
1LankedadeningtaunkapisansawisewongIsraelmetu sakaMesir,ingsasikatelu,ingtanggalnembelassasi kasebut,[2450AnnoMundi]GustiAllahngandikamarang NabiMusa,pangandikane:'MunggahamarangIngsuning gunung,lanAkubakalmenehikowerongpapanwatusing isineangger-anggeringToretlanpepakon,singwis Daktulis,supayakowebisamulangakemarangwong-wong mau'
2NabiMusabanjurminggahinggunungéGustiAllah,lan kamulyanéPangérananaingGunungSinai,lanmendhung nutupigunungmaunemdinasuwéné.
3IngdinakapituGustiAllahnimbaliNabiMusasaka tengahingmega,lankamulyaningPangeranYehuwah katonkayagenisingmurubingpucakinggunung.
4LanNabiMusaanaingGunungpatangpuluhdina patangpuluhbengi,lanGustiAllahmulangakesejarah sadurungelanmengkobabaganpambagiankabehdina angger-anggeringToretlanpaseksen
5Panjenenganébanjurngandika,"Cobapikirakésaben tembungsingbakalDakkandhakakemarangkowéing gunungiki,lantuliseningbukusupayaturun-tumurun padhaweruhyènAkuoranilarwong-wongmau,sanajan wisnindakaképiala,yaikunglanggarprajanjiansing DaktetepakéingantaraneAkulankowékanggoturuntumuruningdinaikiingGunungSinai"
6Lankayamangkonobakalkelakonnalikakabehiki nemonidheweke,dhewekebakalngertimanawaAku luwihbenertinimbangdhewekeingkabehpangadilanlan ingkabehtumindake,landhewekebakalngertimanawa Akupancenwisnunggilkarodheweke
7Lankowénulisasakèhingpangandikaikising Dakkandhakakémarangkowédinaiki,amargaAkungerti pambrontakanélanwangkoté,sadurungéAkunggawa wong-wongmaumenyangtanahsingDakjanjekaké marangparaleluhuré,yaikuAbraham,IskaklanYakub, pangandikané:'TurunmubakalDakwènèhitanahsingmili susulanmadu'
8Lanbakalpadhamanganlanwareg,lanbakalpadha madhepmarangallah-allahliyane,marang(allah-allah) singorabisangluwarisakakasangsarane:lansaksiiki bakaldirungokakeminangkasaksinglawandheweke. Amargadhewekebakallalikabehprentah-Ku,kabehsing Dakprentahakemarangdheweke,landhewekebakalnuruti bangsa-bangsaliya,lannurutinajise,lannurutirasaisin, lanbakalngabektimarangallah-allahe,lanikibakaldadi pelanggaranlankasangsaranlankasangsaranlanjerat kanggodheweke
9Lanakehwongsingbakaltiwaslanbakalditawan,lan bakaltibaingtanganemungsuh,amargadhewekewis ninggalakepranatan-pranatanlanpepakon-Ku,landinadinariyayaprajanjian-Ku,landina-dinaSabat-Ku,lan papansuci-KusingwisDaksucekakekanggoAkudhewe ingtengah-tengahe,lantabernakel-Ku,lanpapansuci-Ku, singwisDaksucekakekanggoAkudheweingtengahtengahetanah,supayaAkubakalmasangasma-Kuing kono,lansupayaikumanggoningkono
10Lanwong-wongmaubakalnggawetengger-tengger pangurbananlantugu-tugubrahalalanreca-recaukir kanggoawakedhewe,lansabenwongbakalnyembahreca-
recaukirdhewe-dhewesupayakesasar,landhewekebakal ngurbanakeanak-anakemarangdhemit-dhemit,lanmarang sakehingpanggaweyanesingsalahsakaatine 11LanAkubakalngutusseksi-seksimarangwong-wong mau,supayaAkubisamenehikesaksiannglawanwongwongmau,nangingwong-wongmauorabakal ngrungokake,lanugabakalmateniparaseksi,lanwongwongmaubakalnganiayawong-wongsingnggoleki hukum,lanwong-wongmaubakalmbatalakelanngowahi kabehsupayabisanindakakepialaingngarsanemripat-Ku 12LanAkubakalndhelikakeraikusakawong-wongmau, lanAkubakalmasrahakewong-wongmaumenyang tanganebangsa-bangsaliyakanggoditawan,dadi rampasan,landadipangan,lanAkubakalnyingkirake wong-wongmausakatengah-tengahingtanah,lanbakal nyebarakewong-wongmauingantaranebangsa-bangsa liya
13Lanwong-wongmaubakallalikarokabehanggeranggeringSunlankabehpepakon-Kulankabehputusanputusan-Ku,lanbakalkesasarkayadenerembulananyar, landinaSabat,landina-dinariyaya,lantaunYobel,lan pranatan-pranatan.
14Sawiséiki,wong-wongmaubakalpadhamratobatsaka ingantaranebangsa-bangsaliyamarangAkukanthi gumolongingatinélangumolongingnyawanélan gumolongingkekuwatané,sartaAkubakalnglumpukaké wong-wongmausakaingantaranekabèhbangsa-bangsa liya,lanwong-wongmaubakalnggolèkiAku,supayaAku ditemokakédéningwong-wongmau,nalikapadha nggolèkiAkukanthigumolongingatinélangumolonging nyawané.
15LanAkubakalnduduhakemarangwong-wongmau katentremankangmelimpahruahkalawankabeneran,lan Akubakalnyingkiraketandurankajujuranmarangwongwongmau,kalawangumolongingatikulankalawan gumolongingnyawaku,lanwong-wongmaubakaldadi berkahlandudukutukan,lanwong-wongmaubakaldadi sirahlandudubuntut
16LanAkubakalmbangunpapansuci-Kuanaingtengahtengahe,lanAkubakaldedalemanaingtengah-tengahe, lanAkubakaldadiAllahelandhewekebakaldadi umatingSunkanthikayektenlankabeneran
17LanAkuorabakalnilarlanorabakalnglirwakake wong-wongmau,amargaAkuikiPangeranYehuwah, GustiAllahe”
18NabiMusabanjursujudlanndedonga,"DhuhPangeran, Allahkawula,mugisampunnilarumatlanwarisanPaduka, supadossamikesasarwonteningkalepataningmanahipun, lansampunngulungakentiyang-tiyangwaudhateng tanganingmungsuhipun,bangsa-bangsasanes,supados tiyang-tiyangwaubotennguwasanitiyang-tiyangwaulan njalaritiyang-tiyangwausaminglampahidosadhateng Paduka"
19DhuhGusti,mugisih-rahmatPadukakaluberaken dhatengumatPaduka,landamelrohingkangjujurwonten ingantawisipun,lansampunngantosrohBeliarnguwasani tiyang-tiyangwausupadosnuduhtiyang-tiyangwau wonteningngarsaPaduka,lannjebaktiyang-tiyangwau sakingsadayamargikaleresan,supadostiyang-tiyangwau sirnasakingngarsaPaduka.
20Nangingwong-wongikuumatlanwarisanPaduka,sing wisPadukaluwaringanggokekuwatanPadukasinggedhe sakatanganewongMesir:Padukamugikarsaadamel manahingkangresiklanrohsuciwonteningantawisipun tiyang-tiyangwau,lanmugisampunngantoskejebaking dosa-dosanipunwiwitsamenikangantossalami-laminipun 21PangeranYehuwahngandikamarangNabiMusa:“Aku ngertikekarepane,pikirane,lankakekanegulu,lanwongwongmauorabakalmanutngantipadhangakonidosane dhewelandosaneparaleluhure”
22Sawiséiki,wong-wongmaubakalpadhamratobat marangAkukanthitulusikhlaslankanthigumolongingati lankanthigumolongingnyawa,sartaAkubakalnyunat kulitkulupatinelankulitkulupatineturune,sartaAku bakalnitahakérohsuciingsajroningwong-wongmau,lan Akubakalnyucèkakéwong-wongmausupayaoranyingkir sakaAkuwiwitdinaikungantisalawas-lawase
23LannyawanebakalrumaketmarangAkulanmarang kabehpepakon-Ku,landhewekebakalnetepipepakon-Ku, lanAkubakaldadiRamanelandhewekebakaldadianakanakku
24Lankabehwongmaubakaldiaranianak-anakeGusti Allahsingurip,lansabenmalaekatlansabenrohbakal ngerti,ya,dhewekebakalngertiyenikianak-anakku,lan yenAkuikiRamaneingsajroningkajujuranlankabeneran, lanyenAkutresnamarangdheweke
25Lantulisenkanggoawakmudhewekabehtembungiki singDakwedharakemarangkoweinggunungiki,sing pisananlansingpungkasan,singbakalkelakoningkabeh pambagiandinaingangger-anggeringToretlaning paseksenlaningminggu-minggulanYobelnganti salawas-lawase,ngantiAkumudhunlanmanggonkaro wong-wongmauingsalawas-lawase
26LanPanjenenganéngandikamarangmalaékatkangana ingngarsané:TulisenkanggoMusawiwitsakawiwitaning titahngantipapansuci-Kudibanguningantaranéwongwongmaukanggosalawas-lawase.
27LanPangeranYehuwahbakalngatingalmarangmripate kabehwong,lankabehwongbakalngertiyenAkuiki GustiAllaheIsraellanRamanekabehanakYakub,lan RajaingGunungSionkanggosalawas-lawaseLanSion lanYerusalembakaldadisuci
28LanmalaékatkanganaingngarepékemahIsraèlnjupuk tabelpambagiantaun-wiwitwektudiciptakaké-anggeranggeringToretlanpaseksenminggu-mingguYobel, mituruttaun-taunindividu,miturutkabehcacahYobel [mituruttaun-taunindividu],wiwitdinatitah[anyar]nalika langitlanbumibakaldianyarilankabehtitahmiturut kekuwatanlangit,lanmiturutkabehtitahbumi,nganti papansuciGustibakaldigaweingYerusalemingGunung Sion,lankabehpepadhangdianyarikanggomarasakeawak lankanggotentremlankanggoberkahkanggokabehwong pilihanIsraèl,lansupayakayangonowiwitdinaikulan ngantikabehdinabumi
BAB2
1MalaékatkanganaingngarsanéngandikamarangNabi MusamiturutpangandikanéPangéran,pangandikané: Tulisensejarahlengkapbabtitah,kepriyésajroningnem dinaPangéranAllahngrampungakékabèhpakaryanélan
kabèhkangdiciptakaké,lannetepakédinaSabatingdina kapitulannyucèkakékanggokabèhjaman,lannemtokaké minangkapratandhakanggokabèhpakaryané 2AmargaingdinapisananPanjenenganenitahakelangit singanaingndhuwurlanbumilanbanyulankabehroh singngladeniingngarsane-paramalaikatingngarsane, lanparamalaikatkasucèn,lanparamalaikat[rohgenilan paramalaikat]rohangin,lanparamalaikatrohmega,lan pepeteng,lansaljulanudaneslanembunbeku,lanpara malaikatswaralangludhuglankilat,lanparamalaikatroh adhemlanpanas,lanmangsadinginlanmusimsemilan musimgugurlanmusimpanaslankabehrohmakhlukmakhluk-esinganainglangitlaningbumi,(Panjenengané nitahake)juranglanpepeteng,sore<lanwengi>,lancahya, fajarlanawan,singwisdisiapakemiturutkawruhatiné
3Lansawiseikukitandelengpakaryane,lanmemuji Panjenengane,lanmemujianaingngarsaneamargakabeh pakaryane;amargapitungpakaryangedhesingdigaweing dinakapisan.
4LaningdinakapindhoPanjenenganenitahakecakrawala ingtengah-tengahebanyu,lanbanyu-banyumaukapisah ingdinaiku-separonemunggahingndhuwurlanseparone mudhuningsangisorecakrawala(sing)anaingtengahtengaheingsadhuwurelumahingbumiLanikimungsijisijinepakaryan(GustiAllah)singdigaweingdina kapindho
5LaningdinakateluPanjenenganedhawuhsupayabanyu milisakalumahingbumimenyangsakpanggonan,lan supayalemahgaringkaton
6Lanbanyu-banyumaunindakakekayasingdidhawuhake, lanpadhasumingkirsakalumahingbumimenyangsak panggonaningnjabacakrawalaiki,landharatangaring katon
7LaningdinaikuPanjenenganenitahakekanggowongwongmaukabehsegaramiturutpapanpangumpulane dhewe-dhewe,lankabehkali,lanpangumpulanebanyuing gunung-gununglaningkabehbumi,lankabehtlaga,lan kabehembuningbumi,lanwijisingdisebar,lankabeh singthukul,lanwit-witansingwoh-wohan,lanwit-witan ingalas,lantamanEden,ingEdenlankabehtanduran miturutjinise
8PapatpakaryangedheikidigawedeningGustiAllahing dinakatelu.LaningdinakapingpapatPanjenengane nggawesrengenge,rembulanlanlintang-lintang,lan mapanakeingcakrawala,kanggomadhangikabehbumi, lankanggonguwasaniawanlanwengi,sartamisahake pepadhangsakapepeteng
9LanGustiAllahnetepakesrengengedadipratandha gedheingbumikanggodina-dinalankanggodinaSabat lankanggosasilankanggoriyayalankanggotaun-taunlan kanggodinaSabatlankanggotaun-taunYobellankanggo kabehmangsaingtaun-taun.
10Lanikumisahakepepadhangsakapepeteng[lan] kanggokamakmuran,supayakabehsingthukullantuwuh ingbumibisamakmur
11TelungjinisikidigaweingdinakapingpapatLaning dinakapinglimaPanjenenganenggawemonstersegara gedheingjerobanyu,amargaikiminangkamakhluk pisanansingdigawedeningtangane,iwaklankabehsing obahingbanyu,lankabehsingmabur,manuklankabeh jinise
12Lansrengengemlethèkingndhuwuréwong-wongmau supayapadhamakmur(lanngungkulisakèhingkangana ingbumi,sakèhingkangthukulsakabumi,lansakèhing wit-witankangwoh-wohan,lansakèhingkangurip.
13TelungjinisikiGustiAllahnitahakeingdinakaping limaLaningdinakapingenemGustiAllahnitahakekabeh kewaningbumi,lankabehkewaningon,lankabehsing mobahingbumi.
14Lansawisekabehiki,Panjenenganenitahakemanungsa, lananglanwadonnitahake,lanmaringipanguwasamarang dhewekeataskabehsinganaingbumi,laningsegara,lan ataskabehsingmabur,lanataskewanlansapi,lanatas kabehsingobahingbumi,lanataskabehiki,lanatas kabehikiPanjenenganemaringipanguwasamarang dheweke
15Lanpapatjinisikidigaweingdinakapingenem.Lan kabehanarongpuluhlorojinis
16LanPanjenenganéngrampungakésakèhingpakaryané ingdinakapingenem-kabèhsinganaingswargalaning bumi,laningsegaralaningtelengpalimengan,laning pepadhanglaningpepeteng,laningsamubarangkabèh
17LanPanjenenganémaringikitapratandhagedhé,dina Sabat,supayakitakudunyambutgawénemdina,nanging netepiSabatingdinakapitusakasakèhingpakaryan
18Lankabehmalaikatingngarsane,lankabehmalaikat kasucèn,rongkelasgedheiki-Panjenenganéwisdhawuh marangkitasupayangrayakakeSabatkaroPanjenengané ingswargalaningbumi.
19LanPanjenenganengandikamarangkita:'Lah,Aku bakalmisahakeumatsakaingantaranekabehbangsa kanggoAku,lanikibakalnetepidinaSabat,lanAkubakal nyucekakedhewekekanggoAkuminangkaumat-Ku,lan bakalmberkahidheweke;kayadeneAkuwisnyucekake dinaSabatlannyucekakekanggoAku,mangkonougaAku bakalmberkahidheweke,landhewekebakaldadiumat-Ku lanAkubakaldadiAllahe
20LanAkuwismilihturuneYakubsakaantaranekabeh singwisDakdeleng,lanwisnyathetdhewekeminangka putrapambarepKu,lanwisnyucekakedhewekekanggo Akusalawas-lawase;lanAkubakalmulangakedinaSabat marangwong-wongmau,supayapadhanetepidinaSabat sakakabehpakaryan
21LanmangkonoPanjenenganenggawepratandhaing konosingmiturutikuwong-wongmaukudungrayakake dinaSabatkarokitaingdinakapitu,kanggomanganlan ngombe,lankanggomemujiPanjenenganesingwis nitahakekabehkayadenePanjenenganewismberkahilan nyucekakekanggoawakedheweumatsingistimewa tinimbangkabehbangsa,lansupayawong-wongmaukudu ngrayakakedinaSabatbebarengankarokita
22LanPanjenenganendhawuhakeprentahemunggah minangkaambusingnyenengakesingbisaditampaing ngarsanesalawas-lawase
23AnarongpuluhlorokepalamanungsawiwitAdam ngantiYakub,lanrongpuluhlorojinispakaryan ditindakakengantidinakapitu;ikidiberkahilansuci;lan singpertamaugadiberkahilansuci;lansingikingladeni karosingsijikanggokasucènlanberkah
24Lankanggoiki(Yakublanturune)diwenehakesupaya dheweketansahdadiwongsingdiberkahilansucisaka
paseksenlanhukumsingpertama,kayadenePanjenengane wisnyucekakelanmberkahidinaSabatingdinakapitu.
25Panjenenganénitahakélangitlanbumilansabarang kangdititahakésajroningnemdina,lanGustiAllah nyucèkakédinakapitu,kanggosabarangpakaryané; mulanéPanjenenganédhawuhsupayasabenwongkang nindakaképakaryaningdinaikubakalmati,lansapakang najisakébakalmati.
26YagenekowemrentahakewongIsraelsupaya ngrayakakedinaiki,supayapadhanyucekakelanaja nindakakepagaweanapa-apaingdinaiku,lanajanganti najisake,amargadinaikiluwihsucitinimbangdina-dina liyane.
27Lansapawaésingnglanggarikumesthibakalmati,lan sapawaésingnindakaképakaryanapawaéingkana mesthibakalmatisalawas-lawase,supayawongIsraèlbisa ngrayakakédinaikiturun-tumurun,lanorabakal disingkirakésakatanahiki;amargaikudinasucilandina singdiberkahi.
28LansabenwongsingngurmatilannetepiSabatingdina ikusakakabehpegaweyane,bakalsucilandiberkahiing salawas-lawasekayakita.
29Wara-waralankandhaamarangwongIsraelanggeranggeringdinaiki,supayapadhanetepidinaSabatingdina iku,lanajangantipadhaninggalakedinaikukanthikesasar atine;(lan)orakenanindakakepakaryanapawaesingora pantesingdinaiku,kanggonindakakekasenengandhewe ingdinaiku,lanajangantinyiyapakeapa-apakanggo dipanganutawadiombeingdinaiku,lan(orakena)njupuk banyu,utawanggawamlebuutawanggawametuliwat gapuranebarangapawae,singdurungdisiapakekanggo awakedheweingdinakapingenemingomahe
30Lanorakenanggawamlebuutawametusakaomahsiji menyangomahliyaneingdinaiku;amargadinaikuluwih sucilanluwihdiberkahitinimbangdinaYobelliyaneing Yobel;ingdinaikikitangrayakakeSabatingswarga sadurungediweruhideningmanungsasupayangrayakake Sabatingbumi
31LanSangPenciptasamubarangkabehmberkahi, nangingPanjenenganeoranyucekakekabehbangsalan bangsakanggongrayakakedinaSabatingkana,kajaba mungIsrael:mungwong-wongmausingdiidinimangan lanngombelanngrayakakedinaSabatingbumi.
32LanKangNitahakesamubarangkabehmugiparing berkahingdinaikikangwisdigawekanggoberkah, kasucèn,lankamulyankangngluwihisakehingdina.
33Angger-anggerlanpaseksenikidiwenehakemarang wongIsraelminangkaangger-anggeringsalawas-lawase kanggoturun-tumurun
BAB3
1Laningenemdinaminggukapindho,miturut pangandikaningAllah,kitanggawamarangAdamkabeh kewan,lankabehsapi,lankabehmanuk,lankabehsing obahingbumi,lankabehsingobahingbanyu,miturut jinis-jinislanmiturutjinis-jinis:kewaningdinakapisan; sapiingdinakapindho;manukingdinakatelu;lankabeh singobahingbumiingdinakapingpapat;lansingobah ingbanyuingdinakapinglima.
2LanAdammenehijenengmarangkabehmaumiturut jenengedhewe-dhewe,lankayasingdiarani,iyakaya mangkonojenenge
3LansajronelimangdinaikiAdamndelengkabehiki, lananglanwadon,miturutsabenjinissinganaingbumi, nangingdhewekedhewekanlanoranemokakepenolong singcocogkanggodheweke
4LanGustiAllahngandikamarangkita:'Orabecikyen manungsaikudhewekan;ayopadhagaweknapembantu singcocogkanggodheweke'
5LanPangeranYehuwah,GustiAllahkita,ndadekake wongmauturukepati,landheweketuru,banjurnjupuksiji igasakaantaraneiga-iganekanggowongwadonmau,lan igaikiminangkaasal-usulewongwadonsakaantaraneigaigane,lanPanjenenganembangundagingminangka gantine,lanmbangunwongwadonmau.
6LanGustiAllahnggugahAdamsakaturulannalikatangi ingdinakapingenem,PanjenenganébanjurnggawaAdam menyangngarsane,lanAdamketemukarodheweke,lan ngandikamarangdheweke:'Ikisaikibalungsakabalungku landagingsakadagingku;dhewekebakalkasebutbojoku; amargadhewekedijupuksakabojone.'
7Mulane,wonglananglanwongwadonbakaldadisiji,lan mulanewonglanangbakalninggalakebapaknelanibune, lanrumaketkarobojone,lanloro-loronebakaldadidaging siji
8IngminggukapisanAdamdiciptakake,lanigaikubojone:ingminggukapindhoPanjenenganenuduhake dhewekemarangdheweke:lanamargasakaikuprentahe diwenehakesupayanjaganajis,kanggowonglanang pitungdina,lankanggowongwadonkapingpindhopitung dina
9SawiséAdamngrampungakepatangpuluhdinaingtanah panggonanédiciptakaké,Akunggawadhèwèkémenyang TamanÈdenkanggongolahlannjaga,nanginggarwané digawamlebuingdinakapingwolungpuluh,lansawisé ikudhèwèkémlebuingTamanÈden.
10Lanamargasakaiku,prentahikiditulisingtablet swargababaganwongwadonsingnglairake:'yendheweke nglairakeanaklanang,dhewekekudutetepnajispitung dinamiturutminggupisanan,lantelungpuluhteludina dhewekekudutetepnajissajronegetihenalikanyucekake, landhewekeorakenandemekbarangsuciapawae,utawa mlebuingpapansuci,ngantidhewekengrampungakedinadinaikising(diwajibake)kanggobocahlanang
11Nangingkanggobayiwadon,dhewekekudutetepnajis rongminggusuwene,kayarongminggupisanan,lan sewidakenemdinasajronegetihekanggonyucikakeawake, lankabehmaubakalsuwenewolungpuluhdina
12Lannalikadhewekewisngrampungakewolungpuluh dinaiki,kitanggawadhewekemenyangtamanEden, amargatamanikiluwihsucitinimbangkabehbumilan sabenwitsingditanduringkanaikusuci
13Mulané,anapranatankanggowongwadonsing nglairakéanaklanangutawawadoningdina-dinakuwi, yaikuorakenandemekbarangsuciutawamlebuingpapan sucisadurungédina-dinakuwiwiskliwat.
14Ikiangger-anggerlanpaseksensingdituliskanggo Israel,supayapadhanetepiingsalawas-lawase
15LaningminggupisananYubileumpisanan,[1-7AM] AdamlangarwaneanaingTamanEdensajronepitung
taunngolahlannjaga,lanKitamenehidhewekepakaryan lanKitandhawuhidhewekesupayanindakakekabehsing cocogkanggongolah
16.Landhèwèkéngolah(kebon),lanwudalanorangerti, lanoraisin,landhèwèkénglindhungikebonsakamanuk, kéwangalaklansapi,lannglumpukakéwoh-wohané,lan mangan,lannyisihakesisanékanggodhèwèkélanbojoné [lannyisihakesingdisimpen].
17Sawisépitungtaunrampung,singwisdirampungaké ingkono,pitungtaunpersis,[8AM]laningsasikapindho, tanggalpitulas(sasi),ulamautekalannyedhakiwong wadonmau,lanulamaukandhamarangwongwadonmau, 'ApaGustiAllahwisndhawuhikowé,supayakowéora manganwohsakasabenwitingtamaniki?'
18Landhewekekandhamarangwit-witaniku,"Sakabeh woh-wohanwit-witaningtamaniki,GustiAllahngandika marangkita:Mangana,nangingwoh-wohanwitsingana ingtengah-tengahetamaniki,GustiAllahngandika marangkita:Kowéajamanganlanndemekwohikuuga aja,supayakowéoramati"
19Ulamaukandhamarangwongwadonmau,"Kowé mesthiorabakalmati,amargaGustiAllahmirsa,yèning dinakowémanganwohiku,mripatmubakalkabuka,lan kowébakaldadikayadéwa,sartangertibabsingbeciklan singala."
20Wongwadonmauweruhyenwitikunyenengakelan nyenengakemripat,lanwoheugabecikkanggodipangan, mulanedhewekenjupukwohelandipangan.
21Nalikadhèwèkénutupiisinénganggogodhongara, dhèwèkémènèhigodhongaramaumarangAdam,lan Adambanjurmangan,lanmripatékabuka,lanAdam weruhyènAdamwuda
22Panjenenganébanjurnjupukgodhongaralannyampur godhong-godhongmau,banjurdigawecelemekkanggo awakédhéwé,kanggonutupiisiné
23GustiAllahbanjurngutukulamau,lanPanjenengane dukamarangulaikusalawas-lawase...
24GustiAllahbanjurdukamarangwongwadonmau, amargawongwadonmaunggatekakeswaraneulalan mangan.Panjenenganebanjurngandikamarangwong wadonmau:"Akubakalnambahikasusahanlan kasangsaranmu;kalawansusahkowebakalnglairakeanak, lankowebakalbalimarangbojomu,landhewekebakal nguwasanikowe"
25LanmarangAdamugaGustiAllahngandika,"Sabab siranggatekakeswaranegarwanira,lanmanganwohing witsingDakprentahakesupayasiraajamangan,mula lemahikibakaldikutukmergasakasira;erilan rerungkudanbakalmetukanggosira,lansirabakalmangan rotikalawankringetingraiira,ngantisirabalimenyang lemah,sakangendisiradijupuk;amargasiraikulemah,lan sirabakalbalimenyanglemah."
26Panjenenganébanjurnggawésandhangankulitkanggo wong-wongmau,sartangagemakésandhanganmau,sarta ngusirwong-wongmausakaTamanÈden
27LaningdinanalikaAdammetusakaTaman,dheweke ngaturakekurbanminangkaambusingnyenengake, kemenyan,galbanum,lanstacte,lanrempah-rempahing wayahesuknalikasrengengemunggahsakadinanalika dhewekenutupiisin.
28Ingdinaikucangkemesakehingkewan,lansapi,lan manuk,lansakehingkewankangmlakulanobah,padha ditutup,ngantipadhaorabisangomongmaneh:amarga kabehpadhagunemannganggolambesijilansijinelan nganggoilatsiji.
29LanPanjenenganénundhungsakaTamanEdenkabèh dagingsinganaingTamanEden,lankabèhdagingkasebar miturutjinis-jinisémenyangpanggonansingwis diciptakakékanggowong-wongmau
30LanmungmarangAdampiyambakPanjenengane maringi(sarana)kanggonutupiaibipun,sakakabehkewan lansapi
31Mulané,wisditetepakéingtablet-tabletswargasupaya kabèhwongsingngertihukumTauratkudunutupirasa isiné,lanorambukakauratkayawong-wongnon-Yahudi singmbukakaurat.
32Laningrembulananyaringsasikapingpapat,Adam langarwanemetusakaTamanEden,lanpadhamanggon ingtanahEldaingtanahtitah.
33LanAdammenehijenengmarangbojoneHawa
34LandhewekeoraduweanaklanangngantitaunYobel singpertama,[jam8esuk]lansawiseikidheweketuru karodheweke
35Saikidhèwèkéngolahtanahkuwikayasingwis diwulangkéingTamanÈden.
BAB4
1LaningminggukateluingYobelkapindho[64-70AM] dhewekenglairakeKain,laningminggukapingpapat[7177AM]dhewekenglairakeHabel,laningminggukaping lima[78-84AM]dhewekenglairakeputrineÂwân
2Laningtaunkapisan(Yubileum)katelu[99-105AM], KainmatèniHabilamarga(GustiAllah)nrimakurbané Habil,lanoranrimakurbanéKain
3Wongmaubanjurdipatèniingpategalan,getihénguwuhuwuhsakalemahngantitekanswarga,sambatamarga wongmauwismatèniwongmau
4LanGustiAllahndhawuhiKainmergasakaHabil, amargaHabilwismatènidhèwèké,lanPanjenengané ndadèkakédhèwèkédadiburonaningbumimergagetihé saduluré,lanPanjenenganéngipat-ipatidhèwèkéingbumi 5Lanamargasakaikiditulisingloh-lohlangit,'Kenaaing laknat,wongsingnggebugpepadhanekanthiorajujur,lan kabehwongsingwisndelenglankrungukudungucap, "Muga-mugamangkono;lanwongsingwisndelenglan orangumumake,supayadhewekekenalaknatkayawong liya."
6Lanmulanekitangumumakenalikakitasowaning ngarsaneGustiAllahkitakabehdosasingditindakakeing swargalaningbumi,laningpepadhanglaningpepeteng, laningendi-endi.
7LanAdamlangarwanepadhasedhihamargaHabil patangminggusuwene,[99-127AM]laningtaunkaping papatminggukapinglima[130AM]dhewekepadha bungah,lanAdamkenalmanehkarogarwane,landheweke nglairakeanaklanang,landhewekemenehijenengSet; amargadhewekeujar'GustiAllahwisnuwuhakewiji kapindhokanggokitaingbumiminangkagantineHabil; amargaKainmatenidheweke.'
8Laningminggukapingenem[134-40AM]dhèwèké nglairaképutrinéAzûrâ.
9Kainnjupukadhinewadondadibojonelandheweke nglairakeHenokhingpungkasaningYobelkapingpapat. [190-196AM]LaningtaunpisananminggupisananYobel kapinglima,[197AM]omah-omahdibanguningbumi,lan Kainmbangunkutha,lanmenehijenengemiturutjeneng putraneHenokh.
10AdamlanHawabanjurnglairakéanaklanangsanga manèh
11LaningminggukapinglimasakaYubileumkaping lima[225-31AM]SetnjupukAzûrâ,adhine,dadibojone, laningtaunkapingpapat(minggukapingenem)[235AM] dhewekenglairakeEnos
12DhèwèkéwiwitnyebutasmanéPangéraningbumi
13LaningtaunYobelkapituingminggukatelu[309-15 AM]EnosnjupukNoam,adhine,dadibojone,landheweke nglairakeanaklanangingtaunkateluminggukapinglima, landhewekemenehijenengKenan.
14Laningpungkasaningyubileumkapingwolu[325,3863992AM]KenannjupukMûalêlêthadhinedadibojone, landhewekenglairakeanaklanangingyubileumkaping sanga,ingminggupisananingtaunkatelumingguiki,[395 AM]landhewekemenehijenengMahalaleel
15LaningminggukapindhosakaYobelkapingsepuluh [449-55AM]MahalaleelnjupukDinaHdadibojone,putri Barakiel,putrisadulurebapakne,landhewekenglairake anaklanangingminggukateluingtaunkapingenem,[461 AM]landhewekemenehijenengJared,amargaingjaman semanaparamalaikatPangeranmudhunmenyangbumi, wong-wongsingdiaraniParaPenjaga,supayadheweke mulanganak-anakmanungsa,lansupayadheweke nindakakekaadilanlankajujuraningbumi
16LaningtaunYobelkapingsewelas[512-18AM]Jared njupukbojo,jenengeBaraka,putrineRâsûjâl,putrisaka sedulurébapakné,ingminggukapingpapatYobeliki,[522 AM]landhewekenglairakéanaklanangingminggu kapinglima,ingtaunkapingpapatYobel,landhèwèké nyebutjenengéHenokh
17Landhèwèkéikuwongpisanansinglairingbumising sinaunulis,kawruh,lankawicaksanan,lansingnulis pratandha-pratandhainglangitmituruturutansasi-sasiné ingbuku,supayawongbisangertimangsa-mangsataun mituruturutansasi-sasiné
18Lanpanjenenganeikuwongpisanansingnulispaseksen lanpanjenenganemenehipaseksenmarangparaputra manungsaingantaranegenerasi-generasiingbumi,lan nyritakakeminggu-mingguYobel,lanngandhaniwongwongmaudina-dinataun,lanngaturakesasi-sasilan nyritakakeSabattaun-taunkayasingwiskitangerteni marangpanjenengane
19Lanapasingwisanalanapasingbakalana,dhèwèké weruhingwahyunalikaturu,kayasingbakalkedadeyan maranganak-anakmanungsaingsadawanegenerasinganti dinapangadilan;dhèwèkéweruhlanngertikabèh,lannulis paseksine,lanmasangpaseksineingbumikanggokabèh anak-anakmanungsalankanggogenerasi-generasiné.
20Laningyubileumkapingrolas,[582-88]ingminggu kapitu,dhèwèkénjupukbojo,lanjenengéEdna,putri Danel,putrisakasedulurébapakné,laningtaunkaping
enemingmingguiki[587AM]dhèwèkénglairakéanak lananglandhèwèkényebutjenengéMethuselah.
21Lanpanjenenganeugaanaingngarsaneparamalaékat AllahsajronenemtaunYobeliki,lanparamalaékatmau nuduhakemarangpanjenenganekabehsinganaingbumi laningswarga,aturansrengenge,lanpanjenenganenulis kabehmau
22LandhèwèkémenehipaseksimarangparaPengawas, singwisnglakonidosakaroputri-putrimanungsa;amarga ikiwiswiwitnyawiji,supayanajisake,karoputri-putri manungsa,lanHenokhmenehipaseksimarang(wongwongmau)kabèh
23Landhèwèkédijupuksakaingantaranéanak-anaké manungsa,lankitanggawadhèwèkémenyangTaman Edenkanthikamulyanlankamulyan,landelengeningkana dhèwèkénuliskutukanlanpangadilanjagad,lankabèh pialanéanak-anakémanungsa
24Lanamargasakaiku(GustiAllah)ndhatengakebanyu banjiringsakubengingtanahEden;amargaingkono Panjenenganeditetepakeminangkapratandhalansupaya Panjenenganemenehipaseksenmarangkabehanak manungsa,supayaPanjenenganenyritakakekabeh tumindakturun-tumurunngantidinapaukuman
25Panjenenganébanjurngobongdupaingpapansuci, (malah)rempah-rempahlegisingdisenengiingngarsané PangéraningGunung
26AmargaGustiAllahnduwènipatangpanggonaning bumi,TamanÈden,lanGunungWétan,langunungsing kowéanaingdinaiki,GunungSinai,lanGunungSion (sing)bakaldisucèkakéingtitahanyarkanggonyucèkaké bumi;liwatikubumibakaldisucèkakésakakabèh kaluputanélannajiséingsadawaninggenerasiingdonya
27LaningtaunYobelkapingpatbelas[652AM] Methuselahnjupukbojo,EdnaputriAzrial,putrisadulure bapakne,ingminggukatelu,ingtaunpisananmingguiki, [701-7AM]landhewekeduweanaklananglanmenehi jenengLamekh.
28LaningYobelkapinglimalasingminggukatelu, Lamekhnjupukbojo,jenengeBetenos,putriBaraki'il,putri sadulurebapakne,laningmingguikidhewekenglairake anaklananglandhewekemenehijenengNuh,ujar,'Iki bakalnglipurakukanggokasusahankulankabeh pegaweanku,lankanggolemahsingwisdikutukdening Gusti'
29LaningpungkasaningtaunYobelkapingsangalas,ing minggukapituingtaunkapingenem[930AM],Adamtilar donya,lankabehputranenguburdhewekeingtanahtitah, landhewekeminangkawongpisanansingdikuburing lemah
30Landhèwèkékurangpitungpuluhtaunsakasewutaun; amargasewutaunikukayasedinaingpaseksenlangitlan mulanéanatulisanbabaganwitkawruh:'Ingdinakowé manganwohiku,kowébakalmati'Amargasakaiku dhèwèkéorangrampungaketaun-tauningdinaiki;amarga dhèwèkématisajroneiku
31Ingpungkasaningyubileumiki,Kaindipatènisawisé dhèwèkéingtaunsingpadha;amargaomahéambruklan dhèwèkématiingtengah-tengahomahé,landhèwèké dipatènidéningwatu-watuné;amarganganggowatu dhèwèkématèniHabil,lannganggowatudhèwèkédipatèni ingpangadilansingadil
32Mulanéwisditetepakéingtabletswarga:Sapawaésing matènipepadhanénganggopirantikuwi,wongkuwibakal dipatèni;kayacaranéwongmaunglaranipepadhané,wong kuwibakaltumindakkayangonomarangdhèwèké.
33Laningtaunrongpuluhlima[1205AM]YobelNabi Nuhnjupukbojo,jenenge`Emzârâ,putrineRâkê'êl,putrine sadulurebapakne,ingtaunkapisaningminggukalima [1207AM]:laningtaunkateludhewekenglairakeSem, ingtaunkalima[1209AM]dhewekenglairakeHam,lan ingtaunkapisaningminggukaenem[1212AM]dheweke nglairakeYafet
BAB5
1Nalikaparamanungsawiwittambahakehingbumilan anak-anakewadonlair,paramalaikatGustiAllahndeleng wong-wongmauingtauntartamtuingYobeliki,yen dhewekeayu-ayukaton;landhewekenjupukbojosaka kabehsingdipilih,landhewekeduweanaklananglan dhewekedadiraksasa
2Landurakasayatambahingbumilankabehmakhluk ngrusaklakune,manungsalansapilankewangalaklan manuklankabehsingmlakuingbumi-kabehpadha ngrusaklakunelantatatertib,lanpadhawiwitmangansiji lansijine,landurakasayatambahingbumilansaben imajinasipikiranekabehmanungsa(dadi)alaterus-terusan 3GustiAllahmirsanibumi,lanlahikuwisrusak,lan kabehmanungsawisngrusaktatanane,lankabehwong singanaingbumiwisnindakakekabehpialaingngarsane
4LanPanjenenganéngandikamenawaPanjenenganébakal numpesmanungsalansakèhingdaginginglumahbumi singwisPanjenenganétitahaké
5NangingNuhnemusih-rahmatanaingngarsane PangeranYehuwah.
6Lanmarangparamalaikatsingwisdiutusmenyangbumi, Panjenenganebangetnesu,lanPanjenenganeparing prentahsupayanyopotkabehpanguwasane,lan Panjenenganedhawuhsupayakitangiketdhewekeing jeronebumi,landelengendhewekediiketingtengahtengahe,lan(dijaga)kapisah.
7Lanmarangparaputranemetuprentahsakangarsane supayapadhadisabetnganggopedhang,landisingkirake sakasangisoreswarga.
8LanPanjenenganengandika,"RohingSunorabakal tansahmanggoningmanungsa,amargamanungsaikuuga daginglanumurebakalsatusrongpuluhtaun."
9Panjenenganébanjurngutuspedhangémenyangtengahtengahéwong-wongmausupayasabenwongmatèni pepadhané,lanwong-wongmauwiwitmatènisijilansijiné ngantikabèhpadhamatikenapedhanglansirnasakabumi
10Lanparaleluhurepadhadadisaksi(sakakarusakane), lansawiseiki,dhewekedikurungingjeronebumisalawaslawase,ngantidinapaukumangedhe,nalikapaukuman ditindakakemarangkabehwongsingwisngrusaklakune lantumindakeingngarsanePangeran
11LanPanjenenganénumpeskabèhsakapanggonané,lan oraanasijiwaésingisihanasingoraDiadilimiturut sakèhépialané
12LanPanjenenganénitahakékodratanyarlanmursid kanggokabèhpakaryané,supayawong-wongmauora nglakonidosaingsakkabèhékodratéselawasé,nanging
supayakabèhwongmursidmiturutjinisédhéwé-dhéwé selawasé.
13Lanpangadilankanggokabehwongwisditemtokake landitulisingpapan-papanlangitkanthikabeneran-yaiku (paukuman)kabehwongsingnyimpangsakadalansing wisditemtokakekanggodhewekemlaku;lanyendheweke oramlakuingkono,pangadilanbakaldituliskanggosaben makhluklankanggosabenjinis.
14Lanoraanaapa-apaingswargautawaingbumi,utawa ingpepadhangutawaingpepeteng,utawaingjagading wongmatiutawaingtelengpalimengan,utawaing panggonanpepeteng(singoradiadili);lankabeh pangadilanewisditemtokake,ditulislandiukir.
15GustiAllahbakalngadilisabenwong,singgedhe miturutkaluhurane,lansingcilikmiturutcilike,lansaben wongmituruttindak-tanduke.
