
1GustiAllahbanjurngandika,“Ayopadhagawe manungsamiturutgambarlanrupakita.”BanjurGusti Allahnitahakemanungsamiturutgambarlanrupanedhewe.
2GustiAllahbanjurmbentukmanungsasakalemah,lan nyebulambeganuripmenyangirunge,lanmanungsadadi makhlukuripsingbisangomong.
3LanGustiAllahngandika,Orabecikyenmanungsaiku dhewekan;Akubakalnggawekakepenolongsingcocog kanggodheweke
4GustiAllahndadosakeAdamturukepati,lanbanjurturu, banjurnjupuksalahsijiigane,banjurdigawedaging, banjurdigawamenyangAdam,lanAdamtangisakaturune, lanweruhanawongwadonngadegingngarepe
5LanGustiAllahngandika,"Ikibalungsakabalungkulan bakalkasebutwongwadon,amargaikidijupuksakawong lanang;lanAdammenehijenengHawa,amargadheweke ikuibunekabehwongsingurip.
6GustiAllahbanjurmberkahiwong-wongmaulan nyebutakejeneng-jenengeAdamlanHawaingdinanalika Panjenenganenitahake,lanGustiAllahngandika,"Padha bebranahanalantangkar-tumangkarasartakebakana bumi"
7LanGustiAllahnjupukAdamlangarwane,lan diselehakeingTamanEdenkanggongolahlannjaga;lan GustiAllahdhawuhmarangwong-wongmaulanngandika marangwong-wongmau,Sabenwitingtamaniki sampeyanbisamanganwoh,nangingwitkawruhbabbecik lanalasampeyanorabisamangan,amargaingdina sampeyanmanganwohkasebutsampeyanmesthibakal mati
8SawiséGustiAllahmberkahilanmrentahakéwongwongmau,Panjenenganébanjurnilarwong-wongmau,lan Adamlangarwanémanggoningtamanmiturutprentahé GustiAllah
9Lanula,singdigaweGustiAllahkarowong-wongmau ingbumi,tekanemoniwong-wongmaukanggongojokojokisupayanglanggarprentaheGustiAllahsingwis diprentahakemarangwong-wongmau.
10Lanulamaunggodhalanmbujukwongwadonsupaya mangansakawitkawruh,lanwongwadonmau ngrungokakeswaraneula,landhewekenglanggar pangandikaneGustiAllah,lannjupuksakawitkawruhbab beciklanala,landhewekemangan,landhewekenjupuk sakaikulanugamenehimarangbojonelanbojonemangan.
11LanAdamlangarwanenglanggarprentaheGustiAllah singwisdiparentahakemarangdheweke,lanGustiAllah ngertibabiku,lanbebendunemurubmarangdhewekelan ngutukdheweke
12IngdinaikuugaGustiAllahnundhungiwong-wong mausakaingTamanEden,supayangolahlemahsaka ngendiasale,lanbanjurpadhalungalanmanggoningsisih wetanTamanEden;lanAdamnikahkarogarwane,Hawa, landhewekeduweanaklananglorolanteluwadon 13LandhewekemenehijenengKainmaranganak mbarepe,ujare,"AkuwisolehanaklanangsakaGusti Allah,"lanjenengliyanedhewekemenehijenengHabel, amargadhewekeujar,"Kanthisia-siakitatekaingbumi, lankanthisia-siakitabakaldijupuksakaiku."
14Bocah-bocahlanangmausayagedhelanbapakne menehitanahdarbekemarangdheweke;Kaindadipetani, deneHabeldadipangonwedhus
15Sawisésawetarataun,wong-wongmaupadhangaturaké kurbanmarangGustiAllah,lanKainnggawawoh-wohan sakalemah,lanHabilnggawasakaanak-anakéwedhuswedhusésingpertamasakalemak-lemaké,lanGustiAllah nolehlannggatèkakéHabillankurbané,lananageni mudhunsakaGustiAllahsakaswargalanngobongkurban mau
16LanmarangKainlankurbaneGustiAllahora nggatekake,lanPanjenenganeorakersa,amargadheweke wisnggawasakawoh-wohansingkurangapiksakalemah ingngarsaneGustiAllah,lanKainmerimarangadhine Habelamargaiki,landhewekenggolekialesankanggo matenidheweke.
17Lansawetarawektusawiséiku,KainlanHabel,adhine, menyangsawahkanggonindakakepegaweyane;lanloroloroneanaingsawah,Kainngolahlanmbajaklemahé,lan Habelngopeniwedhus-wedhusé;lanwedhus-wedhusmau ngliwatibageansingwisdibajakKaininglemah,laniku ndadekakeKainsedhihbanget.
18KainbanjurnyedhakiHabel,adhine,kanthinesu,sarta kandhamarangdheweke,"Apasinganaingantaraneaku lankowe,kokkowetekamanggonlannggawawedhuswedhusmumanganingtanahku?"
19HabilbanjurmangsuliKain,adhine,lankandhane: “Apasinganaingantaraneakulankowe,denekowe mangandagingwedhus-wedhuskulannganggowulune?”
20Mulanésaiki,copotenwulunéwedhus-wedhuskusing wiskokpakai,lanwènèhanaganjarankanggowohlan dagingésingwiskokpangan,lansawisékowénindakaké iki,akubakallungasakatanahmukayasingwis kokkandhakake?
21KainbanjurkandhamarangHabil,adhine,“Manawa akumatenikowedinaiki,sapasingbakalnuntutgetihmu sakaaku?”
22HabilbanjurmangsuliKain,"MesthiGustiAllahsing nitahakekitaingbumi,Panjenenganebakalmalesaku,lan Panjenenganebakalnuntutgetihkusakakoweyenkowe mateniaku,amargaGustiAllahikuhakimlanpenentu,lan Panjenenganesingbakalmalesmanungsamiturutpialane, lanwongdurakamiturutpialasingditindakakeingbumi."
23Saiki,nèkkowématèniakuingkéné,GustiAllah mesthingertiapasingkokkarepakélanbakalngadilikowé mergasakapialasingkokkarepakékanggonindakaké marangakudinaiki
24NalikaKainkrungutembung-tembungsingdiomongake Habel,adhine,KainbanjurnesumarangHabel,adhine, amargangumumakebabiki
25Kainbanjurenggal-enggalngadeg,njupukwesi pirantinekanggongluku,banjurdienggonggebugadhine ngantimati,lanKainnyiramgetiheadhineHabeling lemah,langetiheHabelmiliinglemahingngarepe wedhus-wedhuse
26Sawisékuwi,Kainmratobatsawisématèniadhine,lan dhèwèkésedhihbanget,lannangisiadhinelankuwi nggawédhèwèkésedhihbanget
27Kainbanjurngadeglanngedukluwanganingtegalan, kanggonguburlayoneadhine,lanbanjurdiubengilebu.
28GustiAllahmirsaapasingditindakakeKainmarang adhine,lanGustiAllahngatingalmarangKainlan ngandikamarangdheweke,"Abil,adhinesinganaingkono karokowe?"
29Kainbanjurngapusilankandha,"Akuorangerti,apa akuikipenjaganeadhiku?"GustiAllahbanjurngandika marangdheweke,"Apasingkoklakoni?"Swaragetihe adhimusesambatmarangAkusakainglemah panggonanmumatènidheweke"
30Kowéwismatèniadhimulananglanngapusianaing ngarsanéAku,sartangiraingsajroningatimuyènAkuora weruhkowé,lanorangertisakèhingtumindakmu
31Nangingkowénindakkéikilanmatèniadhimutanpa alesanlanmergaomonganébenermarangkowé,mulané saiki,kowékenainglaknatsakalemahsingmbukak cangkemékanggonampagetihéadhimusakatanganmu, laningngendikowénguburdhèwèké
32Lannalikakowéngolahiku,lemahorabakalmenehi kekuwatankayawiwitanémanèh,amargaerilan rerungkudanbakalmetusakalemah,lankowébakal ngumbaralanngumbarainglemahngantitekandina patimu.
33NalikasamanaKainlungasakangarsanePangeran Yehuwah,sakapanggonane,lanbanjurngumbaraingtanah ingsisihwetanEden,dhewekelankabehduweke.
34NalikasemonoKainrabi,banjurngandhutlannglairake anaklanang,lanKainmenehijenengHenokh,ujare,"Ing wektuikuGustiAllahwiwitmaringikatentremanlan katentremananaingbumi"
35LaningwektuikuKainugamiwitimbangunkutha:lan dhewekembangunkuthakasebutlanmenehijenengkutha kasebutHenokh,miturutjenengputrane;amargaingdinadinakasebutGustiAllahwismenehidhewekepapan perlindunganingbumi,landhewekeoraobahlan ngumbarakayaingwiwitan
36HenokhduwéanaklanangjenengIrad,lanIradduwé anaklanangjenengMekhyael,lanMekhyaelduwéanak lanangjenengMetusael
BAB2
1LannalikaAdamumursatustelungpuluhtauningbumi, dhewekeketemumanehkaroHawa,bojone,landheweke ngandhutlannglairakeanaklanangsingrupanelanmiturut gambare,landhewekemenehijenengSet,ujar,Amarga GustiAllahwismilihakuwijiliyanekanggongganti Habel,amargaKainwismatenidheweke
2Setumursatuslimataun,banjurduweanaklanang;Set menehijenengmaranganakeEnos,ujare,"Amargaing wektuikuparaputramanungsawiwittambahakeh,lan nglaranijiwalanatinekanthinglanggarlanmbrontak marangGustiAllah."
3LannalikajamanéÉnos,paraputraningmanungsaterus mbrontaklannglakonidosamarangGustiAllah,nganti nambahibebendunéGustiAllahmarangparaputraning manungsa
4Paraputraningmanungsabanjurpadhalungalan ngabektimarangallahliyane,sartapadhalalimarang PangeranYehuwahkangnitahakedhewekeanaingbumi Ingjamansemonoparaputraningmanungsanggawereca-
recasakatembagalanwesi,kayulanwatu,sartapadha sujudlanngladenireca-recaiku.
5Sabenwongpadhagaweallahedhewe-dhewelanpadha sujudmarangiku,lanparaputraningmanungsapadhanilar PangeranYehuwahsajroneuripeEnoslananak-anake;lan bebendunePangeranYehuwahmurubamargasaka panggawe-panggawenelankanisthansingditindakakeing bumi.
6LanGustiAllahndadosakebanyuKaliGihonnglimputi wong-wongmau,lanPanjenenganenumpeslanngobong wong-wongmau,lanPanjenenganenumpessaprateloning bumi,lansanajanmangkono,paraputramanungsaora mratobatsakatindak-tandukesingala,lantanganeisih ngulurakekanggonindakakepialaingngarsaneGusti
7Ingjamansemonooraanawongnyebarutawapanening bumi;lanoraanapangankanggoparaputramanungsalan paceklikgedhebangetingjamansemono
8Lanwijisingditanduringlemahingjamansemanadadi eri,rerungkudanlangrumbul;amargawiwitjamanAdam anapratelanbabaganbumi,babagankutukanGustiAllah, singngutukbumi,amargadosasingditindakakeAdaming ngarsaneGusti.
9NalikamanungsaterusmbrontaklannglanggarGusti Allah,sartangrusaklakune,bumiugadadirusak
10NalikaEnosumursangangpuluhtaun,banjurduwe anakKenan
11LanKenansayagedhelanumurepatangpuluhtaun,lan dhewekedadiwicaksanalannduwenikawruhlan katrampilaningkabehkawicaksanan,landheweke nguwasanikabehputramanungsa,landhewekenuntun putra-putramanungsamenyangkawicaksananlankawruh; amargaKenanikuwongsingwicaksanabangetlan nduwenipangerteningkabehkawicaksanan,lankanthi kawicaksananedhewekenguwasanirohlandhemit;
12LanKenanngertisakakawicaksananeyenGustiAllah bakalnumpesparaputramanungsaamargawisnglakoni dosaingbumi,lanyenGustiAllahbakalndhatengake banjirmarangdhewekeingdina-dinapungkasan
13Ingdina-dinaiku,Kenannulisingpapanwatuapasing bakalkelakoningwektusingbakalteka,lannyimpen papan-papanmauinggedhong-gedhonge
14LanKenannguwasanisalumahingbumi,landhèwèké ngowahisawetaraanakmanungsasupayangabdimarang GustiAllah
15NalikaKenanumurpitungpuluhtaun,dhèwèkéduwé anaklanangtelulanwadonloro.
16IkiasmaneparaputraneKenan:singmbarepjenenge Mahlaleel,singnomerloroEnan,lansingnomertelu Mered,lansadulur-sadulurewadonyaikuAdalanZila;iku limaputraneKenansinglairsakadheweke
17LanLamekh,putraneMethusael,dadisedulurkaro Kenanliwatperkawinan,landhewekenjupukputriloro dadibojone,lanAdangandhutlannglairakeanaklanang kanggoLamekh,landhewekemenehijenengJabal
18Banjurngandhutmanehlannglairakeanaklanang,lan menehijenengYubal;lanZila,adhine,gabugingwektu ikulanoraduweanak.
19Amargaingjamansemanaparaputraningmanungsa wiwitnglakonidosamarangGustiAllah,lannglanggar prentahesingwisdiprentahakemarangAdam,supaya padhabebranahanlantangkar-tumangkaringbumi
20Lansawetaraanakingmanungsangombebojone ombenansingbakalndadekakedhewekemandul,supaya dhewekebisanjagabentukawaklansupayapenampilane singayuoraluntur.
21Nalikaparaputramanungsamenehisawetarabojone ngombe,Zilaugangombebarengkaroparagarwane
22Lanwanita-wanitasinglaginglairakekatonnjijikiing ngarsanebojoneminangkarandha,nalikabojoneisihurip, amargamungkarowanita-wanitagabugsingraket
23Sawisépirang-pirangdinalantaun,nalikaZilawistuwa, GustiAllahmbukakguwagarbane
24Landhewekengandhutlannglairakeanaklanang,lan dhewekemenehijenengTubal-Kain,ujar,Sawiseaku garing,akuentukdhewekesakaGustiAllahsing Mahakuwasa
25Wongwadonmaubanjurngandhutmanehlannglairake anakwadon,kangdijenengiNaama,amargapangucape: “Sawiseakumati,akuolehkabungahanlankabungahan”
26LanLamekhwistuwalanwisakehumure,lanmripate wisburemngantidhewekeorabisandeleng,lanTubalKain,putrane,mimpindhewekeIngsawijiningdina LamekhmenyanglapanganlanTubal-Kain,putrane,ana ingkono,lannalikalagimlaku-mlakuinglapangan,Kain, putraneAdam,nyedhakidheweke;amargaLamekhwis tuwabangetlanorabisandelengakeh,lanTubal-Kain, putrane,isihcilikbanget
27LanTubalKainngongkonbapaknénarikgandhewané, lannganggopanahdhèwèkényerangKain,singisihadoh, landhèwèkématènidhèwèké,amargadhèwèkékatonkaya kéwan
28Panah-panahmaunembusawakéKain,senajandhèwèké adohsakapanah-panahmau,muladhèwèkétibainglemah lanmati
29LanGustiAllahmalespialaneKainmiturutdurakane kangditindakakemarangHabeladhine,miturut pangandikaneGustiAllahkangwiskapangandikakake
30NalikaKainmati,LamekhlanTubalbanjurmenyang ngarsanekanggondelengkewansingwisdisembelih,lan padhaweruh,lanKain,mbahkakunge,wismatitibaing lemah.
31Lamekhsedhihbangetamargawisnindakakeiki,lan nalikakeplok-keplokdhewekenggebugputranelan nyebabakepati.
32ParagarwaneLamekhkrunguapasingwisditindakake, landhewekengupayamatenidheweke
33Wiwitdinaiku,paragarwaneLamekhpadhasengit marangdheweke,amargadhewekemateniKainlanTubalKain,lanparagarwaneLamekhpadhapisahsakadheweke, lanoragelemngrungokakedhewekeingdina-dinaiku
34Lamekhbanjurnemoniparagarwane,landheweke meksasupayapadhangrungokakebabiki
35Landhèwèkékandhamaranggarwané,AdalanZila, "Rungoknaswaraku,garwanéLamekh,rungokna tembungku,amargasaikikowéwismbayangakélan kandhayènakumatèniwonglanangnganggotatu-tatuku, lanbocahnganggobilur-bilurkuamargaoranindakaké kekerasan,nangingmesthingertiyènakuwistuwalan ubanan,lanmripatkuwisabotamargawistuwa,lanaku nindakakéikitanpasepengetahuan"
36ParagarwaneLamekhpadhangrungokake pangandikanebabiki,lanpadhabalimarangdheweke
kanthipituturebapakneAdam,nangingwiwitwektuiku padhaoraduweanak,amargapadhangertiyenbebendune GustiAllahsayatambahingjamansemanamarangpara putramanungsa,supayapadhadisirnakakenganggobanyu banjiramargatumindakala.
37LanMahlaleelputraneKenanumursewidaklimataun landhewekeduweanakYared;lanYaredumursewidak lorotaunlandhewekeduweanakHenokh.
BAB3
1Henokhumursawidaklimataunlanduwéanaklanang, Metusalah;lanHenokhmlakukaroGustiAllahsawisé duwéanaklanang,landhèwèkéngabektimarangGusti,lan ngremehakelakualamanungsa
2LannyawaneHenokhkebakingpiwulangsakaGusti,ing kawruhlanpangerten;landhewekekanthiwicaksana ngasosakaparaputramanungsa,lanndhelikakeawake dhewesakawong-wongmaungantipirang-pirangdina.
3Sawisépirang-pirangtaun,nalikadhèwèkéngladèni Gustilanndedongaanaingomahé,anamalaékatéGusti singnimbalidhèwèkésakaswarga,landhèwèkékandha, "Ikiaku!"
4Panjenenganébanjurngandika,"Tangia,lungaasaka omahmulansakapanggonanmundhelik,lanngatingal marangparaputraningmanungsa,supayakowébisa mulangmarangwong-wongmaudalansingkududitempuh lanpakaryansingkududirampungakekanggomlebuing dalanéGustiAllah"
5LanHenokhtangimiturutpangandikaningPangeran,lan metusakaomahe,sakapanggonanelansakakamar panggonanendhelik;landhewekenemoniparaputra manungsalanmulangakedalan-dalanePangeran,laning wektuikunglumpukakeparaputramanungsalan ngenalakedhewekekaropiwulangPangeran
6LanPanjenenganédhawuhsupayaikudiumumakéing sabenpanggonansingdienggoniparaputramanungsa, pangandikané,"Ngendiwongsingkepénginngertidalané Gustilantumindakbecik?Ayopadhasowanmarang Henokh."
7Lankabehputramanungsabanjurpadhanglumpuk marangdheweke,amargakabehsingkepenginbabiki padhasowanmarangHenokh,lanHenokhnguwasanipara putramanungsamiturutpangandikaneGusti,lanpadha sowanlansujudmarangdhewekelanpadhangrungokake pangandikane.
8RohéAllahanaingngarsanéHénokh,landhèwèké mulangkabèhwongébabkawicaksananlandalanéGusti Allah,lanparaputramanungsangladèniGustiAllah sajronéuripéHénokh,lanwong-wongmaupadhateka kanggongrungokakékawicaksanané
9Lankabehraja-rajaputra-putramanungsa,singpertama lansingterakhir,bebarengankaroparapangeranlan hakim-hakim,padhasowanmarangHenokhnalikakrungu kawicaksanane,lanpadhasujudmarangdheweke,lanuga njalukHenokhsupayadadiratune,singdisetujoni
10Lanpadhanglumpukkabeh,satustelungpuluhrajalan pangeran,lanpadhangangkatHenokhdadirajalankabeh padhaanaingsangisorepanguwasalanprentahe
11LanHenokhmulangkawicaksanan,kawruh,landalandalaneGustimarangwong-wongmau;lanPanjenengane
ndadekaketentremingantaranewong-wongmau,lan tentremanaingsaindengingbumisajroneuripeHenokh.
12LanHenokhnguwasaniparaputramanungsarongatus patangpuluhtelutaun,landhewekenindakakekaadilanlan kabenerankarokabehumate,landhewekenuntundheweke ingdalaneGusti
13IkituruneHenokh,Metusalah,Elisa,lanElimelekh,telu putranelanang;lansadulur-sadulurewadonyaikuMilka lanNahmah,lanMetusalahumurwolungpuluhpitutaun landuweanakLamekh
14NalikaLamekhumuréAdamwislimangpuluhenem taun,Adammati;umurésangangatustelungpuluhtaun nalikaseda,lananaklorolanangé,karoHenokhlan Metusalah,nguburdhèwèkékanthimegah,kayanalika nguburpararaja,ingguwasingwisdiwelingakéGusti Allahmarangdhèwèké.
15Laningpanggonankonokabehanakmanungsapadha nangislansedhihbangetmergaAdam;mulaneikuwis dadiadatingantaraneanakmanungsangantisaiki.
16LanAdammatiamargamanganwohingwitkawruh, dhewekelananak-anakesawisedheweke,kayasingwis dingandikakakedeningGustiAllah.
17LannalikataunsédanéAdam,yaikutaunrongatus patangpuluhtelusakapamaréntahanéHenokh,ingwektu ikuHenokhmutusakékanggomisahakéawakésakapara putramanungsalanndhelikkayawiwitanésupayabisa ngladèniGusti
18Henokhbanjurnindakakemangkono,nangingora ndhelikakeawakedhewesakawong-wongmau,nanging ngadohiparaputramanungsatelungdinalanbanjur nemoniwong-wongmausedina.
19Sajronetelungdinaanaingkamare,dhewekendedonga lanmemujimarangPangeran,GustiAllahe,laningdina nalikadhewekenemonirakyate,dhewekemulangake dalan-dalanePangeran,lankabehsingditakonibabagan Pangerandikandhakakemarangdheweke
20Landhèwèkénindakkékayangénéngantipirang-pirang taun,lansawisékuwidhèwèkéndhelikngantinemdina, lanngatingalmarangumatésedinasabenpitungdina;lan sawisékuwisepisansabensasi,lanbanjursepisansaben taun,ngantikabèhraja,pangeran,lanputra-putra manungsanggolèkidhèwèké,lankepénginndelengrainé Henokhmanèh,lanngrungokaképangandikané;nanging dhèwèkéorabisa,amargakabèhputra-putramanungsa wedibangetmarangHenokh,landhèwèkéwedinyedhaki dhèwèkéamargarasawedikayaGustiAllahsinganaing rainé;mulanéoraanawongsingbisandelengdhèwèké, wediyèndhèwèkébakaldiukumlanmati.
21Lankabehrajalanpangeranpadhamutusakekanggo nglumpukakeparaputramanungsa,lansowanmarang Henokh,mikiryenkabehmaubisangomongkarodheweke nalikadhewekebakaltekaingantaranewong-wongmau, lanwong-wongmaunindakakemangkono
22LandinanetekanalikaHenokhmetulankabehpadha nglumpuklansowanmarangdheweke,lanHenokh ngucapakepangandikaningPangeranmarangdhewekelan Panjenenganemulangakekawicaksananlankawruh,lan dhewekepadhasujudingngarsanelanngucap,MugamugaSangPrabuurip!Muga-mugaSangPrabuurip!
23Lansawetarawektusawiséiku,nalikapararaja,para pangeran,lanparaputramanungsalagigunemankaro
Henokh,lanHenokhlagimulangwong-wongmaubab dalanéGustiAllah,dumadakananamalaékatéGustiAllah nimbaliHenokhsakaswarga,lankepénginnggawa dhèwèkémenyangswargasupayadhèwèkédadirajaing kananguwasaniparaputranéGustiAllah,kayadéné dhèwèkéwismréntahparaputramanungsaingbumi
24NalikaingwektuikuHenokhkrunguiki,dheweke banjurlungalannglumpukakekabehpendudukbumi,lan mulangakekawicaksananlankawruhmarangdheweke sartamenehipandhuanilahi,landhewekekandhamarang dheweke,Akuwisdijalukmunggahmenyangswarga, mulaakuorangertidinaakubakallunga
25Mulanésaikiakubakalmulangkowékawicaksananlan kawruhsartabakalmènèhikowépiwulangsadurungéaku ninggalkowé,kepriyétumindakmuingbumisupayakowé bisaurip;lanPanjenenganénindakakékayangono.
26Panjenenganémulangkawicaksananlankawruhmarang wong-wongmau,lanmènèhipiwulanglanpepeling marangwong-wongmau,sartamènèhipranatanlan putusan-putusansingkududitindakakeingbumi,sarta nggawétentremingantaranéwong-wongmau,lanmulangi uriplanggengmarangwong-wongmau,sartamanggon karowong-wongmausawatarawektu,mulangikabèhmau marangwong-wongmau
27Laningwektuikuparaputraningmanungsapadhakaro Henokh,lanHenokhlagingomongkarowong-wongmau, lanpadhandelenglankatonkayajarangedhemudhunsaka swarga,lanjaranmaumlakuingawang-awang;
28LanpadhacritamarangHenokhapasingwisdideleng, lanHenokhkandhamarangwong-wongmau,"Mergasaka akujaranikimudhunmenyangbumi;wektunewistekan nalikaakukudulungasakakowelanakuorabakalkaton manehdeningkowe"
29JaranmaumudhunlanngadegingngarepeHenokh,lan kabehputranemanungsasinganaingngarsaneHenokh ndelengdheweke
30BanjurHenokhmrentahakemanehsupayaanaswara singdiundhangake,ujare,"Endiwongsingsenengngerti dalanePangeranYehuwah,GustiAllahe,supayadheweke tekadinaikimarangHenokhsadurungedhewekedijupuk sakakita"
31Lankabehputramanungsapadhanglumpuklansowan marangHenokhingdinaiku;lankabehrajaingbumikaro parapangeranlanpenasihatpadhatetepkarodhewekeing dinaiku;lanHenokhbanjurmulangakekawicaksananlan kawruhmarangputra-putramanungsa,lanmenehi piwulangilahi;landhewekendhawuhisupayapadha ngladeniGustilanlumakuingdalanesajroneurip,lan dheweketerusnggawetentremingantaranewong-wong mau
32Sawisékuwi,dhèwèkéngadeglannitihjaran;lan dhèwèkélungalankabèhanakmanungsapadhangetutaké dhèwèké,kira-kirawolungatusèwuwong;lanpadhamèlu dhèwèkélelungansedina
33Ingdinakapindho,dhèwèkékandhamarangwongwongmau,"Baliamenyangkémahmu,kenapakowéarep lunga?"Mungkinkowébakalmati;lansawetarawong lungasakadhèwèké,lanwong-wongsingisihanalunga karodhèwèkénemdinaperjalanan;lanHenokhkandha marangwong-wongmausabendina,"Baliamenyang
kémahmu,supayakowéoramati"Nangingwong-wong mauoragelembali,lanpadhalungakarodhèwèké.
34Ingdinakapingenemanasawetarawongsingisih padhanggandhengkarodhèwèké,lanpadhakandha,"Aku lankowébakalmelumenyangpanggonansingkokparani; demiGustiAllahsingurip,mungpatisingbakalmisahaké kita"
35Wong-wongmaupadhameksabangetsupayapadha melu,ngantiwongmaumandhegngomongkarowongwongmauWong-wongmaubanjurngetutakéwongmau lanoragelembali
36Nalikapararajabali,dhewekendhawuhakesensus, supayangerticacahingwongsingisihanasinglungakaro Henokh;laningdinakapituHenokhmunggahmenyang swargainganginpuyuh,karojaranlankretageni
37Laningdinakapingwolukabehrajasingwisanakaro Henokhngutuswongkanggongumpulakecacahingwong singanakaroHenokh,ingpanggonansingsakangendi dhewekemunggahmenyangswarga.
38Pararajamaubanjurpadhamenyangpanggonankono lannemokakelemahingkonokebaksalju,laningndhuwur saljuanawatu-watusaljugedhe,lansijipadhakandhakaro sijine,Ayo,ayopadhanembussaljulanndeleng,mungkin wong-wongsingisihanakaroHenokhwismati,lansaiki anaingsangisorewatu-watusalju,lanpadhanggoleki nangingorabisanemokakedheweke,amargadhewekewis munggahmenyangswarga
BAB4
1GunggungeumureHenokhanaingbumiikutelungatus sawidaklimataun
2NalikaHenokhwismunggahmenyangswarga,kabeh rajaingbumipadhangadeglannjupukputraneMetusalah lannjebadidheweke,lanpadhangangkatdhewekedadi ratunggentenibapakne
3LanMetusalahtumindakkanthibeneringngarsaneGusti Allah,kayasingdiajarakedeningbapakneHenokh,lan dhewekeugasajroneuripemulangakekawicaksanan, kawruhlanrasawedimarangGustiAllahmarangpara putramanungsa,landhewekeoranyimpangsakadalan singapikmenyangtengenutawakiwa
4NangingingjamanpungkasaningjamanMetusalah,para putraningmanungsanyingkursakaGusti,padhangrusak bumi,padhangrampoklanngrampoksijilansijine,lan padhambrontakmarangGustiAllahlanpadhanglakoni pelanggaran,lanpadhangrusaklakune,lanoragelem ngrungokakeswaraneMetusalah,nangingmbrontak marangPanjenengane
5LanGustiAllahdukabangetmarangwong-wongmau, lanGustiAllahterusngrusakwijiingjamansemana, saenggaoraanasingnyebarutawapaneningbumi.
6Nalikapadhanyebarlemahsupayabisaolehpangan kanggonyukupikabutuhane,lah,erilanrerungkudan thukulsingoraditandur
7Nangingparaputraningmanungsaisihoramratobatsaka tindak-tandukesingala,lantanganeisihngulurake tumindakalaanaingngarsaneGustiAllah,lanpadhagawe gerahePangeranYehuwahkalawantindak-tandukesingala, lanPangeranYehuwahbanjurdukabanget,lankeduwung amargaPanjenenganewisnitahakemanungsa
8Landhèwèkémikirarepnumpeslanngremukwongwongmau,landhèwèkénindakkékuwi.
9NalikaLamekhbinMetusalahyuswasatussewidaktaun, SetbinAdamtilardonya.
10DadigunggungeumureSetsangangatusrolastaun, banjurseda
11NalikaLamekhumursatuswolungpuluhtaun,dhèwèké nikahkaroAsmua,anakéÉlisa,anakéHénokh,pamané, landhèwèkéngandheg
12Laningwektuikuparaputraningmanungsanyebaring lemah,lanmungsithikpanganansingdiasilake,nanging paraputraningmanungsaoramratobatsakatindak-tanduke singala,lanpadhanglanggarlanmbrontakmarangGusti Allah
13GarwaneLamekhngandhutlannglairakeanaklanang kanggodhewekeingwektuiku,nalikapergantiantaun.
14Metusalahbanjurmenehijenengmarangbocahmau Nuh,karokandha,"Nalikajamansemanabumiikitentrem lanbebassakakarusakan,"lanLamekh,bapakné,menehi jenengmarangbocahmauMenachem,karokandha,"Iki bakalnglipurkitaingpakaryanlankangelankitaingbumi singwisdikutukdéningGustiAllah."
15Bocahmausayagedhélandisapih,sartanurutitindaktandukéMetusalah,bapakné,tanpacacadlanmursidana ingngarsanéGustiAllah.
16LankabehputramanungsanyimpangsakadalaneGusti ingjamansemananalikadhewekesayatambahakehing bumikanthiputralanputri,lanpadhamulangsijilansijine babagantumindakalalandheweketerusnglakonidosa marangGusti
17Sabenwongpadhagaweallahkanggoawakedhewe, lansabenwongpadhangrampoklanngrampoktanggane lansedulure,sartabumiikirusak,ngantibumikebak panganiaya.
