuribyo,kukoinzirazo gukiranukazikwiriyekwemerwa,arikoinzirazo gukiranirwazizarimbukamuburyobutunguranyekandi ziyoyoke

2.Kandibamwemubantubomugiherunaka bazahishurirwainziraz'urugomon'urupfu,kandi bazazigumakureyazo,ntibazazikurikira

3.Nonehondababwiranti:Ntimukagenderemunzira z'ubugomecyangwamunziraz'urupfu,kandi ntimukazegerekugirangomutarimbuka

4.Ahubwonimushakekandimwihitiremogukiranuka n'ubuzimabw'intore,kandimugenderemunziraz'amahoro, mazemuzabahokandimugireamahirwe

5.Kandimukomezeamagamboyanjyemubitekerezo by'imitimayanyu,kandintimukayakuremumitimayanyu; Kukonzikoabanyabyahabazageragezaabantukugirango babisheubwenge,kugirangohatabonekaumwanyawabwo, kandintakigeragezonakimwekizashira

6Bazabonaishyanoabubakiragukiranirwan'agahato, bagashyirahoibinyomank'urufatiro,kukobazasenyuka gitumo,ntibazagiraamahoro

7Bazabonaishyanoabubakiraamazuyaboibyaha,kuko urufatirorwaborwoseruzasenywa,kandibazagwan'inkota. Kandiabagurazahabunafezamurubanzabazarimbuka muburyobutunguranye.

8Muzabonaishyanomwabakiremwe,kukomwiringiye ubutunzibwanyu,kandimuzavamubutunzibwanyu,kuko mutigezemwibukaIsumbabyosemuminsiy'ubutunzi bwanyu.

9Mwakozeibitutsinogukiranirwa,kandimwiteguye umunsiwokwica,n'umunsiw'umwijiman'umunsi w'urubanzarukomeye

10Ngukoukomvugakandindabamenyesha:Iyabaremye izabarimbura,Kandikuberakugwakwanyuntampuhwe zizabaho,KandiUmuremyiwanyuazishimirakurimbuka kwanyu

11.Kandiabakiranutsibawemuriiyominsibazabaigitutsi kubanyabyahan'abatubahaImana

IGICECYA95

1Icyampaamasoyanjyeakabank'igicucy'amazi,kugira ngonkurire,nsukeamarirayanjyenk'igicucy'amazi: Kugirangonduhukekumubabarowanjyew'umutima!

2Nindewabaretsegukoraibitutsin'ubugome?Bityo urubanzaruzabageraho,mwabanyabyahamwe

3.Ntimutinyeabanyabyaha,mwabakiranutsimwe,kuko Uwitekaazongerakubashyiramumabokoyanyu,kugira ngomubacireurubanzank'ukomubyifuza

4Muzabonaishyanomwebweabakoraibizirabidashobora gusubizwainyuma:Gukirabizabakureyanyukubera ibyahabyanyu.

5Muzabonaishyanomwebweabituramugenziwanyu ibibi,kukomuzabihemberwaibihwanyen'imirimoyanyu

6.Muzabonaishyano,mwabahamyab'ibinyomamwe, kandimugapimaakarengane,kukomuzarimbukamuburyo butunguranye

7.Muzabonaishyanomwabanyabyahamwe,kuko mutotezaintungane,kukomuzatangwamugatotezwa kuberaakarengane,kandiumutwarowayouzabaremereye

IGICECYA96

1.Nimugireibyiringiro,mwabakiranutsimwe,kuko abanyabyahabazarimbukamuburyobutunguranye,kandi muzabategekank'ukomubyifuza

2.Kandikumunsiw'amakubay'abanyabyaha,abanabawe bazazamukank'ibisiga,kandiicyaricyawekizabahejuru y'ibisiga,mazeuzazamukawinjiremubyoboby'isi, n'imihanay'urutareitekaryosenk'imbebaimbere y'abakiranirwa,kandiinzogerazizaguteraubwobakandi zirire

3.Nukorero,ntimutinye,mwebweabababaye;kukogukira ariumugabanewanyu,kandiurumurirumurika ruzabamurikira,kandiijwiry'ituzemuzumvariturutsemu ijuru.

