Skip to main content

Kinyarwanda - 2nd Maccabees

Page 1

UMUTWE WA 1 1 Bavandimwe, Abayahudi bari i Yeruzalemu no mu gihugu cya Yudaya, bifuriza abavandimwe, Abayahudi bari muri Egiputa ubuzima n'amahoro: 2 Imana ikugirire neza, kandi wibuke isezerano yagiranye na Aburahamu, Isaka na Yakobo, abagaragu be bizerwa; 3 Kandi ubahe umutima wose wo kumukorera, no gukora ibyo ashaka, ufite ubutwari bwiza n'ubwenge; 4 Fungura imitima yawe mu mategeko ye no mu mategeko ye, kandi ubohereze amahoro, 5 Kandi wumve amasengesho yawe, kandi ubane nawe, kandi ntuzigutererane mugihe cy'amakuba. 6 Noneho turi hano turagusengera. 7 Ni ryari Demetiriyo yategetse, mu mwaka wa mirongo itandatu n'icyenda n'icyenda, twe Abayahudi twabandikiye mu bihe bikomeye byaduteye muri iyo myaka, kuva igihe Jason na bagenzi be bigometse mu gihugu cyera no mu bwami, 8 Batwika ibaraza, amena amaraso y'inzirakarengane, hanyuma dusenga Uwiteka, turabyumva; Twatanze ibitambo n'ifu nziza, kandi twaka amatara, dushyira imigati. 9 Noneho reba ko ukomeza umunsi mukuru w'ihema mu kwezi kwa Casleu. 10 Mu mwaka wa magana ane na munani, abantu bari i Yeruzalemu no muri Yudaya, hamwe n'inama, na Yuda, boherereza Aristobulusi, umutware w'umwami Ptolémée, wari mu bubiko bw'abatambyi basizwe. Abayahudi bari muri Egiputa: 11 Nkuko Imana yadukijije akaga gakomeye, turamushimira cyane, kuko yarwanye n'umwami. 12 Kuko yabirukanye barwanira mu mujyi wera. 13 Kuko umuyobozi yinjiye mu Buperesi, n'ingabo hamwe na we basaga nkudatsindwa, biciwe mu rusengero rwa Naneya kubera uburiganya bw'abatambyi ba Naneya. 14 Kuko Antiyokusi, nk'aho yari kumurongora, yinjiye aho hantu, n'incuti ziwe bari kumwe na we, kugira ngo bahabwe amafaranga mu izina ry'ubukwe. 15 Abatambyi ba Naneya bagenda, yinjira ari kumwe n'abantu bake mu kigo cy'urusengero, bakinga urusengero Antiyokusi akimara kwinjira: 16 Bakingura umuryango wihariye w'igisenge, batera amabuye nk'inkuba, bakubita kapiteni, barabacamo ibice, babakubita imitwe babijugunya ku batari hanze. 17 Hahirwa Imana yacu muri byose, yarokoye abatubaha Imana. 18 Noneho rero, mu gihe ubu dufite intego yo gukomeza kweza urusengero ku munsi wa gatanu na makumyabiri z'ukwezi kwa Casleu, twatekereje ko ari ngombwa kubihamya, kugira ngo nawe ubikomeze, nk'umunsi mukuru w'ihema, na umuriro, twahawe igihe Neemiya yatangaga igitambo, nyuma yubatse urusengero n'urutambiro. 19 Kuko abakurambere bacu bajyanywe mu Buperesi, abatambyi icyo gihe bari abihaye Imana bafashe umuriro w'urutambiro rwihishwa, babihisha mu cyuho

cy'umwobo utagira amazi, aho babikomeje, ku buryo aho hantu hatazwi. abagabo bose. 20 Hashize imyaka myinshi, bimaze gushimisha Imana, Neemiya, yoherejwe n'umwami w'u Buperesi, yohereje urubyaro rw'abo bapadiri bari barabihishe mu muriro, ariko batubwiye ko basanze nta muriro, ariko amazi menshi. ; 21 Hanyuma abategeka kuyishushanya no kuyizana; maze ibitambo bimaze gutambwa, Neemiya yategetse abapadiri kuminjagira inkwi n'ibintu byashyizwemo amazi. 22 Ibyo birangiye, igihe izuba rirasira, ryari ryihishe mu gicu, haza umuriro mwinshi, ku buryo abantu bose batangaye. 23 Abaherezabitambo basenga mu gihe igitambo cyari gitangiye, ndavuga, abatambyi, n'abandi bose, Yonatani atangira, n'abandi bose barabasubiza nk'uko Neemiya yabigenje. 24 Kandi isengesho ryabaye nyuma y'ubu buryo; Nyagasani, Mwami Mana, Umuremyi wa byose, ufite ubwoba n'imbaraga, umukiranutsi, n'imbabazi, n'Umwami wenyine kandi w'impuhwe, 25 Utanga ibintu byose, umukiranutsi, ushoborabyose, n'iteka ryose, ni wowe ukiza Isiraheli ingorane zose, ugahitamo ba sekuruza, ukabatagatifuza: 26 Akira igitambo cyagenewe ubwoko bwawe bwose Isiraheli, kandi uzigame umugabane wawe, uweze. 27 Nimuteranyirize hamwe abatatanye muri twe, mubakorere abakorera mu mahanga, murebe abasuzuguritse kandi bangwa, maze mumenyeshe abanyamahanga ko uri Imana yacu. 28 Nimuhane abadukandamiza, kandi twishima nabi. 29 Ongera utere ubwoko bwawe ahantu hera, nk'uko Mose yabivuze. 30 Abatambyi baririmba zaburi zo gushimira. 31 Igitambo kirangiye, Neemiya yategetse amazi yari asigaye gusukwa ku mabuye manini. 32 Ibyo bimaze gukorwa, hacana umuriro, ariko watwitswe n'umucyo umurikira igicaniro. 33 Icyo kibazo kimaze kumenyekana, babwira umwami w'u Buperesi, ko aho abatambyi bajyanywe bahishe umuriro, hagaragara amazi, kandi Neemiya yejeje ibitambo. 34 Umwami amaze gukingura aho hantu, ayera, amaze kugerageza icyo kibazo. 35 Umwami afata impano nyinshi, ayiha abo ashaka. 36 Neemiya yita iki kintu Nafutari, nk'uko byavuzwe, kweza, ariko abantu benshi babyita Nephi. UMUTWE WA 2 1 Kandi dusanga mu nyandiko, ko umuhanuzi Jeremy yategetse abajyanywe gutwara umuriro, nk'uko byasobanuwe: 2 Kandi mbega ukuntu uwo muhanuzi amaze kubaha amategeko, yabategetse kutibagirwa amategeko y'Uwiteka, kandi ko batagomba kwibeshya mu bitekerezo byabo, igihe babonye amashusho ya feza na zahabu, n'imitako yabo.


3 Hamwe n'andi magambo nk'ayo yabashishikarije, kugira ngo amategeko atava mu mitima yabo. 4 Muri iyo nyandiko kandi, byari bikubiyemo ko umuhanuzi aburirwa Imana, ategeka ihema n'isanduku kujyana na we, asohoka mu musozi, aho Mose yazamutse, abona umurage w'Imana. 5 Yeremi agezeyo, ahasanga ubuvumo butagaragara, ashyiramo ihema, isanduku, n'urutambiro rw'imibavu, nuko ahagarika umuryango. 6 Bamwe mu bamukurikiye baza kuranga inzira, ariko ntibabibona. 7 Ibyo Jeremy abimenye, arabashinja, ati: "Naho aho hantu, ntibizamenyekana kugeza igihe Imana izongera gukoranira ubwoko bwayo, ikabakira imbabazi. 8 Ubwo ni bwo Uwiteka azabereka ibyo bintu, kandi icyubahiro cya Nyagasani kizagaragara, kandi igicu na cyo, nk'uko cyerekanwe munsi ya Mose, kandi igihe Salomo yashakaga ko aho hantu hera. 9 Byatangajwe kandi ko kuba umunyabwenge yatanze igitambo cyo kwitanga, no kurangiza urusengero. 10 Nk'uko Mose yasengaga Uwiteka, umuriro wamanutse uva mu ijuru, utwika ibitambo: ni ko Salomo na we yasenze, umuriro umanuka uva mu ijuru, utwika amaturo yatwikwa. 11 Mose aravuga ati: Kubera ko ituro ry'ibyaha ritagomba kuribwa, ryarashize. 12 Salomo abika iyo minsi umunani. 13 Ibintu bimwe byavuzwe no mu nyandiko no mu bisobanuro bya Neemiya; nuburyo yashinze isomero yakusanyije hamwe ibikorwa byabami, abahanuzi, na Dawidi, ninzandiko zabami zerekeye impano zera. 14 Muri ubwo buryo kandi, Yuda akoranya ibintu byose byazimiye kubera intambara twagize, kandi baragumana natwe, 15 Kubwibyo rero, niba ubikeneye, ohereza bamwe kubazanira. 16 Mugihe rero tugiye kwishimira kwezwa, twabandikiye, kandi muzakora neza, nimukomeza iminsi imwe. 17 Turizera kandi ko Imana yakijije ubwoko bwayo bwose, ikabaha umurage wose, ubwami, abatambyi, n'ahantu heranda, 18 Nkuko yabisezeranije mu mategeko, bidatinze azatugirira imbabazi, adukusanyirize hamwe mu bihugu byose biri munsi y'ijuru ajye ahera, kuko yadukuye mu bibazo bikomeye, kandi yeza aho hantu. 19 Noneho kuri Yuda Makabe, na barumuna be, no kweza urusengero runini, no kweza igicaniro, 20 Intambara yo kurwanya Antiyokusi Epifani, na Ewupatori umuhungu we, 21 Ibimenyetso bigaragara byaturutse mu ijuru ku bitwaye neza kugira ngo bubahe idini rya Kiyahudi: ku buryo babaye bake, batsinze igihugu cyose, birukana imbaga y'abanyarugomo, 22 Yongera gukira urusengero ruzwi cyane ku isi yose, maze rurekura umujyi, kandi rushyigikira amategeko yamanukaga, Uhoraho abagirira neza cyane. 23 Ibi byose, ndavuga, byatangajwe na Jason wa Cyrene mubitabo bitanu, tuzagerageza gukuramo mu gitabo kimwe.

24 Kuberako urebye umubare utagira ingano, ningorabahizi basanga bifuza kureba mubyavuzwe mu nkuru, kubibazo bitandukanye, 25 Twaritondeye, kugira ngo abasoma bazishime, kandi abifuza gufata mu mutwe bibuke, kandi abantu bose baza mu biganza byabo babone inyungu. 26 Kubwibyo rero, abadutwaye uyu murimo ubabaza wo kugabanya, ntibyari byoroshye, ahubwo byari ibyuya no kureba; 27 Nubwo bitoroha kuri we utegura ibirori, kandi agashaka inyungu z'abandi: nyamara kugira ngo abantu benshi bashimishe tuzabyishimira ubwo bubabare bukomeye; 28 Kureka umwanditsi gukemura neza buri kintu cyihariye, no gukora kugirango ukurikize amategeko yo gukuraho. 29 Kuko nk'umwubatsi w'inzu nshya agomba kwita ku nyubako yose; ariko uwiyemeje kubishiraho, akanabisiga irangi, agomba gushaka ibintu bibereye byo kurimbisha: nubwo ntekereza ko biri kumwe natwe. 30 Guhagarara kuri buri ngingo, no kujya hejuru yibintu muri rusange, no kugira amatsiko yihariye, ni uwambere winkuru: 31 Ariko gukoresha ubworoherane, no kwirinda imirimo myinshi, ni ukumuhabwa uzakuraho. 32 Hano rero tuzatangira inkuru: gusa twongereho byinshi cyane kubyavuzwe, ko ari ikintu cyubupfu gukora prologue ndende, kandi kuba mugufi mu nkuru ubwayo. UMUTWE WA 3 1 Noneho igihe umurwa wera wari utuwe n'amahoro yose, kandi amategeko akubahirizwa cyane, kubera ko Oniya umutambyi mukuru yubaha Imana, kandi yangaga ububi, 2 Abami ubwabo bubahaga aho hantu, kandi bakuza urusengero impano zabo nziza; 3 Kubera ko Selewukusi wo muri Aziya yinjiza wenyine yishyuye ikiguzi cyose cyerekeranye no gutamba ibitambo. 4 Ariko Simoni umwe wo mu muryango wa Benyamini, wagizwe umutware w'urusengero, yagonganye n'umutambyi mukuru ku byerekeye imidugararo muri uwo mujyi. 5 Amaze kunesha Oniyasi, amusanga kwa Apoloniyo mwene Traseya, icyo gihe wari guverineri wa Celosiriya na Fenisiya, 6 Amubwira ko ikigega cy'i Yerusalemu cyuzuye amafaranga atagira ingano, ku buryo imbaga yabo y'ubutunzi bwabo itari ijyanye n'igitambo cy'ibitambo, itabarika, kandi ko bishoboka ko byose byinjira mu mwami. ukuboko. 7 Apolloniyo ageze ku mwami, amwereka amafaranga yabwiwe, umwami atoranya Heliodori umubitsi we, amwoherereza itegeko ryo kumuzanira amafaranga yari yaravuzwe mbere. 8 Ako kanya Heliodori afata urugendo; munsi y'ibara ryo gusura imigi ya Celosiriya na Fenisiya, ariko mubyukuri kugirango dusohoze umugambi wumwami.