18Parahakimlanparapanggedhepadhanemoniparaputri manungsalannjupukgarwanekanthipaksasakabojone miturutkarepane,lanparaputramanungsaingjaman semananjupuksakakewaningbumi,kewaningara-aralan manukingawang-awang,lanmulangcampurankewan sakasijispesieskaroliyane,supayabisanggangguGusti; lanGustiAllahndelengkabehbumilanikurusak,amarga kabehdagingwisngrusaklakuneingbumi,kabeh manungsalankabehkewan.
19GustiAllahbanjurngandika,"Akubakalnyirnakake manungsasingwisDakciptakakesakainglumahingbumi, yamanungsangantimanuk-manukingawang-awang, bebarengankarosapilankéwan-kéwansinganaingara-ara, amargaAkukeduwungamargaAkunitahakewong-wong mau"
20LankabehwongsingmlakuingdalaneGusti,matiing jamansemana,sadurungeGustindhatengakebebaya marangmanungsasingwisdiumumake,amargaikisaka Gusti,supayadhewekeoraweruhbebayasing dingandikakakeGustibabagananak-anakemanungsa 21Nuhnemusih-rahmatanaingngarsaneGustiAllah,lan GustiAllahmilihdhewekelananak-anakesupaya nuwuhaketurunsakawong-wongmauingsalumahing bumi
1NalikaNuhumurwolungpuluhpapattaun,Henokh, putraneSet,seda.Umuresangangatuslimataunnalika seda
2NalikaNuhumursatuspitungpuluhsangataun,Kenan, putraneEnos,seda,lanumureKenansangangatussepuluh taun,banjurseda
3NalikaNuhumurrongatustelungpuluhpapattaun, MahlaleelbinKenantilardonya,lanumuréMahlaleel wolungatussangangpuluhlimataun,banjurtilardonya
4LanYaredbinMahlaleelsedaingdina-dinaiku,ingtaun kapingtelungatustelungpuluhenemsakauripéNuh;lan gunggungeumuréYaredsangangatussawidaklorotaun, banjurseda.
5LankabehwongsingndherekGustiAllahpadhamatiing jamansemana,sadurungepadhaweruhpialasing diumumakeGustiAllahbakalditindakakeingbumi.
6Sawisépirang-pirangtaun,ingtaunkapingpatangatus wolungpuluhuripéNuh,nalikakabèhwongsingndhèrèk GustiAllahwismatisakaantaranéparamanungsa,lan mungMetusalahsingisihana,GustiAllahngandika marangNuhlanMetusalah,
7Kowépadhangucapalanngundhangnamarangpara manungsa,mangkenepangandikanePangeranYehuwah: “Mratobatasakatindak-tandukmusingalalantinggalna tindak-tandukmu,lanPangeranYehuwahbakalmratobat sakapialasingwisdiundhangakemarangkowe,supayaiku orakelakon”
8AmargamangkenepangandikanePangeranYehuwah: Lah,Akumenehikowewektusatusrongpuluhtaun;yen kowepadhamratobatmarangAkulanninggallakumusing ala,Akuugabakalnyingkirakepialasingwis Dakkandhakakemarangkowe,lanpialaikuorabakalana, mangkonopangandikanePangeranYehuwah
9NuhlanMetusalahngucapakekabehpangandikane PangeranYehuwahmarangparaputranemanungsa,saben dina,terus-terusanngandikamarangwong-wongmau
10Nangingparaputraningmanungsaoragelem ngrungokakelanoragelemnggatekaketembung-tembunge, malahpadhawangkotati
11LanGustiAllahmaringiwektusatusrongpuluhtaun marangwong-wongmau,pangandikane:Manawawongwongmaugelemmratobat,GustiAllahbakalmratobat sakapialane,supayaorangrusakbumi.
12IngjamansemonoNuh,anakéLamekh,oragelem omah-omahsupayaoraduwéanak,mergadhèwèkékandha, "SaikiGustiAllahbakalngrusakbumi,ngapaakukudu duwéanak?"
13.NabiNuhikuwongmursid,sampurnaingjamane,lan GustiAllahmilihdhewekekanggonuwuhaketuruneing bumi
14GustiAllahbanjurngandikamarangNuh,“Siranjupuka bojolannglairnaanak-anakmu,amargaIngsunwisndeleng siramursidanaingngarsaningSuningantaranegenerasi iki”
15Kowébakalduwéanaklanturunmuingbumi;Nuh banjurnjupukbojo,lanmilihNaama,putrinéHenokh, umurélimangatuswolungpuluhtaun.
16NalikaNuhyuswanepatangatussangangpuluhwolu taun,banjurrabikaroNaama
17Naamabanjurngandhutlannglairakeanaklanang,lan dijenengiYafet,ujare:“GustiAllahwisnggedhekakeaku
ingbumi”Landhewekengandhutmanehlannglairake anaklanang,landijenengiSem,ujare:“GustiAllahwis ndadekakeakudadiwongsingisihana,supayaakubisa nuwuhakewijiingbumi.”
18NalikaNaamanglairakéSem,Nuhumurélimangatus lorotaunBocah-bocahlanangmausayagedhélannuruti dhawuhéGustiAllah,kayasingdiwulangakédéning MetusalahlanNuh,bapakné.
19LanLamekh,bapaknéNuh,tilardonyaingjaman semana;nangingsajatinédhèwèkéoranurutilakuné bapaknékanthisepenuhati,landhèwèkétilardonyaing taunsatussangangpuluhlimauripéNuh
20.LangunggungeumureLamekhpitungatuspitung puluhtaun,banjurdheweketilardonya
21Lankabehputranemanungsasingwanuhmarang PangeranYehuwah,matiingtaunikusadurungePangeran Yehuwahndhatengakebilaimarangwong-wongmau; amargaPangeranYehuwahngersakakesupayawong-wong maumati,supayaoraweruhbilaisingbakaldidhatengake deningGustiAllahmarangparasadulurlansedulursedulure,kayasingwisdiumumake
22Ingwektuiku,GustiAllahngandikamarangNuhlan Metusalah,“Sirangadegalanwenehanapawartamarang paraputraningmanungsakabehpangandikakangwis Dakkandhakakemarangsiraingjamansemana,mugamugapadhamratobatsakatindak-tandukekangala,lan Ingsunbanjurbakalmratobatsakapialaikulanorabakal ndhatengakeiku.”
23NuhlanMetusalahbanjurngadeglanngomongmarang paramanungsababapasingwisdingandikakakeGusti Allahbabagandheweke.
24Nangingparaputraningmanungsaoragelem ngrungokake,lanoragelemnggatekakesakehing pangandikamau.
25Sawisékuwi,GustiAllahngandikamarangNuh, "Kedadeyanékabèhmanungsawistekaningngarsa-Ku, mergasakatumindakésingala,lanlahAkubakalnumpes bumi"
26Lankowénjupukakayugofer,lanlungaamenyang panggonantartamtu,banjurgaweapraugedhé,lan pasangnaingpanggonankuwi
27Lananggonmugaweikukayamangkene:dawane telungatusasta,ambaneseketastalandhuwuretelung puluhasta
28Gawéalawangsingmbukakingsisihé,lantutuplawang sakandhuwurngantisakasta,lansakanjerolansakanjaba kududilapisitar
29LanlahAkubakalndhatengakebanjirbandhang menyangbumi,lankabehmakhlukbakaldirusak;kabeh singanaingbumibakalmatisakasangisorelangit
30Kowélankulawargamukudulunganglumpukakésaben kéwansinguriprongpasang,lananglanwadon,lan gawanenmlebuingprau,supayabisanuwuhakéwijiing bumi
31Lannglumpuknakabehpanganansingdipangandening kabehkewan,supayaanapanganankanggokowelan kanggokewan-kewanmau.
32Lankowékudumilihprawantelukanggoanak-anakmu lanang,sakaanak-anakwadonmanungsa,lanikubakal dadibojonéanak-anakmulanang.
33Nuhbanjurbudhallangaweprauingpanggonansing diprentahakedeningGustiAllah,lanNuhnindakakeapa singdiprentahakedeningGustiAllah
34Ingumurlimangatussangangpuluhlimataun,Nabi Nuhmiwitinggawebahtera,landhewekenggawebahtera sajronelimangtaun,kayasingwisdiprentahakedening Gusti
35NuhbanjurnjupuktelungputriElyakim,binMetusalah, dadibojoneputra-putrane,kayasingwisdidhawuhake deningPangeranYehuwahmarangNuh
36NalikasemonoMetusalahbinHenokhtilardonya, yuswanesangangatussewidaktaun
BAB6
1Ingwektuiku,sawiséMetusalahséda,Pangéran ngandikamarangNuh,"Lungaakarokulawargamumlebu ingprau;lahAkubakalnglumpukakésakèhingkéwaning bumi,kéwan-kéwaningara-aralanmanuk-manuking awang-awang,lankabèhbakalpadhatekalanngubengi prau"
2Kowékudulungguhingcedhaklawangéprau,lankabèh kéwan,kéwan-kéwancilik,lanmanuk-manukbakalpadha nglumpuklanngadeganaingngarepmuSapawaésing bakaltekalansujudanaingngarepmu,kudukokjupuklan kokwènèhakémaranganak-anakmu,singbakalnggawa menyangprau,lankabèhsingbakalngadeganaing ngarepmukudukoktinggal.
3LanGustiAllahndhatengakeikiingdinacandhake,lan kewan-kewan,kewangalaklanmanuk-manukpadhateka kanthiakehbangetlanngepungbahterakasebut.
4Nuhbanjurlumebetlanlungguhingcedhaklawanging prau,sartasakehingmakhlukkangndheprokanaing ngarepedigawalumebuingprau,lansakehingmakhluk kangngadeganaingngarepeditinggalanaingbumi
5Banjuranasingawadonteka,karoanakloro,lananglan wadon,lantelumaundheprokingngarepeNuh,lananak loromaunyerangsingawadonmaulannyerangdheweke, lannggawedhewekemlayusakapanggonane,landheweke lunga,lanpadhabalimenyangpanggonane,lanndheprok inglemahingngarepeNuh
6Singawadonmaubanjurmlayulanngadeging panggonanésinga-singamau.
7Nuhweruhiki,langumunbanget,banjurngadeglan njupukanakloromau,lannggawadhewekemenyangprau
8.LanNabiNuhnggawasakasakehingmakhlukuriping bumimenyangingprau,ngantioraanasiji-sijiasingisih uripkajabasingdigawadeningNabiNuhmenyanging prau
9Rong-ronganpadhasowanmarangNabiNuhmenyang ingprau,nangingsakakewan-kewansinghalallanmanukmanuksinghalal,NabiNuhnjupukpitungpasang,kaya singwisdidhawuhakedeningGustiAllahmarangNabi Nuh
10Lankabehkewan,lankéwangalak,lanmanuk,isihana ingkono,lanpadhangubengibahteraingsabenpanggonan, lanudandurungmudhunngantipitungdinasawisé.
11Ingdinaiku,GustiAllahndadosakekabehbumigoyang, lansrengengedadipeteng,lanpondasijagadgoyang,lan kabehbumiobahkanthibanter,lankilatnyamber,lan gludhugnggegirisi,lankabehsumberingbumipecah,kaya
singdurungtaudingertenideningparapedunung sadurunge;lanGustiAllahnindakaketumindaksingkuat iki,kanggomedeniparaputramanungsa,supayaoraana pialamanehingbumi.
12Nangingparaputraningmanungsaisihoragelem mratobatsakatindak-tandukesingala,laningwektuiku padhanambahibebendunePangeranYehuwah,lanmalah orangarahakeatinemarangkabehiki.
13Sawisépitungdina,ingtaunkapingnematusumuré Nuh,banyubanjirbandhangngelebibumi
14Sakehingsumberingsamudrapadhabedhahlan cendhela-cendhelainglangitpadhadibukak,sartaudan deresmudhuningbumipatangpuluhdinapatangpuluh bengi
15Nuhlankulawarganesartasakehingmakhlukuripsing ndherekakedheweke,banjurmlebuingprauamargasaka banjirgedhe,lanGustiAllahnutuppraumau
16Lankabehanakingmanungsasingisihanaingbumi, padhakeselbangetmergasakapialaamargaudan,amarga banyusayabantertekaingbumi,lankewan-kewanlan kéwan-kéwanisihngubengibahtera
17Paraputraningmanungsapadhanglumpuk,kira-kira pitungatusewuwonglananglanwadon,lanpadhasowan marangNabiNuhmenyangprau
18Wong-wongmaubanjurpadhanguwuh-uwuhmarang Nuh,ature:“Bukalawangkanggoakulankowesupaya bisasowaningngarsanekowenganggoprau--apasebabe akukudumati?”
19Nuh,kanthiswarabanter,mangsuliwong-wongmau sakaingprau,ujar,"Apakowekabehorambrontakmarang PangeranYehuwah,lanujarmanawaPanjenenganeora ana?"lanmulanePangeranYehuwahndhatengakepialaiki marangkowe,kanggonumpeslannyirnakakekowesaka ingbumi.
20ApaikiduduprekarasingwisDakkandhakakemarang kowesatusrongpuluhtaunkepungkur,lankoweoragelem ngrungokakeswaranePangeranYehuwah,lansaikikowe kepenginmanggoningbumiiki?
21Wong-wongmaubanjurkandhamarangNuh,"Akulan kowéwissiapbalimenyangngarsanéGustiAllah,mung bukaknalawangkanggoakulankowé,supayaakulan kowéoramati"
22Nuhbanjurmangsuli,"Saikikowéweruhkasusahaning jiwamu,kowékepénginbalimarangPangéran;yagene kowéorabalisajronesatusrongpuluhtauniki,singwis diparingakédéningPangéranmarangkowéminangka wektusingwisditemtokake?"
23Nangingsaikikowépadhatekalancritaikimarangaku amargasakakasusahaningnyawamu,saikiugaGustiAllah orabakalmirengakekowé,lanPanjenenganéugaorabakal mirengakekowéingdinaiki,mulakowéorabakalkasil ingkekarepanmu.
24Lanparaputraningmanungsapadhanyedhaksupaya bisamlebuingprau,amargaudan,amargadhewekeora tahankaroudansingnempuhpraukasebut
25LanGustiAllahngutuskabehkewanlankéwansing ngadegingsakubengébahtera.Lankéwan-kéwanmau ngalahakelanngusirwong-wongmausakapanggonan kono,lansabenwonglungamenyangdalanédhéwé-dhéwé lanpadhanyebarmanèhinglumahingbumi.
26Udanterusderesngantitekanbumipatangpuluhdina patangpuluhbengi,lanbanyunengelebibumikanthi banterbanget,lankabehmakhluksinganaingbumilan ingbanyupadhamati,apamanungsa,kewan,kewangalak, kewangegremetlanmanukingawang-awang,mungNuh lanwong-wongsinganaingpraukarodheweke
27Banyunesayagedhelansayaakehbangetngluberake bumi,mulapraunediangkatlanbanjurdiangkatsakaing bumi
28Praunengambanginglumahingbanyu,lanpraune kauncalakeingbanyu,ngantikabehmakhlukuripingnjero prauneobah-obahkayasayuraningkuali
29Lankabehmakhlukuripsinganaingnjerobahtera padhakuwatirbanget,ngantibahteramaumehpecah
30Lankabehmakhlukuripsinganaingpraupadhawedi banget,lansinga-singapadhanggero,lansapi-sapipadha nggereng,lanasuajagpadhanguwuh,lansabenmakhluk uripingpraupadhangomonglansambatnganggobasane dhewe-dhewe,ngantiswaranengantitekankadohan,lan NabiNuhlanparaputranepadhanangislannangising kasusahane;padhawedibangetyenwistekangapurapati
31NuhbanjurndedongamarangGustiAllah,lansesambat marangPanjenenganeamargasakaiki,landheweke kandha,DhuhGusti,tulungikita,amargakitaoraduwe kekuwatankanggonahanpialasingwisngubengikitaiki, amargaombakbanyuwisngubengikita,kali-kalising nakalwismedenikita,jebakanpatiwistekaingngarepkita; wangsulanakita,DhuhGusti,wangsulanakita,sumunarna raimumarangkitalanwelasasihamarangkita,tebuskita lanluwarikita
32GustiAllahmirengakeswaraneNabiNuh,lanGusti Allahngeling-elingmarangNabiNuh
33Banjuranaanginsumiliringbumi,banyunedadianteng lanpraunemandheg.
34Lansumber-sumberingsamudralancendhela-cendhela inglangitpadhaditutup,lanudansakalangitpadha diendhegake.
35Ingdina-dinaikubanyunesayasuda,lanpraunekandas ingpegununganArarat
36NabiNuhbanjurmbukakcendhela-cendhelaprau,lan NabiNuhisihnyebutmarangGustiAllahingwektuiku lanunjuke,DhuhGusti,ingkangmbentukbumilanlangit lansakehingisine,mugiPadukamedalakennyawakawula sakingkunjarapunika,lansakingpakunjaraningkang Padukalebetakendhatengkawula,amargikawulasampun keselsangetngesah.
37GustiAllahmirengakepangandikaneNabiNuh,lan ngandikamarangdheweke,"Nangingyenwissetaunkowe bakalbudhal"
38Nalikasetaunganti,nalikawissetaunNuhmanggoning prau,banyunewisasatsakabumi,lanNuhbanjurmbukak tutupprau.
39Ingwektuiku,ingtanggalrongpuluhpitusasi kapindho,bumiwisgaring,nangingNuhlanparaputrane, sartawong-wongsingndherekake,orametusakaprau ngantiGustiAllahngandikamarangdheweke
40LandinaneGustiAllahndhawuhiwong-wongmau metu,lankabehpadhametusakaprau
41Wong-wongmaubanjurpadhalungalanbalimenyang panggonanedhewe-dhewe,lanNabiNuhlanparaputrane padhamanggoningtanahsingwisdidhawuhakedening
GustiAllahmarangdheweke,lanpadhangabektimarang PangeranYehuwahsajroneuripe,lanPangeranYehuwah mberkahiNabiNuhlanparaputranenalikametusakaprau 42LanGustiAllahngandikamarangwong-wongmau: “Padhabebranahanalankebakanaingsalumahingbumi; dadiakuwatlantangkar-tumangkarkanthiakehingbumi lantangkar-tumangkaringkono”
BAB7
1IkiasmaneparaputraneNabiNuh:Yafet,HamlanSem; lansawisebanjirgedhepadhalairanak-anake,amarga sadurungebanjirgedhewispadhaomah-omah.
2IkiparaputraneYafet:Gomer,Magog,Madai,Yawan, Tubal,MesekhlanTiras,pituputrane
3ParaputraneGomeryaikuAskinas,RefatlanTegarma. 4Putra-putraneMagogyaikuElikanaflanLubal 5Anak-anakéMadaiyaikuAkhon,Zelo,HasonilanLot 6Putra-putraneYawanyaikuElisa,Tarsis,wongKitimlan wongDudonim
7ParaputraneTubalyaikuArifi,KesedlanTaari 8ParaputraneMesekhyaikuDedon,ZaronlanSebashni. 9ParaputraneTirasyaikuBenib,Gera,LupirionlanGilak; ikiparaputraneYafetmiturutkulawangsane,lancacahe ingjamansemanakira-kirapatangatussewidakwong lanang
10IkiparaputraneHam:Kus,Mizraim,PutlanKanaan, papatputrane;lanputraneKusyaikuSeba,Hawila,Sabta, RaemalanSateka,lanputraneRaemayaikuSyebalan Dedan
11ParaputraneMizraimyaikuLud,Anom,Patros,Kaslot lanKaftor
12Putra-putranePutyaikuGebul,Hadan,BenalanAdan 13ParaputraneRamaKanaanyaikuSidon,Het,Amori, Gergasi,Hiwi,Arki,Seni,Arodi,ZimodilanKemoti
14IkuparaputraneHammiturutkulawargane,lancacahe ingjamansemanakira-kirapitungatustelungpuluhwong lanang
15IkiparaputraneSem:Elam,Asyur,Arpakhsad,Ludlan Aram,limaputrane;lanparaputraneElamyaikuSusan, MahullanHarmon
16Putra-putraneAsharyaikuMiruslanMokil,lanputraputraneArpakhsadyaikuSelah,AnarlanAskol.
17TuruneLudyaikuPetorlanBizayon,lanturuneAram yaikuUs,Kul,GatherlanMas
18IkumauparaputraneSemmiturutgolongane,lan cacaheingjamansemonokira-kiratelungatuswong lanang.
19IkituruneSem;SempeputraArpakhsadlanArpakhsad peputraSelakh,lanSelakhpeputraEberlanEberduwe anakloro,jenengesingsijiPeleg,amargaingjaman semanaanak-anakemanungsakapérang-pérang,laning jamanpungkasan,bumikapérang-pérang
20LanjenengsingnomerloroyaikuYoktan,tegeseing jamansemanauripeparaputramanungsasayasuda 21IkiparaputraneYoktan:Almodad,Selaf,Hazarmovet, Yerah,Hadurom,Ozel,Dikla,Obal,Abimael,Syeba,Ofir, HawilalanYobab;kabehikuparaputraneYoktan 22Peleg,sadulure,peputraYen,lanYenpeputraSerug, lanSerugpeputraNahor,lanNahorpeputraTerah,lan
Terahnalikaumurtelungpuluhwolutaun,peputraHaran lanNahor.
23LanKus,putraneHam,putraneNuh,njupukbojonalika wissepuh,landhewekenglairakeanaklanang,lanwongwongmaumenehijenengNimrod,ujar,Ingwektuikupara putramanungsawiwitmbrontaklannglanggarmarang GustiAllah,lanbocahkasebutsayagedhe,lanbapakne tresnabangetmarangdheweke,amargadhewekeputrane sakawissepuh
24LansandhangankulitsingdigaweGustiAllahkanggo Adamlangarwane,nalikametusakataman,diwenehake marangKush
25AmargasawiséAdamlangarwanéséda,sandhangansandhanganmaudiwènèhakémarangHenokh,anakéYared, lannalikaHenokhdiangkatmenyangngarsanéGustiAllah, Panjenenganémènèhakésandhangan-sandhanganmau marangMetusalah,anaké
26NalikaMetusalahseda,NabiNuhnggawaparanabi maumenyangprau,lanparanabimautetepanaingkono ngantiNabiNuhmetusakaprau
27Nalikapadhametu,HamnyolongsandhangansandhanganmausakaNuh,bapakné,landhèwèkénjupuk sandhangan-sandhanganmaulanndhelikkésakasedulurseduluré
28NalikaHamnglairakéKush,anakmbarepé,dhèwèké menehakesandhanganmaukanthindhelik,landhèwèké lanKushngineppirang-pirangdina
29LanKusugandhelikakesandhangan-sandhanganmau sakaparaputralansadulur-sadulure,lannalikaKusduwe anakNimrod,dhewekemenehisandhangankasebut amargakatresnanemarangdheweke,lanNimrodsaya gedhe,lannalikaumurrongpuluhtaundhewekenganggo sandhangankasebut
30LanNimroddadikuwatnalikanganggosandhangan kasebut,lanGustiAllahmaringidhewekekekuwatanlan kekuwatan,landhewekedadipamburusinggagahprakosa ingbumi,ya,dhewekedadipamburusinggagahprakosa ingara-ara,landhewekembebedhagkewanlandheweke mbangunmisbyah,landhewekengurbanakekewan-kewan kasebutingngarsaneGusti.
31Nimrodbanjurnguwatakéawakédhéwé,landhèwèké ngadegsakaantaranéparasaduluré,landhèwèképerang nglawanparasadulurénglawankabèhmungsuhing sakubengé
32LanGustiAllahmasrahakekabehmungsuhepara saduluremarangtangane,lanGustiAllahtansahmberkahi dhewekeingperang-perange,landhewekedadiratuing bumi.
33Mulané,ingjamansemono,nalikaanawongsingngirid wong-wongsingwisdilatihperang,dhèwèkébakalkandha marangwong-wongmau,KayasingditindakakeGusti AllahmarangNimrod,singdadipamburusinggagah prakosaingbumi,lansingkasilperangnglawansedulurseduluré,ngantidhèwèkéngluwarisakatanganémungsuhé, mulaGustiAllahbakalnguwatakélanngluwarikitaing dinaiki
34NalikaNimrodumurpatangpuluhtaun,nalikasemana anaperangantaraneparasadulurelanbaniYafet,saengga dhewekeanaingpangwasanemungsuhe
35LanNimrodbanjurmajuperangingwektuiku,lan dhewekenglumpukakekabehputraKushlankulawargane,
udakarapatangatussewidakwong,landhewekeuga nyewasakasawetarakancalankenalaneudakarawolung puluhwong,landiwenehiupah,landhewekelungakaro wong-wongmaumenyangperang,lannalikadhewekeana ingdalan,Nimrodnguatakeatiwong-wongsingmelu dheweke
36Landhèwèkékandhamarangwong-wongmau,"Aja wedi,lanajakuwatir,amargakabèhmungsuhkitabakal diulungakémenyangtangankita,lankowébisanindakaké apawaésingkokkarepaké"
37Lankabehwongsinglungakira-kiralimangatus,lan padhaperangnglawanmungsuhe,lanpadhanumpeslan ngalahaké,lanNimrodngangkatperwiratetepkanggo wong-wongmauingpanggonanedhewe-dhewe
38Landhèwèkénjupuksawetaraanak-anakéminangka jaminan,lankabèhmaudadiabdinéNimrodlanpara saduluré,lanNimrodlankabèhwongsingndhèrèk dhèwèképadhamulih
39NalikaNimrodbalisakaperangkanthibungah,sawisé nguwasanimungsuhé,kabèhseduluré,bebarengankaro wong-wongsingwiskenalkarodhèwèkésadurungé,padha nglumpukkanggongangkatdhèwèkédadiraja,lanpadha masangmakuthakratoningsirahé
40Lanpanjenenganengangkatparapangeran,hakim,lan panggedhekanggonguwasanirakyatlanrakyate,kayaadat sabenepararaja
41LandhèwèkéngangkatTerah,anakéNahor,dadi panglimaperangé,lanngangkatdhèwèkédadidrajatlan ngunggulkédhèwèkéngluwihikabèhpanglimaperangé
42Nalikapanjenenganemrentahmiturutkekarepaning atine,sawisengalahakekabehmungsuheingsakubenge, panjenenganemenehisarankaroparapenasihatekanggo mbangunkuthakanggokratone,lanwong-wongmau nindakake.
43Lanpadhanemokakelembahgedheingsisihwetan,lan padhambangunkuthagedhelanjembarkanggodheweke, lanNimrodmenehijenengkuthasingdibangunmauSinear, amargaPangeranYehuwahwisngoyakmungsuhekanthi keraslannumpesdheweke
44NimrodmanggoningShinar,landhèwèkémréntah kanthiaman,landhèwèképerangkaromungsuh-mungsuhé landhèwèkéngalahakémungsuh-mungsuhé,landhèwèké makmuringkabèhpeperangané,lankratonédadigedhé banget
45Lankabehbangsalanbasakrungubabmisuwure,lan padhanglumpukanaingngarsane,lanpadhasujuding bumi,lanpadhanggawakurbanmarangdheweke,lan dhewekedadigustilanraja,lankabehpadhamanggon karodhewekeingkuthaShinar,lanNimrodmrentahing bumikanggokabehputraneNuh,lankabehpadhaanaing sangisorekekuwatanlanpituture
46Lankabehbumiikinduwenisijibasalantembungsing padha,nangingNimrodoranurutidalaneGusti,lan dhewekeluwihjahattinimbangkabehwongsingana sadurungedheweke,wiwitjamanbanjirngantijaman semana
47Landhèwèkénggawédéwa-déwasakakayulanwatu, landhèwèkésujudmarangiku,landhèwèkémbrontak marangGusti,lanmulangkabèhrakyatélanwong-wong ingbumibabcara-caranésingala;lanMardon,putrané, luwihalatinimbangbapakné
48SabenwongsingkrungubabtumindakeMardonbin Nimrodmesthibakalngucapbabdheweke,"Sakawong durakametupiala,"mulanedadiparibasaningsaindenging bumi,"Sakawongdurakametupiala,"lanikudadipopuler ingbasamanungsawiwitjamansemanangantisaiki.
49LanTerahputraneNahor,panggedheningwadya-balane Nimrod,ingjamansemanagedhebangetingngarsaneraja lanrakyate,lanrajalanparapanggedhetresnamarang dheweke,landhewekepadhangangkatdhewekedadi luwihdhuwur
50Terahbanjurrabi,jenengeAmthelo,putriKornebo;lan garwaneTerahngandhutlannglairakeanaklanangkanggo dhewekeingjamansemana.
51Terahumurpitungpuluhtaunnalikanglairakeputrane, lanTerahmenehijenengmarangputranesinglairmau: Abram,amarganalikasemonoSangPrabuwisngangkat lanngurmatidhewekengluwihikabehparapanggedhene singanaingngarsane
BAB8
1IngwayahwenginalikaAbramlair,kabehabdineTerah, kabehwongwicaksanaNimrod,lanparatukangsihire padhatekalanmanganlanngombeingomaheTerah,lan padhabungah-bungahkaroAbramingwayahwengiiku.
2Nalikaparawicaksanalantukangsihirpadhametusaka omahéTerah,ingwayahwengiikupadhandelenglintanglintang,lanpadhaweruh,lanlahanalintanggedhébanget tekasakawétanlanmlayuinglangit,lannguntalpapat lintangsakapapatsisihlangit
3Parawicaksanalanparaahlinujumpadhagumun ndelengsesawanganmau,lanparawicaksanapadhangerti prakaraiki,lanpadhangertitegesé
4Lanpadharembugansijilansijiné,"Ikimungpratandha sakabayisinglairsakaTerahbengiiki,singbakalgedhé landuwéanak,lansayatambahakèh,lannduwènikabèh bumi,dhèwèkélananak-anakéselawasé,landhèwèkélan turun-turunébakalmatèniraja-rajagedhé,lanndarbèni tanah-tanahmau"
5Lanparawicaksanalanparaahlinujumpadhamulihing wayahwengiiku,laningwayahesukkabehwong wicaksanalanparaahlinujumikitangiesuk-esuk,lan nglumpukingomahsingwisditemtokaké.
6Wong-wongmaupadharembugan,"Deloken, pemandangansingwiskitadelengwingibengikuwi didhelikakesakaSangPrabu,lanoradiweruhidening panjenengane"
7LanyenbabikidingertenideningSangPrabuingdinadinapungkasan,dhewekebakaltakonmarangkita:Yagene kowendhelikakeprakaraikisakaaku,lanbanjurkita kabehbakalnandhangpati;mulane,saikiayopadhalunga lanngandhaniSangPrabubabagansesawangansingwis kitadeleng,lanmaknane,lankitabanjurbakaltetepora ngerti
8Wong-wongmaubanjurpadhanglakonikayamangkono, sartapadhasowanmarangingngarsaneSangPrabulan sujudingbumi,sartapadhangucap,"Muga-mugaSang Prabusugeng,mugi-mugiSangPrabusugeng"
9KitakrunguyenTerah,putraneNahor,panglima perangmu,wislairanaklanang,lanwingibengikitateka
ingomahe,lankitamanganlanngombesartabungahbungahkarodhewekebengiiku.
10NalikaparaabdidalemtindaksakinggriyanipunTerah, badhetindakdhatenggriyakawulapiyambak-piyambak sahanginepingngrikusewengi,kawulasamindhangak dhatengswarga,lankawulaningalilintangagengmedal sakingwetan,lanlintangingkangsamimlayukanthicepet sanget,lannguntalsekawanlintangageng,sakingsekawan sisihlangit
11Paraabdipanjenengansamigumunkaliyansesawangan ingkangsampunkawulatingali,lansamiwedisanget,lan kawuladamelputusanadhedhasarsesawanganpunika,lan mangertoskanthikawicaksanankawulainterpretasi ingkangleres,bilihbabpunikaditrapakendhatengputra ingkanglairsakingTerah,ingkangbadhetuwuhlansaya kathah,landadoskuwasa,lanmatènisadayarajaingbumi, lanndarbenisadayatanahipun,piyambakipunlan turunipunsalawas-lawase
12Lansaiki,dhuhgustilanratukawula,kawulasampun saestumangertosipanjenenganbabaganpunapaingkang sampunkawulatingalibabaganbocahpunika
13MenawiSangPrabukeparengmaringiajidhateng ramanipunkanggélarépunika,kulaaturimejahi piyambakipunsaderengipunpiyambakipunagenglan tuwuhingnagaripunika,lansaderengipunpiawonipun sayatambahnglawankita,sahinggakitalananak-anakkita sirnadéningpiawonipun
14SangPrabumirengaturewong-wongmaulaniku ndadekakedhewekeseneng,mulaneSangPrabuutusan nimbaliTerah,lanTerahsowanmarangngarsaneSang Prabu.