16LanPanjenenganeduduwongsingbakalnggatekake wong(sakasapawae),lanugaduduwongsingbakal nampahadiah,yenPanjenenganengandikayen Panjenenganebakalnindakakepaukumanmarangsaben wong:yenanawongsingmenehikabehsinganaingbumi, Panjenenganeorabakalnggatekakehadiahutawawong (sakasapawae),utawanampaapa-apasakatangane, amargaPanjenenganeikuhakimsingadil
17LanbabbaniIsraelwisditulislanditetepake:Manawa padhamratobatmarangPanjenenganekanthikabeneran, Panjenenganebakalngapurakabehkaluputanelanngapura kabehdosane.
18WiskatulislanwisditemtokakéyènPanjenengané bakalnuduhakésih-rahmatmarangsabenwongsing mratobatsakasakèhingkaluputanésabentaunsapisan.
19Lankanggokabehwongsingngrusaklakunelan pikiranesadurungebanjir,oraanawongsingditampa kajabaNabiNuhwae;amargaawakeditampakanggo putra-putrane,singdislametake(GustiAllah)sakabanyu banjiramargadheweke;amargaatinebeneringkabeh lakune,miturutprentahebabagandheweke,landheweke oranyimpangsakaapawaesingwisditemtokakekanggo dheweke
20LanGustiAllahngandikayenPanjenenganebakal numpeskabehsinganaingbumi,manungsalankewan ingon,lankewangalak,lanmanukingawang-awang,lan kabehsingmobahingbumi.LanPanjenenganedhawuh marangNabiNuhsupayanggawepraukanggoawake dhewe,supayadhewekebisanylametakeawakesaka banyubanjir.
21NabiNuhbanjurnggawebahteramiturutkabeh prentahe,ingtaunYobelkapingrongpuluhpitu,ing minggukapinglimaingtaunkapinglima(ingrembulan anyaringsasikapisan)[1307AM]
22Landhèwèkémlebuingtaunkapingenem,[1308AM] ingsasikapindho,ingrembulananyarsasikapindho, ngantitanggalnembelas;landhèwèkémlebu,karokabèh singdigawamarangdhèwèké,menyangprau,lanGusti nutupsakanjabaingwayahsorekapingpitulas
23LanGustiAllahmbukakpitulawangswarga,lan cangkem-cangkemsumber-sumbersamudraagung,cacahe pitu
24Lanlawang-lawangbanjirwiwitnyirambanyusaka langitpatangpuluhdinapatangpuluhbengi,lansumber-
sumbersakasamudraugangetokakebanyu,ngantikabeh jagadkebakbanyu.
25Banyunesayamundhakngluberakebumi:banyune ngantilimalasastangluwihigunung-gunungsingdhuwur, lanpraunekaangkatsakaingbumi,lanobah-obahing lumahingbanyu
26Banyumaungelebibumingantilimangsasi,yaikusatus seketdina.
27Praunebanjurbudhallanmandhegingpucakinggunung Lubar,salahsawijininggunungArarat
28Lan(ingrembulananyar)ingsasikapingpapat, sumber-sumbersakasamudragedheditutuplanlawanglawangswargaditutup;laningsasianyarsasikapitu, kabehcangkemjurangbumidibukak,lanbanyuwiwit mudhunmenyangsamudraingngisor
29Ingsasianyaringsasikapingsepuluh,pucuk-pucuk gunungkaton,laningsasianyaringsasikapisan,bumi katon
30Lanbanyuneilangsakandhuwurbumiingminggu kapinglimaingtaunkapitu[1309AM],laningdina kapingpitulasingsasikapindhobumiwisgaring 31Ingtanggalrongpuluhpitu,GustiAllahmbukakprau mau,lanngusirkéwan-kéwan,sapi,manuk,lansaben kéwansingobahsakakono
BAB6
1Ingsasianyaringsasikatelu,NabiMusametusakaprau, lanngadegakémisbyahinggunungkono
2Panjenenganébanjurnganakaképirukunkanggobumi, lannjupukwedhusgembellannganakaképirukunnganggo getihékanggosakèhingkaluputanébumi;amargakabèh singanaingkonowisdirusak,kajabasinganaingprau karoNuh.
3Landhewekenyelehakegajiheingmisbyah,landheweke njupuksapilanang,wedhus,wedhusgembellanwedhus lanang,uyah,manukdara,lananakdara,lannyelehake kurbanobaraningmisbyah,lanngesokakekurbansing dicampurkarolenga,lannyiramanggurlannyebarake menyaningndhuwurkabeh,lannggaweambusingenak, singbisaditampaingngarsanePangeran
4LanGustiAllahngambuambunesingenak,lan Panjenenganenggaweprajanjiankarodhewekeyenora bakalanabanjirmanehsingbakalngrusakbumi;supaya bumiorabakalmandheg,mangsanyebarlanpanen; kadhemenlanpanas,panaslanmangsarendheng,awanlan wengiorabakalowahurutane,utawamandhegselawase 5Lankowé,padhatangkar-tumangkarlantangkartumangkaranaingbumi,lantangkar-tumangkaraingkono, landadiaberkahanaingkonoAkubakalnuwuhakerasa wedilanwedimarangkowéingsakehingkanganaing bumilaningsegara.
6Lah,Akuwismaringikowékabèhkéwaningon-ingon, kéwansingduwéswiwi,kabèhsingnggremetingbumi, laniwakingbanyu,kabèhmaudadipanganmu;kayadéné tetuwuhanijo,kowéwisDakwènèhikabèhkanggo panganmu.
7Mungdagingkangisihananyawanelangetihe,aja kokpangan,amarganyawanesabendaginganainggetihe, supayagetihmuorakoktuntut.Akubakalnuntutgetihe
manungsasakatanganesabenmanungsa,sakatangane sabenkewan.
8Sapawaésingngwutahakegetihémanungsademi manungsa,getihéugabakaldiwutahake,amargaGusti Allahnitahakemanungsamiturutgambaré.
9Lankowé,padhatangkar-tumangkarlanbebranahanaana ingbumi”
10LanNuhlanparaputranesumpahyendhewekeora bakalmangangetihapawaesinganaingdagingapawae, landhewekenggaweprajanjianingngarsanePangeran Allahkanggosalawas-lawaseingsalumahingbumiingsasi iki
11MulanéPanjenenganéngandikamarangkowé,supaya kowégawéprajanjiankarowongIsraèlingsasiikiing gunungkanthisumpah,lankowékudunyiramakégetih marangwong-wongmauamargasakabèhingtembung prajanjiansingwisditindakakédéningPangérankaro wong-wongmaukanggosalawas-lawasé
12Lanpaseksenikiditulisbabagankowesupayakowe kudutansahnetepi,supayakoweoramangangetihkewan utawamanukutawasapiingsadina-dinasajroneuriping bumi,lanwongsingmangangetihkewanutawasapiutawa manuksajroneuripingbumi,dhewekelanturunebakal disingkirakesakatanahiki
13LankowékudumrentahakemarangwongIsraelsupaya oramangangetih,supayajenenglanturunetansahanaing ngarsanePangeranYehuwah,GustiAllahkita
14Lankanggoangger-anggerikioraanawatesandina, amargaikulanggengWong-wongmaukudungurmati turun-tumurun,supayapadhaterusndedongakanggokowe nganggogetihingngarepemisbyah;sabendinalaning wayahesuklansorepadhakudunjalukpangapurakanggo koweingsalawas-lawaseingngarsanePangeransupaya padhangurmatilanoradisingkirake.
15LanPanjenenganémaringipratandhamarangNuhlan paraputrané,yènorabakalanabanjirmanèhingbumi
16GustiAllahmasanggandhewaingmendhungminangka pratandhaprajanjianlanggeng,yaikuorabakalanabanjir manehingbumikanggongrusakbumisalawaseurip 17Mulané,wisditetepakélanditulisingtabletswarga, supayawong-wongmaungrayakakériyayamingguing sasiikisepisansetaun,kanggonganyariprajanjiansaben taun.
18Lankabehfestivalikidirayakakeingswargawiwitdina penciptaanngantijamanNabiNuh-rongpuluhenem Yubileumlanlimangminggutaun[1309-1659AM]:lan NabiNuhlanputra-putranengrayakakesajronepitung Yubileumlansijiminggutaun,ngantidinasedaNabiNuh, lanwiwitdinasedaNabiNuh,putra-putranenyingkirake (iku)ngantijamanNabiIbrahim,lanpadhamangangetih
19NangingAbrahamngrayakakeiku,lanIshaklanYakub sartaanak-anakengrayakakeikungantijamanmu,laning jamanmuwongIsraellalingantikowengrayakakemaneh inggunungiki
20LankowéprentahnamarangwongIsraèlsupaya ngrayakakeriyayaikiturun-tumurunminangkaprentah kanggowong-wongmau:sedinaingsabentauningsasiiki wong-wongkudungrayakakeriyayaiki
21Amargaikiriyayapitungminggulanriyayawoh-wohan pisanan:riyayaikianalorolansipatedobel:miturutapa singditulislandiukirbabaganiki,rayakake
22AmargaAkuwisnulisingkitabangger-anggeringToret singkapisan,ingapasingwisDaktuliskanggokowe, supayakowengrayakakeingwektune,sedinaingsetaun, lanAkunerangakemarangkowekurban-kurbanesupaya wongIsraelkudungelingilanngrayakakeingsadawane generasiingsasiiki,sedinaingsabentaun
23Laningrembulananyaringsasikapisan,laning rembulananyaringsasikapingpapat,laningrembulan anyaringsasikapitu,laningrembulananyaringsasi kapingsepuluhyaikudina-dinapangeling-eling,landinadinamangsaingpatangbageantaunIkiditulislan ditetepkeminangkapaseksenkanggosalawas-lawase
24NabiNuhbanjurngaturakeikukabehminangkariyaya kanggoturun-tumuruningsalawas-lawase,supayaiku kabehdadipangeling-elingkanggodheweke
25Laningrembulananyaringsasikapisan,dhèwèké dikonnggawépraukanggoawakédhéwé,laningdinaiku bumidadigaringlandhèwèkémbukak(prau)lanndeleng bumi.
26Laningrembulananyaringsasikapingpapat, cangkem-cangkemtelengingjurangingngisorditutupLan ingrembulananyaringsasikapitu,kabehcangkem telengingjagaddibukak,lanbanyuwiwitmudhun menyangjerone
27Ingsasianyaringsasikapingsepuluh,pucuk-pucuk gunungkaton,lanNabiNuhbungahbanget
28LanamargasakaikuPanjenenganenetepakeikukanggo awakedheweminangkariyayakanggopangeling-eling salawas-lawase,lanmangkonoikuwisditetepake
29Lanpadhadilebokakeingtabletswarga,sabentablet duwetelulasminggu;sakasijimenyangliyane(ngliwati) pangeling-eling,sakasingpertamangantisingkapindho, lansakasingkapindhongantisingkatelu,lansakasing katelungantisingkapapat.
30Lankabehdinaingprentahikibakaldadiseketloro minggu,lan(ikibakalnggawe)setaunlengkapKaya mangkonoikudiukirlanditetepakeingtabletswarga.
31Lanoraanawongsingnglirwakake(prentahiki) sajronesetaunutawasakataunmenyangtaun
32LansiraprentahamarangbaniIsrailsupayapadha netepitaun-taunmiturutitunganiki-telungatussawidak papatdina,lan(iki)bakaldadisetaunlengkap,lan dhewekeorabakalnggangguwektunesakadina-dinanelan sakariyayane;amargakabehbakaltibaingkonomiturut paseksine,landhewekeorabakalninggalakedinautawa nggangguriyayaapawae.
33Nangingyènpadhanglirwakakelanoranetepimiturut prentahé,mulabakalngganggukabèhmangsanélantauntaunbakaldisingkirakésaka(tatanan)iki,[lanbakal ngganggumangsalantaun-taunbakaldisingkiraké]lan bakalnglirwakakétatacarané
34LankabehwongIsraelbakallalilanorabakal nemokakedalanetaun-taun,lanbakallalikarorembulan anyar,lanmangsa-mangsa,landina-dinaSabatlan dhewekebakalsalahmiturutkabehurutantaun-taun
35Amargaakungertilanwiwitsaikiakubakal ngumumakemarangkowe,lanikududusakakarsaku dhewe;amargakitab(sing)ditulisingngarepku,laning tabletswarga,pambagiandinawisditemtokake,supaya dhewekeoralalikaroriyayaprajanjianlanlumakumiturut
riyayabangsa-bangsaliyasawisekesalahanelansawise kebodohane.
36Amargabakalanawong-wongsingmesthibakal ngamatirembulan-kepiyerembulanngganggumusimlan tekasakataunmenyangtaunsepuluhdinaluwihcepet.
37Mulanetaun-taunbakaltekanalikadhewekebakal ngganggu(tatanan),lannggawedinasingnjijikidadidina paseksen,landinasingnajisdadidinariyaya,landheweke bakalngganggukabehdina,singsucikarosingnajis,lan dinasingnajiskarosingsuci;amargadhewekebakalsalah babagansasilansabatlanriyayalanyubileum
38Mulanéakundhawuhilanmenehipaseksimarangkowé supayakowébisamenehipaseksimarangwong-wongmau; amargasawisékowémati,anak-anakmubakalngganggu (wong-wongmau),supayaoramungnggawetauntelung atussawidakpapatdina,lanmulanébakalsalahbabagan rembulananyarlanmangsalandinaSabatlanriyaya,lan bakalmangankabèhjinisgetihkarokabèhjinisdaging
BAB7
1Laningminggukapituingtaunkapisan[1317AM],ing yubileumiki,NabiNuhnandurwitangguringgunung panggonanbahterakasebutmapan,singjenengeLubar, salahsawijiningPegununganArarat,lanwit-witankasebut ngasilakewohingtaunkapingpapat,[1320AM]lan dhewekenjagawoh-wohankasebut,lannglumpukakeing taunikiingsasikapitu.
2Landhèwèkénggawéanggursakaanggurmaulan nyimpeningwadhah,lannyimpenngantitaunkapinglima, [1321AM]ngantidinapisanan,ingrembulananyaring sasipisanan
3Panjenenganéngrayakakédinariyayaikikanthibungah, lanngaturakékurbanobonganmarangPangéran,sapi lanangenomsijilanwedhusgèmbèllanangsiji,lanpitung wedhusgèmbèl,sabenwedhusumursetaun,lanwedhus jawasiji,supayabisanganakaképirukunkanggoawaké dhéwélananak-anaké
4Dhewekebanjurnyawisakewedhusgembelmaudhisik, getihedilelehakeingdagingsinganaingmisbyahsingwis digawe,lankabehgajiheditumpangakeingmisbyah panggonanekurbanobaran,sapilanang,wedhusgembel lananglanwedhusgembelmau,banjurditumpangake kabehdagingeingmisbyah
5Panjenenganébanjurnyelehakékabèhkurbansing dicampurlengaingndhuwuré,lansawisékuwi Panjenenganényiramakéangguringgenisingwisdigawé sadurungéingmisbyah,sartanyelehakédupaingmisbyah lannggawéambusingnyenengakémunggahingngarsané Pangéran,Allahé
6Landhèwèkébungahlanngombéangguriki,dhèwèké lananak-anakékanthibungah.
7Barengwissore,wongmaubanjurmlebuingkemahe, lannalikamendem,banjurturulannganggoklambiing kemahe
8HamweruhNuh,bapakné,wuda,banjurmetulan ngandhaniseduluréloroingnjaba.
9Sembanjurnjupukjubahélanngadeg,dhèwèkélanYafet, banjurpadhanglebokakéjubahmauingpundhakédhéwédhéwé,banjurmlakumundurlannutupikawirangané bapakné,karorainémadhepmburi
10NabiNuhbanjurtangisakaturulanngertiapasing ditindakakedeningputranesingragilmarangdheweke, muladhewekengipat-ipatiputrane,ujar:"KenaaKanaan kenaingkutukan,dhewekebakaldadiabdinepara sadulure."
11LanmberkahiSem,lanngandika:"PinujiaPangeran Yehuwah,GustiAllaheSem,lanKanaanbakaldadi abdine."
12GustiAllahbakalnjembaraketanahYafet,lanGusti AllahbakaldedalemingomaheSem,lanKanaanbakal dadiabdine
13Hamngertinèkbapaknéwisngipat-ipatianakésing ragil,landhèwèkéorasenengnèkbapaknéwisngipat-ipati anakéMulanédhèwèképisahkarobapakné,dhèwèkélan anak-anaké,Kush,Misraim,PutlanKanaan
14Panjenenganébanjurngedegakékuthakanggoawaké dhéwélandiwènèhijenengkuthamaumiturutjeneng garwané,Ne'elatama'uk
15BarengYafetweruhiku,banjurmerimarangsadulure, landhewekeugangadegakekuthakanggoawakedhewe, lanmenehijenengemiturutjenenggarwane'Adataneses' 16Sembanjurmanggonkarobapakné,Nuh,landhèwèké ngedegakékuthacedhakkarobapaknéinggunung,lan dhèwèkéugamènèhijenengkuthakuwimiturutjeneng garwané,Sedeqetelebab.
17LandelengentelungkuthaikicedhakkaroGunung Lubar;Sedeqetelebabmadhepgunungingsisihwetan;lan Na'eltama'ukingsisihkidul;'Adatan'esesingsisihkulon.
18IkiparaputraneSem:Elam,Asyur,Arpakhsad-putra ikilairrongtaunsawisebanjir-lanLud,lanAram 19Putra-putraneYafet:Gomer,Magog,Madai,Yawan, Tubal,MesekhlanTirasIkukabehputra-putraneNuh 20LaningtaunYobelkapingrongpuluhwolu[1324-1372 AM]NabiNuhwiwitmrentahakemarangputra-putrane babtatacaralanprentah,lankabehputusansingdingerteni, landhewekengajakputra-putranesupayanindakake kabeneran,lannutupirasaisiningawakedhewe,lan memujiSangPencipta,lanngurmatibapaklanibune,lan tresnamarangpepadhamu,lannjagajiwanesakalakujina lannajislankabehpiala.
21Amargasakatelungperkaraiki,banjirbandhangteka ingbumi,yaikuamargalakujinaingngendipara Pengawasnglawanhukumtatacaranelakujinasawise ngetutakeputri-putrimanungsa,lannjupukbojosaka kabehsingdipilih:landhewekenggawewiwitansakanajis 22Lanpadhaduweanaklanang,yaikuNaphidim,lan kabehpadhaorapadha,lanpadhanguntalsijilansijine: lanparaRaksasamateniNaphil,lanNaphilmateniEljo, lanmanungsaEljo,lansijilansijine
23Lansabenwongngedolawakedhewekanggo nindakakepialalanngwutahakegetihakeh,lanbumi kebakpiala.
24Sawisékuwi,wong-wongmaunglakonidosamarang kéwanlanmanuk,lankabèhsingobahlanmlakuingbumi: lanakèhgetihsingdiwutahakeingbumi,lansabenpikiran lankepinginanmanungsaterus-terusannggawékesia-siaan lanpiala.
25LanGustiAllahnumpessamubarangkabehsakaing lumahingbumi;amargasakapialanetumindake,lan amargagetihsingwisdiwutahakeingtengah-tengahebumi, Panjenenganenumpessamubarangkabeh
26Lankitasingkari,akulankowe,anak-anakkulanang, lankabehsingmlebubarengkarokitamenyangprau,lan delengenakundelengtumindakmuingngarepkuyenkowe oramlakuingkabeneran:amargaingdalankarusakan kowewiswiwitmlaku,lankowepisahsijilansijine,lan merisijilansijine,lan(kayamangkono)koweorarukun, anak-anakkulanang,sabenwongkarosedulure
27Amargaakuweruh,landelengendhemit-dhemitwis miwitigodaanmarangkowelananak-anakmu,lansaiki akukuwatirmarangkowe,yensawiseakumati,kowe bakalngucurakegetihmanungsaingbumi,lankoweuga bakaldirusaksakalumahingbumi
28Sapawaésingngwutahakegetihémanungsa,lansapa waésingmangangetihédagingapawaé,kabèhbakal disirnakakésakabumi
29Lanorabakalanawongsingisihmangangetih,utawa singngwutahakegetihmanungsaingbumi,lanorabakal anaturunesingisihuripingsangisoreswarga;Amarga wong-wongmaubakalmlebuingjagadingwongmati,lan bakalmudhunmenyangpapanpaukuman,lankabehbakal disingkirakedeningpatisingkasar
30Orakenaanagetihsingkatoningawakmu,getihapa waesingbakalkokpatenisajronekowematènikéwan utawasapiutawalalerapawaésinganaingbumi,lan kowékudunindakkékabecikankanggoawakmudhéwé kanthinutupiapasingwisdicurahakeinglumahingbumi
31Lankowéajakayawongsingmangangetih,nanging ati-atiajangantianawongsingmangangetihing ngarepmu:tutupengetihé,amargaakuwisdiprentahake supayamenehipaseksenmarangkowélananak-anakmu, bebarengankarokabèhdaging.
32Lanajangantinyawadipanganbarengkarodaginge, supayagetihmu,yaikunyawamu,orabakaldituntutsaka tanganedagingsingngucurakegetihmuingbumi.
33Amargabumiorabakalresiksakagetihsingwis diwutahakeingkono;amargamungliwatgetihewongsing ngwutahakebumibakaldisucekakeingsalawas-lawase.
34Lansaiki,anak-anakku,rungokna:lakonanakaadilan lankabeneransupayakowebisanandurkabeneraning salumahingbumi,lankamulyanmudiangkatanaing ngarsaneGustiAllahku,singnylametakeakusakabanyu banjir
35Lah,kowébakallungalanngedegakékutha-kutha,lan nandursakèhingtetuwuhaningbumi,lanugasakèhing wit-witansingwoh-wohan
36Sajronetelungtaun,woh-wohansakakabehsing dipanganorabakaldiklumpukake:laningtaunkaping papatwoh-wohankasebutbakaldianggepsuci[lan dhewekebakalmenehiwoh-wohanpisanan],singditampa ingngarsaneGustiAllahsingMahaluhur,singnggawe langitlanbumilankabehperkaraAyopadhamenehi anggurlanlengapisanankanthiakehminangkawohwohanpisananingmisbyahPangeran,singnampa,lanapa singisihanasupayaparaabdiingpadalemanePangeran manganingngarepmisbyahsingnampa
37Ingtaunkapinglimakowékudungluwarisupayakowé ngluwarikanthikabeneranlankejujuran,lankowébakal dadiwongmursid,lankabèhsingkoktandurbakalthukul subur
38AmargakayamangkonoHenokh,bapakmu,dhawuh marangMetusalah,putrane,lanMetusalah,putrane,
Lamekh,lanLamekhdhawuhmarangakukabehsing diprentahakedeningparaleluhuremarangdheweke.
39LanAkuugabakalmenehiprentahmarangkowe,anakanakku,kayasingdiprentahakeHenokhmarangputrane ingYobelpisanan:nalikaisihurip,kapituinggenerasine, dhewekendhawuhilanmenehipaseksenmarangputrane lanmarangputra-putranengantidinasedane
BAB8
1IngYubileumkapingrongpuluhsanga,ingminggu kapisan,[1373AM]ingwiwitaneArpakhsadnjupuk garwanesingjenengeRasu'eja,putrineSusan,putrine Elam,landhewekenglairakeanaklanangingtaunkatelu ingmingguiki,[1375AM]landhewekemenehijeneng Kainam.
2Putranebanjurgedhe,lanbapaknemulangdhewekenulis, landhewekebanjurnggolekipapankanggongrebutkutha 3Landhèwèkénemokakétulisansingdiukirdéning generasi-generasisadurungéingwatukarang,landhèwèké macaapasinganaingkono,landhèwèkényalinlan nglakonidosaamargatulisankuwi;amargaisinépiwulang paraPengawassingmiturutpiwulangéwong-wongmau biyènniténipratandhasrengéngé,rembulan,lanlintanglintangingkabèhpratandhainglangit.
4Landhèwèkénulislanorangomongapa-apababaganiku; amargadhèwèkéwedingomongkaroNuhbabaganiku supayaoranesumarangdhèwèkémergasakaiku.
5LaningtaunYobelkapingtelungpuluh,[1429AM]ing minggukapindho,ingtaunpisanan,dhèwèkénjupukbojo, jenengeMelka,putriMadai,putraneYafet,laningtaun kapingpapat[1432AM]dhèwèkéduwéanaklanang,lan diwènèhijenengSyela;amargadhèwèkékandha:'Aku pancendiutus.'
6[Laningtaunkapingpapatdhèwèkélair],lanSyelawis gedhélannjupukbojo,jenengéMu'ak,putrinéKesed, sedulurébapakné,ingYobelkapingtelungpuluhsiji,ing minggukapinglima,ingtaunpisanan[1499AM]
7Landhewekenglairakeanaklanangingtaunkapinglima [1503AM],lanjenengedijenengiEber:landheweke njupukbojo,jenenge'Azûrâd,putriNebrod,ingYobel kapingtelungpuluhloro,ingminggukapitu,ingtaun katelu.[1564AM]
8Laningtaunkapingenem[1567AM]dhewekenglairake anaklanang,lanNabiNuhmenehijenengPeleg;amarga nalikaNabiNuhlair,anak-anakeNabiNuhwiwitmbagi bumiingantaraneawakedhewe:mulaneNabiNuhmenehi jenengPeleg.
9Lanpadhambagi-mbagi(iku)kanthindhelik-ndhelik,lan nyritakakemarangNabiNuh
10LankedadeyaningwiwitaningYobeltelungpuluhtelu [1569AM]bumidipérangdaditelungbagean,kanggoSem, HamlanYafet,miturutwarisansabenwong,ingtaun pisananingminggupisanan,nalikasalahsijisakakitasing wisdiutus,anaingkono
11Landhèwèkénimbaliparaputrané,lanpadhanyedhak marangdhèwèké,dhèwèkélananak-anaké,landhèwèké mbagibumidadipirang-pirangbagean,singbakal diduwènidéningtelungputrané,lanpadhangulurake tangané,lannjupuktulisansakapangkonéNuh,bapakné.
12LaningtulisankasebutmetuminangkaundianSem, tengahbumisingkududijupukminangkawarisankanggo awakedhewelankanggoputra-putranekanggogenerasi kalanggengan,sakatengahpegununganRafa,sakamuara banyusakakaliTina,lanbageanemenyangsisihkulon liwattengahkaliiki,lanngantitekanbanyusakajurang, sakangendikaliikimetulanmilibanyunemenyangsegara Me'at,lankaliikimilimenyangsegaragedhe.Lankabeh singanaingsisihlorikuduwekeYafet,lankabehsingana ingsisihkidulduwekeSem
13LanngluwihingantitekanKaraso:ikianaingdhadha ilatsingmadhepmenyangkidul
14Lanbageanengluwihisadawanesegaragedhe,lan ngluwihiinggarislurusngantitekansisihkulonsakailat singmadhepmenyangkidul:amargasegaraikidiaraniilat SegaraMesir.
15Lansakakenemubengmenyangkidulmenyangmuara segaragedheingpinggirbanyune,lanmbentangmenyang kulonmenyang'Afra,lanmbentangngantitekanbanyu kaliGihon,laningsisihkidulbanyuGihon,menyang pinggirkaliiki
16Lanterusmangetan,ngantitekanTamanEden,ingsisih kidul,[ingsisihkidul]lansakasisihwetansakakabeh tanahEdenlansakakabehwetan,terusmangetanlanterus ngantitekansisihwetangunungsingjenengeRafa,lan mudhunmenyangpinggirmuarakaliTina
17TanahikidiwènèhakémarangSemlananak-anaké, supayatanahikidadiduwèkéturun-tumuruningsalawaslawasé
18Nuhbungahamargabageanikidiwenehakekanggo Semlananak-anakelanang,landhewekekelingankabeh singwisdiucapakenganggocangkemeingramalan; amargadhewekewisujar:'PinujiaPangeranYehuwah, GustiAllaheSem,lanmugiPangeranYehuwahmanggen ingpapandunungeSem'
19LandhèwèkéngertiyènTamanÈdenikupapansuci kangpalingsuci,lanpapandunungéPangéran,lanGunung Sinaiminangkatengahingara-arasamun,lanGunungSion -pusatépusarbumi:teluikidigawéminangkapapansuci kangmadhep-madhepsijilansijiné.
20PanjenenganébanjurmemujiGustiAllahéparadéwa, singwismaringipangandikanéPangéraningcangkemé, lanugamarangPangérankanggoselawas-lawasé.
21Landhèwèkéngertiyènpandumankangrahayulan berkahwistekamarangSemlananak-anakéturun-tumurun ingsalawas-lawasé-kabèhtanahEdenlankabèhtanah SegaraAbang,lankabèhtanahwétanlanIndia,laning SegaraAbanglanpagunungan-pagunungané,lankabèh tanahBasan,lankabèhtanahLibanonlanpulo-puloKaftur, lankabèhpagununganSanirlan'Amana,lanpagunungan Asyuringsisihlor,lankabèhtanahElam,Asyur,lanBabel, lanSusanlanMa'edai,lankabèhpagununganArarat,lan kabèhwilayahingsabrangsegara,singanaingsabrang pagununganAsyuringsisihlor,tanahkangrahayulan jembar,lankabèhsinganaingkonoapikbanget 22LankanggoHammetubageankapindho,ngluwihi GihonmenyangkidulingsisihtengenTaman,laniku ngluwihimenyangkidullanngluwihikabehgununggeni, lanngluwihimenyangkulonmenyangsegara'Atellan ngluwihimenyangkulonngantitekansegaraMa'uk-yaiku (segara)ingngendikabehsingoradirusakmudhun
23LanterusmenyanglorngantitekanwatesGadir,lan terusmenyangpesisirbanyusegarangantitekanbanyu segaragedhenganticedhakkarokaliGihon,lanterus ngliwatikaliGihonngantitekansisihtengenTamanEden.
24LanikitanahsingdiwènèhakémarangHamminangka bagéansingkududiduwènisalawas-lawasekanggo dhèwèkélananak-anakéturun-tumurun
25LankanggoYafetmetubageankateluingsabrangkali Tinaingsisihlorsakametunebanyu,lanikungluwihisisih lor-wetanmenyangkabehwilayahGog,lanmenyang kabehnegaraingsisihwetan
26Lanngluwihisakalormenyanglor,lanngluwihi menyangpegununganQeltmenyanglor,lanmenyang segaraMa'uk,lanmetumenyangwetanGadirngantitekan wilayahbanyusegara
27LanmbentangngantitekansisihkulonFaralanbali menyang'Aferag,lanmbentangmenyangsisihwétan menyangbanyusegaraMe'at
28LankaliikingluwihimenyangwilayahkaliTinaing arahlor-wetanngantitekanwatesbanyunemenyang gunungRafa,lanmubengmenyanglor
29IkitanahsingdiwenehakemarangYafetlananak-anake minangkabageansakawarisanesingkududiduweni kanggoawakedhewelananak-anake,kanggoturuntumuruningsalawas-lawase;limangpulogedhe,lantanah gedheingsisihlor
30Nanginghawaneadhem,lantanaheHampanas,lan tanaheSemorapanaslanoraadhem,nangingcampuran hawaadhemlanpanas
BAB9
1Hambanjurmbagi-mbagiingantaraneparaputrane,lan bageanpisanantibaingsisihwetankanggoKush,laning sisihkulonkanggoMizraim,laningsisihkulonkanggoPut, laningsisihkulonkanggoKanaan
2LanSemugambagiingantaraneparaputrane,lan bageanpisanandiwenehakekanggoHamlanparaputrane, ingsisihwetankaliTigrisngantitekansisihwetan,kabeh tanahIndia,laningSegaraAbangingpesisire,lanbanyu Dedan,lankabehgunungMebrilanEla,lankabehtanah SusanlankabehsinganaingsisihPharnakngantiSegara AbanglankaliTina.
3LankanggoAsyurmetuBageankapindho,kabehtanah AsyurlanNinevehlanShinarlanngantitekantapelwates India,lanmunggahlanngubengikali.
4LankanggoArpakhsadtekabageankatelu,kabehtanah ingwilayahKasdimingsisihwétanKaliEfrat,sing wewatesankaroSegaraAbang,lankabehbanyuara-ara samunsingcedhakkaroilatsegarasingmadhepmenyang Mesir,kabehtanahLibanonlanSanirlan'Amananganti tekantapelwatesKaliEfrat.
5LankanggoAramanabageankapingpapat,kabehtanah MesopotamiaantaraneTigrislanEfratingsisihlorKasdim ngantitekantapelwatespegununganAsyurlantanah 'Arara
6LanbanjurmetumenyangLudbageankapinglima, pegununganAsyurlankabehsinganagandhenganenganti tekanSegaraAgung,lanngantitekansisihwetanAsyur, sadulure.
7LanYafetugambagi-mbagitanahpusakanemarangpara putrane.
8LanbageanpisananmetukanggoGomeringsisihwétan sakasisihlorngantitekankaliTina;laningsisihlorana metukanggoMagogkabehbageannjerosisihlornganti tekansegaraMe'at
9LanMadaimetuminangkabageanesingkududiduweni sakasisihkulonsedulurelorongantitekanpulo-pulo,lan ngantitekanpesisirpulo-pulokasebut
10LankanggoJawa,anabageankapingpapatsabenpulo lanpulo-pulosinganaingtapelwatesLud
11LankanggoTubalanabageankapinglimaingtengahtengahilatsingnyedhakiwatesbageanLudmenyangilat kapindho,menyangwilayahngluwihiilatkapindho menyangilatkatelu
12LankanggoMesekhasalebageankapingenem,kabeh wilayahngluwihilidahkatelungantitekansisihwetan Gadir
13LankanggoTirasanabageankapitu,papatpulogedhe ingtengahsegara,singtekanbageanHam[lanpulo-pulo KamaturimetukanthiundiankanggoparaputraArpakhsad minangkawarisane].
14LankayamangkonoparaputraneNabiNuhmbagimbagiwarisanmarangparaputraneanaingngarsaneNabi Nuh,bapakne,lanNabiNuhmeksakabehmaunganggo sumpah,ngukumsabenwongsingngupayangrebutbagean singoratiba(marangdheweke)miturutnasibe
15Lankabehpadhangucap,'Muga-muga;mugi-mugi' kanggoawakedhewelananak-anakesalawas-lawase ngantitekandinapangadilan,ingngendiGustiAllahbakal ngadilidhewekenganggopedhanglangeniamargakabeh pialasingnajissakakesalahane,singwisdiisibumikaro pelanggaranlannajislanlakujinalandosa
BAB10
1LaningminggukatelusakaYubileumiki,dhemit-dhemit najiswiwitnyasarkéanak-anaképaraputranéNuh,lan nyasarakelanngrusakwong-wongmau
2LanparaputraneNabiNuhsowanmarangNabiNuh, bapakne,lanpadhacritababagandhemit-dhemitsing nyasarkélannggawewutalanmateniputra-putrane 3PanjenenganébanjurndedongamarangPangéran,Allahé, lanmatur:"DhuhGustiAllahingkangnguwasanisadaya rohingmanungsa,ingkangsampunparingsih-rahmat dhatengkula.Lansampunnylametakenkulalananak-anak kulasakingtoyabanjir,Lanbotennjalarikulabinasakados ingkangPadukatindakakendhatenganak-anakbinasa; Amargisih-rahmatPadukasampunagengdhatengkula, Lansih-rahmatPadukasampunagengdhatengnyawakula; Mugisih-rahmatPadukadipunangkatdhatenganak-anak kula,Lansampunngantosroh-rohdurakanguwasani piyambakipunSupadosbotendipunsirnakakensaking bumi"
4NangingmugiPadukamberkahikulalanputra-putrakula, supadoskulasagedtambahkathahlansayakathahsarta ngebakibumi.
5LanPadukanguninganikepriyetumindakePara PengawasPaduka,paraleluhureroh-rohiki,ingjamanku: lantumraproh-rohikisingisihurip,kunjaralancekelen ingpanggonanpaukuman,lanajangantidhewekengrusak
paraputraabdiPaduka,GustiAllahkawula;amargaikiala, landiciptakakekanggongrusak.
6Lanajangantiwong-wongmaunguwasaniroh-rohwong urip,amargamungPanjenenganpiyambaksingbisa nguwasaniwong-wongmau.Lanajangantiwong-wong maunguwasanianak-anakewongmursidwiwitsaikilan ingsalawas-lawase
7LanPangeranYehuwah,GustiAllahkita,ndhawuhikita supayangiketkabeh
8Lanpanggedheningroh-roh,Mastêmâ,tekalanmatur: 'Gusti,SangPencipta,mugisawetarasakawong-wongmau tetepanaingngarsaningsun,lanmugipadhangrungokake swaraningsun,lannindakakekabehsingbakal dakkandhakakemarangdheweke;amargayensawetara sakawong-wongmauoraditinggalakekanggoaku,akuora bakalbisanindakakekekuwatankarsaningsunmarangpara putramanungsa;amargaikikanggongrusaklannyasarké ingngareppangadilaningsun,amargagedhebangetpialane paraputramanungsa.'
9LanPanjenenganéngandika:"Kanggosaprasepuluhé tetepanaingngarsané,lansupayasangangbagéanmudhun menyangpanggonanpaukuman."
10LansalahsijisakakitaGustiAllahdhawuhsupaya mulangakekabehobat-obatanmarangNuh;amarga Panjenenganengertiyendhewekeorabakalmlakukanthi jujur,utawaberjuangkanthikabeneran
11Lankitanindakakemiturutkabehpangandikane:kabeh wongjahatsingalakitakaiketingpapanpaukumanlan sepersepuluhsakawong-wongmaukitatinggalakesupaya dhewekebisatundhukmarangIblisingbumi
12LanIngsunnerangakemarangNabiNuhkabehobatobatankanggopenyakit-penyakitmau,bebarengankaro godaan-godaane,kepriyedhewekebisanambanidheweke nganggotanduran-tanduraninglemah.
13LanNabiNuhnuliskabehingkitabkayasingwis Dakwulangakemarangdhewekebabagansabenjinisobat Kanthimangkonoroh-rohjahatbisadicegahsaka(nyakiti) paraputraNabiNuh
14Landhèwèkémasrahakékabèhsingwisditulismarang Sem,putranésingmbarep;amargadhèwèkétresnabanget marangSemngluwihikabèhputrané
15Nuhbanjurngasokaroparaleluhure,landikuburing GunungLubaringtanahArarat.
16Sangangatussekettaunsuweneuripé,sanganglastaun Yobellanrongminggulanlimangtaun[1659AM]
17Lansajroneuripingbumi,Panjenenganengluwihi anak-anakmanungsakajabaHenokhamargakabenerane, ingngendipanjenenganesampurna.Amargajabatan Henokhditetepakeminangkapaseksenkanggogenerasiing jagadiki,supayapanjenenganenyritakakekabehtumindak turun-tumurun,ngantidinapangadilan
18LaningYobelkapingtelungpuluhtelu,ingtaun kapisaningminggukapindho,Pelegnjupukbojone, jenengeLomnaputriSina'ar,landhewekenglairakeanak lanangingtaunkapingpapatmingguiki,landheweke menehijenengReu;amargadhewekeujar:'Lah,anak-anak manungsawisdadialaamarganiatalambangunkuthalan menarakanggoawakedheweingtanahShinar'
19Wong-wongmaupadhabudhalsakatanahArarat menyangsisihwétanmenyangSinear,amarganalika jamansemanawong-wongmaupadhambangunkuthalan
menara,karongucap,'Ayopadhamunggahmenyang swargasakakono.'
20Lanpadhamiwitimbangun,laningminggukaping papatpadhanggawebatanganggogeni,lanbata-batamau digunakakekanggonggantiwatu,lanlempungsing digunakakekanggonyemenakeyaikuaspalsingmetusaka segara,lansakasumberbanyuingtanahShinar
21Lanpadhambangun:patangpuluhtelutaun[1645-1688 AM]padhambangun;ambane203bata,landhuwure(bata) sapratelonsakasiji;dhuwure5433hastalan2kurma,lan (ambanesijitembok)telulashasta(lantelungpuluhhasta liyane)
22PangeranYehuwah,GustiAllahkita,ngandikamarang kita:Lah,wong-wongmauikusijibangsa,lan(iki)lagi padhamiwitinindakake,lansaikioraanasingbakal dicegahsakawong-wongmau.Ayo,ayopadhamudhun lanngganggubasane,supayapadhaorangertibasasijilan sijine,lanpadhakasebarmenyangkutha-kuthalanbangsabangsa,lansijitujuanorabakaltetepanaingwong-wong maungantidinapangadilan
23LanGustiAllahmudhun,lankitamudhunbarengkaro Panjenenganekanggondelengkuthalanmenarasing dibangundeninganak-anakmanungsa
24Landhèwèkénggawébasanéwong-wongmaudadiora jelasmanèh,mulanéwong-wongmauorambangunkutha lanmenaramanèh
25MulanétanahSinearkabèhdiaraniBabel,amargaing konoGustiAllahnggawékabèhbasanémanungsadadi campuraduk,lansakaingkonowong-wongmaupadha kasebarmenyangkutha-kuthanédhéwé-dhéwé,saben wongmiturutbasanélanbangsané.