9 Ageze i Yeruzalemu, maze yakirwa mu kinyabupfura n'umutambyi mukuru w'umujyi, amubwira ubwenge bwatanzwe n'amafaranga, atangaza impamvu yaje, abaza niba ibyo ari ukuri koko. 10 Hanyuma umutambyi mukuru amubwira ko hari amafaranga yatanzwe kugira ngo yorohereze abapfakazi n'abana batagira se: 11 Kandi ko bimwe muri byo byari ibya Hircan mwene Tobiya, umuntu wubahwa cyane, kandi atari nk'uko Simoni mubi yari yabibeshye: amafaranga yose hamwe yari impano magana ane ya feza, na magana abiri ya zahabu: 12 Kandi ko bidashoboka na gato ko ayo makosa yagakorerwa, abayiyeguriye ubutagatifu bwaho, no kubaha no kwera kutavogerwa mu rusengero, byubahwa ku isi yose. 13 Ariko Heliodori, kubera itegeko ry'umwami yamuhaye, yaravuze ati 'Ibyo ari byo byose bigomba kuzanwa mu bubiko bw'umwami. 14 Ku munsi yashizeho, yinjira kugira ngo ategeke iki kibazo, ni cyo cyatumye mu mujyi wose hatabaho umubabaro muto. 15 Ariko abatambyi, bapfukama imbere y'urutambiro bambaye imyambaro yabo y'abatambyi, bahamagara mwijuru uwashizeho itegeko ryerekeye ibintu yahawe, kugira ngo bibungabungwe neza nk'uko abiyemeje kubibika. 16 Umuntu wese warebye umutambyi mukuru mu maso, byari kumukomeretsa umutima, kuko mu maso he no guhindura ibara rye byatangaje ububabare bw'imbere mu bwenge bwe. 17 Kuko uwo mugabo yari afite ubwoba bwinshi n'ubwoba bw'umubiri, ku buryo byagaragariye abamureba, akababaro yari afite ubu mu mutima we. 18 Abandi biruka basohoka mu ngo zabo basenga muri rusange, kuko aho hantu hari nko gusuzugura. 19 Abakenyezi, bakenyeye ibigunira munsi y'amabere yabo, bari benshi mu mabarabara, kandi inkumi zabitswe ziruka, bamwe gushika ku marembo, abandi ku rukuta, abandi bareba mu madirishya. 20 Bose, bafashe amaboko yerekeza mu ijuru, basenga. 21 Ubwo rero, byari kuba bibabaje umuntu kubona agwa mu mbaga y'abantu b'ingeri zose, kandi ubwoba bw'umutambyi mukuru bukababara cyane. 22 Bahise basaba Umwami Ushoborabyose kurinda ibintu byiringirwa umutekano kandi neza kubabikoze. 23 Nyamara Heliodori ashyira mu bikorwa ibyateganijwe. 24 Igihe yari akiri aho, yiyerekeje ku barinzi be ku bijyanye n'ubutunzi, Nyir'imyuka, n'Umutware w'imbaraga zose, atera umubonekerwa ukomeye, ku buryo abibwiraga ko bazanye na we batangajwe n'imbaraga z'Imana, maze acika intege, agira ubwoba bwinshi. 25 Kubanga babagaragariza ifarashi itwaye uwari uyigenderaho, kandi yambitswe igipfukisho cyiza cyane, ariruka cyane, akubita Heliodori akoresheje ibihimbano bye, bisa naho uwicaye ku ifarashi yari afite ibikoresho byuzuye. zahabu.

26 Byongeye kandi, abandi basore babiri bamubonekeye imbere, bafite imbaraga, beza mu bwiza, kandi bambaye imyenda myiza, bahagaze iruhande rwe ku mpande zombi; kandi yamukubitaga ubudahwema, akamuha ibisebe byinshi. 27 Heliodori agwa giturumbuka hasi, akikijwe n'umwijima mwinshi, ariko abari kumwe na we baramujyana, bamushyira mu myanda. 28 Nguko uko we, uheruka kuza afite gari ya moshi nini hamwe n'abamurinda bose mu isanduku yavuzwe, barabikora, kubera ko batashoboye kwifashisha intwaro ze: kandi bigaragara ko bemeye imbaraga z'Imana. 29 Kuko yajugunywe ukuboko kw'Imana, akaryama atagira ibyiringiro by'ubuzima. 30 Ariko basingiza Uhoraho, wubahaga igitangaza cye mu buryo bw'igitangaza, kuko ari urusengero; ibyo byavuzwe haruguru byuzuye ubwoba nibibazo, igihe Umwami Ushoborabyose yagaragaye, yuzuye umunezero n'ibyishimo. 31 Ako kanya, bamwe mu ncuti za Heliodori basenga Oniya, kugira ngo ahamagare Isumbabyose ngo amuhe ubuzima bwe, biteguye gutanga umwuka. 32 Umutambyi mukuru rero, akeka ko kugira ngo umwami atumva nabi ko Abayahudi bari baragambaniwe na Heliodori, atamba igitambo cy'ubuzima bw'uwo mugabo. 33 Ubwo umutambyi mukuru yari arimo impongano, abasore bambaye imyenda imwe barigaragariza bahagarara iruhande rwa Heliodori, baravuga bati: “Nimushimire Oniyasi umutambyi mukuru, kuko ari we Uwiteka yaguhaye ubuzima: 34 Nubona ko wakuwe mu ijuru, menyesha abantu bose imbaraga zikomeye z'Imana. Bamaze kuvuga aya magambo, ntibongera kugaragara. 35 Heliodori rero, amaze gutambira Uhoraho ibitambo, akanasezerana n'uwakijije ubuzima bwe, akaramutsa Oniya, agaruka ari kumwe n'ingabo ze ku mwami. 36 Hanyuma ahamiriza abantu bose imirimo y'Imana ikomeye, yari yarayibonye n'amaso ye. 37 Igihe umwami Heliodori, ushobora kuba umuntu ukwiriye koherezwa i Yerusalemu, 38 Niba ufite umwanzi cyangwa umugambanyi, ohereza aho ngaho, uzamwakire neza, aramutse ahunze ubuzima bwe, kuko aho hantu nta gushidikanya; hari imbaraga zidasanzwe z'Imana. 39 Kuko utuye mu ijuru aba afite ijisho aho hantu, akarirwanaho; akubita kandi akarimbura abaje kubabaza. 40 Ibintu byerekeranye na Heliodori, no kubika ikigega, byaguye muri ubwo buryo. UMUTWE WA 4 1 Uyu Simoni ubu, uwo twavuze haruguru, kubera ko yagambaniye amafaranga, ndetse n'igihugu cye, asebya Oniyasi, nk'aho yateye ubwoba Heliodori, kandi akaba ari we wakoze ibyo bibi. 2 Nguko uko yatinyutse kumwita umugambanyi, wari ukwiye umujyi neza, akanahindura igihugu cye, kandi akunda cyane amategeko.


3 Ariko urwango rwabo rugeze kure, ku buryo umwe mu bagize umutwe wa Simoni yiciwe, 4 Oniyasi abonye akaga k’aya makimbirane, kandi ko Apolloniyo, kubera ko yari guverineri wa Celosiriya na Fenisiya, yararakaye, kandi yongera ububi bwa Simoni, 5 Yagiye ku mwami, atari ukurega abo mu gihugu cye, ahubwo yashakaga ibyiza bya bose, haba mu ruhame ndetse no mu mwiherero: 6 Kuko yabonye ko bidashoboka ko igihugu gikomeza guceceka, Simoni akareka ubupfu bwe, keretse umwami abireba. 7 Selewukusi amaze gupfa, igihe Antiyokusi witwaga Epifani, yigarurira ubwami, Jason umuvandimwe wa Oniya yakoranye umwete kugira ngo abe umutambyi mukuru, 8 Gusezeranya umwami gusabira impano magana atatu na mirongo itandatu z'ifeza, n'ayandi yinjiza impano mirongo inani: 9 Uretse ibyo, yasezeranyije ko azaha abandi ijana na mirongo itanu, niba afite uruhushya rwo kumushiraho ahantu ho gukorera imyitozo, no gutoza urubyiruko mu myambarire y'abanyamahanga, no kubandikira i Yeruzalemu na izina rya Antiyokiya. 10 Ibyo umwami amaze kubyemera, akimara gufata mu ntoki itegeko yahise azana ubwoko bwe mu buryo bw'Abagereki. 11 Amahirwe ya cyami yahawe Abayahudi bidasanzwe abikesheje Yohani se wa Ewupolemu, wagiye ambasaderi i Roma kugira ngo abane neza kandi amutabare; ashyiraho guverinoma zubahiriza amategeko, yazanye imigenzo mishya irwanya amategeko: 12 Yubatse yishimye ahantu ho gukorera imyitozo munsi y'umunara ubwawo, azana abasore bakuru bayoborwa, abambika ingofero. 13 Ukwo ni ko uburebure bw'imyambarire y'Abagereki, no kwiyongera kw'imyitwarire y'abanyamahanga, binyuze mu gutukwa gukabije kwa Jason, uwo mubi mubi utubaha Imana, kandi nta mutambyi mukuru; 14 Ko abatambyi batagize ubutwari bwo gukorera ku gicaniro, ariko bagasuzugura urusengero, bakirengagiza ibitambo, bihutiye gusangira amafaranga atemewe mu myitozo ngororamubiri, nyuma y'umukino wa Discus ubahamagaye; 15 Ntabwo dushingiye ku cyubahiro cya ba sekuruza, ahubwo ukunda icyubahiro cy'Abagereki muri byose. 16 Kubera iyo mpamvu, babagwiririye ibyago, kuko babashakaga kuba abanzi babo no kwihorera, umuco wabo bakurikiza cyane, kandi uwo bifuzaga kumera muri byose. 17 Kuberako atari ikintu cyoroshye gukora nabi amategeko y'Imana, ariko igihe gikurikira kizatangaza ibyo. 18 Igihe umukino wakoreshwaga buri mwaka wo kwizera wabitswe i Tiro, umwami yari ahari, 19 Uyu Jason utagira impuhwe yohereje intumwa zidasanzwe ziva i Yeruzalemu, ari zo Antiyokiya, gutwara ibitambaro magana atatu by'ifeza mu gitambo cya Hercules, ndetse n'abayitwaye batekerezaga ko bidakwiriye gutangwa ku gitambo, kuko bitari byoroshye, ahubwo byari kuba yagenewe ibindi birego.

20 Ayo mafranga rero, kubijanye nuwayohereje, yashizwe mubitambo bya Hercules; ariko kubera abayitwaye, yakoreshwaga mu gukora ikigali. 21 Apoloniyo mwene Menesteyo yoherezwa mu Misiri kugira ngo yimikire umwami Ptolémée Filometori, Antiyokusi, yumva ko atagize ingaruka ku bibazo bye, ateganya umutekano we: ni bwo yaje i Yopa, ahava ava i Yeruzalemu. : 22 Aho yakiriwe na Yasoni n'umujyi, mu cyubahiro, azanwa n'amatara, n'induru nyinshi, nuko nyuma ajyana n'ingabo ze bajya i Fenisiya. 23 Nyuma yimyaka itatu, Jason yohereje Menelasi, murumuna wa Simoni wavuzwe haruguru, ngo ajyane umwami amafaranga, kandi amwibuke ibintu bimwe na bimwe bikenewe. 24 Ariko bamuzanira imbere y'umwami, amaze kumukuza kubera ubwiza buhebuje bw'imbaraga ze, yiyegurira ubupadiri, atanga impano zirenga Yayoni impano magana atatu z'ifeza. 25 Nuko azanwa n'inshingano z'umwami, nta kintu na kimwe yazanye gikwiye kuba umutambyi mukuru, ariko afite umujinya w'umunyagitugu w'umugome, n'uburakari bw'inyamaswa y'inkazi. 26 Hanyuma, Jason wari watesheje agaciro murumuna we, yangijwe n'undi, ahatirwa guhungira mu gihugu cy'Abamoni. 27 Menelasi rero abona igikomangoma, ariko ku bijyanye n'amafaranga yari yarasezeranije umwami, ntiyabitegeka neza, nubwo Sostratis umutware w'ikigo yabisabye: 28 Kuko kuri we yamusabye guterana kwa gasutamo. Ni yo mpamvu bombi bahamagawe imbere y'umwami. 29 Menelasi asiga murumuna we Lusimakusi mu cyimbo cye cy'ubusaserdoti; na Sostratus basize Crates, wari guverineri wa Sipuro. 30 Mu gihe ibyo bintu byari bigikora, bo muri Taruso na Mallos bigometse, kuko bahawe inshoreke y'umwami yitwa Antiyokusi. 31 Hanyuma umwami yihutira gutuza ibintu, asiga Andoronike, umuntu wari ufite ububasha, amusigira umwungirije. 32 Menelasi, akeka ko yabonye igihe cyiza, yibye ibintu bimwe na bimwe bya zahabu mu rusengero, bimwe abiha Andoronike, bimwe abigurisha i Tiro no mu migi ikikije iyo. 33 Oniyasi amaze kumenya ingwate, aramucyaha, yisubirira ahera i Dafne, aryamye muri Antiyokiya. 34 Ni cyo cyatumye Menelasi atandukanya Andoroniko, aramusenga ngo amushyire mu maboko ya Oniyasi; uwabyemeje, akaza kuri Oniya mu buriganya, amuha ukuboko kwe kw'iburyo arahira; kandi nubwo yakekwagaho na we, ariko amwumvisha ko asohoka ahera: uwo yahise amufunga atitaye ku butabera. 35 Kuberiki bidatera Abayahudi gusa, ahubwo nabandi benshi bo mu yandi mahanga, bararakaye cyane, kandi bababajwe cyane n’iyicwa ry’akarengane. 36 Umwami agarutse avuye ahantu hafi ya Cilikiya, Abayahudi bari muri uwo mujyi, ndetse na bamwe mu Bagereki banga urunuka, barinubira kuko Oniya yiciwe nta mpamvu.