4Muzabonaishyano,mwabanyabyahamwe,kuko ubutunzibwanyububahindurank'abakiranutsi,ariko imitimayanyuikabahamyakomuriabanyabyaha,kandiiki kintukizababeragihamyayokwibukaibibimwakoze

5Muzabonaishyanomwebweabaryainganonziza, mukanyweradivayimubikombebinini,mukakandagira abakenen'imbaragazanyu

6Muzabonaishyanomwebweabanywaamaziyoku masokoyose,kukomugiyekurimbukamugashira,kuko mwatayeisokoy'ubugingo

7.Muzabonaishyanomwebweabakoraibibi,n'uburiganya n'ibitutsi:Bizababeraurwibutsorw'ibibi

8Muragowe,mwabanyambaragamwe,mukandamiza intunganemuburyobw'imbaraga;kukoumunsiwo kurimbukakwanyuugiyekuza.Muriiyominsihazabaho iminsimyinshikandimyizakubakiranutsi-kumunsi w'urubanzarwanyu

IGICECYA97

1Nimwizere,mwebweabakiranutsi,koabanyabyaha bazakorwan'isoni,bakarimbukakumunsiw'ubugome

2Mumenyekomwebweabanyabyaha,Imana Isumbabyoseizirikanakurimbukakwanyu,kandi abamarayikabomuijurubishimirakurimbukakwanyu

3.Muzakoraikimwabanyabyahamwe,kandi muzahungirahekuriuwomunsiw'urubanza,ubwo mwumvaijwiry'amasengeshoy'abakiranutsi?

4Yego,muzamerankabo,aboirijamborizababera gihamya:"Mwakoranyen'abanyabyaha."

5Muriiyominsiisengeshory'intunganerizageraku Mwami,kandiiminsiy'urubanzarwaweizagerakuriwowe 6Kandiamagamboyosey'ubugizibwanabibwanyu azasomerwaimberey'UweraMukuru,kandimumaso hawehazatwikirwan'ikimwaro,kandiazangaumurimo woseushingiyekubugizibwanabi

7Muzabonaishyanomwebweabanyabyaha,mutuyemu nyanjarwagatinokubutakabwumutse,mukaba mubyibukanabi

8Muzabonaishyanomwebweabaguraifezanazahabumu bugome,mukavugamuti:"Twakizeubutunzin'ubutunzi, kanditwabonyeibyotwifuzagabyose"

9Nonehorekadukoreibyotwaritwagambiriye:Kuko twakusanyijeifeza,kandiabahinzinibenshimungozacu. Kandiibigegabyacubyuzuyenk'amazi, 10Yegokandiibinyomabyanyubizatembank'amazi; Kukoubutunzibwanyubutazagumaho,ahubwobuzavaho vuba;Kukomwabiguzebyosemubugome,kandi muzagabizwaumuvumoukomeye

IGICECYA98

1.Nonehondabarahiye,abanyabwengen'abaswa,kuko muzagiraubunararibonyebwinshikuisi

2Kukoabagabobazambaraimitakoirutaiy'abagore, n'imyenday'amabarairutaiy'umwari:Mubwaminomu butwarenomumbaraga,nomuifezanomuizahabunomu muhengeri,nomubwizanomubiribwabizasukwa nk'amazi.

3Nicyogitumabazaburainyigishon'ubwenge,kandi bazarimbukanan'ibyobatunze;Kandin'ubwizabwabo bwosen'icyubahirocyabo,Kandin'isonin'ubwicanyi n'ubukenebukomeye,Imyukayaboizajugunywamu itanurary'umuriro

4.Nabarahiye,mwabanyabyahamwe,nk'ukoumusozi utigezeubaimbata,n'umusozintubeumujaw'umugore,ni koicyahakitagezekuisi,ahubwoumuntuubweniwe wagiremye,kandiabagikorabazagwamunsiy'umuvumo ukomeye

5.Kandiumugorentiyahaweubugumba,ahubwoapfa adafiteabanakuberaimirimoy'amabokoye

6Nabarahiye,mwabanyabyahamwe,muizinary'Uwera Mukuru,koibikorwabyanyubibibyosebihishurirwamu ijuru,kandikontanakimwemubikorwabyanyu by'ubugizibwanabicyatwikiriwecyangwangogihishwe 7Kandintukibwiremumutimawawecyangwangouvuge mumutimawawekoutazikandikoutabonakoicyaha cyosecyanditsweburimunsimuijuruimbere y'Isumbabyose.

8Kuvaubumuzikogukandamizwakwanyukosemukora kubanditsikwanditsweburimunsikugezakumunsi w'urubanzarwanyu.