15SangPrabubanjurngandikamarangTerah,"Akuwis dikabariyenwingibengikowewislairanaklanang,lan kayamangkeneikisingkatoningswarganalikalair."
16Mulanésaikiwènèhnabocahikimarangaku,supaya kitamatènidhèwèkésadurungépialanényerangkita,lan akubakalmènèhikowéomahmusingkebakpéraklan emasminangkagantiné
17Terahbanjurmangsulimarangraja,"DhuhGusti, kawulasampunmirengpangandikanipunpanjenengan, sahaabdipanjenenganbadhénindakakensadayaingkang dipunkersakakendéningraja"
18NanginggustikawulaSangPrabu,kawulabadhé ngaturakenpunapaingkangkedadosankaliyankawula wingidalu,supadoskawulasagedmangertospitedah menapaingkangbadhédipunparingakendéningsangprabu dhatengabdinipun,lansasampunipunkawulabadhé mangsulidhatengsangprabumiturutpangandikanipun ingkangnembekemawon;lansangprabungandika, "Manggamatur"
19Terahbanjurmaturmarangraja,“AyonbinMored, wingibengirawuhingngarsakulalanmatur, 20Kulaaturijaraningkangagenglanendahingkang dipunparingakendeningSangPrabudhatengpanjenengan, lankulabadhemaringipanjenenganperaklanemas, damenlanpakanternakmiturutreginipunKulalajeng maturdhatengpanjenenganipun:“Entenanangantoskula maturdhatengSangPrabubabaganpangandika panjenengan,lansamukawisingkangdipunaturakendening SangPrabu,kulabadhenindakaken.”
21DhuhgustikawulaSangPrabu,kawulasampun ngaturakenbabpunikadhatengpanjenengan,sahapitutur ingkangbadhekaparingakendeninggustikawuladhateng abdinipun,punikabadhekawulaturuti.
22SangPrabukrungupangandikaneTerah,banjurnesune lannganggepTerahkayawongbodho
23SangPrabubanjurmangsuliTerah,pangandikane:“Apa kowebodhobanget,orangertiapa-apa,utawakurang pangerten,ngantikowenindakakeperkaraiki,ngedol jaranmusingayukanggoditukunganggoperaklanemas utawamalahkanggodamenlanpakanternak?”
24Apakowékekuranganpéraklanemas,ngantikowé nglakoniiki,amargakowéorabisaéntukdamenlanpakan kanggongopenijaranmu?Lanapagunanepéraklanemas kanggokowé,utawadamenlanpakan,ngantikowé mènèhakéjaransingapiksingDakwènèhakémarangkowé, singoraanasingkayangonoingsalumahingbumi?
25SangPrabubanjurmandhegngandika,lanTerah mangsuli,"KayamangkenepangandikaneSangPrabu marangabdine;
26Kawulanyuwuntulung,dhuhgustikawula,punapa ingkangpanjenenganngandikakakendhatengkawula,bilih panjenenganparingakenputrapanjenengansupados kawulapejahi,lankawulabadhemaringipanjenengan peraklanemasmiturutreginipun;punapaingkangkedah kulatindakakenkaliyanperaklanemassasampunipun putrakawulaseda?Sapaingkangbadhendarbeniwarisan kawula?Saestu,sasampunipunkawulaseda,peraklan emaspunikabadhewangsuldhatengratukawulaingkang maringi
27NalikaSangPrabumirengpangandikaneTerahlan pasemonkangdiwedharakebabSangPrabu,panjenengane sedhihbangetlanpanjenenganenesubanget,sartanesune murubingsajroningati.
28Terahweruhyenrajanesubangetmarangdheweke, banjurmangsuli,"Kabehduwekkuanaingkekuasaaneraja Apawaesingdikarepakerajamarangabdine,ya,anakku, dhewekeanaingkekuasaaneraja,tanpaijol-ijolan, dhewekelansedulurlorosingluwihtuwatinimbang dheweke."
29SangPrabubanjurngandikamarangTerah:“Ora, nangingakuareptukuputramusingragilkanthirega”
30Terahbanjurmangsulimarangraja,ature:“Dhuhgusti kawula,mugikersaanglilaniabdidalemmatursepatah tembungwonteningngarsapanjenengan,lanmugikersaa ngrungokakenpangandikanipunabdidalem.”Terahbanjur matur,“Mugigustikawulamaringiwekdaltigangdinten dhatengkawulangantoskawulanimbang-nimbangprakara punika,lanrembugankaliyankulawargakawulababagan pangandikanipunraja”SangTerahbanjurmeksasangraja sarujuk
31SangPrabubanjurmirengakeatureTerah,lanbanjur nindakakemangkono,sartamenehiwektutelungdina marangTerah,banjurTerahmetusakangarsaneSang Prabu,lanmulihmenyangkulawarganelanngaturake kabehpangandikaneSangPrabumarangwong-wongmau; lanwong-wongmaupadhawedibanget.
32IngdinakateluneSangPrabuutusanmenyangTerah, kandhane:“Kirimnaputramumarangakukanthiregakaya singwisdakkandhakakemarangkowe;lanyenkoweora nindakakeiki,akubakalutusanlanmatenikabehbarang
darbekmuingomahmu,ngantikoweorabakalduweasu siji-sijiasingisihana.”
33Terahbanjurenggal-enggalnjupukbayisakasalah sawijiningabdine,singlairsakaabdineingdinaiku,lan TerahnggawabayikasebutmenyangngarsaneSangPrabu lannampaniaji-ajine
34LanGustiAllahnunggilkaroTerahingprakaraiki, supayaNimrodoranyebabakepatiAbram,lanrajanjupuk bocahsakaTerahlankanthikabehkekuwatanenggebug sirahemenyanglemah,amargadhewekemikiryeniku Abram;lanikididhelikakesakadhewekewiwitdinaiku, landilalekakedeningraja,amargaikukersaneGustiAllah supayaoranandhangpatiAbram.
35TerahbanjurnggawaAbram,putrane,kanthindhelikndhelik,bebarengankaroibunelaninanginang,lan ndhelikingguwa,sartanggawakakesangusabensasi kanggodheweke
36LanGustiAllahnunggilkaroAbramingguwalan dhèwèkésayagedhé,lanAbramanaingguwasepuluhtaun, lanrajalanparapanggedhené,paratukangramallanpara wicaksana,ngirayènrajawismatèniAbram
BAB9
1NalikasemonoHaran,anakéTérah,kakangnéAbram singmbarep,omah-omahkarowongwadon
2Haranumurtelungpuluhsangataunnalikanjupuk bojonemau;bojoneHaranngandhutlannglairakeanak lanang,lanmenehijenengLut
3Landhewekengandhutmanehlannglairakeanakwadon, landhewekemenehijenengMilka;landhewekengandhut manehlannglairakeanakwadon,landhewekemenehi jenengSarai
4HaranumurpatangpuluhlorotaunnalikanglairakeSarai, yaikuingtaunkapingsepuluhuripeAbram;laningdinadinaikuAbramlanibunesartainangemetusakaguwa, amargarajalanrakyatewislalikaroprakaraAbram.
5NalikaAbrammetusakaguwa,dhèwèkénemoniNuhlan putranéSem,landhèwèkétetepkarowong-wongmau kanggosinaupiwulanglandalanéGusti,lanoraanawong singngertiAbramanaingngendi,lanAbramngladèniNuh lanSem,putrané,ngantisuwébanget
6AbramanaingomahéNuhtelungpuluhsangataun,lan AbramkenalkaroGustiwiwitumurtelungtaun,lan dhèwèkénurutidalanéGustingantidinasédané,kayasing diajarkéNuhlanputranéSemmarangdhèwèké;lankabèh anak-anakébumiingjamansemanapadhabanget nglanggarmarangGusti,lanpadhambrontakmarang Panjenenganélanpadhangabektimarangallah-allahliyané, lanpadhalalimarangGustisingwisnitahakédhèwèkéing bumi;lanparapedunungbumipadhanggawéallahé dhéwé-dhéwé,ingwektuiku,sabenwongpadhanggawé allahédhéwé-dhéwé;allah-allahsakakayulanwatusing orabisangomong,krungu,utawanylametaké,lananakanakémanungsangabektimarangdhèwèkélandhèwèké dadiallahé
7SangPrabulansakehingabdine,sartaTerahlan sakulawargane,nalikaikuwong-wongkangwiwitan nyembahdewa-dewakangdigawesakakayulanwatu
8Terahduwérolasallahsinggedhé-gedhé,digawésaka kayulanwatu,sawisérolassasiingsetaun,lansabensasi
dhèwèkéngladènisabenallah,lansabensasiTerahnggawa kurbandhaharanlankurbanombèn-ombènmarangallahallahé;kayangonokuwisingditindakakeTerahsabendina 9Lankabehgenerasiikupadhadurakaanaingngarsane PangeranYehuwah,lansabenwongpadhanggaweallahe dhewe-dhewe,nangingpadhanilarPangeranYehuwah singnitahake
10Ingjamansemanaoraanawongsiji-sijiaing salumahingbumisingwanuhmarangPangeranYehuwah (amargasabenwongpadhangladeniGustiAllahedhewedhewe)kajabaNabiNuhlankulawargane,lankabehwong singanaingsangisorepituturepadhawanuhmarang PangeranYehuwahingjamansemana.
11Ingjamansemana,Abram,anakéTérah,sayagedhé kaluhuranéingkulawarganéNuh,lanoraanawongsing ngertibabiku,lanGustiAllahnunggilkarodhèwèké.
12LanGustiAllahmaringiAbramatisingwicaksana,lan dhèwèkéngertiyènkabèhpakaryanégenerasikuwimuspra, lankabèhallahémuspralanoraanagunané.
13Abramweruhsrengéngésumunaringbumi,lanAbram ngucapingsajroningatiné,"Saikisrengéngésingsumunar ingbumiikiGustiAllah,lanPanjenenganébakal dakbektèni"
14IngdinaikuAbramngladenisrengengelanndedonga marangPanjenengane,lannalikasoresrengengesurup kayabiasane,lanAbramngucapingnjeroati,"Mesthiiki duduGustiAllah?"
15Abramisihngucapingsajroningatiné,"Sapasing nitahakélangitlanbumi?Sapasingnitahakébumi?Ana ingngendiPanjenengané?"
16.Lanwengidadipeteng,landhewekendhangak menyangkulon,lor,kidul,lanwetan,landhewekeweruh yensrengengewisilangsakabumi,lanawandadipeteng 17Abramweruhlintang-lintanglanrembulaningngarepe, banjurngandika,"SatemeneikiGustiAllahsingnitahake kabehbumilanugamanungsa,landelengenparaabdine ikiminangkadewa-dewaingsakubenge:lanAbram ngladenirembulanlanndedongamarangrembulansewengi muput
18Esuke,nalikawispadhanglansrengengesumunaring bumikayabiasane,Abramweruhkabehsingdigawe deningGustiAllahingbumi 19Abrambanjurngucapingnjeroatinédhéwé,"Sapawaé ikiduduallahsingnitahakébumilankabèhmanungsa, nangingikiabdinéAllah,lanAbramtetepanaingomahé NuhlaningkonongertiGustilandalané."Abramngabdi marangGustisajronéuripé,lankabèhgenerasikuwilali marangGusti,lanngabdimarangallah-allahliyanésing digawesakakayulanwatu,lanmbrontaksajronéuripé 20RajaNimrodbanjurmrentahkanthitentrem,lan salumahingbumianaingsangisorepangwasane,lan salumahingbumiikumungnganggobasasijilantembung siji
21LankabehpanggedheNimrodlanparapembesare padharembuganbebarengan;Put,Mizraim,Kuslan Kanaankarokulawargane,lanpadhasapocapansijilan sijine,Ayopadhambangunkuthalaningkonoanamenara singkuwat,singpucukengantitekanlangit,lankitabakal nggaweawakedhewemisuwur,supayakitabisa nguwasanikabehjagad,supayapialamungsuhkitabisa mandhegsakakita,supayakitabisanguwasanidheweke
kanthikuat,lansupayakitaorakasebaringbumiamarga perang.
22Wong-wongmaubanjurpadhasowanmarangngarsane SangPrabu,sartangaturakepangandikaikimarangSang Prabu,lanSangPrabusarujukkaroprakaraiki,lanSang Prabubanjurnindakakemangkono
23Lankabehkulawargapadhanglumpuk,cacahekira-kira nematusewuwonglanang,lanpadhalunganggolekilahan singjembarkanggombangunkuthalanmenara,lanpadha nggolekiingsaindengingbumilanoranemokakelembah singkayalembahingsisihwetantanahSinear,udakara rongdinamlaku,banjurpadhabudhalmenyangkanalan manggoningkono.
24Lanpadhawiwitnggawebatalanngobonggenikanggo mbangunkuthalanmenarasingwisdirencanakakearep dirampungake.
25Lanmbangunmenaraikuminangkapelanggaranlan dosakanggonewong-wongmau,landhewekewiwit mbangun,lannalikadhewekembangunnglawanGusti Allahingswarga,dhewekembayangakeingsajroningati kanggoperangnglawanPanjenenganelanmunggah menyangswarga.
26Lankabehwongikilankabehkulawargapadhapecah daditelungbagean;singpertamaujar,Kitabakalmunggah menyangswargalanperangnglawandheweke;singnomer loroujar,Kitabakalmunggahmenyangswargalan nyelehakedewa-dewakitadheweingkanalanngabekti marangdheweke;lanbageankateluujar,Kitabakal munggahmenyangswargalannyerangdhewekenganggo gandhewalantumbak;lanGustiAllahngertikabeh pakaryanelankabehpikiranesingala,landheweke ndelengkuthalanmenarasinglagidibangun
27Lannalikapadhambangun,padhambangunkutha gedhelanmenarasingdhuwurbangetlankuwat;lan amargadhuwure,adukanlanbataoratekanparatukang nalikamunggahmenyangkana,ngantiwong-wongsing munggahwisngrampungakesetaunkebak,lansawiseiku, padhatekanparatukanglanmenehiadukanlanbata; mangkonoikuditindakakesabendina
28Landelengen,wong-wongmaupadhamunggahlan wong-wongliyanemudhunsedinamuput;lanyenanabata tibasakatanganelanpecah,kabehbakalnangisi,lanyen anawongtibalanmati,oraanasingbakalndeleng dheweke
29LanGustiAllahngertipikiranewong-wongmau,lan nalikalagimbangun,dhewekembuwangpanahmenyang langit,lankabehpanahtibaingndhuwurekebakgetih,lan nalikandelengpanah-panahe,dhewekepadhasambatsiji lansijine,"Mesthikitawismatenikabehwongsinganaing swarga"
30AwitikisakaGustiAllahsupayapadhakesasarlan supayapadhateratur;supayapadhasirnasakaingbumi.
31Lanpadhambangunmenaralankutha,lanpadha nindakakebabikisabendinangantipirang-pirangdinalan taunwiskliwat
32GustiAllahbanjurngandikamarangpitungpuluh malaékatsingngadegingngarepé,marangwong-wong singcedhakkaroPanjenengané,pangandikané,"Ayopadha mudhunlanngganggubasanéwong-wongmau,supayasiji wongorangertibasanékancané."Lanwong-wongmau nindakakékayangonomarangwong-wongmau
33Lanwiwitdinaiku,sabenwongpadhalalikarobasane tanggane,lanpadhaorabisangerticaranengomong nganggosijibasa,lannalikatukangnjupukwatugamping utawawatusakatanganetangganesingoradiprentahake, tukangkasebutbakalmbuwangwatukasebutlanmbuwang menyangtanggane,ngantiwongkasebutmati
34Lanwong-wongmaunindakakemangkonopirangpirangdina,lanakehwongsingdipatenikanthicaraiki.
35LanGustiAllahnggebugtelunggolongansinganaing kono,lanPanjenenganengukumwong-wongmaumiturut pakaryanelanrancangane;wong-wongsingkandha,Kita bakalmunggahmenyangswargalanngladeniparadewa kita,dadikayaketheklangajah;lanwong-wongsing kandha,Kitabakalnyerangswarganganggopanah,Gusti Allahmateniwong-wongmau,sijiwongliwattangane tanggane;langolongankatelusakawong-wongsing kandha,Kitabakalmunggahmenyangswargalanperang nglawandheweke,GustiAllahnyebarakewong-wongmau ingsaindengingbumi.
36Lanwong-wongsingisihkariingantarane,nalika ngertilanngertibebayasingbakalnekanidheweke, dhewekeninggalakebangunankasebut,landhewekeuga kasebaringsaindengingbumi
37Wong-wongmaubanjurmandhegmbangunkuthalan menaramau,mulanepanggonankonodiaraniBabel, amargaingkonoGustiAllahngganggubasanesalumahing bumi;lah,basaikuanaingsisihwetantanahSinear
38Lanbabmenarasingdibangundeningparaputra manungsa,bumimbukakcangkemelannguntalsapratelo bageane,langeniugamudhunsakaswargalanngobong saprateloliyane,lansaprateloliyaneisihanangantisaiki, lanikusakabageansingdhuwur,lankelilingetelungdina mlaku
39Lanakehanakingmanungsasingmatiingmenarakuwi, bangsasingorakaetungcacahe
BAB10
1PelegbinEbersedaingdina-dinaiku,ingtaunkaping patangpuluhwoluuripéAbrambinTerah,lanumuréPeleg rongatustelungpuluhsangataun
2NalikaGustiAllahmbuyaraképaraputraningmanungsa amargadosanéingmenara,lahwong-wongmaunyebar dadipirang-piranggolongan,lankabèhputraning manungsakasebaringpatangpojokbumi
3Lansabenkulawargadadimiturutbasane,tanahe,utawa kuthane
4Lanparaputraningmanungsambangunakehkutha miturutkulawargane,ingsabenpanggonansingdituju,lan ingsaindengingbumiingngendiGustiAllahwis mbuyarakewong-wongmau
5Lansawetarasakawong-wongmaumbangunkuthakuthaingpanggonan-panggonansingsawiseikudirusak, landhewekenyebutkutha-kuthakasebutmiturutjenenge dhewe,utawajenenganak-anake,utawamiturutkedadeyan tartamtu
6ParaputraneYafet,putraneNuh,banjurpadhambangun kutha-kuthaingpanggonan-panggonansingwiskasebar mau,lankabehkutha-kuthamaudiaranimiturutjenenge dhewe-dhewe,lanparaputraneYafetkapérang-péranging bumidadipirang-piranggolonganlanbasa
7IkiparaputraneYafetmiturutgolongane:Gomer,Magog, Medai,Yawan,Tubal,MesekhlanTiras;ikuparaputrane Yafetmiturutturune
8TuruneGomer,miturutkutha-kuthane,yaikuFrancum, singmanggoningtanahFranza,ingpinggirkaliFranza, ingpinggirkaliSenah
9Lananak-anakeRephatyaikuwongBartonim,sing manggoningtanahBartoniaingpinggirkaliLedah,sing milibanyunemenyangsegaragedheGihon,yaikuoceanus 10Lananak-anakeTugarmaikusepuluhkulawarga,laniki jenenge:Buzar,Parzunac,Balgar,Elicanum,Ragbib,Tarki, Bid,Zebuc,OngallanTilmaz;kabehikinyebarlan manggoningsisihlorlanmbangunkutha-kuthadhewe.
11Kutha-kuthanepadhadiaranimiturutjenengedhewedhewe,lanwong-wongmaupadhamanggoningpinggir kaliHitlalanItalakngantisaiki.
12Nangingkulawarga-kulawargaAngoli,Balgarlan Parzunac,padhamanggoningpinggirkaligedheDubnee; lanjenengkutha-kuthaneugamiturutjenengedhewedhewe
13LanbaniYawanyaikuwongYawansingmanggoning tanahMakdonia,lanbaniMedaiareyaikuOrelumsing manggoningtanahCurson,lanbaniTubalyaikuwongwongsingmanggoningtanahTuskanahingpinggirkali Pashiah.
14Lananak-anakeMesekhyaikuwongSibashnilananakanakeTirasyaikuRushash,Cushni,lanOngolis;kabehiki padhalungalanmbangunkutha-kuthadhewe;yaikukuthakuthasingdumunungingpinggirsegaraJabusingpinggir kaliCura,singmilimenyangkaliTragan
15Lananak-anakeElisaikuwongAlmanim,landheweke ugalungalanmbangunkutha-kuthadhewe;yaikukuthakuthasingdumunungingantaranegunungAyublan Sibathmo;lansakawong-wongmauanawongLumbardi singmanggoningngarepegunungAyublanSibathmo,lan dhewekengrebuttanahItalialantetepanaingkononganti saiki.
16Lananak-anakewongKitimyaikuwongRomimsing manggoninglembahCanopiaingpinggirkaliTibreu
17Lananak-anakeDudonimyaikuwong-wongsing manggoningkutha-kuthaingpinggirsegaraGihon,ing tanahBordna
18Ikumaugolongan-golonganturuneYafetmiturutkuthakuthanelanbasa-basane,nalikapadhakasebarsawise menara,lankutha-kuthanepadhadiaranimiturutjenenglan kaelokane;lanikijeneng-jenengekabehkutha-kuthane miturutgolongane,singdibanguningjamansemanasawise menara.
19TuruneHamyaikuKus,Mizraim,PutlanKanaan miturutturunelankutha-kuthane
20Wong-wongmaukabehpadhalungalanngadegake kutha-kuthanedhewe-dhewemiturutpanggonanesing cocog,lankutha-kuthanekasebutdijenengimiturutjeneng leluhure:Kush,Mizraim,PutlanKanaan
21LanturunewongMizraimyaikuwongLudim,wong Anamim,wongLehabim,wongNaftuhim,wongPatrusim, wongKaslukhimlanwongKafturim,pitungkulawarga.
22KabehwongikimanggoningpinggirkaliSihor,yaiku kaliingMesir,lanpadhambangunkutha-kuthadhewelan menehijenengmiturutjenengedhewe-dhewe.
23Lananak-anakePatroslanKaslochpadhaomah-omah, lansakawong-wongmauasalewongFilistin,wong Azatim,wongGerarim,wongGitimlanwongEkronim, kabehlimangkulawarga;ikiugambangunkutha-kutha dhewe,lankutha-kuthanediaranimiturutjenengleluhure ngantisaiki
24Lanwong-wongKanaanugambangunkutha-kuthane dhewe,lanpadhanyebutkutha-kuthanemiturutjenenge, sewelaskuthalanliyanetanpawilangan
25AnawongpapatsakakulawarganeHamlungamenyang tanahlebak;ikijenengewongpapatmau,Sodom,Gomora, AdmalanZeboim
26Wong-wongmaubanjurmbangunpatangkuthaing tanahlebak,lanpadhanyebutakejenengkutha-kuthamau miturutjenengedhewe-dhewe
27Wong-wongmaulananak-anakesartakabehduweke padhamanggoningkutha-kuthamau,lanpadha bebranahanlantambahakehbangetsartauripkanthi tentrem.
28SeirbinHur,binHewi,binKanaan,banjurlungalan nemokakelebakmadhepGunungParan,banjurngadegake kuthaingkono,landhewekelanpituputranelan kulawarganemanggoningkono,lankuthasingdibangun maudijenengiSeir,miturutjenenge;yaikutanahSeir ngantisaiki.
29Ikumaugolongan-golonganturuneHam,miturutbasa lankutha-kuthane,nalikapadhakasebarmenyangnegarane dhewe-dhewesawisemenara.
30Lansawetaraanak-anakéSembinNuh,bapaknékabèh anak-anakéÉber,ugapadhalungalanngedegakékuthakuthaingpanggonan-panggonansingwiskasebar,lan kutha-kuthanépadhadiwènèhijenengmiturutjenengjenengéwong-wongmau
31ParaputraneSemyaikuElam,Asyur,Arpakhsad,Lud lanAram,lanwong-wongmaupadhambangunkuthakuthanedhewelannyebutakejenengkutha-kuthane miturutjenengewong-wongmau.
32LanAsyurbinSemlananak-anakesartakulawargane lungaingwektuiku,cacaheakehbanget,lanpadhalunga menyangtanahsingadohsingditemokake,lanpadha ketemukarolembahsingjembarbangetingtanahsing dituju,lanpadhambangunpapatkutha,lanpadhanyebut kutha-kuthamaumiturutjenenglankedadeyanedhewedhewe
33Ikijeneng-jenengkuthasingdibangundéningwong Asyur:Ninewe,Resen,KalahlanRehoboter;lanwong Asyurmanggoningkonongantisaiki
34BaniAramugapadhalungalanngadegakékutha,lan jenengkuthaikudijenengakéUz,miturutjenengkakangné singmbarep,lanbanjurpadhamanggoningkono;yaiku tanahUzngantisaiki
35Ingtaunkapindhosawisémenarakuwi,anawong lanangsakakulawarganéAsyur,jenengéBela,lungasaka tanahNinewemenyangpanggonansingsepikaro kulawargané,ingngendiwaédhèwèkébisanemokaké panggonan;lanbanjurtekaningngarepkutha-kuthaing dataranrendahingsisihSodom,lanpadhamanggoning kono
36Wonglanangmaubanjurngadeglanngadegakékutha cilikingkono,landijenengakéBela,miturutjenengéwong lanangmau;yaikutanahZoarngantisaiki
37Ikigolongan-golonganéanak-anakéSemmiturutbasa lankutha-kuthané,sawisépadhakasebaringbumisawisé menara
38Lansabenkraton,kutha,lankulawargasakakulawargakulawarganeanak-anakeNuhmbangunakehkuthasawise iki
39Lanpadhangadegaképamréntahaningkabèhkuthakuthané,supayadiaturmiturutprentahé;mangkonouga kabèhkulawarganéanak-anakéNuhingsalawas-lawasé
BAB11
1NalikasemanaNimrodbinKusisihanaingtanahSinear, landhèwèkémanggoningkono,sartangedegakékuthakuthaingtanahSinear
2Ikijeneng-jenengépatangkuthasingdibangun,lan jeneng-jenengédiwènèhakémiturutkedadéansingdialami nalikambangunmenara
3LansingpertamadijenengiBabil,ujare,"Amargaing konoGustiAllahngganggubasakabehbumi;lanjeneng singnomerlorodijenengiErekh,amargasakaingkono GustiAllahmbuyarakewong-wongmau."
4LansingkatelunyebutakeEched,karokandhayenana peranggedheingpanggonankasebut;lansingkapingpapat nyebutakeKalnah,amargaparapanggedhelanpara prajuritetiwasingkono,lanpadhanggangguGusti,padha mbrontaklannglanggarPanjenengane
5NalikaNimrodmbangunkutha-kuthaikiingtanahSinear, dhèwèkéndhawuhisisa-sisarakyaté,parapanggedhenélan parapanggedhenésingisihanaingkratoné
6.LanNimrodmanggoningBabil,laningkanadheweke nganyarakepamrentahanemarangrakyatliyane,lan dhewekemrentahkanthiaman,lanrakyatlanpara pangeranNimrodnyebutjenengeAmrafel,ujarmanawa ingmenaraparapangeranlanwong-wongeguguramarga dheweke
7Senajanmangkono,NimrodorabalimarangGusti,lan dheweketerusnglakonipialalanmulangakepialamarang paraputramanungsa;lanMardon,putrane,luwihala tinimbangbapakne,lanterusnambahitumindaknjijiki bapakne
8LanPanjenenganenjalariparaputraningmanungsa nglakonidosa,mulaneanasingkandha,"Sakawong durakametupiala"
9NalikasemonoanaperangantaranekulawargakulawargabaniHam,nalikapadhamanggoningkuthakuthasingwisdibangun
10LanKedorlaomer,rajaElam,lungasakakulawargakulawarganebaniHam,landhewekeperangkarodheweke landhewekengalahakedheweke,landhewekemenyang limangkuthaingdataranlandhewekeperangnglawan dhewekelandhewekengalahakedheweke,landheweke anaingsangisorekekuasaane
11Lanpadhangladènidhèwèkérolastaunsuwéné,lan padhamènèhipajegsabentaun
12NalikasamanaNahor,putraneSerug,seda,nalika AbramputraneTerahumurepatangpuluhsangataun.
13NalikaAbrambinTerahumuréwislimangpuluhtaun, AbrammetusakaomahéNuhlanmulihmenyangomahé bapakné.
14AbramwanuhkaroGustiAllah,landhèwèkénuruti dalanélanpiwulangé,lanGustiAllahnunggilkaro dhèwèké
15LanTerah,bapakné,nalikasemonoisihdadipanglima perangéRajaNimrod,landhèwèkéisihnyembahdéwadéwaliyané
16Abrambanjurtekaningomahébapaknélanweruhrolas déwangadegingcandhi-candhiné,lanAbramnesubanget nalikaweruhreca-recamauingomahébapakné
17Abrambanjurkandha,"DemiGustiAllahsinggesang, reca-recaikiorabakaltetepanaingomahébapakku;kaya mangkonougaGustiAllahsingnitahakeakubakal nindakakemarangaku,yensajronetelungdinaakuora ngrusakkabeh"
18Abrambanjurlunganinggalwong-wongmau,lan nesunemurubingsajroningati.Abramenggal-enggal lungasakakamarmenyangplatarannjabaomahebapakne, lanketemubapaknelungguhingplatarankarokabeh abdine.Abrambanjurtekalanlungguhingngarepe.
19Abrambanjurtakonmarangbapakné,"Bapak,critakna ingngendiGustiAllahsingnitahakélangitlanbumi,lan kabèhanakmanungsaingbumi,lansingnitahakékowélan aku?"TerahbanjurmangsuliAbram,anaké,"Lah,wongwongsingnitahakékitakabèhanaingomahiki"
20Abrambanjurmaturmarangbapakné,"Bendara,mugi kersaparingpirsadhatengkula"Terahbanjurngajak Abrammenyangkamaringplatarannjero,lanAbram weruh,kamarikukebakdéwa-déwakangdigawesaka kayulanwatu,rolasrecagedhélanrecaliyanékangora kaetungcacahé
21Terahbanjurkandhamarangputrane,“Deloken,iki wong-wongsingnggawekabehsingkokdelengingbumi, lansingnggaweakulankowe,lankabehmanungsa”
22Terahbanjursujudmarangparadéwané,lansawisé kuwidhèwèkélunganinggalparadéwamau,sartaAbram, anaké,ugalungamèlu
23SawiséAbramlungasakakono,dhèwèkésowan marangibunélanlungguhingngarepé,sartakandha marangibuné,"Bapakkuwisnuduhakémarangakuwongwongsingnitahakélangitlanbumi,lankabèhanak manungsa"
24Mulanesaiki,cepet-cepetjupukcempesakawedhus, olahnadagingsingenak,supayaakubisanyaosakemarang paradewabapakkuminangkakurbankanggodipangan deningwong-wongmau;muga-mugaakubisaditampa deningwong-wongmau.
25Ibunébanjurnindakkékayangono,njupukcempe, diolahdadipanganansingénak,banjurdigawamenyang AbramAbramnjupukpanganansingénaksakaibunélan diladèkakémarangdéwa-déwabapakné,banjurnyedhak karoparadéwamausupayapadhamangan,nangingTerah, bapakné,orangertibabiku.