37 Ni cyo cyatumye Antiyokusi ababara cyane, akagira impuhwe, ararira, kubera imyitwarire ye yoroheje kandi yoroheje yapfuye. 38 Amaze kugira umujinya mwinshi, ahita akuramo Andoroniko yijimye, yambura imyenda ye, amujyana mu mujyi wose kugera aho hantu, aho yagiriye nabi Oniya, ahitana umwicanyi wavumwe. Nguko uko Uwiteka yamuhembye igihano cye, nk'uko yari abikwiye. 39 Lysimachusi amaze gukorerwa amasakaramentu menshi muri uwo mujyi abiherewe uruhushya na Menelasi, maze imbuto zacyo zikwirakwira mu mahanga, imbaga y'abantu ikoranira hamwe irwanya Lusima, ibikoresho byinshi bya zahabu byari bimaze gutwarwa. 40 Lysimachus aho rubanda rusanzwe ruzamuka, rwuzuye umujinya, atwara abantu bagera ku bihumbi bitatu, atangira kubanza gutanga urugomo; umwe Auranus kuba umuyobozi, umuntu wagiye kure mumyaka, kandi ntabwo ari mubuswa. 41 Babonye igerageza rya Lysimachus, bamwe muri bo bafata amabuye, udukoni tumwe na tumwe, abandi bafata umukungugu wuzuye umukungugu wari uri hafi, bose hamwe bawushyira kuri Lusima, n'ababashyizeho. 42 Gutyo, benshi muri bo barabakomeretsa, abandi barabakubita hasi, bose barabahatira guhunga, ariko ku bayobozi b'itorero ubwe, we bamwicira iruhande rw'ikigega. 43 Muri ibyo bibazo rero, hari ibirego bishinja Menelasi. 44 Umwami ageze i Tiro, abantu batatu boherejwe na sena bamwinginga. 45 Ariko Menelasi, amaze guhamwa n'icyaha, yasezeranyije Putolemeyi mwene Doryimeni ko azamuha amafaranga menshi, aramutse atuje umwami. 46 Aho Putolemeyi ajyana umwami ku karubanda runaka, nko gufata ikirere, amuzana mu bundi buryo: 47 Kubera ko yirukanye Menelasi mu byo yashinjwaga, ariko we akaba ari yo nyirabayazana w'amakosa yose: kandi abo bakene, niba baravuze impamvu yabo, yego, mbere y'Abasikuti, bagombye gucirwa urubanza rw'inzirakarengane, babacira urwo gupfa. . 48 Nguko uko abakurikiranye ikibazo ku mujyi, ku bantu, no ku bikoresho byera, bidatinze bahanishwa akarengane. 49 Ni yo mpamvu na bo bo muri Tiro, batewe ubwoba no kwanga icyo gikorwa kibi, babashyingura mu cyubahiro. 50 Kandi rero kubera kwifuza kwabo bari ku butegetsi Menelasi yagumye ku butegetsi, yiyongera mu bugome, kandi aba umuhemu ukomeye ku baturage. UMUTWE WA 5 Muri icyo gihe, Antiyokusi yateguye urugendo rwe rwa kabiri muri Egiputa: 2 Hanyuma, mu mujyi wose, mu gihe kingana n'iminsi mirongo ine, haboneka abanyamafarasi biruka mu kirere, bambaye imyenda ya zahabu, bitwaje amacumu, nk'itsinda ry'abasirikare, 3 N'abasirikare bagendera ku mafarashi bambaye imyenda myinshi, bahura kandi biruka hagati yabo,

bahinda umushyitsi, ingabo nyinshi, bakuramo inkota, batera imyambi, barabagirana imitako ya zahabu, kandi bafite ibikoresho bitandukanye. 4 Ni yo mpamvu umuntu wese yasenze kugira ngo iryo yerekwa rihinduke ryiza. 5 Noneho hamaze kuvugwa ibihuha bitari byo, nkaho Antiyokusi yapfuye, Jason yatwaye byibuze abantu igihumbi, ahita atera umugi; Abari ku nkike basubizwa inyuma, maze umujyi muremure, Menelasi ahungira mu gihome: 6 Ariko Jason yishe abenegihugu be nta mbabazi, atitaye ko kubona umunsi wabo wo mu gihugu cye byari kuba ari umunsi utamushimishije cyane; ariko yibwira ko bari abanzi be, ntabwo ari abenegihugu be, uwo yatsinze. 7 Ariko ibyo byose ntiyabonye igikomangoma, ariko amaherezo yaje gukorwa n'isoni kubera ibihembo by'ubuhemu bwe, yongera guhungira mu gihugu cy'Abamoni. 8 Amaherezo rero, yagarutse atishimye, aregwa imbere ya Aretasi umwami w’abarabu, ahunga umujyi ujya mu wundi, akurikirana abantu bose, yangwa nkuwirengagije amategeko, kandi yari afite ikizira nkumwanzi weruye wa igihugu cye n'abenegihugu, yirukanwe mu Misiri. 9 Gutyo, uwari wirukanye benshi mu gihugu cabo yarimbukiye mu gihugu kidasanzwe, asezera ku Banyalededoniya, atekereza aho kugira ngo abone ubufasha kubera bene wabo: 10 Kandi uwirukanye benshi batashyinguwe, nta n'umwe wari kumuririra, cyangwa gushyingura na gato, cyangwa imva hamwe na ba se. 11 Ibyo bimaze gukorwa bigeze mu modoka y'umwami, atekereza ko Yudaya yigometse: aho yavuye muri Egiputa afite uburakari bwinshi, afata umujyi akoresheje intwaro, 12 Ategeka abantu be b'intambara kutirinda abo bahuye, no kwica abari hejuru y'amazu. 13 Gutyo, kwica abato n'abakuru, bikuraho abagabo, abagore, abana, kwica inkumi n'impinja. 14 Hashize iminsi itatu yose irimburwa ibihumbi mirongo ine na bine, aho ibihumbi mirongo ine bishwe muri iyo ntambara; kandi nta bake bagurishwa kuruta abiciwe. 15 Nyamara ntiyanyuzwe n'ibi, ahubwo yibwira ko yinjiye mu rusengero rwera cyane ku isi; Menelasi, wahemukiye amategeko, ndetse n'igihugu cye, amuyobora: 16 Afata ibikoresho byera n'amaboko yanduye, n'amaboko yanduye akuramo ibintu byeguriwe abandi bami kugira ngo yongere icyubahiro n'icyubahiro n'ahantu, arabitanga. 17 Kandi Antiyokusi yari umunyabwibone, ku buryo atatekereje ko Uwiteka yarakaye igihe gito kubera ibyaha by'abatuye mu mujyi, bityo ijisho rye ntiryarebera aho hantu. 18 Kuko iyo bataba barapfunyitse mu byaha byinshi, uyu mugabo akimara kuza, yahise akubitwa, maze asubira mu bitekerezo bye, nk'uko Heliodori yari, uwo Selewusi umwami yohereje kureba ikigega. 19 Nyamara Imana ntiyatoranije abantu ku bw'ahantu, ahubwo ni ahantu kure cyane y'abantu.


20 Kandi rero ikibanza ubwacyo, cyifatanije nabo mu byago byugarije ishyanga, nyuma bavugana mu nyungu zaturutse kuri Nyagasani: kandi nk'uko byari byaratereranywe n'uburakari bw'Ishoborabyose, na none, Umwami ukomeye; kwiyunga, byashyizweho n'icyubahiro cyose. 21 Antiyokusi rero amaze gusohora mu rusengero impano igihumbi na magana inani, yahise yihuta yerekeza muri Antiyokiya, yishimira cyane ko igihugu cye kigenda, inyanja ikanyura n'amaguru: ibyo ni byo kwiyemera mu bwenge bwe. 22 Asiga ba guverineri kugira ngo atoteze ishyanga: i Yeruzalemu, Filipo, mu gihugu cye cyo muri Firigiya, no mu kinyabupfura kirenze icyamushizeho; 23 Kandi i Garizimu, Andoronike; uretse kandi, Menelasi, wari mubi kurusha abandi bose yari afite umutwaro uremereye ku baturage, afite ibitekerezo bibi ku benegihugu b'Abayahudi. 24 Yohereje kandi uwo mutware uteye ishozi Apolloniyo hamwe n'ingabo ibihumbi bibiri na makumyabiri, amutegeka kwica abantu bose bari mu kigero cyiza, no kugurisha abagore n'abasore bato: 25 Abaje i Yeruzalemu, bakigira nk'amahoro, birinze kugeza ku munsi wera w'isabato, igihe bafataga Abayahudi kubahiriza umunsi wera, ategeka abantu be kwitwaza intwaro. 26 Nuko yica abari bagiye mu kwizihiza Isabato, yiruka mu mujyi yitwaje intwaro yica imbaga nyamwinshi. 27 Ariko Yuda Makabe hamwe n'abandi icyenda, cyangwa hafi yaho, yisubirira mu butayu, atura ku misozi akurikije inyamaswa, hamwe na bagenzi be, bagaburiraga ibyatsi ubudahwema, kugira ngo batagira uruhare mu kwanduza umwanda. UMUTWE WA 6 1 Ntibyatinze, umwami yohereza umusaza wo muri Atenayi guhatira Abayahudi kuva mu mategeko ya ba sekuruza, no kutabaho bakurikiza amategeko y'Imana: 2 Kandi kwanduza urusengero i Yerusalemu, no kurwita urusengero rwa Yupiter Olympius; kandi ko muri Garizim, ya Jupiter Murwanirira abanyamahanga, nkuko bifuzaga gutura aho hantu. 3 Kuza kw'ibi bibi kwarababaje kandi birababaje abantu: 4 Kuberako urusengero rwuzuyemo imvururu no guhishurwa nabanyamahanga, bavuganaga nindaya, kandi bagakorana nabagore bari mukuzunguruka ahera, kandi usibye no kuzana ibintu bitemewe. 5 Igicaniro na cyo cyari cyuzuyemo ibintu bibi, amategeko abuza. 6 Ntabwo byari byemewe ko umuntu yizihiza iminsi y'isabato cyangwa igisibo cya kera, cyangwa kuvuga ko ari Umuyahudi. 7 Ku munsi w'ivuka ry'umwami buri kwezi bazanwaga n'inzitizi zikomeye zo kurya ibitambo; kandi igihe igisibo cya Bakusi cyubahirizwaga, Abayahudi bahatiwe kujya mu rugendo bajya i Bakusi, bitwaje ibiti. 8 Byongeye kandi, hashyizweho itegeko mu migi ituranye y'amahanga, Ptolémée abisabye Abayahudi,

kugira ngo bubahirize imyambarire imwe, kandi basangire ibitambo byabo: 9 Kandi umuntu wese udashaka guhuza n'imico y'abanyamahanga agomba kwicwa. Noneho umuntu ashobora kuba yarabonye amarushwa yubu. 10 Kuko bazanye abagore babiri, bakebya abana babo; uwo bamaze kuzenguruka umujyi kumugaragaro, impinja zitanga amabere yabo, babajugunya hasi kuva kurukuta. 11 Abandi, bari barirukiye hamwe mu buvumo hafi, kugira ngo umunsi w'isabato rwihishwa, Filipo yavumbuwe, bose baratwikwa hamwe, kuko bagize umutimanama wo kwifasha kugira ngo wubahe umunsi wera cyane. 12 Noneho ndasaba abasoma iki gitabo, ngo ntibacike intege kubera ayo makuba, ahubwo ko bacira imanza ibyo bihano atari ukurimbuka, ahubwo ko ari uguhana igihugu cyacu. 13 Kuberako ari ikimenyetso cyibyiza bye bikomeye, mugihe abakora ibibi batababazwa igihe kirekire, ahubwo bahita bahanwa. 14 Kuko atari nko mu yandi mahanga, Uwiteka yihanganye guhana, kugeza igihe ibyaha byabo byuzuye, ni ko atugirira natwe, 15 Kugira ngo atagera ku cyaha cy'icyaha, nyuma akaduhorera. 16 Kandi rero, ntazigera adukuraho imbabazi zayo, kandi nubwo ahana ibibi, ariko ntazigera atererana ubwoko bwe. 17 Ariko reka ibyo tuvuze bitubere umuburo. Noneho ubu tuzaza gutangaza ikibazo mumagambo make. 18 Eleyazari, umwe mu banditsi bakuru, umusaza, kandi mu maso heza, yahatiwe gukingura umunwa, no kurya inyama z'ingurube. 19 Ariko we, ahitamo gupfa mu cyubahiro, aho kubaho yandujwe n'ikizira nk'icyo, acira amacandwe, maze abishaka ababazwa, 20 Nkuko byari bikwiye ko baza, biyemeje guhagurukira kurwanya ibintu nk'ibyo, bitemewe ko gukunda ubuzima biryoha. 21 Ariko abafite uwo munsi mukuru mubi, kubera ko bari basanzwe baziranye n'uwo mugabo, bakamujyana ku ruhande, bamwinginga ngo azane inyama z'ibyo yishakiye, nk'uko byari byemewe n'amategeko gukoresha, kandi akora nkaho ari we yariye inyama zavanywe mu gitambo cyategetswe n'umwami; 22 Kugira ngo abigenze atyo, azakizwa mu rupfu, kandi kubera ubucuti bwa kera na bo babone ubutoni. 23 Ariko atangira gutekereza ku bushishozi, kandi uko yahindutse imyaka ye, n'ubwiza bwo mu myaka ye ya kera, n'icyubahiro cy'umutwe we w'imvi, aho yaturutse, n'uburere bwe buhebuje kuva ku mwana, cyangwa se amategeko yera yashyizweho kandi yatanzwe n'Imana: ni cyo cyatumye asubiza uko bikwiye, ashaka ko bahita bamwohereza mu mva. 24 Kuberako atari imyaka yacu, yavuze ko muburyo ubwo aribwo bwose bwo gutandukana, aho urubyiruko rwinshi rwatekereza ko Eleyazari, ufite imyaka mirongo ine nimyaka icumi, ubu yagiye mumadini adasanzwe;