9Muzabonaishyanomwabapfapfamwe,kukoubupfapfa bwanyubuzarimbuka,kandimugacumurakubanyabwenge, bityoibyizantibizabaumugabanewanyu

10.Noneho,mumenyekomwiteguyeumunsiwo kurimbuka:kukimutazabashakubaho,mwabanyabyaha mwe,ahubwomuzagendamugapfa;kukontancungumuzi; kukomwiteguyeumunsiw'urubanzarukomeye,umunsi w'amakuban'ikimwarogikomeyekumitimayanyu.

11Muzabonaishyanomwabantub'imitimaitaryarya, muryaamaraso,mukuraheibyizabyokuryanokunywano guhaga?MubyizabyoseUwitekaUsumbabyoseyashyize kuisi,bityontimuzagiraamahoro

12.Muragowemwebweabakundaibikorwabibi!Kuki mwiringirakoibyizabizabageraho?Mumenyeko muzatangwamumabokoy'intungane,kandizizaguca amajosi,ziguce,kandintizigireimpuhwekurimwe.

13Muzabonaishyanomwebweabishimiraamakuba y'intungane,kukontamvaizacukurwa

14.Muzabonaishyanomwebweabasuzuguraamagambo y'intungane,kukontabyiringiroby'ubuzimamuzagira

15Muzabonaishyanomwandikaibinyoman'amagambo y'ibinyoma,kukobandikaibinyomabyabokugirango abantubabyumvekandibakoreibiteyeisonikumuturanyi wabo

16.Bityorerontamahorobazagiraahubwobazapfaurupfu rutunguranye

IGICECYA99

1Muzabonaishyanomwebweabakoraibizira, mukishimiraibinyomakandimukabishimagiza: Muzarimbuka,kandintabuzimabwizabuzabamurimwe

2Bazabonaishyanoabagorekaamagamboy'ukuri,bagaca kumategekoy'itekaryose,bakihinduraabanyabyahabatari bo:bazakandagirwahasi

3Muriiyominsi,mwebweabakiranutsi,mwitegure kuzamuraamasengeshoyanyunk'urwibutso,kandi muyashyireimberey'abamarayikank'ubuhamya,kugira ngoibyahaby'abanyabyahabibeurwibutsoimbere y'Isumbabyose.

4Muriiyominsiamahangaazahaguruka,kandiimiryango y'amahangaizahagurukakumunsiw'amakuba

5.Muriiyominsiabakenebazasohokabajyaneabanababo, kandibazabatererana,bityoabanababobazarimbukana nabo:Yego,bazasigaabanababobakiribato, ntibabagarukire,kandintibazagiriraimpuhweabakunzi babo

6.Kandinongerendabarahiye,mwabanyabyahamwe,ko icyahacyateguriweumunsiw'amarasoadashira

7Kandiabasengaamabuye,n'ibishushanyobisengwabya zahabu,ifeza,ibiti,amabuyen'ibumba,n'abasengaimyuka mibin'abadayimoni,n'ubwokobwosebw'ibigirwamana bidakurikijeubumenyi,ntabufashanabumwebazabona

8Kandibazabaabahemukuberaubupfapfabw'imitima yabo,kandiamasoyaboazahumakuberaubwoba bw'imitimayabo,nokuberaiyerekwamunzozizabo

9.BinyuzemuriibyobazahindukaabatubahaImanakandi batinye,kukobazababarakozeimirimoyaboyosemu kinyoma,kandibazasengaibuye:nicyogituma bazarimbukaakokanya.

10Arikomuriiyominsihahirwaumuntuwesewemera amagamboy'ubwenge,akayasobanukirwa,agakurikiza inziraz'Isumbabyose,akagenderamunziray'ubutungane bwe,kandintabeumugomehamwen'abatayubaha,kuko bazakizwa.