26IngdinaikuAbramweruhyenwong-wongmauora duweswara,oraduwepangrungu,oraduweobah,lanora anasiji-sijiasingbisanguluraketanganekanggomangan 27Abrambanjurngecewong-wongmau,pangucape: “Mesthiwaepanganansingenaksingwisdakolahikiora ndadekakedhewekeseneng,utawamungkinkurang kanggone,muladhewekeoragelemmangan;mulanesesuk akubakalnyiyapakedagingsegersingenak,singluwih
enaklanluwihakehtinimbangiki,supayaakubisandeleng hasilnya.”
28EsukeAbramngandhaniibunebabaganpanganansing enak,lanibunetangilannjupuktelungcempesingapik sakawedhus,landhewekenggawepanganansingenak banget,kayasingdisenengiputrane,landheweke menehakemarangputraneAbram;lanTerah,bapakne,ora ngertibabaganiki.
29Abrambanjurnjupukpanganansingenaksakaibune, banjurdigawamenyangkamarkanggoparadewabapakne; banjurnyedhakiparadewasupayapadhamangan,lan nyuguhakepanganankasebutmarangparadewa,lan Abramlungguhingngarepeparadewasedinamuput,mikir yenbisaugapadhamangan
30Abramndelengwong-wongmau,lanjebuloraana swaraneutawapangrungune,lanoraanasiji-sijiasing nguluraketanganekanggomangan
31IngwayahsoreingdinaikuAbramkebakRohingAllah ingomahkono.
32Landhèwèkénguwuhlankandha,"Cilakabapakkulan generasisingalaiki,singatinekabehcondhongmarang kesia-siaan,singnyembahbrahalakayulanwatuikising orabisamangan,ngambu,krunguutawangomong,sing duwecangkemnangingorabisangomong,mripatnanging orabisandeleng,kupingnangingorabisakrungu,tangan nangingorabisangrasakake,lansikilsingorabisaobah; kayawong-wongmauwongsingnggawelansingpercaya marangbrahala-brahalamau."
33NalikaAbramweruhkabehmau,nesunemurubmarang bapakne,landhewekeenggal-enggalnjupukkampak, banjurmenyangkamarparadewa,landhewekengremuk kabehdewabapakne
34Sawisérampungngremukreca-recamau,dhèwèké nyelehakékampakingtanganédéwagedhésinganaing ngarepé,landhèwèkébanjurmetu;lanTerah,bapakné, mulih,amargadhèwèkékrunguswarakampaksingditabuh inglawang;mulaTerahmlebuomahkanggongertiapa singkedadeyan
35BarengTerahkrunguswarakampakingkamarpatung, banjurmlayumenyangkamarpatung,lanketemukaro Abramsinglagimetu
36Terahbanjurmlebukamarlannemokakekabehbrahala ambruklanpecah,lankampakingtanganesingpaling gedhe,singorapecah,lanpanganansingenaksingdigawe Abram,putrane,isihanaingngarepe
37BarengTerahweruhiki,nesunebanget,lanenggalenggallungasakakamarmaunemoniAbram
38NalikaikuNabiAbramketemukaroputrane,isih lungguhingomah,banjurNabiAbramkandha,"Apasing koklakonikanggoparadewaku?"
39AbrammangsulimarangTerah,bapakné,"Orakaya ngono,bendara,akuwisnggawapanganansingenak kanggowong-wongmau"Nalikaakunyedhakiwongwongmaukaronggawapanganansingarepdipangan, wong-wongmaubanjurpadhanguluraketanganekanggo mangansadurungewonggedhemaunguluraketangane kanggomangan.
40Singgedheweruhpakaryanewong-wongmauanaing ngarepe,lannesunemurubbangetmarangwong-wong mau,banjurnjupukkampaksinganaingomahlan
nyedhakiwong-wongmaulanngrusakkabehmau,lan delengenkampakisihanaingtanganekayasingkokdeleng. 41NalikaTerahngucapmangkono,Terahbanjurnesu bangetmarangAbram,anake,lankandhamarangAbram, anake,kanthinesubanget,"Apacritamuiki?Kowé ngapusiaku?"
42Apaingsajroningparadéwaikianaroh,nyawautawa kekuwatankanggonindakakekabehsingwis kokkandhakakemarangaku?Apaikududukayulanwatu, landuduAkudhewesingnggawe,lankowebisangapusi, kanthiujarmanawadéwagedhesinganaingsisihewongwongmaunggebugiwong-wongmau?Kowésing nyelehakekampakingtangane,banjurujarmanawa dhèwèkénggebugiwong-wongmaukabèh
43Abrammangsuli,"Kepriyecaranekowebisanyembah brahala-brahalaikisingorabisanindakakeapa-apa?Apa brahala-brahalasingkokpercayabisanylametakekowe? Apabrahala-brahalaikubisangrungokakepandongamu nalikakowenyelukbrahala-brahalamau?Apabrahalabrahalaikubisanylametakekowesakatangane mungsuhmu,utawaapadhewekebakalperangkanggo kowenglawanmungsuhmu,supayakowebisanyembah kayulanwatusingorabisangomongutawakrungu?"
44Lansaikipancenorabecikkanggokoweutawakanggo anak-anakemanungsasinganagandhengcenengekaro kowe,nindakakeperkara-perkaraiki;apakowebodho banget,bodhobangetutawakurangpangertenngantikowe gelemngladenikayulanwatu,lannindakakekayangene?
45LanlalimarangGustiAllahsingnitahakelangitlan bumi,lansingnitahakekoweingbumi,lankanthi mangkononggawakacilakangedhemarangnyawamuing prakaraikikanthingladeniwatulankayu?
46Apaparaleluhurkitaingjamanbiyenoranglakonidosa ingbabiki,lanGustiAllahkangnguwasanijagadraya ndhatengakebanyubanjirmarangwong-wongmaulan numpeskabehbumi?
47Lankepiyecaranekowebisaterusnindakakeikilan ngabektimarangdewa-dewakayulanwatu,singorabisa krungu,utawangomong,utawangluwarikowesaka penindasan,kanthimangkononurunakebebenduneGusti Allahingjagadrayamarangkowe?
48Mulanesaiki,bapak,ajanglakoniiki,lanajanekakake pialamarangkowelannyawanekulawargamu.
49Abrambanjurenggal-enggalmlumpatsakangarepe bapakne,lannjupukkampaksakarecabapaknesingpaling gedhe,singdigunakakeAbramkanggomecahakelan mlayu
50LanTerah,weruhkabehsingwisditindakakeAbram, cepet-cepetlungasakaomahe,landhewekesowanmarang rajalandhewekesowaningngarsaneNimrodlanngadeg ingngarepe,landhewekesujudmarangraja;lanraja ngandika,"Apasingkokkarepake?"
51Landhèwèkématur,"Kulanyuwuntulungdhateng gustikula,mugikersamirengakenaturkulaSaikisèket taunkepungkuranabocahlairkanggokula,lankayangono tumindakémarangdéwa-déwakulalankayangono pangandikané;lansaiki,gustilanrajakula,mugikersa nimbalipiyambakipunsupadossowaningngarsa panjenengan,lanngadilipiyambakipunmiturutukum, supadoskitasageduwalsakingpialanipun."
52SangPrabubanjurngutustelungabdine,lanpadha lungalannggawaAbrammenyangngarsaneSangPrabu. LanNimrodlankabehpanggedhelanabdinepadha lungguhingngarsaneingdinaiku,lanTerahugalungguh ingngarepe.
53SangPrabubanjurngandikamarangAbram,"Apasing koklakonimarangbapakmulanparadéwané?"Abram mangsuli,"Dewagedhésinganaingomahikiwis nindakakéapasingkokrungu"
54SangPrabubanjurngandikamarangAbram,"Apa wong-wongmauduwewewenangkanggongomong, mangan,lannindakakekayasingwiskokkandhakake?" Abrammangsuli,"Lanyendhewekeoraduwewewenang, kenapakowekokngladenidhewekelanndadekakeanakanakmanungsakesasaramargakebodhoanmu?"
55Apakowéngirayènwong-wongmaubisanylametaké kowéutawanindakakéapawaésingcilikutawagedhé, supayakowéngladèniwong-wongmau?Lankenapakowé orangrasakakéGustiAllahéjagadraya,singnitahaké kowélansingkuwasanématènilannjagaurip?
560rajasingbodho,prasaja,lanorangertiapa-apa,cilaka kowesalawas-lawase.
57KawulangintenPadukabadhémulangparaabdiPaduka margiingkangleres,nangingPadukabotennindakaken punika,malahPadukangebakisalumahingbumikaliyan dosa-dosaPadukalandosa-dosaumatPadukaingkang sampunngambahmarginPaduka
58Apakowéorangerti,utawaapakowéorakrungu,yèn pialasingkoklakoniiki,paraleluhurkitadosaingjaman kuna,lanGustiAllahsinglanggengndhatengakebanyu banjirmarangwong-wongmaulannumpeskabehwong mau,lanuganumpeskabehbumiamargasakawong-wong mau?Lanapakowélanwong-wongmusaikibakaltangi lannindakakekayapakaryaniki,supayanurunake bebenduneGustiAllahjagadraya,lanndhatengakepiala marangkowélankabehbumi?
59Mulanésaikitinggalnatumindakalasingkoklakoniiki, lanngabektimarangGustiAllahingjagadraya,amarga nyawamuanaingastané,lankowébakalslamet
60Lanyenatimusingalaoragelemngrungokake pangandikaningSunkanggondadekakekoweninggalake lakumusingala,lanngabektimarangGustiAllahsing langgeng,mulakowebakalmatikanthiisiningdina-dina pungkasan,kowe,bangsamulankabehwongsingana gandhengcenengekarokowe,ngrungokaketembungmu utawamlakuinglakumusingala.
61BarengAbramwisrampungngandikaanaingngarepe rajalanparapanggedhe,Abramndhangakmaranglangit lanngandika,"GustiAllahmirsanikabehwongduraka,lan Panjenenganebakalngadiliwong-wongmau"
BAB12
1NalikaSangPrabumirengpangandikaneAbram,banjur dhawuhsupayaAbramdikunjara;lanAbramdikunjara sepuluhdina
2Ingpungkasaningdina-dinaiku,SangPrabudhawuh supayakabehraja,parapangeran,lanparabupatisaka macem-macemprovinsi,sartaparawicaksanapadhasowan ingngarsane,lanpadhalungguhingngarsane,deneAbram isihanaingomahkurungan
3SangPrabubanjurngandikamarangparapanggedhelan parawicaksana,“Apakowewiskrunguapasing ditindakakeAbram,putraneTerah,marangbapakne?Kaya mangkonotumindakemarangdheweke,lanAkudhawuh supayadhewekedigawamenyangngarsaneAku,lankaya mangkonodhewekewisngomong;atineorakrasakuciwa, landhewekeoraobahingngarsaneAku,lansaikidheweke dikunjaraingpenjara.
4Mulané,putusnapaukumanapasingkududitindakaké marangwongikisingngremehakeraja;singngomonglan nindakakékabèhsingkokrungu
5Wong-wongmaubanjurpadhamangsuli,"Singsapa ngremehakeSangPrabukududigantungingkayu;nanging amargawisnglakonikabehsingdiomongakelanwis nyepelekakeparadewakita,muladhewekekududiobong ngantimati,amargaikiangger-anggeringToretbabagan iki"
6MenawiSangPrabukeparengnindakakenpunika,mugi panjenenganipunndhawuhiparaabdinipunsupados ngobonggeniingpawonbatapanjenenganingwancidalu lansiyang,lajengtiyangpunikabadhedipunlebetaken dhatenggenipunika.SangPrabulajengnindakaken makaten,sahandhawuhiparaabdinipunsupados nyawisakengenitigangdintentigangdaluingpawonipun SangPrabu,ingkangwonteningKasdim;sahaSangPrabu ndhawuhisupadosAbramdipunjupuksakingpakunjaran landipungawamedalsupadosdipunobong
7LankabehabdineSangPrabu,parapangeran,para panggedhe,parabupati,lanparahakim,lankabeh pedunungingtanahkono,udakarasangangatusewuwong, padhangadegmadheppawonkanggondelengAbram.
8Lankabehwongwadonlanbocah-bocahcilikpadha nglumpukingpayonlanmenarakanggondelengapasing kedadeyankaroAbram,lankabehpadhangadeg bebarengansakakadohan;lanoraanawongsiji-sijiasing isihanasingoratekaingdinaikukanggondeleng kedadeyankasebut.
9NalikaAbramteka,paratukangsihirlanparawicaksana weruhAbram,banjurpadhasesambatmarangraja,aturé, "DhuhGusti,mesthiikiwongsingkitakenalminangka bocahsingnalikalairlintanggedhénguntalpapatlintang, singwiskitawara-warakakemarangrajasèkettaun kepungkur."
10Lansaikibapaknéugawisnglanggarprentahmu,lan ngecekowékanthinggawaanakliyanékanggokowé,sing kokpatèni.
11NalikaSangPrabumirengaturewong-wongmau, panjenenganenesubanget,landhawuhsupayaTerah digawamenyangngarsane
12SangPrabubanjurngandika,"Apakowéwiskrunguapa singdiomongképaratukangsihirmau?Saikicritakna kanthijujur,kepriyékowénglakoni;lanyènkowé ngomongsingbener,kowébakalorasalah"
13BarengSangPrabuweruhbebenduneSangPrabu,Sang TerahbanjurmaturmarangSangPrabu:“DhuhGusti, panjenengansampunmirengingkangleres,sahaingkang dipunngendikakakendeningparawicaksanapunikaleres.”
SangPrabungandika:“Kadospundipanjenengansaged nindakakenpunika,nglanggardhawuhkulasahamaringi kulaanakingkangbotenpanjenenganlairaken,sarta mundhutajinipunkanggepiyambakipun?”
14TerahbanjurmangsulimarangSangPrabu,“Amarga nalikasemonoakutresnabangetmaranganakkulanang, mulaakunjupukanakkuwadon,lanakunggawadheweke menyangngarsaneSangPrabu.”
15SangPrabubanjurndangu,"Sapasingmenehipitutur marangkowebabiki?Cobacritaknamarangaku,aja ndhelikakeapa-apasakaaku,supayakoweoramati"
16TerahwedibangetanaingngarsaneSangPrabu,banjur maturmarangSangPrabu:“Putrakusingmbarep,Haran, singmenehipituturmarangakubabiki;lannalikasemono Abramlair,yaikuingHaran,umuretelungpuluhlorotaun 17NangingHaranoramenehisaranapa-apamarang bapakne,amargaTerahngomongkayangonomarangraja supayabisangluwarinyawanesakaraja,amargadheweke wedibanget;lanrajangandikamarangTerah,Haran, putramusingmenehisaranikibakalmatiliwatgenikaro Abram;amargaukumanpatiwisditampaamargadheweke wismbalelamarangkekarepanerajakanthinindakake perkaraiki.
18LanHarannalikasemanakepenginnirutindak-tanduke Abram,nangingdheweketetepnyimpenrasatresnaneing njeroati.
19Haranbanjurngucapingsajroningatine,"Saikirajawis nyekelAbramamargasakaapasingditindakakeAbram, lanbakalkelakon,yenAbrammenangnglawanraja,aku bakalngetutakedheweke,nangingyenrajamenang,aku bakalngetutakeraja"
20NalikaTerahwisngomongkarorajababHaran,putrane, rajabanjurdhawuhsupayaHarandicekellanAbram 21LanpadhanggawaAbramlanHaran,sadulure,supaya dibuwangmenyanggeni;lankabehpenduduktanah kasebut,paraabdineraja,parapangeran,lankabehwanita lanbocah-bocahcilikpadhangadegingkono,dinaikuuga 22ParaabdinérajabanjurnyolongAbramlanadhine,sarta nglucutisandhanganékabèhkajabasandhanganngisorsing dienggo
23Tanganlansikiléwong-wongmaudiiketnganggotali léna,banjurparaabdinérajangangkatlannyemplungaké wongloromaumenyangpawon
24GustiAllahngasihilanwelasasihmarangAbram,lan GustiAllahmudhunlannylametakeAbramsakagenilan dhewekeorakobong
25Nangingkabehtalisingdigunakakekanggongiket dhewekekobong,deneAbramisihtetepmlaku-mlakuing geni
26LanHaranmatinalikadibuwangmenyanggeni,lan dhewekekobongdadiawu,amargaatineorasampurna karoGusti;lanwong-wongsingmbuwangdheweke menyanggeni,genimurubnyebaringndhuwurewongwongmau,landhewekekobong,lanrolaswongmati
27Abrammlaku-mlakuingtengah-tengahinggenitelung dinatelungbengi,lankabehabdinerajaweruhAbram mlaku-mlakuinggeni,lanpadhasowanlanngandhaniraja, ujar,"LahkitawisndelengAbrammlaku-mlakuing tengah-tengahinggeni,lansandhanganngisorsingdienggo orakobong,nangingtalisingngiketdhewekekobong" 28Nalikasangrajakrungutembung-tembunge,atine semaputlanorangandelmarangwong-wongmau;mulane dhewekengutusparapangeranliyanesingsetyakanggo ndelengprakaraiki,lanwong-wongmaubanjurlungalan ndelenglanngandhanimarangsangraja;lansangraja
banjurngadeglanndeleng,landhewekeweruhAbram mlakumrana-mreneingtengah-tengahgeni,landheweke weruhmayitHarankobong,lansangrajagumunbanget
29SangPrabubanjurdhawuhsupayaAbramdijupuksaka geni;paraabdinepadhanyedhakarepnjupukAbram, nangingpadhaorabisa,amargagenianaingsakubengelan genisakapawonmunggahmenyangdheweke
30Paraabdinérajapadhamlayusakagenimau,lanraja banjurndhawuhi,"Cepet,gawanenAbrammetusakageni supayakowéoramati"
31Paraabdinerajabanjurnyedhakmanehkanggonggawa Abrammetu,langeninempuhwong-wongmaulan ngobongrainengantiwolungwongmati.
32NalikaSangPrabuweruhyenparaabdineorabisa nyedhakigenisupayaorakobong,SangPrabubanjur nimbaliAbram,"HeabdineGustiAllahsinganaing swarga,metusakatengahinggenilanmreneaing ngarsaningsun"AbramnggatekakepangandikaneSang Prabu,banjurmetusakagenilansowanlanngadeganaing ngarsaneSangPrabu
33NalikaAbrammetu,rajalanparaabdineweruhAbram tekaingngarsaneraja,nganggosandhanganngisor,amarga sandhanganeorakobong,nangingtalisingngiketdheweke kobong
34SangPrabubanjurngandikamarangAbram,"Kenging punapapanjenenganbotenkobonginggeni?"
35Abrambanjurmaturmarangraja,"GustiAllahingkang nguwasaniswargalanbumi,ingkangkulapitadosilan ingkanggadhahsadayakuwasanipun,Panjenenganipun ingkangngluwarikulasakinggeniingkangpanjenengan buwangdhatengkula."
36Haran,seduluréAbram,kobongdadiawu,lanwongwongpadhanggolekilayoné,lanjenaséditemokakewis kobong.
37Haranumurwolungpuluhlorotaunnalikatilardonya inggeniKasdimRaja,parapangeran,lanparapenduduk tanahkasebut,nalikaweruhyenAbramwisslametsaka genikasebut,banjurpadhatekalansujudmarangAbram
38Abrambanjurngandikamarangwong-wongmau,"Aja padhasujudmarangaku,nangingsujudamarangGusti Allahingjagadsingnitahakekowe,lanngabektiamarang Panjenengane,lanlumakuaingdalane,amarga Panjenenganesingngluwariakusakageniiki,lan Panjenenganesingnitahakejiwalanrohkabehmanungsa, lanmbentukmanungsaingguwagarbaneibune,lan nglairakedhewekemenyangjagad,lanPanjenenganesing bakalngluwariwong-wongsingpercayamarang Panjenenganesakakabehrasalara."
39Lanbabikikatonnggumunakebangetingmripateraja lanparapangeran,yenAbramslametsakagenilanHaran kobong;lanrajamenehiAbramakehhadiahlandheweke menehidhewekeloroabdinesingpalingdhuwursaka kratonraja;jenengesingsijiOnilanjenengeliyaneEliezer 40Lankabehraja,parapangeran,lanparaabdinemenehi akehhadiahperak,emas,lanmutiaramarangAbram,lan rajalanparapangeranenglilanidhewekelunga,lan dhewekelungakanthitentrem.
41AbrambanjurbudhalsakaingngarsaneSangPrabu kanthitentrem,lanakehabdineSangPrabupadha ndherekake,lanudakaratelungatuswongpadha ndherekake
42IngdinaikuugaAbrambalimenyangomahebapakne, dhewekelanwong-wongsingngetutakedheweke,lan AbramngabektimarangPangeranYehuwah,GustiAllahe, sajroneuripe,landhewekemlakuingdalanelannuruti angger-anggere.
43WiwitdinaikuAbramngarahakeatineparamanungsa supayangabektimarangPangeranYehuwah
44NalikasemonoNahorlanAbrampadhaomah-omah karoanak-anakewadonHaran,sadulurelanang;garwane NahorjenengeMilkalangarwaneAbramjenengeSarai Sarai,garwaneAbram,mandul;nalikasemonodheweke oraduweanak
45LansawiserongtaunwiwitAbrammetusakageni, yaikuingtaunkapingsèketlorouripé,RajaNimrod lungguhingBabilingdhampar,lanrajaketuronlanngimpi yendhèwèkéngadegkaropasukanlantentaranéing lembahmadheppawonraja
46Panjenenganébanjurndhangaklanweruhwonglanang kangrupanékayaAbrammetusakapawon,landhèwèké tekalanngadegingngarsanérajakaropedhangékangwis diunus,banjurmlumpatmaranirajakaropedhangé,nalika rajamlayusakawonglanangmau,amargadhèwèkéwedi; lannalikadhèwèkémlayu,wonglanangmaumbuwang endhogingsirahéraja,lanendhogmaudadikaligedhé
47SangPrabungimpiyenkabehpasukaneklelebingkali kasebutlanmati,lanSangPrabumlayukarotelungwong singanaingngarepelandhewekebisalolos
48SangPrabumirsaniparapriyamaulanpadhanganggo sandhanganbangsawankayasandhanganepararaja,lan nduwenipenampilanlankamulyanepararaja
49Nalikapadhamlayu,kalimalihdadiendhogmanehing ngareperaja,lansakaendhogkasebutmetumanukenom singtekaingngareperaja,lanmaburingsirahelannyuwek mripateraja.
50SangPrabubanjursedhihbangetnalikandelengiku, sartatangisakasare,sartapanggalihegemeterbanget;sarta rumasawedibanget.
51EsukeSangPrabutangisakaingpaturonekalawanwedi, banjurdhawuhmarangkabehwongwicaksanalantukang sihirsupayasowanmarangngarsane,nalikaSangPrabu nyritakakeimpenemarangwong-wongmau
52Lanabdinerajasingwicaksana,jenengeAnuki, mangsuliraja,"IkioraliyakajabapialaneAbramlan turunesingbakalnglawanGustilanrajakuingdina-dina pungkasan"
53LandelengendinanebakaltekanalikaAbramlan turunesartaanak-anakekulawarganebakalperangnglawan rajaku,landhewekebakalngalahakekabehtentararajalan pasukane
54Lanbabaganapasingkokkandhakakebabagantelung wongsingkokdelengkayaawakmudhewe,lansinglolos, ikitegesemungkowesingbakalloloskarotelungrajasaka antaranepararajaingbumisingbakalmelukoweing perang
55Lanapasingkokdelengsakakalisingmalihdadi endhogkayawiwitane,lanmanukenomsingnyuwek mripatmu,ikioraliyategesekajabaturuneAbramsing bakalmatenirajaingdina-dinapungkasan
56IkiimpeneSangPrabu,lanikijarwane,lanimpeneiku nyata,lanjarwanesingdiwenehakeabdipanjenengan marangpanjenenganikubener
57Mulane,dhuhratu,panjenenganmesthimangertosbilih sampunsèketkalihtaunwiwitparawicaksanapanjenengan nyumurupipunikanalikalairipunAbram,lanmanawiratu kulanglilaniAbrammanggeningbumi,punikabadhé dadoscilakanipungustilanratukula,amargisadangunipun Abramgesang,panjenenganlankratonpanjenenganboten badhémadeg,amargipunikasampundipunmangertosi wiwitlairipun;lanpunaparatukulabotenbadhématèni piyambakipun,supadospialanipunsageddipunsingkiri sakingpanjenenganingdinten-dintenpungkasan?
58LanNimrodngrungokakeswaraneAnuki,landheweke ngutussawetaraabdinekanthirahasiakanggonyekel Abram,lannggawadhewekemenyangngarsaneraja kanggonandhangsangsarapati
59LanEliezer,abdineAbramsingdiwenehakeraja marangdheweke,nalikasemanaanaingngarsaneraja,lan dhewekekrunguapasingwisdiwelingakeAnukimarang raja,lanapasingwisdiomongakerajakanggonyebabake patiAbram.
60EliezerbanjurkandhamarangAbram,"Enggaltangia lanslametnanyawamu,supayakoweoramatideningraja, amargakayangonokuwisingdidelengingimpenbabagan kowe,lankayangonokuwisingdijlentrehakedening Anuki,lankayangonougasingdiwenehakeAnukimarang rajababagankowe."
61AbramngrungokakeswaraneEliezer,lanAbramcepetcepetmlayumenyangomaheNuhlanputraneSem,lan dhewekendhelikingkanalannemokakepapansingaman; lanparaabdinerajatekaingomaheAbramkanggo nggolekidheweke,nangingdhewekeorabisanemokake dheweke,landhewekenggolekiingsaindengingnegaralan dhewekeoraditemokake,landhewekelungalannggoleki ingsabenarahlandhewekeoraditemokake
62NalikaparaabdinerajaorabisanemokakeAbram, banjurpadhabalimenyangngarsaneraja,nangingnesune rajamarangAbramwissirep,amargadhewekeora nemokakedheweke,lanrajanyingkirakeprakarababagan Abramikisakapikirane
63AbramndhelikingomahéNuhsajronesewulan,nganti rajalalikaroprakaraiki,nangingAbramisihwedikaro raja;lanTerahtekanemoniAbram,putrané,kanthi ndhelik-ndhelikingomahéNuh,lanTerahikuwongsing misuwurbangetingngarsanéraja.
64Abramkandhakarobapakné,"Apakowéorangertinèk rajaduwéniyatmatèniakulanngilangakéjenengkusaka buminganggopituturéparapenasihatésingduraka?"
65Saikisapasingkokduweniingkenelanapasing kokduweniingtanahiki?Ayopadhalungabebarengan menyangtanahKanaan,supayakitabisauwalsakatangane, supayakoweorabakaltiwasdeningdhewekeing pungkasaningjaman
66Apakowéorangertiutawadurungkrungu,yèndudu amargakatresnanNimrodmènèhikowékabèhpakurmatan iki,nangingmungkanggokabecikanédhèwèkémènèhi kowékabèhkabecikaniki?
67Lanmanawadhèwèkénindakakékabecikansingluwih gedhétinimbangikimarangkowé,satemeneikimung barang-barangdonyasingoraanagunané,amargabandha lankasugihanorabakalmigunaniingdinabebendulan murka.
68Mulanésaikirungoknaswaraku,lanayopadhangadeg lanlungamenyangtanahKanaan,adohsakajangkauane Nimrod;lanngabektimarangGustiAllahsingnitahake kowéingbumilankowébakalslamet;lanbuwangen kabèhbarangsingtanpagunasingkokgayuh.
69Abrammandhegngomong,nalikaNuhlanSem,putrane, mangsuliTerah,"Pancenbenerapasingdiomongake Abrammarangkowe."
70TerahngrungokakepangandikaneputraneAbram,lan TerahnindakakekabehsingdiomongakeAbram,amarga ikisakaGustiAllah,supayarajaoramateniAbram
BAB13
1TerahbanjurngajakAbram,putrane,lanLot,putune, anakeHaran,lanSarai,mantune,garwaneAbram,lan sakehingwongingkulawargane,banjurbudhalsakaUrKasdimmenyangtanahKanaanBarengtekaningtanah Haran,banjurpadhamanggoningkono,amargatanahiku apikbangetkanggopangonan,lancukupjembarkanggo wong-wongsingpadhanglumpuk
2Lanwong-wongingtanahHaranweruhyenAbramiku beciklanmursidanaingngarsaneGustiAllahlan manungsa,lanPangeranYehuwahnunggilkarodheweke, lansawetarawongingtanahHarantekalangabungkaro Abram,landhewekemulangakepiwulanglandalane PangeranYehuwahmarangdheweke;lanwong-wongiki tetepkaroAbramingomahelanpadhasetyamarang dheweke
3Abrammanggoningtanahkonotelungtaun,lansawisé telungtaun,GustiAllahngatingalmarangAbramlan ngandikamarangdhèwèké,"AkuikiGustiAllahsing ngentasakékowésakaUr-Kasdim,lanngluwarikowésaka tanganékabèhmungsuhmu."
4Mulanésaiki,yènkowéngrungokakéswarakulannetepi prentah-prentahku,angger-anggerkulanangger-anggerku, Akubakalndadosakémungsuhmupadhaambrukanaing ngarepmu,lanAkubakalnambahiturunmukayalintang inglangit,lanAkubakalnurunakéberkah-Kumarang sakèhingpakaryanmu,lankowéorabakalkekuranganapaapa
5Saiki,tangia,gawanenbojomulansabarangdarbekiralan lungaamenyangtanahKanaanlanmanggonaingkana,lan AkubakaldadiAllahmu,lanAkubakalmberkahikowe" Abrambanjurbudhallannggawabojonelansabarang darbekira,lanbudhalmenyangtanahKanaankayasingwis didhawuhakedeningPangeranYehuwah;lanAbramumur sekettaunnalikabudhalsakaHaran.
6AbramtekaningtanahKanaanlanmanggoningtengahtengahekutha,sartangadegaketendhaneingantarane wong-wongKanaan,pendhudhuktanahkono
7LanGustiAllahngatingalmarangAbramnalikatekan ingtanahKanaan,lanngandikamarangdheweke,"Iki tanahsingDakwenehakemarangkowelanturunmusawise koweingsalawas-lawase,lanAkubakalnggaweturunmu kayalintanginglangit,lanAkubakalmenehiturunmu kabehtanahsingkokdelengminangkawarisan."
8AbrambanjurngadegakémisbyahingpanggonanéGusti Allahwisngandikakarodhèwèké,lanAbrambanjur memujiasmanéGustiAllahingkono.
9Nalikasamana,sawisetelungtaunAbrammanggoning tanahKanaan,ingtaunikuugaNuhseda,yaikutaun kapingseketwoluuripeAbram;langunggungeumureNuh sangangatussekettaun,banjurseda.
10AbrammanggoningtanahKanaan,dhèwèké,garwané, lankabèhbarangdarbéné,lankabèhwongsingndhèrèk dhèwèké,bebarengankarowong-wongsingmèludhèwèké sakaantaranéwong-wongingtanahkono;nangingNahor, saduluréAbram,lanTerah,bapakné,lanLot,anakéHaran, lankabèhbarangdarbéné,padhamanggoningHaran 11IngtaunkapinglimasawiséAbrammanggoningtanah Kanaan,wong-wongSodomlanGomorasartasakehing kuthainglebakpadhambrontaksakaingpangwasané Kedorlaomer,rajaingElam,amargasakehingrajaing kutha-kuthainglebakwisngawulamarangKedorlaomer rolastaunsuwéné,lanmènèhipajegtaunanmarang dhèwèké,nangingingdina-dinaiku,ingtaunkaping telulas,wong-wongmaumbrontakmarangdhèwèké
12IngtaunkapingsepuluhsawiséAbrammanggoning tanahKanaan,anaperangantaranéNimrod,rajaSinear,lan Kedorlaomer,rajaElam,lanNimrodtekaperangnglawan Kedorlaomerlannelukakédhèwèké.