26GustiAllahbanjurndhatengakeangingedhemarang menaramau,lanmenaramaudigulingakemenyanglemah, lankatonmenaramauanaingantaraneAsyurlanBabilon ingtanahSinear,lanwong-wongnyebutakejenenge "Offrow"
27Ingminggukapingpapatingtaunkapisan[1688AM] ingwiwitaneingYobelkapingtelungpuluhpapat,wongwongmaupadhakasebarsakatanahSinear
28Hamlananak-anaképadhamlebuingtanahsingarep dikuwasani,singdipikolehiminangkabagéanéingtanah kidul
29.LanKanaanweruhtanahLibanonngantitekankali Mesir,yenikuapikbanget,landhewekeoramlebuing tanahpusakaneingsisihkulon(yaiku)segara,landheweke manggoningtanahLibanon,sisihwetanlankulonsaka tapelwatesKaliYordanlansakatapelwatessegara
30LanHam,bapakne,lanKushlanMizraim,sedulursedulure,kandhamarangdheweke:"Kowémanggoning tanahsingdududuwèkmu,lansingoratibaingtangankita liwatundian:ajanindakakekayangono;amargayenkowé nindakakekayangono,kowélananak-anakmubakaltiba ingtanahkasebutlandikutukamargapemberontakan; amargakanthipemberontakankowéwismanggon,lan kanthipemberontakananak-anakmubakaltiba,lankowé bakaldisingkirakeselawase"
31AjamanggoningomahéSem,mergaSemlananakanakéwisolehwarisansakaturun-tumurun
32Kowékenalaknat,lankowébakalkenalaknatngluwihi kabèhputranéNuh,déninglaknatsingwiskitaikatawaké
dhéwénganggosumpahingngarsanéhakimsuci,laning ngarsanéNuh,bapakkita.
33Nangingpanjenenganeoranggatekakepanyuwune wong-wongmau,lanbanjurmanggoningtanahLibanon, wiwitsakaHamatngantitekaningdalanmlebuneMesir, panjenenganelanparaputranengantisaiki
34MulanétanahkuwidiaraniKanaan
35LanYafetlanputra-putranelungamenyangsegaralan manggoningtanahsingdadibageane,lanMadaindeleng tanahsegaralanikuoranyenengake,landhewekenjaluk (bagean)sakaHamlanAsyurlanArpakhsad,sadulure bojone,landhewekemanggoningtanahMedia,cedhak karosadulurebojonengantisaiki.
36Panjenenganébanjurngaranipapandunungélanpapan dunungéparaputrané,Média,miturutjenengbapakné, Madai.
BAB11
1LaningYobeltelungpuluhlima,ingminggukatelu,ing taunpisanan[1681AM],Reunjupukbojo,jenenge'Ôrâ, putrine'Ûr,putraneKesed,landhewekenglairakeanak lanang,landhewekemenehijenengSêrôh,ingtaunkapitu mingguikiingYobeliki[1687AM]
2LanparaputraneNabiNuhwiwitperangsijilansijine, njikuklanmatenisijilansijine,lanngucurakegetih manungsaingbumi,lanmangangetih,lanmbangunkuthakuthasingkuwat,tembok,lanmenara,lanindividuindividu(wiwit)ngunggulakeawakedheweingndhuwur bangsa,lanngadegakewiwitaningkerajaan,lanperang wongnglawanwong,lanbangsanglawanbangsa,lan kuthanglawankutha,lankabeh(wiwit)nindakakepiala, lanentuksenjata,lanmulangputra-putraneperang,lan dhewekewiwitngrebutkutha-kutha,lanngedolbudak lananglanwadon
3Lan'Ûr,putraneKesed,mbangunkutha'AraingKasdim, lanmenehijenengkuthakasebutmiturutjenengedhewe lanjenengbapakneLandhewekenggawerecacairkanggo awakedhewe,lansabenwongnyembahbrahala,recacair singdigawekanggoawakedhewe,landhewekewiwit nggawerecaukirlansimulacrasingnajis,lanroh-rohjahat mbantulannggodha(dheweke)supayanindakake pelanggaranlannajis.
4PangeranMastêmângupayanindakakekabehiki,lan dhewekengutusroh-rohliyane,singdiutusingsangisore tangane,kanggonindakakekabehjiniskesalahanlandosa, lankabehjinispelanggaran,kanggongrusaklannumpes, lanngwutahakegetihingbumi.
5MulanéwongmaungaraniSêrôh,Serug,mergasaben wongpadhanglakonidosalanpelanggaran
6Landhèwèkégedhé,lanmanggoningUringKasdim, cedhakkarobapaknéibunégarwané,landhèwèké nyembahbrahala,landhèwèkénjupukbojoingYobel kapingtelungpuluhenem,ingminggukapinglima,ing taunpisanan,[1744AM]lanjenengéMelka,putrinéKaber, putrinésedulurébapakné
7LandhewekenglairakeNahor,ingtaunpisananminggu iki,landheweketuwuhlanmanggoningUr-Kasdim,lan bapaknemulangdhewekerisetwongKasdimkanggo ngramallanmenehiramalan,miturutpratandhainglangit.
8LaningYobelkapingtelungpuluhpituingminggu kapingenem,ingtaunpisanane,[1800AM]dheweke njupukbojo,jenenge'Ijaska,putriNestagsakawong Kasdim.
9LandhewekenglairakeTerahingtaunkapitumingguiki. [1806AM]
10PangeranMastêmângutusmanukgagaklanmanuk kanggomanganwijisingditanduringtanahkasebut, kanggongrusaktanahkasebut,lanngrampokpegaweyane anak-anakmanungsaSadurungebisambajakwijikasebut, manukgagakwisnjupukwijikasebutsakalumahinglemah 11Mulané,wongmaudiwènèhijenengTerah,merga manukgagaklanmanuk-manukpadhanggawéwong-wong maumlaratlanmanganwiji-wijiané
12Lantaun-taunwiwitorasubur,amargamanuk-manuk, lanpadhamangankabehwoh-wohansakawit-witan:mung kanthigaweyangedhedhewekebisanyimpensethithik sakakabehwoh-wohaningbumisajroneurip
13LaningYobelkapingtelungpuluhsangaiki,ing minggukapindhoingtaunpisanan,[1870AM]Terah njupukbojo,jenenge'Edna,putrine'Abram,putrineadhine bapakne.Laningtaunkapitumingguiki[1876AM] dhewekenglairakeanaklanang,lanAbrammenehijeneng Abram,miturutjenengbapakneibune; 14amargadhèwèkéwistilardonyasadurungéputriné ngandhutanaklanang
15Lanbocahcilikmauwiwitmangertenikaluputaning bumisingkabehkesasarsawisepatung-patunglansawise najis,lanbapaknemulangdhewekenulis,landheweke umurrongminggu,[1890AM]landhewekemisahake awakedhewesakabapakne,supayadhewekeorabisa nyembahbrahalakarodheweke
16LandhèwèkéwiwitndedongamarangKangNitahake samubarangkabèhsupayaPanjenenganébisanylametaké dhèwèkésakakaluputanéanak-anakmanungsa,lansupaya bageanéoratibaingkaluputanésawisénajislannistha
17Lanwektunenyebarwijiwistekaningtanahkasebut, lankabehpadhalungabebarengankanggonglindhungi wiji-wijinesakamanukgagak,lanAbramlunga bebarengankarowong-wongsinglunga,lanbocahlanang mauumurpatbelastaun
18Lananamegamanukgagaktekaarepmanganwiji kasebut,lanAbrammlayunemonisadurungedheweke lungguhinglemah,lannguwuh-uwuhmarangdheweke sadurungedhewekelungguhinglemahsupayamangan wijikasebut,lankandhane,'Ajamudhun:balimenyang panggonanasalmu,'landhewekebanjurbali
19IngdinaikuugaGustiAllahndadosakemega-mega gagakpadhambalikkeawakekapingpitungpuluh,lansaka sakehinggagakingsatanahpanggonaneAbramanaing konooraanasiji-sijiasingmanggoningkono
20Sabenwongsingndhèrèkdhèwèkéingsalumahing nagaraweruhdhèwèkénjerit,lankabèhgagakpadha mundur,lanjenengédadimisuwuringsalumahingtanah Kasdim
21Laningtaunikikabehwongsingkepenginnyebarwiji tekamarangdheweke,landhewekelungakarowong-wong maungantiwektunyebarwijirampung:lanwong-wong maunyebarwijiingtanahe,laningtaunikudheweke nggawagandumsingcukupmulihlanmangannganti wareg
22Laningtaunkapisanminggukapinglima[1891AM] Abrammulangwong-wongsingnggawepirantikanggo sapi,tukangkayu,landhewekenggawewadhahing ndhuwurlemah,madheprangkabajak,supayabisanyebar wijiingkana,lanwijikasebuttibaingbageanbajak,lan didhelikakeinglemah,landhewekeorawedimanehkaro gagak
23Lankanthicaraiki,wong-wongmaunggawe(wadhah) ingndhuwurlemahingkabehrangkabajak,lanwongwongmaunyebarlanngolahkabehtanah,miturutprentahe Abram,lanwong-wongmauorawedimanehkaromanukmanuk
BAB12
1Ingminggukapingenem,ingtaunkapitu,[1904AM] AbramkandhakaroTerah,bapakné,"Bapak!"
2Lanwongmaubanjurngandika,"Ikiaku,anakku"Lan wongmaubanjurngandika, "Apapitulunganlankauntungansingkitatampasaka brahala-brahalasingkoksembah, Laningngarepeendikowébakalsujud?
3Amargaoraanarohingnjerowong-wongmau, Amargaikumungwujudbodho,lanngapusiati Ajanyembahwong-wongmau:
4NyembahmarangGustiAllahingswarga, Sapasingnurunakeudanlanembunmenyangbumi Lannindakakesamubarangingbumi, Lanwisnitahakesamubarangkabehmiturutpangandikane, LankabehuripikusakangarsaneGustiAllah 5Yagenekowepadhanyembahbarang-barangsingoraana rohingnjerokono?
Amargaikugaweyanetangane(manungsa), Lankowékudunggawabarang-barangkuwiing pundhakmu, Lankowéoraolehpitulungansakawong-wongmau, Nangingikudadisababgedhesakaisintumrapwongwongsingnggawe, Landadipanyenyamahatikanggowong-wongsing nyembahdheweke: Ajanyembahwong-wongmau
6Bapaknékandha,"Akuiyangerti,anakku,nangingapa singkudutaklakonikarobangsaikisingwisngladèni aku?"
7Lanyenakungandhaniwong-wongmaukanthibener, akubakaldipateni;amarganyawanepadharumaket marangwong-wongmaukanggonyembahlanngurmati wong-wongmau.
8Menenga,anakku,supayakoweoradipateni'Lan tembung-tembungikidiomongakemarangsadulureloro, landhewekenesumarangdhewekelandhewekemeneng wae.
9IngtaunYobelkapingpatangpuluh,ingminggu kapindho,ingtaunkapitu,[1925AM]Abramnjupukbojo, jenengeSarai,putribapakne,landhewekedadibojone 10LanHaran,sadulure,njupukbojoneingtaunkatelu minggukatelu,[1928AM]landhewekenglairakeanak lanangingtaunkapitumingguiki,[1932AM]landheweke menehijenengLot 11Nahor,adhine,njupukbojo.
12LaningtaunkapingsewidakuripéAbram,yaiku,ing minggukapingpapat,ingtaunkapingpapat,[1936AM] Abramtangiingwayahwengi,lanngobongomahbrahala, landhèwèkéngobongkabèhsinganaingomahkasebutlan oraanawongsingngerti.
13Laningwayahwengipadhatangilanngupaya nylametakeparadewasakatengahinggeni
14LanHarancepet-cepetnylametakewong-wongmau, nanginggenimurubngobongdheweke,landheweke kobonginggeni,landhewekematiingUr-Kasdim sadurungeTerah,bapakne,landhewekedikuburingUrKasdim
15Terahlananak-anakélanangpadhalungasakaUrKasdimmenyangtanahLibanonlantanahKanaan,lan manggoningtanahHaran,lanAbrammanggonkaroTerah, bapakné,ingHaranrongminggusuwene.
16Laningminggukapingenem,ingtaunkapinglima, [1951AM]Abramlungguhsewengimuputingrembulan anyarsasikapitukanggomirsanilintang-lintangwiwitsore ngantiesuk,supayabisandelengkepiyekahananetauniki babaganudan,landhewekedhewekannalikalungguhlan mirsani.
17Banjuranatembungsingmlebuingatine,banjur kandha:Kabehpratandhalintang,lanpratandharembulan lansrengengekabehanaingastanePangeran.Yageneaku kudunggoleki?
18ManawaPanjenenganekersa,Panjenenganebakal nurunakeudan,esuklansore;
LanyenPanjenenganekersa,Panjenenganebakalnyegah, Lankabehbaranganaingastane
19Laningwayahwengiikuugadhèwèkéndedongalan kandha, 'GustiAllahkawula,GustiAllahIngkangMahaLuhur, namungPadukaingkangdadosGustikawula, LanPadukalanpanguwasaPadukasampunkawulapilih LanPadukasampunnitahakensadayabarang, LankabehkangdadipakaryaneastaPaduka.
20Luwariakusakatanganéroh-rohjahatsingnguwasani pikiranémanungsa,
Lanajangantiwong-wongmaunyasarkéakusaka Panjenengan,GustiAllahku
LanPadukanyantosakakenkawulalanturunkawulaing salami-laminipun
Supayakitaorakesasarwiwitsaikilansalawas-lawase
21Landhèwèkékandha,"ApaakukudubalimenyangUrKasdimsingngupayaAkusupayaakubisabalimenyang wong-wongmau,apaakukudutetepanaingpanggonaniki? DhuhAllahku,mugi-mugidalansingbeneringngarsané PadukakasilakeningtanganéabdiPaduka,supados piyambakipunsagednglampahilansupadoskulaboten lumakumiturutakalbudiatiku"
22Sawisérampunganggonéngandikalanndedonga, banjurpangandikanéPangérandikirimmarangdhèwèké liwataku,mengkéné:'Lungaasakanegaramu,sakasanaksedulurmulansakaomahébapakmumenyangtanahsing bakalDaktuduhakémarangkowé,lanAkubakal ndadèkakékowédadibangsasinggedhélanakèhcacahé.'
23LanAkubakalmberkahikowé
LanAkubakalndadekakeasmamuagung, Lankowébakaldiberkahianaingbumi,
LaningPanjenenganekabehkulawargaingbumibakal diberkahi, LanAkubakalmberkahiwong-wongsingmberkahikowé, Lanngipat-ipatiwong-wongsingngipat-ipatikowé.
24LanAkubakaldadiAllahkanggokowélananakmu,lan putumu,lankanggokabèhturunmuAjawedi,wiwitsaiki lanngantiturun-tumuruningbumi,AkuikiAllahmu
25GustiAllahbanjurngandika:'Bukaknacangkemelan kupinge,supayadhewekebisakrungulanngomong nganggocangkeme,nganggobasasingwisdiwedharake'; amargaikuwisoraanamanehsakacangkemekabehanak manungsawiwitdinaBabildirusak
26LanAkumbukakcangkeme,kupingelanlambene,lan AkuwiwitngandikakarodhewekenganggobasaIbranilan basaneparatitah
27Landhèwèkénjupukbuku-bukuleluhuré,lanikiditulis nganggobasaIbrani,landhèwèkényalin,landhèwèké wiwitsinausakakono,lanakungandhanidhèwèkéapa singorabisa(dingertèni),landhèwèkésinausajronenem sasiudan
28Lankedadeningtaunkapituminggukapingenem [1953AM]dhewekengomongkarobapaknelanngandhani yendhewekebakalninggalakeHaranmenyangtanah Kanaankanggondelenglanbalimenyangdheweke
29Terah,bapakné,kandha,"Lungaakanthitentrem."
Muga-mugaGustiAllahkanglanggengnglurusake dalanmu
LanGusti[(muga-muga)nunggilkarokowe,lan] nglindhungikowesakakabehpiala, Lanmugiparingasih-rahmat,sih-rahmat,lansih-rahmat dhumatengpanjenenganwonteningngarsanipuntiyangtiyangingkangningalipanjenengan, Lanajangantianaanak-anakmanungsasingnduweni kekuwatankanggonglaranikowe; Lungaakanthitentrem
30Lanyenkoweweruhtanahsingnyenengakekanggo dienggoni,kowekudungadeglanngajakakumenyang kenelanngajakLot,anakeHaran,sadulurmu,kaya anakmudheweGustiAllahmuganunggilkarokowe 31.LanNahor,adhimu,tulunglungaamrenengantikowe balikanthislamet,lanakulankowekabehpadhamelu mrana”
BAB13
1AbrambanjurbudhalsakaHaran,lanngajakSarai, garwane,lanLot,putraneHaran,menyangtanahKanaan, lanbanjurtekanAsyur,lannerusakelakunemenyang Sikhem,lanmanggoncedhakwiteksingdhuwur 2Panjenenganéweruh,lanlah,tanahéapikbanget,wiwit sakadalanmlebumenyangHamatngantitekanwiteksing dhuwur.
3GustiAllahbanjurngandikamarangwongmau:"Tanah ikibakalDakparingakemarangsiralanturunira"
4NabiMusabanjurngadegakémisbyahingkono,sarta nyaosakékurbanobonganmarangPangéran,singwis ngatingalmarangdhèwèké.
5Sakakonobanjurpindhahmenyangpagunungan BetelingsisihkulonlanAiingsisihwetan,sarta ngadegakekemaheingkono.
6Panjenenganéweruhtanahéjembarlanapikbanget,lan kabèhthukulingkono-witanggur,ara,delima,witek,wit ek,witelk,witlenga,witaras,witcemara,lanwitkurma, lansakèhéwitingara-ara,lananabanyuingpegunungan.
7LandhèwèkémemujiGustiAllahsingwisnuntun dhèwèkémetusakaUr-Kasdim,lannggawadhèwèké menyangtanahiki
8Lankedadeningtaunkapisan,ingminggukapitu,ing rembulananyaringsasikapisan,1954AM]dheweke ngedegakemisbyahinggunungiki,lannyebutasmane PangeranYehuwah:'Paduka,GustiAllahkanglanggeng, punikaGustiAllahkawula'
9Landhèwèkényaosakékurbanobonganmarang PangéraningmisbyahsupayaPanjenenganénunggilkaro dhèwèkélanorabakalnilardhèwèkésajronéuripé
10Lanpanjenenganepindhahsakakonolantindak menyangkidul,lanpanjenenganetekanHebronlanHebron dibanguningwektuiku,lanpanjenenganemanggoning konorongtaun,lanpanjenenganetindak(sakakono) menyangtanahkidul,menyangBealot,lananapaceklik ingtanahkasebut
11AbrambanjurmenyangMesiringtaunkateluing mingguiku,landhèwèkémanggoningMesirlimangtaun sadurungégarwanédipisahakésakadhèwèké
12NalikasemonoTanaisingMesirdibangunpitutaun sawiséHebron
13NalikaSangPrabuPringonnyepengSarai,garwane Abram,GustiAllahndhawahakepaukumangedhemarang SangPrabuPringonlankulawarganemergasakaSarai, garwaneAbram
14Abramdadisugihbangetmergasakabandhanewedhus, sapi,keledai,jaran,unta,abdilananglanwadon,sarta emaslanperaksingakehbangetLutugaanakesadulure, sugihbanget.
15SangPrabuPringonbanjurmbalekakeSarai,garwane Abram,lanAbrambanjurdiutusmetusakatanahMesir, lanAbrambanjurbudhalmenyangpanggonanengadegake kemaheingwiwitan,menyangpanggonanemisbyah,karo Aiingsisihwetan,lanBetelingsisihkulon,sartamemuji PangeranYehuwah,GustiAllahe,singwisnggawa dhewekebalikanthitentrem
16LankedadeningtaunYobelkapingpatangpuluhsiji ingtaunkateluminggupisanan,[1963AM]dhewekebali menyangpanggonanikilannyaosakekurbanobaraning kono,lannyebutasmanePangeranYehuwah,lanngandika: 'Paduka,GustiAllahingkangMahaluhur,punikaGusti Allahkawulaingsalawas-lawase'
17Laningtaunkapingpapatmingguiki[1964AM]Lot pisahkarodheweke,lanLotmanggoningSodom,lan wong-wongSodomikudosanegedhebanget
18Lanatinésedhihbangetamargaanakékakangnéwis pisahkarodhèwèké,amargadhèwèkéoraduwéanak.
19IngtaunnalikaLutditawan,GustiAllahngandika marangAbram,sawiseLutpisahkaroAbram,ingtaun kapingpapatmingguiki:"Sirandelengasaka panggonanmumanggon,mangalorlanmangalor, mangulonlanmangetan."
20Amargatanahsingkokdelengikukabehbakal Dakwenehakemarangkowelanturunmuingsalawaslawase,lanAkubakalndadekaketurunmukayawedhiing
segara;sanajananawongsingbisangetunglebuningbumi, turunmuorabakalbisadiitung.
21“Tangia,lumakua(njelajahitanah)miturutdawanelan ambane,landelengenkabehiku,amargaAkubakal maringiturunmuiku.”Abrambanjurtindakmenyang Hebronlanmanggoningkono
22IngtaunikiugaKedorlaomer,rajaElam,lanAmrafel, rajaSinear,lanAriokh,rajaSellasar,lanTergal,raja bangsa-bangsa,tekalanmatènirajaGomoraRajaSodom mlayu,lanakèhwongsingtatuinglebakSidim,ing pinggirSegaraAsin
23Sodom,AdamlanZeboimditawan,sartaLot,putrane sadulureAbram,dalahsakehingbandhane,banjurpadha menyangDan
24Banjuranawongsingbisalolostekalanngandhani Abramyenputranekakangnewisditawanlan(Abram)wis nyiapakeparaabdine
25kanggoAbram,lankanggoturune,sepersepuluh sakawoh-wohanpisanankanggoGusti,lanGustinetepake minangkapranatankanggosalawas-lawasesupayapadha menehakemarangparaimamsingngladeniingngarsane, supayapadhanduwenisalawas-lawase.
26Lanangger-anggerikioraanawatesaningdina;amarga Panjenenganewisnetepakekanggoturun-tumuruning salawas-lawasesupayapadhamenehimarangPangeran Yehuwahsepersepuluhsakakabeh,sakawijilananggur lanlengalansapilanwedhus
27LanPanjenenganémaringimarangparaimamsupaya padhamanganlanngombekanthibungahanaingngarsané 28RajaSodombanjursowanmarangAbramlansujud, sartamatur:"DhuhGustiAbram,mugiPadukaparingaken nyawa-nyawaingkangsampunPadukaselametaken, nangingmugibarangjarahanpunikadadoskagungan Paduka."
29AbrambanjurmaturmarangGustiAllah,"Kula ngangkattangankuladhatengGustiAllahIngkang Mahaluhur,bilihkulabotenbadhemundhutmenapamenapasakingkagunganpanjenengan,wiwitsaking benangngantostalisepatu,supadospanjenenganboten sagedngendika:KulaingkangsampunmaringiAbram kasugihan,kejawinamungingkangsampundipunpangan deningparanom-nomanpunika,sahabageanipuntiyangtiyangingkangndherekkula,inggihpunikaAner,Eskol, lanMamreTiyang-tiyangpunikakedahnampibageanipun piyambak-piyambak"
BAB14
1Sawisélelakonmaukabèh,ingtaunkapingpapatminggu iki,ingrembulananyarsasikatelu,pangandikanéPangéran marangAbramsajroningimpèn,"Ajawedi,Abram;Aku ikipangayomanmu,langanjaranmubakalgedhébanget."
2Unjukewongmau:“DhuhGusti,Gusti,punapaingkang badhePadukaparingakendhatengkawula,amargikawula badhepejahtanpaanak,lanputranipunMashek, putranipunabdikawula,inggihpunikaEliezersaking Damsyik.Panjenenganipuningkangbadhedadosahliwaris kawula,denePadukabotenmaringiturundhatengkawula” 3Lanngandikamarangwongmau:“Wongikidudusing bakaldadiahliwarismu,nangingwongsingbakallairsaka swiwimudhewe;dhewekesingbakaldadiahliwarismu”
4GustiAllahbanjurngiridwongmaumetusartangandika, "Cobadelengeninglangitlanetungenlintang-lintange,yen kowebisangetung"
5Panjenenganébanjurmandengmaranglangit,lan ndelenglintang-lintang.Panjenenganébanjurngandika marangwongmau,"Kayamangkonobakalcacahé turunmu"
6LandhèwèképrecayamarangGustiAllah,laniku dianggepbenerdéningGustiAllah
7GustiAllahbanjurngandikamarangYakub:“Akuiki YehuwahsingngiridkowemetusakaUr-Kasdim,supaya kowediparingitanahewongKanaansupayadadidarbekira selawase;lanAkubakaldadiAllahmulanAllaheturunmu.”
8Wongmaubanjurmunjuk:"DhuhGusti,Gusti, kadospundianggenkulamangertosbilihkulabadhé ndarbenitanahpunika?"
9GustiAllahbanjurngandikamarangwongmau: "Jupuknasapiwadonumurtelungtaun,wedhuslanang umurtelungtaun,wedhusgembelumurtelungtaun,manuk daralanmanukdara"
10Lankabehmaudijupukingtengahingsasilanmanggon ingcedhakwit-witangedheingMamre,singcedhakkaro Hebron
11Banjurdhèwèkéngedegakémisbyahingkono,lan ngurbanakékabèhkéwanmau;getihédiwutahakeing misbyah,banjurdibelahloro-loroné,landilebokakéadhepadhepan,nangingmanuk-manukmauoradibelahloroloroné.
12Manuk-manukpadhatibaingsakubengepotonganpotonganwoh-wohanmau,lanAbramngusirwoh-wohan mau,lanoranglilanimanuk-manukmaundemek potongan-potonganmau
13Barengsrengéngéwissurup,Abramkagètbanget,lan banjuranapepetengkangnggegirisi,sartaanapangandika marangAbram,"Ngertiakanthitemen,turunmubakaldadi wongmancaingtanahkangdududuwèké,lanbakal didadèkakébaturlanditindhespatangatustaunlawasé."
14LanbangsasingbakaldadiabdineugabakalDakukum, lansawiseikubakalpadhametusakakonokanthibandha akeh.
15Kowébakallungamenyangpanggonanéleluhurmu kanthitentremrahayu,lanbakaldikuburnalikawistuwa banget.
16Nangingingturunankapingpapatwong-wongmau bakalbalimrene,amargadurakanewongAmoridurung jangkep.”
17Sawisétangisakaturuné,srengéngéwissurup,anageni murub,lankatonanapawonngebullananagenimurub liwatingantaranepotongan-potongandagingmau
18IngdinaikuugaGustiAllahdamelprajanjiankaro Abram,pangandikane:“TurunmubakalDakwenehake tanahiki,wiwitsakakaliMesirngantitekankaligedhe Efrat,yaikutanahiku,wongKeni,wongKenas,wong Kadmoni,wongFeris,wongRefaim,wongPekori,wong Hewi,wongAmori,wongKanaan,wongGirgasilanwong Yebus”
19Sedinasawisékliwat,Abramnyaosaképotonganpotongandaginglanmanuk-manuk,kurbanwoh-wohan lankurbanombèn-ombèn,nangingkabèhmaudiobong déninggeni.
20LaningdinaikuIngsungaweprajanjiankaroAbram, kayadeneIngsunwisgaweprajanjiankaroNuhingsasiiki; lanAbramnganyaririyayalantatacarakanggoawake dhewesalawas-lawase.
21Abrambungahbanget,sartangandhanikabehmau marangSarai,garwane;landhewekepercayayendheweke bakalduweturunan,nangingSaraioraduweanak
22SaraibanjurmenehipituturmarangAbram,bojone,lan kandhamarangdheweke,"TumujuakaroHagar,abdiku wadonMesir,mbokmenawaakubisamenehiturunan kanggokowesakadheweke"
23AbramngrungokakétembungéSarai,garwané,lan kandha,"Lakonana."SaraibanjurnjupukHagar,abdiné wadonMesir,lanmenehakemarangAbram,bojoné, supayadadigarwané
24LanAbrambanjursare,lanAbrambanjurngandhutlan nglairakeanaklanang,lanAbrammenehijenengIsmael, ingtaunkapinglimamingguiki[1965AM];lanikitaun kapingwolungpuluhenemsajroneuripéAbram.
BAB15
1LaningtaunkapinglimaminggukapingpapatYubileum iki,[1979AM]ingsasikatelu,ingtengah-tengahesasi, Abramngrayakakeriyayapanengandumsingpertama.
2Panjenenganéngaturakékurbananyaringmisbyah,yaiku woh-wohanpisanansakapanèn,marangPangéran,sapi wadon,wedhusberok,lanwedhusgèmbèlingmisbyah minangkakurbanobonganmarangPangéran;kurbanwohwohanlankurbanombèn-ombènmaudikurbanakéing misbyahkaromenyan.
3GustiAllahbanjurngatingalmarangAbramsarta ngandikamarangpanjenengane:“AkuikiAllahKang Mahakuwasa;muga-mugakowekatonsampurnaanaing ngarsaningSun”
4LanAkubakalnggaweprajanjianingantaraneAkulan kowe,lanAkubakalnggawekowedadiakehbanget.
5Abrambanjursujud,lanGustiAllahngandikakaro dhèwèké,pangandikané:
6"Lah,pranatan-Kuanaingkowé, Lankowébakaldadibapaknéakèhbangsa
7JenengmuorabakalkasebutAbrammaneh, Nangingjenengmuwiwitsaiki,ngantisalawas-lawase, bakaldadiAbraham
AmargakowéwisDakdadèkakébapaknébangsaakèh
8LanAkubakalndadekakekowedadiwongkanggedhe banget,
LanAkubakalndadekakekowedadibangsa-bangsa, Lanpararajabakallairsakasira
9LanAkubakalnganakakeprajanjianingantaraneAku lankowe,sartaturun-tumurunsawisekowe,dadi prajanjianlanggeng,supayaAkudadiAllahmulan Allahmusawisekowe
10<LanAkubakalmaringimarangkowélanturunmu sawisékowé>tanahsingkoktinggaliminangkawong neneka,yaikutanahKanaan,supayakowéndarbèni salawas-lawase,lanAkubakaldadiAllahé.
11GustiAllahbanjurngandikamarangAbraham:“Dene kowe,siranetepiprajanjianingSun,kowelanturunmu sawisekowe:lantetaknasabenwonglanangingantarane
kowe,lantetaknakulitkulupmu,lanikubakaldadi pratandhaprajanjianlanggengantaraneAkulankowe.”
12Lanbocahlanangsinglairingdinakapingwolukudu ditetaki,turun-tumurun,apawaesinglairingomahmu, utawasingkoktukunganggodhuwitsakawongliya,sing duduturunmu
13Wongsinglairingomahmukududisunat,lanwong singkoktukunganggodhuwitkududisunat,lanprajanjianKubakalanaingdagingmuminangkapranatanlanggeng
14Lanwonglanangsingoradisunat,singoradisunating kulitkulupingdinakapingwolu,wongikukudu disingkirakesakaantaranebangsane,amargadhewekewis nglanggarprajanjianingSun.
15GustiAllahbanjurngandikamarangAbraham: “BabaganSarai,garwamu,jenengeajadiaraniSaraimaneh, nangingSarah,yaikujenenge.”
16LanAkubakalmberkahidheweke,lanmenehikowe anaklanangsakadheweke,lanAkubakalmberkahi dheweke,landhewekebakaldadibangsa,lanpararaja bangsa-bangsabakalnurunakesakadheweke
17Abrahambanjursujudlanbungahbanget,sartangucap ingsajroningatiné,"Apawongsingumurésatustaunbakal duwéanaklanang,lanSarahsingumurésangangpuluh taunbakalnglairakéanak?"
18AbrahambanjurmunjukmarangGustiAllah:“MugamugaIsmaelkarsaauripanaingngarsaPaduka!”
19GustiAllahbanjurngandika:"Ya,lanSarahugabakal nglairakeanaklanangkanggokowe,lankowebakal ngaraniIshak,lanAkubakalnetepakeprajanjian-Kukaro dheweke,prajanjianlanggeng,lankanggoturunesawise dheweke."
20LanbabIsmaeluga,Akuwisnyembadanipanyuwunmu Lah,Akubakalmberkahilanndadekakedhewekegedhe lanndadekakedhewekeakehbanget,landhewekebakal duwerolaspangeran,lanAkubakalndadekakedheweke dadibangsasinggedhe
21Nangingprajanjian-KubakalDaktetepakekaroIshak, singbakallairsakaSarahkanggokowe,ingdinaiki, setaunngarep”
22SawiséGustiAllahrampungngandikakaroAbraham, GustiAllahbanjurnilarAbraham
23AbrahamnglakoniapasingwisdidhawuhakeGusti Allahmarangdheweke,landhewekenjupukIsmael, putrane,lankabehwonglanangsinglairingomahe,lan singwisditukunganggodhuwite,sabenwonglananging omahe,lannyunatikulitkulupwong-wongmau.
24IngdinaikuugaAbrahamdisunatlansakehewong lanangingomahe,<lanwong-wongsinglairingomahe>, lansakehewongsingditukunganggodhuwitsakaanakanakewongmanca,padhadisunatbarengkarodheweke
25Angger-anggerikikanggoturun-tumuruningsalawaslawase,lanoraanasunatingdina-dinakasebut,lanoraana singketinggalansedinasakawolungdinakasebut;amarga ikiminangkapranatanlanggeng,singwisditetepakelan ditulisingtabletswarga
26Lansabenwongsinglair,singkulitkulupéoradisunat ingdinakapingwolu,orakalebuanak-anakprajanjiansing digaweGustikaroAbraham,nangingkalebuanak-anak karusakan;lanugaoraanapratandhaapa-apaingdheweke yendhewekeikukagunganeGusti,nanging(dhewekewis ditakdirake)bakaldirusaklandipatenisakabumi,lanbakal
dicopotsakabumi,amargadhewekewisngrusakprajanjian GustiAllahkita.
27Amargakabehmalaikatingngarsanelankabeh malaikatpanyucenwisdiciptakakewiwitdinadiciptakake, laningngarepeparamalaikatingngarsanelanpara malaikatpanyucen,PanjenenganewisnyuceniIsrael, supayapadhakaroPanjenenganelankaroparamalaikat suci-Ne.
28LankowéprentahnamarangwongIsraèllansupaya padhanetepipratandhaprajanjianikikanggoturuntumurunminangkapranatanlanggeng,lansupayapadha oradisingkirakesakatanahiki
29Amargaprentahikiwisditetepakeminangkaprajanjian, supayawong-wongIsraelkabehpadhanetepiprajanjian ikusalawas-lawase
30KanggoIsmaellanparaputranelansadulur-sadulurelan Esau,GustiAllahorandadekakewong-wongmaucedhak karoPanjenengane,lanPanjenenganemilihwong-wong mauoraamargawong-wongmauanak-anakeAbraham, amargaPanjenenganewanuhkarowong-wongmau, nangingPanjenenganemilihIsraeldadiumate
31LanPanjenenganenyucekake,lannglumpukakesaka ingantaranekabehanakmanungsa;amargaanaakeh bangsalanakehsukubangsa,lankabehikukagungane,lan Panjenenganewisngangkatroh-rohkanthipanguwasa kanggonyasarakedhewekesakaPanjenengane
32NangingPanjenenganéorangangkatmalaékatutawa rohapawaékanggoIsraèl,amargaPanjenengané piyambaksingdadipanggedhéné,lanPanjenenganébakal njagalannuntutwong-wongmausakatanganépara malaékatlanroh-roh-é,lansakatanganékabèhkakuwatané supayaPanjenenganébisanjagalanmberkahiwong-wong mau,lansupayawong-wongmaudadikagunganélan Panjenenganédadiduwèkéwiwitsaikingantisalawaslawase
33Lansaikiakungumumakemarangkoweyenwong Israelorabakalsetyamarangpranataniki,landhewekeora bakalnyunatanak-anakemiturutkabehhukumiki;amarga ingdagingsunatdhewekebakalnglirwakakesunatanakanakeiki,lankabehwongmau,anak-anakeBeliar,bakal ninggalakeanak-anakeoradisunatkayanalikalair
34LanbakalanabebendugedhesakaPangeranYehuwah marangwongIsrael,amargapadhaninggalakeprajanjiané lannyimpangsakapangandikané,lanngganggulan nyenyamah,amargapadhaoranetepipranataninganggeranggeringToretiki;amargapadhanganggepanggota awakékayawong-wongnon-Yahudi,supayapadhabisa disingkirakesakatanahiki.Lanorabakalanapangapura utawapangapuramanehkanggokabehdosasakakesalahan langgengiki
BAB16
1Laningrembulananyarsasikapingpapat,kitanemoni Abraham,ingwitekMamre,lankitangobrolkaro dheweke,lankitangumumakeyenbakaldiwenehianak lanangdeningSarah,bojone.
2Sarahngguyu,amargadhewekekrunguyenkitawis ngomongkaroAbrahambabiki,lankitangelingake dheweke,landhewekedadiwedi,lanorangakoniyen dhewekengguyuamargasakatembung-tembungkasebut
3Lankitangandhanijenengputrane,kayajenengesing wisditetepakelanditulisingtabletswarga(yaiku)Ishak, 4Lannalikakitabalimenyangdhewekeingwektusing wisditemtokake,dhewekemesthibakalngandhutanak lanang.
5LaningsasiikiGustiAllahngukumSodom,Gomora, Zeboim,lankabehwilayahKaliYordan,lanPanjenengane ngobongwong-wongmaunganggogenilanwelirang,lan numpeswong-wongmaungantisaiki,kayasingwis Dakkandhanimarangkowekabehtumindake,yaikuwongwongmaualalandosabanget,landhewekenajisake awakedhewelanlakujinaingdaginge,lannindakakenajis ingbumi.
6Lan,kanthicarasingpadha,GustiAllahbakalngukum panggonan-panggonansingwistumindakmiturutnajisé wongSodom,kayapaukumanéSodom.
7NangingLutpadhakitaslametake,amargaGustiAllah ngeling-elingmarangAbraham,lanngusirdhewekesaka tengah-tengahekarusakan.
8Landhèwèkélanputri-putrinenglakonidosaingbumi, singdurungtauanaingbumiwiwitjamanAdamnganti jamané;amargawonglanangmauturukaroputri-putrine.
9Lan,lah,ikudiprentahakelandiukirbabagankabeh turune,ingtabletswarga,kanggonyingkirakelannyopot wong-wongmau,lannglakokakepaukumanmarangwongwongmaukayapaukumanSodom,lanoraninggalake turunemanungsaingbumiingdinapaukuman
10IngsasiikiAbrahampindhahsakaHebron,lanbudhal lanmanggoningantaraneKadeslanSyuringpagunungan Gerar
11Ingtengah-tengahingsasikalima,dhèwèképindhah sakakonolanmanggoningcedhakSumurSumpah
12Ingtengah-tengahingsasikapingnem,GustiAllah nulungiSarahlannindakakeapasingwisdijanjekake, muladhewekengandhut
13Lannalikasasikatelu,Iskaklair,nalikariyayapanen pisanan,lannalikapertengahansasiiku,nalikawektune GustiAllahngandikamarangAbraham
14Abrahamnyunatianakélanangingdinakapingwolu Abrahamkuwianakpisanansingdisunatmiturut prajanjiansingwisditetepakékanggosalawas-lawasé
15Laningtaunkapingenemminggukapingpapat,kita tekamenyangAbraham,menyangSumurSumpah,lankita nemonidheweke[kayasingwiskitakandhanimarang Sarahyenkitakudubalimenyangdheweke,landheweke bakalngandhutanaklanang.
16Lankitabaliingsasikapitu,lannemokakeSarahlagi ngandhutanaksadurungekita]lankitamberkahidheweke, lankitangumumakemarangdhewekekabehperkarasing wisditemtokakebabagandheweke,yendhewekeorabakal matingantidhewekeduweenemputramaneh,lanbakal ndeleng(wong-wongmau)sadurungedhewekemati; nanging(yen)ingIshakjenengelanturunebakaldisebut:
17Lankabehturuneputra-putranebakaldadibangsabangsaliya,landianggepkalebubangsa-bangsaliya; nangingsakaputra-putraneIshakbakalanasijisingdadi turunesuci,lanorabakaldianggepkalebubangsa-bangsa liya
18AmargadhèwèkébakaldadibagéanéKangMahaluhur, lankabèhturunéwistibaingkagunganéGustiAllah,
supayadadiumatkagunganéGustiAllahngluwihikabèh bangsalandadikraton,imam,lanbangsasuci.
19Lankitabanjurbudhal,lankitangandhaniSarahkabeh singwiskitacritakakemarangdheweke,lanwongloro maupadhabungahbanget.
20Landhèwèkéngedegakémisbyahingkanakanggo GustiAllahsingwisngluwaridhèwèké,lansingnggawé dhèwèkébungahingtanahpanggonanéwongneneka,lan dhèwèkéngrayakaképéstakabungahaningsasiikipitung dina,cedhakmisbyahsingdidegakéingSumurSumpah 21Landhèwèkénggawétarubkanggodhèwèkédhéwélan paraabdinéingriyayaiki,landhèwèkéminangkawong pisanansingngrayakakeriyayatabernakelingbumi.