25 Kandi rero babinyujije mu buryarya bwanjye, kandi bifuza kubaho igihe gito n'akanya gato, bakwiye kuyobywa, maze nkabona ikizinga ku busaza bwanjye, nkabigira ikizira. 26 Nubwo muri iki gihe ngomba gukurwa mu gihano cy'abantu, ariko sinakwirokoka ukuboko kw'Ishoborabyose, yaba muzima, cyangwa uwapfuye. 27 Noneho rero, ubu, mpindura ubugabo ubu buzima, nzokwiyereka umuntu nku myaka yanjye isaba, 28 Kandi usige urugero rwiza kubakiri bato gupfa kubushake n'ubutwari kubwamategeko yubahwa kandi yera. Amaze kuvuga aya magambo, ahita ajya kubabazwa: 29 Abamuhinduye guhindura ibyiza bazamwambika ubusa mbere gato banga urwango, kuko disikuru zavuzwe haruguru zakomeje nkuko babitekerezaga, bivuye mubitekerezo. 30 Ariko igihe yari yiteguye gupfa akubitwa, araboroga, avuga ati: “Uwiteka agaragariza ubumenyi bwera, ko mu gihe nari nararokowe mu rupfu, ubu nihanganira ububabare bukabije mu mubiri nkubitwa. : ariko mubugingo nishimiye kubabazwa nibi bintu, kuko ndamutinya. 31 Nguko uko uyu mugabo yarapfuye, asize urupfu rwe kubera urugero rw'ubutwari buhebuje, n'urwibutso rw'imico myiza, atari abasore gusa, ahubwo n'igihugu cye cyose. UMUTWE WA 7 1 Baje kandi, bavukana barindwi hamwe na nyina, maze umwami ahatirwa n'amategeko kuryoha inyama z'ingurube, bababazwa n'ibiboko n'ibiboko. 2 Ariko umwe muri bo wavuze bwa mbere avuga ati: "Ni iki watubaza cyangwa utwiga?" twiteguye gupfa, aho kurenga ku mategeko ya ba sogokuruza. 3 Umwami ararakara, ategeka ko inkono na za kode bishyuha: 4 Akimara gushyuha, ategeka guca ururimi rw'uwabivuze mbere, no guca ibice byose by'umubiri we, barumuna be na nyina bareba. 5 Amaze gucumbagira mu bayoboke be bose, amutegeka kuba akiri muzima kugira ngo azanwe mu muriro, no gutekwa mu isafuriya, kandi nk'uko imyuka y'isafuriya yari ahantu heza hatatanye, bahugura umwe. undi hamwe na nyina gupfa umugabo, avuga gutya, 6 Uwiteka Imana iratureba, kandi mu by'ukuri iduhumuriza, nk'uko Mose mu ndirimbo ye yabibabwiye mu maso, avuga ati: 'Kandi azahumurizwa n'abakozi be. 7 Uwa mbere rero apfuye nyuma y'uyu mubare, bazana uwa kabiri kugira ngo bamugire urw'agashinyaguro: bamaze gukuramo uruhu rw'umutwe we n'umusatsi, baramubaza bati: “Uzarya, mbere yuko uhanwa hose? ingingo zose z'umubiri wawe? 8 Ariko asubiza mu rurimi rwe, aravuga ati: Oya. Ni yo mpamvu yakiriye kandi iyindi mibabaro itaha nk'uko abambere babigenje. 9 Amaze guhinda umushyitsi, aravuga ati: Urashaka nk'uburakari budukura muri ubu buzima, ariko Umwami

w'isi azaduhagurukira, abapfiriye amategeko ye, kugeza mu bugingo bw'iteka. 10 Nyuma ye, uwa gatatu akora urw'agashinyaguro: igihe yabisabwaga, asohora ururimi, kandi ako kanya, arambura amaboko. 11 Avuga ashize amanga ati: “Abo nari mfite mu ijuru; kandi kubera amategeko ye ndabasuzugura; kandi kuri we ndizera ko tuzongera kubakira. 12 Kubera ko umwami n'abari kumwe na we batangajwe n'ubutwari bw'uwo musore, kuko nta kintu na kimwe yabonaga ububabare. 13 Noneho, uyu mugabo na we apfuye, barababaza kandi bica umuntu wa kane mu buryo nk'ubwo. 14 Igihe rero yari yiteguye gupfa, yavuze atya: Ni byiza, kwicwa n'abantu, gushaka ibyiringiro biva ku Mana ngo bizuka na we: naho wowe, ntuzongera kuzuka mu buzima. 15 Nyuma bazana uwa gatanu, baramuhambira. 16 Hanyuma yitegereza umwami, aramubwira ati 'Ufite imbaraga ku bantu, uri ruswa, ukora ibyo ushaka. nyamara ntutekereze ko ishyanga ryacu ryataye Imana; 17 Ariko gumaho gato, urebe imbaraga zayo zikomeye, uko azakubabaza n'urubyaro rwawe. 18 Nyuma ye na bo bazana uwa gatandatu, biteguye gupfa baravuga bati: "Ntimukabeshye nta mpamvu, kuko ibyo twababajwe natwe ubwacu, kuko twacumuye ku Mana yacu, ni yo mpamvu dukorerwa ibintu bitangaje. 19 Ariko ntutekereze ko ufata ukuboko ngo uharanire Imana, kugira ngo uhunge udahanwa. 20 Ariko nyina yari igitangaza kuruta byose, kandi akwiriye kwibukwa mu cyubahiro, kuko abonye abahungu be barindwi bishwe mu gihe cy'umunsi umwe, yabyambariye ubutwari bwinshi, kubera ibyiringiro yari afite muri Nyagasani. 21 Yego, yahamagariye buri wese muri bo mu rurimi rwe, yuzuyemo ubutwari; akangura ibitekerezo bye by'umugore n'inda y'umugabo, arababwira ati: 22 Sinshobora kuvuga uko winjiye mu nda yanjye, kuko ntaguhaye umwuka, cyangwa ubuzima, kandi si njye naremye ingingo ya buri wese muri mwe; 23 Ariko ntagushidikanya ko Umuremyi w'isi, waremye igisekuru cy'umuntu, akamenya intangiriro y'ibintu byose, na we ku bw'imbabazi ze azaguha umwuka n'ubuzima, kuko ubu utitaye ku mategeko yawe bwite. ' kubera. 24 Noneho Antiyokusi, yibwira ko asuzuguritse, kandi akeka ko ari imvugo isebanya, mu gihe umuhererezi yari akiri muzima, ntabwo yamushishikarije amagambo gusa, ahubwo yanamwijeje indahiro, ko azamugira umukire n'ibyishimo muntu, niba yarahindukira akava mu mategeko ya ba se; kandi ko nawe azamujyana kumugenzi we, akamwizera mubibazo. 25 Ariko uwo musore atigeze amwumva, umwami ahamagara nyina, amwinginga ngo azagira inama uwo musore kurokora ubuzima bwe. 26 Amaze kumushishikariza amagambo menshi, amusezeranya ko azagira inama umuhungu we. 27 Ariko arunama amwitegereza, aseka umunyagitugu w'umugome ngo asuzugure, avuga mu rurimi rwe mu


buryo nk'ubwo; Mwana wanjye, ngirira impuhwe nakubyaye amezi icyenda mu nda yanjye, nkaguha imyaka itatu, nkakugaburira, nkakuzana kugeza magingo aya, kandi wihanganira ibibazo by'uburezi. 28 Ndagusabye mwana wanjye, reba ijuru n'isi n'ibiyirimo byose, maze utekereze ko Imana yabiremye mu bitari byo; kandi abantu baremwe kimwe. 29 Ntutinye uyu utoteza, ahubwo, ukwiriye abavandimwe bawe, fata urupfu rwawe kugira ngo nongere kukwakira imbabazi n'abavandimwe bawe. 30 Mu gihe yari akivuga aya magambo, umusore ati: "Utegereje nde?" Sinzubahiriza itegeko ry'umwami, ariko nzakurikiza amategeko yahawe na ba sogokuruza na Mose. 31 Namwe, wabaye umwanditsi w'amakosa yose yakorewe Abaheburayo, ntuzahunge amaboko y'Imana. 32 Kuberako tubabazwa kubera ibyaha byacu. 33 Kandi nubwo Umwami muzima aturakarira akanya gato kubwo guhana no gukosorwa, ariko azongera kubana nabakozi be. 34 Ariko wowe, muntu utubaha Imana, ndetse n'abandi babi bose, ntuzamurwe nta mpamvu, cyangwa ngo wishyire hejuru ibyiringiro bidashidikanywaho, uzamura ukuboko kwawe ku bagaragu b'Imana: 35 Kuko utaracika urubanza rw'Imana Ishoborabyose, ibona byose. 36 Kuko abavandimwe bacu, ubu bababajwe cyane, bapfuye mu isezerano ry'Imana ry'ubuzima bw'iteka, ariko wowe, ku bw'urubanza rw'Imana, uzahabwa igihano kiboneye kubera ubwibone bwawe. 37 Ariko njye, nk'abavandimwe banjye, natanze umubiri wanjye n'ubuzima bwanjye ku bw'amategeko ya ba sogokuruza, nsaba Imana ko yagirira imbabazi ishyanga ryacu vuba; kandi ko ushobora kubabazwa n'ibyago n'ibyorezo, ko ari we wenyine Imana; 38 Kandi muri njye n'abavandimwe banjye uburakari bw'Ishoborabyose, buzanwa mu gihugu cyacu mu buryo buboneye. 39 Kurenza umwami 'arakaye, amuha nabi kurusha abandi bose, maze abifata nabi cyane ko bamushinyagurira. 40 Uyu muntu rero apfa adahumanye, yiringira Uwiteka rwose. 41 Ubwa nyuma, abahungu nyina amaze gupfa. 42 Reka ibi bihagije noneho kuvuga kubyerekeye iminsi mikuru yo gusenga ibigirwamana, hamwe niyicarubozo rikabije. UMUTWE WA 8 1 Hanyuma Yuda Makabe, n'abari kumwe na we, binjira mu migi bonyine, bahamagara bene wabo, babajyana bose ku bakomeje idini ry'Abayahudi, bakoranya abantu bagera ku bihumbi bitandatu. 2 Bambaza Uhoraho, ngo arebe abantu bakandagijwe na bose; kandi ugirire impuhwe urusengero rwandujwe n'abantu batubaha Imana; 3 Kandi ko yagirira impuhwe umujyi, akababara cyane, kandi yiteguye gukorwa ndetse n'ubutaka; wumve amaraso yamutakambiye,

4 Kandi wibuke ubwicanyi bubi bw'impinja zitagira icyo zangiza, no gutuka izina rye; kandi ko azagaragaza urwango yanga ababi. 5 Makabe amaze kugirana na we ibimwerekeye, ntiyashobora kwihanganira abanyamahanga, kuko uburakari bw'Uwiteka bwahindutse imbabazi. 6 Ni cyo cyatumye atabimenya, atwika imigi n'imijyi, yigarurira mu biganza bye ahantu hacururizwaga cyane, aratsinda, ahunga abanzi be bake. 7 Ariko mu buryo bwihariye yakoresheje iryo joro kugira ngo agerageze kwihererana, ku buryo imbuto z'ubutagatifu bwe bwakwirakwiriye hose. 8 Filipo abonye ko uyu mugabo yiyongera buhoro buhoro, kandi ko ibintu bigenda bitera imbere hamwe na we, yandikira Ptolémée, guverineri wa Celosiriya na Fenisiya, kugira ngo arusheho gufasha mu bibazo by'umwami. 9 Ako kanya ahitamo Nikanori mwene Patroclus, umwe mu ncuti ze zidasanzwe, amwoherereza hamwe n'ibihumbi bitarenze ibihumbi makumyabiri by'amahanga yose yari munsi ye, kugira ngo arandure ibisekuruza byose by'Abayahudi; kandi na we yifatanije na Gorgiya umutware, ufite ibibazo byintambara. 10 Nikanori rero yiyemeza gushaka amafaranga menshi y'Abayahudi bari bajyanywe bunyago, nk'uko byari bikwiye gusoresha imisoro y'impano ibihumbi bibiri, umwami yagombaga guha Abanyaroma. 11 Ni yo mpamvu yahise yohereza mu mijyi iri ku nkombe z'inyanja, atangaza ko hagurishijwe Abayahudi bari bajyanywe bunyago, kandi abasezeranya ko bagomba kugira imibiri ine n'imibiri icumi ku bw'impano imwe, atiteze kumwihorera ku Mana ishobora byose. 12 Yuda abwira Yuda ukuza kwa Nikanori, maze abwira abari kumwe ko ingabo ziri hafi, 13 Abatinyaga, bakizera ubutabera bw'Imana, barahunga, baritanga. 14 Abandi bagurishije ibyo basize byose, basaba Uwiteka kubarokora, bagurishwa na Nikanori mubi mbere yuko bahura: 15 Niba kandi atari ku bwabo, ariko ku bw'amasezerano yagiranye na ba sekuruza, no ku izina rye ryera kandi ry'icyubahiro, bitwaga. 16 Makabe rero ahamagaza abantu be bagera ku bihumbi bitandatu, abashishikariza kudaterwa ubwoba n'umwanzi, cyangwa ngo batinye imbaga nyamwinshi y'abanyamahanga, baza kubarwanya nabi; ariko kurwana n'ubugabo, 17 Kandi bashire imbere yabo ibikomere bari baragiriye nabi ahera, no gufata nabi umugi, aho babashinyagurira, ndetse bakanambura ubutegetsi bwa ba sekuruza: 18 Kuberako yavuze ko bizeye intwaro zabo n'ubutwari bwabo; ariko ibyiringiro byacu biri kuri Ushoborabyose ushobora guterera hasi abaje kuturwanya, ndetse nisi yose. 19 Byongeye kandi, yababwiye icyabafasha abakurambere babo kubona, n'uburyo batanzwe, igihe bayobowe na Senakeribu ibihumbi magana ane n'ibihumbi bitanu barimbuka.