13AmargaKedorlaomernalikasemanaminangkasalah sawijiningpanggedheningwadya-balaneNimrod,lan nalikakabehwongingmenarawisbuyarlansingisihana ugakasebaringlumahingbumi,Kedorlaomermenyang tanahElamlanmrentahlanmbrontakmarangbendarane
14Laningdina-dinaikunalikaNimrodweruhyenkuthakuthaingdataranwismbrontak,dheweketekakanthirasa banggalannesukanggoperangkaroKedorlaomer,lan Nimrodnglumpukakekabehparapanggedhelanrakyate, udakarapitungatusewuwong,lannglawanKedorlaomer, lanKedorlaomermetunemonidhewekekarolimangewu wong,landhewekenyiapakeperanginglembahBabelsing anaingantaraneElamlanShinar
15Lankabehraja-rajamauperangingkana,lanNimrod lanrakyatedikalahakedeningwong-wongKedorlaomer, lananaudakaranematusewuprajuriteNimrodsinggugur, lanMardonputranerajaguguringantarane
16LanNimrodmlayulanbalimenyangnegaranekanthi rasaisinlangething,landheweketundhukkaro Kedorlaomersajronewektusingsuwe,lanKedorlaomer balimenyangnegaranelanngirimparapanglimatentarane menyangpararajasingmanggoningsakubenge,menyang AriokhrajaElasar,lanmenyangTidalrajaGoyim,lan nggaweperjanjiankarodheweke,lankabehpadhamanut karoprentahe
17NalikaAbrammanggoningtanahKanaannalikaumuré Abramwispitungpuluhtaun,GustiAllahngatingal marangAbramlanngandika,"AkuikiGustiAllahsing ngentaskowésakaUr-Kasdimsupayakowédiparingi tanahikidadiwarisanmu."
18Mulané,kowékudunglakoniapasingwis Dakdhawuhakémarangkowé,lankowékudusampurna, sartanetepidhawuh-dhawuh-Ku,mergakowélanturunmu bakalDakparingitanahikidadipusakamu,wiwitsakakali MesirngantitekankaligedhéEfrat.
19Lankowébakalsowanmarangleluhurmukanthi tentremlanumursingapik,lanturunankapingpapatbakal balimreneingtanahikilanbakalndarbeniikusalawaslawase;Abrambanjurngadegakémisbyah,lannyebut
asmanéPangéransingwisngatingalmarangdhèwèké, sartangaturakékurbanmarangPangéraningmisbyahiku. 20NalikasamanaAbrambalimenyangHarannemoni bapaknelanibune,sartakulawarganebapakne,sarta Abramlangarwanesartakabehbarangdarbekebali menyangHaran,lanAbrammanggoningHaranlimang taunlawase
21LanakehwongHaran,udakarapitungpuluhlorowong lanang,ngetutakeAbramlanAbrammulangakepiwulang landalaneGustimarangdheweke,landhewekemulang supayangertiGusti
22IngwektuikuGustiAllahngatingalmarangAbraming Haran,sartangandikamarangAbram,“Lah,rongpuluh taunkepungkurAkuwisngandikamarangkowé, 23Lungaasakatanahmu,sakapapankelairanmulansaka omahebapakmu,menyangtanahsingwisDaktuduhake marangkowesupayaDakparingakemarangkowelan anak-anakmu,amargaingtanahkonoAkubakalmberkahi kowe,lanndadekakekowedadibangsasinggedhe,lan ndadekakejenengmumisuwur,lanmargasakakowepara kulawargaingbumibakaldiberkahi
24Mulanesaiki,tangia,lungaasakapanggonaniki,kowe, bojomu,lankabehbarangdarbekmu,ugasabenwongsing lairingomahmu,lankabehwongsingwiskoklairakeing Haran,langawanenmetusakakene,lantangialanbalia menyangtanahKanaan
25AbrambanjurbudhallanngajakSarai,garwane,lan kabehbarangdarbeke,lankabehwongsinglairingomahe, lankabehwongsingwislairingHaran,lanbanjurbudhal menyangtanahKanaan
26AbrambanjurbudhallanbalimenyangtanahKanaan, miturutpangandikanePangeranYehuwahLanLut, putraneHaran,sadulure,meludheweke,lanAbramumur pitungpuluhlimataunnalikabudhalsakaHaranbali menyangtanahKanaan
27LandhèwèkétekaningtanahKanaanmiturut pangandikanéPangéranmarangAbram,landhèwèké masangkémahélanmanggoningwit-witaningMamre,lan karodhèwèkéanaLot,anakékakangné,lankabèhbarang darbéké.
28GustiAllahbanjurngatingalmanèhmarangAbram sartangandika,"TurunmubakalDakparingitanahiki" AbrambanjurngedegakémisbyahkonjukmarangGusti Allahsingwisngatingalmarangdhèwèké,singisihana ngantisaikiingwit-witantarbantiningMamre
BAB14
1IngjamansemonoingtanahSinearanawongwicaksana singnduwenikawruhlankawicaksanan,sartarupaneayu, nangingwongmlaratlanoraduweapa-apa,jenenge Rikayonlanwongikuangelgolekpangan.
2LandhèwèkémutusakéarepmenyangMesir,nemoni OswirisputranéAnomrajaMesir,kanggonuduhaké kawicaksananémarangraja;amargamungkindhèwèké bakalnemokakésih-rahmatingngarsané,kanggo nggedhekakelanmènèhipangopènanmarangdhèwèké;lan Rikayonnindakakémangkono
3NalikaRikayontekaingMesir,dhèwèkétakonmarang pedunungMesirbabaganraja,lanpedunungMesir ngandhaniadatistiadatrajaMesir,amarganalikasemana
adatistiadatrajaMesiryaikudhèwèkélungasakakraton lankatoningnjabamungsedinasetaun,lansawisékuwi rajabakalbalimenyangkratonékanggomanggoningkana
4Ingdinanalikarajatindak,dhèwèkéngetokképutusan ingnagarakuwi,lansabenwongsingduwégugatanbakal sowanmarangrajaingdinakuwikanggonjaluk panyuwuné
5NalikaRikayonkrungubabadatistiadatingMesirlan dhewekeorabisasowanmarangngarsaneSangPrabu, dhewekesedhihbangetlansusahbanget
6IngwayahsoreRikayonmetulannemokakeomahsing wisreruntuhan,biyenomahpangganganrotiingMesir,lan dhewekenginepingkonosewengimuputkanthirasagetir lanluwebanget,lanturuorabisadirasakake
7LanRikayonmikirapasingkududitindakakeingkutha ngantirajarawuh,lankepiyecaranesupayabisauriping kana
8Esukedhèwèkétangilanmlaku-mlaku,laningdalané ketemukarowong-wongsingdodolsayuranlanmacemmacemwijisingdisedhiyakakemarangparapenduduk
9LanRikayonkepénginnindakkésingpadhasupayabisa éntuknafkahingkutha,nangingdhèwèkéorangertiadat istiadatwong-wongmau,landhèwèkékayawongwutaing antaranéwong-wongmau
10.Panjenenganebanjurlungatukusayurankanggodidol kanggonyukupikebutuhane,lanwongakehpadha nglumpukingsakubengelanngecedheweke,sartanjupuk sayuranesakadhewekelanoraninggalakeapa-apa.
11Panjenenganébanjurngadegsakaingkonokanthirasa getirbanget,lanbanjurnggresulamenyangomah pangganganroti,papanpanggonanénginepsewengimuput, laningwengikapindhonédhèwèkéturuingkono
12Laningwengiikumanehdhewekemikirkepiyecarane supayabisanylametakeawakedhewesakakeluwen,lan dhewekengrancangrencanakepiyecaranetumindak
13Esuketangilantumindakkanthipinter,banjurlungalan nyewatelungpuluhwongsingkuwatsakaantaranewong akeh,nggawagegamanperang,banjurdigawamenyang ndhuwurkuburanMesir,landilebokakeingkono
14Panjenenganébanjurdhawuhmarangwong-wongmau, "MangkenepangandikanéSangPrabu:Padhakuwatna awakmulandadiawongkanggagahprakosa,lanajanganti anawongkangdikuburingkénéngantianarongatus dhuwitpérakkangdiwènèhaké,banjurwongmaubisa dikubur"Wong-wongmaunindakakémiturutprentahé RikayonmarangwongMesirsajronésetauniku. 15Lansajronewolungsasi,Rikayonlanwong-wonge nglumpukakeakehbangetbandhaperaklanemas,lan Rikayonnjupukakehbangetjaranlankewanliyane,lan dhewekenyewawongliyane,lanmenehijaranmarang wong-wongmaulandheweketetepkarodheweke
16Nalikataunwistekan,nalikarajametumenyangkutha, kabehwargaMesirpadhanglumpukkanggongomongkaro dhewekebabaganpakaryaneRikayonlanwong-wonge
17SangPrabubanjurbudhalingdinasingwisditemtokake, lankabehwongMesirpadhasowanmarangpanjenengane lanpadhanguwuh-uwuh,ature: 18Muga-mugaSangPrabutansahgesangPunapaingkang panjenengantindakakenwonteningkithapunikadhateng paraabdipanjenengan,botennglilanimayitdipunkubur ngantosemaslanperakdipunparingakenkathahsanget?
Punapanatewonteningkangkadosmekateningkang dipunlampahiingsaindengingbumi,wiwitjamanipunpara rajasaderengipun,malahwiwitjamanipunAdam,ngantos samenika,bilihtiyangingkangsampunpejahboten namungdipunkuburkanthiregaingkangsampun dipuntemtokaken?
19Kitangertiyenwisdadiadatpararajanjupukpajeg sabentaunsakawongsingisihurip,nangingkowéora mungnindakakeiki,nangingsakawongmatiugakowé njalukpajegsabendina
20Saiki,dhuhSangPrabu,kawulasampunbotensaged ngidinkemalihpunika,amargisakathahipunkithasampun risakamargipunika,lanpunapapanjenenganbotenngertos?
21BarengSangPrabumirengkabehsingdirembugmau, panjenenganebangetnesulanmurkabanget,amarga panjenenganeorangertiapa-apababiku.
22SangPrabubanjurngandika,"Sapalaningngendiwong kangwaninindakakepialaikiingtanahkutanpaprentahku? Mesthinekowebakalngandhaniaku."
23LanpadhanyritakakekabehlelakoneRikayonlanpara prajurite,lannesuneSangPrabubanjurmurub,lanSang PrabudhawuhsupayaRikayonlanparaprajuritedigawa menyangngarsane
24LanRikayonnjupukudakarasewubocah,putralan putri,lannganggokakesutralansulaman,landheweke nunggangjaranlanngirimmenyangrajaliwatpara prajurite,landhewekeuganjupukakehperaklanemaslan watularangregane,lanjaransingkuwatlanayu,minangka hadiahkanggoraja,singdigunakakekanggotekaing ngarsanerajalansujudingbumiingngarsane;lanraja, paraabdinelankabehpendudukMesirgumunkaro pakaryaneRikayon,landhewekendelengkasugihanelan hadiahsingdigawamenyangraja
25LanikubangetnyenengakeSangPrabulan panjenenganegumun;lannalikaRikayonlungguhing ngarsane,SangPrabutakonbabagankabehpakaryane,lan Rikayonngucapakekabehtembungekanthiwicaksanaing ngarsaneSangPrabu,paraabdinelankabehpenduduk Mesir
26NalikasangrajamirengpangandikaneRikayonlan kawicaksanane,Rikayonolehsih-rahmat,landheweke olehsih-rahmatlankabecikansakakabehabdinesangraja lansakakabehwargaMesir,amargakawicaksananelan pidhatonesingapikbanget,lanwiwitwektuikuwongwongpadhatresnabangetmarangdheweke
27SangPrabubanjurngandikamarangRikayon, "JenengmuorabakaldisebutmanehRikayon,nanging Firaun,amargakowewisnarikpajegsakawongmati." SangPrabubanjurmenehijenengFiraunmarangwong mau
28SangrajalanrakyatétresnamarangRikayonamarga kawicaksanané,lanpadharembugankarokabèhwarga Mesirsupayadhèwèkédadikepalarajasingsampurna 29LankabehwongMesirlanparaahlinepadhanindakake kayamangkono,lanikudigawedadiundang-undanging Mesir
30Lanwong-wongmaungangkatRikayonFiraundadi pengawasingsangisoreOswirisrajaMesir,lanRikayon FiraunmrentahMesir,sabendinangaturakekeadilan marangkabehkutha,nangingOswirisrajabakalngadili
wong-wongingtanahkasebutsedinaingsetaun,nalika dhewekemetukanggonemoni.
31LanFiraunRikayonkanthilicikngrebutpamrentahan Mesir,landhewekenarikpajaksakakabehpenduduk Mesir.
32LankabehpedunungMesirtresnabangetmarangFiraun Rikayon,lanpadhanggaweprentahkanggonyebutsaben rajasingbakalmrentahdhewekelanturuneingMesir minangkaFiraun
33MulanékabèhrajasingmréntahingMesirwiwitwektu ikulansaterusédiaraniFiraunngantisaiki
BAB15
1Ingtaunikuugaanapaceklikgedheingsaindenging tanahKanaan,lanparapedunungingtanahkonoorabisa tetepanaingkonoamargapaceklikikuwisnggegirisi banget
2Abramlansakehingduwekebanjurbudhalmenyang Mesiramargaanapaceklik,lannalikatekaningkali Mizraim,dhewekenginepingkonosawetarawektukanggo ngasoamargakeselingdalan.
3NalikaAbramlanSarailagimlaku-mlakuingpinggir kaliMizraim,AbramweruhSarai,garwane,ayubanget
4AbrambanjurkandhakaroSarai,garwane,“GustiAllah wisnitahakekowekanthiraisingayubanget,akuwedi karowongMesir,ajangantiakudipatenilankowedigawa lunga,amargawong-wongingkeneorawedimarangGusti Allah”
5Mulanékowékudunindakkéiki:Kabarinèkkowéiki adhikuwadonmarangsabenwongsingtakonmarang kowé,supayaakuslametlanakubisauriplanoradipatèni
6Abrambanjurndhawuhibabikumarangkabehwong singpadhatekamenyangMesiramargaanapaceklik;uga Lut,keponakane,ndhawuhi,"ManawawongMesirtakon babSarai,kandhaayendhewekeadhineAbram"
7Sanajanprentahekayangono,Abramorapercayakaro Sarai,nangingdhewekenjupukSarailandilebokakeing petilandidhelikakeingantaranewadhah-wadhahe,amarga AbramkuwatirbangetkaroSaraiamargasakapialane wongMesir
8Abramlansakehingbandhanebanjurbudhalsakakali MizraimlantekaningMesir;lagiwaemlebugapuraning kutha,parapengawalngadegmaranidhewekelankandha, "Wenehanaprasepuluhanmarangrajasakaapasing kokduweni,banjurkowebisamlebukutha."Abramlan wong-wongsingndherekakedhewekenindakake mangkono.
9Abramlanwong-wongsingndherekakedheweketekan ingMesir,lannalikatekan,dhewekenggawapetising didhelikakeSarailanwongMesirweruhpetikasebut 10ParaabdinérajabanjurpadhanyedhakiAbramlan matur,"Pétiikikokgawaapa,singdurungtautakdeleng? Saikibukaknalanwènèhnaprasepuluhanmarangrajasaka sakèhingisiné"
11Abrambanjurkandha,"Petiikiorabakaldakbukak, nangingapawaésingkoksuwunbakaldakwenehake."Para abdinéSangPrabubanjurmangsuli,"Ikipetiwatularang, wenehanasepersepuluhsakaikumarangaku"
12Abramkandha,"Kabèhsingkokkarepakébakal dakwènèhaké,nangingkowéajangantimbukakpetikuwi"
13ParapunggawarajabanjurmeksaAbram,ngantipeti maudibukakkanthikasar,lanpadhaweruhanawong wadonayuingnjeropetimau
14NalikaparaperwirarajandelengSarai,padhagumun bangetkaroayune,lankabehparapangeranlanabdine FiraunpadhanglumpukndelengSarai,amargadheweke ayubangetParaperwirarajapadhamlayulanngandhani Firaunkabehsingwisdideleng,lanpadhamemujiSarai marangraja;lanFiraundhawuhsupayaSaraidigawa,lan wongwadonmausowanmarangngarsaneraja
15SangPrabuPringonmirsaniSarailandhewekebanget disenengi,lanSangPrabukagumkaroayune,lanSang PrabubungahbangetamargaSarai,lanmenehihadiah marangwong-wongsingnggawakabarbabaganSarai
16Wongwadonmaubanjurdigawamenyangkratoné Firaun,lanAbramsedhihmergasakagarwané,lan dhèwèkéndedongamarangGustiAllahsupayangluwari garwanésakatanganéFiraun
17Saraiugandedongaingwektuikulanmatur,"Dhuh GustiAllah,PadukasampunngandikadhatengGustikula Abramsupadosnilartanahipunlansakinggriyabapakipun dhatengtanahKanaan,lanPadukasampunjanjibadhe nindakakenkabecikandhatengpiyambakipunmanawi piyambakipunbadhenindakakendhawuhPaduka; sapunika,kawulasampunnindakakenpunapaingkang Padukadhawuhakendhatengkawula,lankawulanilar tanahlankulawargakawula,lankawulatindakdhateng tanahmancalandhatengbangsaingkangderengnate kawulakenalsaderengipun"
18Lankitatekaingtanahikikanggongindharipaceklik, lankacilakanalaikiwisnemoniaku;mulanesaiki,dhuh GustiAllah,tulungikitalanslametakekitasakatangane wongkangnindhesiki,lantulungiakumargasakasihrahmat-Mu.
19GustiAllahnyembadanipanyuwuneSarai,lanGusti AllahngutusmalaekatkanggongluwariSaraisakaing tanganeSangPrabuPringon.
20SangPrabubanjurrawuhlanlenggahanaingngarsane Sarai,landumadakananamalaekatePangeranYehuwah ngadegingsandhingeparasakabatmau,sartangatingal marangSaraisartangandikamarangdheweke:“Ajawedi, amargaPangeranYehuwahwismirengakepandongamu”
21SangPrabubanjurnyedhakmarangSaraisartandangu, "Sapawonglanangsingnggawakowémrene?"Sarai mangsuli,"Ikusadulurkulanang"
22SangPrabubanjurngandika,“Kitakudundadekake dhewekeagung,ngangkatdrajatipun,lannindakakekabeh kabecikankangbakalpanjenengandhawuhakemarangkita; laningwektuikuSangPrabungutusAbramperak,emas, lanwatu-watularangregane,bebarengankarosapi,abdi lananglanwadon;lanSangPrabudhawuhsupayaAbram digawa,landhewekelungguhingplatarankraton,lanSang PrabungluhurakeAbramingwayahwengiiku
23SangPrabubanjurnyedhakarepngandikankaroSarai, sartangulurakeastanearepndemekSarai,nanging malaekatmaunggebugSaraikanthibanterbanget,sarta SangPrabuwedibangetlanoragelemnyedhakSarai.
24NalikaSangPrabunyedhakiSarai,malaekatmau nggebugSaraingantitibainglemah,lantumindakkaya mangkonomarangSangPrabusewengimuput,ngantiSang Prabuwedibanget
25Ingwengiikuuga,malaékatmaunggebugikabèh abdinéSangPrabulansakbrayatémergasakaSarai,lan ingwengiikuugaanatangisangedhéingantaranéwongwongingbrayatéSangPringon.
26SangPrabuPringon,nalikaweruhbilaisingdialami, banjurngandika,"Mesthiwaeakungalamiikimergasaka wongwadoniki"SangPrabubanjurnyingkirakeawake dhewesakawongwadonmaulanngucapaketembungtembungsingnyenengakemarangdheweke
27SangPrabubanjurngandikamarangSarai:“Coba critaknamarangakubabwonglanangsingkokkancani mrene”Saraibanjurkandha,“Wonglanangikibojoku,lan akuwiskandhayendhewekeikusadulurkulanang,amarga akuwedi,ajangantikowematenidhewekeamargasaka piala”
28SangPrabubanjurngadohiSarai,lanwewelak-wewelak malaekatePangeranYehuwahilangsakadhewekelan kulawargane;lanSangPrabuFiraunngertiyendheweke kenapaukumanmergaSarai,lanSangPrabugumunbanget karoiki
29EsukeSangPrabunimbaliAbramsartangandika:“Apa kangkoklakonimarangaku?Yagenekowekandha: Dhewekesadulurkuwadon,mulaneakunjupukdheweke dadibojoku,lanmulanepageblugkangabotikinempuh akulansakulawargaku?”
30Mulané,ikigarwamu,gawanendhèwèkélanlungasaka tanahkita,supayakitakabèhoramatimergasaka dhèwèké.”SangPringonbanjurnjupukkéwanliyané,abdi lananglanwadon,sartaemaslanpérak,kanggo diwènèhakémarangAbram,lanAbrambanjurmbalekaké Sarai,garwané,marangAbram.
31SangPrabubanjurnjupukprawansakagarwane,sing lairsakaselir-selir,landiwenehakemarangSaraidadi abdine.
32SangPrabubanjurngandikamarangputrine:“Putrikula, langkungsaepanjenengandadosabdidaleming griyanipuntiyangpunikatinimbangdadosbendaradalem inggriyanipuntiyangpunika,sasampunipunkita nyumurupikasangsaraningkangnandangkitaamargi tiyangestripunika.”
33AbrambanjurbudhalsakaMesirkarosakehing bandhane;SangPrabuPringonbanjurdhawuhmarang sawetarawongsupayangancanidhewekelankabehwong singmeludheweke
34AbrambanjurbalimenyangtanahKanaan,ing panggonanemisbyah,panggonanebiyenngadegaketarube.
35Lut,anakéHaran,saduluréAbram,nduwéakèhbanget sapi,wedhusgèmbèl,sapilanang,lankémah,mergaGusti Allahmaringikabecikanmarangwong-wongmaumerga sakaAbram
36NalikaAbramisihmanggoningtanahkono,para pangonéLotpadhapadukaroparapangonéAbram, amargabandhanéAbramwiskebacutakèh,lantanahkono oracukupkanggomanggonbarengkaroparapangoné Abrammergasakaakèhékéwan-kéwané
37NalikaparapangonAbramlungangengonwedhuswedhuse,dhewekeoragelemmlebuingara-arawonging tanahkono,nangingkewan-kewaneLutoramlebu,amarga kewan-kewanmaudiidinimanganingara-arawonging tanahkono.
38Wong-wongingtanahkonoweruhkedadeanikisaben dina,lanpadhasowanmarangAbramlanpadukaro dhewekeamargaparapangonéLut
39AbrambanjurkandhamarangLut,"Apasingkoklakoni marangaku,ngantikowendadekakeakudadihinaing antaranewong-wongingtanahiki,ngantikowendhawuhi pangonmusupayangengonkewan-kewanmuingara-ara wongliya?Apakoweorangertiyenakuikiwongmanca ingtanahikiingantaranewongKanaan,lankenapakowe arepnindakakeikimarangaku?"
40LanAbramsabendinapadukaroLotmergasakaiki, nangingLotoragelemngrungokakeAbram,landheweke terusnindakakesingpadhalanwong-wongingtanah kasebuttekalanngandhaniAbram
41AbrambanjurkandhamarangLut,"Ngantipirasuwene kowébakaldadialangankanggoakukarowong-wonging tanahiki?Saikiakunjaluksupayakowéoraanapadudon manehingantaranekita,amargakitaikisedulur"
42Nangingakunyuwunsupayakowémisahsakaaku, lungaalanpilihpanggonansingbisakokpanggonikaro kéwan-kéwanmulankabèhbarang-barangmu,nanging kowélankulawargamukudungedohiaku.
43Lanajawedininggalakeaku,amargayenanawong singgawepialamarangkowe,kabariakulanakubakal malesperkaramusakadheweke,mungnyingkirakeaku.
44SawiséAbramngucapakésakèhingpangandikamau marangLut,Lutbanjurngadeglanndelengmenyanglebak Yardèn.
45Landhèwèkéweruhyènkabèhpanggonanikiolèh banyusingakèh,lanapikkanggomanungsasarta nyedhiyakaképangonankanggokéwan-kéwan.
46LutbanjurbudhalninggalAbrammenyangpanggonan kono,sartangadegaketendhaneingSodom,sartabanjur padhakapisah.
47Abrammanggoningwit-witantarbantiningMamre, yaikuingHebron,lanngadegakékémahéingkono,lan Abrammanggoningkonongantipirang-pirangtaun.
BAB16
1IngwektuikuKedorlaomer,rajaElam,utusanmenyang pararajaingsakubenge,menyangNimrod,rajaSinearsing nalikaikuanaingsangisorepanguwasane,lanmenyang Tidal,rajaGoyim,lanmenyangAriokh,rajaElasar,sing padhagaweprajanjiankarodheweke,pangandikane: “Padhasowanaakulantulungiaku,supayakitabisa nggempurkabehkuthaSodomlanparapedununge,amarga wistelulastaunikiwong-wongmaumbalelamarangaku.”
2Raja-rajapapatmaubanjurmajukaropasukanekabeh, kira-kirawolungatusewuwong,lanpadhalungakaya biasane,lanmatenisabenwongsingditemokakeing dalane.
3RajaSodomlanGomoralimamaupadhametunemoni wong-wongmau,yaikuSyinab,rajaAdma,Syemeber,raja Zeboyim,Bera,rajaSodom,Bersya,rajaGomora,lanBela, rajaZoar,lanpadhanglumpukanainglebakSidim 4SangangrajamaupadhaperanginglebakSidim;lanpara rajaSodomlanGomorapadhadikalahakedeningpararaja Elam
5LebakSidimkebaksumurgampinglanpararajaElam ngoyakpararajaSodom,lanpararajaSodomkarokemah-
kemahépadhamlayulantibaingsumurgamping,lan kabehsingisihanapadhalungamenyanggunungkanggo slamet,lanlimangrajaElampadhangoyaklanngoyak ngantitekangapuraSodom,lanpadhangrebutkabehsing anaingSodom.
6LanpadhangrampokkabehkuthaSodomlanGomora, lanuganjupukLot,putranesadulureAbram,lanbandhane, lanpadhangrebutkabehbarangdarbekekuthaSodom,lan padhalunga;lanUnic,abdineAbram,singanaingperang, weruhiki,lanngandhaniAbramkabehsingwis ditindakakepararajamarangkutha-kuthaSodom,lanyen Lotditawandeningwong-wongmau
7Abramkrunguiki,banjurbudhalkarokira-kiratelung atuswolulaswongsingndherekake,laningwayahwengi ikuugadhewekengoyakpararajaikilanngalahake dheweke,lankabehpadhaguguringngarepeAbramlan paraprajurite,lanoraanasingisihuripkajabapapatraja singmlayu,lansabenwongpadhalungamenyangdalane dhewe-dhewe.
8AbrambanjurmbalekakekabehbarangdarbekeSodom, lanugambalekakeLutlanbarang-barange,paragarwane lananak-anakelankabehbarangdarbeke,ngantiLutora kekuranganapa-apa
9Nalikabalisakangalahaképararajamau,dhèwèkélan paraprejuriténgliwatilebakSidim,panggonanépararaja maupadhaperang
10RajaBérasakaSodomlanparaprejuritéliyanémetu sakasumurgampingsingwisdicemplungaké,nemoni Abramlanparaprejurité
11SangPrabuAdonizedek,ratuingYerusalem,yaikuSem, metukaroparabalanenemoniAbramlanrakyate,nggawa rotilananggur,lanbanjurpadhanginepbebarenganing lebakMelekh
12Adoni-ZedekbanjurmberkahiAbram,lanAbram menehakesepersepuluhsakakabehbarangsingdigawa sakajarahanmungsuhe,amargaAdoni-Zedekikuimam anaingngarsaneGustiAllah.
13SakèhérajaSodomlanGomorasinganaingkono,karo paraabdiné,padhasowanmarangAbramlannyuwun supayaAbrammbalekaképaraabdinésingwisditawan, lannjupukkabèhbandhané
14AbrambanjurmangsulimarangpararajaSodom,aturé, "DemiGustiAllahingkanggesang,ingkangnitahaken langitlanbumi,sahaingkangnebusnyawakulasaking sakathahipunkasangsaran,sahaingkangngluwarikulaing dintenpunikasakingmungsuhkula,sahamasrahaken tiyang-tiyangwaudhatengtangankula,kulabotenbadhe mundhutpunapa-punapagadhahanpanjenengan,supados panjenenganbotengumunggungingdintensesuk,kanthi wicanten,'Abramdadossugihsakingbandhakitaingkang dipunsimpen'"
15AmargaPangeranYehuwah,GustiAllahku,kang dakandelake,wisngandikamarangaku:Koweorabakal kekuranganapa-apa,amargaAkubakalmberkahikoweing sakehingpakaryanmu
16Mulanesaiki,delengen,ikikabehduwekmu,gawanen lanlungaa;demiPangeranYehuwahkanggesang,akuora bakalnjupuksakakowesakanyawamu,ngantitalisepatu utawabenang,kajababiayapangankanggowong-wong singmeluperangkaroaku,lanugabageankanggowongwongsingmeluaku,Anar,Askol,lanMamre,wong-wong
maulanwong-wonge,ugawong-wongsingisihkarinjaga barang-barang,kudunjupukbageanesakajarahan.
17Raja-rajaSodombanjurmènèhiAbramapasingwis dijanjekaké,lanpadhameksasupayanjupukapawaésing dikarepaké,nangingAbramoragelem.
18Raja-rajaSodomlanwong-wongliyanépadhadiutus lunga,sartadiwènèhiprentahbabLut,lanwong-wongmau banjurpadhamulihmenyangpanggonanédhéwé-dhéwé.
19Lut,putranekakangne,ugangutuslungakarobandhane, landhewekelungabarengkarowong-wongmau,lanLut balimenyangomahe,menyangSodom,lanAbramlan wong-wongebalimenyangomaheingwit-witantarbantin Mamre,singanaingHebron.
20IngwektuikuGustiAllahngatingalmanehmarang AbramingHebronlanngandikamarangAbram,"Ajawedi, ganjaranmugedhebangetanaingngarsaningSun,amarga Akuorabakalninggalakekowe,ngantiAkuwisnambahi lanmberkahikowelannggaweturunmukayalintanging langit,singorabisadiukurutawadiitung."
21LanAkubakalmaringiturunmukabehtanahsing kokdelengnganggomripatmudhewe,bakalDakwenehake dadiwarisanesalawas-lawase,mungkuwatnalanajawedi, lumakuaanaingngarsaningSunlandadiasampurna
22NalikaAbramumurpitungpuluhwolutaun,ingtaun ikuugaRehu,putranePeleg,seda,lanumureRehurong atustelungpuluhsangataun,banjurseda
23NalikasemonoSarai,anakeHaran,garwaneAbram, isihmandul;dhewekeoraduweanaklanangutawawadon kanggoAbram
24Barengweruhyenoraduweanak,banjurnjupukHagar, abdinewadon,singdiwenehakeSangPrabuPringon marangdheweke,landiwenehakemarangAbram,bojone, dadigarwane
25AmargaHagarsinaukabehlakuneSaraikayasing diwulangakeSaraimarangdheweke,dhewekeora kekuranganbabarpisaningtindak-tandukesingapik
26SaraibanjurkandhamarangAbram,"IkiHagar,abdiku wadon,meluadhewekesupayadhewekebisanglairake anakingdhengkulku,lanakuugabisaentukanaksaka dheweke."
27SawisésepuluhtaunAbrammanggoningtanahKanaan, yaikuwolungpuluhlimataunuripéAbram,Saraibanjur mènèhakéHagarmarangAbram.
28AbramngrungokaképangandikanéSarai,garwané,lan njupukHagar,abdinéwadonAbramnyedhakiHagarlan Hagarbanjurngandheg.