22Sajronepitungdinaikusabendinadhewekengaturake kurbanobaranmarangPangeranYehuwah,sapilanang loro,wedhusgembelloro,wedhusgembelpitu,lanwedhus lanangsiji,minangkakurbanpangruwatingdosa,supaya bisanebusdosaneawakedhewelanturune
23Lanminangkakurbanpanuwun,wedhusgembelpitu, wedhusgibaspitu,wedhusgembelpitu,lanwedhusjawa pitu,karokurbanwoh-wohanlankurbanomben-ombene; lankabehgajihediobongingmisbyah,kurbanpilihan kanggoPangeranYehuwahminangkagandasing nyenengake
24Esuklansoredhewekengobongbarang-barangsing wangi,menyanlangalbanum,lanstalke,lannard,lanmur, lanrempah-rempah,lankostum;kabehpituiki dikurbanake,diremuk,dicampurdadisijiingbageansing padha(lan)murni
25Panjenenganengrayakakeriyayaikisajronepitungdina, kanthibungah-bungahkanthigumolongingatilannyawane, panjenenganelankabehwongsinganaingomahe,lanora anawongliyasingmelu,utawawongsingoradisunat
26LanPanjenenganémberkahiKangNitahakekangwis nitahakepanjenenganéinggenerasiné,amarga Panjenenganéwisnitahakepanjenenganémiturutkersané; amargaPanjenenganéngertilanngertimanawasaka panjenenganébakalthukultandurankabenerankanggo generasilanggeng,lansakapanjenenganéwijisuci,supaya dadikayaPanjenenganékangwisnitahakesamubarang kabèh
27Panjenenganébanjurmberkahilanbungah,sarta nyebutakéjenengriyayaikiriyayanéPangéran, kabungahansingditampadéningGustiAllahKang Mahaluhur
28LanIngsunmberkahidhèwèkésalawas-lawase,lan kabèhturunésawisédhèwèkéingsalumahingbumi, amargadhèwèkéngrayakakériyayaikiingwektuné, miturutpaseksèningtabletswarga
29Mulané,ingtabletswargawisditemtokakébabIsraèl, supayapadhangrayakakériyayaTarubSucipitungdina kanthibungah,ingsasikapitu,kangbakalditampadéning Pangéran-minangkapranatankanglanggengkanggo turun-tumurunsabentaun
30Lanikioraanawatesandina;amargawisditemtokake kanggoIsraelkanggosalawas-lawasesupayapadha ngrayakakelanmanggoningtarub,lanmasangkarangan bungaingsirahe,lannjupukpang-panggodhong,lanwitwitangandarusasakakali
31Abrahambanjurnjupukpang-pangwitpalemlanwohwohanwit-witansingapik,lansabendinangubengi
misbyahnganggopang-pangkasebutkapingpitusaben esuk,memujilanngucapsyukurmarangGustiAllah kanggokabehperkarakanthibungah
BAB17
1Laningtaunkapisanminggukapinglima,Ishakdisapih ingYubileumiki,[1982AM]lanAbrahamnganakake pestagedheingsasikatelu,ingdinaputraneIshakdisapih
2LanIsmael,putraneHagar,wongMesir,anaing ngarsaneAbraham,bapakne,nggentenidheweke,lan AbrahambungahlanmemujiGustiAllahamargadheweke wisndelengputra-putranelanoramatitanpaanak.
3LandhèwèkékelingankaropangandikanéGustiAllah nalikaLotpisahkarodhèwèké,landhèwèkébungah amargaGustiAllahwismaringidhèwèkéwijiingbumi kanggonduwènibumi,landhèwèkémberkahikanthikabèh cangkeméSangPenciptasamubarang
4NalikaSarahweruhIsmaeldolananlannari,lan Abrahambungahbanget,dhewekemerimarangIsmaellan kandhamarangAbraham,'Tundhungenabdiwadonikilan anake,amargaanakeabdiwadonikiorabakaldadiahli wariskaroanakku,Iskak'
5PrekaraikundadekakeAbrahamorakepenak,merga sakaabdinewadonlanputrane,ngantiAbrahamngusir parasaduluresakaingomahe
6GustiAllahbanjurngandikamarangAbraham:“Aja ngantikowesedhihmergasakabocahlanabdiwadoniki; kabehsingdiomongakeSarahmarangkowe,rungoknalan lakoni,amargasakaIshakbakalkasebutjenengmulan turunmu.”
7NanginganakéabdiwadonikibakalDakdadèkaké bangsagedhé,mergadhèwèkéasalésakaturunmu
8Esuke,Abrahamtangi,njupukrotilanbanyusakimpes, banjurdilebokakeingpundhakeHagarlanbocahe,banjur ngongkondhewekelunga
9Wongwadonmaubanjurlungalanngumbaraingara-ara samunBersyeba,lanbanyuingimpeswisentek,bocahe ngelaklanorabisanerusakelakune,banjurtiba
10Ibunébanjurnjupuklannyelehakedhèwèkéing sangisoréwitzaitun,banjurlungguhmadhepdhèwèké, adohésakpanah,mergadhèwèkékandha,"Akuorabakal weruhanakkumati."Nalikadhèwèkélungguh,dhèwèké nangis
11MalaékatéAllah,salahsijinéparasuci,ngandika marangHagar,"Yagénékowénangis?Tangia,gawanen bocahélancekelen,mergaGustiAllahwismireng swaramulanndelengbocahé."
12Barengwismbukamripate,dhewekeweruhanasumur, banjurdhewekelungangisiinjenenganggobanyu,sarta menehingombeanake,banjurdheweketangilanbudhal menyangara-arasamunParan.
13Bocahemausayagedhelandadijurupanah,sartaGusti Allahnunggilkarodheweke,sartaibunenggolèkibojo sakaantaraneputri-putriMesir
14Wongwadonmaubanjurnglairakeanaklanang,lan anakelanangmaudijenengiNebayot,amargapangucape: "PangeranYehuwahcedhakkaroakunalikaakusesambat marangPanjenengane"
15Lankedadeningminggukapitu,ingtaunpisanane, [2003AM]ingsasikapisaningyubileumiki,tanggalrolas
sasiiki,anaswara-swaraingswargababaganAbraham, yendhewekesetyaingkabehsingdiwedharakemarang dheweke,lanyendheweketresnamarangGusti,lanyen ingsabenkasangsarandhewekesetya.
16PangeranMastêmâbanjursowanlanmaturmarang GustiAllah,'Lah,AbrahamtresnamarangIshak,putrane, landhewekeluwihsenengmarangdheweketinimbang kabehperkaraliyane;tulungidhewekesupayangaturake minangkakurbanobaraningmisbyah,lanPanjenengan bakalndelengapadhewekebakalnindakakeprentahiki, lanPanjenenganbakalngertiapadhewekesetyaingkabeh singPanjenenganuji'
17LanGustiAllahmirsayenAbrahamsetyaingsakehing kasangsarane;amargaPanjenenganewisnyobadheweke liwatnegaranelankaropaceklik,lanwisnyobadheweke karokasugihanepararaja,lanwisnyobadhewekemaneh liwatgarwane,nalikadhewekedicopot(sakadheweke),lan karosunat;lanwisnyobadhewekeliwatIsmaellanHagar, abdinewadon,nalikadhewekengusirdheweke.
18LaningsabenbabkangdicobadeningGustiAllah, dhewekeditemokakesetya,lanatineoragampangnesu, landhewekeoraalontumindak;amargadhewekesetyalan tresnamarangGusti
BAB18
1GustiAllahbanjurngandikamarangAbraham: “Abraham,Abraham!”LanAbrahammatur:“Lah,kawula.”
2GustiAllahbanjurngandika,“Gawanenputramukang koktresnani,yaikuIskak,lanlungaamenyangtanah pagunungan,lankurbannaanaingsalahsawijininggunung kangbakalDaktuduhakemarangkowe”
3Esukeumun-umun,Yakubtangi,banjurmasangpelana ingkuldine,ngajakabdinelorolanugaIskak,anake,lan mbelahkayukanggokurbanobaranBarengkarodina katelu,dhewekemenyangpanggonankono,lanweruh panggonankonosakakadohan.
4Barengwistekaningsumur,NabiMusabanjurkandha karoparaabdine,"Kowépadhangentènanaingkénékaro kuldiiki,akulanbocahikiarepmrana.Sawisérampung sembahyang,akulankowébakalbalimrene"
5NabiMusabanjurnjupukkayukanggokurbanobaran landitumpangakemarangIskak,putrane,sartanggawa genilanlading,banjurpadhalungabebarenganmenyang kana
6.RamaIskakbanjurmaturmarangramane:“Rama!” AtureRamaIskak:“Ikikula,anakku”RamaIskakbanjur ngandika:“Lah,wontengeni,lading,lankayu,nanging wontenpundiwedhuskurbanobaranipun,rama?”
7NabiMusabanjurmatur,"GustiAllahingkangbadhe nyawisakenwedhusgembelkanggekurbanobaran, anakku."NabiMusabanjurnyedhakdhatenging gunungipunGustiAllah
8NabiIskakbanjurngadegakémisbyah,kayuné ditumpangakéingmisbyah,sartaIskak,anaké,diiketlan ditumpangakéingkayusinganaingmisbyahmauSawisé kuwi,Iskakbanjurdiulurtanganénjupukpisokanggo nyembelihIskak,anaké
9Akubanjurngadeganaingngarepe,laningngarepe pangeranMastêmâ,lanGustiAllahngandika,'Ajakokkon nggebugbocahlanangiki,utawanindakakeapa-apa
marangdheweke,amargaAkuwisnuduhakeyendheweke wedimarangGustiAllah.'
10Akubanjurnimbalidhèwèkésakaswarga,lanngandika marangdhèwèké:'Abraham,Abraham!'Landhèwèkéwedi bangetlankandha:'Lah,akuiki.'
11Akubanjurkandhamarangdhèwèké,'Ajanggebug bocahikilanajakoklakoniapa-apamarangdhèwèké, amargasaikiakuwisnuduhakéyènkowéwedimarang Pangéran,lankowéorangecualikakéanakélanang, anakmusingmbarep,sakaAku'
12PangeranMastêmâisin;lanAbrahamndhangaklan ndeleng,lan,anawedhusgembellanangsingkecanthol ingsungune,Abrahambanjurnjupukwedhusgembel lanangmaulandikurbanakeminangkakurbanobaran kanggongganteniputrane
13Abrahamnyebutpanggonankuwi‘GustiAllahwis mirsani’,mulanéanasingngaraniinggunungkuwi,‘Gusti Allahwismirsani’,yaikuGunungSion
14LanGustiAllahnyelukAbrahamnganggoasmane kapingpindhosakaswarga,nalikaPanjenengane ndadekakekitakatonkanggongomongkarodhewekeatas asmaneGusti.
15LanGustiAllahngandika:"AkuwissumpahdemiAku dhewe,"mangkonopangandikanePangeranYehuwah, "Amargakowewisnindakakeiki,lanoranolakanakmu lanangsingditresnani,sakaAku,Akubakalmberkahi kowekanthiberkah,lanAkubakalnambahiturunmu kanthinambahiakehbanget,kayalintanginglangit,lan kayawedhiingpinggirsegaraLanturunmubakalngrebut kutha-kuthamungsuhe,
16Lansakaturunmukabehbangsaingbumibakal diberkahi;amargakowewisngestokakedhawuhKu,lan Akuwisnuduhakemarangkabehwongyenkowesetya marangAkuingkabehsingwisDakkandhakakemarang kowe:Lungaakanthitentrem
17Abrahambanjurlunganemoniparanom-nomané,lan banjurpadhabudhalbebarenganmenyangBersyeba,lan AbrahammanggoningsacedhakéSumurSumpah
18Panjenenganéngrayakakériyayaikisabentaun,pitung dinakanthibungah,lannyebutakériyayaikiriyayané Pangéranmiturutpitungdinanalikapanjenenganélunga lanmulihkanthitentrem
19Lanmiturutikuwisditetepkelanditulisingtablet swargababaganIsraellanturunesupayapadhangrayakake riyayaikipitungdinakanthikabungahanriyaya
BAB19
1IngtaunkapisanminggukapisaningYobelpatangpuluh loro,AbrahambalilanmanggoningngarepeHebron, yaikuKiryat-Arba,rongminggutaun
2IngtaunkapisanminggukateluYubileumiki,dina-dina uripéSarahwisrampung,landhèwèkétilardonyaing Hebron
3LanAbrahambanjurlunganangisilannguburdheweke, lankitanyobadheweke[kanggondeleng]apasemangate sabarlandhewekeoranesukarotembung-tembunge;lan dhewekeditemokakesabaringbabiki,lanorakaganggu
4Amargakanthisabarlansemangat,dhèwèkérembugan karowong-wongHet,supayawong-wongmaumènèhi dhèwèképapankanggonguburmayit-mayitewongmati
5LanGustiAllahmaringisih-rahmatmarangwong-wong singndelengdheweke,landhewekenyuwunkanthialus marangbaniHet,lanwong-wongmaumenehidheweke tanahguwagandaingsisihwetanMamre,yaikuHebron, kanthiregapatangatuskepingperak.
6Wong-wongmaubanjurpadhanyuwunmarang panjenengane,ature:“Ikibakaldakwenehakemarang panjenengantanpambayar.”Nangingpanjenenganeora gelemnjupuksakatanganewong-wongmautanpambayar, amargapanjenenganewismenehakeregapanggonaniku, yaikudhuwitekanthilengkap,lanpanjenenganesujuding ngarepewong-wongmaukapingpindho,lansawiseiku panjenenganenguburwong-wongsingwismatiingguwa ganda
7UmureSarahikusatusrongpuluhpitutaun,yaikurong taunYobellanpatangminggulansetaun.Ikumaucacahe taun-taunuripeSarah
8IkipacobankapingsepuluhsingdicobamarangAbraham, landhewekeditemokakesetyalansabar.
9Landhèwèkéorangomongsepatahtembungwaé babagangosipingtanahkonokepriyéGustiAllahwis ngandikayènbakalmaringakémarangdhèwèkélanturuné sawisédhèwèké,landhèwèkényuwunpapaningkana kanggonguburwong-wongsingwismati;amarga dhèwèkéditemokakesetya,lankacathetingtabletswarga minangkakancanéGustiAllah
10Laningtaunkapingpapat,dhèwèkénjupukbojo kanggoputranéIskak,singjenengéRibka[2020AM] [putriBetuel,putranéNahor,seduluréAbraham]adhine LabanlanputriBetuel;lanBetuelikuputranéMilka,sing dadigarwanéNahor,seduluréAbraham.
11Abrahamnjupukgarwakatelu,jenengeKetura,saka antaraneparaputriabdine,amargaHagarwismati sadurungeSarah.Landhewekenglairakeenemputra lanang,Zimram,lanYoksan,lanMedan,lanMidian,lan Ishbak,lanSuah,sajronerongminggutaun
12Ingminggukapingenem,ingtaunkapindhone,Ribka nglairakeanaklananglorokanggoIskak,yaikuYakublan Esau,
13Lan[2046AM]Yakubikuwonglanangsingaluslan jujur,deneEsauikugalak,wongalas,lanwulunegedhe, deneYakubmanggoningtenda
14Paranom-nomanmausayagedhe,lanYakubsinau nulis;nangingEsauorasinau,amargadhewekewongalas lanpamburu,landhewekesinauperang,lankabeh tumindakekejem.
15AbrahamtresnamarangYakub,nangingIskaktresna marangEsau.
16LanAbrahamweruhtumindakeEsau,landheweke ngertiyenjenengelanturunebakaldisebutsakaYakub; landhewekenyelukRibkalanmenehiprentahbabagan Yakub,amargadhewekengertiyendhewekeugatresna marangYakubluwihsakaEsau
17Lanngandikamarangdheweke:Putriku,jaganen anakkuYakub,amargadhewekebakaldadigantikuing bumi,landadiberkahingtengah-tengaheanak-anak manungsa,lankanggokamulyankabehturuneSem.
18AkungertinèkGustiAllahbakalmilihdhèwèkédadi umatkagungané,ngluwihisakèhingbangsaingbumi
19Lanlah,anakkuIskakluwihtresnamarangEsau tinimbangYakub,nangingakuweruhyenkowepancen tresnamarangYakub
20Tambahnamanehkabecikanmumarangdheweke,lan mripatmumandengdhewekekanthikatresnan;amarga dhewekebakaldadiberkahkanggokitaingbumiwiwit saikingantikabehgenerasiingbumi
21Tanganmukudukuwat,lanatimukudubungahmarang putramuYakub;amargaAkuwistresnamarangdheweke ngluwihikabehanakkulanangDhewekebakaldiberkahi selawase,lanturunebakalngebakikabehbumi
22Manawaanawongbisangetungwedhiingbumi,turune ugabakaldiitung.
23LankabehberkahsingwisdiberkahiGustiAllah marangakulanturunkubakaldadiduwekeYakublan turuneingsalawas-lawase.
24Laningturunebakaljenengkudiberkahi,lanjeneng leluhurku,Sem,lanNoab,lanHenokh,lanMahalaleel,lan Enos,lanSet,lanAdam.
25Lanikibakaldadipondasilangit,lankanggonguatake bumi,lankanggonganyarikabehpepadhangsinganaing cakrawala.
26YakubbanjurnimbaliYakubanaingngarsaneRibka, ibune,banjurngambunglanmberkahiYakub, pangandikane:
27Yakub,anakkusingtaktresnani,singdaktresnani, muga-mugaGustiAllahmberkahikowésakaingndhuwur cakrawala,lanmuga-mugaPanjenenganémaringikowé kabèhberkahsingwisPanjenenganémberkahiAdam,lan Henokh,lanNuh,lanSem;lankabèhsingwis Panjenenganékandhakakémarangaku,lankabèhsingwis Panjenenganéjanjikakébakaldiparingakémarangaku, muga-mugaPanjenenganéndadekakekowélanturunmu tetepselawase,kayasuwénélangitanaingndhuwurbumi.
28LanRoh-rohMastêmâorabakalnguwasanikowéutawa turunmungantikowéoramanutkaroPangéran,singdadi Allahmuwiwitsaikingantisalawas-lawase.
29Muga-mugaGustiAllahdadiRamakanggokowélan kowéputrapambarep,lankanggoumatingsalawas-lawase
30Lungaakanthitentrem,anakku.’Banjurpadhabudhal bebarenganninggalAbraham
31RibkatresnamarangYakub,kanthigumolongingatine lankanthigumolongingnyawane,luwihsakaEsau; nangingIskaktresnamarangEsauluwihsakaYakub
BAB20
1LaningYobelpatangpuluhloro,ingtaunpisanan minggukapitu,AbrahamnimbaliIsmael,[2052(2045?) AM]lanrolasputrane,lanIshaklanloroputrane,lanenem putraneKetura,lanputra-putrane
2Lanpanjenenganedhawuhsupayapadhanetepidalaning Pangeran;supayapadhanindakakekabecikan,lantresna marangsabenwong,lantumindakkayamangkonoing antaranekabehwong;supayasabenwongpadhalumaku miturutkabecikanlankaadilaningbumi
3Supayapadhanyunatanak-anakelanang,miturut prajanjiansingwisdigawekarowong-wongmau,lanora nyimpangmenyangtengenutawakiwasakakabehdalan singwisdiprentahakedeningPangeranYehuwahmarang kita;lansupayakitatetepadohsakakabehlakujinalan
najis,[lannyingkirakesakaantaranekitakabehlakujina lannajis].
4Lanyenanawongwadonutawaprawansinglakujina ingantaranekowe,obongennganggogenilanajanganti lakujinakarodhewekemiturutmripatelanatine;lanaja ngantidhewekenjupukbojosakabocah-bocahwadon Kanaan;amargaturuneKanaanbakaldicopotsakatanah kasebut.
5Landhèwèkényritakakébabpaukumanépararaksasa, lanpaukumanéwongSodom,kepriyéwong-wongmau diadiliamargapialané,lanmatiamargalakujina,lannajisé, lankarusakanbebarenganliwatlakujina
6Lanpadhajagaawakmudhewesakakabehlakujinalan najis,lansakakabehpolusidosa,supayajenengkitaora kokdadekakekutukan,lankabehuripmudadiunek-unek, lankabehanakmubakaldirusakdeningpedhang,lankowe bakaldikutukkayaSodom,lankabehsisa-sisamukaya anak-anakGomora
7Akunyuwunmarangkowé,anak-anakku,supayakowé tresnamarangGustiAllahingswarga,lannetepisakèhing dhawuhéAjanurutibrahala-brahalanélannajis-najisé
8Lanajagaweallahcor-coranutawaukir-ukirankanggo awakmudhewe,amargaikukabehtanpagunalanoraana rohingnjero;amargaikukabehgaweyanetangane manungsa,lansabenwongsingngandelakeikuora ngandelapa-apa
9Ajangladenilanajanyembahmarangwong-wongmau, nangingngladeniGustiAllahsingMahaluhur,lansembaha Panjenenganekanthiterus-terusan:Lanngarep-arepa wedananetansah,Lanlakonikajujuranlankabeneranana ingngarsane,SupayaPanjenenganekeparengnglipurkowe lanmaringisih-rahmat,Lannurunakeudanmarangkowe esuklansore,Lanmberkahikabehpakaryanmusingwis koklakoniingbumi,Lanmberkahirotilanbanyumu,Lan mberkahiwohingwetengmulanwohinglemahmu,Lan sapi-sapimu,lanwedhus-wedhusmu
10Kowébakaldadiberkahingbumi,lankabèhbangsaing bumibakalkepénginmarangkowé,lanmberkahianakanakmuatasjenengku,supayapadhadiberkahikayaAku 11LanIsmaellananak-anakelanang,lananak-anake Ketura,diwenehihadiah,lanbanjurdiutuspisahsakaIshak, putrane,lankabehdiwenehakemarangIshak,putrane 12Ismaellanparaputrane,sartaparaputraneKeturalan paraputrane,padhalungabebarenganlanmanggonsaka ParanngantitekandalanmlebuneBabiloningsakubenge tanahsingmadhepwetanmenyangara-arasamun. 13Wong-wongmaupadhacampuraduk,mulajenenge diaraniwongArablanwongIsmael.
BAB21
1LaningtaunkapingenemminggukapitusakaYobeliki, AbrahamnyelukIshak,putrane,lan[2057(2050?)AM] dhawuhmarangdheweke:'Akuwistuwa,lanorangerti dinapatiku,lanwiskebakdina-dinaku' 2Lanlah,umurkuwissatuspitungpuluhlimataun,lan sajroneuripkuakutansahngelingiGusti,lanngupaya kanthigumolongingatikukanggonindakakekersane,lan lumakukanthijujuringkabehdalane 3Nyawakusengitmarangbrahala,<lanakunyepelekake wong-wongsingngladenibrahala-brahalaiku,lanakuwis
masrahakeatikulanjiwaku>supayaakubisanindakake karsanePanjenenganesingnitahakeaku.
4AmargaPanjenenganeikuGustiAllahsingurip,lan Panjenenganesucilansetya,lanPanjenenganeadil ngluwihikabehwong,lanPanjenenganeoraanasing mbedakakewonglanoraanasingnampapisungsung; amargaGustiAllahikuadil,lanngukumkabehwongsing nglanggarpepakonelanngremehakeprajanjiane.
5Lankowé,anakku,padhanetepanapepakon-pepakoné, pranatan-pranatanélanputusan-putusané,lanajanuruti piala-pialané,reca-recaukir-ukiranlanreca-recacor-coran 6Lanajamangangetihingkéwanutawasapi,utawa getihingmanuksingmaburingawang-awang.
7Manawakowényembelihkéwanminangkakurban slametansingditampa,sembelèhenkéwanmaulangetihé kududicurahakeingmisbyah,lankabèhgajihkurbanmau kududiwènèhakéingmisbyah,bebarengankaroglepung gandumsingapiklankurbandhaharansingdicampurkaro lenga,sartakurbanunjukané.Kabèhmaukududiwènèhaké bebarenganingmisbyahkurbanobongan,dadiambusing nyenengakéanaingngarsanéPangéran
8Gajihkurbanpamujisokurikukudukoktampainggeni singanaingmisbyah,langajihsinganaingwetenge, kabehgajihsinganaingjeroan,ginjeleloro,lankabeh gajihsinganaingkono,apadeneingwetenglanati,kudu kokbuwangbebarengankaroginjele
9Lankabehmaukudukokwacaminangkagandasing nyenengakeingngarsanePangeranYehuwah,bebarengan karokurbandhaharanlankurbanunjukan,minangkaganda singnyenengake,yaikurotikurbankangkagemPangeran Yehuwah.
10Lanmanganadagingeingdinaikulaningdina kapindho,lanajangantisrengengesurupingdinakapindho ngantidipangan,lanajangantianasingkarikanggodina katelu;amargaikuoraditampa[amargaoradisetujoni]lan ajangantidipanganmaneh,lankabehwongsingmangan ikubakalnggawadosamarangawakedhewe;amargakaya ngonoakuwisnemokakeikuditulisingbuku-buku leluhurku,laningtembung-tembungeHenokh,laning tembung-tembungeNuh.
11Lansabenkurbanmukudusirataburiuyah,lanaja ngantianauyahprajanjianingsabenkurbanmuing ngarsanePangeranYehuwah.
12Lanbabagankayukurban,ati-atiajangantinggawa kayu(liyane)kanggomisbyahsaliyaneiki:cemara,salam, almond,cemara,pinus,aras,savin,ara,zaitun,mur,laurel, aspalathus
13Lansakajiniskayuiki,pasangnaingaltaringsangisore kurban,kayusingwisditesrupane,lanajamasangkayu singpecahutawapetengingndhuwure,nangingatoslan resik,tanpacacat,sehatlanthukulanyar;lanajamasang kayulawasingndhuwure,[amargaambunewisilang] amargawisoraanaambunekayasadurunge
14Kejabakayu-kayuikioraanakayuliyanésingkudu kokpasang(ingmisbyah),amargaambunéwisbuyar,lan ambunéoramunggahmenyangswarga
15Heanakku,turutanalanlakonanapepakoniki,supaya kowedadiwongsingjujuringsakehingtumindakmu
16Lantansaharesikanaawakmu,lanwisuhanganggo banyusadurungekowenyedhakimisbyahkanggokurban, lanwisuhatanganlansikilmusadurungekowenyedhaki
misbyah;lansawisekowerampungkurban,wisuhatangan lansikilmumaneh.
17Lanajangantigetihkatoningawakmuutawaing sandhanganmu;ati-ati,anakku,maranggetih,ati-atibanget; tutupennganggobledug.
18Lanajamangangetihapawae,amargaikunyawane;aja mangangetihapawae
19Lanajanampapisungsungkanggogetihingmanungsa, supayaoradiwutahaketanpapaukuman,tanpadiadili; amargagetihsingdiwutahakesingnyebabakebumi nglakonidosa,lanbumiorabisadiresikisakagetihing manungsakajabadeninggetihewongsingngwutahake
20Lanajanampapisungsungutawakurbankanggo getihingmanungsa:getihkanggogetih,supayakowébisa ditampaingngarsanéPangéran,GustiAllahKang Mahaluhur;amargaPanjenenganéikupangayomanéwong becik:lansupayakowébisadilindhungisakasakèhing piala,lansupayaPanjenenganébisanylametakékowésaka sakèhingpati.
21Akungerti,anakku,menawakabehpakaryaneanakanakemanungsaikudosalanpiala,lankabehtumindake ikunajislannjijikisartarereged,lanoraanakabeneraning antaranewong-wongmau
22Ati-ati,ajangantikowénurutidalanéwong-wongmau lannglakonidosangantimatianaingngarsanéGustiAllah KangMahaluhurYènora,Panjenenganébakalndhelikake rainésakakowé,lanmasrahakékowémanèhmenyang tanganépelanggaranmu,lannyopotkowésakatanahiki, lanugaturunmusakasangisoréswarga,lanjenengmulan turunmubakalsirnasakasaklumahingbumi
23Ninggalakekabehtumindaklankabehnajis,lannetepi pranataningAllahKangMahaluhur,lannindakakekersane lanjujuringkabehperkara
24LanPanjenenganebakalmberkahikoweingkabeh pakaryanmu,lanbakalnuwuhakesakakowetanduran kabeneraningsaindengingbumi,ingkabehgenerasiing bumi,lanjenengkulanjenengmuorabakaldilalekakeing sangisoreswargaingsalawas-lawase
25Lungaa,anakku,kanthitentremrahayuMuga-muga GustiAllahKangMahaluhur,GustiAllahkulanGusti Allahmu,nguwatakékowésupayabisanindakakékersané, lanmuga-mugaPanjenenganémberkahikabèhturunmulan sisaturunmuturun-tumuruningsalawas-lawase,kanthi kabèhberkahsingbener,supayakowédadiberkahing salumahingbumi
26Wongmaubanjurmetusakaingkonokalawanbungah.
BAB22
1LankedadeyaningminggupisananingYobelkaping patangpuluhpapat,ingtaunkapindho,yaikutaunnalika Abrahamseda,IshaklanIsmaeltekasakaSumurSumpah kanggongrayakakeriyayaminggu-yaiku,riyayapanen pisanan-menyangAbraham,bapakne,lanAbraham bungahamargaputranelorowisteka
2AmargaIskaknduwéakèhbandhaingBersyeba,lan Iskakbiyènkereplungandelengbandhanélanbali menyangomahébapakné
3Ingdina-dinaikuIsmaelsowannemonibapakné,lan wongloromaupadhasowanbebarengan,lanIskak
ngaturakékurbanobongan,lanngaturakékurbanmauing misbyahbapaknésingwisdigawéingHebron.
4Landhèwèkéngaturakékurbanpanuwunlannganakaké péstakabungahaningngarepéIsmael,kakangné:lanRibka nggawékueanyarsakagandumanyar,lanmènèhaké marangYakub,putrané,supayadigawamenyangAbraham, bapakné,sakawoh-wohanpisanansakatanahkasebut, supayadhèwèkébisamanganlanmberkahiGustiAllah singnitahakékabèhsadurungéséda
5LanIshakugangirimkurbanpanuwunsingpalingapik marangAbrahamliwatYakub,supayaAbrahambisa manganlanngombe
6Panjenenganébanjurmanganlanngombésartamemuji GustiAllahKangMahaluhur,kangnitahakélangitlan bumi,kangnitahakésakèhingwoh-wohankanglemuing bumi,sartamaringiikumarangparaanakingmanungsa, supayapadhamanganlanngombésartamemujiKang Nitahaké
7LansaikiakungucapsyukurmarangPaduka,dhuhGusti kawula,amargiPadukasampunmaringikulawekdal punika:lah,kulasampunsatuspitungpuluhlimataun, sampunsepuhlankebakdinten-dinten,lansadayadintendintenkuladadostentremkanggekula
8Pedhangmungsuhorangalahakéakuingsakèhing peparingémarangakulananak-anakkusajroneuripku ngantisaiki
9DhuhGustiAllahkawula,mugisih-rahmatlantentremrahayuPadukanunggilkaliyanabdiPaduka,landhateng turunipunparaputranipun,supadostiyang-tiyangwau dadosbangsapilihanPadukalanwarisansaking sakathahipunbangsaingbumiwiwitsamenikangantos salami-laminipunturun-tumuruningbumi,ngantossalamilaminipun”
10BanjurnimbaliYakublankandha,"AnakkuYakub, muga-mugaGustiAllahkangMahakuwasamberkahikowé lannguwatakékowésupayanindakakékabeneran,lan kersanéanaingngarsané,lanmuga-mugaPanjenengané milihkowélanturunmusupayakowédadiumatpusakané miturutkersanéselawasé"
11Lankowé,anakkuYakub,nyedhaklanngambungaku.”
Banjurnyedhaklanngambungdhèwèké,karongandika, “Muga-mugaanakkuYakubpinaringanberkah,lankabèh putranéGustiAllahKangMahaluhur,ngantisalawaslawase:Muga-mugaGustiAllahmaringikowéwiji kabeneran;lansawetaraputramubakaldisucèkakéing tengah-tengahingbumi;Muga-mugabangsa-bangsa ngladènikowé,lankabèhbangsabakalsujudingngarepé turunmu.”
12Kuwatnaingngarepemanungsa,langunakake panguwasamarangkabehturuneSetSupayalakumulan lakuneanak-anakmubakaldibenerake,supayadheweke dadibangsasuci.
13Muga-mugaGustiAllahKangMahaluhurmaringikowé kabèhberkah,kangwisdiberkahimarangaku,lankang wisdiberkahimarangNuhlanAdam;Muga-mugaturuntumurunturun-tumurunlanggengingsalawas-lawase
14LanmugiGustiAllahnyucekakekowésakasakèhing pialalannajis,supayakowédiapurasakèhingdosasing wiskoklakonitanpasepengetahuanLanmugiGustiAllah nguwatakékowé,lanmberkahikowé.Lanmugikowé nduwènisaklumahingbumi,
15Lanmuga-mugaPanjenenganenganyariprajanjiané karokowé,supayakowédadibangsapusakakanggo Panjenenganéingsalawas-lawasé,lansupaya PanjenenganédadiAllahkangsetyalanadilkanggokowé lanturunmuingsalumahingbumi.
16Lankowé,anakkuYakub,elingapangandikanku,lan netepiprentaheAbraham,bapakmu:Pisahnaawakmusaka bangsa-bangsa,lanajamangankarowong-wongmau:lan ajanirutumindaké,lanajadadikancané;amarga tumindakénajis,lankabèhtindak-tandukénajislan nggawénajis
17Padhanyaosakekurbanmarangwongmati,lanpadha nyembahrohjahat,lanpadhamanganingndhuwur kuburan,lankabehpakaryaneikutanpagunalantanpa guna
18Wong-wongmauoraduweatikanggomangerteni,lan mripateoraweruhapasingditindakake,lankepiye dhewekekesasarnalikangucapmarangkayu:'Kowéiku Gustiku,'lanmarangwatu:'KowéikuGustikulankowé singngluwariaku'[Lanwong-wongmauoraduweati]
19Lankowé,anakkuYakub,muga-mugaGustiAllah KangMahaluhurnulungikowé,lanGustiAllahingswarga mberkahikowé,lannyingkirakekowésakanajisélansaka sakèhingkaluputané
20Ati-ati,anakkuYakub,ajangantinjupukbojosaka turuneputriKanaan;amargakabehturunebakaldicopot sakabumi
21AmargasakapambrontakaneHam,Kanaankesasar,lan kabehturunebakaldirusaksakabumilankabehsisane,lan oraanasingbakalslametsakadhewekeingdina pangadilan.
22Lankanggokabehwongsingnyembahbrahalalan wong-wongsingnajis
(a)Orabakalanapangarep-arepkanggowong-wongmau ingtanahewongurip;
(b)Lanorabakalanapangeling-elingbabwong-wongmau ingbumi;
(c)Amargawong-wongmaubakalmudhunmenyang jagadingwongmati,
(d)Lanmenyangpanggonanpaukumanbakalpadhamlebu, Kayadeneanak-anakeSodomdisingkirakesakabumi, mangkonougakabehwongsingnyembahbrahalabakal disingkirake.
23Ajawedi,anakkuYakub,lanajawedi,anakkuAbraham: Muga-mugaGustiAllahKangMahaluhurnjagakowesaka karusakan,lansakakabehdalansingsalahmuga-muga Panjenenganengluwarikowe
24OmahikiwisDakbangunkanggoAkudhewesupaya AkubisamasangasmaningSuningbumi:[ikibakal diparingakemarangkowelanturunmusalawas-lawase], lanbakalkasebutomaheAbraham;ikibakaldiparingake marangkowelanturunmusalawas-lawase;amargakowe bakalmbangunomahkulannetepakeasmaningSunanaing ngarsaneGustiAllahsalawas-lawase:turunmulan jenengmubakallestariingsalumahingbumi
25Lanwongmaubanjurmandhegndhawuhilanmberkahi dheweke.
26Wongloromaubanjurpadhaturubarengingambensiji, lanYakubturuingpangkoneAbraham,bapakne,lan YakubngambungAbrahamkapingpitu,lankatresnanlan atinebungahbanget
27LanGustiAllahmberkahiwongmaukanthi gumolongingatinelanngandika:'GustiAllahKang Mahaluhur,Allahingkabeh,lanKangNitahakekabeh, kangwisngentasakeakusakaUr-Kasdimsupayaaku diparingitanahikisupayadadidarbekusalawas-lawase, lansupayaakubisanetepaketurunansuci-mugiGusti KangMahaluhurpinaringanberkahsalawas-lawase' 28LanmberkahiYakub,pangandikane:"Anakku,sing daksenengikanthigumolongingatikulankatresnanku, mugi-mugisih-rahmatlansih-rahmatPadukatansah kaparinganadhumatengpiyambakipunlandhatengturunturunipun"
29LanajangantiPadukanilarpiyambakipun,utawa ngremehakepiyambakipunwiwitsaikingantiingdina-dina langgeng,lanmugiPadukambukakmripatdhateng piyambakipunlandhatengturunipun,supadosPaduka sagednjagapiyambakipun,lanmberkahipiyambakipun, lansagednyucekakenpiyambakipunminangkabangsa kanggewarisanPaduka;
30Lanmugiparingberkahdhumatengpiyambakipun kanthisedayaberkahPadukawiwitsamenikangantos salami-laminipun,lanmugiparingaanyarprajanjianlan sih-rahmatPadukakaliyanpiyambakipunlankaliyan turunanipunmiturutsedayakersaPadukadhatengsedaya generasiingbumi.
BAB23
1BanjurdhèwèkénduduhakédrijinéYakubingmripaté, lanmemujiGustiAllahéparadéwa,sartanutupirainélan ngulursikilélanturuingsalawas-lawasé,sarta diklumpukakékaroparaleluhuré
2Senajanmangkono,Yakubisihturuingpangkone,lan orangertiyenAbraham,bapakne,wisseda.
3Yakubtangisakaturu,lanweruhAbrahamadhemkaya es,landhewekengucap,"Rama,rama!"nangingoraana singngomong,landhewekengertiyenRamawismati.
4Banjurdhèwèkéngadegsakapangkonélanmlayu ngandhaniRibka,ibuné;lanRibkamenyangIskaking wayahwengi,lanngandhanidhèwèké;lanbanjurpadha lungabebarengan,lanYakubuganggawalampuing tangané,lannalikapadhamlebu,Abrahamnemokakéwis mati.
5Iskakbanjurnyungkemirainebapakne,nangislan ngambungbapakne
6Swara-swaramaukeprunguingomahéAbraham,lan Ismael,putrané,banjurngadeglansowanmarangAbraham, bapakné,sartanangisiAbraham,bapakné,dhèwèkélan kabèhkulawarganéAbraham,sartapadhanangisbanter banget
7Putra-putrane,IshaklanIsmael,nguburdhewekeing guwaganda,cedhakkaroSarah,garwane,lanpadha nangisidhewekepatangpuluhdina,kabehwonglanang ingomahe,ugaIshaklanIsmael,lankabehputrane,lan kabehputraneKeturaingpanggonane;landina-dina nangisiAbrahamwisrampung
8LandhèwèkéuriptelungYubileumlanpatangminggu taun,satuspitungpuluhlimataun,lanngrampungakédinadinauripé,nalikawistuwalankebakdina
9Amargaumuréparaleluhur,sajroneuripé,anasangalas taunYobel;lansawiséBanjirGedhé,umuréwiwitkurang
sakasangalastaunYobel,lansudaingYobel,lancepet tuwa,lankebakdina-dinanéamargasakakasangsaransing manekawarnalanpialainglakuné,kajabaAbraham 10AmargaAbrahamsampurnaingsakehingpakaryane anaingngarsaneGusti,lanndadekakekeparengeing kabeneransajroneuripe;lanlah,dhewekeora ngrampungakepatangYubileumsajroneuripe,nalika dhewekewistuwaamargaduraka,lanwiskebakdinadinane
11Lankabehgenerasisingbakalmunculsakawektuiki ngantidinapangadilangedhebakalcepettuwa,sadurunge ngrampungakerongyubileum,lankawruhebakalnilar dhewekeamargawistuwa.Tanahkabehkawruhebakal ilang
12Laningdina-dinaiku,yenanawonguripsajroneYobel setengahtaun,wong-wongbakalngomongbabagan dheweke:'Dhewekewisuripsuwe,lansebagianbesar dina-dinanemunglara,susah,lansangsara,lanoraana katentreman:
13Bencananututibencana,tatunututitatu,kasusahan nututikasusahan,kabaralanututikabarala,penyakitnututi penyakit,lankabehpaukumanalakayaiki,sijikarosijine, penyakitlankarusakan,saljulanembunbekulanes, demam,lanhawaadhem,lanmatirasa,lanpaceklik,lan pati,lanpedhang,lanpenawanan,lankabehjinisbencana lanrasalara
14Lankabehikibakalnemonigenerasiala,singnglakoni dosaingbumi:tumindakeyaikunajislanlakujina,lan polusilankekejian
15Banjurwong-wongbakalkandha:'Umuméparaleluhur ikuakèh(malah),ngantisèwutaun,lanikuapik;nanging delengen,dina-dinauripkita,yènwongwisurippirangpirangtaun,ikupitungpuluhtaun,lanyèndhèwèkékuwat, patangpuluhtaun,lanikuala,lanoraanatentremingdinadinanégenerasisingalaiki'
16Laninggenerasiikuparaputrabakalngukumpara leluhurelanparapinituwababagandosalanduraka,lan babagantembung-tembungelanpialagedhesing ditindakake,lanbabagannilarakeprajanjiansingdigawe deningPangeranYehuwahingantaranedhewekelan Panjenengane,supayadhewekenetepilannindakakekabeh prentahelanpranatan-pranatan-elankabehangger-anggere, tanpanyimpangmenyangtengenutawakiwa.