20 Ababwira iby'urugamba barwanye i Babiloni hamwe n'Abagalatiya, uko baje ariko ibihumbi umunani muri bose mu bucuruzi, hamwe n'Abanyamakedoniya ibihumbi bine, kandi ko Abanyamakedoniya barumiwe, ibihumbi umunani barimbura ibihumbi ijana na makumyabiri; kubera ubufasha bari bafite bava mwijuru, nuko bakira iminyago ikomeye. 21 Nguko uko yari amaze kubatinyuka akoresheje ayo magambo, kandi yiteguye gupfira amategeko n'igihugu, agabanya ingabo ze mo ibice bine; 22 Yifatanije na barumuna be bwite, abayobozi b'itsinda ryose, kugira ngo bamenye Simoni, Yozefu na Yonatani, buri wese aha abantu magana atanu. 23 Ashiraho kandi Eleyazari gusoma igitabo cyera: amaze kubaha iri jambo ryo kureba, ubufasha bw'Imana; ubwe ayoboye itsinda rya mbere, 24 Babifashijwemo na Ushoborabyose bishe abanzi babo ibihumbi icyenda, barakomeretsa kandi bamugara igice kinini cy'ingabo za Nikanori, nuko bose barahunga; 25 Batwara amafaranga yabo yaje kubagura, arabakurikirana kure, ariko babuze umwanya baragaruka: 26 Kuko hari umunsi wabanjirije umunsi w'isabato, bityo ntibazongera kubakurikirana. 27 Bamaze gukoranya ibirwanisho vyiwe, bakonona abanzi babo, bahugiye ku isabato, bashimira cyane kandi bashimira Uwiteka wabarinze uwo munsi, wari intangiriro y'imbabazi zibagirira. 28 Nyuma y'isabato, bamaze guha igice cy'iminyago abamugaye, abapfakazi, n'imfubyi, ibisigara babigabana hagati yabo n'abakozi babo. 29 Ibyo bimaze gukorwa, basenga basenga, basaba Umwami w'impuhwe kwiyunga n'abakozi be ubuziraherezo. 30 Byongeye kandi, abari kumwe na Timoteyo na Bakidide, babarwanyaga, bishe abantu barenga ibihumbi makumyabiri, kandi biroroshye cyane kubona ibirindiro bikomeye kandi bikomeye, bagabana iminyago myinshi cyane, maze bahindura abamugaye, impfubyi, abapfakazi, yego, n'abasaza nabo, bangana muminyago hamwe nabo. 31 Bamaze gukoranya intwaro zabo, babishyira mu bwitonzi ahantu heza, ibisigisigi by'iminyago bazanye i Yeruzalemu. 32 Bishe kandi Philarches, uwo muntu mubi, wari kumwe na Timoteyo, kandi yarakaje Abayahudi inzira nyinshi. 33 Byongeye kandi, mu gihe bakomezaga ibirori kugira ngo batsinde mu gihugu cyabo, batwitse Callistène, wari watwitse amarembo yera, bari bahungiye mu nzu nto; nuko abona ibihembo byo guhura kubera ububi bwe. 34 Naho uwo Nikanori utagira impuhwe nyinshi, wari wazanye abacuruzi igihumbi kugura Abayahudi, 35 Yabifashijwemo n'Uwiteka yamanuwe na bo, abo atabaruye bike; yiyambura imyenda ye ihebuje, asezerera abo bari kumwe, yaje ameze nk'umugaragu watorotse unyuze hagati mu gihugu cya Antiyokiya afite agasuzuguro gakomeye cyane, kubera ko ingabo ye yarimbuwe. 36 Nguko uko, wamutwaye kugira ngo agirire neza Abanyaroma umusoro akoresheje imbohe i Yeruzalemu,

yabwiye mu mahanga ko Abayahudi bafite Imana yo kubarwanirira, bityo bakaba badashobora kubabaza, kuko bakurikije amategeko avuga ko arabaha. UMUTWE WA 9 Muri icyo gihe, Antiyokusi yaje gutukwa mu gihugu cy'Ubuperesi 2 Kuko yari yinjiye mu mujyi witwa Persepoli, akajya gusahura urusengero no gufata umujyi; aho rubanda rwiruka kwirwanaho n'intwaro zabo zirabahunga; nuko bibaho, Antiyokusi yirukanwa mu baturage agaruka afite isoni. 3 Ageze muri Ecbatane, bamuzanira ibyabaye kuri Nikanori na Timoteyo. 4 Noneho kubyimba n'uburakari. yatekereje kwihorera ku Bayahudi amahano yakorewe n'abamuhunze. Ni cyo cyatumye ategeka ko umukogote we atwara ubudahwema, no kohereza urugendo, urubanza rw'Imana noneho rumukurikira. Kuko yari yavuze yishimye muri ubwo buryo, Ko azaza i Yerusalemu akayigira ahantu hashyingurwa Abayahudi. 5 Ariko Umwami Ushoborabyose, Imana ya Isreal, yamukubise icyorezo kidakira kandi kitagaragara: cyangwa akimara kuvuga aya magambo, ububabare bw'inda bwaramugwiririye, bubabaza ububabare bw'imbere; 6 Kandi ibyo birakwiriye cyane, kuko yari yarababaje amara y'abandi n'imibabaro myinshi kandi idasanzwe. 7 Icyakora, nta kintu na kimwe yahagaritse kwirata kwe, ariko yuzuye ubwibone, ahumeka umuriro mu burakari yari afitiye Abayahudi, anategeka kwihutisha urugendo, ariko byaje kugwa mu igare rye, bitwaje bikabije. ; ku buryo kugira ububabare bukabije, ingingo zose z'umubiri we zarababajwe cyane. 8 Nuko rero uwatekereje gato ko ashobora gutegeka imiraba yinyanja, (yishimye cyane birenze uko umuntu ameze) maze apima imisozi miremire iringaniye, noneho ajugunywa hasi, ajyanwa mu ifarashi. , kwerekana imbaraga zose zigaragara z'Imana. 9 Kugira ngo inyo ziva mu mubiri w'uyu muntu mubi, kandi igihe yabaga afite umubabaro n'ububabare, umubiri we uragwa, kandi umwanda w'impumuro ye wari urusaku ku ngabo ze zose. 10 Umugabo, watekereje mbere gato yuko ashobora kugera ku nyenyeri zo mwijuru, ntamuntu numwe wihanganira kwihanganira umunuko we utihanganirwa. 11 Hano rero, kubera ko yari afite ibyago, yatangiye kureka ubwibone bwe bwinshi, no kwimenyekanisha ubwe ku bw'icyorezo cy'Imana, ububabare bwe bwiyongera buri kanya. 12 Kandi igihe we ubwe atabashaga kwihanganira umunuko we, yavuze aya magambo ati: "Birahuye ko umuntu agandukira Imana, kandi ko umuntu upfa atagomba kwiyumvamo ubwibone niba ari Imana." 13 Uyu muntu mubi yarahiriye kandi Uwiteka, we utakigirira imbabazi, avuga atya: 14 Ko umujyi wera (aho yajyaga yihutira kuwushyira hamwe n'ubutaka, no kuwugira aho uhamba,) azashyira umudendezo:


15 Nko gukora ku Bayahudi, we yari yarabonye ko adakwiriye gushyingurwa, ahubwo ko yirukanwa hamwe n'abana babo kugira ngo barye inyoni n'inyamaswa zo mu gasozi, yabagize bose bangana n'abaturage ba Atene: 16 Kandi urusengero rwera, mbere yuko yangirika, yarimbishaga impano nziza, kandi agarura ibikoresho byose byera hamwe n'ibindi byinshi, kandi mu nyungu ze bwite asuzugura ibirego by'ibitambo: 17 Yego, kandi ko na we yari kuba Umuyahudi ubwe, akazenguruka isi yose yari ituwe, atangaza imbaraga z'Imana. 18 Ariko kuri ibyo byose, ububabare bwe ntibwahwema, kuko urubanza rwe ruciriritse rwaciwe n'Imana, bityo yihebye kubera ubuzima bwe, yandikira Abayahudi ibaruwa yanditse, irimo uburyo bwo kwinginga, nyuma y'ubu buryo: 19 Antiyokusi, umwami na guverineri, ku Bayahudi beza abenegihugu be bifuza umunezero, ubuzima, n'amajyambere menshi: 20 Niba wewe n'abana banyu bamerewe neza, kandi ibibazo byanyu bikanyurwa, ndashimira Imana cyane, mfite ibyiringiro byanjye mwijuru. 21 Nayo jewe, nari umunyantegenke, bitabaye ibyo nari kwibuka neza icyubahiro cyawe n'ibyiza byawe bizagaruka bivuye mu Buperesi, kandi nkajyanwa n'indwara ikomeye, natekereje ko ari ngombwa kwita ku mutekano rusange wa bose: 22 Kutizera ubuzima bwanjye, ariko mfite ibyiringiro byinshi byo guhunga iyi ndwara. 23 Ariko urebye ko na data, icyo gihe yayoboye ingabo mu bihugu byo hejuru. yashyizeho umusimbura, 24 Kugira ngo ibyo bishoboke, niba hari ikintu cyaguye kinyuranye n'ibiteganijwe, cyangwa niba hari inkuru yazanwe iteye agahinda, bo mu gihugu, bazi uwo leta yasigaranye, ntibashobora guhangayikishwa: 25 Na none, urebye uburyo ibikomangoma bihana imbibi n’abaturanyi ku bwami bwanjye bategereza amahirwe, kandi bagategereza uko bizagenda. Nashyizeho umuhungu wanjye Antiyokiya umwami, uwo nakundaga gukora kandi nkabashimira benshi muri mwe, igihe nazamuka mu ntara nkuru; uwo nandikiye nkurikira: 26 Ni cyo gitumye ngusengera kandi nkagusaba kwibuka ibyiza nakugiriye muri rusange, kandi bidasanzwe, kandi ko umuntu wese azakomeza kuba umwizerwa kuri njye n'umuhungu wanjye. 27 Kuko nzi neza ko asobanukiwe n'ubwenge bwanjye bizatanga neza kandi abigiranye ubuntu ku byifuzo byawe. 28 Nguko uko umwicanyi n'umututsi bababajwe cyane, nk'uko yatakambiye abandi bagabo, nuko apfa apfa nabi mu gihugu kidasanzwe mu misozi. 29 Filipo warezwe na we, ajyana umurambo we, na we utinya ko mwene Antiyokusi yagiye muri Egiputa kwa Putolemeyi Filometori.

UMUTWE WA 10 1 Makabe na bagenzi be, Uhoraho abayobora, basana urusengero n'umujyi: 2 Ariko ibicaniro abanyamahanga bari barubatse mumuhanda ufunguye, hamwe na shapeli, barabisenya. 3 Bamaze kweza urusengero bakora ikindi gicaniro, bakuramo amabuye bakuramo umuriro, batura igitambo nyuma y'imyaka ibiri, batura imibavu, amatara, n'umugati. 4 Ibyo birangiye, barikubita hasi, basenga Uwiteka ngo batazongera kuza muri ibyo bibazo. ariko nibongera kumucumuraho, kugira ngo ubwe abahanishe imbabazi, kugira ngo batazashyikirizwa amahanga atukana kandi ateye ubwoba. 5 Kuri uwo munsi uwo munsi abanyamahanga bahumanya urusengero, uwo munsi nyine barongera kwezwa, ndetse no ku munsi wa gatanu na makumyabiri na kabiri z'ukwezi kumwe, ari wo Casleu. 6 Bamara iminsi umunani banezerewe, nko mu minsi mikuru y'ihema, bibuka ko bidatinze bakoze umunsi mukuru w'ihema, igihe bazereraga mu misozi no mu rwobo nk'inyamaswa. 7 Ni yo mpamvu bambaye amashami, amashami meza, n'imikindo, kandi baririmbira zaburi uwabahaye intsinzi nziza mu kweza ikibanza cye. 8 Bashyizeho kandi amategeko n'amabwiriza rusange, Kugira ngo buri mwaka iyo minsi igumane ishyanga ryose ry'Abayahudi. 9 Kandi iherezo rya Antiyokusi, ryitwa Epifani. 10 Noneho tuzatangaza ibikorwa bya Antiyokusi Eupator, wari umuhungu w'uyu mugome, akoranya muri make ibyago by'intambara. 11 Ageze ku ikamba, ashyiraho Lusiya umwe mu bibazo byo mu bwami bwe, amugira umuyobozi mukuru wa Celosiriya na Fenisiya. 12 Kuri Putolemeyi witwaga Makroni, ahitamo kurenganura Abayahudi kubera ikibi bari bakorewe, yihatiye gukomeza kubana amahoro. 13 Aho yashinjwaga inshuti z'umwami imbere ya Ewupatori, maze ahamagara umuhemu mu magambo yose kubera ko yavuye muri Kupuro, Filometori yari yaramwiyeguriye, akerekeza muri Antiyokusi Epifani, abonye ko nta hantu hiyubashye, yacitse intege cyane. , ko yaroze kandi arapfa. 14 Ariko igihe Gorigiya yari guverineri w'ingabo, yahaye akazi abasirikare, kandi agaburira Abayahudi intambara: 15 Muri icyo gihe, Abanyadamu, bamaze gufata mu biganza byabo ibintu byinshi cyane, bituma Abayahudi bigarurira, kandi bakira abirukanwe i Yeruzalemu, bagiye kugaburira intambara. 16 Abari kumwe na Makabe baringinga, basaba Imana ko yabafasha. nuko biruka bafite urugomo ku birindiro bikomeye bya Idumeya, 17 Barabakubita cyane, batsindira ibirindiro, barinda abari barwaniye ku rukuta bose, bica abaguye mu maboko yabo, bica abantu batageze ku bihumbi makumyabiri.