11Muzabonaishyanomwebweabakwirakwizaibibiku baturanyibanyu,kukomuzicirwaikuzimu

12.Muzabonaishyanomwebweabakoraibitero by'uburiganyan'ibinyoma,n'abateraisigushyanukira,kuko bazarimbukaburundu

13Muzabonaishyanomwebweabubakiraamazuyanyu mumuruhoukabijew'abandi,Kandiibikoreshobyabo byoseby'ubwubatsiniamatafarin'amabuyeby'icyaha; ndababwirakontamahoromuzagira

14Bazabonaishyanoabanzeigipimon'umuragew'iteka wabasekuruza,Kandiimitimayaboigakurikira ibigirwamana,Kukobatazaruhuka

15Bazabonaishyanoabakoraibibibagashyigikiraigitugu, kandibakicabagenzibabokugezakumunsiw'urubanza rukomeye

16Kukoazasenyaicyubahirocyanyu,akazanaimibabaro mumitimayanyu,akabyutsauburakaribwebukaze, akabarimburamwesen'inkota,mazeaberabose n'abakiranutsibazibukaibyahabyanyu

IGICECYA100

1.Muriiyominsi,basen'abanababobazakubitwaahantu hamwe,abavandimwebazagwamurupfu,kugezaigihe amarasoyaboazatembamumigezi

2.Kukoumuntuatazimiraukubokokwengoyice abahunguben'abuzukurube,Kandiumunyabyaha ntazimiraukubokokwengoyiceumuvandimwewe w'icyubahiro:Kuvamugitondokugezaizubarirenze bazicana

3Ifarashiizagerakugituzamumarasoy'abanyabyaha, kandiigarerizamanukarigerekure.

4Muriiyominsiabamarayikabazamanukamubwihisho, bateranyehamweabamanutseicyahabose,mazekuriuwo munsiw'urubanza,Isumbabyoseizahagurukakugirango ishingeimanzazikomeyemubanyabyaha

5Kandiazamushyirahoabarinzimubamarayikaberanda, kugirangoabarindenk'imboniy'ijisho,kugezaigihe azahanaguraububibwosen'icyahacyose,Kandinubwo intunganezisinziriyeigihekirekire,ntacyozitinya

6.Hanyumaabanab'isibazabonaabanyabwengemu mutekano,kandibazasobanukirwaamagamboyosey'iki gitabo,kandibamenyekoubutunzibwabobutazashobora kubakiza,muihirikwary'ibyahabyabo

7Muzabonaishyanomwebweabanyabyaha,kumunsi w'umubabaroukomeye,mwebweabababazaintungane mukabatwikan'umuriro:muzahembwaibihwanye n'imirimoyanyu

8Muzabonaishyano,mwebweab'imitimainangiye, murebakugirangomutekerezeibibi:Nicyogituma ubwobabuzaza,kandintawuzabatabara

9.Muzabonaishyano,mwabanyabyahamwe,kubera amagamboyomukanwakanyu,nokuberaimirimo y'amabokoyanyu,nk'ahoubugomebwanyubwakozwe,mu murirougurumanakurushaumuriromuzatwika.

10Noneho,mumenyekoazabazaabamarayikaibikorwa byanyubyomuijuru,izuban'ukwezin'inyenyerimu bijyanyen'ibyahabyanyukukokuisimuciraimanza abakiranutsi.

11.Kandiazagutumirangoabashinjeibicubyosen'igihu cyosen'ikimen'imvura,kukobyosebizakumirwakubera wowe,kandibazibukaibyahabyawe

12.Nonehorero,nimuheimvuraimpanokugirango itababuzakugwa,cyangwaikime,igihekizabacyarahawe zahabunafeza,kugirangokibecyagwa

13Iyouruburan'ubukonjebwabyo,n'inkubiy'umuyaga n'ibyagobyabyobyosebizabageraho,muriiyominsi ntimuzashoborakubihagararaho.

IGICECYA101

1Nimurebeijuru,banab'ijuru,n'imirimoyose y'Isumbabyose,kandimuyitinyekandintimukoreibibi imbereyayo.

2Nibaifungaamadirishyayomuijuru,ikabuzaimvura n'ikimekumanukakuisikuberamwebwe,muzakoraiki noneho?

3Kandinibaiguterauburakaribwayokuberaibikorwa byawe,ntushoborakuyisabakukowavuzeamagambo y'ubwibonen'agasuzuguroarwanyaubutunganebwayo, bityontuzagiraamahoro

4Kandisentimubonaabasareb'amato,uburyoamatoyabo ahubanganywan'imiraba,agahungabanywan'umuyaga, kandiakabamukagagakomeye?

5Niyompamvubatinyakukoubutunzibwabobwose bujyanamunyanja,kandibafiteimigambimibiy'uko inyanjaizabamirabakarimbuka

6Eseinyanjayosen'amaziyayoyose,n'ingendozayozose, siumurimow'Isumbabyose,kandintiyashyizehoimipaka kubikorwabyayo,akabibuzaumusenyi?