17Amargakabehwongwisnindakakepiala,lansaben cangkemngucapakedurakalankabehtumindakeikunajis lannjijiki,lankabehlakuneikunajis,najislankarusakan.
18Lahbumibakaldirusakamargasakakabeh panggaweyane,lanorabakalanawijiwitanggurlanora analenga;amargapanggaweyanekabehorasetya,lan kabehbakalmatibebarengan,kewanlansapilanmanuk, lankabehiwakingsegara,amargasakaanak-anake manungsa.
19Lanwong-wongmaubakalpadhapadudon,wongenom karowongtuwa,wongtuwakarowongenom,wong miskinkarowongsugih,wongasorkarowonggedhe,lan wongngemiskaropanggedhe,amargasakaanggeranggeringToretlanprajanjian;amargawong-wongmau wislalikaroprentah,prajanjian,riyaya,sasi,dinaSabat, Yobel,lankabehpangadilan
20Lanwong-wongmaubakalngadeg<nganggo gandhewalan>pedhanglanperangkanggombalekake
wong-wongmaumenyangdalan;nangingwong-wongmau orabakalbalingantigetihakehwisdiwutahakeingbumi, siji-sijine
21Lanwong-wongsingisihbisaoncatorabakalbalisaka pialanemenyangdalankabeneran,nangingkabehbakal ngunggahakeawakedhewekanggongapusilankasugihan, supayasabenwongbisanjupukkabehduwekepepadhane, landhewekebakalnyebutakejenenggedhe,nangingora kanthikayektenlanorakanthikabeneran,landheweke bakalnajisakepapansucikanthinajislankorupsisaka polusi
22LanpaukumangedhebakaltekasakaGustiAllah kanggotumindakgenerasiiki,lanPanjenenganebakal masrahakewong-wongmaumarangpedhang,marang paukumanlanmarangpanangkaran,landadirampasanlan pangan.
23LanPanjenenganebakalnggugahwong-wongdosasaka bangsa-bangsaliyanglawanwong-wongmau,singora duwewelasasihutawawelasasih,lansingorabakal ngajenisapawae,oratuwautawaenom,utawasapawae, amargawong-wongmauluwihdurakalanluwihkuwat nindakakepialatinimbangkabehanakmanungsa.Lan dhewekebakalnggunakakekekerasanmarangIsraellan pelanggaranmarangYakub,lanakehgetihbakal diwutahakeingbumi,lanorabakalanasingnglumpukake lanoraanasingngubur
24Ingdina-dinaikuwong-wongbakalpadhasesambat kanthisora,lanpadhandedongasupayapadhadislametake sakatanganewong-wongdosa,yaikubangsa-bangsaliya; nangingoraanasingbakaldislametake
25Lansirahebocah-bocahbakalputihrambuteabu-abu, lanbocahumurtelungminggubakalkatontuwakaya wongumursatustaun,landhuwurebakaldirusakdening kasangsaranlanpenindasan.
26Laningdina-dinaikubocah-bocahbakalmiwitisinau angger-anggeringToret,Lannggolekipepakon-pepakon, Lanbalimenyangdalankabeneran.
27Landina-dinabakalwiwitsayasuwelansayatambah akehingantaraneanak-anakmanungsangantiumure cedhakkarosewutaun.Lancacahingdinaluwihakeh tinimbang(sadurunge)
28Lanorabakalanawongtuwautawawongsingora waregkarodina-dinane,amargakabehwongbakalkaya bocahciliklannom-noman
29Lankabehdina-dinanebakalrampunglanuripkanthi tentremlanbungah,LanorabakalanaIblisutawaperusak singala;Amargakabehdina-dinanebakaldadidinaberkah lanpenyembuhan.
30LaningwektuikuGustibakalnyarasakeparaabdine, Landhewekebakaltangilanndelengkatentremansing gedhe,LanngusirmungsuheLanwongmursidbakal ndelenglanngucapsyukur,Lanbungahkanthikabungahan selawaselanselawase,Lanbakalndelengkabehpaukuman lankabehkutukanmarangmungsuhe
31Balung-balungebakalanaingbumi,lanroh-rohbakal bungahbanget,lanbakalpadhangertimanawaPangeran Yehuwahkangnindakakepangadilan,lannuduhakesihrahmatmarangatusanlanewonanlanmarangkabehwong singtresnamarangPanjenengane
32Lansira,Musa,tulisentembung-tembungiki;amarga kayamangkonoikuditulis,lanikunyathetingpapan-
papanlangitminangkapaseksenkanggoturun-tumuruning salawas-lawase.
BAB24
1SawiséAbrahamséda,GustiAllahmberkahiIshak, putrané,landhèwèkélungasakaHebronlanmanggoning cedhakSumurWahyuingtaunkapisanminggukatelu [2073AM]Yobeliki,pitungtaun
2Laningtaunpisananminggukapingpapat,anapaceklik wiwitingtanahkasebut,[2080AM]saliyanepaceklik pisanan,singkedadeyaningjamaneAbraham
3Yakublaginggodhogkacangmiju-miju,lanÉsauteka sakaara-arakarongelihÉsaubanjurkandhakaroYakub, kakangné,"Akuwènèhanapangananabangiki"Yakub kandha,"Dolananaakuhaklairmu,lanakubakalmènèhi rotilanugapangananmiju-mijuiki"
4Esaubanjurnggagasingsajroningatine:“Akubakalmati; apagunanehakpembarepikikanggoaku?”
5LankandhanemarangYakub:“Akubakalmenehake marangkowe”Yakubbanjurkandha:“Sumpahamarang akudinaiki,”lanYakubbanjursumpahmarangYakub. 6YakubbanjurmenehirotilansayuranmarangEsau, adhine,lanYakubmanganngantiwareg,nangingEsau ngremehakehakpembarepe;mulaneEsaudiaraniEdom, amargasakasayuranabangsingdiwenehakeYakub kanggohakpembarepe
7Yakubdadisingpalingtuwa,deneEsaudirendahake sakakaluhurane
8Paceklikwisngebakitanahkono,laningtaunkapindho mingguiki,IshakbudhalmenyangMesir,lanmenyang Gerar,menyangngarsanerajaFilistin,yaikuAbimelekh 9PangeranYehuwahbanjurngatingalmarang panjenenganesartangandika:“Ajamudhunmenyang Mesir;manggonaingtanahsingbakalDakkandhakake marangkowe,landadiawongnenekaingtanahiki,lan Akubakalnunggilkarokowelanmberkahikowe.”
10AmargamarangkowelanturunmubakalDakwenehake tanahikikabeh,lanAkubakalnetepisumpahKusingwis DakjanjekakemarangAbraham,bapakmu,lanAkubakal nangkaraketurunmukayalintanginglangit,lanAkubakal maringiturunmutanahikikabeh
11Lansakaturunmukabehbangsaingbumibakal diberkahi,amargabapakmungestokakedhawuhKulan netepipepakonKu,prentah-prentahKu,angger-anggerKu, pranatan-pranatanKulanprajanjianKu;mulanesaiki turutanadhawuhKulanmanggonaingtanahiki
12LandhèwèkémanggoningGelartelungminggusuwéné.
13Abimelekhbanjurndhawuhibabdheweke,[2080-2101 AM]lanbabkabehbarangdarbeke,pangandikane:"Sapa waesingndemekdhewekeutawaapawaeduwekemesthi bakaldipateni."
14RamaIskaksayatambahgedhepangwasaneanaing antaranewongFilistin,sartaolehakehbandha,sapi, wedhus,unta,keledailanbrayateakeh
15LandhewekenyebaringtanahFilistinlanngasilake satuskalilipat,lanIshakdadigedhebanget,lanwong Filistinmerimarangdheweke
16SakabèhésumursingdigalidéningparaabdinéAbraham nalikaAbrahamisihurip,wisditutupdéningwongFilistin sawiséAbrahamséda,landiurugilemah
17AbimelekhbanjurngandikamarangIskak:“Kowé lungasakakéné,mergakowéluwihkuwasatinimbangaku.” Iskakbanjurlungasakakonoingtaunkapisanminggu kapitu,lanmanggoninglebak-lebakGerar.
18.Sumur-sumursingdigalideningparaabdineAbraham, bapakne,lansingditutupdeningwongFilistinsawise Abraham,bapakne,seda,banjurdiwenehijenengkayasing diwenehakedeningAbraham,bapakne,mau.
19ParaabdineIskakbanjurndhudhuksumuringlebaklan nemokakebanyuurip,mulaparapangonGerarpadhapadu karoparapangonIskak,pangon-pangone:"Banyuiki duwekku"Iskakngaranisumurmau"Kejahatan",amarga wong-wongmauwistumindakalamarangaku.
20Banjurpadhandhudhuksumurliyane,lanpadhapadu babaganikuuga,lanIskakmenehijeneng'Musuh'Iskak banjurngadegsakakonolanpadhandhudhuksumurliyane, lanorapadubabaganiku,mulaIskakmenehijeneng 'Ruang'LanIskakkandha,'SaikiGustiAllahwismenehi papankanggokita,lankitawistambahakehingtanahiki.'
21LansakakonodhèwèkémunggahmenyangSumur SumpahingtaunkapisanminggukapisaningYubileum patangpuluhpapat[2108AM].
22LanGustiAllahngatingalmarangdhewekeingwayah wengi,nalikarembulananyaringsasikapisan,lan ngandikamarangdheweke:"AkuikiAllaheAbraham, leluhurmu;ajawedi,amargaAkununggilkarokowe,lan bakalmberkahikowelanmesthibakalnambahiturunmu kayawedhiingbumi,margasakaAbraham,abdiKu."
23Panjenenganebanjurngadegakemisbyahanaingkono, kangbiyendibangundeningAbraham,bapakne,lan panjenenganenyebutasmanePangeranYehuwah,sarta nyaosakekurbansembelehanmarangGustiAllahe Abraham,bapakne
24Lanpadhangeduksumurlannemubanyuurip.
25ParaabdineIskakbanjurndhudhuksumurliyane, nangingoranemubanyuBanjurpadhalungalan ngandhaniIskakyendhewekeoranemubanyu.Iskak kandha,"DinaikiakuwissumpahmarangwongFilistin lanprekaraikiwisdiumumakemarangkita"
26PanggonankonodijenengiSumurSumpah,amargaing konodhèwèkéwissumpahmarangAbimelekhlanAhuzat, kancané,lanPikhol,panggedheningwadya-balané
27LanIshakngertiingdinaikuyenkanthipaksaan dhewekewissumpahmarangwong-wongmaubakalgawe tentremkarowong-wongmau
28IngdinaikuugaIskakngipat-ipatiwongFilistin, pangandikane:“WongFilistinkenaaingipat-ipatnganti tekandinabebendulannesunesakaingtengah-tengahe parabangsa;muga-mugaGustiAllahndadekakedheweke dadipoyokanlanipat-ipatlandadisasaranbebendulan nesuneingtanganewong-wongdosa,yaikubangsa-bangsa liya,laningtanganewongKitim.”
29Lansapawaésingbisalolossakapedhangmungsuhlan wongKitim,muga-mugabangsamursidikidisingkirake ingpangadilansakasangisoreswarga;amargadheweke bakaldadimungsuhlanmungsuheanak-anakkuing saindengingturun-tumuruningbumi.
30Oraanasingkari,utawasijiwaesingbakalslameting dinabebendunepangadilan;Amargakabehturunewong Filistinbakaldirusak,disingkirake,landiusirsakabumi,
lanorabakalanajenengutawaturunemanehsingkari kanggowongKaftorimikiingbumi.
31Sanajandhewekemunggahmenyangswarga,sakakana dhewekebakaldiudhunake,lansanajandhewekenggawe awakedhewekuwatingbumi,sakakanadhewekebakal diseretmetu,lansanajandhewekendhelikingantarane parabangsa,sakakanadhewekebakaldicopot;lansanajan dhewekemudhunmenyangjagadingwongmati,ingkana ugabakalanapaukumangedhe,laningkanaugadheweke orabakalolehtentrem
32Lanyendhewekedibuwang,bakaldipatenidening tanganewong-wongsingngarahnyawaneingdalan,lan orabakalanajenengutawaturunesingditinggalake kanggodhewekeingsaindengingbumi;amargadheweke bakallungamenyangkutukanlanggeng
33Lankayamangkonoikuwisditulislandiukirbabagan dhewekeingpapan-papanswarga,singbakalditindakake marangdhewekeingdinapangadilan,supayadhewekebisa disingkirakesakabumi.
BAB25
1LaningtaunkapindhomingguikiingYobeliki,Ribka nyelukYakubputrane,lankandhakaro[2109AM] dheweke,matur:'Anakku,ajanjupukbojosakaputri Kanaan,kayaEsau,sadulurmu,singnjupukbojolorosaka putriKanaan,landhewekewisnggaweakularaatikaro kabehtumindaknajis:amargakabehtumindakeyaikulaku jinalanhawanepsu,lanoraanakabenerankarodheweke, amarga(tumindake)ala
2Lanaku,anakkulanang,tresnabangetmarangkowe,lan atikulankatresnankumberkahikowesabenjamawanlan jagaingwayahwengi
3Saiki,anakku,rungoknapituturku,lanlakonikekarepane ibumu,lanajanjupukbojosakaputri-putriingtanahiki, nangingmungsakakulawargabapakku,lansakasedulure bapakku.Kowébakalnjupukbojosakakulawargabapakku, lanGustiAllahKangMahaluhurbakalmberkahikowé,lan anak-anakmubakaldadigenerasisingmursidlanturunan singsuci.
4YakubbanjurkandhakaroRibka,ibune,"DhuhIbu, umurkuwissangangminggu,akudurungngertilandurung taundemekwongwadon,landurungtautunangankaro sapawae,lanmalahdurungmikirarepnjupukbojosaka wongwadonKanaan"
5Amargaakukelingan,ibu,pangandikaneAbraham, bapakku,amargadhewekedhawuhmarangakusupayaaja njupukbojosakaputri-putriKanaan,nangingnjupukbojo sakaturunebapakkulansakasanak-sedulurku
6AkuwistaukrungunèkLaban,kakangmu,wisduwé anakwadon,lanakuwiskepénginbangetsupayadhèwèké nggolèkibojosakaantaranéwong-wongkuwi.
7Lanamargasakaikuakuwisnjagaawakedheweing rohkusupayaoranglakonidosautawarusakingkabeh lakukusajroneuripku;amargababaganhawanepsulan lakucabul,Abraham,bapakku,menehiakuakehprentah 8Senajanwisdiprentahakemarangaku,rongpuluhtaun ikikakangkuwispadukaroaku,lankerepngomongkaro aku:'Kakangku,golekasadulurwadonsakabojokuloro dadibojoku';nangingakuoragelemnindakakekayasing ditindakake
9AkusumpahingngarsanéIbu,yènsajronéuripkuaku orabakalnjupukbojosakaanak-anakwadonsakaturuné Kanaan,lanakuorabakaltumindakalakayasingwis ditindakakedéningkakangku.
10Ajawedi,ibu;yakinayenakubakalnindakakekarsamu lanlumakukanthijujur,lanorabakalngrusakdalanku selawase
11Banjurdhèwèkéngangkatrainémenyangswargalan ngulurakedrijiné,lanmbukakcangkemélanmemujiGusti AllahKangMahaluhur,singwisnitahakéswargalanbumi, sartangucapsyukurlanmemujimarangPanjenengané
12Landhewekekandha:'PinujiaPangeranYehuwah,lan mugiasmanekangsucipinaringanberkahingsalawaslawase,kangwismaringiakuYakubminangkaputrakang sucilanturunankangsuci;amargadhewekeiku kagunganMu,lanturunanebakaltetepkagunganMulan turun-tumuruningsalawas-lawase'
13DhuhGusti,mugiPadukaparingberkahdhateng piyambakipun,sahamugiPadukaparingberkahkayekten wonteningcangkemkawula,supadoskawulasaged mberkahipiyambakipun
14Laningwayahiku,nalikarohkabeneranmudhun menyangcangkeme,dhewekenumpangaketanganeloro ingsiraheYakub,lankandha:
15PinujiaPaduka,GustiningkabeneranlanGustiAllah ingsalawas-lawase,lanmugiPanjenenganemberkahi panjenenganngluwihikabehgenerasimanungsaMugi Panjenenganemaringipanjenengan,Putraku,dalan kabeneran,lannduduhakekabeneranmarangturuntumurun
16Lanmugi-mugiPanjenenganenggadhahiputra-putra panjenengankathahsajronegesangpanjenengan,Lan mugi-mugiputra-putrapanjenenganlairmiturutcacahing sasiingsetaun.Lanmugi-mugiputra-putrapanjenengan dadoskathahlanagengngluwihilintang-lintanginglangit, Lancacahipunnglangkungiwedhiingsegara
17Lanmuga-mugaPanjenenganemaringitanahsingbecik ikimarangwong-wongmau-kayasingwisdijanjekake bakaldiwenehakemarangAbrahamlanturunesawise dheweke-Lanmuga-mugapadhanduwenitanahiki minangkaduwekeselawase
18Lanmugi-mugikulasagedningali(lair)kangge panjenengan,putrakula,anak-anakingkangrahayusalami gesangkula,Lanmugi-mugisedayaturunpanjenengan dadosturuningkangrahayulansuci
19Kayadenekowewisnyegerakerohibumunalikaisih urip,guwagarbanewongwadonsingnglairakekowebakal mberkahikowe,[Katresnanku]lanpayudarakumberkahi kowe,lancangkemlanilatkumemujikowekanthigedhe 20Mundhakalannyebaraingbumi,Lanmuga-muga turunmusampurnaingkabungahanswargalanbumi selawase;Lanmuga-mugaturunmubungah,Laningdina tentremkangagungmuga-mugatentrem
21Lanjenengmulanturunmulestaringantisalawaslawase,lanGustiAllahKangMahaluhurdadiGustiAllahe, lanGustiAllahkangadilmanggonkarowong-wongmau, landeningwong-wongmaupapansucibakaldibangun ngantisalawas-lawase
22Muga-mugawongkangmberkahikowepinaringan berkah,lansakehingmanungsakangngipat-ipatikowe kanthigoroh,bakalkenaingipat-ipat”
23Banjurdhewekengambungwonglanangmaulan kandha,"Muga-mugaGustiAllahingjagadikinresnani kowekayadeneatiibumulankatresnanebungahmarang kowelanmberkahikowe."Banjurdhewekemandheg mberkahi.
BAB26
1Ingtaunkapituingmingguiki,IskaknimbaliÉsau, putranesingmbarep,lankandhamarangdhèwèké,"Aku wistuwa,anakku,lanmripatkuwislamur,lanakuora ngertidinapatiku"
2Saikinjupukagegamanmbebedhagmu,panahmulan panahmu,banjurmetumenyangara-ara,mbebedhaglan nyekelaku(anakkulanang),anakkulanang,lanolahna panganansingenak,kayasingdakkarepake,banjur gawanenmrene,supayadakpanganlansupayaakubisa mberkahikowesadurungeakumati
3NangingRibkakrunguIshakngomongkaroÉsau.
4Ésuk-ésukÉsaumetumenyangara-arakanggo mbebedhaglannyekeliwaklandigawamulihkanggo bapakné.
5RibkabanjurnimbaliYakub,anakelanang,sarta kandhane:“AkukrunguIshak,bapakmu,ngomongkaro Esau,kakangmu:Goloknaaku,olahnapanganansingenak, banjurgawanenmrene”
6Akubakalmanganlanmberkahikowéanaingngarsané GustiAllahsadurungéakumati."Mulanésaiki,anakku, nurutaapasingdakprentahakemarangkowé:Lungaa menyangpanggonanmu,jupuknacempelorosingapik,aku bakalnggawépanganansingenakkanggobapakmu,kaya singdisenengiBanjurladeknamarangbapakmusupaya dipanganlandiberkahianaingngarsanéGustiAllah sadurungédhèwèkémati,supayakowédiberkahi.
7YakubbanjurkandhamarangRibka,ibune:“Bu,kula botenbadhenahanpunapakemawoningkangbadhedipun dhahardeningbapakkula,laningkangbadhedamel remenipun;namungkulakuwatir,Ibu,bilihpiyambakipun badhengertosswarakulalankepenginndemekkula”
8Lankowéngertinèkakuikialus,lanEsau,adhiku, wuluné,lanakubakalkatoningngarepémripatéminangka wongjahat,lanbakalnindakakétumindaksingora dipréntahakémarangaku,landhèwèkébakalnesumarang aku,lanakubakalnekakakékutukanmarangawakku dhéwé,duduberkah
9Ribkah,ibune,banjurkandha,"Akusingbakalnanggung kutukanmu,anakku,rungoknatembungku"
10YakubnurutipitutureRibka,ibune,banjurlunganjupuk cempelorosingapiklanlemu-lemu,banjurdiaturake marangibune,lanibunebanjurnggawekakepanganansing enakkayasingdisenengi
11RibkabanjurnjupuksandhanganapikduwekeEsau, putranesingmbarep,singanaingomahkarodheweke,lan dhewekenganggokakeYakub,putranesingragil,(kanthi sandhangankasebut),landhewekenutupikulitwedhusing tanganelaninggulunesingkaton
12Daginglanrotisingwisdiolahmaubanjurdiwènèhaké marangYakub,anaké
13Yakubbanjursowanmenyangingngarsanekangrama lanmatur:“Kulapunikaputrapanjenengan,kulasampun nglampahipunapaingkangpanjenengandhawuhaken
Sumangga,bapak,tangia,lenggahalandhahardaging ingkangkulapendhet,supadospanjenengansaged mberkahikula”
14Iskakbanjurkandhamaranganake,"Kokcepetbanget koweolehe,anakku?"
15Yakubbanjurkandha,"AmargaGustiAllahmukang maringiakupapaniki"
16.RamaIskakbanjurngandikamarangYakub: “Nyedhakamrene,anakkuengger,supayaakubisangraba kowe,apakowepancenanakkuEsauapadudu”
17YakubbanjurnyedhakiIskak,bapakné,lanIskak ngrabalankandha,"SwaranéYakub,nangingtangané Ésau."
18lanIshakorangenalidhèwèké,amargaikuminangka dispensasisakaswargakanggonyingkirakekekuwatan pangertènlanIshakorangenali,amargatanganéwuluné kayatanganéÉsau,mulanéIshakmberkahidhèwèké
19Wongmaubanjurkandha,"ApakowéanakkuÉsau?"
WangsulanéYakub,"Akuikianakmu."Wongmaubanjur kandha,"Lakoknamrene,anakku,supayaakumanganapa singwiskokrebut,supayaakubisamberkahikowé" 20Sawisékuwi,YakubngaturakéanggurmarangYakub, banjurngombé
21Iskak,bapakné,banjurkandha,"Nyedhakaakulan ambungenaku,anakku."
22YakubbanjurnyedhaklanngambungYakubYakub ngambuambunesandhanganeYakub,banjurmberkahi Yakub,pangandikane:“Ambuneanakkuikukayaambune tegalankangkebakberkahsakaPangeranYehuwah”
23Muga-mugaGustiAllahmaringikowéebunsakalangit lanebunsakabumi,sartagandumlanlengakangakèh; bangsa-bangsabakalngawulamarangkowé,lansuku-suku bangsabakalsujudmarangkowé
24.Kowédadiabendaraneparasadulurmu,lananak-anak ibumusupayapadhasujudanaingngarsamu;lankabeh berkahkangwisdiberkahideningPangeranYehuwah marangakulankangwisdiberkahimarangAbraham, bapakku,muga-mugadiparingakemarangkowelan turunmuingsalawas-lawaseSapakangngipat-ipatikowe, kenaainglaknat,lansapakangmberkahikowe,mugamugapinaringanberkah”
25BarengRamaIskakwisrampungmberkahiYakub, putrane,lanYakubwislungasakangarsaneRamaIskak, ramane,banjurndhelikEsau,adhine,tekasakambebedhag 26Panjenenganeuganggawepanganansingenak,banjur digawamenyangbapakne.Panjenenganekandha,"Rama, kulaaturitangilandhahardagingburuankula,supados panjenengansagedmberkahikula."
27RamaIskakbanjurngandikamarangpanjenengane: “Sapakowe?”AtureYakub:“Akuikianakmusingmbarep, anakmuEsauAkuwisnglakoniapasingwis kokprentahakemarangaku.”
28RamaIskakgumunbangetsartangandika:“Sapata wongesingmbebedhaglannyekellannggawamenyang aku?Akuwismangankabehsadurungekoweteka,lanaku wismberkahidheweke;landhewekebakaldiberkahi,lan kabehturunebakallanggeng.”
29BarengEsapkrungutembungeRamaIskak,banjur nangiskelara-laralangetirbanget,sartamaturmarang ramane:“Mugikuladipunberkahi,Rama.”
30RamaYakubbanjurngandikamarangYakub:“Adhimu tekakanthiakal-akalanlanngrebutberkahmu.”Rama Yakubbanjurngandika:“Saikiakungertisebabejenenge Yakub,denedhewekewisnipuakukapingpindho:hakku minangkaanakmbarepwisdirebut,lansaikiberkahkuuga direbut”
31RamaIskakbanjurngandika:“Aparamaoranyimpen berkahkanggoaku?”.RamaIskakmangsuli,“Lah, dhewekewisdakdadekakebendaramu,lankabehsadulure wisdakwenehakedadiabdine,lanakuwisnguwatke dhewekenganggogandum,anggurlanlengasingakeh Saikiapasingkududaklakonikanggokowe,anakku?”
32.EsaubanjurmaturmarangRamaIskak,"Pak,punapa panjenengannamunggadhahberkahsatunggal?Mugikula panjenengankersaparingberkahdhatengkulaugi,Rama" 33Esaubanjurnangisbanter.Iskakmangsuli, "Panggonanmubakaladohsakaembuningbumi,lanadoh sakaembunsakalangitsakandhuwur"
34.Pedhangmubakalnguripikowé,lankowébakal ngawulamarangsadulurmuLanbakalkelakonnalika kowédadigedhé,lankowéngeculakékuksakagulumu, kowébakalnglakonidosasinggedhébangetngantimati, lanturunmubakaldicopotsakasangisoréswarga 35EsauterusngancamYakubamargaberkahsing diberkahibapaknemarangdheweke,landhewekengucap ingsajroningatine:"Muga-mugadina-dinanetangisan kanggobapakkuwistekan,supayaakubisamateniadhiku Yakub."
BAB27
1NalikaÉsau,putranésingmbarep,dicritakakémarang Ribkaliwatimpèn,RibkabanjurutusannimbaliYakub, putranésingragil,
2sartangandikamarangYakub:“Esau,kakangmu,bakal malesdendammarangkowelanarepmatenikowe”
3Mulanesaiki,anakku,rungoknapituturku,tangialan ngungsiamenyangHaran,sadulurku,lanmanggonakaro dhewekesawetaradinangantinesunekakangmuilang,lan dhewekenyingkirakenesunesakakowe,lanlalikaro kabehsingwiskoklakoni;banjurakubakalkongkonan wongnjupukkowesakakana
4Yakubbanjurmangsuli:"Akuorawedi;yendheweke kepenginmateniaku,akubakalmatenidheweke"
5Nangingwongwadonmaukandhamarangwongmau: “Akuajangantikelangananakkuloroingdinasingpadha.”
6YakubbanjurkandhamarangRibka,ibune,"Kowéngerti nèkbapakkuwistuwalanoraweruhmergamripatéwis buremYènakuninggaldhèwèké,dhèwèkébakalora seneng,mergaakuninggaldhèwèkélanninggalkowé Bapakkumesthibakalnesulanngipat-ipatiakuAkuora bakallunga.Nalikabapakkungutusaku,akumungbakal lunga"
7RibkabanjurkandhamarangYakub,"Akubakalmlebu lanrembugankarodhèwèké,landhèwèkébakalnglilani kowélunga"
8.RibkabanjursowanmarangIskaklankandha,"Akuwis orasenengkaroanakwadonHetlorosingwisdirabi deningEsau;lanyenYakubnjupukbojosakaantarane anakwadoningtanahiki,apagunaneakuisihurip,amarga anakwadonKanaanikuala"
9RamaIskakbanjurnimbaliYakub,banjurmberkahi sartamelingmarangYakub,pangandikane:“Ajanjupuk bojosakawongwadonKanaan,
10.“TangialanmangkatamenyangMesopotamia, menyangomaheBetuel,bapakneibumu,langolekajodho sakakanasakapanunggalaneanakeLaban,sadulure ibumu”
11.GustiAllahKangMahakuwasamugamberkahikowe, nambahcacahmulannambahakehbanget,supayakowe dadigolonganingbangsa-bangsa,lanmaringikowe berkah-berkahebapakkuAbraham,marangkowelan turunmusawisekowe,supayakowebisanduwenitanah panggonanmumanggonlankabehtanahsingdiparingake GustiAllahmarangAbrahamLungaa,anakku,kanthi tentremrahayu
12.RamaIskakbanjurngongkonYakublungamenyang Mesopotamia,menyangpanggonaneLabanputraneBetuel wongAram,sadulureRibka,ibuneYakub
13SawiséYakubbudhalmenyangMesopotamia,Ribka sedhihbangetmergakelangananakélanang,mula dhèwèkénangis
14IskakbanjurkandhamarangRibka,"Adhiku,ajanangisi Yakub,anakku,amargadhèwèkélungakanthitentrem,lan dhèwèkébakalbalikanthitentrem"
15GustiAllahKangMahaluhurbakalnjagadhewekesaka sakehingpiala,lanbakalnunggilkarodheweke;amarga Panjenenganeorabakalnilardhewekesalawaseuripe;
16Amargaakungertiyenlakunebakallestariingsakehing papanmenyangngendiwaedhewekelunga,nganti dhewekebalikanthitentremmarangkita,lankitabisa ndelengdhewekekanthitentrem.
17Ajawedimarangdheweke,mbakyuku,amargadheweke anaingdalansingbenerlandhewekewongsingsampurna: landhewekesetyalanorabakalsirna.Ajanangis.
18LanIskaknglipurRibkamergasakaYakub,anake, sartamberkahidheweke
19YakubbanjurbudhalsakaSumurSumpahmenyang HaraningtaunkapisanminggukapindhoingYobelkaping patangpuluhpapat,lantekanLusingpagunungan,yaiku Betel,ingrembulananyaringsasikapisanmingguiki, [2115AM]lantekaningpanggonankasebutnalikawayah sorelanbanjurmaliksakadalanmenyangkulondalaning wayahwengi:landheweketuruingkono;amarga srengengewissurup
20Banjurnjupukwatusijisakapanggonankonolan dilebokakeingsangisorewitmauminangkapapankanggo lungguh,landhewekelelungandhewekanlanturu
21Ingwayahwengiikudhèwèkéngimpi,lanweruhana andhasingngadegingbumi,pucukéngantitekanlangit; lanparamalaékatéPangéranmunggah-mudhuningandha mau,lanPangéranjumenengingndhuwuréandhamau
22PanjenenganébanjurngandikamarangYakub,"Akuiki Pangéran,AllahéAbraham,leluhurmu,lanAllahéIskak; tanahsingkokturuikibakalDakparingakémarangkowé lanmarangturunmu"
23Turunmubakalkayabledugingbumi,lankowébakal sayatambahakehmenyangkulon,wetan,lorlankidul,lan sakakowélanturunmukabèhbangsabakaldiberkahi
24Lah,Akubakalnunggalkarokowelanbakalnjaga kowemenyangngendiwaekowelunga,lanAkubakal ngulihakekowemenyangtanahikikanthitentrem,amarga
AkuorabakalninggalakekowengantiAkunindakake kabehsingwisDakjanjekakemarangkowe.
25Yakubbanjurtangisakaturu,sartangucap,"Panggonan ikipancenpadalemaneGustiAllah,lanakuorangerti." Yakubwedilanngucap,"Panggonanikinggegirisi,oraliya padalemaneGustiAllah,lanikigapuraswarga"
26EsukeYakubtangi,njupukwatusingwisdigawe kanggonunggangjaran,diadegakedaditugulanngesokake lengaingndhuwurePanggonanmaudiaraniBetel, nangingbiyenpanggonanmaujenengeLus
27YakubbanjursumpahmarangGustiAllah,"Manawa GustiAllahnunggilkaroakulannjagaakuingdalansing daklakoniiki,sartamaringiakurotikanggodipanganlan sandhangankanggodienggo,supayaakubisabalimenyang omahbapakkukanthislamet,mulaGustiAllahbakaldadi Allahku,lanwatusingwisdakdegakeminangkatuguing panggonanikibakaldadipadalemaneGustiAllah,lansaka kabehsingPadukawenehakemarangaku,akubakal menehisepersepuluhmarangPaduka,dhuhGustiAllahku."
BAB28
1Yakubbanjurnerusakelelampahanelantekaningtanah wetan,ingpanggonaneLaban,sadulureRibka,lanLaban ngladeniLabanseminggukanggoentukRakhel,anake wadon
2Laningtaunkapisanminggukatelu[2122AM]Laban kandhamarangYakub:'Wenehakebojoku,singwis dakenggonipitungtaun'LanLabankandhamarangYakub: 'Akubakalmenehakebojomumarangkowe'
3Labanbanjurnganakakepesta,Lea,anakewadonsing mbarep,dipasrahakemarangYakubdadibojone,lanZilpa, abdinewadon,dipasrahakedadiabdinewadonYakubora ngerti,amargangirayenRakhel.
4YakubbanjurnyedhakiLaban,lanjebulpancenLea YakubnesubangetmarangLaban,sartakandhane: “Yagenekowetumindakkayangenemarangaku?Apaaku orangladenikowekanggoRakhel,dudukanggoLea? Yagenekowenglakonipialamarangaku?”
5Gawanenanakmuwadon,akubakallunga,amargakowe wisnindakakepialamarangaku”Yakubtresnamarang RakhelluwihsakaLea;amargaLeamripateorabening, nangingawakekatonayubanget,nangingRakhelmripate ayulanayubanget
6LabanbanjurkandhamarangYakub:"Ingnegarakitaiki oralumrah,menehisingenomsadurungesingtuwa."Lan ikiorabener;amargawisditemtokakélanditulisingtablet swarga,supayaoraanawongsingmenehianakwadonsing luwihenomsadurungesingtuwa;nangingsingtuwa,sing sijimenehidhisiklansawisesingluwihenom-lanwong lanangsingnindakakeiki,bakaldilecehakeingswarga,lan oraanawongsingbenersingnindakakeiki,amarga tumindakikialaingngarsaneGustiAllah
7LansiraprentahamarangwongIsraelsupayaaja nindakakeperkaraiki;ajangantinjupukutawamenehake singenomsadurungemenehakesingtuwa,amargaiku tumindakalabanget.
8LabanbanjurkandhamarangYakub:“Pangananpitung dinaikikliwata,lanakubakalmenehikoweRakhel, supayakowebisangladeniakupitungtaunmaneh,supaya
kowebisangengonwedhus-wedhuskukayasingwis koklakoniseminggukepungkur.”
9NalikapitungdinapéstaLeawiskliwat,Laban mènèhakéRakhelmarangYakub,supayaYakubbisa ngladèniYakubpitungtaunmanèh,lanYakubmènèhaké Bilha,adhineZilpa,dadiabdiné
10Yakubngengerpitungtaunmanehkanggonjaluk Rakhel,amargaLeadiwenehaketanpabayaran.
11LanGustiAllahmbukakguwagarbaneLea,lan dhewekengandhutlannglairakeanaklanangmarang Yakub,lanYakubmenehijenengRuben,ingdinakaping patbelassasikapingsanga,ingtaunpisananminggukatelu [2122AM]
12NangingguwagarbaneRakhelditutup,amargaGusti AllahmirsayenLeadisengitilanRakhelditresnani
13YakubbanjurturukaroLeamaneh,lanLeangandhut lannglairakeanaklanangkapindho,lanYakubdijenengi Simeon,ingtanggalrongpuluhsijisasikapingsepuluh, ingtaunkatelumingguiki.
14YakubbanjurturukaroLeamaneh,lanLeangandhut lannglairakeanaklanangsingkatelu,lanYakubmenehi jenengLewi,ingrembulananyaringsasikapisaningtaun kapingenemmingguiki
15Yakubbanjursaremanehkarodheweke,landheweke ngandhutlannglairakeanaklanangkapingpapat,lan YakubmenehijenengYehuda,ingtanggallimalassasi katelu,ingtaunpisananminggukapingpapat[2129AM]
16.Margasakaikukabeh,RakhelmerimarangLea, amargadhewekeoraduweanak,mulanedhewekekandha marangYakub:"Wenehanaakuanak"Yakubkandha: "Apaakuwisnyegahkowemenehiwoh-wohansakaguwagarbane?Apaakuwisninggalkowe?"
17NalikaRakhelweruhyenLeawisnglairakeanaklanang papatkanggoYakub,yaikuRuben,Simeon,Lewilan Yehuda,banjurkandhamarangYakub:“Tumujuakaro Bilha,abdikuwadon,supayadhewekengandhutlan nglairakeanaklanangkanggoaku.”(Landheweke menehakeBilha,abdinewadon,dadibojoneYakub)
18Landhèwèkébanjurnyedhakidhèwèké,landhèwèké ngandhut,lannglairakéanaklanang,landhèwèkémènèhi jenengDan,ingtanggalsangasasikapingenem,ingtaun kapingenemminggukatelu[2127AM]
19YakubbanjurketemumanehkaroBilhakanggokaping pindhone,lanBilhangandhutlannglairakeanaklanang liyanemarangYakub,lanRakhelmenehijenengmarang Bilha,ingtanggallimasasikapitu,ingtaunkapindho minggukapingpapat
20NalikaLeaweruhyendhewekewismandullanora duweanak,dhewekemerimarangRakhel,landheweke ugamenehiabdinewadonZilpamarangYakubdadi bojone,landhewekengandhut,lannglairakeanaklanang, lanLeamenehijenengGad,ingtanggalrolassasikaping wolu,ingtaunkateluminggukapingpapat[2131AM]
21SawisékuwiYakubbanjurturumanèhkarowong wadonmau,lanwongwadonmaubanjurngandhutlan nglairakéanaklanangsingkapindhoLeabanjurmènèhi jenengAsyermarangbocahmau,ingsasikapingloro,sasi kapingsewelas,taunkapinglimaminggukapingpapat
22YakubbanjurnyedhakiLea,lanLeangandhutlan nglairakeanaklanang,landhewekemenehijenengIsakhar, ingtanggalpapatsasikapinglima,ingtaunkapingpapat
minggukapingpapat,[2132AM]landhewekemenehake dhewekemaranginang.
23Yakubbanjurturumanehkarodheweke,landheweke ngandhutlannglairakeanakloro,lananglanwadon,lan dhewekemenehijenenganaklanangmauZebulon,lan jenenganakwadonmauDinah,ingtanggalkapitusasi kapitu,ingtaunkapingenemminggukapingpapat[2134 AM]
24LanGustiAllahparingsih-rahmatmarangRakhel,lan mbukakguwagarbane,landhewekengandhut,lan nglairakeanaklanang,landhewekemenehijenengYusuf, ingrembulananyarsasikapingpapat,ingtaunkaping enemingminggukapingpapatiki.[2134AM]
25NalikaYusuflair,YakubkandhamarangLaban, "Wenehakebojo-bojokulananak-anakkulanang,lanaku bakallungamenyangomahbapakkuIshak,lanakubakal nggaweomahkanggoaku;amargaakuwisngrampungake taun-taunsingdaklakonikanggongladenikowekanggo anakmuwadonloro,lanakubakallungamenyangomah bapakku"
26LabanbanjurkandhamarangYakub:“Kowétetepaana ingkénékanggoopahmu,lanangonwedhus-wedhusku manèhkanggoaku,lantampananaopahmu”
27Lanpadhasarujukyendhewekekudumenehiupahsaka cempelanwedhussinglairireng,belanglanputih,(iku) singbakaldadiupahe
28Lankabehwedhusgembelmaubanjurpadhanglairake cempe-cempekanganatutul-tutule,lananabintik-bintik lanireng,sartaanatandha-tandhanemanekawarna,lan banjurpadhanglairakecempe-cempekangpadhakaro awakedhewe,lankabehkanganatutul-tutulikuduweke YakublankangoraanatutulikuduwekeLaban
29Raja-darbèkéYakubsayatambahakèhbanget,lan dhèwèkénduwésapi,wedhus,keledai,unta,lanabdi lananglanwadon
30Labanlananak-anaképadhamerimarangYakub,lan Labannjupukwedhus-wedhusésakaYakub,landhèwèké mirsaniYakubkanthiniatala
BAB29
1BarengRakhelwisnglairakeYusuf,Labanbanjurlunga ngguntingwedhuse,amargaadohesakaYakubtelungdina lelungan
2BarengYakubweruhyenLabanarepngguntingwedhuswedhuse,YakubbanjurngundangLealanRakhel,sarta ngandikakanthibecikmarangwong-wongmausupaya padhamelumenyangtanahKanaan.