29NalikaHagarweruhyendhewekewisngandhut, dhewekebungahbanget,lanbendaranediremehake,lan dhewekengucapingnjeroati,"Ikimungbisaugaamarga akuluwihbecikanaingngarsaneGustiAllahtinimbang Sarai,bendaranku,amargasajronepirang-pirangdina bendarankuanaingngarsanebendaraku,dhewekeora ngandhut,nangingGustiAllahwisndadekakeaku ngandhutsajronewektusingcendhakbanget"
30NalikaSaraiweruhyenHagarwisngandhutsaka Abram,Saraimerimarangabdinewadon,lanSaraingucap ingsajroningati,"Ikimesthioraliyakajabadheweke mesthiluwihbeciktinimbangaku"
31SaraibanjurkandhamarangAbram,"Kedadeyankuiki tanggungjawabmu.NalikakowéndedongamarangGusti Allahsupayadiparingianak,kenapakowéorandedonga
kanggoaku,supayaGustiAllahmaringiakuturunansaka kowé?"
32NalikaakungomongkaroHagaranaingngarepmu, dhewekebakalngremehaketembung-tembungku,amarga dhewekewisngandhut,lankoweoragelemngomongapaapakarodheweke;muga-mugaGustiAllahsingngadili antaraneakulankowemiturutapasingwiskoklakoni marangaku.
33AbrambanjurkandhamarangSarai,"Lah,abdi panjenenganwonteningpangwaospanjenengan,tindakna dhatengpiyambakipunkadosingkangpanjenengananggep prayogi"SaraibanjurnindhesHagar,lanHagarbanjur mlayuninggaldhewekemenyangara-arasamun.
34MalaékatéPangérannemonidhèwèkéingpanggonané mlayu,cedhaksumur,lanngandikamarangdhèwèké,"Aja wedi,amargaAkubakalnambahiturunmu,amargakowé bakalnglairakéanaklananglanjenengnaIsmael;mulané saikibaliamenyangSarai,bendaramu,lantundhukna awakmudhéwéingsangisorétangané."
35HagarbanjurngaranipanggonansumurmauBeerLahai-Roi,kangdumunungingantaraneKadesylanaraarasamunBered.
36NalikasemanaHagarbalimenyangomahébendarané, lansawisésawetaradinaHagarnglairakéanaklanang kanggoAbram,AbrammènèhijenengIsmaelmarang Abram;Abramumurwolungpuluhenemtaunnalika nglairaké
BAB17
1Ingdina-dinaiku,ingtaunsangangpuluhsijiuripé Abram,baniKitimperangkarobaniTubal,amarganalika GustiAllahnyebarakéanak-anakémanungsainglumahing bumi,baniKitimlungalanmanggoningdataranCanopia, lanpadhambangunkutha-kuthaingkonolanmanggoning pinggirkaliTibreu
2LanbaniTubalmanggoningTuscana,lanwatesetekan kaliTibreu,lanbaniTubalmbangunkuthaingTuscanan, landhewekenyebutakeSabina,miturutjenengSabina putraneTubalbapakne,landhewekemanggoningkana ngantisaiki
3NalikasemonobaniKitimperangnglawanbaniTubal, lanbaniTubalpadhadikalahakedeningbaniKitim,lan baniKitimmatenitelungatuspitungpuluhwongsakabani Tubal
4IngwektuikubaniTubalpadhasumpahmarangbani Kitim,pangandikane:“Kowéorakenaomah-omahkaro akulanoraanawongsingkenamenehakeanakewadon marangsalahsijiningbaniKitim”
5AmarganalikasemonokabehputriTubalikuayu-ayu, amarganalikasemonooraanawongwadoning saindengingjagadsingayunekayaputri-putriTubal.
6Lankabehwongsingsenengkaroayunewanitapadha menyangputri-putriTuballannjupukbojosakawongwongmau,lanputra-putramanungsa,rajalanpangeran, singsenengbangetkaroayunewanita,njupukbojoing jamansemanasakaputri-putriTubal.
7Sawisételungtaun,sawiséwong-wongKitimsumpah marangwong-wongKitimsupayaoramènèhakéanakanakéwadondadibojoné,kira-kiraanarongpuluhwong
lanangsakawongKitimsinglungangrabianak-anaké wadonTubal,nangingoraanasingketemu.
8Amargaturun-tumurunTubalnetepisumpahesupayaora omah-omahkarowong-wongmau,lanwong-wongmau orabakalnglanggarsumpahe.
9Ingdina-dinapanen,wong-wongTubalpadhamenyang sawah-sawahkanggonjupukpanenane,nalikaparanomnomanKitimpadhanglumpuklanmenyangkuthaSabina, lansabenwonglanangnjupukprawanenomsakaputriputriTubal,lanpadhatekaingkutha-kuthanedhewedhewe
10BaniTubalkrungubabikulanbanjurpadhaperang nglawanwong-wongmau,nangingorabisangalahake wong-wongmau,amargagunungikudhuwurbangetsaka ngarepewong-wongmau,lannalikapadhangertiyenora bisangalahakewong-wongmau,banjurpadhabali menyangtanahe
11Nalikataunganti,wong-wongTubalpadhalungalan nyewaudakarasepuluhewuwongsakakutha-kuthasing cedhakkarodheweke,lanpadhaperangnglawanwongwongKitim
12LanbaniTubalperangnglawanbaniKitim,kanggo ngrusaktanahelanngganggudheweke,laning pertempuranikibaniTubalngalahakebaniKitim,lanbani Kitim,ngertiyendhewekenandhangsangsarabanget, ngangkatanak-anakesingdilairakesakaputri-putriTubal, ingtemboksingwisdibangun,supayakatoningngarepe baniTubal.
13LanbaniKitimkandhamarangwong-wongmau,"Apa kowépadhatekaarepperangkaroanak-anakmulananglan wadon,lanapakitaikioradianggepdaginglanbalungmu wiwitwektuikungantisaiki?"
14NalikabaniTubalkrungubabiki,banjurpadha mandhegperangkarobaniKitim,lanbanjurpadhalunga.
15Lanpadhabalimenyangkutha-kuthane,lanwong-wong Kitimnalikasemanapadhanglumpuklanmbangunrong kuthaingpinggirsegara,lanpadhanyebutsijiPurtulan sijineAriza
16NalikasemonoAbram,anakéTérah,umurésangang puluhsangataun.
17IngwektuikuGustiAllahngatingalmarangdhèwèké lanngandikamarangdhèwèké,"Akubakalnggawe prajanjianingantaraneAkulankowé,lanAkubakal nambahiturunmukanthiakèhbanget,lanikiprajanjian singDakgawéingantaraneAkulankowé,yaikusaben bocahlanangkududisunat,kowélanturunmusawisé kowé"
18Nalikaumurwolungdina,kududisunat,lanprajanjian ikibakalanaingdagingmuminangkaprajanjianlanggeng 19MulanejenengmuorabakalkasebutAbrammaneh, nangingAbraham,langarwamuorabakalkasebutSarai maneh,nangingSarah.
20AmargaAkubakalmberkahikowéloro,lanAkubakal nambahiturunmusawisékowé,ngantikowébakaldadi bangsagedhé,lanpararajabakalthukulsakakowé
BAB18
1Abrahambanjurtindaklannindakakekabehsing diprentahakedeningGustiAllah,sartanimbaliparawong lanangingkulawarganelanwong-wongsingdituku
nganggodhuwite,landhewekenyunatiwong-wongmau kayasingdiprentahakedeningGustiAllah.
2Oraanasiji-sijiawongsingoradisunat,lanAbrahamlan Ismaelputranepadhadisunatnganggokulitkulup;Ismael umurtelulastaunnalikadisunat.
3IngdinakateluAbrahammetusakakémahélanlungguh inglawangkanggongrasakakepanassrengéngé,nalika awakélara.
4LanGustiAllahngatingalmarangdhèwèkéingwitaraarasamunMamre,lanngutustelungmalaékatsing ngladènikanggongunjungidhèwèké,nalikadhèwèké lungguhinglawangkémah,landhèwèkéndhangaklan weruh,lananatelungwonglanangtekasakakadohan,lan dhèwèkéngadeglanmlayunemoniwong-wongmau,lan dhèwèkésujudmarangwong-wongmaulannggawawongwongmaumlebuingomahé.
5WangsulaneNabiMusamarangwong-wongmau: “Manawikulasampunmanggihsih-rahmatwontening ngarsapanjenengan,sumanggakulaaturimrikilandhahar rotisakedhik”Panjenenganebanjurmeksawong-wong mau,lanbanjurpadhamlebetNabiMusamaringibanyu lanwisuhsikile,banjurdilebokakeingsangisorewiting lawangingtarub
6Abrahambanjurmlayunjupukpedhetsingempuklan apik,banjurenggal-enggalnyembelih,banjurdiwènèhaké marangabdiné,Élièzer,supayadiolah
7AbrahambanjurnemoniSarahingkemahe,sarta ngandikamarangdheweke,"Cepet,gaweaglepungsing beciktelungsukat,ulenilangawearotikanggonutupi pancisingisinedaging"LanSarahnindakakemangkono 8Abrahambanjurenggal-enggalnggawamentega,susu, dagingsapilanwedhusgembel,banjurdipangansadurunge dagingpedhetmaumateng,lanbanjurpadhamangan
9Barengwisrampungmangan,anasijisingkandha,"Aku arepbalimrenemanehmrenemrene,lanSarah,bojomu, bakalduweanaklanang"
10Sawisékuwi,wong-wongmaubanjurpadhamangkat lanlungamenyangpanggonansingwisdiutus
11IngjamansemanakabehwongSodomlanGomora,lan sakalimangkuthamau,padhabangetdurakalandosa marangPangeranYehuwah,lanpadhagawenesuPangeran Yehuwahkanthitumindaknjijiki,lanpadhasayatuwa kanthicaranjijikilanngremehakeingngarsanePangeran Yehuwah,lanpialalankadurjananingjamansemana gedhebangetingngarsanePangeranYehuwah
12Ingtanahéwong-wongmauanalembahsingamba banget,kira-kirasetengahdinamlaku,laningkonoana sumberbanyulanakèhsuketingsakubengébanyu.
13LankabehwongSodomlanGomoralungamenyang kanakapingpapatsabentaun,karobojonelananak-anake lankabehbarangdarbeke,lanpadhabungah-bungahana ingkonokarorebanalanjogedan.
14Laningwektubungah,kabehwongbakalngadeglan nyekelgarwanetanggane,lansawetara,putri-putriprawan tanggane,lanpadhasenengkarodheweke,lansabenwong weruhgarwanelanputrineanaingtanganetangganelan orangucapsepatahtembungwae.
15Lanwong-wongmaunindakakemangkonowiwitesuk ngantibengi,lansawiseikuwonglanangpadhamulih menyangomahedhewe-dhewelanwongwadonmenyang
tendhanedhewe-dhewe;mangkonoikutansahditindakake kapingpapatsajronesetaun.
16Uganalikaanawongmancatekaingkutha-kuthalan nggawabarang-barangsingwisditukukanggodibuwang ingkana,wong-wongingkutha-kuthakasebutbakal nglumpuk,wonglanang,wongwadonlanbocah-bocah, wongenomlanwongtuwa,banjurmaraniwongkasebut lannjupukbarang-barangekanthipaksa,menehisethithik marangsabenwongngantikabehbarangsingdigawa deningsingduwemenyangtanahkasebutentek 17Lanyensingduwebarangpadukarowong-wongmau, kandhane,"Apagunanekowenindakakepagaweaniki marangaku,"banjurwong-wongmaubakalnyedhakisijisiji,lansabenwongbakalnuduhakesethithiksingdijupuk lanngecedheweke,kandhane,"Akumungnjupuksethithik singkokwenehakemarangaku."Lannalikakrunguiki sakawong-wongmaukabeh,dhewekebakalngadeglan lungasakawong-wongmaukanthisusahlangetirati, nalikakabehwongbakalngadeglanngetutakedheweke, lanngusirdhewekemetusakakuthakanthiramelanribut 18AnawonglanangsakatanahElamsinglagilelungan kanthisantai,lungguhingkuldine,nggawajubahsingapik bangetwarna-warni,lanjubahkasebutdiiketnganggotali ingkuldine
19Nalikasrengengewissurupingwayahsore,wong lanangmaulagilelungan,ngliwatilurung-lurungeSodom, landhewekenginepingkonoingwayahwengi,nanging oraanawongsingnglilanidhewekemlebuomahe.Ing wektuikuingSodomanawongdurakalannakal,pinter nindakakepiala,jenengeHedad
20.Barengweruhwonglelunganmauanainglurunglurungkutha,wongmaubanjurmaranilantakon,"Kowé sakangendilanarepmenyangngendi?"
21Wongmaubanjurmatur,"Kulabadhétindaksaking HebrondhatengÉlam,papankulaasal,lannalika srengéngésampunsurup,botenwontentiyangingkang ngidinakenkulamlebetgriya,sanajankulagadhahrotilan toyasartadamenlanpakankanggékuldikula,lankula mbotenkekuranganmenapa-menapa"
22Hedadmangsuli,"Kabehsingkokbutuhakebakal dakcaosake,nangingkoweorakenanginepingalun-alun sewengimuput"
23Hedadbanjurnggawawongmaumenyangomahe,lan dhewekenyopotjubahsakakeledainganggotali,lan nggawamenyangomahe,landhewekemenehidamenlan pakanmarangkeledaikasebutnalikawonglelungan kasebutmanganlanngombeingomaheHedad,lan dhewekenginepingkanasewengikuwi.
24Esukewonglelunganmautangiesukarepnerusake lelakone,nalikaHedadkandhamarangdheweke,"Enteni, santaiwaekarorotisethithikbanjurlunga,"wonglanang maunindakakemangkono;landheweketetepkarowong lanangmau,landhewekeloro-loronemanganlanngombe bebarenganingwayahawan,nalikawonglanangmau tangiareplunga
25LanHedadngandikamarangdheweke,"Saikiwissurup, luwihbecikkowenginepsewengimuputsupayaatimu kepenak"Landhewekemeksasupayadhewekengineping kanasewengimuput,laningdinakapindhodheweketangi esukareplunga,nalikaHedadmeksadheweke,ujar,"Coba manganrotisethithikbanjurlunga,"landhewekeugatetep
mangankarodhewekeingdinakapindho,lanbanjurwong lanangmaungadeglannerusakeperjalanane.
26Hedadbanjurkandha,"Saikiwissurup,tetepakaroaku kanggonglipuratimulansesuktangiaesuklanlungaa."
27Wonglanangmauoragelemtetepana,nangingbanjur ngadeglanmasangpelanaingkeledainé,lannalika dhèwèkémasangpelanaingkeledainé,garwanéHedad kandhamarangbojone,"Delengen,wongikiwisrongdina manggonkarokitamanganlanngombélandhèwèkéora mènèhiapa-apamarangkita,lansaikiapadhèwèkébakal lungasakakitatanpamènèhiapa-apa?"lanHedadkandha marangdhèwèké,"Menenga"
28Wonglanangmaubanjurmasangpelanaingkeledainé kanggobudhal,lannjalukHedadsupayamènèhitalilan jubahsupayabisadiiketingkeledaimau
29Hedadbanjurndangu,"Apasingkokkarepake?" Wangsulane,"Gusti,mugikersamaringikulatalilanjubah warna-warnisingpanjenenganndhelikinggriya panjenengansupadosdipunsimpen."
30Hedadbanjurmangsuliwongmau,"Ikiinterpretasi impenmu,talisingkokdeleng,tegeseuripmubakaldawa kayatali,lansawisendelengjubahsingdiwernanimaneka warna,tegesekowebakalduwekebonangguringngendi kowebakalnandurwit-witansakamanekawarnawohwohan."
31Wonglelunganmaumangsuli,"Orakayangono,gusti, amargaakutanginalikaakumenehitalilanugajubahsing ditenunkanthiwarna-warnasingbeda-beda,singwis kokcopotsakakeledaikanggodakgawa"Hedadmangsuli, "Mesthiakuwisngandhaniinterpretasiimpenmulaniku impensingapik,lanikiinterpretasine."
32Saikiparaputraningmanungsamènèhiakupatang dhuwitpérak,yaikutugaskukanggonerangakéimpèn,lan mungkowésingdakbutuhakételungdhuwitpérak.
33Wonglanangmaunesubangetkrunguomongane Hedad,banjurnangiskelara-lara,banjurnggawaHedad menyangSerak,hakimSodom.
34Wonglanangmaubanjurngaturakeprakaranemarang Serak,hakimmau,nalikaHedadmangsuli,"Orakaya ngono,nangingprakaranekayangeneikitetepana." Hakimmaubanjurkandhamarangwonglelunganmau, "Wonglanangiki,Hedad,ngomongsingbenermarang kowe,amargadhewekemisuwuringkutha-kuthaamarga bisamenehiinterpretasiimpensingakurat"
35Wonglanangmaubanjurmbengokmiturut pangandikanehakim,lanmatur,"BotenmekatenGusti, amarginalikakulamaringitalilanjubahingkangwonten ingkuldiwau,supadosdipunsimpenwontening griyanipun"Kalih-kalihipunsamipaduwontening ngarsanipunhakim,ingkangsatunggalngendika, "Mangkonoprakawisipun,laningkangsanèsipun nedahakensanès."
36Hedadbanjurkandhamarangwongmau,"Wenehana akupatangkepingperaksingdaktagihkanggointerpretasi impenku;akuorabakalmenehisanguapa-apa;lan wenehanaakubiayapapatdhaharansingkokpanganing omahku."
37WonglanangmaukandhamarangHedad,"Akubakal mbayarkowékanggoapasingtakpanganingomahmu, mungwènèhanaakutalilanjubahsingkokndheliking omahmu"
38LanHedadmangsuliingngarepehakimlankandha marangwongmau,"Apaakuorawisngandhani interpretasiimpenmu?Talitegeseumurmubakaldawa kayatali,lanjubah,yenkowebakalduwekebonanggur ingngendikowebakalnandurkabehjiniswitwoh-wohan."
39Ikiinterpretasisingbenersakaimpenmu,saikiwenehna akupatangkepingperaksingdakkarepakeminangkaganti rugi,amargaakuorabakalmenehisangumarangkowe.
40Wonglanangmaubanjurmbengokkrungutembunge Hedadlankaloronepadhapaduanaingngarepehakim,lan hakimmaumrentahakeparaabdine,singbanjurngusir dhewekesakaomahkanthikesusu
41Lanwong-wongSodompadhalungakaropadudonsaka hakim,nalikawong-wongSodomkrungu,lanpadha nglumpukingsakubengelanpadhanguwuh-uwuhmarang wongliyomau,lanpadhangusirdhewekesakakutha kanthikesusu
42Wonglanangmaubanjurnerusakelakunenunggang kuldinekanthirasagetir,sedhihlannangis.
43Nalikaisihanaingdalan,dhèwèkénangismergaapa singwiskedadeyankarodhèwèkéingkuthaSodomsing rusakkuwi.
BAB19
1Kutha-kuthaSodomduwépapathakimkanggopapat kutha,lanikijeneng-jenengé,SerakingkuthaSodom, SharkadingGomora,ZabnakingAdma,lanMenoning Zeboyim
2LanEliezer,abdineAbraham,menehijenengsingbedabedamarangwong-wongmau,landhewekengowahiSerak dadiShakra,SharkaddadiShakrura,ZebnacdadiKezobim, lanMenondadiMatzlodin
3Lanamargasakakekarepanepapathakim,wong-wong SodomlanGomoranggaweambeninglurung-lurung kutha,lanyenanawongsingtekaingpanggonaniki, dhewekebakaldicekellandigawamenyangsalah sawijiningamben,lankanthipaksadikonturuingkono 4Nalikapanjenenganeturu,anawongtelungadeging sandhingesirahelanteluingsandhingesikile,lanngukur dawaneambene,lanyenwonglanangmaukurangsaka ambene,enemwongikibakalngulurdhewekeingsaben pucuke,lannalikadhewekembengokmarangwong-wong mau,wong-wongmauoramangsuli
5Lanyendhewekeluwihdawatinimbangamben,loro sisihambeningsabenpucukbakaldigabungake,nganti wongkasebuttekangapurapati
6Nangingnèkdhèwèkéterusnguwuh-uwuhmarang wong-wongmau,wong-wongmaubakalmangsuli,"Kaya ngonokuwibakalditindakkémarangwongsingmlebuing negarakita"
7Barengwong-wongingkuthaSodomkrungubabiku kabeh,banjurpadhaoragelemmrana
8Nalikaanawongmiskintekaingtanahé,wong-wong maubakalmènèhidhèwèképéraklanemas,lan ngumumakéingsakubengingkuthasupayaoramènèhi dhèwèkésepotongroti,lanyènwongmancamautetepana ingkonosawetaradina,lanmatiamargakeluwen,amarga orabisaéntuksepotongroti,mulanalikawongmiskinmau mati,kabèhwongingkuthabakaltekalannjupukpérak lanemassingwisdiwènèhakémarangdhèwèké
9Lanwong-wongsingbisangenaliperakutawaemassing diwenehakemarangdhewekenjupukmaneh,lannalika sedadhewekeugangrebutsandhangane,lanpadhapadu babaganiku,lansapasingngalahakekancanenjupukiku.
10Sawisékuwi,mayitedigawalandikuburingsangisore grumbulaningara-arasamun;kayangonokuwising ditindakakesabendinamarangsapawaésingtekalanmati ingtanahé.
11Sawisésawetarawektu,SarahngutusEliezermenyang Sodom,nemoniLutlantakonbabagankaslametané
12EliezerbanjurlungamenyangSodom,lanketemukaro wongSodomsinglagigelutkarowongliya,wongSodom maubanjurngrebutkabehsandhanganewongmiskinmau lanlunga
13WongmlaratikibanjursesambatmarangEliezerlan ndedongasupayasih-rahmatediduwenideningwong Sodommauditanggungdeningdheweke
14Wongmaubanjurkandha,"Yagénékowétumindak kayangonomarangwongmiskinsingtekaingtanahmu?"
15WongSodommaubanjurmangsuliEliezer,"Apawong ikisedulurmu,utawaapawongSodomngangkatkowé dadihakimingdinaiki,kokkowéngomongbabwong iki?"
16EliezerpadukarowongSodommergawongmlaratmau, lannalikaEliezernyedhakarepnjupukklambinewong mlaratmau,wongmaucepet-cepetnggebugbathuke Eliezernganggowatu
17GetihmilisakabathukeEliezer,lannalikawongmau weruhgetihmau,banjurnyekelEliezerkarokandha, "Wenehanaupahkuamargawisnyingkirakegetihalasing anaingbathukeiki,amargakayangonokuwiadatlan ukumingnegarakita"
18Eliezerbanjurkandha,“Kowéwisnglaraniakulan njalukakumbayarupahmu.”Eliezeroragelem ngrungokakeomonganéwongSodommau
19WongmaubanjurnyekelEliezerlandigawamenyang ngarsaneSakra,hakimSodom,supayadiadili.
20Wonglanangmaubanjurmaturmaranghakim,"Dhuh bendara,tiyangpunikasampuntumindakmakaten,amargi kulanabrukpiyambakipunngginakakenwatungantos getihipunmilisakingbathuke,lanpiyambakipunboten kersamaringiupahkula"
21HakimmaukandhamarangEliezer,"Wongiki ngomongsingbenermarangkowé,wenehanaupahé, amargaikiadatistiadatingtanahkita"Eliezerkrungu omonganéhakimmau,banjurngangkatwatulannabruk hakimmau,lanwatumaunabrukbathuké,langetihémili metusakabathukéhakimmau.Eliezerkandha,"Yeniki adatistiadatingtanahmu,wenehanamarangwongikiapa singkudunedakwènèhakémarangdhèwèké,amargaiki wisdadikeputusanmu,kowésingmutusaké"
22EliezerbanjurninggalwongSodommaukarohakim mau,lanhakimmaubanjurlunga
23NalikapararajaingElamperangkaropararajaing Sodom,pararajaingElamngrebutkabehbandhaneSodom, lanLotugaditawan,karobandhane,lannalikadikabari marangAbraham,dhewekebanjurperangkaropararaja ingElam,landhewekengrebutmanehkabehbandhaneLut lanugabandhaneSodomsakatangane
24IngwektuikugarwaneLutnglairakeanakwadon,lan LutmenehijenengPaltith,amargadhewekengucap,
"AmargaGustiAllahwisngluwaridhewekelankabeh kulawarganesakapararajaElam."LanPaltith,putrineLut, wisgedhe,lansalahsawijiningwongSodomnjupuk dhewekedadibojone.
25Anawongmiskintekaingkuthakonoarepgolek pangan,landhewekemanggoningkonosawataradina,lan kabehwongSodomngetokakeadatistiadatsupayaora menehiwongmaumangansepotongrotiwae,ngantiwong maumatiinglemah,lanwong-wongSodomnindakake mangkono
26Paltith,putrineLut,weruhwonglanangikingglethak inglurung-lurungamargakeluwen,lanoraanasing menehiapa-apakanggonjagadheweketetepurip,mula dhewekemehmati
27Atinéwongwadonmaukebakwelasmarangwong lanangmau,muladhèwèkémeneng-menengngekèkiroti marangwonglanangmaungantipirang-pirangdina,lan nyawanéwonglanangmaudadisegermanèh
28Amarganalikadhewekemetunjupukbanyu,dheweke nyelehakerotiingkendibanyu,lannalikadheweketekan panggonanewongmlaratmau,dhewekenjupukrotisaka kendilanmenehiwongmaumangan;kayangonokuwi singditindakakepirang-pirangdina
29LankabehwongingSodomlanGomorapadhagumun, kepiyecaranewongikibisatahankeluwenngantipirangpirangdina
30Lanpadharembugansijilansijiné,"Ikimungamarga dhèwèkémanganlanngombé,amargaoraanawongsing bisatahankeluwenngantipirang-pirangdinautawaurip kayawongiki,tanpaowahraine;lananatelungwongsing ndhelikingpanggonanéwongmlaratkuwi,kanggongerti sapasingnggawarotikanggodipangan"
31Paltith,putrineLut,metuingdinaikukanggonjupuk banyu,landhewekenyelehakerotiingkendibanyune,lan dhewekebanjurlunganjupukbanyusakaomahewong mlaratmau,landhewekenjupukrotisakakendimaulan menehakemarangwongmlaratmaulanwongmlaratmau mangan
32WongtelumauweruhapasingditindakakePaltith marangwongmlaratmau,banjurpadhakandhamarang dheweke,"Kowésingndhukungdhèwèké,mulané dhèwèkéorakeluwen,oraowahrupané,utawamatikaya liyané."
33Wongtelumaubanjurmetusakapanggonanendhelik, lannjupukPaltithlanrotisinganaingtanganewong mlaratmau.
34LanpadhanyekelPaltithlannggawadhewekemenyang ngarepeparahakim,lanpadhakandhamarangwong-wong mau,"Kayamangkonodhewekenindakake,landheweke singnyedhiyakakerotimarangwongmiskin,mulane dhewekeoramatisajronewektuiki;saikimulane wenehanamarangkitapaukumansingkuduneditampa wongwadonikiamargawisnglanggarhukumkita"
35Wong-wongSodomlanGomorapadhanglumpuklan ngobonggeniinglurung-lurungkutha,wongwadonmau dicekellandibuwanginggeni,ngantiwongwadonmau kobongdadiawu.
36IngkuthaAdmaanawongwadonsingpadhanglakoni kayangonomarangdheweke
37AnawonglelungansingtekaingkuthaAdmalannginep ingkonosewengimuput,kanthiniyatmulihingwayah
esuk,banjurlungguhingngareplawangomahbapakne wongwadonenommau,amargasrengengewissurup nalikatekaningkono;lanwongwadonenommauweruh wonglanangmaulungguhinglawangomah.
38Wongmaubanjurnjalukbanyungombemarangwong wadonmau,lanwongwadonmaumangsuli,"Sapakowe?" Wangsulanewongmau,"Dinaikiakulagibudhal,lan tekankenenalikasrengengewissurup,mulaakubakal nginepingkenesewengimuput,lansesukesukakubakal tangiesuklannerusakelelakonku"
39Prawanmaubanjurmlebuomahlannjupukrotilan banyukanggodipanganlandiombe
40Prakaraikibanjurdingertenideningwong-wongAdma, mulapadhanglumpuklannggawabocahwadonmau menyangngarepeparahakim,supayadiadiliamarga tumindake.
41Hakimmaukandha,"Wongwadonikikududiukum patiamargadhewekenglanggarangger-anggeringToret kita,lanmulaneikikeputusansinganagandhenganekaro dheweke"
42Wong-wongingkutha-kuthamaupadhanglumpuklan nggawaprawanmaumetu,lanngolesidhewekenganggo madusakasirahngantitekansikil,kayasingwis diputusakedeninghakim,landhewekedidekakeing ngarepetawonsingnalikaikuanaingsarange,lantawontawonmaumaburmenyangdhewekelannyengatdheweke ngantikabehawakedadibengkak
43Wanitaenommaubanjurnjeritamargaanatawontawonmau,nangingoraanasingnggatekakeutawawelas asihmarangdheweke,lantangisengantitekanswarga
44GustiAllahmurkamarangikilanmarangsakèhing panggawénékutha-kuthaSodom,amargawong-wongmau duwépangansingakèh,lantentremingantarané,nanging isihoragelemnyukupikabutuhanéwong-wongmiskinlan wong-wongsingmlarat,laningjamansemanatumindak alalandosa-dosanédadigedhéingngarsanéGustiAllah
45GustiAllahbanjurutusannimbaliloromalaékatsing wistekaingomahéAbraham,supayanumpesSodomlan kutha-kuthané
46Sawisémanganlanngombé,paramalaékatmaupadha ngadegsakalawangékémahéAbraham,laningwayahsoré tekanSodomLutlagilungguhinggapuranéSodom Barengweruhparamalaékatmau,dhèwèkéngadegnemoni paramalaékatmau,sartasujudinglemah
47Wongmaubanjurdipeksabangetlandigawamlebuing omahé,sartadiwènèhipangan,lanpadhanginepsewengi ingomahé
48ParamalaékatmaubanjurngandikamarangLut, "Tangia,lungaasakapanggonaniki,kowélankabèh bandhané,supayakowéoratumpesdéningdurakanékutha iki,amargaGustiAllahbakalnumpespanggonaniki"
49ParamalaékatmaubanjurnyekeltanganéLut,bojoné, anak-anaké,lankabèhbarang-barangé,banjurdigawametu landilebokakéingnjabakutha-kutha
50Wong-wongmaubanjurkandhamarangLut,"Lungaa, nylametakenyawamu!"Lutbanjurmlayukarosakehe bandhane.
51GustiAllahbanjurnurunakeudanweliranglangeni sakaswargamarangSodomlanGomorasartamarang sakehingkuthamau.
52LanPanjenenganéngrubuhakekutha-kuthaiki,kabèh dataranlankabèhpedunungingkutha-kutha,lanapawaé singthukulinglemah;lanAdo,garwanéLot,noleh menyangmburikanggondelengkarusakanékutha-kutha mau,amargawelaséowahmergaanak-anakéwadonsing tetepanaingSodom,amargaanak-anakéwadonoramèlu dhèwèké
53Nalikadhewekenolehmburi,dhewekedadituguuyah, lanisihanaingpanggonankasebutngantisaiki
54Sapi-sapisinganaingkonosabendinandilatuyah ngantitekanpucukesikile,laningwayahesukuyahmau thukulmaneh,lanngantisaikiuyahmaudidilatmaneh
55Lutlananak-anakéwadonlorosingisihanaingkono padhamlayulanngungsimenyangguwaAdulam,lan padhamanggoningkonosawatarawektu
56Esuke,Abrahamtangi,ndelengapasingwiskedadeyan karokutha-kuthaSodom;landhewekendelenglanweruh kukuskutha-kuthapadhakumelunkayakukuspawon
57Lutlananakwadonlorotetepanaingguwa,lanpadha ngombeanggurmarangbapakne,lanbanjurturukaro bapakne,amargapadhakandhaoraanawonglananging bumisingbisanuwuhakewijisakadheweke,amarga padhamikiryenkabehbumiwisrusak
58Wongloromaubanjurturukarobapakne,sartabanjur ngandhutlannglairakeanaklanang.Anakesingmbarep menehijenengmaranganakemauMoab,ujare:“Akukang ngandhutdhewekesakabapakku,dhewekeikuleluhure wongMoabngantisaiki.”