7Kandiubwoyacyashyeiratinyairuma,amafiyayoyose arapfan'ibirimobyose,arikomwebweabanyabyahaboku isintimumutinya

8Siwewaremyeijurun'isin'ibirimobyose,niwewahaye ubwengen'ubwengeikintucyosekigendagendakuisino munyanja

9Eseabasareb'amatontibatinyainyanja?Nyamara abanyabyahantibatinyaIsumbabyose.

IGICECYA102

1Muriiyominsiazabazaniraumuriroukaze,muzahungira he,kandimuzakuraheagakiza?Kandiubwo azabatangarizaIjamborye,ntimuzatinyakandintimugire ubwoba?

2Kandiibinyarumuribyosebizatinyacyane,kandiisi yoseizatinya,ihindaumushyitsikandiikangarane.

3Abamarayikabosebazasohozaamategekoyabo,kandi bazashakakwihishaimberey'IkuzoRikomeye,kandiabana b'isibazahindaumushyitsi,kandiabanyabyahabazaba abavumwaitekaryose,kandintamahoromuzagira

4.Ntimutinye,mwebwerohoz'intungane,kandimugire ibyiringirobyanyumwapfiriyemubutungane

5Kandintugatinyenibarohoyaweyaramanutsemu kuzimuifiteagahinda,Kandikomubuzimabwawe umubiriwaweutagenzenezank'ukowabyifuzaga,Ahubwo

tegerezaumunsiw'urubanzarw'abanyabyaha,N'umunsi w'umuvumon'igihano.

6Nyamaraiyoupfuyeabanyabyahabarakuvugabati: "Ukodupfa,nikointunganezipfa,kandiseibyobakora bizabagiriraakamaroki?"

7Dore,kimwenatwe,nikobapfamugahindan'umwijima, Kandisebaturushaiki?Kuvaubuturangana

8.Kandibazahabwaikikandibazabonaikiitekaryose? Dore,nabobapfuye,kandikuvaicyogihentibazongera kubonaurumuri"

9Ndababwira,mwabanyabyahamwe,mwishimirakurya nokunywa,nogusahuranogucumura,nokwambura abantuubusa,nokubonaubutunzinokubonaiminsimyiza.

10Esewabonyeintunganeukoiherezoryazorirangira,ko ntabugizibwanabibubarangwamokugezabapfuye?

11."Nyamarabarazimiyebahindukank'abatakiriho,kandi rohozabozimanutsemukuzimumumakuba"

IGICECYA103

1Nonehorero,ndakwinginze,wowemukiranutsi,ku bw'icyubahirocy'Ukomeye,w'icyubahiron'Imbaragamu butegetsi,nokubw'ubukurubwendakwinginze:

2Nziibanga,kandinasomyeibisatebyomuijuru,kandi nabonyeibitabobyera,kandinasanzebyanditsehokandi byanditsweho

3Koibyizabyose,ibyishimon'icyubahirobyateguwekuri bo,kandibyanditswekubw'imyukay'abapfuyemu butungane,kandikoibyizabyinshibizaguhank'inyiturano y'imirimoyawe,kandikoumugabanewaweurenzecyane umugabanew'abazima.

4Kandirohozanyuzapfuyemubutunganezizabahokandi zishime,kandirohozabontizizashira,cyangwango zibukwekuvamumasoy'Umukurukugezakubisekuruza byoseby'isi:bityontimuzongeragutinyaubushizibw'isoni bwabo

5.Muzabonaishyano,mwabanyabyahamwe,iyomupfuye, nibamupfuyemufiteubutunzibw'ibyahabyanyu,kandi abamezenkamwebakavugabati:'Hahirwaabanyabyaha: babonyeiminsiyaboyose.'

6N'ukuntubapfuyemubukirenomubwiza,Kandi batarabonaamakubacyangwaubwicanyimubuzima bwabo;Kandibapfuyemucyubahiro,Kandiurubanza ntirwabaciriwehomubuzimabwabo"

7Mumenyekorohozabozizamanurwamukuzimu,kandi bazagiraibyagomumakubayaboakomeye.