3Amargadhèwèkécritamarangwong-wongmaukepriyé dhèwèkéwisndelengkabèhingsajroningimpèn,malah kabèhsingwisdingandikakakémarangdhèwèkésupaya balimenyangomahébapakné,lanwong-wongmaukandha: 'Menyangsabenpanggonansingkokparani,akubakalmèlu kowé'
4YakubbanjurmemujiGustiAllaheIshak,bapakne,lan GustiAllaheAbraham,bapakne,landhewekebanjur ngadeglannumpakparagarwanelananak-anake,lan nggawakabehbarangdarbekelannyabrangkali,lantekan ingtanahGilead,lanYakubndhelikakeniatkasebutsaka Labanlanorangandhanidheweke.
5Ingtaunkapituminggukapingpapat,Yakubmadhep menyangGileadingsasikapisan,tanggalrongpuluhsiji. [2135AM]LabanngoyakYakublannyusulYakubing pagununganGileadingsasikatelu,tanggaltelulas.
6LanGustiAllahoranglilaniYakubnglarani,amarga PanjenenganenemoniYakubingsajroningimpening wayahwengiLanLabanngandikamarangYakub
7LaningtanggallimalasdinaikuYakubnganakakepesta kanggoLaban,lankanggokabehwongsingtekakaro dheweke,lanYakubsumpahmarangLabaningdinaiku, lanLabanugamarangYakub,yenoraanasingbakal nyabranggunungGileadmenyanggunungliyanekanthi tujuanala.
8Wongmaubanjurgawetumpukanwatuingkono minangkapaseksen,mulanepanggonankonodiarani "TumpukanPaseksen",miturutjenengtumpukanwatumau.
9NangingsadurungetanahGileaddiaranitanahwong Refaim;amargaikutanahwongRefaim,lanwongRefaim lair(ingkono),raksasasingdhuwuresepuluh,sanga,wolu ngantipitunghasta
10Panggonanewong-wongmauwiwitsakatanahbani AmonngantitekanGunungHermon,lanpusatkerajaane yaikuKarnaim,Asytarot,Edrei,Misyur,lanBeon 11LanGustiAllahnumpeswong-wongmauamargasaka pialatumindake;amargawong-wongmaualabanget,lan wongAmorimanggoningpanggonane,durakalandosa, lanoraanawongingdinaikisingwisnindakakekabeh dosanekanthikebak,landhewekeoraduweumurdawa manehingbumi
12YakubbanjurngutusLabanlunga,landhewekebudhal menyangMesopotamia,tanahTimur,lanYakubbali menyangtanahGilead
13Nalikasasikapingsanga,tanggalsewelas,Yakub nyabrangKaliYabok.IngdinaikuugaEsau,sadulure,teka lanbanjurrujukkaroYakub,banjurbudhalmenyangtanah Seir,deneYakubmanggoningkemah
14Laningtaunkapisanminggukapinglimaingyubileum iki[2136AM]dhewekenyabrangKaliYordan,lan manggoningsabrangKaliYordan,landhewekengengon wedhus-wedhusesakasegaratumpukanngantitekan Betshan,lanngantitekanDotanlanngantitekanalas Akrabim
15LanbanjurngirimimarangRamaIskaksakehing bandhane,sandhangan,pangan,daginglanombenan,susu, mentega,keju,lankurmasakalebak
16LanmarangibuneRibkaugasetaunkapingpapat,ing antaranemangsa,antaranembajaklanpanen,lanantarane mangsagugurlanmangsaudanlanantaranemangsadingin lanmangsasemi,menyangmenaraAbraham
17IskakwisbalisakaSumurSumpahlanmunggah menyangmenaranéAbraham,bapakné,lanmanggoning konokapisahsakaanakéÉsau.
18NalikaYakublungamenyangMesopotamia,Ésau njupukMahalat,putrinéIsmael,dadibojonéÉsau nglumpukakékabèhwedhusgèmbèlébapaknélanpara garwané,banjurlungalanmanggoningGunungSeir,lan ninggalIskak,bapakné,piyambakaningcedhakSumur Sumpah
19IskakbanjurlungasakaSumurSumpahlanmanggoning menaranéAbraham,bapakné,ingpegununganHebron.
20Yakubbanjurngirimkabehsingdibutuhakekanggo bapaklanibunemenyangkana,lanbanjurmberkahiYakub kanthigumolongingatilannyawane
BAB30
1Laningtaunkapisanminggukapingenem[2143AM] dhèwèkémunggahmenyangSalem,ingsisihwétan Sikhem,kanthitentrem,ingsasikapingpapat
2Dina,anakeYakub,digawamenyangomaheSikhem, anakeHemor,wongHewi,panggedhenetanahkono,lan wongikubanjurturukaroDinalandirusuhiDinaikuisih bocahwadoncilik,umurrolastaun.
3YakubbanjurnyuwunmarangbapaknélansadulursaduluréwadonsupayaDinadiwènèhakémarangYakub dadibojoné.Yakublananak-anaképadhanesubanget marangwong-wongingSikhem,amargaDinawisdirusuhi, adhinewadon,lanwong-wongmaupadhangapusilan ngapusiDina.
4SimeonlanLewibanjurtekatanpadiduga-dugaing SikhemlanngukumkabehwongSikhem,lanmatenikabeh wonglanangsingditemokakeingkono,lanoraanasijisijiasingisihuripingkono:kabehdipatenikanthisiksa amargawisngremehakeDinaadhine
5LanwiwitsaikiajangantianamanehputriIsraelsing diremehake,amargapaukumanwisditetepakeingswarga marangwong-wongmau,yaikusupayakabehwong Sikhempadhanumpesnganggopedhang,amargawis nindakakekanisthaningIsrael
6LanGustiAllahmasrahakewong-wongmaumenyang tanganeparaputraneYakubsupayapadhadipateni nganggopedhanglandiukum,lansupayaoraanamaneh singkayangonoingIsrael,yaikuprawanIsraeldiremehake 7LanyenanawonglanangingIsraelsingkepengin menehakeanakewadonutawaadhinewadonmarangwong lanangsakabangsa-bangsaliya,wongikumesthikudu dipateni,lanwong-wongkudumbenturidhewekenganggo watu;amargawongikuwisnindakakekanisthaningIsrael; lanwong-wongkudungobongwongwadonmaunganggo geni,amargadhewekewisngremehakejeneng kulawarganebapakne,landhewekebakaldisingkirakesaka Israel
8Lanajangantianawongwadonlakujinalanajanganti ananajisingIsraelsajroneturun-tumuruningbumi; amargaIsraelikusucitumrapPangeranYehuwah,lan sabenwongsingnajisakekudumati:wong-wongmau kududibenturiwatu
9Amargakayamangkonowisditemtokakélanditulising tabletswargababagankabèhturunéIsraèl:sapawaésing najisakébakalmati,lanbakaldibenturiwatu
10Lanangger-anggerikioraanawatesandina,lanoraana pangapura,utawapanebusan:nangingwonglanangsing wisngremehakeanakewadonkududisingkirakesaka tengah-tengaheIsrael,amargadhewekewismenehake sebagiansakaturunemarangMolokh,lantumindakala ngantingremehake
11Lankowé,Musa,wènèhanaprentahmarangwongIsraèl supayaajamenehakeanak-anakéwadonmarangwongwongnon-Yahudi,lanajanjupukanak-anakéwadonsaka bangsa-bangsanon-Yahudikanggoanak-anakélanang, amargaikinjijikianaingngarsanéPangéran
12MulanéakunuliskanggokowéingKitabTorètkabèh tumindakéwongSikhemmarangDinah,lankepriyépara putranéYakubpadhangomong,'Kitaorabakalmenehake anakkuwadonmarangwonglanangsingoradisunat, amargakuwidadipenghinaankanggokita.'
13LanikidadicelakanggoIsrael,kanggowong-wong singisihurip,lankanggowong-wongsingngalapanakanakwadonsakabangsa-bangsaliya;amargaikinajislan njijikikanggoIsrael
14LanIsraelorabakalluputsakanajisikiyenduwebojo sakaanak-anakewadonbangsa-bangsaliya,utawawis menehakeanak-anakewadonmarangwonglanangsaka bangsa-bangsaliya.
15Amargabakalanapageblugmbakapageblug,lan kutukanmbakakutukan,lansabenpaukuman,pageblug lankutukanbakalnekanidheweke:yendheweke nindakakeperkaraiki,utawandhelikakemripatesaka wong-wongsingnindakakenajis,utawawong-wongsing najisakepapansuciPangeranYehuwah,utawawong-wong singnajisakeasmanesingsuci,(banjur)kabehbangsa bakaldiadilibebarenganamargakabehnajislannajissaka wongiki.
16Lanorabakalanapilihkasihmarangwong[lanoraana pertimbanganmarangwong]lanorabakalanasingnampa woh-wohanlankurbanobaranlanlemaksakatangane, utawaambunesinglegi,supayabisanampa:lankaya ngonokuwisabenwonglanangutawawadoningIsrael singnajisakepapansuci.
17MulanéAkuwisndhawuhikowé,‘Wènèhanapaseksi ikimarangIsraèl:delengenkepriyékahananéwong-wong Sikhemlananak-anaké:kepriyéwong-wongmau diulungakémarangtanganéanakloroYakub,lanwongwongmaumatèniwong-wongmaukanthisiksaan,laniku dianggepbenerdéningwong-wongmau,lanwisditulis dadibenerdéningwong-wongmau’
18LanturuneLewidipilihdadiimam,landadiwongLewi, supayapadhabisangladenianaingngarsanePangeran Yehuwah,kayakita,terus-terusan,lansupayaLewilan paraputranepinaringanberkahsalawas-lawase;amarga dhewekesemangatkanggonindakakekabeneranlan pangadilanlanmalesdendammarangkabehwongsing nglawanIsrael
19LanmulanepadhanulisminangkapasekseningpapanpapanswargababberkahlankabeneraningngarsaneGusti Allahingkabehmanungsa:
20Lankitangelingikabeneransingditindakakewong kasebutsajroneuripe,ingsabenperiodetaun;ngantisewu generasibakalnyathet,lanbakaltekamarangdhewekelan marangturunesawisedheweke,landhewekewiskacathet ingtabletswargaminangkakancalanwongmursid
21Kabèhcathetanikiwistaktuliskanggokowé,lanwis takpréntahsupayakowékandhaamarangwongIsraèl, supayaajangantipadhanglakonidosautawanglanggar pranatanutawanglanggarprajanjiansingwisditetepaké kanggowong-wongmau,(nanging)supayapadhanetepi lankacathetminangkakanca
22Nangingnèkwong-wongmaunglakonidosalan nindakkénajisingsabencara,wong-wongmaubakal kacathetingtabletswargaminangkamungsuh,lanwongwongmaubakaldisirnakakésakabukuurip,lanwongwongmaubakalkacathetingbukuwong-wongsingbakal
disirnakakélankarowong-wongsingbakaldisingkiraké sakabumi.
23LaningdinanalikaparaputraneYakubmateniSikhem, sawijiningtulisandicathetkanggosih-rahmatingswarga yendhewekewisnindakakekabeneranlankajujuransarta malesdendammarangparawongdosa,lanikuditulis kanggoberkah
24Dinah,adhine,banjurdigawametusakaomaheSikhem, sartakabehbarangsinganaingSikhemdijarah,yaiku wedhus-wedhuse,sapi-sapine,keledai-keledaine,lankabeh bandhanelanwedhusekabeh,kabehmaudigawamenyang Yakub,bapakne
25Panjenenganebanjurnyenyamahwong-wongmau, amargawong-wongmauwismatenikuthaikunganggo pedhang,amargapanjenenganewedikarowong-wongsing manggoningkono,yaikuwongKanaanlanwongFeris.
26Kutha-kuthaingsakubengéSikhempadhaketamanrasa wedisakaGustiAllah,mulaoraanasingngoyakanakanakéYakub,mergawong-wongmauwispadhawedi banget
BAB31
1Ingsasianyar,Yakubkandhakarokabehwonging omahe,"Sucèknaawakmulangantisandhanganmu,banjur ayopadhamenyangBetelIngkonoakuwissumpah marangPanjenenganenalikaakumlayusakaadhikuEsau, amargadhewekewisnunggilkaroakulannggawaaku menyangtanahikikanthitentrem,lanpadhanyingkirake paraallahliyanesinganaingtengah-tengahmu"
2Lanpadhanilardewa-dewaasinglanapasinganaing kupingelansinganainggulu,lanbrahala-brahalasing dicolongRachelsakaLaban,bapakne,diwenehakekabeh marangYakub.Yakubbanjurngobonglanngremuklan ngrusakbrahala-brahalamau,lanndhelikingsangisorewit eksinganaingtanahSikhem
3Ingsasikapitu,nalikarembulananyar,panjenengane banjurtindakmenyangBetelPanjenenganengadegake misbyahingpanggonaneturu,sartangadegaketuguing kono,sartangundangwongsupayanemoniRamaIskak, ramane,supayanemonikurbane,lannemoniIbuRibka 4RamaIskakbanjurngandika:“CobaanakkuYakubteka, supayaakubisanemonidhewekesadurungeakumati.”
5YakubbanjursowanmenyangomaheRamaAbraham, bapakne,lanibuneIskak,karongajakputraneloro,yaiku LewilanYehuda.Yakubbanjursowanmenyangomahe RamaIskaklanibuneRibka
6Rbèkahbanjurmetusakamenaramenyangngarepé menaramau,arepngambunglanngrangkulYakub,merga atinewissegernalikakrungu,"Lah,anakmuYakubwis teka"RibèkahbanjurngambungYakub
7.NalikaweruhputraneAbrahamloro,dhewekeora panglingkarodheweke,banjurkandhamarangAbraham: "Apaikiputramu,anakku?"Banjurdirangkullan diambungi,sartadiberkahi,pangandikane:"Mergasaka kowe,turuneAbrahambakaldadimisuwur,lankowebakal dadiberkahingbumi."
8Yakubbanjurmlebumenyangkamarturukaroputrane loro,Iskak,bapakneYakubnyekeltanganebapakne, ndhingkluklanngambungbapakne,lanIskakngrangkul guluneYakub,putrane,karonangisinggithoke
9NalikapepetengilangsakamripateIskak,landheweke weruhputraneYakubloro,LewilanYehuda,banjur ngandika:"Apaikianak-anakmu,anakku?Amargapadha karokowe."
10Landhèwèkékandhamarangdhèwèkéyènwong-wong maupancènputra-putrané:'Lankowéwisndelengpancèn yènwong-wongmaupancènputra-putraku'
11Wongloromaubanjurpadhanyedhaki,banjurYusuf nolehlanngambungsartangrangkulwongloromau
12Rohingnubuatmudhuningcangkeme,banjurnyekel LewiingtangantengenlanYehudaingtangankiwane
13PanjenenganébanjurnolehdhisikmarangLèwi,lan wiwitmberkahiLèwi,sartangandika,"Muga-mugaGusti AllahkangMahaAgung,Pangérankanglanggeng, mberkahikowélananak-anakmuingsalawas-lawase"
14LanmugiGustiAllahmaringikowélanturunmu kamulyanlankaluhuransinggedhé,lanndadosakékowé lanturunmu,sakaantaranékabèhmanungsa,nyedhak marangPanjenenganékanggongladèniingpapansuci minangkamalaékatingngarsanelanminangkawongsuci (Sanajan)kayawong-wongmau,turunéanak-anakmu bakaldadikamulyan,kaluhuranlankasucèn,lanmugi Panjenenganéndadèkakéwong-wongmauagungnganti salawas-lawase
15Lanwong-wongmaubakaldadihakimlanpangeran, lanpamimpinsakakabehturuneputra-putraYakub;WongwongmaubakalngucapakepangandikanePangeran Yehuwahkanthikabeneran,lanwong-wongmaubakal ngadilikabehpangadilanekanthikabeneranLanwongwongmaubakalngandhanidalan-KumarangYakublan dalan-KumarangIsrael.BerkahsakaPangeranYehuwah bakaldiwenehakeingcangkemeKanggomberkahikabeh turunewong-wongsingditresnani
16IbumungaranikoweLewi,lankanthiadildheweke ngaranikowe;KowebakalrumaketkaroPangeran YehuwahlandadikancanekabehputraneYakub;Mugamugamejanedadiduwekmu,lankowelananak-anakmu mangansakaiku;Lanmuga-mugamejamukebaknganti turun-tumurun,lanpanganmuorabakalenteknganti salawas-lawase.
17Lankabehwongsingsengitmarangkowebakalpadha sujudingngarepmu,lankabehmungsuhmubakalpadha disingkirakelansirna;lanmugiapinaringanberkahwong singmberkahikowe,lanmugiadikutuksabenbangsasing ngipat-ipatikowe
18LanmarangYehuda,pangandikane:"Muga-mugaGusti Allahmaringikowekekuwatanlankekuwatankanggo ngidak-idakkabehwongsingsengitmarangkowe;kowe lansalahsawijiningputramubakaldadipangerantumrap paraputraYakub;Muga-mugajenengmulanjenengputraputramunyebarlanngliwatisabentanahlanwilayah Banjurbangsa-bangsaliyabakalwediingngarepmu,lan kabehbangsabakalgemeter"
19IngkowébakalanapitulunganéYakub,laningkowé bakalanakaslametanéIsraèl
20Lannalikakowélenggahingdhamparkamulyan kabeneranmu,bakalanatentremrahayukanggokabèh turunéparaputrasingditresnani;mugiapinaringanberkah kangmberkahikowé,lankabèhwongsingsengitmarang kowé,singnindheskowé,lansingngipat-ipatikowébakal disingkirakelandirusaksakabumilanbakaldikutuk
21YakubbanjurnolehlanngambungYakubmaneh,karo bungahbanget,amargawisndelengputra-putraneYakub kanthitemenan
22Panjenenganebanjurmetusakaingantaranesikile RamaIskaklansujudnyembahmarangpanjenengane, sartamberkahiparasakabatelanlerenanaingkonokaro RamaIskakingwayahwengiiku,sartapadhamanganlan ngombekanthibungah.
23PanjenenganébanjurnggawéputranéYakubloroturu, sijiingsisihtengenlansijinéingsisihkiwané,laniku dianggepbenertumrapdhèwèké
24IngwayahwengiYakubnyritakakekabehmarang bapakne,kepriyeGustiAllahwisnuduhakesih-rahmat singgedhemarangdheweke,lankepriyebapaknewis mberkahidhewekeingkabehlakune,lannglindhungi dhewekesakakabehpiala.
25LanIskakmemujiGustiAllaheAbraham,leluhure,sing oranyingkirakesih-rahmatlankaadilanesakaanak-anake Iskak,abdine.
26EsukeYakubcritamarangRamaIskakbabsumpahe marangPangeranYehuwah,lanwahyusingdideleng,sarta yenRamaIskakwisngadegakemisbyah,lankabehwis siyapkanggokurbansingbakaldikurbanakeingngarsane PangeranYehuwahkayasingwisdiucapake,lanyenRama IskakwistekakanggonumpangakeRamaIskakingkuldi.
27RamaIskakbanjurngandikamarangYakub,putrane: “Akuorabisalungangancanikowe,amargaakuwistuwa lanorabisanggawabudhal,mangkata,anakku,kanthi tentrem,amargaakuwissatussewidaklimatauniki;aku orabisalelunganmaneh;ibumutunggangnaingkeledailan supayadhewekelungangancanikowe.”
28Lanakungerti,anakku,yenkowetekamergasakaaku, lanmuga-mugadinaikidiberkahiamargakowewis ndelengakuurip,lanakuugawisndelengkowe,anakku.
29Muga-mugakowémakmurlannetepijanjimusingwis kokucapake;lanajangundurjanjimu;amargakowébakal diwajibaketanggungjawabbabaganjanjimu;mulanesaiki cepet-cepetnetepi,lanmuga-mugaPanjenenganesingwis nggawekabehikukepareng,marangsingwiskokucapake janjiiku.
30IbuRibkabanjurkandhamarangRibka:“Lungaakaro Yakub,anakira”RibkabanjurbudhalkaroYakub,anakira, lanDeborah,sartabanjurtekaningBetel.
31Yakubbanjurkelinganpandongasingdiwenehake bapaknemarangdhewekelananaklorolanang,Lewilan Yehuda,landhewekebungahlanmemujiGustiAllahe paraleluhure,AbrahamlanIskak
32Landhèwèkékandha:'Saikiakungertiyènakunduwé pangarep-areplanggeng,lananak-anakkuuga,anaing ngarsanéGustiAllahékabèh';lankayangonokuwiwis ditemtokakébabaganloromau;lanpadhanyathet minangkapaseksenlanggengkanggowong-wongmauing tabletswargakepriyéIshakmberkahiwong-wongmau
BAB32
1IngwayahwengiikuugadhèwèkénginepingBètèl,lan wongLèwingimpiyèndhèwèkéwisditahbisakélan diangkatdadiimaméGustiAllahKangMahaluhur, dhèwèkélananak-anakésalawas-lawase;banjurtangisaka turunélanmemujiGustiAllah
2Esuke,tanggalpatbelassasiiki,Yakubtangi,sarta ngaturakeprasepuluhansakasakehingbarangkang ndherekake,manungsalankewan,emaslansabenpiranti lansandhangan,iyangaturakeprasepuluhansakasakehing barang.
3Ingdina-dinaikuRakhelngandhutputrane,Benyamin Yakubngetungputra-putranesakadhewekemunggahlan LewitibaingbageansakaGusti,lanbapaknengagemake sandhanganimamatlanngisitangane
4Laningtanggallimalassasiiki,panjenenganengaturake patbelassapilanangsakaantaranesapi-sapilanang,lan rongpuluhwoluwedhusgembellanang,patangpuluh sangawedhusgembellanang,pitucempe,lanrongpuluh sijiwedhusberoklanangminangkakurbanobaraning misbyahkurban,kangambunenyenengakeanaing ngarsaneGustiAllah.
5Ikiminangkakurbané,minangkaakibatsakasumpahé singwisdiikrarakéyènbakalmènèhisepersepuluh, bebarengankarokurbanwoh-wohanlankurbanombènombèné
6Barenggeninewisentek,banjurngobongdupainggeni mau,lankanggokurbanpanuwunyaikusapiloro,wedhus gembellanangpapat,wedhusgembelpapat,wedhusberok lanangpapat,wedhusgembellorosingumursetaun,lan wedhusberokloro;lankayamangkonoikuditindakake sabendinasajronepitungdina
7Panjenenganélanparaputranékabèhsartaparaprejurité padhamangan(iki)kanthibungahingkonosuwénépitung dina,sartapadhamberkahilanngucapsyukurmarang Pangéran,singwisngluwaridhèwèkésakasakèhing kasusahanélanwismaringisumpahmarangdhèwèké.
8Panjenenganéngaturaképrasepuluhanmarangsakèhing kéwansingresiklanngobongkéwan-kéwansingnajis, nangingkéwan-kéwansingnajisoradiwènèhakémarang Lewi,anaké,lanPanjenenganémaringakékabèhnyawané manungsamarangdhèwèké
9LanLewinindakaketugasimamingBetelsadurunge Yakub,bapakne,tinimbangsepuluhsadulure,landheweke dadiimamingkana,lanYakubngaturakesumpahe: mangkonodhewekemenehiprasepuluhanmanehmarang Gustilannyucekake,landadisucikanggoPanjenengane
10Lanamargasakaiku,ingtabletswargawisditetepake minangkaangger-anggerkanggomenehiprasepuluhan manehprasepuluhankanggodipanganingngarsaneGusti sabentaun,ingpanggonansingdipilihsupayaasmane bakaldipanggoni,lankanggoangger-anggerikioraana watesandinakanggosalawas-lawase
11Pranatanikiditulissupayabisaditindakakesabentaun kanthimanganprasepuluhankapindhoingngarsane PangeranYehuwahingpanggonansingwisdipilih,lanora anasingbakalkarisakataunikingantitaunsabanjure
12Amargaingtaunikuwijibakaldipanganngantitekan dina-dinapanenwijiingtauniku,lananggurngantitekan dina-dinaanggur,lanlengangantitekandina-dina mangsane
13Lankabehsingisihanalandadilawas,ikukudu dianggepnajis;kududiobong,amargaikunajis.
14Lansupayapadhamanganikubebarenganingpapan suci,lanajangantipadhanglilaniikudadituwa
15Lankabehprasepuluhansapilanwedhusbakaldadi sucikanggoPangeranYehuwah,lanbakaldadiduweke
paraimam,singbakaldipanganingngarsanesabentaun; amargakayangonoikuwisditetepakelandiukirbabagan prasepuluhaningtabletswarga
16Laningwengicandhake,ingtanggalrongpuluhloro ingsasiiki,Yakubmutusakearepmbangunpanggonan kasebut,lanngubengiplatarannganggotembok,lan nyucekakelanndadekakesucisalawas-lawase,kanggo awakedhewelananak-anakesawisedheweke.
17IngwayahwengiGustiAllahngatingalimarangYakub lanmberkahidhèwèké,sartangandika,"Jenengmuaja disebutYakubmanèh,nangingIsraèlsingbakaldisebut jenengmu"
18LanGustiAllahngandikamanehmarangdheweke: "AkuikiPangeranYehuwahsingnitahakelangitlanbumi, lanAkubakalnambahlannggawekowesayaakeh,lan pararajabakallairsakakowe,landhewekebakalngadili ingendiwaesingwisdiidakdeningsikileanak-anak manungsa"
19LanAkubakalmaringiturunmukabehbumiing sangisoreswarga,landhewekebakalngadilikabehbangsa miturutkekarepanedhewe-dhewe,lansawiseikudheweke bakalnduwenikabehbumilannduweniikuselawase.
20SawiséGustiAllahrampungngandikakaroYakub, GustiAllahbanjurmunggahnilarYakubYakubnyawang ngantitekanswarga.
21Ingwayahwengi,dhèwèkéweruhwahyu,lanana malaékatmudhunsakaswargakaropitungtableting tangané,banjurdiwènèhakémarangYakub,lanYakub macatablet-tabletmaulanngertikabèhsingditulising konosingbakalkelakonmarangdhèwèkélananak-anaké ingsalawas-lawase.
22Panjenenganébanjurnuduhakékabèhsingkatulising papan-papanmau,sartangandika,"Ajambangun panggonaniki,lanajagawépapansucilanggeng,lanaja manggoningkéné;amargaikidudupanggonansingpas LungaamenyangomahéAbraham,bapakmu,lan manggonakaroIshak,bapakmu,ngantitekandinasédané bapakmu"
23AmargaingMesirkowébakalmatikanthitentrem,lan ingtanahikikowébakaldikuburkanthipakurmataning kuburanéparaleluhurmu,karoAbrahamlanIskak 24Ajawedi,amargakayasingwiskokdelenglankokwaca, kabehbakalkelakon;lantulisenkabehkayasingwis kokdelenglankokwaca
25Yakubbanjurmatur:"Gusti,kadospundikulasaged ngemutsadayaingkangsampunkulawaoslankula tingali?"GustiYesusbanjurngandika:"Kulabadhe ngengetisadayapunikadhatengPaduka."
26Panjenenganébanjurtangisakaingkono,sartakelingan karosakèhingapasingwisdiwacalandideleng,sartanulis sakèhingtembungsingwisdiwacalandideleng
27Panjenenganébanjurngrayakakédinaliyanémanèhing kono,lanngurbanakékurbanmiturutkabèhsing dikurbanakéingdina-dinasadurungé,lannyebutaké jenengé'Tambahan,'amargadinaikiditambahakélandinadinasadurungédiarani'Riyaya'
28Lankayamangkonoikuwiskawujud,lanwiskatulis ingpapan-papanlangit:mulanediwahyukakemarang dhewekesupayadhewekengrayakake,lannambahakeing pitungdinariyayakasebut.
29Lanjenengediarani'Tambahan',amargakacatheting antaranedina-dinariyaya,miturutcacahingdinaingsetaun.
30Ingwayahwengi,tanggalrongpuluhtelusasiiki, Deborah,inangéRibka,tilardonya,landikuburing sangisorékutha,ingsangisoréwitgedhéingkali. PanggonankuwidijenengiKaliDeborah,lanwitgedhé maudijenengiwitgedhéingpapanpanguburanDeborah 31RibkabanjurmulihmenyangomahemarangIskak, bapakne,lanYakubngirimwedhusgembellanang,wedhus gembellanang,lanwedhuskambinglanang,supayaRibka nyawisakedhaharankanggobapaknekayasingdikarepake
32Panjenenganebanjurngetutakéibunéngantitekaning tanahKabratan,lanmanggoningkono.
33LanRakhelnglairakeanaklanangingwayahbengi,lan menehijeneng'Anakkasangsaranku';amargadheweke nandhangsangsaranalikanglairake:nangingbapakne menehijenengBenyamin,ingtanggalsewelassasikaping woluingminggupertamaminggukapingenemYobeliki [2143AM]
34Rakhelbanjursedaanaingkonolandikuburingtanah Efrata,yaikuBetlehemYakubbanjurngadegaketuguing kuburaneRakhel,ingdalan,ingsadhuwurekuburane.
BAB33
1Yakubbanjurlungalanmanggoningsisihkidul Magdaladra'efLandhewekelungamenyangomahe bapakneIshak,dhewekelanLea,garwane,nalikarembulan anyaringsasikapingsepuluh
2RubenweruhBilha,abdineRakhel,selirbapakne,lagi adusingpanggonansingndhelik,lanbanjurtresnabanget marangBilha
3IngwayahwengiBilhandheliklanmlebuingomahé Bilha,lanketemuBilhaturudhéwékaningamben.
4WongwadonmaubanjurturukaroRuben,lanRuben tangilanweruhyenRubenturukarodhewekeingamben RubenmbukakpinggirankemullannyekelRubenkaro mbengok,lanweruhyenikuRuben
5Wongwadonmaubanjurisinmergasakawongmau, banjurngeculaketanganesakawongmau,lanwongmau banjurmlayu
6Dhèwèkésedhihbangetmergasakalelakonkuwi,lanora ngandhanisapawaé.
7NalikaYakubbalilannggolekidheweke,dheweke kandhamarangdheweke,"Akuorasucikanggokowe, amargaakuwisnajisakeawakedheweamargakowe. AmargaRubenwisnajisakeaku,lanturukaroakuing wayahwengi,lanakuturu,lanoranemokakenganti dhewekembukakklambikulanturukaroaku"
8YakubnesubangetmarangRuben,amargaRubenturu karoBilha,amargaRubenngungkabakeklambibapakne
9Yakuboragelemnyedhakidhewekemaneh,amarga RubenwisngrusuhidhewekeLansapawaesingmbukak jubahbapakne,tumindakeikualabanget,lanikunjijiki anaingngarsaneGustiAllah
10Mulané,wiskatulislanditetepakéingtabletswargayèn wonglanangorakenaturukarobojonébapakné,lanora kenambukakklambinébapakné,amargaikinajis:wong lorokudumatibareng,wonglanangsingturukarobojoné bapaknélanwongwadonuga,amargawongloromauwis nindakakénajisingbumi
11Lanorabakalanabarangsingnajisanaingngarsane GustiAllahkitaingbangsasingwisdipilihdadiduweke dhewe
12Lanmaneh,anatulisankapingpindho:'Kenaaing laknatwongsingturukarobojonebapakne,amarga dhewekewismbukakkawiranganebapakne';lankabeh parasuciGustiAllahujar'Muga-muga;mugi-mugi' 13Lankowé,Musa,prentahnamarangwongIsraèlsupaya padhanetepipangandikaiki;amargaiku(mengandung) paukumanpati;lanikunajis,lanoraanapanebusan salawas-lawasekanggonebuswongsingwisnindakakeiki, nangingdhèwèkékududipatènilandipatèni,landibenturi watu,landisingkirakesakatengahéumatéGustiAllahkita. 14SababoraanawongingIsraelsingnindakakekaya mangkonosingdiidiniuripsedinawaeingbumi,amarga wongikunjijikilannajis.
15Lanajangantiwong-wongmaungucap:Ruben diparingiuriplanpangapurasawisedheweketurukaro selirbapakne,landhewekeugadiparingiuripsanajan dhewekewisduwebojo,lanbojoneYakub,bapakne,isih urip
16Amargangantiwektuikudurunganapranatan, pangadilan,lanangger-anggeringToretsingdiwedharake kanthijangkepkanggokabehwong,nangingingjamanmu (wisdiwedharake)minangkaangger-anggeringmangsalan dina,lanangger-anggeringToretsinglanggengkanggo generasi-generasisinglanggeng
17Lankanggoangger-anggerikioraanapungkasaning dina,lanoraanapanebusankanggoiku,nangingloroloronekududisingkirakesakatengah-tengahebangsa:ing dinanalikadhewekenindakakeiku,dhewekekudumateni wong-wongmau
18Lankowé,Musa,tulisenkanggoIsraèlsupayapadha netepilannindakakémiturutpangandikaniki,lanaja ngantinglakonidosangantimati;amargaPangéranAllah kitaikuHakim,singorambédakakéwonglanoranampa pisungsung.
19Lanwenehanapituturprajanjianikimarangwong-wong mau,supayapadhangrungokakelannetepi,sartapadha ngati-atimarangiku,lanajangantidirusaklandisingkirake sakaingtanahiki;amargakabehwongsingnindakakeiku ingbumianaingngarsaneGustiAllahkita,ikunajis, njijiki,najis,lannajis.
20Lanoraanadosasingluwihgedhetinimbanglakujina singditindakakeingbumi;amargaIsraelikubangsasuci kanggoPangeranYehuwah,GustiAllahe,lanbangsa warisan,lanbangsaimamlankratonlankanggoduweke (Dhewekedhewe);lanorabakalananajiskayangonosing katoningtengah-tengahebangsasuci
21Laningtaunkatelusakaminggukapingenemiki[2145 AM]Yakublankabehputranelungalanmanggoning omaheAbraham,cedhakkaroIshak,bapaknelanRibka, ibune
22IkiasmaneparaputraneYakub:Ruben,singmbarep, Simeon,Lewi,Yehuda,Isakhar,Zebulon,paraputraneLea; paraputraneRakhel:YusuflanBenyamin;paraputrane Bilha:DanlanNaftali;paraputraneZilpa:GadlanAsyer; lanDina,putrineLea,putritunggaleYakub
23Wong-wongmaubanjurpadhasujudmarangIskaklan Ribka,sartanalikandelengparaputrane,banjurpadha mberkahiYakublankabehputrane,lanIskakbungah
banget,amargandelengparaputraneYakub,putranesing ragil,banjurmberkahidheweke.
BAB34
1LaningtaunkapingenemmingguikisakaYobelkaping patangpuluhpapatiki[2148AM]Yakubngutusputraputranekanggonginguwedhus-wedhuse,lanparaabdine melumenyangpangonanSikhem
2RajaAmoripitumaupadhanglumpuknglawanwongwongmau,arepmatèniwong-wongmau,ndheliking sangisorewit-witan,lannjupukkéwan-kéwanédadi jarahan.
3Yakub,Lewi,YehudalanYusufpadhaanaingomah karoIskak,bapakné,amargaatineIskaksedhihbangetlan orabisaninggalIskak.Benyaminikusingpalingenom, mulanétetepanaingomahébapakné
4LaningkonotekarajaTapulanrajaAresa,rajaSeragan, rajaSelo,rajaGa'as,rajaBethoron,rajaMa'anisakir,lan kabehwongsingmanggoningpagununganiki(lan)sing manggoningalasingtanahKanaan
5Wong-wongmaubanjurpadhangaturakepawarta marangYakub,"Lah,pararajaAmoriwisngepunganakanakmulananglanngrampokraja-kayane"
6.SangPrabubanjurbudhalsakaingomahe,panjenengane lanputra-putranetelulankabehabdinebapaknelanpara abdinedhewe,lanbanjurmajunglawanwong-wongmau karowongenemewusingnggawapedhang.
7Landhèwèkématèniwong-wongmauingpangonanpangonaningSikhem,lanngoyakwong-wongsingmlayu, landhèwèkématèniwong-wongmaunganggolandheping pedhang,landhèwèkématèni'Aresa,Tapu,Saregan,Selo, 'Amani-sakirlanGa[ga]'as,landhèwèkémbalekake kéwan-kéwané.
8Panjenenganémenangnglawanwong-wongmau,lan meksawong-wongmaumbayarpajegmarangdhèwèké, yaikulimangwoh-wohansakatanahé,lanpanjenengané mbangunRobellanTamnatares
9Panjenenganébanjurkondurkanthitentrem,lan nganakaképerdamaiankarowong-wongmau,lanwongwongmaudadiabdiné,ngantitekandinanalika panjenenganélanparaputranélungamenyangMesir 10Laningtaunkapitumingguiki[2149AM]dheweke ngutusYusufkanggongertenibabagankesejahteraanpara saduluresakaomahemenyangtanahSikhem,landheweke nemokakedhewekeingtanahDotan.
11Wong-wongmaubanjurtumindakkhianatmarang dhèwèké,lannggawérencanaarepmatènidhèwèké, nangingbanjurpadhangowahipikirané,banjurngedol dhèwèkémarangparapedagangIsmael,lannggawa dhèwèkémenyangMesir,lanngedoldhèwèkémarang Potifar,sida-sidanéFiraun,kepalajurumasak,imaming kutha'Elew
12ParaputraneYakubbanjurnyembelihwedhus,lan nyemplungakejubaheYusufinggetihe,banjurdikirim menyangYakub,bapakne,ingtanggalsepuluhsasikapitu
13Landhèwèkésedhihsewengimuput,amargawis digawamenyangdhèwèkéingwayahsore,landhèwèké dadipanasbangetamargaseda,landhèwèkékandha: 'KewanbuaswisnguntalYusuf';lankabèhanggota
kulawargané[sedhihkarodhèwèkéingdinaiku,lanpadha] sedhihlansusahkarodhèwèkésedinamuput.
14Putra-putranelananglanwadonpadhangadegarep nglipur,nangingpanjenenganeoragelemdilipurmerga sakaputrane.
15IngdinaikuBilhakrunguyenYusufwisseda,lan dhewekematikarosedhih,landhewekemanggoning Qafratef,lanDinah,putrine,ugasedasawiseYusufseda.
16LananatelungpatangisanikisingdialamiIsraelsajrone sewulanLanBilhadikuburingngarepemakamRahel,lan Dinauga,putrine,dikuburingkono
17LanYusufnangisiYusufsetaunlanoramandheg, amargadhewekeujar,"Akubakalmudhunmenyang kuburannangisianakku"
18Mulané,wongIsraèlkudunglakonikabecikaning tanggalsepuluhsasikapituingdinanalikakabarsing nggawéYusufnangisiYakubtekamarangbapakné supayapadhanganakaképanebusankanggoawakédhéwé ingdinaikunganggowedhusenomingtanggalsepuluh sasikapitu,setaunsepisan,kanggodosa-dosané;amarga wisnggawélaraatibapaknémarangYusuf,anaké
19Dinaikiwisditetepakesupayawong-wongpadha sedhihamargadosa-dosané,lanamargasakabèhing pelanggaranélansakabèhingkaluputané,supayapadha bisanucèkakéawakédhéwéingdinaikusetaunsepisan. 20SawiséYusufséda,paraputranéYakubpadharabi JenenggarwanéRubenyaiku'Ada;lanjenenggarwané Simeonyaiku'Adlba'a,wongKanaan;lanjenenggarwané LèwiyaikuMelka,sakaputri-putriAram,sakaturunané paraputranéTerah;lanjenenggarwanéYéhuda,Betasu'el, wongKanaan;lanjenenggarwanéIsakhar,Hezaqa;lan jenenggarwanéZebulon,Ni'iman;lanjenenggarwanéDan, 'Egla;lanjenenggarwanéNaftali,Rasu'u,saka Mesopotamia;lanjenenggarwanéGad,Maka;lanjeneng garwanéAsher,'Ijona;lanjenenggarwanéYusuf,Asnath, wongMesir;lanjenenggarwanéBenyamin,'Ijasaka 21Simeonbanjurmratobat,lannjupukbojokapindhosaka Mesopotamiaminangkaseduluré
BAB35
1LaningtaunkapisanminggukapisanYubileumpatang puluhlima[2157AM]RebeccanimbaliYakub,putrane, landhawuhmarangdhewekebabaganbapaknelan sadulure,supayadhewekengurmatidhewekekabehdina uripe.