18 Kandi kubera ko bamwe, batari munsi y'ibihumbi icyenda, bahungiye hamwe mu bigo bibiri bikomeye cyane, bafite ibintu byose byoroshye gukomeza kugotwa, 19 Makabe yasize Simoni na Yozefu, na Zakayo na bo, hamwe n'abari kumwe na we, bari bahagije kugira ngo babagoshe, maze asubira aho yari akeneye ubufasha bwe. 20 Noneho abari kumwe na Simoni, bayobowe n'irari, bemeza amafaranga binyuze muri bamwe mu bari mu gihome, bafata drachm ibihumbi mirongo irindwi, maze bamwe muri bo bararokoka. 21 Ariko babwiwe Makabe, ibyakozwe, ahamagaza ba guverineri b'abaturage, maze ashinja abo bantu ko bagurishije abavandimwe babo amafaranga, kandi babohora abanzi babo kubarwanya. 22 Yica rero abari basanze ari abagambanyi, ahita afata ibigo bibiri. 23 Amaze gutsinda neza n'intwaro ze mu bintu byose yafashe mu ntoki, yica muri ibyo bitero bibiri birenga ibihumbi makumyabiri. 24 Noneho Timoteyo, Abayahudi bari baratsinze mbere, amaze gukoranya ingabo nyinshi z'amahanga, n'amafarasi ava muri Aziya atari bake, yaje asa naho azajyana Abayahudi ku ntwaro. 25 Ariko yegera, abari kumwe na Makabe barahindukira basenga Imana, bamijugunyira isi ku mitwe yabo, bakenyera mu kibuno, 26 Yikubita imbere y'urutambiro, amwinginga ngo abagirire imbabazi, kandi abe umwanzi w'abanzi babo, n'umwanzi w'abanzi babo nk'uko amategeko abivuga. 27 Bamaze gusenga, bafata intwaro zabo, bakomeza bava mu mujyi, maze begereye abanzi babo, barigunga. 28 Izuba rimaze kuvuka, bahurira hamwe bombi; igice kimwe gifatanije ningeso zabo ubuhungiro bwabo na none kuri Nyagasani kugirango babasezeranye gutsinda no gutsinda: kurundi ruhande rugira umujinya wabo umuyobozi wintambara yabo. 29 Ariko urugamba rumaze gukomera, abanzi bava mu ijuru babonekera abantu batanu beza ku mafarashi, bafite amajosi ya zahabu, babiri muri bo bayobora Abayahudi, 30 Afata Makabe hagati yabo, amupfuka ku mpande zose, aramurinda, ariko arasa imyambi n'inkuba ku banzi, ku buryo batewe urujijo n'ubuhumyi, kandi buzuye ibibazo, baricwa. 31 Hicwa abanyamaguru ibihumbi makumyabiri na magana atanu, n'amafarasi magana atandatu. 32 Naho Timoteyo ubwe, yahungiye mu kigo gikomeye cyane cyitwa Gawra, aho Chereas yari guverineri. 33 Ariko abari kumwe na Makabe, bagota igihome ubutwari iminsi ine. 34 Abari imbere, bizeye imbaraga z'ahantu, baratuka cyane, kandi bavuga amagambo mabi. 35 Nyamara ku munsi wa gatanu, abasore makumyabiri bo mu muryango wa Makabe, barakaye cyane kubera gutuka Imana, bagaba igitero ku rukuta, maze n'ubutwari bukaze bica ibyo bahuye byose. 36 Abandi na bo barazamuka babakurikira, mu gihe bahugiye mu bari imbere, batwika iminara, kandi umuriro ugurumana watwitse abatuka ari bazima; abandi

bakingura amarembo, bamaze kwakira ingabo zisigaye, bafata umujyi, 37 Yica Timoteyo wari wihishe mu rwobo runaka, na Chereas murumuna we hamwe na Apolo. 38 Ibyo birangiye, basingiza Uwiteka bakoresheje zaburi no gushimira, wakoreye Isiraheli ibintu bikomeye, abaha intsinzi. UMUTWE WA 11 1 Ntibyatinze, Lisiya umurinzi w'umwami na mubyara we, na we wacungaga ibyo bibazo, ntibababazwa cyane n'ibyakozwe. 2 Amaze gukoranya abanyamafarasi bagera ku bihumbi mirongo ine na bine, araza kurwanya Abayahudi, atekereza ko umujyi uzaba indiri y'abanyamahanga, 3 Kandi kugira ngo bungukire mu rusengero, kimwe no mu yandi masengero y’amahanga, no gushyiraho abatambyi bakuru kugurisha buri mwaka: 4 Ntabwo ari ukureba na gato imbaraga z'Imana ahubwo yishyizemo ibihumbi icumi by'abanyamaguru be, n'ibihumbi by'amafarasi ye, n'inzovu ze enye. 5 Ageze i Yudaya, yegera i Betsura, wari umujyi ukomeye, ariko uri kure ya Yeruzalemu nko mu birometero bitanu, arawugota cyane. 6 Abari kumwe na Makabe bumvise ko yagose ibirindiro, bo hamwe n'abantu bose barira kandi barira, basaba Uwiteka ko azohereza umumarayika mwiza kugira ngo akize Isiraheli. 7 Hanyuma, Makabe ubwe mbere na mbere afata intwaro, ashishikariza undi ko bari guhura na we kugira ngo bafashe abavandimwe babo, nuko barasohoka bajyana n'ubwenge. 8 Igihe bari i Yeruzalemu, baboneka imbere yabo bagendera ku ifarashi bambaye imyenda yera, bazunguza intwaro za zahabu. 9 Hanyuma basingiza Imana y'impuhwe bose hamwe, maze bafata umutima, ku buryo batiteguye kurwana n'abantu gusa, ahubwo ko ari inyamaswa nyinshi z'ubugome, no gucengera mu rukuta rw'icyuma. 10 Gutyo baragenda, bitwaje ibirwanisho vyiwe, bafise umufasha uva mw'ijuru, kuko Uhoraho yabababariye 11 Bica abanzi babo nk'intare, bishe abanyamaguru ibihumbi cumi na kimwe, n'amafarasi magana atandatu, abandi bose barahunga. 12 Benshi muribo nabo bakomeretse barokotse bambaye ubusa; Lusiya na we ubwe yahunze afite isoni, nuko aratoroka. 13 Ninde, kubera ko yari umuntu usobanukiwe, yikuramo icyo yatakaje, akibwira ko Abaheburayo badashobora gutsinda, kuko Imana Ishoborabyose yabafashaga, ibatumaho, 14 Kandi abemeza ko bemera ibintu byose bifatika, anabasezeranya ko azemeza umwami ko agomba kuba inshuti yabo. 15 Hanyuma Makabe yemeye ibyo Lusiya yifuzaga byose, yitondera inyungu rusange; kandi ibyo Makabe yandikiye Lusiya ku byerekeye Abayahudi, umwami arabimwemerera.


16 Kuko hariho amabaruwa yandikiwe Abayahudi bava i Lusiya kugira ngo babigereho: Liyasi yandikiye ubwoko bw'Abayahudi yoherereza indamutso: 17 Yohana na Absolom, boherejwe nawe, bampaye icyifuzo cyo kwiyandikisha, kandi basaba ko ibikubiyemo bikorwa. 18 Ni cyo cyatumye ibintu byose byateranwaga kugira ngo babimenyeshe umwami, ndabibamenyesha, kandi yatanze ibishoboka byose. 19 Kandi nimukomeza, muzakomeza kuba abizerwa kuri leta, nyuma yaho nanjye nzagerageza kuba inzira y'ibyiza byanyu. 20 Ariko mu bintu byihariye natanze itegeko kuri ibi ndetse n'ibindi byaturutse kuri njye, kugira ngo dusabane nawe. 21 Mureke neza. Umwaka ijana n'umunani na mirongo ine, umunsi wa kane na makumyabiri ukwezi Dioscorinthius. 22 Ibaruwa y'umwami yarimo aya magambo: Umwami Antiyokusi yandikiye murumuna we Lusiya yoherereza indamutso: 23 Kubera ko data yahinduwe imana, ubushake bwacu ni uko abari mu bwami bwacu babaho bucece, kugira ngo buri wese yitabire ibye. 24 Twumva kandi ko Abayahudi batemeraga data, kuko bazanwa mu muco w'Abanyamahanga, ahubwo bakagumya kubaho mu mibereho yabo: ni yo mpamvu badusaba, kugira ngo tubababaze. kubaho nyuma y'amategeko yabo. 25 Ni yo mpamvu ibitekerezo byacu ari uko iri shyanga rizaruhuka, kandi twiyemeje kubasubiza urusengero rwabo, kugira ngo babeho bakurikije imigenzo ya ba sekuruza. 26 Uzakore neza rero kuboherereza, no kubaha amahoro, kugira ngo nibemezwa neza n'ubwenge bwacu, bahumurizwe neza, kandi bajye bishimira ibyo bakora. 27 Ibaruwa umwami yandikiye ishyanga ry'Abayahudi yari imeze gutya: Umwami Antiyokusi yoherereje inteko ishinga amategeko n'Abayahudi bose: 28 Niba mumeze neza, dufite ibyifuzo byacu; natwe dufite ubuzima bwiza. 29 Menelasi yatubwiye ko icyifuzo cyawe ari ugusubira mu rugo, kandi ugakurikira ubucuruzi bwawe bwite: 30 Ni yo mpamvu abazahaguruka bazagira imyitwarire myiza kugeza ku munsi wa mirongo itatu wa Xantiki n'umutekano. 31 Kandi Abayahudi bazakoresha ubwoko bwabo bw'inyama n'amategeko, nka mbere; kandi ntanumwe murimwe muburyo ubwo aribwo bwose azasambanywa kubintu byakozwe mubujiji. 32 Nohereje kandi Menelasi kugira ngo aguhumurize. 33 Fata neza. Mu mwaka w'ijana na mirongo ine n'umunani, n'umunsi wa cumi na gatanu w'ukwezi Xantiki. 34 Abanyaroma nabo baboherereza ibaruwa ikubiyemo aya magambo: Quintus Memmius na Tito Manlius, intumwa z'Abaroma, boherereza indamutso ubwoko bw'Abayahudi. 35 Ibyo Liyasi mubyara w'umwami yatanze byose, natwe turabyishimiye.

36 Ariko ukora ku bintu nk'uko yabonaga ko byashyikirizwa umwami, umaze kubigira inama, ohereza ako kanya, kugira ngo tubamenyeshe ko bikubereye byiza, kuko ubu tugiye muri Antiyokiya. 37 Noneho ohereza bamwe ufite umuvuduko, kugirango tumenye icyo utekereza. 38 Muraho. Uyu mwaka ijana n'umunani na mirongo ine, umunsi wa cumi na gatanu w'ukwezi Xanthicus. UMUTWE WA 12 1 Ayo masezerano amaze gukorwa, Lusiya yagiye ku mwami, kandi Abayahudi bari hafi y'ubuhinzi bwabo. 2 Ariko muri ba guverineri b'ahantu henshi, Timoteyo, na Apolloniyo mwene Genneyo, na Hiyeronimusi na Demofoni, kandi iruhande rwabo Nikanori guverineri wa Kupuro, ntibari kubemerera guceceka no kubaho mu mahoro. 3 Abagabo b'i Yopa na bo bakoze igikorwa nk'iki kitubaha Imana: basenga Abayahudi babaga muri bo ngo bajyane n'abagore babo n'abana babo mu bwato bari bateguye, nk'aho batashakaga kuvuga ko nta kibi. 4 Ninde wemeye akurikije iteka rusange ry'umujyi, ko yifuzaga kubaho mu mahoro, kandi nta cyo akeka: ariko iyo basohotse mu nyanja, bararohama batari munsi ya magana abiri muri bo. 5 Yuda yumvise ubwo bugome bwakorewe abenegihugu be, ategeka abari kumwe na bo kubategura. 6 Yahamagaye Imana Umucamanza ukiranuka, arwanya abo bishe abavandimwe be, atwika aho hantu nijoro, atwika amato, n'abahungiyeyo arabica. 7 Umujyi umaze gufungwa, asubira inyuma, asa n'uwagaruka kurandura burundu umujyi wa Yopa. 8 Ariko yumvise ko Abayamini batekereje kugirira Abayahudi babaga muri bo, 9 Ijoro na rimwe agera ku Bamnite, atwika aho yari ari no mu mazi, ku buryo urumuri rw'umuriro rwabonetse i Yeruzalemu amajana abiri na mirongo ine. 10 Noneho ubwo bavaga aho, urugendo rurerure rugana i Timoteyo, abantu batageze ku bihumbi bitanu n'amaguru n'amafarasi magana atanu y'Abarabu baramushiraho. 11 Aho ni ho habaye intambara ikomeye; ariko uruhande rwa Yuda kubifashijwemo n'Imana rwabonye intsinzi; kugira ngo Abanyenduga bo muri Arabiya batsinzwe, basabye Yuda amahoro, basezeranya ko bazamuha inka, kandi bakamushimisha ukundi. 12 Yuda atekereza rwose ko bazunguka muri byinshi, abaha amahoro: aho bahana ibiganza, nuko basubira mu mahema yabo. 13 Yagiye kandi gukora ikiraro kigana mu mujyi runaka ukomeye, uzengurutswe n'inkuta, kandi utuwe n'abantu bo mu bihugu bitandukanye; kandi izina ryayo ryari Caspis. 14 Ariko abari muri yo barizeraga imbaraga z'urukuta no gutanga ibyokurya, ku buryo bitwaye nabi ku bari kumwe na Yuda, gutukana no gutukana, no kuvuga amagambo atagomba kuvugwa. 15 Ni yo mpamvu Yuda ari kumwe na we, bahamagara Umwami ukomeye w'isi, utarinze impfizi y'intama