8Kandimumwijimanomuminyururunomumuriro ugurumanaahorohozawezizajyamurubanzarukaze; Kandiurubanzarukomeyeruzabakubisekuruzabyose by'isiMuragowe,kukontamahoromuzagira

9Ntukavugekubakiranutsin'abezabarimubuzimauti: "Muminsiyacuy'amakubatwaruhiyecyane,twahuye n'ingoranenyinshi,turarimbuka,tubabake,imitimayacu ibamito"

10Kanditwararimbutsekandintamuntun'umwe twabonyewokudufashanubwotwagiraijambo: Twarababajwekanditurarimbuka,kandintacyizerecyo kubonaubuzimaumunsikuwundi

11Twiringiragakubaumutwe,tukabaumurizo: Twaruhiyecyane,arikontitwanyurwagan'umurimowacu;

kanditwahindutseibyokuryaby'abanyabyaha n'abakiranirwa,kandibatwikorejeumutwarowabo.

12Badutegekagaabatwangagabakadukubita,kandi abatwangagatwarabapfukamiye,arikontibatugiriye impuhwe.

13Twifujekubahungakugirangoduhungireyo,ariko ntitwabonyeahotwahungirangotubarinde

14.Kandibinubirwakubategetsimumakubayacu, Bakanavuzaindurukubaturya,Arikontibitakugutaka kwacu,Kandintibashakakumvaijwiryacu

15Bafashijeabatunyagabakaturyan'abatugizebake,kandi bahisheagahatokabo,kandintibadukuyehoingoyi y'abaturyagabakadutatanyabakatwica,kandibahishe ubwicanyibwabo,kandintibibukakobadushyizeho amaboko

IGICECYA104

1.Ndabarahirakomuijuruabamarayikabakwibukaibyiza imberey'icyubahirocy'Umukuru:kandiamazinayawe yanditsweimberey'icyubahirocy'Umukuru

2.Mugireibyiringiro;kukokeramwakozwen'isonikubera uburwayin'amakuba;arikoubumuzagaragarank'amatara yomuijuru,muzamurikakandimuzagaragara,kandi amaremboyomuijuruazakingurirwa.

3Kandimugutakakwawe,hamagarausabaubutabera, kandibizakugaragaraho,kukoamakubayaweyose azahanwakubategetsi,nokubafashijeabagusahurabose.

4Giraibyiringiro,kandintugatereraneibyiringirobyawe kukouzagiraibyishimobyinshink'abamarayikabomu ijuru.

5Niikimugombagukora?Ntimuzagombakwihishaku munsiw'urubanzarukomeyekandintimuzasangwa nk'abanyabyaha,kandiurubanzarw'itekaruzabakure yanyumubisekuruzabyoseby'isi

6Nonehorero,mwebweabakiranutsi,nimubona abanyabyahabarushahogukomeranogutsindamunzira zabo,ntimugafatanyenabo,ahubwomurekeurugomo rwaborubekure,kukomuzabanan'ingabozomuijuru

7.Nubwoabanyabyahamuvugamuti:"Ibyahabyacubyose ntibizashakishwangobyandikwa,"nyamaraibyahabyanyu byosebazabyandikaburimunsi

8.Nonehondaberekakoumucyon'umwijima,umunsi n'ijoro,birebaibyahabyanyubyose

9Ntimukabeabagomemumitimayanyu,ntimukabeshye kandintimugahindureamagamboy’ukuri,ntimugashinje amagamboy’UweraMukuruibinyoma,kandi ntimugashinjeibigirwamanabyanyukukoibinyoma byanyubyosen’ubugoryibwanyubwosebitavamu gukiranukaahubwobivamucyahagikomeye

10Nonehonziiribanga,koabanyabyahabazahindura kandibakagorekaamagamboyogukiranukamuburyo bwinshi,kandibakavugaamagambomabi,bakabeshya, bagakorauburiganyabukomeye,kandibakandikaibitabo bivugakumagamboyabo

11Arikoiyobanditseamagamboyanjyeyosemundimi zabomukuri,kandintibahindurecyangwangobakureho amagamboyanjyeahubwobayandikeyosemukuri-ibyo nabanjekubahamiriza

12.Hanyuma,nziirindibanga,koibitabobizahabwa abakiranutsin'abanyabwengekugirangobibabere

impamvuy'ibyishimon'ubunyangamugayon'ubwenge bwinshi.

13Kandibazahabwaibitabo,kandibazabyemerakandi babishimire,hanyumaintunganezosezabyizemunzira zosezogukiranukazizahembwa.