2Yakubbanjurmatur:“Kulabadhenglampahisadaya ingkangpanjenengandhawuhakendhatengkula;amargi punikabadhedadospakurmatanlankaluhurantumrapkula, sahakaadilanwonteningngarsanipunGustiAllah,bilih kulabadhengurmatitiyang-tiyangpunika”
3Lanpanjenenganugi,ibu,mangertoswiwitkulalair ngantosdintenpunika,sadayatindak-tandukkulalan sadayaingkangwonteningmanahkula,bilihkulatansah mikiringkangsaetumrapsadayaperkawis
4Lankepriyéakuoranglakoniprekarasingwis kokdhawuhakémarangaku,yaikusupayaakungurmati bapakkulansadulurkulanang?
5Ibu,critaknamarangaku,apasingkokweruhiingaku, lanakubakalnyingkiriiku,lanakubakalolehsih-rahmat.
6Dhewekebanjurkandhamarangwongmau:"Anakku, akuoratauweruhingkowetumindaksingalasajrone uripkukajabamungtumindaksingbenerNangingaku bakalngandhanikowesingsejatine,anakku:Akubakal matitauniki,lanakuorabakaluripmanehtauniki; amargaakuwisweruhingimpeningdinapatiku,yenaku orabakaluripngluwihisatusseketlimataun:lanlahaku wisngrampungakekabehdinauripkusingbakal daklakoni"
7Yakubngguyukrunguomonganeibune,amargaibune wisngomongyenibunebakalmatiIbunelungguhing ngarepekaroYakubkanthikekuwatane,lankekuwatane oraringkih.AmargaYakubmlebu-mlebulanndeleng, untunekuwat,lanoraanapenyakitsingndemekdheweke sajroneuripe
8Yakubbanjurkandhamarangibune,"Akubegja,Ibu,yen umurkuwiscedhakkaroumurmu,lankekuwatankutetep anaingakukayakekuwatanmu,lankoweorabakalmati, amargakowemungguyonkaroakubabaganpatimu."
9LandhewekebanjurnemoniIskaklankandha,"Aku duwesijipanyuwunanmarangkowe:Esapkudusumpah yendhewekeorabakalnglaraniYakub,utawangoyak dhewekekanthisengit;amargakowengertipikiraneEsap yenpikiranewiwitenomikukeblinger,lanoraana kabecikaningdheweke;amargadhewekekepenginmateni dhewekesawisekowemati"
10Lankowéngertikabèhsingwisditindakakéwiwitdina Yakub,seduluré,lungamenyangHaranngantisaiki: kepriyédhèwèkéninggalkitakanthigumolongingatiné, lanwisnindakaképialamarangkita;wedhus-wedhusmu wisdijupuk,lankabèhbarangdarbémudigawasaka ngarepmu
11Nalikaakulanpanjenenganenyuwunlannyuwunapa singdadiduwekkudhewe,Panjenenganetumindakkaya wongsingwelasasihmarangakulanpanjenengane 12Landhèwèkénesubangetmarangkowéamargakowé mberkahiYakub,putramusingsampurnalanjujur;amarga oraanapialakajabakabecikaningdhèwèké,lanwiwit dhèwèkétekasakaHaranngantisaikidhèwèkéora ngrampokapa-apasakakita,amargadhèwèkétansah nggawasamubarangkanggokitaingmangsané,lanbungah kanthisepenuhatinénalikakitanampatanganélan dhèwèkémberkahikita,lanorapisahkarokitawiwit dhèwèkétekasakaHaranngantisaiki,landhèwèkétetep karokitaterus-terusaningomahkanggongurmatikita 13LanIskakkandhamarangdheweke,"Akuugangertilan ndelengtumindakeYakubsinganaingantaranekita, kepiyedhewekengurmatikitakanthigumolongingatine; nangingakubiyenluwihtresnamarangEsautinimbang Yakub,amargadhewekeikuanakmbarep;nangingsaiki akuluwihtresnamarangYakubtinimbangEsau,amarga dhewekewisnindakakepirang-pirangtumindakala,lan oraanakabeneraningdheweke,amargakabehlakune durakalankekerasan,[lanoraanakabeneraning sakubengedheweke]
14Lansaikiatikutrenyuhamargakabehtumindake,lan dhewekeutawaturuneorabakaldislametake,amarga wong-wongmausingbakaldirusaksakabumilansing bakaldisingkirakesakasangisoreswarga,amargadheweke wisninggalakeGustiAllaheAbrahamlanngetutakepara
garwanelansawisenajislansawisekaluputane,dheweke lananak-anake.
15Lankowéngongkonakungongkondhèwèkésumpah nèkdhèwèkéorabakalmatèniYakub,seduluré;sanajan dhèwèkésumpah,dhèwèkéorabakalnetepisumpahé,lan dhèwèkéorabakalnindakkékabecikankajabamung nindakképiala
16NangingnèkdhèwèkékepénginmatèniYakub,seduluré, dhèwèkébakaldiwènèhkémarangYakub,landhèwèkéora bakalbisalolossakatanganéYakub,[amargadhèwèké bakaltibaingtanganéYakub]
17LanajawedimarangYakub;amargawaliYakubiku agung,kuwat,lankinurmatan,lanluwihdipujitinimbang waliEsau
18RibkabanjurutusannimbaliÉsau,lanÉsauwistekan, Ésaubanjurkandha,"Akuduwépanyuwunan,anakku,lan kowékudujanjibakalnindakaké,anakku"
19Aturwangsulane:“Sadayaingkangpanjenengan karsakakenbadhekulatindakaken,sahakulabotenbadhe nampikpanyuwunpanjenengan”
20LandhewekekandhamarangYakub:"Akunjaluk sliramu,yenakumati,sliramubakalnjupukakulanngubur akucedhakkaroSarah,ibunebapakmu,lansliramulan Yakubbakaltresna-tinresnanlanorabakalkepenginala marangsijilansijine,nangingmungtresna-tinresnansiji lansijine,lan(supaya)kowebakalmakmur,anak-anakku, lanbakaldihormatiingtengah-tengahingtanah,lanoraana mungsuhsingbakalbungahamargakowe,lankowebakal dadiberkahlanwelasasihingmripatekabehwongsing tresnamarangkowe"
21Landhèwèkékandha,"Akubakalnindakakékabèhsing wiskokkandhakake,lanakubakalnguburkowéingdina kowématicedhakkaroSarah,ibunébapakku,kayasing kokkarepakésupayabalungécedhakkarobalungmu."
22LanYakub,sadulurku,uga,bakaldaktresnaningluwihi kabehmakhluk;amargaakuoraduwesaduluring saindengingbumikajabadheweke:lanikidudukabecikan gedhekanggoakuyenakutresnamarangdheweke;amarga dhewekeikusadulurku,lankitakasebarbebarenganing awakmu,lankitametubebarengansakaguwa-garbamu, lanyenakuoratresnamarangsadulurku,sapasingbakal daktresnani?
23Lanakudhewe,nyuwuntulungmarangkowesupaya menehipituturmarangYakubbabakulananak-anakku, amargaakungertiyendhewekemesthibakaldadiraja tumrapakulananak-anakku,amargaingdinabapakku mberkahidheweke,dhewekendadekakedhewekeluwih dhuwurlanakuluwihmurah.
24Lanakusumpahmarangkoweyenakubakaltresna marangdheweke,lanorapenginpialamarangdheweke sajroneuripku,kajabamungkabecikan
25YakubbanjursumpahmarangYakubbabprakaraiki kabehYakubbanjurnimbaliYakubanaingngarsaneEsau, lanmenehiprentahmituruttembung-tembungsingwis diomongakemarangEsau
26Landhèwèkékandha,"Akubakalnurutikekarepanmu; percayaamarangakuyènoraanabebayasingbakalteka sakaakuutawasakaanak-anakkumarangÉsau,lanaku bakaldadisingpertamakajabamungingkatresnan"
27Lanpadhamanganlanngombe,dhewekelananakanakelanangingwayahwengiiku,landheweketilar
donya,telungYubileumlanumurseminggulansetaun,ing wayahwengiiku,lananak-anakelanangloro,Esaulan Yakub,nguburdhewekeingguwagandacedhakSarah, ibunebapakne.
BAB36
1Laningtaunkapingenemmingguiki[2162AM]Ishak nimbaliputraneloro,EsaulanYakub,lanpadhasowan marangdheweke,landhewekekandhamarangdheweke: 'Anak-anakku,akuareplungamenyangdalaneleluhurku, menyangomahlanggengingngendileluhurkuana
2MulanekuburnaakucedhakkarobapakkuAbraham,ing guwagandaingtegalanEfron,wongHet,ingngendi Abrahamtukukuburankanggodikubur;ingkuburansing wisdakgalikanggoakudhewe,kuburnaakuingkono.
3Lanikidakprentahakemarangkowe,anak-anakku, supayakowenindakakekabecikanlankajujuraningbumi, supayaPangeranYehuwahbisandhatengakemarangkowe kabehsingwisdijanjekakedeningPangeranYehuwah marangAbrahamlanturune
4Lanpadhatresna-tinresnanana,anak-anakku,para sadulurmukayadenewongsingtresnamarangnyawane dhewe,lansupayasabenwongpadhangupayaapasing bisamigunanikanggosedulure,lanpadhatumindak bebarenganingbumi;lansupayapadhatresna-tinresnanana kayadenenyawanedhewe
5Lanbabaganpitakonanbabaganbrahala,akudhawuhlan ngelingakesampeyansupayanolaklansengitmarang brahala,lanajatresnamarangbrahala,amargabrahalaiku kebakpenipuankanggowong-wongsingnyembahbrahala lankanggowong-wongsingsujudmarangbrahala 6Heanak-anakku,padhaelingamarangPangeran Yehuwah,GustiAllaheAbraham,leluhurmu,lankepriye akuuganyembahlanngladeniPanjenenganekanthi kabeneranlankabungahan,supayaPanjenenganebisa nambahikowelannambahiturunmukayalintanginglangit, lannetepakekoweingbumiminangkatandurankabeneran singorabakaldiobongngantiturun-tumuruningsalawaslawase.
7Lansaikiakubakalnggawekowesumpahsinggedheamargaoraanasumpahsingluwihgedhetinimbangiku kanthijenengsingmulya,dihormati,gedhe,megah,apik bangetlankuwasa,singnggawelangitlanbumilankabeh perkarabebarengan-yenkowebakalwedilannyembah marangPanjenengane.
8Lansupayasabenwongtresnamarangsadulurekanthi katresnanlankabeneran,lanorabakalkepengintumindak alamarangsadulurewiwitsaikingantisalawas-lawase, supayakowebisamakmuringkabehtumindakmulanora bakaldirusak
9Lanyenanasalahsijisakakowesingngrancangala marangsadulure,ngertiayenwiwitsaikisabenwongsing ngrancangalamarangsadulurebakaltibaingtangane,lan bakaldisingkirakesakatanahwongurip,lanturunebakal dirusaksakaingsangisoreswarga
10Nangingingdinakaributanlankutukanlannesulan bebendu,nganggogenisingmurubkayadene PanjenenganengobongSodom,mangkonouga Panjenenganebakalngobongtanahelankuthanelankabeh duweke,landhewekebakaldibusaksakabukudisiplin
anak-anakemanungsa,lanorakacathetingbukuurip, nangingingapasingwisditemtokakekanggokarusakan, landhewekebakallungamenyangkutukanlanggeng; supayakutukanebisatansahdianyariingrasasengitlan ingkutukanlaningbebendulaningsiksalaningnesulan ingwabahlaningpenyakitkanggosalawas-lawase
11Akungomonglanmenehipaseksenmarangkowe, anak-anakku,miturutpaukumansingbakaltekamarang wongsingpenginnglaranisadulure
12Ingdinaikuuga,dhèwèkémbagikabèhbandhané marangwongloromau,lanmènèhakébageansingluwih gedhémaranganakmbarep,lanmenaralankabèhsingana ingsakubengé,lankabèhsingdiduwèniAbrahaming SumurSumpah
13Lanpangandikane:"Bageansingluwihgedheikibakal dakwenehakemaranganakmbarep."
14WangsulaneEsap:“Wilayahpembarepkuwisdakdol marangYakublanwisdakwenehakemarangYakub; supayaikudiwenehakemarangdheweke,lanakuoraduwe tembungapa-apakanggongomongbabaganiki,amarga ikuduwekedheweke”
15RamaIskakbanjurngandika,"Muga-mugaberkahanaa ingkowe,anak-anakku,lanturunmuingdinaiki,amarga kowewismenehiakukatentreman,lanatikuoralara babaganhakpembarep,supayakoweoranindakakepiala mergasakaiku"
16Muga-mugaGustiAllahKangMahaluhurmberkahi wongkangnglakonikabecikan,dhewekelanturuneing salawas-lawase
17LanPanjenenganéwisrampungdhawuhlanmberkahi wong-wongmau,lanpadhamanganlanngombe bebarengananaingngarsané,lanPanjenenganébungah amargaanasijipikiraningantaranewong-wongmau,lan padhalungasakaPanjenenganélanngasodinaikulanturu. 18IngdinaikuugaIskakturuingambenekanthibungah; landheweketurukanthitentrem,lansedaingumursatus wolungpuluhtaun.Dhewekengrampungakerongpuluh limaminggulanlimangtaun;lanputraneloro,Esaulan Yakub,nguburdheweke
19EsaubanjurlungamenyangtanahEdom,menyanging pagununganSeir,lanmanggoningkono
20YakubmanggoningpagununganHebron,ingmenara ingtanahpanggonaneAbraham,bapakne,landheweke nyembahmarangGustiAllahkanthigumolongingatilan miturutprentah-prentahsingkatonkayasingwisdipbagi dina-dinaneturun-tumurun.
21LanLea,garwane,tilardonyaingtaunkapingpapat minggukapindhoYobelkapingpatangpuluhlima,[2167 AM]landhewekenguburdhewekeingguwagandacedhak Ribka,ibune,ingsisihkiwakuburanSarah,ibunebapakne 22Paraputranelananglanlanangkabehpadhateka kanggonangisiLea,garwane,lannglipurdheweke,amarga Lea,garwane,wisseda,amargadheweketresnabanget marangLeasawiseRachel,adhine,tilardonya 23amargadhewekeikusampurnalanjujuringkabeh tindak-tandukelanngajeniYakub,lansajroneuripkaro dheweke,YakuborataukrungusakacangkemeYakub tembungkasar,amargadhewekealuslantentrem,jujurlan mulya
24Landhèwèkékelingankarosakèhingtumindakéwong wadonmaunalikaisihuriplandhèwèkénangisibanget;
amargadhèwèkétresnamarangwongwadonmaukanthi gumolongingatilangumolongingnyawané.
BAB37
1IngdinaIshak,bapaknéYakublanÉsau,séda,para putranéÉsaukrunguyènIshakwismènèhipandumané singluwihtuwamarangYakub,putranésingluwihenom, lanpadhanesubanget
2Banjurpadhapadukarobapakne,pangucape:“Yagene bapakmumenehiYakubbageansingluwihtuwalan nglirwakakekowe,denekowesingluwihtuwalanYakub singluwihenom?”
3Landhèwèkékandhamarangwong-wongmau,"Amarga akungedolhaklairkumarangYakubkanggotukukacang abangsethithik,laningdinabapakkungutusakumburulan nyekellannggawaapa-apakanggodipanganlandiberkahi, dhèwèkétekakanthiakallannggawapangananlan ombenankanggobapakku,lanbapakkumberkahidhèwèké lanndadèkakéakuanaingsangisorétangané"
4Lansaikibapakkitawismeksakitasumpah,akulan dheweke,yenkitaorabakalpadhangrancangpiala,utawa nglawansadulure,lankitabakalterustresnalantentrem karosadulurelanorangrusaklakukita
5Wong-wongmaubanjurpadhamaturmarang panjenengane:“Kitabotenbadhemirengakenpanjenengan kanggedamelrukunkaliyanpanjenenganipun;amargi kekuwatankitalangkungagengtinimbangkekuwatanipun, lankitalangkungkiyattinimbangpanjenenganipun;kita badhenglawanpanjenenganipunlanmateni panjenenganipun,sartanumpespanjenenganipunsaha putra-putranipunLanmanawipanjenenganbotenkersa tindakkaliyankula,kulabadhenindakakencilakadhateng panjenenganugi.”
6Saikirungoknapituturku:Ayopadhakongkonanwong menyangAram,Filistia,MoablanAmon,lanayopadha milihwong-wongpilihansingsemangatperang,lanayo padhanglawanlanperangkarodheweke,lanayopadha nyirnakakedhewekesakabumisadurungedhewekedadi kuwat.
7Bapaknékandha,"Ajapadhalungalanajaperangkaro dhèwèké,supayakowéorakalahkarodhèwèké"
8Wong-wongmaubanjurpadhamaturmarangdhèwèké, "Ikiugacaramutumindakwiwitcilikngantisaiki,lan kowémasrahakégulumuingsangisorékuk-é"
9Kitaorabakalngrungokaketembung-tembungiki.’ BanjurpadhangirimutusanmenyangAram,lanmenyang Aduram,menyangmitrabapakne,lanpadhanyewasewu prajurit,prajuritpilihan
10Banjuranawong-wongsingdiupahsakaMoablanbani Amontekanemoniwong-wongmau,sewuwongpilihan, lansewuwongperangpilihansakaFilisti,sewuwong EdomlanwongHorisewuwongperangpilihan,lansaka wongKitimparaprajuritsinggagahprakosa
11Lanpadhakandhamarangbapakne:"Menyangalah karowong-wongmaulanmimpinwong-wongmau,yen ora,kowebakaldakpateni."
12Panjenenganébanjurnesubangetnalikaweruhpara putranémeksadhèwèkéndhisiki(wong-wongmau) kanggomimpinwong-wongmaunglawanYakub,adhine.
13Nangingsawiséiku,dhèwèkékelingankarosakèhing pialasingndhelikingatinémarangYakub,adhine,lanora kelingankarosumpahémarangbapaknélanibuné,yèn dhèwèkéorabakalngrancangpialasajronéuripnglawan Yakub,adhine.
14Senajanmangkono,Yakuborangertiyenwong-wong maubakalperangnglawandheweke,landhewekelagi sedhihamargaLea,bojone,ngantiwong-wongmau nyedhakimenarakaropatangewuprajuritlanprajurit pilihan
15Wong-wongingHebronbanjurpadhautusanmatur, "Sadulurmutekaarepnglawankowé,nggawawongpatang èwusingasikeppedhang,lanpadhanggawatamenglan gegaman"AmargaYakubluwihtresnamarangÉsau tinimbangÉsauMulanéwong-wongmaupadhangandhani Yakub,amargaYakubluwihlomanlanwelasasih tinimbangÉsau
16NangingYakuborangandelngantitekancedhak menara.
17Banjurnutupgapuramenara;lanngadegingndhuwur bentenglanngomongkarokakangne,Esau,"Mulyabanget panglipurmusingkoklakonikanggonglipurakuamarga bojokusingwistilardonyaApaikisumpahsing kokucapakemarangbapakmulanmanehmarangibumu sadurungedheweketilardonya?Kowéwisnglanggar sumpah,lannalikakowésumpahmarangbapakmu,kowé diukum"
18Esaubanjurmangsuli,"Manusialankéwaningbumi oraduwésumpahkabeneransingwisdiucapaké(sumpah singsah)selawase;nangingsabendinapadhangrancang pialasijilansijiné,lankepriyésabenwongbisamatèni mungsuhlanmungsuhé"
19Lankowébakalsengitmarangakulananak-anakku salawas-lawase.Lankowéorakenanjagatalipaseduluran karokowé
20Rungoknatembung-tembungikisingdakkandhakaké marangkowé,Manawababilanangbisanggantikulitélan nggawéwulunéaluskayawuluwulu,Utawayènbisa thukulsungunekayasungunemenjanganutawawedhus, Ingkonoakubakalnggawétalipasedulurankarokowé, Lanyènsusunépisahsakaibuné,amargakowédudu sedulurku
21Lanyenasuajagpadharukunkarocempe-cempe supayaoramanganutawanindakakekekerasanmarang dheweke,lanyenatinepadhamanutmarangdheweke kanggokabecikan,mulabakalanakatentremaningatiku marangkowe
22Lanyensingadadikancanesapilangawerukunkaro dheweke,Lanyendhewekediiketingpasangansijikaro dhewekelanmlukukarodheweke,Ingkonoakubakal gawerukunkarokowe
23Lannalikagagakdadiputihkayaraza,ingkonokowe bakalngertiyenAkuwistresnamarangkowe,lanbakal nggaweperdamaiankarokoweKowebakaldisingkirake, lananak-anakmubakaldisingkirake,lanorabakalana tentremkanggokowe
24NalikaYakubngertiyenYakubduweniatalabanget marangYakubkanthiatilannyawane,lanYakubmlumpat kayacelengalassingnembustumbaklanmatenidheweke, lanorabisanyingkiri.
25Banjurdhèwèkékandhakaroparaabdinélanpara abdinésupayanyerangdhèwèkélankabèhkanca-kancané.
BAB38
1Sawisékuwi,YéhudakandhakaroYakub,bapakné,"Pak, lengenengandhewamu,lanlemparnapanahmulantumpes mungsuhmulanpatenanamungsuhmu;lanmugi-mugi kowénduwékekuwatan,amargakitaorabakalmatèni adhimu,amargadhèwèkékayakowé,landhèwèkékaya kowé,ayopadhamènèhipakurmatanmarangdhèwèké"
2Yakubbanjurmbengkongakegandhewanelanngetokake panahelannembusdhadhanetengen,Esau,lanmateni dheweke
3Landhèwèkénglepasaképanahmanèhlannggebug AdoranwongArammauingdhadhakiwa,banjurnggebug dhèwèkémundurlanmatènidhèwèké
4BanjurparaputraneYakublanparaabdinepadhametu, padhambagi-mbagiawakedhewedadirombonganing patangsisihmenara
5WongYehudabanjurmajuperang,karoNaftalilanGad sartakaroseketabdineanaingsisihkidulmenara,lan kabehwongsingditemokakeanaingngarepepadha dipateni,lanoraanasiji-sijiasingbisalolos
6WongLewi,Dhan,lanAsyerbanjurmetumenyangsisih wetanmenara,karowongsèket(wong)singndhèrèk,lan padhamatèniparaprajuritMoablanAmon
7SukuRuben,IsakharlanZebulonbanjurmetumenyang sisihlormenara,karowongsèket,lanpadhamatèniwong Filistin
8Simeon,Benyamin,lanHenokh,putraneRuben,metu menyangsisihkulonmenara,karosèketwonglanang,lan padhamatèniwongEdomlanwongHoripatangatuswong, prajuritsinggagahprakosa;lannematuswongpadha mlayu,lanpapatputraneÉsaumlayubarengkarowongwongmau,lanninggalbapaknémati,nalikadhèwèkétiba inggunungsinganaing'Aduram.
9ParaputraneYakubbanjurngoyakseduluremaunganti tekaningpagununganSeirYakubbanjurnguburadhine inggunungAduram,banjurmulihmenyangomahe.
10ParaputraneYakubbanjurngepungparaputraneEsau ingpagununganSeir,sartapadhandhingkluksupayapadha dadiabdineparaputraneYakub.
11Lanpadhautusanmarangbapakné(kanggotakon)apa kudupadharukunkarowong-wongmauutawamatèni wong-wongmau.
12Yakubbanjurutusanmarangparaputranesupayapadha gawerukun,lanparaputranepadhagawerukunkaropara putrane,sartamasangkukabdimarangparaputrane, supayapadhatansahmbayarupetimarangYakublanpara putrane
13Lanwong-wongmauterusmbayarupetimarangYakub ngantidinaYakublungamenyangMesir
14LanbaniEdomdurungbisalepassakakukbudaksing ditanggungdeningputraneYakubrolasngantisaiki
15IkipararajasingngastapaprentahaningEdom, sadurungeanarajaingtanahEdom.
16Balak,putraneBeor,jumenengratuingEdom,lan kuthanejenengeDanaba
17SawiséBalakmati,YobabbinZerahsakaBozer nggentènidadiraja
18SawiséYobabmati,AsamsakatanahTémannggentèni dadiraja.
19BarengAsamseda,banjurjumenengratunggenteni AdatbinBarad,kangngalahakewongMidianingwilayah Moab,lankuthanejenengeAwit.
20LanAdathtilardonya,lanSalman,sakaAmaseqa, jumenengrajanggentenidheweke
21Salmantilardonya,lanSaulsakaRa'aboth(ingpinggir kali)nggentenidhewekedadiraja
22SawiséSaulséda,Ba'elunanbinAkhbornggentèni jumenengraja
23Ba'elunan,putraneAchbor,seda,lanAdatjumenengratu nggentenidheweke,langarwanejenengeMaitabith, putrineMatarat,putrineMetabedza'ab
24IkipararajasingngastapaprentahaningtanahEdom
BAB39
1YakubmanggoningtanahKanaan,panggonanebapakne manggonIkicritaneturuneYakub
2Yusufumurpitulastaunnalikadigawamenyangtanah Mesir,lanPotifar,abdidalemeSangPrabuPringon,juru masakutama,tukuYusuf
3Yusufbanjurdiangkatdadipanggedheningbrayatekabeh lanberkahingPangeranYehuwahnekanibrayatewong MesirikumergasakaYusuf,lanPangeranYehuwah ndadosakedhewekesuksesingkabehsingditindakake 4WongMesirmaumasrahakesakehingpanggawene marangYusuf,amargaYusufweruhyenPangeran YehuwahnunggilkaroYusuflanPangeranYehuwah mberkahidhewekeingsakehingpakaryane.
5RupaneYusufikuayubanget,langarwanebendarane ndelengYusuf,landheweketresnamarangYusuflan njaluksupayaYusufturukarodheweke.
6Nangingdhèwèkéoramasrahakényawané,landhèwèké ngelingiGustilanpangandikanéYakub,bapakné,sing biyèndiwacasakatembung-tembungéAbraham,supaya oraanawonglanangsinglakujinakarowongwadonsing wisnduwébojo;supayaukumanpatiwisditemtokakéing swargaingngarsanéGustiAllahsingMahaluhur,lan dosanébakalkacathetmarangdhèwèkéingbuku-buku langgengterus-terusaningngarsanéGusti
7Yusufbanjurkelingankaropangandikamaulanora gelemturukarowongwadonmau
8Landhewekenjaluktulungngantisetaun,nanging dhewekeoragelemlanoragelemngrungokake.
9Nangingwongwadonmaungrangkullannyekelkenceng wongmauanaingnjeroomahsupayadipeksaturukaro dheweke,lawangomahbanjurditutuplandicekelkenceng; nangingwongmauninggalakeklambineingtanganewong wadonmau,banjurmbongkarlawanglanmlayumetusaka ngarepewongwadonmau.
10Barengwongwadonmauweruhyenabdineoragelem turukarodheweke,banjurnggugatabdineanaingngarsane bendarane,ature:“Abdipanjenengan,tiyangIbrani ingkangpanjenengantresnani,ngupayameksakula supadossagedturukarokula.Nalikakulanguwuh-uwuh, abdinebanjurmlayulanninggalklambineingtangankula nalikakulanyekeli,lanabdinebanjurndobraklawang” 11WongMesirmauweruhsandhanganeYusuflanlawang singrusak,sartakrungutembungegarwane,banjurYusuf
dilebokakeingpakunjaran,papanpanggonaneparatahanan singdikunjaradeningraja.
12NalikaYusufanaingkonoingpakunjaran,Pangeran YehuwahndadekakeYusufolehsih-rahmatlanwelasasih sakakepalapengawalpakunjaran,amargaYusuf nguninganiyenPangeranYehuwahnunggilkaroYusuflan GustiAllahndadekakesamubarangkangditindakakedadi kelakon.
13LankabehmaudipasrahakemarangYusuf,lankepala pengawalpenjaraorangertiapa-apasinganaingtangane, amargaYusufnindakakekabehmau,lanGustiAllah nyempurnakake
14.SangYusufmanggoningkonorongtaunsuwene.Ing dina-dinaiku,SangPrabuPringon,rajaMesir,dukabanget marangkapalaabdineloro,maranglurahminumanlan lurahroti,lanpadhadikunjaraingomahelurahjurumasak, ingpakunjaranpanggonaneYusufditahan
15KepalapengawalpenjarabanjurngangkatYusufdadi pegawéné,lanYusufngladèniparaprajuritmau.
16Lurahpangunjukanlanlurahjururotipadhangimpi, banjurpadhanyritakakeimpenemarangYusuf
17KayasingdijlentrehakedeningYusufmarangwongwongmau,mangkonougasingkedadeyanmarangwongwongmau,lanSangPrabuPringonmbalekakekepalajuru minumanmenyangkalungguhanelankepalajururoti dipateni,kayasingdijlentrehakedeningYusufmarang wong-wongmau
18NanginglurahminumanlalikaroYusufingpakunjaran, senajanYusufwisngandhaniapasingbakalkelakon,lan orakelinganngandhaniSangPrabuPringonbabapasing wisdiomongakeYusufmarangdheweke,amargaYusuf lali
BAB40
1Ingdina-dinaikuSangPrabuPringonngimpirongimpen ingsajroningsewengibabpacekliksingbakalkedadeyan ingsakubengingtanahMesir,banjurtangisakaturunelan nimbalikabehjurutafsirimpensinganaingMesir,lan paratukangsihir,sartanyritakakerongimpenemarang wong-wongmau,nangingwong-wongmauorabisa nerangake
2LurahminumanbanjurkelingankaroYusuflancrita babagandhewekemarangraja,lanbanjurnggawaYusuf metusakapenjara,landhewekecritababimpeneloromau marangraja.
3PanjenenganebanjurmaturmarangSangPrabuPringon, yenimpeneloroikupadha,lanSangPrabuPringonbanjur ngandika:“Bakalanapitungtaunkangbakalkebak kasugihaningsatanahMesir,lansawiseikupitungtaun paceklik,kangdurungtaukelakoningsatanahMesir”
4MulanesaikiSangPrabuPringonkudungangkatpara mandhoringsatanahMesir,lansupayapadhanyawisake panganingsabenkuthasajronetaun-taunkamakmuran, supayaanapangankanggopitungtaunpaceklik,lantanah ikiorabakalsirnaamargapaceklik,amargabakalbanget parah.
5LanGustiAllahmaringiYusufsihlansih-rahmating ngarsanéSangPrabuFiraun,mulaSangPrabuFiraun ngandikamarangparaabdiné,"Kitaorabakalnemokaké
wongsingwicaksanalanwicaksanakayawongiki,amarga RohéGustiAllahnunggilkarodhèwèké."
6Lanpanjenenganengangkatpanjenenganedadiwong nomerloroingsakehingkratonelanmaringipanguwasa marangsakehingtanahMesir,sartandadekake panjenenganenunggangkretaFiraunkangnomerloro 7Panjenenganebanjurngagemakesandhangankainlenan alus,lanngagemakekalungemasinggulune,sartaana wongkangnguwuh-uwuhanaingngarepe,"El'Elwa 'Abirer,"sartamasangali-aliingtangane,sartangangkat dhewekedadipanggedheningkratonekabeh,sarta ngluhurakepanjenengane,sartangandikamarang panjenengane:"Mungingdhamparikiakubakalluwih gedhetinimbangkowe"
8YusufnguwasanisakubengingtanahMesir,lankabeh parapanggedheneSangPrabuPringon,kabehabdine,lan kabehwongsingnindakakeurusaneSangPrabupadha tresnamarangpanjenengane,amargapanjenenganelumaku kanthijujur,amargapanjenenganeoragumunggunglanora adigung,lanpanjenenganeorambedakakewong,lanora nampahadiah,nangingpanjenenganengadilikabehwong ingtanahkonokanthijujur.
9TanahMesirtentremanaingngarsaneSangPrabuFiraun amargaYusuf,amargaPangeranYehuwahnunggilkaro Yusuf,lanmaringisih-rahmatlansih-rahmatmarang dhewekekanggokabehturun-tumurunsadurungekabeh wongsingkenallanwong-wongsingkrungubabagan dheweke,lankratoneSangPrabuFiraundiaturkanthi becik,lanoraanaIblislanoraanawongjahat(ingkono) 10SangPrabubanjurmaringijenengmarangYusuf: Sefantifan,sartamaringiYusufdadigarwane,putrine Potifar,putrineimamingHeliopolis,jurumasakutama 11NalikaYusufngadeganaingngarsaneSangPrabu Pringon,yuswanetelungpuluhtaun.
12IngtaunikuugaIskaksedaKayasingdiomongake Yusufinginterpretasiimpeneloro,kayasingdiomongake, anapitungtaunkamakmuraningsaindengingtanahMesir, lantanahMesirngasilakeakeh,sakukuran(ngasilake) wolulasatusukuran
13Yusufnglumpukaképanganingsabenkuthanganti kebakgandum,ngantiorabisangetunglanngukurmanèh miturutcacahé
BAB41
1LaningtaunYobelpatangpuluhlima,ingminggu kapindho,(lan)ingtaunkapindho,[2165AM]Yehuda njupukErkanggoanakmbarepe,bojosakaputri-putri Aram,jenengeTamar
2Nangingdhèwèkésengitlanoraturukarowongwadon kuwi,mergaibunéasalésakawongwadonKanaan,lan dhèwèkékepénginrabikaroseduluréibuné,nanging Yéhuda,bapakné,oranglilani
3Er,anakmbarepéYéhuda,kuwiwongduraka,mulané dipatènidéningGustiAllah
4YehudabanjurkandhamarangOnan,kakangne,“Kowé kumpulkarobojonekakangmu,lantindaknadadibojone kakangmu,supayakakangmuolehturun”
5Onanngertinèkturunankuwiorabakaldadiduwèké, nangingmungkanggokakangnéwaé,mulanédhèwèké mlebuingomahébojonékakangnélannyebarwijikuwi
inglemahOnannglakonidosaingngarsanéGustiAllah, mulaGustiAllahmatènidhèwèké.
6YehudabanjurkandhamarangTamar,mantunewadon: “Kowemanggonaingomahebapakmulandadirandha ngantianakkuSyelawisgedhe,banjurakubakalmenehake kowedadibojone”
7Landhèwèkéwisgedhé;nangingBedsu'el,garwané Yéhuda,oranglilanianakéSyelanikah.LanBedsu'el, garwanéYéhuda,tilardonyaingtaunkapinglimaminggu iki
8IngtaunkapingenemYehudalungamenyangTimna kanggongguntingwedhus-wedhuse[2169AM]Tamar dikabari:'LahbapakmertuamuarepmenyangTimna kanggongguntingwedhuse'
9Dhèwèkébanjurnyopotsandhanganédadirandha, nganggokerudung,dandanan,lanlungguhinggapurasing cedhakkarodalanmenyangTimna
10NalikaYehudalagimlaku,dhewekeketemukarowong wadonmau,lanngirayendhewekewanitatunasusila, muladhewekekandha,"Akuarepturukarokowe"Wong wadonmaukandha,"Mangga,kulaaturimlebet"Yehuda banjurmlebu.
11Wongwadonmaubanjurkandha,"Wenehanaaku upahku"Wongmaubanjurkandha,"Akuoranggawaapaapakajabaali-alisinganaingdrijiku,kalungku,lanteken singanaingtanganku"
12Wongwadonmaubanjurkandha,"Wenehanaaku barang-barangikungantikowengirimopahku."Wong lanangmaubanjurkandha,"Akubakalngirimcempesiji" Wongwadonmaubanjurmenehakewedhus-wedhusmau marangwongwadonmau,lanwongwadonmaubanjur ngandhegsakawonglanangmau
13Yéhudabanjurlungamenyangomahéwedhus-wedhusé, lanwedhuséwadonmaubanjurmenyangomahébapakné.
14Yehudabanjurngirimwedhuslanangliwatpangone, wongAdulam,nangingwongwadonmauoraketemu Yehudabanjurtakonmarangwong-wongingkono:“Wong wadontunasusilasingmauneanaingkeneanaingngendi?” Wangsulanewong-wongmau:“Ingkeneoraanawong wadontunasusila.”
15Wongmaubanjurbalilanngandhaniyendhewekeora nemokakewongwadonmau,"Akuwistakonmarang wong-wongingkono,lanwong-wongmaumangsuli:'Ing keneoraanasundel'"
16Wongmaubanjurkandha,"Karebèndhèwèkényimpen barang-barangkuwi,supayakitaoradadibahanguyonan." Barengwiskliwattelungsasi,jebuldhèwèkéwisngandhut Yéhudadiwartani,"Tamar,mantunmu,lagingandhut mergalakujina"
17Yehudabanjurmenyangomahebapakne,lankandha marangbapaknelansadulur-sadulurelanang:“Gawanen wongwadonikumetu,supayadiobong,amargadheweke wisnglakonitumindaknajisingIsrael”
18Nalikawong-wongnggawadhewekemetukanggo diobong,dhewekengirimali-ali,kalung,lanteken menyangbapakmaratuwane,karongucap:"Cobadelengen ikisapasingduwe,amargaakungandhutsakadheweke."
19Yehudabanjurngakoni,sartangucap:“Tamarikuluwih mursidtinimbangaku”
20Mulané,ajangantidiobong’Mulané,Sélaora diwènèhakémarangSéla,lanSélaoranyedhakmanèhkaro dhèwèké
21Sawisékuwidhèwèkénglairakéanaklanangloro,Peres [2170AM]lanZerah,ingtaunkapituminggukapindhoiki. 22Sawisékuwipitungtaunkasugihanwiskliwat,kaya singdiomongkéYusufmarangSangPrabu
23LanYehudangakoniyentumindakeikuala,amarga dhewekewisturukaromantunewadon,landheweke nganggepikusengitingmripate,landhewekengakoniyen dhewekewisnglanggarlankesasar,amargadhewekewis mbukakklambiputrane,landhewekewiwitsambatlan ndedongaingngarsanePangeranamargasaka pelanggarane
24LanIngsunngandikamarangdhèwèkéingsajroning impèn,yènwisdiapuradosané,amargadhèwèkéndedonga kanthitemen-temen,lansambat,sartaoranglakonimanèh 25Landhèwèkénampapangapuraamargadhèwèké mratobatsakadosanélansakakabodhoané,amarga dhèwèkéwisnglakonidosagedhéingngarsanéGustiAllah kita;lansabenwongsingtumindakkayangono,saben wongsingturukaroibumaratuwané,kududiobong nganggogenisupayabisadiobongingkono,amargaana najislanreregedingwong-wongmau,kududiobong nganggogeni.
26LankowéprentahnamarangwongIsraèlsupayaajaana singnajisingantaranéwong-wongmau,amargasaben wongsingturukaromantunéwadonutawakaroibu maratuwanéwisnglakoninajis;wonglanangsingwisturu karodhèwèké,lanugawongwadonmau,kududiobong nganggogeni,lanPanjenenganébakalnyingkiraké bebendulanpaukumansakaIsraèl
27LanmarangYehuda,kitakandhayenputraneloroora turukarodheweke,lanamargasakaikuturunanetetepana kanggogenerasikapindho,lanorabakaldisingkirake
28Amargakanthitulusingatidhèwèkéwislungalan nggolekipaukuman,yaiku,miturutputusanéAbraham, singwisdiprentahakémarangparaputrané,Yéhudawis ngupayangobongkuthakuwinganggogeni
BAB42
1LaningtaunkapisanminggukatelusakaYobelpatang puluhlima,paceklikwiwittekaingtanah[2171AM],lan udanoragelemdiwenehakemenyangbumi,amargaora anaudansingtiba.