59LansingenomugangaranianaklanangBenami;iku dadileluhurebaniAmonngantisaiki
60Sawiséiki,Lotlananak-anakéwadonlorolungasaka kana,landhèwèkémanggoningsabrangKaliYordankaro anak-anakéwadonlorolananak-anakélanang,lananakanakéLotwisgedhé,lanpadhalungalannjupukbojosaka tanahKanaan,lanpadhaduwéanaklanpadhabebranahan lantambahakèh
BAB20
1NalikasamanaAbrahambudhalsakawittarbantining Mamre,menyangtanahFilistin,lanmanggoningGerar; nalikataunkapingrongpuluhlimaAbrahamanaingtanah Kanaan,lansatustaunuripéAbraham,dhèwèkétekan GeraringtanahFilistin
2Nalikapadhatekaningtanahkono,Yakubkandhakaro Sarah,garwane,“Sapawaésingtakonmarangkowé, kandhaanèkkowéikiadhiku,supayakitabisangindhari pialanéwong-wongingtanahkono.”
3NalikaAbrahammanggoningtanahFilistin,paraabdine Abimelekh,rajaFilistin,weruhyenSarahayubanget, banjurpadhatakonbabagandheweke,lanAbraham mangsuli,"Dhewekeikusadulurkuwadon."
4ParaabdineAbimelekhbanjursowanmaranging ngarsaneAbimelekhlanmatur:“Anawonglanangsaka tanahKanaantekalanmanggoningtanahkene,lan dhewekeduwesadulurwadonsingayubanget”
5LanAbimelekhkrungutembung-tembungeparaabdine singmemujiSarahmarangdheweke,lanAbimelekhngutus parapunggawane,landhewekenggawaSarahmenyang ngarsaneSangPrabu.
6SarabanjurtekaningomahéAbimelekh,lanSangPrabu pirsayènSaraikuayurupané,landhèwèkébanget disenengidéningSangPrabu
7Banjurdhèwèkényedhakiwongwadonmaulantakon, "Sapawonglanangsingngajakkowétekaingtanahkita?" Sarahmangsuli,"Ikusedulurkulanang,lanakulan dhèwèkétekasakatanahKanaanarepmanggoningngendi waésingisatakoleh."
8AbimelekhbanjurngandikamarangSarah,"Lahtanahku anaingngarepmu,panggonanakakangmuingendiwaeing tanahikisingkokkarepake,lanikudadikuwajibankita kanggongangkatlanngangkatdhewekeluwihdhuwur tinimbangkabehwongingtanahiki,amargadhewekeiku kakangmu"
9AbimelekhbanjurutusannimbaliAbraham,lanAbraham banjursowanmarangingngarsaneAbimelekh.
10AbimelekhbanjurngandikamarangAbraham,"Lah, akuwismrentahakesupayakowediurmatikayasing kokkarepakemargasakaadhimuSarah."
11AbrahambanjurbudhalsakangarsaneSangPrabu,lan peparingeSangPrabudiiringake
12Kayaingwayahsore,sadurungewongturu,raja lenggahingdhampare,lanpanjenenganesarengantiesuk
13SangPrabubanjurngimpiyenanamalaekatePangeran Yehuwahkangrawuhkaropedhangkangdiunusing tangane,lanmalaekatengadegingsandhingeAbimelekh, lankepenginmatenidhewekenganggopedhangSang Prabuwedibangetingsajroningimpene,banjurngandika marangmalaekatemau:“Apadosakumarangkowe,kok kowetekaarepmateniakunganggopedhangmu?”
14MalaékatmaubanjurngandikamarangAbimelekh, "Kowébakalmatimergawongwadonsingkokgawa menyangomahmuwingibengi,mergawongwadonkuwi wisduwébojo,bojonéAbrahamsingtekaingomahmu. Mulané,baliknawonglanangkuwidadibojoné,merga dhèwèkékuwibojonéYènkowéorambalekakédhèwèké, ngertiayènkowémesthibakalmati,kowélankabèhsing nduwènikowé"
15IngwayahwengiikuanapanjeritrameingtanahFilistin, lanwong-wongingkonoweruhwonglanangngadegkaro pedhangterunusingtangane,banjurdhewekenyerang wong-wongingkononganggopedhang,malahdheweke terusnyerangwong-wongmau.
16LanMalaékatéPangéranngalahakésaklumahingtanahé wongFilistiningwayahwengiiku,lananakekacauan gedhéingwayahwengiikulaningwayahésuké.
17Lansabenguwagarbalankabehgetihenpadhaditutup, lanastanePangeranYehuwahnunggilkarowong-wong mauamargaSarah,garwaneAbraham,singwisdijupuk deningAbimelekh
18EsukeAbimelekhtangikanthirasawedilanbingung sartawedibanget,banjurutusannimbaliparaabdine,lan nyritakakeimpenemarangwong-wongmau,lanwongwongmaupadhawedibanget
19Anawonglanangsingngadegingtengah-tengahepara abdineSangPrabu,maturmarangSangPrabu:“DhuhSang Prabu,panjenenganmugikersambalekakentiyangestri punikadhatenggarwanipun,amargitiyangestripunika garwanipun,amargitiyangestripunikaugisampunnate ngalamikadosmakatentumrapSangPrabuMesirnalika tiyangpunikarawuhingMesir”
20LanYakubkandhababgarwane,"Ikusadulurkuwadon, amargakayangonokuwiadatsabendheweketekalan manggoningtanahsingditinggali"
21SangPrabuPringonbanjurutusannjupukwongwadon ikidadigarwanelanPangeranYehuwahndhatengake pageblugkangnggegirisimarangSangPrabuPringon ngantiSangPrabuPringonmbalekakewongwadonmau marangbojone.
22Mulanesaiki,dhuhSangPrabu,mugiPaduka nguninganiapasingkedadeyanwingibengiing salumahingnagara,amargaanarasakuwatirlanlarasarta ratapansinggedhebanget,lankitangertimanawaiku amargawongwadonsingpanjenengankawin.
23Mulanesaiki,baliknawongwadonikimarangbojone, supayaorakayasingdialamiFiraun,rajaMesir,lan rakyate,supayakitaoramati.Abimelekhcepet-cepet nimbaliSarah,landhewekesowaningngarsane,lan Abrahamnimbali,lanAbrahamsowaningngarsane
24Abimelekhbanjurngandikamarangwong-wongmau: “Apasebabekowepadhangakuyenkoweikusadulur, mangkaakukoknjupukwongwadonikidadibojoku?”
25Abrahamkandha,"Akumikirakubakalmatimerga bojoku"Abimelekhnjupukwedhuslansapi,abdilanang lanwadon,lansewudhuwitperak,banjurdiwenehake marangAbraham,lanSarahdibalèkakémarangAbraham. 26AbimelekhbanjurngandikamarangAbraham:“Lahiki kabehtanahanaingngarepmu,manggonaingkono,ing ngendiwaesingkokkarepake.”
27AbrahamlanSarah,garwane,banjurlungasaka ngarsaneSangPrabukanthipakurmatanlanrasahormat, lanbanjurmanggoningtanahkasebut,yaikuGerar.
28LankabehwongingtanahFilistinlanparaabdineraja isihnandhanglara,amargapageblugsingditimbulake malaekatmarangdhewekesewengimuputmergaSarah.
29AbimelekhbanjurutusannimbaliAbraham,aturé, "PanjenengankersaandedongadhatengPangéran,Allah panjenengan,supadosPanjenenganipunnyingkiraken tiyangingkangpejahmenikasakingtengah-tengahkita"
30AbrahamndedongakanggoAbimelekhlanrakyaté,lan GustiAllahmirengpandonganéAbraham,lan PanjenenganémarasakéAbimelekhlankabèhrakyaté
BAB21
1Nalikasemono,sawisésetaunpatangsasiAbraham manggoningtanahFilistiningGerar,GustiAllahnuweni Sarah,lanGustiAllahngélingiSarahSarahngandhutlan nglairakéanaklanangkanggoAbraham.
2Abrahammenehijenengmaranganakesinglair,singlair sakaSarah,yaikuIshak
3AbrahamnyunatiputraneIskaknalikaumurwolungdina, kayasingdiprentahakeGustiAllahmarangturunesawise dheweke;lanAbrahamumursatustaunlanSarahumur sangangpuluhtaun,nalikaIskaklairsakadheweke
4Bocahemausayagedhelandisapih,lanAbraham nganakakepestagedheingdinaIshakdisapih
5SemlanEbersartasakehingwongkanggedheingnagara iku,sartaAbimelekh,rajawongFilistin,dalasanpara abdine,lanPikhol,senapatiningwadya-balane,padhateka manganlanngombesartaseneng-senengingpestakang dianakakedeningAbrahamingdinaIskak,putrane,disapih
6Terah,bapaknéAbraham,lanNahor,seduluré,ugateka sakaHaran,karokabèhbandhané,mergapadhabungah bangetnalikakrungunèkSarahwisduwéanaklanang
7Wong-wongmaubanjurpadhasowanmarangngarsane Abraham,sartapadhamanganlanngombeingpestakang dianakakedeningAbrahamnalikadinaIskakdisapih
8TerahlanNahorpadhabungahkaroAbraham,lanbanjur manggonkaroAbrahamngantipirang-pirangdinaanaing tanahFilistin
9NalikasamanaSerugbinRehutilardonya,ingtaun kapisansawiselairéIskakbinAbraham 10Serugumurérongatustelungpuluhsangataun,banjur tilardonya.
11NalikasemonoIsmael,putraneAbraham,wisgedhe; umurepatbelastaunnalikaSarahnglairakeIskakkaro Abraham.
12GustiAllahnunggilkaroIsmael,putraneAbraham,lan dhewekesayagedhe,sinaunggunakakegandhewalandadi pemanah.
13NalikaIshakumurlimangtaun,dhèwèkélungguhkaro Ismaelinglawangkémah
14IsmaelbanjursowanmarangRamaIskaklanlungguh madhepmarangRamaIskak,banjurnjupukgandhewa, ngunuslanmasangpanahinggandhewamau,sartaniyat arepmateniRamaIskak.
15SarahweruhtumindaksingdikarepakeIsmaelmarang putraneIshak,landhewekesedhihbangetamargaputrane, muladhewekeutusannimbaliAbraham,lankandha marangdheweke,"Tundhungenabdiwadonikilanputrane, amargaputraneorabakaldadiahliwariskaroanakku, amargakayangonosingdikarepakeIsmaelkanggo nindakakemarangAbrahamdinaiki"
16AbrahamngrungokakeswaraneSarah,lantangiesukesuk,njupukrolasrotilansakbotolbanyusing diwenehakemarangHagar,lanngongkondhewekelunga karoputrane,lanHagarlungakaroputranemenyangaraarasamun,landhewekemanggoningara-arasamunParan karopendudukara-arasamun,lanIsmaelikupemanah,lan dhewekemanggoningara-arasamunngantisuwe
17Sawisékuwi,dhèwèkélanibunélungamenyangtanah Mesir,lanmanggoningkanaHagarbanjurnjupukbojo kanggoanakésakaMesir,jenengéMériba
18GarwaneIsmaelbanjurngandhutlannglairakeanak lanangpapatlananakwadonloro,lanIsmael,ibune, garwanelananak-anakebanjurlungalanbalimenyangaraarasamun.
19Lanpadhagawetendaingara-arasamun,panggonane manggon,lanpadhateruslelunganlanbanjurngasosaben wulanlansabentaun
20GustiAllahmaringiIsmaelwedhusgembel,sapi,lan tendamergasakaAbraham,bapakné,lanwongmausaya tambahakèhraja-kayané.
21LanIsmaelmanggoningara-arasamunlaningtendatenda,lelunganlanngasongantisuwe,landhewekeora weruhrainebapakne
22Sawisésawetarawektu,AbrahamkandhakaroSarah, garwané,"AkuareplunganemonianakkuIsmael,merga akukepénginbangetnemonidhèwèké,mergaakuwis suwéoranemonidhèwèké"
23Abrahamnungganguntamenyangara-arasamun kanggonggolekiputraneIsmael,amargadhewekekrungu
yenputranemaumanggoningtendaingara-arasamun karokabehbarangdarbeke.
24LanAbrahamlungamenyangara-arasamun,lantekan ingtarubeIsmaelkira-kiraawan,landheweketakon babaganIsmael,landhewekenemokakegarwaneIsmael lungguhingtarubkaroanak-anake,lanIsmael,bojonelan ibuneoraanaingkono
25AbrahamtakonmaranggarwaneIsmael,"Ismaellunga menyangngendi?"Wangsulane,"Dhewekewismenyang ara-arambebedhag,"lanAbrahamisihnunggangunta, amargadhewekeoragelemmudhunmenyanglemahkaya singwisdijanjekakemaranggarwaneSarahyendheweke orabakalmudhunsakaunta.
26AbrahambanjurkandhakarogarwaneIsmael,"Anakku wadon,wenehanaakubanyusethithiksupayaakubisa ngombe,amargaakuwiskeselbangetkarolelungan."
27GarwaneIsmaelmangsulilankandhamarangAbraham, "Kitaoraduwebanyuutawaroti,"landheweketerus lungguhingkemahlanoranggatekakeAbraham,lanora takonsapadheweke
28Nangingdhèwèkélaginggebugianak-anakéingkémah, landhèwèkéngipat-ipatianak-anaké,landhèwèkéuga ngipat-ipatibojonéIsmaellannyepelekakédhèwèké,lan Abrahamkrungutembung-tembungégarwanéIsmael maranganak-anaké,landhèwèkénesubangetlanora seneng
29Abrahambanjurnimbaliwongwadonmausakaing kemahsupayametunemonidheweke,lanwongwadon maubanjurngadegmadhepAbraham,amargaAbraham isihnunggangunta
30AbrahambanjurkandhakarogarwaneIsmael,"Nalika bojomuIsmaelwismulih,kandhaaikimarangdheweke, 31AnawongtuwasakatanahFilistintekamrenearep nggolekikowe,lankayangonorupanelanawake;akuora takonsapadheweke,lanamargakoweoraanaingkene, dhewekengomongkaroakulankandha,"NalikaIsmael bojomubali,kandhaa,wongikikandha,'Nalikakowe mulih,copotenpakukemahsingwiskokpasangingkene, lanpasangpakuliyaneingpanggonane"
32Abrahamwisrampungparingprentahmarangwong wadonmau,banjurbudhalnumpakuntamulih
33SawiséIsmaelmulihsakapangoyak,dhèwèkélanibuné balimenyangkémah,langarwanéngomongkarodhèwèké, 34AnawongtuwasakatanahFilistintekanggolekikowe, lankayangonorupanelanawake;akuoratakonsapa dheweke,lanamargakoweoraanaingomah,dheweke kandhamarangaku,'Nalikabojomumulih,kandhaa marangdheweke,mangkenekandhanewongtuwamau, 'Copotpathoktendasingwiskokpasangingkenelan pasangpathokliyaneingpanggonane'"
35LanIsmaelkrungutembungegarwane,landheweke ngertiyenikubapakne,langarwaneorangajenidheweke.
36Ismaelngertitembung-tembungebapaknemarang garwane,lanIsmaelnggatekakeswaranebapakne,lan Ismaelmbuwangwongwadonmaulandhewekelunga
37SawisékuwiIsmaellungamenyangtanahKanaan,lan njupukbojoliyané,banjurdigawamenyangkémahé, menyangpanggonansingnalikasemanadipanggoni
38Sawisételungtaun,Abrahamkandha,"Akuareplunga manèhnemoniIsmael,anakku,mergaakuwissuwéora ketemukarodhèwèké"
39Landhèwèkénungganguntanélanlungamenyangaraarasamun,lantekankémahéIsmaelkira-kirawayahawan. 40LandheweketakonbabaganIsmael,langarwanemetu sakatendalandhewekekandha,"Dhewekeoraanaing kene,amargadhewekewislungambebedhagingara-ara, lanmenehipangananunta"Lanwongwadonmaukandha marangAbraham,"Bendara,manggalebetmenyangtenda, lanmanganrotisethithik,amargajiwamumesthikesel amargalelungan"
41Abrahambanjurngandikamarangdheweke,"Akuora bakalmandhegamargaakukesusunerusakelelakonku, nangingwenehanaakubanyusethithikkanggongombe, amargaakungelak."Wongwadonmaucepet-cepetmlayu menyangtendalannggawabanyulanrotikanggoAbraham, singdisedhiyakakeingngarepelandhewekenjaluksupaya dhewekemangan,landhewekemanganlanngombelan atinelegalandhewekemberkahiputraneIsmael
42Sawisérampungmangan,IsmaelmemujiGustiAllah, banjurkandhakarogarwanéIsmael,"NalikaIsmaelmulih, kandhaaikimarangdhèwèké,
43AnawongtuwasakatanahFilistintekamrenelantakon babkowe,nangingkoweoraanaingkene;akubanjur nggawarotilanbanyukanggodheweke,banjurmanganlan ngombesartaatinedadilega
44Landhèwèkéngandikamarangaku:NalikaIsmael, bojomu,kowékandhaa,Pakunékémahsingkokduwèniiki apikbanget,ajadicopotsakakémahé
45SawiséAbrahamrampungngongkonwongwadonmau, dhèwèkébanjurnumpakjaranmulihmenyangomahé menyangtanahFilistin;lannalikaIsmaeltekaingkémahé, garwanémetunemonidhèwèkékanthirasabungahlanati singbungah
46Wongwadonmaubanjurmatur,"Wontentiyangsepuh sakingtanahFilistin,lanmakatenrupanipun,tiyangwau natenatetindakdhatengpanjenengan,nanging panjenenganbotenwonteningmrikiKulalajengmendhet rotilantoya,tiyangwaulajengdhaharlanngombe,saha manahipundadosayem"
47Landhèwèkéngandikamarangaku,"NalikaIsmael, bojomu,kandhaamarangdhèwèké,'Pakunékémahsing kokduwèniikiapikbanget,ajadicopotsakakémah'" 48LanIsmaelngertiyenikubapakne,langarwanewis ngajenidheweke,lanGustiAllahmberkahiIsmael.
BAB22
1Ismaelbanjurngadeglannggawagarwane,anak-anake, kewan-kewanelankabehbarangdarbeke,banjurbudhal sakakonomenyangtanahFilistinmenyangomahebapakne 2AbrahamcritakaroIsmael,putrane,babtransaksikaro garwanesingpertamasingdijupukIsmael,miturutapa singditindakake.
3Ismaellananak-anakémanggonkaroAbrahamnganti suwéingtanahkono,lanAbrahammanggoningtanahé wongFilistinngantisuwé
4Landina-dinanesayatambahlantekanrongpuluhenem taun,lansawiseikuAbrahamkaroparaabdinelankabeh duwekelungasakatanahFilistinlanpindhahmenyang papansingadohbanget,lanpadhacedhakkaroHebron,lan padhamanggoningkono,lanparaabdineAbraham ngeduksumurbanyu,lanAbrahamlankabehduweke
manggoningcedhakbanyu,lanparaabdineAbimelekh rajaFilistinkrungulaporanyenparaabdineAbrahamwis ngeduksumurbanyuingwatestanahkasebut
5Wong-wongmaubanjurpadhapadukaroparaabdine Abraham,sartapadhangrampoksumurgedhesingwis digali
6NalikaAbimelekh,rajaFilistin,krungubabiku,banjur sowanmarangRamaAbrahamkaroPikhol,panglimane, lanwongrongpuluhwongmauAbimelekhrembugan karoRamaAbrahambabaganparaabdine,lanRama AbrahamndukaniAbimelekhbabagansumursing dirampokdeningparaabdine
7AbimelekhbanjurkandhamarangAbraham,"DemiGusti Allahsinggesang,singnitahakébumiiki,akudurungtau krungubabtumindaképaraabdikumarangparaabdimu ngantisaiki."
8Abrahambanjurnjupukcempewadonpitulan diwenehakemarangAbimelekh,karokandhane:“Aku ndedonga,jupukikisakatanganku,supayaikidadi paseksenkanggoakuyenakusingndhudhuksumuriki” 9Abimelekhbanjurnjupukcempewadonpitusing diwenehakedeningAbraham,amargaAbrahamugawis menehisapilanlembuakehbanget,lanAbimelekhsumpah marangAbrahambabagansumurkasebut,mulanesumur kasebutdiaraniBersyeba,amargaingkonokaloronepadha sumpah
10SakaronebanjurpadhagaweprajanjianingBersyeba, lanAbimelekhbanjurbudhalkaroPikhol,senapatining wadya-balane,lansakehebalane,banjurpadhabali menyangtanahFilistinAbrahamlansakehebandhane padhamanggoningBersyebalanmanggoningtanahkono ngantisuwe
11AbrahamnandurwitgedheingBersyeba,landheweke nggawepapatgapurasingmadheppapatsisihbumi,lan dhewekenandurkebonangguringkono,supayayenana wonglelungansingtekamenyangAbraham,dheweke bakalmlebugapuraapawaesinganaingdalane,lantetep anaingkono,mangan,ngombe,lanwareg,banjurbudhal 12AmargaomahéAbrahamtansahmbukakanggopara putranémanungsasingliwatlanbali,singsabendinateka manganlanngombeingomahéAbraham
13LansabenwongsingluwelantekaingomaheAbraham, Abrahambakalmenehirotisupayadhewekebisamangan lanngombelanwareg,lansabenwongsingtekatanpa busanamenyangomahebakalnganggosandhangansing dipilih,lanmenehiperaklanemaslanngandhanidheweke babaganGustisingwisnitahakedhewekeingbumi;iki ditindakakeAbrahamsajroneuripe.
14Abrahamlananak-anakésartakabèhbandhanépadha manggoningBersyeba,sartangadegakékémahénganti tekanHebron
15Nahor,saduluréAbraham,lanbapaknésartakabèh bandhanépadhamanggoningHaran,amargaorapadha tekakaroAbrahammenyangtanahKanaan
16Nahorlairanak-anaklanang,patutankaroMilka,putri Haran,sadulureSarah,garwaneAbraham
17IkiasmaneparaputraneRamaAbraham:Us,Bus, Kemuel,Kesed,Haso,Pildash,TidlaflanBetuel,kabeh wolungputraIkukabehputraneMilka,singlairsaka Nahor,sadulureAbraham.
18Nahorduwéselir,jenengéReuma,landhèwèkéuga duwéanaklanangpapat,yaikuZebah,Gakhash,Takhsh lanMaakha
19Anak-anakeNahorikurolaslanang,kejabaanak-anake wadon,landhewekeugaduweanak-anaklanangsinglair ingHaran
20ParaputraneUs,putraneNahorsingmbarep,yaikuAbi, Keref,Gadin,Melus,lanDeborah,sadulurewadon.
21ParaputraneBusyaikuBerachel,Naamath,Syewalan Madonu
22ParaputraneKemuelyaikuAramlanRekhob
23ParaputraneKesedyaikuAnamlekh,Mesai,Benonlan Yifi;lanparaputraneHazoyaikuPildash,MekhilanOfer.
24ParaputranePildashyaikuArud,Kamum,Meredlan Molokh
25ParaputraneTidlafyaikuMushan,KushanlanMuti.
26Anak-anakéBetuelyaikuSekar,LabanlanRibka, adhine
27IkiparaturuneNahor,singlairsakadhewekeingHaran; ArambinKemuellanRekobsadulurelanangbudhalsaka Haran,lannemokakelembahingtanahingpinggirkali Efrat.
28Wong-wongmaubanjurngadegakékuthaingkono,lan jenengkuthamaudijenengakémiturutjenengPetorbin Aram,yaikuAram-Naherayimngantisaiki.
29Lananak-anakeKesedugalungamanggoningngendi waesingbisaditemokake,lanbanjurnemokakelembah ingngarepetanahSinear,lanpadhamanggoningkono.
30Wong-wongmaubanjurpadhangadegakékuthaing kono,lanjenengkuthaikudijenengakéKesed,miturut jenengébapakné,lantanahéwongKasdimngantisaiki. WongKasdimmanggoningtanahkonolanpadha bebranahanlantambahakèhbanget
31Terah,bapaknéNahorlanAbraham,nalikaAbraham wistuwa,lungalannjupukbojoliyané,jenengéPelilah Wongwadonmaungandhutlannglairakéanaklanang,lan AbrahammènèhijenengZoba.
32SawiséTerahduwéanak,isihuriprongpuluhlimataun
33Terahmatiingtaunikuuga,yaikuingtauntelungpuluh limasawiselairéIskak,putranéAbraham.
34UmuréTerahrongatuslimataun,banjurdikuburing Haran
35ZobabinTerahumurtelungpuluhtaun,landuweanak Aram,AkhlislanMerikh
36ArambinZobabinTerah,duwégarwatelulanduwé anaklanangrolaslanputritelu;lanGustiAllahmaringi ArambinZobakasugihanlanbandha,sapi,wedhusgembel lansapiakèhbanget,lanwongmausayatambahsugih.
37ArambinZobalansaduluresartasakulawarganepadha budhalsakaHaran,lanpadhalungamenyangngendiwae singolehpanggonan,amargabandhanewiskegedhen kanggomanggoningHaran;amargapadhaorabisa manggoningHaranbebarengankarosadulur-sadulure, anak-anakeNahor
38ArambinZobabanjurlungakaroparasadulure,lan banjurnemonilembahsingadohingsisihwetan,banjur padhamanggoningkono.
39Wong-wongmauugangadegakékuthaingkono,lan jenengkuthamaudijenengakéAram,miturutjeneng kakangnésingmbarep;yaikuAram-Zobangantisaiki.
40Ingjamansemana,Ishak,putraneAbraham,lagigedhe, lanAbraham,bapakne,mulangakedalaneGustisupaya dhewekengertiGusti,lanGustinunggilkarodheweke 41NalikaIshakumurtelungpuluhpitutaun,Ismael, kakangné,lagimlaku-mlakukaroIskakingkémahé.
42LanIsmaelgumunggungbabawakedhewemarang Ishak,kandhane,"AkuumurtelulastaunnalikaGustiAllah ngandikamarangbapakkusupayanyunatkita,lanaku nindakakemiturutpangandikaneGustiAllahsingwis dingandikakakemarangbapakku,lanakumasrahake nyawakumarangGustiAllah,lanakuoranglanggar pangandikanesingwisdiprentahakemarangbapakku"
43.RamaIskakbanjurmangsulimarangIsmael,ature: “Yagenekowegumunggungmarangakubabiki,bab dagingmusingkokjupuksakaawakmu,kangwis diprentahakedeningPangeranYehuwahmarangkowe?”
44DemiGustiAllahkanggesang,GustiAllaheleluhurku Abraham,saupamaGustiAllahngandikamarangbapakku: GawanenanakmuIskaklansaosnakurbananaing ngarsaningSun,Akuorabakalnolak,nangingbakalkanthi bungahnrima
45GustiAllahmirengpangandikaneRamaIskakmarang RamaIsmael,lanikundadekakekeparengeGustiAllah, mulaPanjenenganekersanyobamarangRamaAbraham ingprakaraiki.
46LandinanewistekannalikaparaputraningAllahpadha sowanlanngadeganaingngarsanePangeranYehuwah, lanIblisugasowanbebarengankaroparaputraningAllah anaingngarsanePangeranYehuwah
47GustiAllahbanjurndangumarangIblis,"Kowésaka ngendi?"Iblisbanjurmangsuli,"Sakalelunganmumranamreneingbumi"
48GustiAllahbanjurngandikamarangIblis,"Apajanjimu marangAkubabkabehanakingbumi?"Iblismangsuli, "Akuwisndelengkabehanakingbumisingngladeni PadukalanngelingiPadukanalikapadhanjalukapa-apa sakaPaduka."
49LannalikaPadukamaringiapasingdikarepakesaka Paduka,dhewekebakallungguhkanthitentrem,nilar PadukalanorangelingiPadukamaneh.
50ApakowéwistaundelengAbraham,anakéTérah,sing wiwitanéoraduwéanak,landhèwèkéngladènikowélan ngadegakémisbyah-misbyahkanggokowéingngendiwaé dhèwèkéteka,landhèwèkéngaturakékurbaningmisbyahmisbyahmau,landhèwèkéterus-terusanngumumaké asmanékowémarangkabèhanakingbumi.
51SaikiputraneIskakwislair,dhewekewisninggalake kowe,dhewekewisnganakakepestagedhekanggokabeh pendudukingtanahiki,lanGustiAllahwisdilalekake
52Amargaingantaranekabehsingwisditindakake, dhewekeoranggawakurbankanggosampeyan;kurban obaranutawakurbankaslametan,sapi,wedhusgembel utawawedhusjawasakakabehsingdisembelihingdina putranedisapih
53Wiwitlairéputranéngantisaiki,umurételungpuluh pitutaun,dhèwèkéorangedegakémisbyahanaing ngarsanéPaduka,lanoranggawakurbanapa-apamarang Paduka,amargadhèwèkéweruhyènPadukawismènèhi apasingdisuwun,mulanédhèwèkénilarPaduka
54GustiAllahbanjurngandikamarangIblis,"Apakowé wisnggatèkakéabdi-KuAbraham?Amargaoraanawong
liyaingbumisingkayadhèwèké,wongsingsampurnalan mursidanaingngarsa-Ku,singwedimarangGustiAllah lannyingkiripiala;demiAkusingurip,sanajanAku kandhamarangdhèwèké,'GawanenanakmuIskaksowan ingngarsa-Ku,'dhèwèkéorabakalnolakdhèwèkésaka Aku,luwih-luwihyènAkukandhasupayadhèwèké nyaosakékurbanobongansakawedhusgembelutawasapisapinéanaingngarsa-Ku.
55IblisbanjurmangsulimarangGustiAllah,"Mulane saiki,kowékandhaamarangAbrahamkayasingwis kokkandhakake,lankowébakalweruhapadhèwèkéora bakalnglanggarlannyingkirakepangandikanmu"
BAB23
1IngwektuikupangandikanePangeranYehuwahmarang Abraham,lanngandikamarangdheweke,Abraham,lan Abrahamngandika,"Akuiki"
2GustiAllahbanjurngandikamarangwongmau,“Gawaa anakmulanang,anakmusiji-sijinesingkoktresnani,yaiku Iskak,lanlungaamenyangtanahMoria,lansaosna dhewekeanaingkanaminangkakurbanobaraningsalah sawijininggunungsingbakaldituduhakemarangkowe, amargaingkonokowebakalweruhmendhunglan kamulyanePangeran.”
3Abrahambanjurnggagasingsajroningatiné,"Kepriyé caranéakumisahakéanakkuIskakkaroSarah,ibuné, supayaakubisangaturakédhèwèkédadikurbanobongan ingngarsanéGustiAllah?"
4Abrahambanjurmlebuingkémah,lungguhingngarepé Sarah,garwané,sartangandikamarangSarah, 5AnakkuIshakwisgedhelandhewekewissawetara wektuorasinaubabaganngladeniGustiAllahe,saikisesuk akubakallungalannggawadhewekemenyangSem,lan Eberanake,laningkanadhewekebakalsinaubabagan dalaneGusti,amargadalaneGustibakalmulangdheweke supayangertiGustiugangertiyennalikadheweke ndedongaterus-terusaningngarsaneGusti,Panjenengane bakalnjawab,mulaingkanadhewekebakalngerticara ngladeniGustiAllahe.
6Sarahbanjurkandha,"Pangandikapanjenenganpunika prayogi,mugikersaatindakdhatengpiyambakipunkados ingkangpanjenenganngandikakaken,nangingsampun ngantosdipunpendhettebihsakingkula,sahasampun ngantospiyambakipunkesupenwonteningmrika,amargi nyawakulasampunkaiketingnyawanipun."