IGICECYA105

1MuriiyominsiUwitekayabategetseguhamagarano guhamyaubwengebwabokubanab'isiati:“Mubereke kukomuriabayobozibabo,kandimuzababeraingororano kuisiyose”

2.Kukonjyen'umwanawanjyetuzahorananaboiteka ryosemunzirazogukiranukamubuzimabwabo;kandi muzagiraamahoro:nimwishime,banab'ubutunganeAmen

IGICECYA106

1.Hashizeiminsi,umuhunguwanjyeMetuselaashakira umuhunguweLamekiumugore,mazeasamaindaye abyaraumuhungu

2.Umubiriwewariumwerunk'uruburan'umutuku nk'indabyoz'iroza,umusatsiwokumutwewen'umusatsi wemuremurebyariumwerunk'ubwoyabw'intama, n'amasoyemeza.Amazegufunguraamasoye, yamurikiragainzuyosenk'izuba,kandiinzuyoseyari irabagiranacyane

3.Nukoarahagurukamubiganzaby'umubyaza,afungura umunwawe,aganiran'Umwamiw'ubutungane

4SeLamekiaramutinya,arahunga,ajyakwaseMetusela 5.Aramubwiraati:'Nabyayeumwanaw'undi,utandukanye n'abandikandiutandukanyen'abandi,kandiasan'abana b'Imanayomuijuru;kandikamereyeniitandukanyekandi ntabwoamezenkatwe,kandiamasoyeamezenk'imirasire y'izuba,kandimumasoheharabagirana'

6Kandimbonakoatarinjyeukomokahoahubwoari abamarayika,kandindatinyakomuminsiyehazabaho igitangazakuisi

7Nonehodata,ndihanokugirangongusabekandi ngusabekowajyakwaHenoki,datawacu,ukamwigiraho ukuri,kukoahoatuyearimubamarayika

8MazeMetuselayumviseamagamboy'umuhunguwe, yajeahondimumperaz'isi;kukoyariyumvisekondiaho ngaho,aratakacyane,numvaijwiryemazendamusanga Naramubwiyenti'Dorendihano,mwanawanjye,kukiuje ahondi?'

9Arasubizaati:“Najeahourikuberaimpungenge zikomeye,kandikuberaiyerekwariteyeubwobanegereye.”

10Nonese,data,nyumvira:kuriLamekiumwanawanjye yabyayeumuhungu,ntawundiusanawe,kandikamereye ntabwoimezenk'iy'umuntu,kandiibarary'umubiriweni ryerukurutauruburakandiritukurakurushaindabyo z'iroza,kandiumusatsiwokumutweweniwerakurusha ubwoyabw'umweru,kandiamasoyenink'imirasire y'izuba,mazearamburaamasomazeacanaurumurimunzu yose

11.Ahagurukamubiganzaby'umubyaza,afungura umunwaweasingizaNyagasaniNyir'ijuru

12SeLamekiyagizeubwobaarahunga,ntiyemerako yavutsekuriwe,ahubwokoyariamezenk'abamarayikabo muijuru;nonedorenajeahourikugirangoumbwireukuri

13JyeweHenokindamusubizanti:'Uwitekaazakora ikintugishyakuisi,kandiibinamazekubibonamu iyerekwa,kandindakumenyeshakomugisekurucyadata Yaredibamwemubamarayikabomuijurubarenzeku ijambory'Uwiteka.'

14Dorebarakoraicyaha,barengakumategeko,bifatanya n'abagore,bagakoraicyahanabo,barongorabamwemuri bo,babyaraabananabo.

15Kandibazabyaraibihangangekuisi,atarikumwuka, ahubwokumubiri,kandihazabahoigihanogikomeyeku isi,kandiisiizahanagurwahoumwandawose

16Yego,hazabahoirimbukarikomeyekuisiyose,kandi hazabahoumwuzuren'irimbukarikomeyemugihe cy'umwakaumwe

17Kandiuyumwanawavukiyehoazasigarakuisi,n'abana bebatatubazarokokananawe:igiheabantubosebarikuisi bazapfa,wen'abahungubebazarokoka

18NonehomenyeshaumuhunguwaweLamekiko uwavutseariumwanawekoko,umwiteNowa,kuko azasigaraariwowe,kandiwen'abahungubebazarokoka irimbukarizabakuisikuberaicyahacyosen'ubugome bwose,rizarangirakuisimugihecye.