2Bumidadigersang,nangingingtanahMesiranapangan, amargaYusufwisnglumpukakewijisakatanahkasebut sajronepitungtaunkamakmuranlanwisnjaga
3WongMesirbanjursowanmarangYusufsupayamenehi pangan,lanYusufbanjurmbukakgudang-gudhang gandumingtaunkapisan,lanngedolgandummaumarang wong-wongingtanahkonokanggotukuemas
4<PaceklikingtanahKanaansayaparah>,lanYakub krunguyenanapanganingMesir,banjurngutussepuluh putranesupayapadhagolekpangankanggodhewekeing Mesir;nangingBenyaminoradiutus,lan<sepuluhputrane Yakub>tekan<ingMesir>ingantaranewong-wongsing lunga(mrana)
5Yusuforapanglingkarowong-wongmau,nanging wong-wongmauorapanglingkarodhèwèké,mulaYusuf
banjurtakonlanngomong,"Apakowéduduteliksandilan tekamuarepnlitisepiraadohétanahiki?"Wong-wongmau banjurditahan
6Sawisékuwi,Yusufngluwariwong-wongmaumanèh, lannahanSimeondhéwé,sartangongkonsangaseduluré lunga
7Karung-karungéwong-wongmaudiisenigandum,lan emas-emasédilebokakéingkarung-karungé,nanging wong-wongmauorangerti
8Landhèwèkédhawuhsupayanggawaadhinesingluwih enom,amargawisdikabarinèkbapaknélanadhineisih urip
9SawusepadhabudhalsakaingtanahMesirlantekaning tanahKanaan,padhacritamarangbapaknekabehsingwis dialami,lanugakepriyepanggedhenenegaramau ngandikakasarmarangdheweke,lankepriyeSimeon dicekelngantiBenyamindigawamulih
10Yakubbanjurkandha,"Anak-anakkukoktinggalake! YusufwisoraanalanSimeonugawisoraana,lan BenyaminarepkokgawalungaAkuwiskenaing pialamu"
11.Landhèwèkékandha,"Anakkuorabakallungabareng karokowé,amargambokmenawadhèwèkélara;amarga ibunénglairakéanaklanangloro,lansijiwismati,lansiji ikiugabakalkokjupuksakaaku.Manawambokmenawa dhèwèkékenapanasingdalan,kowébakalnjalariaku sedhihbangetngantimati"
12Amargaweruhyendhuwitewisdibalekakemarang sabenwongsinganaingkarungedhewe-dhewe,mulane dhewekewedingirimdheweke
13LanpacekliksayatambahparahingtanahKanaan,lan ingkabehnegarakajabaingtanahMesir,amargaakeh anak-anakewongMesirsingwisnyimpenwijikanggo pangananwiwitwektundelengYusufnglumpukakewiji lannyimpeninggudanglannyimpenkanggotaun-taun paceklik
14LanwongMesirpadhamangansakaikusajronetaun pisananpaceklik
15NalikaIsraelweruhyenpailaningtanahkonowisparah banget,lanoraanasingbisangluwari,banjurkandhakaro paraputrane:"Padhalungaamaneh,golekapangankanggo kitasupayakitaoramati"
16.Wangsulaneparasakabat:“Kulabotenbadhetindak, manawiadhikulaingkangragilbotenmlampahkaliyan kula,kulaugibotenbadhetindak”
17LanIsraelngertiyenyendhewekeorangutusdheweke meluwong-wongmau,kabehbakalmatiamargapaceklik
18.Rubenbanjurkandha:“Wongikuulungnamarang tanganku,yenakuorabisanggawabalimarangkowe, anakkulorodipatenanakanggogantinyawane”
19Wangsulanewongmau:“Wongikuorakenalunga barengkarokowe.”Yehudabanjurnyedhaklankandha: “Cobakandhani,yenakuorabisanggawabalidheweke menyangkowe,akubakalnanggungkaluputanemarang kowesalawaseuripku”
20Landhèwèkéngutusdhèwèkékarowong-wongmauing taunkapindhomingguikiingtanggalkapisansasi[2172 Am],lanwong-wongmautekaingtanahMesirkarokabèh wongsinglunga,lan(wong-wongmaunggawa)hadiahing tangané,stactelanalmondlankacangterebinthlanmadu murni
21YusufbanjurweruhBenyamin,adhinéYusufbanjur orakenalkarodhèwèké,mulaYusuftakon,"Apaiki adhimusingpalingenom?"Wangsulané,"Ya,kuwi adhimu."Yusufbanjurkandha,"Muga-mugaGustiAllah paringsih-rahmat,anakku."
22Sawisékuwi,wonglanangmaubanjurdikonmulih menyangomahéSimeondigawamenyangomahéwongwongmau,banjurdianakaképéstakanggowong-wong mau,lanwong-wongmaungaturaképisungsungsingwis digawamau
23Sawisépadhamangananaingngarepé,kabèhpadha diwènèhisapérangan,nangingpéranganéBènyamintikel pituluwihakèhtinimbangpéranganékabèh.
24Wong-wongmaubanjurpadhamanganlanngombe, banjurngadeglannginepkarokeledai-keledaine
25Yusufngrancangrencanasupayabisangertipikirane wong-wongmau,apaanapikirantentremingantarane,lan dhewekekandhamarangkepalarumahtanggane:'Isikabeh karungenganggopanganan,lanwangsulnadhuwite menyangwadhahedhewe-dhewe,lancangkirku,cangkir peraksingdakombe,leboknaingkarungesingpalingenom, lankonenlunga.'
BAB43
1YusufbanjurnindakakeapasingdiwelingakeYusuf, karung-karungediisenipanganankanggowong-wongmau, dhuwitedilebokakeingkarung-karungedhewe-dhewe,lan tuwungedilebokakeingkarungeBenyamin
2Esukepadhamangkat,lansawisepadhamangkatsaka kono,Yusufkandhamarangkepalarumahe:“Oyakna wong-wongmau,mlayualancekelenwong-wongmau, karokandha:“Kowéwismalesakukanthiala,kowéwis nyolongsakaakucangkirperaksingdadiombenan bendaraku”Langawanenbaliadhinésingragil,lanjupuk dhèwèkécepet-cepetsadurungeakulungamenyang pengadilanku.”
3Wongmaubanjurmlayunututiwong-wongmaulan kandhakayangonomau
4Aturewong-wongmau:“Muga-mugaparaabdidalem botennindakakenkadosmekaten,nyolongpiranti-piranti sakingdalemipungustipanjenengan,sahaartaingkang kulatemokakenwonteningkarungkulanalikarumiyin, ingkangkulagawasakingtanahKanaan”
5Dadikepiyecaranekitabisanyolongpirantiapawae? Delengenikikitalankarungkitalaginggoleki,laning ngendiwaesampeyannemokakecangkiringkarungesapa waeingantaranekita,supayadipateni,lankitalankeledai kitabakalngawulamarangbendarasampeyan
6Wangsulanewongmau:“Oramangkono,wongkang daktemonimungikukangbakaldakjupukdadibaturku,lan kowebakalpadhamulihmenyangomahmukanthitentrem.”
7Nalikawongmaunggolekibarang-barange,wiwitsaka singmbarepngantisingragil,barangikuditemokakeing karungeBenyamin
8Wong-wongmaubanjurnyuwek-nyuweksandhangane lanngemutakebarang-barangeingkeledai-keledaine, banjurbalimenyangkutha,menyangomaheYusufWongwongmaukabehpadhasujudingngarsaneYusuf,raine ngantitekaninglemah.
9Yusufbanjurngandikamarangwong-wongmau:“Kowé wisnglakonipiala.”Wong-wongmaubanjurpadhakandha: “Apasingkududakkandhakakelankepriyécaranékita mbelaawakedhéwé?Bendarakitawisnemokake kaluputanéparaabdiné;lahkitaikiabdinébendarakita,lan ugakuldikita”
10Yusufbanjurngandikamarangparasakabatmau:"Aku ugawedimarangPangeranYehuwah;denekowekabeh, mulihamenyangomahmulankarebenadhimudadiabdiku, amargakowewisnindakakepialaApakoweorangerti yenwongsenengkarocangkirekayaakukarocangkiriki? Nangingkowemalahnyolongsakaaku"
11Yehudabanjurmatur:“Dhuhbendara,keparengaabdi dalemngaturakensepatahtembungdhatengbendara kawulaIbunipunabdidalempunikagadhahsadherekkalih ingkangdipunlairakendeningbapakkawula;ingkang satunggalsampunlungalanical,botenkapanggih,lan namungpiyambakipuningkangkarisakingibunipun,saha abdidalem,bapakkawula,tresnadhatengpiyambakipun, lannyawanipunugikaiketkaliyannyawanipuntiyang anompunika”
12Denemanawikawulasampunsowandhatenging griyanipunabdidalem,ramakawula,lanlarepunikaboten wonten,lajengbadhepejah,lankawulabadhendadosaken bapakkawulasedakanthisusah.
13Sapunika,keparengakula,abdipanjenengan, keparengatetepdadosabdinipungustikula,nggentenilare punikadadosabdinipungustikula,sahakeparengalare punikabidhalsesarengankaliyansadherek-sadherekipun, amargikulasampundadospenjaminipunsakingabdi panjenengan,ramakula;denemanawikulabotensaged ngembalakenpiyambakipun,abdipanjenenganingkang badhetanggungjawabdhatengkalepatanbapakkulaing salami-laminipun.
14Yusufweruhyènwong-wongmaupadharukunsijilan sijiné,muladhèwèkéorabisangendhaleniawakédhéwé, muladhèwèkékandhanèkdhèwèkékuwiYusuf.
15Panjenenganébanjurngandikankarowong-wongmau nganggobasaIbrani,banjurngrangkulgulunéwong-wong maukaronangis.
16Nangingwong-wongmauorapanglingkarodhèwèké, mulanépadhanangisYusufbanjurkandha,"Ajanangisi aku,nangingcepet-cepetgawanenbapakkumrene;lan kowéweruhnèkcangkemkusingngomonglanmripaté adhikuBenyaminsingndeleng"
17Awitikitaunkapindhonepaceklik,lanisihanalimang taunmanehtanpapanenutawawohingwit-witanutawa mluku.
18Padhaenggalmudhunalansakulawargamu,supaya koweajangantimatiamargapaceklik,lanajasusah amargabarang-barangmu,amargaPangeranYehuwah ngutusakundhisikikowesupayangatursupayaakehwong bisaurip
19Lancritaknamarangbapakkuyenakuisihurip,lan kowe,lahkowepadhaweruhyenGustiAllahwisngangkat akudadibapakneSangPrabuPringon,landadi panggedhenekratonelannguwasanisatanahMesirkabeh.
20Lancritaknamarangbapakkubabkabehkamulyanku, lankabehkasugihanlankamulyansingwisdiparingake GustiAllahmarangaku.
21MiturutdhawuheSangPrabuPringon,panjenengane maringikretalanbekalkanggoingdalan,sartamaringi sandhanganwarna-warnilansalakamarangkabehwong mau.
22Lanmarangbapakne,bapakne,dikirimisandhangan, perak,lankuldisepuluhsingdigawagandum,banjurdikon lunga
23BanjurpadhamulihlanngandhanibapaknéyènYusuf isihuriplanlagingaturakégandummarangsakèhing bangsaingbumi,landhèwèkésingdadipanguwasaing satanahMesirkabèh
24Bapaknéorangandel,mergapikiranéwisorawaras Nangingnalikaweruhkreta-kretasingdikirimYusuf, semangatépulih,banjurkandha,"YènYusufisihurip,aku bakallunganemonidhèwèkésadurungéakumati"
BAB44
1Nalikasasianyaringsasikatelu,RamaIsraelbudhal sakaomahesakaHaran,banjurtindakmenyangSumur Sumpah,sartanyaosakekurbanmarangGustiAllaheRama Iskak,bapakne,ingtanggalkapitusasiiki.
2YakubbanjurkelingankaroimpeneingBetel,lan dhewekewedilungamenyangMesir
3NalikaYusuflagimikirarepngongkonYusufnemoni dhèwèké,lansupayaYusuforalunga,Yusuftetepanaing konopitungdina,nèk-ènèkéisandelengwahyuapa dhèwèkékudutetepanaingkonoutawalunga.
4Lanpanjenenganengrayakakeriyayapanenwoh-wohan pisanannganggogandumlawas,amargaingsaindenging tanahKanaanoraanawijisakepel,amargapaceklik nggegirisikabehkewan,sapilanmanuk,lanugamanungsa 5LaningtanggalnembelasGustiAllahngatingalmarang dheweke,lanngandikamarangdheweke,'Yakub,Yakub'; landhewekengandika,'Ikiaku'LanGustiAllahngandika marangdheweke:'AkuikiGustiAllaheleluhurmu,Gusti AllaheAbrahamlanIshak;ajawedimudhunmenyang Mesir,amargaAkubakalnggawekowedadibangsagedhe ingkanaAkubakalmudhunkarokowe,lanAkubakal nggawakowemunggah(maneh),laningtanahikikowe bakaldikubur,lanYusufbakalnyelehaketanganeing mripatmu
6Ajawedi;mudhunamenyangMesir.
7Putra-putranelanputra-putranepadhangadeg,sarta padhanumpangakebapaknelanbarang-barangeingkreta 8LanIsraelbudhalsakaSumurSumpahingtanggal nembelassasikateluiki,lanbanjurbudhalmenyangtanah Mesir.
9RamaIsraelngutusYehudandhisikipanjenengane nemonikangputraYusuf,supayaniti-nititanahGosyen, amargaYusufwisngandhaniparasaduluresupayapadha tekalanmanggoningkonosupayabisacedhakkaro panjenengane
10LanikiminangkatanahsingpalingapikingtanahMesir, lancedhakkarodheweke,kanggokabehwonglanuga kanggokewan-kewan
11IkiasmaneparaputraneYakubsingpadhamenyang MesirkaroYakub,bapakne
12Ruben,putrapambarepIsrael;lanikiasmanepara putrane:Henokh,Palu,HezronlanKarmilima.
13Simeonlananak-anakelanang;lanikiasmaneanakanakelanang:Yemuel,Yamin,Ohad,Yakhin,Zohar,lan Saul,anakewongwadonZefata,pitu
14Lewilanparaputrane;lanikiasmaneparaputrane: Gerson,Kehat,lanMerari,kabehpapat.
15Yehudalanparaputrane;lanikiasmaneparaputrane: Syela,Peres,lanZerah,papat
16Isakharlananak-anakelanang;lanikiasmaneanakanakelanang:Tola,Pua,Yasub,lanSimron,lima 17Zebulonlananak-anakelanang;lanikiasmaneanakanakelanang:Sered,Elon,lanYahleel,papat
18IkiparaputraneYakublanparaputranesingdilairake deningLeakanggoYakubingMesopotamia,enem,lan adhinesiji,Dinah,lankabehputraneLea,lanparaputrane, singlungakaroYakub,bapakne,menyangMesir,anarong puluhsanga,lanYakub,bapakne,anaingkono,telung puluh
19Lananak-anakeZilpa,abdineLea,garwaneYakub,sing nglairakeGadlanAsyurkanggoYakub.
20IkiasmaneparaputraneGadsingbudhalbarengkaro dhewekemenyangMesirParaputraneGadyaikuZifyon, Hagi,Syuni,Ezbon,<lanEri>,ArelilanArodiwolu.
21ParaputraneAsyer:Yimna,Yiswa,<lanYiswi>,Beria, lanSerah,sadulurewadonsiji,gunggungeenem
22SakabèhéjiwanéLeapatangpuluhpapat.
23ParaputraneRakhel,garwaneYakub:Yusuflan Benyamin
24SadurungebapaknetekaingMesir,Yusufduweanak telu,yaikuManasyelanEfraim,lairingMesirAsnat, putrinePotifar,imamingHeliopolis,miyossakaYusuf
25.ParaputraneBenyaminyaikuBela,Bekher,Asybel, Gera,Naaman,Ehi,Rosy,Mupim,HupimlanAredsewelas
26KabèhjiwanéRahèlanapatbelas.
27ParaputraneBilha,abdineRakhel,garwaneYakub, singlairkaroYakub,yaikuDanlanNaftali
28IkiasmaneparaputranesinglungamenyangMesirkaro dhewekeParaputraneDanyaikuHusim,Samon,Asudi, 'Ijaka,lanSulaiman-enem
29Wong-wongmaupadhamatiingtaunnalikapadha mlebuingMesir,lanmunganawongDansingkari,yaiku wongHusim
30IkiasmaneparaputraneNaftali:Yahziel,Guni,Yezer, Salum,lanIv
31Lan'Iv,singlairsawisétaun-taunpaceklik,tilardonya ingMesir.
32SakehejiwaneRakhelikuanarongpuluhenem 33KabèhwongYakubsingmenyangMesiranapitung puluhjiwaIkianak-anakélanputu-putuné,kabèhpitung puluhjiwa,nanginglimamatiingMesirsadurungéYusuf, lanoraduwéanak
34IngtanahKanaananaanaklorosakaYehudasingtilar donya,yaikuErlanOnan,lanoraduweanak,lanwong Israelnguburwong-wongsingmati,lanwong-wongmau diitungdadibageansakapitungpuluhbangsanon-Yahudi
BAB45
1LanIsraelmlebuingtanahMesir,ingtanahGosyen,ing rembulananyaringsasikapingpapat[2172AM],ingtaun kapindhominggukatelusakaYobelpatangpuluhlima
2YusufbanjurbudhalnemoniYakub,bapakné,menyang tanahGosyen,sartangrangkulgulunébapaknékaronangis.
3RamaIsraelbanjurkandhamarangYusuf:“Saikiaku arepmatisawiseakundelengkowe,lansaikimuga-muga PangeranYehuwah,GustiAllaheIsrael,pinujia,Gusti AllaheAbrahamlanGustiAllaheIskak,singoranyegah sih-rahmatelansih-rahmatemarangYakub,abdine”
4Wiscukupkanggoakundelengraimunalikaakuisihurip; ya,wahyusingdakdelengingBetelikubenerPinujia PangeranYehuwah,GustiAllahku,ingsalawas-lawase,lan pinujiaasmane
5Yusuflanparasaduluremanganrotianaingngarepe bapaknelanngombeanggur,lanYakubbungahbanget amargadhewekeweruhYusufmangankaroparasadulure lanngombeanaingngarepe,landhewekemberkahiSang Penciptakabehsingwisnjagadheweke,lanwisnjaga kanggodhewekerolasputrane
6Yusufwismenehakemarangbapaknelanparasadulure minangkahadiahhakmanggoningtanahGosyenlaning Rameseslankabehwilayahingsakubenge,sing dikuwasanideningSangPrabuFiraunLanIsraellanpara putranemanggoningtanahGosyen,bageanpalingapiking tanahMesirlanIsraelumursatustelungpuluhtaunnalika dheweketekaingMesir
7Yusufnyukupikebutuhanébapaknélansedulur-seduluré, sartabandhané,nganticukupkanggopitungtaunpaceklik 8TanahMesirnandhangsangsaramergasakapaceklik,lan YusufndarbenikabehtanahMesirkanggoSangPrabu Pringonminangkaijolpangan,lanrakyat,kewan-kewane, lankabehmaudadiduwekeSangPrabuPringon 9Barengtaun-taunpaceklikwisrampung,Yusufmènèhi wijilanpanganmarangwong-wongingtanahkonosupaya bisadisebaringtaunkapingwolu,amargakaliwisngluberi satanahMesir.
10Amargasajronepitungtaunpaceklikikuorameluaplan mungmbanyonisawetarapanggonaningpinggirkali, nangingsaikiwismeluaplanwongMesirnyebaringtanah kasebut,lanngasilakeakehgandumingtauniku
11Lanikitaunpisanan[2178AM]minggukapingpapat sakayubileumpatangpuluhlima.
12Yusufnjupukseperlimasakagandumsakapanen kanggorajalannyisakakepatangbageankanggowongwongmaukanggopanganlanwiji,lanYusufndadekake ikudadipranatankanggotanahMesirngantisaiki
13LanIsraelmanggoningtanahMesirpitulastaun,lan kabehdinasinguripikutelungYobel,satuspatangpuluh pitutaun,landheweketilardonyaingtaunkapingpapat [2188AM]minggukapinglimaYobelkapingpatang puluhlima
14LanIsraelmberkahiputra-putranesadurungesedalan ngandhanikabehsingbakalkedadeyaningtanahMesir; landhewekengandhaniapasingbakalkedadeyaningdinadinapungkasan,lanmberkahidhewekelanmenehiYusuf rongbageaningtanahkasebut
15Panjenenganébanjurngasokaroparaleluhuré,lan dikuburingguwagandaingtanahKanaan,cedhakkaro Abraham,bapakné,ingkuburansingdigalikanggoawaké dhéwéingguwagandaingtanahHebron
16LandhèwèkémasrahakékabèhbukunélanbukubukunéparaleluhurémarangLèwi,putrané,supayabisa disimpenlandianyarikanggoanak-anakéngantisaiki
BAB46
1LankedadensawiseYakubseda,paraputraneIsraelsaya tambahakehingtanahMesir,landhewekedadibangsa singgedhe,landhewekepadhasarujukingati,saengga sedulurtresnamarangsedulurlansabenwongmbantu sedulure,landhewekesayatambahakehlansayatambah akeh,sepuluh[2242AM]minggutaun,sajroneuripe Yusuf
2LanoraanaIblisutawapialasajroneuripéYusufsawisé bapaknéYakub,amargakabèhwongMesirngurmati wong-wongIsraèlsajroneuripéYusuf.
3Yusufbanjurtilardonyanalikayuswasatussepuluhtaun; pitulastaunanggonemanggoningtanahKanaan,sepuluh taundadiabdi,lantelungtaunanaingkunjara,lanwolung puluhtaunanaingsangisoresangprabu,nguwasani satanahMesirkabeh
4Panjenenganébanjurtilardonya,bebarengankaropara sadulurélankabèhgenerasiné
5Lansadurungeseda,panjenenganedhawuhmarangwong Israelsupayapadhanggawabalung-balungenalikabudhal sakatanahMesir
6Landhèwèkéngongkonwong-wongmausumpahbab balung-balungé,amargadhèwèkéngertiyènwongMesir orabakalnggawalannguburdhèwèkémanèhingtanah Kanaan,amargaMakamaron,rajaKanaan,nalikamanggon ingtanahAsyur,peranginglembahkarorajaMesirlan matènidhèwèkéingkana,lanngoyakwongMesirnganti tekangapura'Ermon
7Nangingpanjenenganéorabisamlebu,amargaanaraja liyané,rajaanyar,singwisdadirajaingMesir,lan panjenenganéluwihkuwattinimbangpanjenengané,lan panjenenganébalimenyangtanahKanaan,langapuragapuraMesirditutup,lanoraanasingmetulanoraana singmlebuingMesir
8YusuftilardonyaingtaunYobelkapingpatangpuluh enem,ingminggukapingenem,ingtaunkapindho,lan dhewekedikuburingtanahMesir,lankabehseduluretilar donyasawisedheweke.
9RajaMesirbanjurperangnglawanrajaKanaan[2263 AM]ingtaunYobelkapingpatangpuluhpitu,ingminggu kapindhoingtaunkapindho,lanwongIsraelnggawakabeh balungeanak-anakeYakubkajababalungeYusuf,lan dikuburinglapanganingguwagandainggunung
10LansingpalingakèhbalimenyangMesir,nanging mungsawetarasingisihanaingpagununganHebron,lan Amram,bapakmu,tetepanaingkono.
11RajaKanaanmenangnglawanrajaMesir,lannutup gapura-gapuraMesir
12Landhèwèkéngrancangrencanaalanglawanwong Israèlkanggonindheswong-wongmaulankandhamarang wongMesir,"Delengen,wong-wongIsraèlwissaya tambahakèhlansayaakèhtinimbangkita"
13Ayopadhatumindakkanthiwicaksanamarangwongwongmausadurungedadiakehbanget,lanayopadha nindheswong-wongmaunganggoperbudakansadurunge perangtekalansadurungedhewekeugaperangnglawan kita;yenora,dhewekebakalgabungkaromungsuhkitalan ngusirdhewekesakatanahkita,amargaatinelanraine madhepmenyangtanahKanaan
14Landhèwèkéngangkatparapengerahkerjapaksa kanggonindheswong-wongmaunganggoperbudakan;lan wong-wongmaumbangunkutha-kuthasingkuwatkanggo Firaun,Pitom,lanRaamses,sartawong-wongmau mbangunkabèhtémboklankabèhbètèngsingwisruntuh ingkutha-kuthaMesir
15Lanpadhadipeksangladèniwong-wongmaukanthi kasar,lansayaalatumindakémarangwong-wongmau, sayatambahakèhlansayatambahakèh
16LanwongMesirpadhasengitmarangwongIsrael
BAB47
1Laningminggukapitu,ingtaunkapitu,ingYobelkaping patangpuluhpitu,bapakmulunga[2303AM]sakatanah Kanaan,lankowelairingminggukapingpapat,ingtaun kapingenem,ingYobelkapingpatangpuluhwolu[2330 AM];ikiminangkawektukasangsarankanggowongIsrael.
2SangPrabuPringon,rajaingMesir,ndhawuhakeprentah marangwong-wongmausupayakabehanaklanangsing lairdibuwangmenyangkali.
3Lanpadhambuwangikupitungsasingantidinakowe lair
4Ibumundhelikkowételungsasisuwéné,lanwong-wong padhangandhanibabdhèwèkéIbumunggawéprau kanggokowé,ditutupinganggoaspallanaspal,banjur dilebokakéingumbul-umbulingpinggirkali,landhèwèké nglebokakékowéingkonopitungdinaIbumutekaing wayahwengilannyusonikowé,laningwayahawan Miryam,adhine,njagakowésakamanuk-manuk.
5Ingdina-dinaikuTarmuth,putrineSangPrabuFiraun, tekaadusingkali,landhewekekrunguswaramunangis, landhewekekandhamarangparadayang-dayangesupaya nggawakowemetu,landhewekebanjurnggawakowe menyangdheweke
6Landhewekenjupukkowemetusakaprau,landheweke welasasihmarangkowe
7Adhinewadonmaubanjurkandha,"Apaakukudu nimbaliwongwadonIbranisupayanyusonilannyusoni bayiikikanggokowe?"
8Wongwadonmaubanjurkandha,"Lungaa!"Wong wadonmaubanjurlungalannyelukibumu,Yokhebed,lan menehiupahmarangibumulannyusonikowe
9Sawisékuwi,nalikakowéwisgedhé,kowédigawa menyangputrinéFiraun,lankowédadiputrané,lan Amram,bapakmu,mulangkowénulis,lansawisékowé ngrampungakételungminggu,kowédigawamenyang kraton
10Lankowéanaingkratontelungminggusetaunnganti tekanwektu[2351-]nalikakowémetusakakratonlan weruhwongMesirnggebugkancamusing[2372AM]saka baniIsrael,banjurkowématènilanndhelikkéingwedhi 11IngdinakapindhokowélanwonglorosakaIsraèlpadha padu,lankowékandhakarowongsingsalah:'Yagéné kowénggebugisadulurmu?'
12Panjenenganébanjurnesulanndangu,"Sapasing ngangkatkowédadipanggedhelanhakimtumrapaku? Apakowémikirarepmatèniakukayakowématèniwong Mesirwingi?"Kowéwedilanmlayumergasakatembungtembungkuwi
BAB48
1LaningtaunkapingenemminggukatelusakaYobel kapingpatangpuluhsanga,kowélungalanmanggon<ing [2372AM]tanahMidian>,limangminggulansetaunLan kowébalimenyangMesiringminggukapindhoingtaun kapindhoingYobelkapingseket.
2Lankowédhéwéngertiapasingdiomongkémarang kowéing[2410AM]GunungSinai,lanapasingdikarepké déningpangeranMastêmâmarangkowénalikakowébali menyangMesir[ingdalannalikakowéketemudhèwèké ingpapanpanginepan].
3ApaPanjenenganéorangupayamatènikowélan ngluwariwongMesirsakatanganmunalikaPanjenengané weruhyènkowédiutuskanggongukumlanmalesdendam marangwongMesir?
4LanAkuwisngluwarikowésakatangané,lankowéwis nindakaképratandhalanmukjijatsingwiskoktindakaké ingMesirnglawanFiraunlansakulawargané,paraabdiné lanrakyaté
5LanPangeranYehuwahnindakakepembalasangedhe marangwong-wongmaukanggoIsrael,lannggebugwongwongmaunganggogetihlankodhok,kutulanlalerasu, lanboroksingganassingthukulinglepuh;lankewankewanemati;lannganggowatuudanes,kanthimangkono Panjenenganenumpeskabehsingthukulkanggowongwongmau;lannganggowalangsingnguntalsisa-sisasing ditinggaldeningudanes,landeningpepeteng;lan<kanthi pati>anakmbarepmanungsalankewan,lankabeh brahalane,PangeranYehuwahmaleslanngobongwongwongmaunganggogeni
6Lankabehwisdikirimliwattanganmu,supayakowe ngumumake(prekara-prekaraiki)sadurungerampung,lan kowewisngandikakarorajaMesiringngarepekabeh abdinelaningngareperakyate
7LankabehkelakonmiturutpangandikaPaduka;sepuluh paukumangedhelannggegirisitekaingtanahMesir supayaPadukabisanindakakepembalasanmarangIsrael
8LanGustiAllahnindakakesamubarangkanggoIsrael, lanmiturutprajanjiané,singwisditetepakékaroAbraham, yènPanjenenganébakalmalesdendammarangwongwongmaukayawong-wongmauwisnggawawong-wong maudadibudakkanthipaksa
9LanpangeranMastêmângadegnglawankowé,lan ngupayamasrahakekowémenyangtanganéFiraun,lan dhèwèkémbantuparatukangsihirMesir, 10Lanpadhangadeglannindakakepialaing ngarsaningSun,pancenIngsunwisnglilanidheweke nindakake,nangingobat-obatanoraIngsunwisnglilani ditindakakedeningtangane
11LanGustiAllahnggebugiwong-wongmaunganggo boroksingmbebayani,ngantipadhaorabisangadeg, amargawispadhaDaktumpesngantiorabisanindakake pratandhasiji-sijia
12Senajanwisanapratandhalanmukjijat,pangeran Mastêmâoraisinamargadhewekewanilannjaluktulung marangwongMesirsupayangoyakkowenganggokabeh kekuwatanewongMesir,karokretaperang,lankarojaran, lankarokabehpasukanewongMesir.
13AkungadegingantaranewongMesirlanwongIsrael, lankitangluwariIsraelsakatangane,lansakatangane umate,lanGustinuntunwong-wongmaungliwatitengah segarakaya-kayadharatangaring.
14LankabehbangsasingdigawangoyakIsrael,Gusti Allahkitambuwangwong-wongmaumenyangtengah segara,menyangjeronejurangingsangisorewongIsrael, kayawongMesirsingmbuwanganak-anakemenyangkali. Panjenenganemalesdendammarang1000000wong lanangsingkuwatlansemangatdirusakamargasijibayi sakaanak-anakebangsamusingdibuwangmenyangkali 15Laningdinakapingpatbelaslaningtanggallimalaslan ingtanggalnembelaslaningtanggalpitulaslaningtanggal wolulas,pangeranMastêmâdiiketlandikunjaraing mburinewongIsraelsupayadhewekeorabisanuduh dheweke.
16Laningtanggalsangalas,kitangeculakewong-wong mausupayabisambantuwongMesirlanngoyakwong Israel.
17Panjenenganénguwatakéatinéwong-wongmaulan ndadèkakéwangkotatiné,sartaPangéranAllahkita ngrancangrencanasupayawongMesirdigebugilan dibuwangmenyangsegara
18Laningtanggalpatbelas,kitangiketdhewekesupaya dhewekeoranuduhwongIsraelingdinanalikadheweke njalukwongMesirpirantilansandhangan,pirantiperak, lanpirantiemas,lanpirantitembaga,kanggongrampok wongMesirminangkaimbalankanggoperbudakansing wisdipeksa
19LanAkuoranuntunBaniIsrailmetusakaMesir nganggotangankosong.
BAB49
1ElingapepakonkangwisdidhawuhakedeningPangeran YehuwahmarangkowebabPaskah,supayakowe ngrayakakePaskahingwektune,ingtanggalpatbelassasi kapisan,supayakowenyembelihsadurungesore,lan supayawong-wongmanganikuingwayahwengiing tanggallimalassorewiwitsurupingsrengenge.
2Amargaingwengiikiwiwitaningriyayalan wiwitaningkabungahankowépadhamanganPaskahing Mesir,nalikakabèhkakuwatanMastêmâwisdiuculaké kanggomatènikabèhanakmbarepingtanahMesir,wiwit sakaanakmbarepFiraunngantianakmbarepabdiwadon singditawaningpabrik,lanngantikéwan-kéwan.
3LanikipratandhasingdiparingakedeningPangeran marangwong-wongmau:Ingsabenomahsinganagetihe wedhusumursetauningambanglawang,wong-wongmau orakenamlebukanggonyembelih,nangingkudungliwati, supayakabehwongsinganaingnjeroomahkasebut slametamargatandhagetihanaingambanglawange.
4LankekuwataningPangeranYehuwahnindakakekabeh miturutdhawuhePangeranYehuwah,lanpadhangliwati kabehwongIsrael,lanpageblugoratekamarangwongwongmaukanggonumpessakaantaranewong-wongmau nyawaapawae,sakakewan,utawamanungsa,utawaasu.
5WewelakikunggegirisibangetingMesir,lanoraana omahingMesirsingoraanawongmati,lananatangisan lanratapan.
6LankabehwongIsraelmangandagingwedhusPaskah, lanngombeanggur,lanmemuji,lanmberkahi,lanngucap syukurmarangPangeran,GustiAllaheparaleluhure,lan wissiyapmetusakaingsangisorekukMesir,lansaka perbudakansingala.
7Lanelingadinaikisajroneuripmu,lanrayakakesaka taunngantitaun,sapisansetaun,ingdinanedhewe,miturut kabehangger-anggere,lanajangundurakesakadinanganti dina,utawasakasasingantisasi
8Amargaikupranatanlanggeng,landiukiringtablet swargakanggokabehwongIsraelsupayapadha ngrayakakesabentauningdinanesepisansetaun,kanggo kabehturun-tumurun;lanoraanawatesandina,amargaiki wisditetepakekanggosalawas-lawase
9Wonglanangsingoranajis,lanoratekangrayakakeing dinariyayane,supayabisanggawakurbansingditampa Gusti,lanmanganlanngombeingngarsaneGustiingdina riyayane,wonglanangsingresiklancedhakkarodheweke kududisirnakake,amargadhewekeoranggawakurban marangGustiingwektusingwisditemtokake,mula dhewekekudunanggungkaluputanedhewe
10WongIsraelpadhakonentekangrayakakePaskahing dinasingwisditemtokake,yaikutanggalpatbelassasi kapisan,ingantaranesore,wiwitseparoawannganti separobengi,amargarongbageanawandiwenehake kanggocahya,lanseparomanehkanggosore
11IkikangdidhawuhakedeningPangeranYehuwah marangkowesupayakokrayakakeingantaranewayahsore.
12Lanoradiidinakenyembelihnalikawayahpadhang, kajabanalikawayahsore,lansupayadipanganingwayah sore,ngantitekansapratelonwengi,lanapawaesingisih anadagingewiwitsapratelonwengilansabanjure,supaya diobongnganggogeni
13Lanorakenadimasaknganggobanyulanorakena dipanganmentah,nangingdipangganginggeni;kudu dipangankanthisregep,endhaselanjeroanelansikilekudu dipangganginggeni,lanbalungeorakenadiremuk; amargaoraanabalungewongIsraelsingbakaldiremuk
14MulanéGustiAllahndhawuhibangsaIsraèlsupaya ngrayakakéPaskahingdinasingwisditemtokaké,lanaja ngantianabalungésingdiremuk;mergaikidinariyaya,lan dinasingwisditemtokaké,lanorakenaanawongsing liwatsakadinademidina,lansasidemisasi,nanginging dinariyayanékududirayakaké
15LankowéprentahnamarangwongIsraèlsupaya ngrayakakePaskahsajronedina-dinané,sabentaun, sepisansetauningdinasingwisditemtokake,lanikubakal dadipangeling-elingsingnyenengakeingngarsaneGusti, lanorabakalanawewelaksingnempuhwong-wongmau kanggomateniutawanggebugingtaunnalikapadha ngrayakakePaskahingwektunemiturutprentahe
16LanorakenadipanganingnjabapapansuciPangeran Yehuwah,nangingingngarepepapansuciPangeran Yehuwah,lansakehingumatIsraelkudungrayakakeing wektusingwisditemtokake
17Sabenwonglanangsingtekaingdinaikukudumangan ikuanaingpasuceneGustiAllahmuanaingngarsane PangeranYehuwah,wiwitsakaumurrongpuluhtaun munggah;amargamangkonowiskatulislandiprentahake supayapadhamanganikuanaingpasucenePangeran Yehuwah
18NalikawongIsraeltekaningtanahsingbakaldiduweni, yaikuingtanahKanaan,lanngadegakeTarubSuciGusti ingtengah-tengahetanahkasebutmiturutsalahsawijining sukungantipapansuciGustidibanguningtanahkasebut, wong-wongmaukudutekalanngrayakakePaskahing tengah-tengaheTarubSuciGusti,lansupayapadha nyembelihingngarsaneGustisabentaun
19Laningdina-dinanalikaPadalemanSuciwisdibangun atasasmanePangeranYehuwahingtanahpusakane,wongwongmaubakalmenyangkanalannyembelihkurban Paskahingwayahsore,nalikasrengengesurup,ingwayah teluawan
20Getihékéwanmaukududikurbanakéinglawanging misbyah,gajihékududilebokakéinggenisinganaing misbyah,landagingékududipangandipangganginggeni ingplataranéPadalemanSucisingwisdisucèkakéatas asmanéPangéran
21Lanwong-wongmauorakenangrayakakePaskahing kutha-kuthane,utawaingpanggonanliyakajabaing ngarepeTarubSuciPangeranYehuwah,utawaingngarepe padalemane,papanpanggonaneasmane;lanwong-wong mauorakenanyimpangsakaPangeranYehuwah.
22Lankowé,Musa,prentahnamarangwongIsraèlsupaya netepipranatanPaskah,kayasingwisdipréntahakémarang kowé;kowéundhangnamarangwong-wongmausaben taunlandina-dinané,lanriyayarotitanparagi,supaya padhamanganrotitanparagipitungdina,(lan)supaya padhanetepiriyayané,lansupayapadhanggawakurban sabendinasajronepitungdinakabungahaningngarsané PangéraningmisbyahAllahmu
23Amargakowépadhakesusungrayakakeriyayaiki nalikakowébudhalsakaMesirngantitekaningara-ara samunSyur;amargakowéwisngrampungakéingpinggir segara.
BAB50
1Sawiséangger-anggeriki,Akuwisngandhanikowébab dina-dinaSabatingara-arasamunSin[ai],singanaing antaranéElimlanSinai.
2IngGunungSinai,AkuwisngandhanikowébabdinadinaSabatingtanahkono,lanugababtaun-taunYobeling sabenSabat,nangingtaunéoraDakkandhaningantikowé mlebuingtanahsingbakalkokenggoni
3LantanahikuugakudunetepidinaSabatenalikapadha manggoningkono,lanpadhabakalngertitaunYobel.
4MulanéAkuwisnetepakékanggokowétaun-minggu, taun-taun,lanYobel:anapatangpuluhsangaYobelwiwit jamanAdamngantisaiki,[2410AM]lansijiminggulan rongtaun:lanisihanapatangpuluhtaunsingbakalteka (lit'adoh')kanggosinauprentah-prentahéGusti[2450 AM],ngantiwong-wongmaunyabrangmenyangtanah Kanaan,nyabrangKaliYordaningsisihkulon
5LanYobelbakalliwati,ngantiIsraeldiresikisakakabeh kaluputanlakujina,lannajis,lanpolusi,landosa,lan kesalahan,lanmanggonkanthipercayadiriingkabeh tanah,lanorabakalanamanehIblisutawasingjahat,lan tanahkasebutbakalresikwiwitwektuikungantisalawaslawase
6Landelengenprentahebabagandina-dinaSabat-Aku wisnulis(kanggokowe)-lankabehaturanhukume
7Nemdinakowékudunyambutgawé,nangingdinakapitu ikudinaSabatéPangéran,Allahmu.Ingdinaikukowéora kenanyambutgawéapa-apa,kowélananak-anakmu lanang,abdimulananglanwadon,lansakèhékéwanmulan wongmancasinganaingtengahmu.
8Lanwonglanangsingnindakakeapa-apaingdinaiku kududiukumpati:sapawaesingngremehakedinaiku, sapawaesingturukarobojone,utawasapawaesingujar manawadhewekebakalnindakakeapa-apaingdinaiku, dhewekekudubudhallelunganingkanakanggotuku utawaadol:lansapawaesingnjupukbanyusingora disiapakekanggoawakedheweingdinakapingenem,lan sapawaesingnggawabarangsakatarubeutawasaka omahebakalmati
9Kowéorakenanyambutgawéapa-apaingdinaSabat, kajabaapasingwiskoksiapakékanggoawakmudhéwéing dinakanem,supayakowébisamangan,ngombé,ngaso,lan netepiSabatsakasakèhingpakaryaningdinaiku,lan memujiPangéran,Allahmu,singwismaringikowédina riyayalandinasuci;dinaikidadidinakratonsucikanggo kabèhwongIsraèlingantaranédina-dinanéingsalawaslawasé.
10Amargagedhebangetpakurmatansingdiparingake GustimarangIsrael,yaikusupayapadhamanganlan ngombesartawaregingdinariyayaiki,lanngasosaka kabehpegaweyanemanungsakajabangobongmenyanlan nggawakurbansembelehanlankurbaningngarsaneGusti kanggodina-dinalankanggodinaSabat.
11PakaryanikiwaésingkududitindakakéingdinaSabat ingpapansucinéPangéran,Allahmu;supayawong-wong maubisanebusIsraèlnganggokurbanterus-terusansaka dinakanggodinaikiminangkapangéling-élingsing nyenengakéingngarsanéPangéran,lansupaya Panjenenganébisanampakurban-kurbanmauterus-terusan sakadinakanggodinamiturutprentahémarangkowé
12Lansabenwongsingnindakakepakaryaningkono, utawalelungan,utawangolahkebone,apaingomahe utawaingpapanliya,lansapawaesingngobonggeni, utawanunggangkewan,utawalelungannganggoprauing segara,lansapawaesingnyerangutawamateniapawae, utawanyembelihkewanutawamanuk,utawasapawae singnyekelkewanutawamanukutawaiwak,utawasapa waesingpasautawaperangingdinaSabat:
13WongsingnindakakesamubarangikiingdinaSabat kududipateni,supayawongIsraelngurmatidinaSabat miturutprentahebabagandinaSabatingtanahkasebut, kayasingditulisingtablet,singdiwenehakemarang tangankusupayaakunuliskanggokoweangger-anggering mangsa,lanmangsamiturutpambagiandinaKanthiiki rampungcathetanpambagiandina