cyangwa moteri y'intambara waguye i Yeriko mu gihe cya Yozuwe, bagaba igitero gikaze ku nkike, 16 Afata umugi ku bushake bw'Imana, yica abantu batavugwa, ku buryo ikiyaga cyari gifite uburebure bwa metero ebyiri z'ubugari hafi yacyo hafi yacyo, cyuzuyemo amaraso. 17 Hanyuma barahava, bava muri furlongs magana arindwi na mirongo itanu, bagera i Characa ku Bayahudi bitwa Tubieni. 18 Naho Timoteyo we basanze atari ahantu, kuko mbere yo kohereza ikintu icyo ari cyo cyose, yavuye aho, asize ibirindiro bikomeye cyane mu kigo runaka. 19 Ariko Dosito na Sosipater, bari mu batware ba Makabe, barasohoka, bica abo Timoteyo yari yasize mu gihome, barenga abantu ibihumbi icumi. 20 Makabe abambika ingabo ze mu matsinda, abashyira hejuru y'imigwi, maze barwanya Timoteyo, wari ufite abantu bagera ku bihumbi ijana na makumyabiri n'amaguru, n'abagendera ku mafarasi ibihumbi bibiri na magana atanu. 21 Timoteyo amaze kumenya ko Yuda aje, yohereza abagore n'abana ndetse n'indi mitwaro mu gihome cyitwa Karnioni, kuko umujyi wari ugoye kugota, kandi ntibyoroshye kuhagera, kubera ubukana bw'ahantu hose. . 22 Ariko Yuda itsinda rye rya mbere rimaze kubona, abanzi bakubiswe n'ubwoba n'ubwoba binyuze mu kugaragara k'umuntu ubonye byose, bahunga amain, umwe yiruka muri iyi nzira, undi muri ubwo buryo, ku buryo akenshi bababazwaga. y'abantu babo, bagakomereka bakoresheje inkota zabo. 23 Yuda na we yari umunyamwete mu kubakurikirana, yica abo bagome, abo yica abantu bagera ku bihumbi mirongo itatu. 24 Byongeye kandi, Timoteyo ubwe yaguye mu maboko ya Dosito na Sosipateri, uwo yinginze abigiranye ubukorikori bwinshi kugira ngo amureke ajyane ubuzima bwe, kuko yari afite ababyeyi benshi b'Abayahudi, n'abavandimwe ba bamwe muri bo, iyo babishyize. kugeza apfuye, ntagomba gufatwa. 25 Amaze kubizeza n'amagambo menshi ko azabasubiza nta nkomyi, nk'uko amasezerano abiteganya, baramureka ajya gukiza abavandimwe babo. 26 Makabeyo aragenda yerekeza i Karnioni, no mu rusengero rwa Atargatis, ahitayo abantu ibihumbi bitanu na makumyabiri. 27 Amaze guhunga no kubatsemba, Yuda akuramo ingabo yerekeza i Efuroni, umujyi ukomeye Lisiyasi yari atuyemo, hamwe n'amahanga menshi atandukanye, abasore bakomeye bakomeza inkike, barazirwanaho bikomeye. nayo yari itangwa rya moteri na darts. 28 Ariko igihe Yuda na bagenzi be batakambiye Imana Ishoborabyose, ikoresheje imbaraga zayo imbaraga z’abanzi be, bigarurira umugi, bica ibihumbi makumyabiri na bitanu muri bo bari imbere, 29 Kuva aho, bahaguruka i Scythopolis, ireshya na metero magana atandatu i Yeruzalemu, 30 Ariko igihe Abayahudi bahatuye bari bahamya ko Abasikopolitani babagiriye neza, kandi babinginga neza mu gihe cy'amakuba yabo;

31 Barabashimira, bifuza ko bakomeza kugirana ubucuti, nuko bagera i Yeruzalemu, umunsi mukuru w'ibyumweru byegereje. 32 Nyuma y'ibirori byitwa Pentekote, barasohoka barwanya Gorigiya guverineri wa Idumeya, 33 Ninde wasohotse afite abantu ibihumbi bitatu bamaguru n'amaguru magana ane. 34 Kandi mu ntambara yabo hamwe, Abayahudi bake baricwa. 35 Muri icyo gihe, Dositheus, umwe mu bari kumwe na Bacenor, wari ku ifarashi, akaba n'umuntu ukomeye, yari akiri kuri Gorigiya, maze afata ikote rye amukwegera ku ngufu; kandi igihe yari gufata uwo mugabo wavumwe ari muzima, umunyamafarasi wa Thracia amusanze amukubita urutugu, nuko Gorgiya ahungira i Marisa. 36 Abari kumwe na Gorigiya barwanye igihe kirekire, bananiwe, Yuda ahamagara Uwiteka, kugira ngo yerekane ko ari umufasha wabo n'umuyobozi w'urugamba. 37 Amaze kuvuga atyo, atangira kuvuga mu rurimi rwe, aririmba zaburi n'ijwi rirenga, yihuta cyane ku bantu ba Gorigiya, arabahunga. 38 Yuda akoranya ingabo ze, yinjira mu mujyi wa Odollamu, umunsi wa karindwi ugeze, barisukura nk'uko byari bisanzwe, bakomeza isabato ahantu hamwe. 39 Bukeye bwaho, nk'uko byari bisanzwe bigenda, Yuda na bagenzi be baza gufata imirambo y'abiciwe, no kubashyingura bene wabo mu mva ya ba se. 40 Noneho munsi y'amakoti ya buri wese wishwe basanga ibintu byeguriwe ibigirwamana by'Abayamini, bibujijwe n'Abayahudi n'amategeko. Umuntu wese abona ko ari yo mpamvu yatumye bicwa. 41 Abantu bose rero basingiza Uhoraho, Umucamanza ukiranuka, wafunguye ibintu byari bihishe, 42 Biyemeje gusenga, bamwinginga ngo icyaha cyakozwe kitazibagirana rwose. Byongeye kandi, uwo Yuda w'icyubahiro yahamagariye abantu kwirinda ibyaha, kuko babonaga imbere yabo ibintu byabaye ku byaha by'abiciwe. 43 Amaze gukoranira hamwe mu bantu bose hamwe bagera ku bihumbi bibiri by'ifeza, yohereza i Yeruzalemu gutanga igitambo cy'ibyaha, abikora neza cyane kandi avugishije ukuri, kubera ko yatekerezaga izuka: 44 Niba atizeye ko abiciwe bagombye kuzuka, byari gusumba ubusa no gusengera abapfuye. 45 Kandi kubera ko yatahuye ko hari ubutoni bukomeye bwagenewe abapfuye bubaha Imana, cyari igitekerezo cyera kandi cyiza. Aho ni ho yiyunze n'abapfuye, kugira ngo bakizwe ibyaha. UMUTWE WA 13 1 Mu mwaka ijana na mirongo ine n'icyenda babwiwe Yuda, ko Antiyokusi Eupatori yazanaga n'imbaraga nyinshi muri Yudaya, 2 Kandi ari kumwe na Liyasi umurinzi we, akaba n'umutware w’ibikorwa bye, afite umwe muri bo ufite imbaraga z’Abagereki z’abanyamaguru, ibihumbi ijana


na icumi, n'abagendera ku mafarasi ibihumbi bitanu na magana atatu, n'inzovu amagare abiri na makumyabiri na magana atatu. inkoni. 3 Menelasi na we yifatanije na bo, maze atandukana cyane ashishikariza Antiyokusi, atari ukurinda igihugu, ahubwo kubera ko yatekerezaga ko yagizwe guverineri. 4 Ariko Umwami w'abami ahindura ibitekerezo bya Antiyokusi kugira ngo arwanye uwo mugome mubi, maze Liziya amenyesha umwami ko uyu muntu ari we nyirabayazana w'amakosa yose, ku buryo umwami yategetse kumuzana i Bereya, no kumwica, nk'uko Uwiteka abibona. buryo buri aho hantu. 5 Aho hantu hari umunara ufite uburebure bwa metero mirongo itanu, wuzuye ivu, kandi wari ufite igikoresho kizengurutse impande zose zimanikwa mu ivu. 6 Umuntu wese waciriweho iteka ry'igitambo, cyangwa akaba yarakoze ikindi cyaha gikomeye, abantu bose baramujugunye kugeza apfuye. 7 Urupfu nk'urwo rwabaye ko umuntu mubi apfa, adafite byinshi byo gushyingura mu isi; kandi ibyo birenganuye: 8 Kubera ko yari yarakoze ibyaha byinshi ku gicaniro, umuriro n'umivu byera, yakiriye urupfu rwe mu ivu. 9 Umwami aje afite ibitekerezo bibi kandi birata, kugira ngo agirire nabi Abayahudi, kuruta uko byari bimeze mu gihe cya se. 10 Ni ibihe bintu Yuda abimenye, ategeka rubanda gutakambira Uwiteka amanywa n'ijoro, kugira ngo niba ikindi gihe icyo ari cyo cyose, yari no kubafasha, kubera ko bari gukurwa mu mategeko yabo, mu gihugu cyabo, no mu rusengero rwera: 11 Kandi ko atazemerera rubanda, rwahozeho ubu ariko rugaruye ubuyanja, kugira ngo rugandukire amahanga atuka. 12 Bose hamwe bamaze gukorera hamwe, basaba Umwami w'impuhwe arira kandi yiyiriza ubusa, aryama hasi iminsi itatu, Yuda amaze kubashishikariza, ategeka ko bagomba kuba biteguye. 13 Yuda, atandukana n'abakuru, yiyemeza, mbere yuko ingabo z'umwami zinjira muri Yudaya, maze zishakira umugi, ngo zisohoke zigerageze icyo kibazo mu ntambara zifashishije Uhoraho. 14 Igihe rero yari amaze kwiyegurira Umuremyi w'isi, kandi akangurira abasirikare be kurwana urugamba, ndetse kugeza no ku rupfu, kubera ko amategeko, urusengero, umujyi, igihugu, hamwe na rubanda rusanzwe, akambika na Modin: 15 Amaze guha ijambo abamureba, Intsinzi ni iy'Imana; Yinjira mu ihema ry'umwami nijoro, yica mu nkambi y'umwami, yica abantu bagera ku bihumbi bine, n'umutware w'inzovu, hamwe n'abari bamukikije bose. 16 Amaherezo, buzura inkambi ubwoba n'umuvurungano, baragenda bagenda neza. 17 Ibyo byakozwe mu museke, kuko uburinzi bwa Nyagasani bwamufashaga. 18 Umwami amaze kuryoherwa n'ubugabo bw'Abayahudi, agenda yigarurira politiki, 19 Agenda yerekeza i Betsura, aho Abayahudi bari bakomeye cyane, ariko arahunga, birananirana, abura abantu be:

20 Kuko Yuda yari yaragejeje abari muri yo ibintu bikenewe. 21 Ariko Rodokusi wari mu ngabo z'Abayahudi, yahishuriye abanzi amabanga; ni yo mpamvu yashakishijwe, bamaze kumubona, bamushyira muri gereza. 22 Umwami abonana na bo i Betsum ku nshuro ya kabiri, atanga ikiganza cye, afata ibyabo, aragenda, arwana na Yuda, aratsindwa; 23 Yumvise ko Filipo wari usigaye mu bibazo byabereye muri Antiyokiya, yunamye cyane, arumirwa, atakambira Abayahudi, arayoboka, kandi arahira ko ibintu byose bingana, abemeranya na bo, atamba ibitambo, yubaha urusengero, kandi agira neza. ahantu, 24 Yemera neza Makabe, amugira guverineri mukuru kuva i Putolemeyi kugeza mu Banyagereni; 25 Yageze i Putolemeyi: abantu baho bababajwe n'amasezerano; kuko bahuhije, kuko basezeranye amasezerano yabo: 26 Liziya yazamutse ku cyicaro cy'urubanza, avuga ko bishoboka cyane kugira ngo yiregure ku mpamvu, yemeza, atuza, bituma agira ingaruka nziza, asubira muri Antiyokiya. Nguko uko byagenze bikora ku mwami kuza no kugenda. UMUTWE WA 14 1 Nyuma yimyaka itatu, Yuda amenyeshwa ko Demetiriyo mwene Selewukusi, yinjiye mu kiraro cya Tripoli afite imbaraga n’ingabo zirwanira mu mazi, 2 Yari yarigaruriye igihugu, akica Antiyokusi, na Liziya wamurindaga. 3 Noneho Alcimusi, wahoze ari umutambyi mukuru, kandi yanduye ku bushake mu gihe cyo kwivanga kw'Abanyamahanga, abonye ko atashoboraga kwikiza, cyangwa ngo agere ku gicaniro cyera, 4 Yageze ku mwami Demetiriyo mu mwaka w'ijana n'umwe na mirongo itanu, amushyikiriza ikamba rya zahabu, n'imikindo, ndetse n'amashami yakoreshwaga mu rusengero, nuko uwo munsi araceceka. 5 Icyakora, abonye umwanya wo kurushaho kwishakira ubupfapfa bwe, no guhamagarwa na Demetiriyo, abaza uko Abayahudi bahagaze bigira ingaruka, n'icyo bagambiriye, arabasubiza ati: 6 Abo mu Bayahudi yise Abanyasideya, umutware wabo ni Yuda Makabe, bagaburira intambara kandi bakigomeka, kandi ntibazemera ko abasigaye babana mu mahoro. 7 Ni cyo cyatumye namburwa icyubahiro cya basogokuruza, ndavuga ubupadiri bukuru, ubu naje hano: 8 Icya mbere, mubyukuri ubwitonzi butarondoreka mfite ibintu byumwami; icya kabiri, nubwo kubwibyo ndashaka kugirira neza abo mu gihugu cyanjye bwite: kuko igihugu cyacu cyose kitari mu mibabaro mito binyuze mubucuruzi butabigenewe byavuzwe haruguru. 9 Kubera iyo mpamvu, mwami, abonye ibyo byose uzi neza, witondere igihugu n'igihugu cyacu gikandamijwe impande zose, ukurikije imbabazi uhita ugaragariza bose. 10 Igihe cyose Yuda akiriho, ntibishoboka ko leta igomba guceceka.