19Hanyumay'ibyohazabahogukiranirwagukomeye kurutaukobyaribyarahanuwemberekuisi,kukonzi amabangay'aberakukoariweUwitekawanyeretse akambwira,kandinayasomyemubitibyomuijuru

IGICECYA107

1Kandinabonyebyanditswekuribokoab'igihekirekire bazacumura,kugezaigiheab'igihecy'ubutungane bazahaguruka,kandiicyahakikarimbuka,icyahakikavaho, kandiibyizabyosebikazakuriyo

2.Nonehomwanawanjye,gendaubwireumuhunguwawe Lamekikouyumwanawavutseariwekoko,kandikoibi atariibinyoma

3.MazeMetuselaamazekumvaamagamboyase Henokikukoyariyamweretsebyosemuibanga yaragarutsearamwerekamazeamwitauwomwanaNowa, kukoazahumurizaisinyumay’irimburwaryose.

IGICECYA108

1IkindigitaboHenokiyandikiyeumuhunguweMetusela n'abazamukurikira,kandibakubahirizaamategekomu minsiy'imperuka.

2Mwebweabakozeibyizamuzategerezaiyominsikugeza igiheabanyabyahabazashirira,n'imbaragaz'abanyabyaha zizashirira

3Kandimutegerezekugezaigiheicyahakizashira,kuko amazinayaboazahanagurwamugitabocy'ubugingonomu bitabobyera,kandiurubyarorwaboruzarimburwaiteka ryose,kandirohozabozizicwa,kandibazatakakandi baborogeahantuhamezenk'ubutayu,kandibazatwikwa n'umurirokukontabutakaburiyo

4Nabonyeikintugisan'igicukitagaragara;kukokubera ubureburebwacyosinashoboragakurebahejuru,maze mbonaumurirow'umurirowakacyane,n'ibintubimeze nk'imisoziirabagiranaizengurukakandiizamuka

5.Nabajijeumwemubamarayikaberatwarikumwe ndamubwiranti:“Ikikintukirabagirananiiki?Kukoatari

ijuruahubwoariumurirow’umurirougurumanagusa, n’ijwiry’amariran’imiborogon’amaganyan’ububabare bukomeye”

6.Arambwiraati:“Ahahantuurebanihohajugunywe imyukay’abanyabyahan’abatukaImana,n’iy’abakora ibibi,n’iy’abahinduraibintubyoseUwitekayavuze abinyujijemukanwak’abahanuzi,ndetsen’ibirikuba”

7.Kukobimwemuribyobyanditswekandibyanditswe hejurumuijuru,kugirangoabamarayikababisome bamenyeibizabakubanyabyaha,n'imitimay'abaciye bugufi,n'iy'abababayeimibiriyabo,Imanaikabagororera, n'iy'abakojejweisonin'abantubabi

8.AbakundaImanantibakundezahabucyangwaifeza cyangwaikintucyosecyizakirimuisi,ahubwobatanze imibiriyabongobayibabarize

9.Kuvabaremwa,ntibifujekuryaibiryobyomuisi, ahubwobabonagabyosenk'umwukauhita,kandibabaho bakurikijeibyo,mazeUwitekaarabageragezacyane,maze rohozabozibonekakozisukuyekugirangobahimbaze izinarye

10Kandiimigishayoseyabagenewenayibariyemubitabo Kandiyabageneyeibihembobyabo,kukobagaragayeko bakundaijurukurutaubuzimabwabobwomuisi,kandi nubwobakandagiwen'abantubabi,bagatukwakandi bagakorwan'isoni,arikobampayeumugisha.

11Nonehongiyeguhamagaraimyukay'abezabomu muryangow'umucyo,kandinzahinduraabavukiyemu mwijima,batigezebahabwaicyubahironk'icyo ubudahemukabwabobwaribukwiye

12Kandinzazanaabakunzeizinaryanjyeryeramumucyo, kandinzashyiraburiwesekuntebeyey'icyubahiro.

13Kandibazahoranaibihebitagiraingano,kuko gukiranukaarikogucaimanzakw'Imana,kuko indahemukazizahaubudahemukamubuturobw'inzira zigororotse

14Kandibazabonaabavukiyemumwijimabajyanwamu mwijima,mugiheintunganezizabandende.

15Kandiabanyabyahabazatakacyanebababone banezerewe,kandikokobazajyaahoiminsin'ibihe byagenwekuribo.

Turn static files into dynamic content formats.

Create a flipbook