11 Ntibyatinze kuvugwa kuri we, ariko abandi bo mu ncuti z'umwami, kubera ko bagiriye nabi Yuda, bagirira nabi cyane Demetiriyo. 12 Ako kanya ahamagara Nikanori, wari umutware w'inzovu, amugira umutware wa Yudaya, aramwohereza, 13 Amutegeka kwica Yuda, no gutatanya abari kumwe na we, no guhindura Alikimu umutambyi mukuru w'urusengero runini. 14 Abanyamahanga bari bahunze bava muri Yudaya bava muri Yuda, baza i Nikanori n'imikumbi, batekereza ko ibyago n'amakuba by'Abayahudi ari byo bizababera byiza. 15 Abayahudi bumvise ukuza kwa Nikanori, kandi ko abanyamahanga babarwanya, bajugunya isi ku mutwe, basenga uwashinze ubwoko bwe ubuziraherezo, kandi uhora afasha umugabane we mu kwerekana ko ahari. . 16 Bitegetswe rero n'umutware w'ingabo, bahita bava aho, babegera mu mujyi wa Dessau. 17 Simoni, umuvandimwe wa Yuda, yari yarinjiye ku rugamba na Nikanori, ariko hari ukuntu yacitse intege kubera guceceka gutunguranye kw'abanzi be. 18 Nyamara Nikanori, yumvise ubugabo bw'abo bari kumwe na Yuda, n'ubutwari bagombaga kurwanira igihugu cyabo, ntiyatinyuka kuburanisha inkota. 19 Ni cyo cyatumye yohereza Posidoniyo, na Tewodote na Matatiya kugira ngo babane amahoro. 20 Bamaze gufata inama ndende, umutware w'ingabo abimenyesha rubanda, bigaragara ko bose bahuje ibitekerezo, bemera ayo masezerano, 21 Bashyiraho umunsi wo guhurira hamwe bonyine, maze umunsi ugeze, umwe muri bo ashyira intebe, 22 Luda ashyira abantu bitwaje imbunda biteguye ahantu heza, kugira ngo abanzi batabaho mu buryo butunguranye, bityo bakora inama y'amahoro. 23 Nikanori aba i Yeruzalemu, ariko ntiyagira icyo ababaza, ahubwo yohereza abantu baza kumusanga. 24 Ntiyashaka ko Yuda amubona, kuko akunda uwo muntu abikuye ku mutima 25 Yaramusenze kandi ngo ashake umugore, kandi abyare abana, nuko arongora, aratuza, agira uruhare muri ubu buzima. 26 Ariko Alcimusi, abonye urukundo ruri hagati yabo, atekereza ku masezerano yagiranye, agera i Demetiriyo, amubwira ko Nikanori atagize ingaruka nziza kuri leta; kuberako yategetse Yuda, umugambanyi mubwami bwe, kugirango asimbure umwami. 27 Umwami ararakara, maze ararakara ashinja uwo muntu mubi cyane, yandikira Nikanori, amusobanurira ko atishimiye ayo masezerano, amutegeka ko yohereza imfungwa ya Makabe mu buryo bwihuse kuri Antiyokiya. 28 Ibyo Nikanori abibonye, arumirwa cyane, maze afata icyemezo gikomeye ko agomba gukuraho ingingo zumvikanyweho, uwo mugabo nta kosa afite. 29 Ariko kubera ko nta mwami wigeze agira icyo akora, yitegereje igihe cye kugira ngo ibyo bishoboke. 30 Nubwo Makabe yari abonye ko Nikanori atangiye kumwubaha, kandi ko yamwinginze bikabije kuruta uko yari asanzwe abizi, abonye ko imyitwarire nk'iyo

itameze neza, akoranya atari bake mu bantu be, arigendera. wo muri Nikanori. 31 Ariko undi, azi ko yabujijwe na politiki ya Yuda, yinjira mu rusengero runini kandi rwera, ategeka abatambyi batambaga ibitambo bisanzwe, ngo bamutabare. 32 Bamaze kurahira ko badashobora kumenya aho uwo muntu yashakaga, 33 Arambura ukuboko kwe kw'iburyo yerekeza ku rusengero, arahira muri ubwo buryo: Niba mutazampa Yuda nkaba imbohe, nzashyira uru rusengero rw'Imana ndetse n'ubutaka, kandi nzasenya igicaniro, hanyuma wubake urusengero ruzwi cyane kuri Bakusi. 34 Amaze kuvuga ayo magambo aragenda. Abatambyi barambura amaboko berekeza mu ijuru, basaba uwahoze ari umurinzi w'igihugu cyabo, avuga muri ubwo buryo; 35 Wowe, Mwami wa byose, udakeneye ubusa, wishimiye ko urusengero rwo guturamo rwaba muri twe: 36 Noneho rero, Mwami wera wera wera, komeza iyi nzu itanduye, iherutse kwezwa, kandi uhagarike umunwa wose utabera. 37 Niko Nikorori aregwa Razis umwe, umwe mu bakuru b'i Yeruzalemu, umukunzi w'abo mu gihugu cye, akaba n'umuntu ufite inkuru nziza cyane, witwaga se w'Abayahudi. 38 Kuko mu bihe byashize, igihe bativangaga n'Abanyamahanga, yashinjwaga idini rya Kiyahudi, kandi abangamira umubiri we n'ubuzima bwe ashize amanga, kubera idini ry'Abayahudi. 39 Nikanori rero, yiteguye gutangaza urwango yambariye Abayahudi, yohereza abantu barenga magana atanu b'intambara kumutwara: 40 Kuko yatekereje kumujyana gukorera Abayahudi cyane. 41 Igihe abantu benshi bari gufata umunara, bakamena urugi rwo hanze, bagasaba ko umuriro uzanwa kugira ngo awutwike, yiteguye kujyanwa impande zose agwa ku nkota ye; 42 Guhitamo gupfa wumugabo, kuruta kuza mu maboko y ababi, guhohoterwa ukundi aho kwinginga ivuka rye ryiza: 43 Ariko abura inkoni ye yihuta, rubanda na rwo rwihuta rwinjira mu muryango, yiruka ashize amanga agera ku rukuta, yikubita hasi mu ntoki hagati muri bo. 44 Ariko bahita basubiza, umwanya urakorwa, agwa mu cyuho. 45 Nubwo yari agihumeka muri we, arakaye cyane, arahaguruka; kandi nubwo amaraso ye yamenetse nk'amazi y'amazi, kandi ibikomere bye bikaba bikabije, ariko yiruka hagati y'imbaga y'abantu; kandi uhagaze ku rutare ruhanamye, 46 Igihe amaraso ye yari amaze kugenda, yakuyemo amara, ayifata mu biganza byombi, abashyira ku mbaga y'abantu, maze ahamagarira Nyir'ubugingo n'umwuka ngo amugarure abo, arapfa.


UMUTWE WA 15 1 Ariko Nikanori, yumvise ko Yuda na bagenzi be bari ahantu hakomeye kuri Samariya, yiyemeza ko nta kaga bari kubashyiraho ku munsi w'isabato. 2 Nyamara Abayahudi bahatiwe kujyana na we baravuga bati: "Ntimurimbure ubugome n'ubugome, ahubwo mwubahe uwo munsi, we ubona byose, yubashye kwera kuruta iyindi minsi yose. 3 Noneho umunyamahane utagira ikinyabupfura yasabye, niba mu Ijuru hari Umunyambaraga, wategetse ko umunsi w'isabato ubikwa. 4 Bavuze bati: “Mu ijuru hariho Umwami muzima, n'umunyambaraga, wategetse ko umunsi wa karindwi ubikwa: 5 Undi ati: "Nanjye ndi umunyambaraga ku isi, ntegeka gufata intwaro no gukora umurimo w'umwami." Nyamara yabonye kutagira ubushake bwe bubi. 6 Nikanori rero mu bwirasi bukabije no kwiyemera yiyemeje gushyiraho urwibutso rusange rwerekana ko yatsinze Yuda n'abari kumwe na we. 7 Ariko Makabe yari yarigeze yizera adashidikanya ko Uwiteka azamufasha: 8 Ni cyo cyatumye ashishikariza ubwoko bwe kudatinya ukuza kw'abanyamahanga kubarwanya, ahubwo bakibuka ubufasha bari barahawe mu ijuru, none bakaba bategereje intsinzi n'imfashanyo, izabageraho ivuye kuri Ushoborabyose. 9 Kandi rero abahumuriza mu mategeko no mu bahanuzi, no kubibutsa intambara batsinze mbere, yarushijeho kwishima. 10 Amaze kubyutsa umutwe, abaha inshingano zabo, abereka ibinyoma by'amahanga, no kutubahiriza indahiro. 11 Nguko uko yatunze buri wese muri bo, atari cyane cyane akingira ingabo n'amacumu, nk'amagambo meza kandi meza: kandi iruhande rwabo, yababwiye inzozi zikwiriye kwizerwa, nk'aho ari ko byari bimeze koko, ibyo bikaba byarabikoze. ntukabishimye gato. 12 Kandi iryo ni ryo yerekwa rye: Ko Onias, wahoze ari umutambyi mukuru, ingeso nziza kandi mwiza, yubaha mu biganiro, yitonda, avuga neza, kandi akoresha umwana kuva mu mico myiza yose, afashe amaboko. yasengeye umubiri wose w'Abayahudi. 13 Ibi byakozwe, muri ubwo buryo, hagaragara umuntu ufite imisatsi imeze imvi, kandi afite icyubahiro cyinshi, wari ufite icyubahiro cyiza kandi cyiza. 14 Onias aramusubiza ati: "Uyu ni umukunzi w'abavandimwe, usengera abantu cyane, n'umujyi wera, kugira ngo abimenye, Yeremiya umuhanuzi w'Imana. 15 Yeremiya arambura ukuboko kwe kw'iburyo aha Yuda inkota ya zahabu, maze ayitanga atyo, 16 Fata iyi nkota yera, impano iva ku Mana, hamwe n'icyo uzakomeretsa abanzi. 17 Gutyo, bahumurizwa neza n'amagambo ya Yuda yari meza cyane, kandi bashoboye kubakangurira ubutwari, no gutera inkunga imitima y'abasore, biyemeza kudashinga ibirindiro, ahubwo bafite ubutwari bwo kubashinga, kandi kigabo kugerageza ikibazo mukibazo, kuko umujyi nubuturo bwera nurusengero byari mukaga.

18 Kubera ko bitaye ku bagore babo, no ku bana babo, abavandimwe babo, ndetse n'abantu babo, ntibigeze babibazwaho, ariko ubwoba bukomeye kandi bw'ingenzi bwari ubw'urusengero rwera. 19 Nanone kandi, abari mu mujyi ntibitayeho cyane, bahangayikishijwe n'amakimbirane yo mu mahanga. 20 Noneho, igihe abantu bose basaga n'ibigomba kuba ibigeragezo, abanzi bakaba bari hafi yabo, ingabo zitegura ibirindiro, inyamaswa zirashyirwa mu buryo bworoshye, n'abagendera ku mafarasi bashira amababa, 21 Makabe abonye ukuza kwa rubanda, hamwe n’imyiteguro itandukanye y’intwaro, n’ubukazi bw’inyamaswa, arambura amaboko yerekeza mu ijuru, ahamagara Uwiteka ukora ibitangaza, azi ko intsinzi itazanwa n'intwaro, ahubwo ko ari bisa nkaho ari byiza kuri we, abiha abakwiriye: 22 Ni cyo cyatumye mu isengesho rye avuga atyo; Uwiteka, wohereje umumarayika wawe mu gihe cya Ezekiya umwami wa Yudaya, kandi wica ingabo za Senakeribu ibihumbi magana ane n'ibihumbi bitanu: 23 Noneho rero, Mwami w'ijuru, ohereza umumarayika mwiza imbere yacu kugira ngo ubatinye kandi ubatinye; 24 Kandi imbaraga zawe z'ukuboko kwawe reka abaterwa ubwoba, baza kurwanya ubwoko bwawe bwera ngo batuke. Arangiza atyo. 25 Hanyuma Nikanori n'abari kumwe na we baza imbere bavuza impanda n'indirimbo. 26 Ariko Yuda na bagenzi be bahura n'abanzi basaba kandi basenga. 27 Kugira ngo barwane n'amaboko yabo, kandi basenga Imana n'umutima wabo, bishe abantu batageze ku bihumbi mirongo itatu na bitanu, kuko bishimiwe cyane n'Imana. 28 Intambara irangiye, bagaruka bishimye cyane, bamenya ko Nikanori yapfiriye mu cyuma cye. 29 Hanyuma basakuza cyane n'ijwi rirenga, basingiza Ushoborabyose mu rurimi rwabo. 30 Yuda, wahoze ari umwunganira mukuru w'abaturage haba mu mubiri no mu bwenge, kandi akomeza urukundo yakundaga abo mu gihugu cye ubuzima bwe bwose, ategeka gukubita umutwe wa Nikanori, n'ukuboko kwe ku rutugu, abazana i Yeruzalemu. . 31 Agezeyo, abahamagarira ubwoko bwe, ashyira abatambyi imbere y'urutambiro, atumaho abo mu munara, 32 Yabereka umutwe wa Nikanori mubi, n'ukuboko k'uwo mututsi, wari wirata hejuru y'urusengero rwera Ishoborabyose. 33 Amaze guca ururimi rwa Nikanori utubaha Imana, ategeka ko babigaburira inyoni, bakamanika ibihembo by'ubusazi bwe imbere y'urusengero. 34 Umuntu wese rero asingiza mu ijuru Umwami w'icyubahiro, agira ati: “Hahirwa uwagumije ikibanza cye umwanda. 35 Yamanitse kandi umutwe wa Nikanori ku munara, ikimenyetso kigaragara kandi kigaragara ku bufasha bwa Nyagasani. 36 Bategetse bose itegeko rimwe, nta na rimwe bareka uwo munsi ngo ushire nta muhango, ahubwo bizihiza umunsi wa cumi na gatatu w'ukwezi kwa cumi na kabiri,


mu rurimi rwa Siriya rwitwa Adari, umunsi ubanziriza umunsi wa Mardoki. 37 Ni ko byagenze na Nikanori, kandi kuva icyo gihe Abaheburayo bari bafite umujyi mu bubasha bwabo. Kandi hano nzarangiza. 38 Niba kandi narakoze neza, kandi nk'uko bikwiye, ni cyo nifuzaga: ariko niba mu buryo bworoshye kandi bubi, ni cyo nashoboraga kugeraho. 39 Kuberako kunywa inzoga cyangwa amazi byonyine ari bibi; kandi nkuko vino ivanze namazi irashimishije, kandi ikanezeza uburyohe: niyo mpamvu imvugo yatunganijwe neza ishimisha amatwi yabasoma inkuru. Kandi hano hazaba iherezo.


Turn static files into dynamic content formats.

Create a flipbook
Kinyarwanda - 2nd Maccabees by Filipino Tracts and Literature Society Inc. - Issuu