7AbrahamkandhakaroSarah,"Anakkuwadon,ayopadha ndedongamarangPangéran,Allahkita,supaya Panjenenganémaringikabecikanmarangkita"
8SarahbanjurngajakputraneIskaklannginepsewengi muputkarodheweke,landhewekengambunglan ngrangkuldheweke,lanmenehipitunjukngantiesuk.
9LandhewekekandhamarangAbraham,"Dhuhanakku, kepiyecaranenyawakubisapisahkarokowe?"Lan dhewekeisihngambunglanngrangkulAbraham,sarta menehipitunjukmarangAbrahambabagandheweke
10SarabanjurmaturmarangAbraham,"Dhuhbendara kula,mugipanjenengannggatosakenputrapanjenengan, amargikulabotengadhahputrautawiputrisaneskajawi piyambakipun."
11AjaninggaldhèwèkéYènngelak,wènèhanaroti,lan yènngelak,wènèhanabanyukanggongombé;ajanganti mlakuutawalungguhingsrengéngé
12Ajangantiwongmaulungadhewekaningdalan,lanaja meksaapawaesingdikarepake,nanginglakoniapasing diomongakemarangkowe
13Saranangiskelara-larasewengimuputmergasaka Iskak,landhèwèkémènèhipiwelingngantiésuk.
14EsukeSarahmilihsandhangansingapikbangetlanayu sakasandhangansingdiduweniingomah,singdiwenehake deningAbimelekh
15Landhewekenganggokakesandhanganikumarang Ishak,putrane,landhewekemasangserbaningsirahe,lan dhewekemasangwatularangreganeingndhuwurserban, landhewekemenehibekalkanggoperjalanan,landheweke banjurbudhal,lanIshaklungakarobapakneAbraham,lan sawetaraabdinengancanidhewekekanggongeterake dhewekesakaperjalanan
16Sarahbanjurmetubarengkarowong-wongmau,lan dhewekengeterakewong-wongmauingdalankanggo ngeterake,lanwong-wongmaukandhamarangdheweke, "Balimenyangkemah."
17NalikaSarahkrungutembungeputraneIskak,dheweke nangiskelara-lara,lanAbraham,bojone,nangisbareng karodheweke,lanputranenangisbarengkarodheweke; wong-wongsingmeludhewekeuganangiskelara-lara
18SarahbanjurngrangkulIskak,anaké,lanterusnangis karodhèwèké,karoSarahkandha,"Sapangertinèksawisé dinaikiakuisihbisaketemukowémanèh?"
19Lanwong-wongmauisihpadhanangisbareng, Abraham,SarahlanIskak,lankabehwongsingngancani dhewekeingdalanpadhanangisbarengkarodheweke,lan Sarahsawiseikuninggalputrane,nangiskelara-lara,lan kabehabdinelananglanwadonpadhabalikarodheweke menyangkemah
20AbrahambanjurbudhalkaroIskak,putrane,kanggo ngaturakekurbanmarangPangeranYehuwah,kayasing wisdidhawuhakemarangdheweke
21Abrahamngajakwongenomloro,yaikuIsmaelanake HagarlanEliezerabdine,lanbanjurpadhamlakubareng karowong-wongmauNalikalagimlakuingdalan,para nom-nomanmaupadhangomongkaroawakedhewe, 22IsmaelbanjurkandhamarangEliezer,"Saikibapakku AbrahamareplungakaroIshakkanggongaturakekurban obonganmarangGustiAllah,kayasingwisdidhawuhake marangdheweke."
23Saikinalikadhèwèkébali,dhèwèkébakalmenehake kabèhbarangdarbékémarangaku,kanggowarisansawisé dhèwèké,amargaakuikianakmbarepé
24EliezermangsuliIsmael,"MesthiwaéAbrahamwis ngusirkowékaroibumu,lansumpahnèkkowéorabakal nampawarisanapa-apasakakabèhsingdiduwèni,lansapa singbakaldiwènèhikabèhsingdiduwèni,karokabèh bandhané,kajabamarangAku,abdiné,singsetyaing omahé,singwisngladènidhèwèkéawanlanbengi,lanwis nindakakékabèhsingdikarepakémarangAku?Dhèwèké bakalmewarisakémarangAkunalikasédakabèhsing diduwèni"
25NalikaAbrahamlagibudhalkaroputraneIskak,Iblis tekalanngatingalmarangAbrahamawujudwongtuwa singwissepuhbanget,andhapasorlangetunbanget,
banjurnyedhakiAbrahamlankandha,"Apakowebodho utawabodho,ngantikowearepnindakakeperkaraiki maranganakmusiji-sijinedinaiki?"
26GustiAllahmaringikowéputraingdina-dina pungkasanmu,nalikakowéwistuwa,lanapakowéarep matènidhèwèkédinaikiamargadhèwèkéoranindakaké kekerasan,lanapakowéarepnggawényawanéputramu siji-sijinésirnasakabumi?
27Apakowéorangertilanorangertinèkikioramungkin sakaGustiAllah?AmargaGustiAllahorabisanindakaké pialakayangonomarangmanungsaingbumi,nganti dhèwèkékandhamarangdhèwèké,'Lungaa,sembelèhana anakmu!'"
28LanAbrahamkrunguikilanngertiyenikutembunge IblissingnyobanyimpangakedhewekesakadalaneGusti, nangingAbrahamoragelemngrungokakeswaraneIblis, lanAbrahamnyentakdhewekesupayalunga
29IblisbanjurbalinemoniIskak;landhèwèkénemoni Iskakkanthiwujudwongenomsingayurupané.
30BanjurnyedhakiIskaklankandha,“Apakoweora ngertilanorangertiyenbapakmusingtuwalanbodhoiki nggawakowemenyangpanyembelihantanpabayarandina iki?”
31Mulané,anakku,ajangrungokakéutawanggatèkaké dhèwèké,amargadhèwèkéwongtuwasingbodho,lanaja ngantinyawamusinglarangreganelanawakmusingayu ilangsakabumi
32IskakkrunguomonganéAbraham,banjurkandha,"Apa kowéwiskrunguomonganéwongiki?Kayangonokuwi"
33Abrahambanjurmangsuli,putraneIskak,lankandha marangdheweke,"Ati-atikarodhewekelanaja ngrungokaketembunge,lanajanggatekakedheweke, amargadhewekeikuIblis,singdinaikinyobanggodhakita sakaprentaheGustiAllah."
34LanAbrahamisihndukaniIblis,lanIblislungasaka wong-wongmau,lanweruhyendhewekeorabisa ngalahakewong-wongmau,dhewekendheliksakawongwongmau,landhewekelungalanngliwatiingngarepe wong-wongmauingdalan;landhewekemalihdadikali gedheingdalan,lanAbrahamlanIskaklanwongenom lorotekaningpanggonankasebut,landhewekeweruhkali gedhelankuwatkayabanyusinggedhe
35Lanpadhamlebuingkalilannyabrang,lanbanyune wiwitanetekansikile
36Lanpadhamlebuluwihjeroingkalilanbanyunenganti tekangulu,lankabehpadhawediamargabanyune;lan nalikapadhanyabrangkali,Abrahamngertipanggonaniku, landhewekengertiyensadurungeoraanabanyuingkono.
37AbrahambanjurkandhakaroputraneIskak,"Akungerti panggonanikisingoraanakaliutawabanyune,mulane Iblisikisingnindakakekabehikimarangkita,kanggo nyimpangakekitasakaprentaheGustiAllahdinaiki."
38AbrahambanjurndukaniIblis,"Muga-mugaGusti Allahndukanikowé,Iblis,lungaasakakéné,mergaakulan kowénurutidhawuhéGustiAllah"
39IbliswedibangetkrunguswaraneAbraham,banjur lungasakawong-wongmau,lanpanggonanmaumalih dadigaringkayaasline
40AbrahamlanIskakbanjurbudhalmenyangpanggonan singwisdiwelingakedeningGustiAllahmarangdheweke.
41IngdinakateluneRamaAbrahamndhangaklanweruh panggonankangwisdiwelingakeGustiAllahmarang dhewekesakakadohan
42Banjuranacagakgenikangkatonsakabuminganti tekanswarga,lanmegakamulyaningndhuwurgunung,lan kamulyaningPangeranYehuwahkatoningmegakasebut 43AbrahambanjurngandikamarangIskak,"Anakku,apa kowéweruhinggunungsingkitadelengsakakadohan kuwiapasingdakdelengsakakana?"
44Iskakbanjurmangsuli,"Akuweruhanatugugenilan mega,sartakamulyaningPangérankatoningmega"
45AbrahamngertinèkanakéIskakditampaGustiAllah dadikurbanobongan.
46AbrahambanjurkandhamarangEliezerlanIsmael, putrane,“Apakoweugandelengapasingdakdelenging gunungsingadohiki?”
47Lanpadhamangsuli,"Kitaoraweruhapa-apakajaba kayagunung-gunungliyaneingbumi"LanAbraham ngertiyendhewekeoraditampaingngarsaneGustikanggo lungabarengkarodheweke,lanAbrahamngandikamarang dheweke,"Kowetetepaingkenekarokeledaiiki,deneaku lananakkuIskakbakalmenyanggunungkanalannyembah ingkanaingngarsaneGusti,banjurbalimenyangkowe"
48EliezerlanIsmaeltetepanaingkono,kayasingwis diprentahakedeningAbraham.
49Abrahambanjurnjupukkayukanggokurbanobongan landitumpangakemarangIskak,putrane,sartanjupukgeni lanlading,banjurpadhamenyangkana.
50Nalikapadhamlaku,Iskakkandhamarangbapakné, "Akuweruhgenilankayu,laningngendicempésingarep diobongingngarsanéGustiAllah?"
51Abrahambanjurmangsuli,putraneIskak,ature:“Gusti Allahwismilihkowedadikurbanobaransingsampurna, tinimbangcempe.”
52RamaIskakbanjurmaturmarangbapakne,"Kulabadhe nglampahisadayaingkangsampunkadhawuhakendening PangeranYehuwahdhatengpanjenengankanthibingahlan riangmanah"
53AbrahambanjurngandikamanehmarangIskak,putrane, “Apaanapikiranutawakarsaingatimubabiki,singora prayoga?Dakkandhanianakku,anakku,ajandhelikake sakaaku”
54.RamaIskakbanjurmangsulimarangRamaAbraham, bapakne,ature:“DemiGustiAllahingkanggesanglan deminyawapanjenenganingkanggesang,botenwonten ingmanahkulaingkangnjalarikulanyimpangdhateng tengenutawikiwasakingpangandikaingkangsampun kadhawuhakendhatengpanjenengan.”
55Oraanaanggotaawakutawaototsingobahutawaobah amargaiki,lanugaoraanapikiranutawapituturalaing atikubabaganiki
56Nangingakubungahlanbungahingbabiki,lanaku ngucap,PinujiaPangeranYehuwahsingwismilihakudadi kurbanobaraningngarsaneingdinaiki
57AbrahambungahbangetkrungutembungéIskak,banjur padhabudhalbebarenganmenyangpanggonansingwis dijanjekakedéningGustiAllah.
58Abrahambanjurnyedhakarepngadegakémisbyahing panggonankono,lanAbrahamnangis,lanIskaknjupuk watulanlempungngantimisbyahmaurampungdibangun.
59Abrahambanjurnjupukkayulannataingmisbyahsing wisdidegake.
60BanjurNabiYakubnjupukputraneIskak,diiketlan ditumpangakeingkayusinganaingmisbyah,supaya disembelihminangkakurbanobaraningngarsanePangeran Yehuwah
61Iskakbanjurkandhamarangbapakné,"Taleniaku kanthikencenglanbanjurpasangakuingmisbyahsupaya akuoraobahlanuwalsakakekuwatanpisosingnempel ingawakkulanngobongkurbanobonganku"Lan Abrahamnindakakemangkono
62LanIshakisihkandhamarangbapakné,"Dhuhbapakku, nalikakowéwismatèniakulanngobongakuminangka kurban,gawanenawukusingisihanalangawanenmarang Sarahibuku,lankandhaamarangdhèwèké,Ikiambuné Ishaksinglegi;nangingajakandhaniikimarangdhèwèké yèndhèwèkélungguhcedhaksumurutawaingpapansing dhuwur,supayadhèwèkéoranyemplungakényawané marangakulanmati."
63LanAbrahamkrungutembung-tembungeIshak,lan dhewekenguwuhlannangisnalikaIshakngucapake tembung-tembungkasebut;lanluhAbrahammilimarang Ishak,putrane,lanIshaknangiskelara-lara,landheweke kandhamarangbapakne,"Enggal-enggal,bapakku,lan lakonikaroakukersanePangeranAllahkitakayasingwis didhawuhakemarangkowe"
64LanatinéAbrahamlanIskakbungahbangetmergasaka prekarasingdipréntahakédéningGustiAllahmarang wong-wongmau;nangingmripaténangiskelara-lara,déné atinébungah
65Abrahambanjurngiketputrane,Iskak,landilebokake ingmisbyahingndhuwurkayu,lanIskakngulurgulune ingmisbyahingngarepebapakne,lanAbrahamngulurake tanganenjupukpisokanggonyembelihputraneminangka kurbanobaraningngarsaneGusti
66Ingwektuikuparamalaékatwelasasihpadhasowan ingngarsanéPangéranlanngandikamarangPanjenengané babIskak,
670Gusti,PadukapunikaRajaingkangwelasasihlan welasasihtumrapsadayaingkangPadukatitahakening swargalaningbumi,lanPadukanyengkuyung sedayanipun;milamugiPadukaparingtebusanlan panebusankanggeabdiPadukaIshak,lanmugiPaduka welasasihdhatengAbrahamlanIskakputranipun,ingkang dintenpunikanindakakendhawuhPaduka
68DhuhGusti,punapaPadukasampunmirsani kadospundiIskak,putranipunAbraham,abdiPaduka, kaiketbadhedipunsembelihkadoskewan?milasapunika, dhuhGusti,mugiPadukanggadhahisih-rahmatdhumateng tiyang-tiyangpunika
69IngwektuikuGustiAllahngatingalmarangAbraham, lannimbalidhewekesakaswarga,sartangandikamarang dheweke,“Ajanggebugbocahikilanajakoklakoniapaapamarangdheweke,amargasaikiAkungertiyenkowe wedimarangGustiAllah,denekowenindakaketumindak iki,lanoranglirwakakeanakmu,anakmusiji-sijine,saka Aku.”
70Abrahambanjurndhangaklanweruhanawedhus gembellanangkangsungunekecantholinggrumbul;iku wedhusgembellanangkangkatitahakedeningPangeran
YehuwahAllahingbuminalikaPanjenenganenitahake bumilanlangit.
71AmargaGustiAllahwisnyawisakewedhusgembeliki wiwitdinaiku,dadikurbanobarankanggonggantiIshak.
72LanwedhusgembelikilagimajumenyangAbraham nalikaIblisnyekeldhewekelannyangkutakesunguneing grumbul,supayadhewekeorabisamajumenyang Abraham,supayaAbrahambisamateniputrane.
73LanAbraham,ndelengwedhusgembelnyedhaki dhewekelanIblisnyegahdheweke,njupukdhewekelan nggawadhewekemenyangngarepemisbyah,landheweke nguculiputraneIshaksakaikatane,landhewekenyelehake wedhusgembelkasebutminangkagantine,lanAbraham nyembelihwedhusgembelkasebutingmisbyah,lan ngaturakeminangkakurbankanggonggantiputraneIshak 74Abrahamnyiramakégetihéwedhusgèmbèlmauing misbyah,karonguwuh,"Ikiminangkagantinéanakku,lan dinaikiikidianggepminangkagetihéanakkuingngarsané GustiAllah."
75LankabehsingditindakakeAbrahamingkesempatan ikiingsacedhakemisbyah,dhewekebakalnguwuhlanujar, Ikianaingpanggonaneanakku,lanmuga-mugadinaiki dianggepanaingngarsaneGustikanggonggantianakku; lanAbrahamngrampungakekabehupacaraingsacedhake misbyah,lanupacarakasebutditampaingngarsaneGusti, landianggepkaya-kayaIshak;lanGustimberkahi Abrahamlanturuneingdinaiku
76IblisbanjurnemoniSarah,landhewekenemoni dhewekeawujudwongtuwasingandhapasorlanlembah manah,deneAbrahamisihmelungobongkurbanobaran ingngarsaneGusti.
77Landhèwèkékandhamarangdhèwèké,"Apakowéora ngertikabèhpakaryansingwisditindakakéAbrahamkaro anakmusiji-sijinédinaiki?AmargadhèwèkénjupukIshak lannggawémisbyah,lanmatènidhèwèké,lannggawa dhèwèkéminangkakurbaningmisbyah,lanIshaknangis lannangisanaingngarepébapakné,nangingdhèwèkéora mandengmarangdhèwèké,lanugaorawelasmarang dhèwèké"
78LanIblismbalenitembung-tembungiki,landheweke lungasakadheweke,lanSarahkrungukabehtembungIblis, landhewekembayangakeyendhewekewongtuwasaka antaraneparaputramanungsasingwiskaroputrane,lan wistekalanngandhanidhewekebab-babiki
79Sarahbanjurnangislannguwuh-uwuhkanthisora amargaputrane;banjurdhewekenggebugawakeinglemah lannguwurakeawuingsirahe,landhewekekandha,"Oh anakku,Ishakanakku,aduh,muga-mugaakumatidinaiki nggentenikowe"Landheweketerusnangislankandha, "Akusedhihbangetkanggokowe,ohanakku,anakku Ishak,aduh,muga-mugaakumatidinaikinggenteni kowe."
80Landhewekeisihterusnangis,lankandha,Akusedhih bangetkanggokowesawiseakunggedhekakelan nggedhekakekowe;saikikabungahankumalihdadisedhih kanggokowe,akusingkangenkarokowe,lannangislan ndedongamarangGustiAllahngantiakunglairakekowe nalikaumursangangpuluhtaun;lansaikikowewis ngladenidinaikikanggopisolangeni,kanggodigawe kurban.
81Nangingakunglipurawakkudhewekarokowe,anakku, amargaikupangandikanePangeran,amargakowewis nindakakedhawuheGustiAllahmu;amargasapasingbisa nglanggarpangandikaneGustiAllahkita,singanaing tanganenyawanesabenmakhlukurip?
82Padukapunikaadil,dhuhPangeran,Allahkawula, amargisadayapakaryanPadukapunikasaelanleres; amargikawulaugibingahawitsakingpangandikanPaduka ingkangPadukadhawuhaken,sahanalikamripatkawula nangisgetir,manahkawulabingah
83Sarahbanjurnyelehakésirahéingdhadhanésalah sijiningabdinéwadon,landhèwèkédadimenengkaya watu.
84Sawisékuwidhèwèkéngadeglanlungatakon-takon ngantitekanHebron,landhèwèkétakon-takonmarang kabèhwongsingditemoniingdalan,lanoraanasingbisa ngandhaniapasingkedadeyankaroanaké
85Landheweketekakaroparaabdiwadonlanabdilanang menyangKireath-arba,yaikuHebron,landheweketakon babaganPutrane,landheweketetepanaingkononalika dhewekengutussawetaraabdinekanggonggoleki AbrahamlungakaroIshak;dhewekebanjurnggoleki dhewekeingomaheSemlanEber,landhewekeorabisa nemokakedheweke,landhewekenggolekiingsaindenging tanahlandhewekeoraanaingkono.
86Landumadakan,IblistekamarangSarahkanthiwujud wongtuwa,landheweketekalanngadegingngarepe,lan dhewekekandhamarangdheweke,Akungomonggoroh marangkowe,amargaAbrahamoramateniputranelan dhewekeoramati;lannalikadhewekekrungutembung kasebut,kabungahanedadigedhebangetamargaputrane, ngantinyawanemetusakakabungahan;dhewekematilan dikumpulakekarobangsane
87SawiséAbrahamrampungngladèni,dhèwèkébalikaro anakéIskakmenyangparanom-nomané,lanbanjurpadha budhalbebarenganmenyangBersyeba,lanbanjurpadha mulih.
88AbrahamnggolekiSarah,nangingoranemokake,lan dheweketakonbabagandheweke,lanwong-wongmau kandha,DhewekelungangantitekanHebronkanggo nggolekikoweloromenyangngendikowewislunga, amargadhewekedikabarikayangono
89AbrahamlanIshakbanjursowanmenyangHebron,lan nalikaweruhyenIshakwismati,banjurpadhanangis kelara-lara;Ishakbanjurnyembahibunelannangisiibune, lanngandika,"Dhuhibuku,ibuku,kepriyekowe ninggalakeaku,lankowelungamenyangngendi?Dhuh, kepriyekoweninggalakeaku!"
90AbrahamlanIshaknangisbanterbanget,lankabeh abdinepadhanangisbarengkarodhewekemergaSarah, lanpadhanangisiSarahkanthisusahpayahlanabot
BAB24
1UmuréSarahsatusrongpuluhpitutaun,lanSarahtilar donyaAbrahambanjurngadeglanninggalakéwong-wong singwistilardonya,nggolèkikuburankanggongubur Sarah,garwanéAbrahambanjurlungalanngomongkaro wong-wongHet,wong-wongingtanahkono, 2Akuikiwongmancalanwongnenekaanaingtanahmu; mulanewenehanaakupakuburaningtanahmu,supayaaku
bisanguburwong-wongkusingwistilardonya,adohsaka ngarepku.
3BaniHetbanjurkandhamarangAbraham,"Tanahikiana ingngarepmu,kuburnawongmatimuingkuburankusing palingapik,amargaoraanawongsingbakalngalangalangikowenguburwongmatimu"
4Abrahambanjurkandhamarangwong-wongmau, "Menawakowésarujuk,kowépadhanyuwunamarang Efron,anakéZohar,supayadhèwèkémènèhiakuguwa Makhpela,singanaingpungkasaningpategalané,lanaku bakaltukusakadhèwèkékanthiregaapawaésing dikarepaké"
5AnadeneEfronmanggoningtengah-tengahebaniHet, sartawong-wongmaupadhangundanglanbanjursowan marangngarsaneAbraham,lanEfronkandhamarang Abraham:“Lah,kabehpanyuwunmubakalkoklakoni, abdimubakalnindakake”Abrahamkandha:“Ora,guwa lantegalansingkokduweniikubakaldaktukukanthirega singcocog,supayadadipakuburanduwekekanggo salawas-lawase”
6WangsulaneEfron:“Lah,tegalanlanguwaikianaing ngarepmu,wenehanaapawaesingkokkarepake.”Ature Abraham:“Mungreganesakkarepku,akubakaltukusaka tanganmulansakatanganewong-wongsingmlebuing gapurakuthamu,lansakatanganeturunmukanggo salawas-lawase”
7Efronlanparasadulurekabehkrungubabiku,banjur AbrahamnimbangmarangEfronpatangatussyikalperak landipasrahakemarangEfronlanparasadulurekabeh;lan Abrahamnulistransaksiiki,landhewekenulislanmenehi kesaksiankaropapatsaksi.
8Lanikijeneng-jenengesaksi-saksine:Amigalbin AbishnawongHet,AdichorombinAshunakhwongHewi, AbdonbinAhiramwongGomer,BakdilbinAbidiswong Sidon
9Abrahambanjurnjupuklayangtukumau,lannyimpen ingnjerogedhonge,lanikitembung-tembungsingditulis Abrahaminglayangmau,yaiku:
10GuwalantegalansingditukuAbrahamsakaEfron wongHet,lansakaturune,lansakawong-wongsingmetu sakakuthane,lansakaturunekanggosalawas-lawase, bakaldadiduwekeAbrahamlanturunelanwong-wong singbakalmetusakakuthane,minangkapakuburan duwekekanggosalawas-lawase;landhewekemasangcap ingkonolanmenehikesaksiankaroparasaksi
11.Tegalanlanguwasinganaingkonosartakabeh panggonanikuwisdipasrahakemarangAbrahamlan turunesawisedheweke,sakabaniHet;lahikudumunung ingsawetaneMamreingHebron,ingtanahKanaan
12Sawisékuwi,AbrahamnguburSarah,garwané,anaing kono,lanpanggonankuwilansakubengékabèhdadi pakuburannduwèniAbrahamlanturun-turuné.
13LanAbrahamnguburSarahkanthimegahkayasing dirayakakenalikapemakamanraja,landhewekedikubur nganggosandhangansingapikbangetlanayubanget
14LanSemanaingsandhingeusungane,karoanak-anake lanang,EberlanAbimelekh,bebarengankaroAnar,Askol lanMamre,lansakehingparapanggedheingnagarakono padhangetutakeusungane
15UmuréSarahsatusrongpuluhpitutaun,banjur dhèwèkétilardonyaAbrahamnganakakétangisansing
gedhébangetlanabot,sartanindakakéupacara-upacara tangisanpitungdina.
16LankabehwongingtanahkonopadhanglipurAbraham lanIskak,putrane,amargasakaSarah.
17Nalikadina-dinanekasusahanwiskliwat,Abraham ngutusputraneIskaklunga,landhewekemenyangomahe SemlanEber,kanggosinaubabagandalaneGustilan piwulange,lanAbrahammanggoningkonotelungtaun.
18IngwektuikuRamaAbrahambudhalkaroparaabdine kabeh,banjurpadhamulihmenyangBersyeba,deneRama AbrahamlanparaabdinekabehtetepanaingBersyeba
19Nalikataunikuuga,nalikaAbimelekh,rajaFilistin, seda;yuswanesatussangangpuluhtelutaunnalikaseda; lanAbrahambanjurbudhalkarobangsanemenyangtanah Filistin,lanpadhanglipursakehingkulawargalanpara abdine,banjurdhewekebanjurmulih.
20SawiséAbimelekhséda,wong-wongGerarnjupuk Benmalik,anaké,singumurérolastaun,landikubur nggantènibapakné.
21LanjenengedijenengiAbimelekh,miturutjeneng bapakne,amargamangkonoikuadatsingditindakakeing Gerar.LanAbimelekhnggenteniAbimelekh,bapakne,lan dhewekelenggahingdhampare
22LanLotbinHaranugatilardonyaingdina-dinaiku,ing taunkapingtelungpuluhsangauripeIskak,lankabeh umureLotikusatuspatangpuluhtaun,banjurtilardonya
23IkiparaputraneLut,singlairsakaputri-putrine;sing mbarepjenengeMoab,lansingnomerlorojenenge Benami
24AnakéLutlorobanjurlungalanomah-omahkarowong Kanaan,lanbanjurduwéanak.Anak-anakéMoabyaikuEd, Mayon,Tarsus,lanKanvil,papatanaklanang,ikisingdadi bapaknéwongMoabngantisaiki
25Lankabehkulawarganeanak-anakeLutpadhalunga manggoningngendiwaesingbakalditempuh,amarga padhabebranahanlansayatambahakeh
26Wong-wongmaubanjurpadhangadegakékutha-kutha ingtanahpanggonanéwong-wongmaumanggon,lan jeneng-jenengkutha-kuthasingdibangunmaudiwènèhaké miturutjenengéwong-wongmaudhéwé.
27LanNahorputraneTerah,sadulureAbraham,sedaing dina-dinaiku,ingtaunkapingpatangpuluhuripeIskak, lankabehumureNahorikusatuspitungpuluhlorotaun; banjursedalandikuburingHaran
28NalikaAbrahamkrunguyenadhinewismati,dheweke sedhihbanget,landhewekenangisiadhinengantipirangpirangdina
29AbrahambanjurnimbaliEliezer,kepalaabdine,supaya menehiprentahbabaganomahe,lanEliezerbanjursowan lanngadeganaingngarsane
30Abrahambanjurngandikamarangwongmau:“Lahaku wistuwa,akuorangertidinapatiku,amargaakuwisawutawutan;mulanesaikitangia,lungaalanajagolekjodho kanggoanakkusakapanggonanikilansakatanahiki,saka antaranebocah-bocahwadonKanaansingkitaenggoni”
31Nanginglungaamenyangtanahkelairankulanmenyang papankelairanku,langolekajodhosakakanakanggo anakkulanang,yaikuGustiAllahSwargalanbumising njupukakusakaomahbapakkulannggawaakumenyang panggonaniki,lanngandikamarangaku,Marangturunmu bakalDakwenehaketanahikiminangkawarisankanggo
salawas-lawase,Panjenenganebakalngutusmalaekate ndhisikikowelanndadekakelakumusukses,supayakowe bisaolehjodhokanggoanakkulanangsakakulawargaku lansakaomahbapakku.
32AbdimaubanjurmaturmarangbendaraneAbraham, "Lah,kulabadhetindakdhatengpapankelairan panjenenganlandhatenggriyanipunbapakpanjenengan, sahabadhengupadosjodhokanggeputrapanjenengan sakingmrika;nangingmanawitiyangestripunikaboten purunndherekkuladhatengtanahpunika,punapakula badhengajakputrapanjenenganwangsuldhatengtanah kelairanpanjenengan?"
33Abrahambanjurkandha,“Pomaajangantianakku kokgawamrenemaneh,amargaGustiAllahkangtansah dakbektenibakalngutusmalaekatendhisikilakumulan ndadekakelakumusukses.”
34EliezernindakakekayasingdiprentahakeAbraham,lan EliezersumpahmarangbendaraneAbrahambabagan perkaraiki;lanEliezertangilannjupuksepuluhuntasaka untabendarane,lansepuluhwongsakaabdinebendarane, lanpadhabudhallanlungamenyangHaran,kuthane AbrahamlanNahor,kanggonggolekigarwakanggoIshak putraneAbraham;lannalikapadhalunga,Abrahamngutus menyangomaheSemlanEber,lanpadhanggawasaka kanaputraneIshak.
35RamaIskakbanjurmulihmenyangomahebapakneing Bersyeba,deneEliezerlanparabalanetekanHaran;banjur padhamandhegingkuthacedhakpanggonanngombe,lan unta-untanedijepitingcedhakbanyu,supayapadhaleren ingkono
36Eliezer,abdineAbraham,ndedonga,unjuke:“Dhuh GustiAllahipunbendarakulaAbraham,mugiPaduka paringikawilujenganingdintenpunikalanmugiPaduka paringisih-kamirahandhatengbendarakula,supados Padukamilihakengarwakanggeputrabendarakulasaking kulawarganipun”
37GustiAllahnyembadanipanyuwuneEliezer,marga sakaAbraham,abdine,lanpanjenenganekebeneran ketemukaroputriBetuel,putraneMilka,garwaneNahor, sadulureAbraham,lanEliezerbanjurtekaingomahe Eliezer
38Eliezerbanjurnyritakakekabehuneg-unegemarang wong-wongmau,lanyendhewekeikuabdineAbraham, lanwong-wongmaupadhabungahbanget
39Wong-wongmaubanjurpadhamemujimarangGusti Allah,kangwisnekakakeprakaraiki,sartamenehake Ribka,anakeBetuel,marangIskak,dadigarwane
40.Bocahwadonmauayubangetrupane,isihprawan, deneRibkanalikasemanaumuresepuluhtaun
41IngwayahwengiikuugaBetuel,Laban,sartaanakanakepadhanganakakepesta,lanEliezersartaparabalane padhateka,manganlanngombesartapadhabungahbungahanaingkono
42EsukeEliezertangilanwong-wongsingpadha ndherekake,banjurngundangkabehkulawarganeBetuel, ature:“Akudililanimulihmenyangngarsanebendaraku” BanjurpadhangadeglanngutusRibkalanDeborah,inang wadon,singngrawati,sartamenehidhewekeperaklan emas,abdilananglanwadon,sartapadhamberkahi dheweke.
43EliezerlanparaabdinebanjurpadhangongkonEliezer lunga;paraabdimaubanjurnggawaRibka,lanRibka banjurbudhalbalimenyangtanahKanaan,menyanging ngarsanebendarane.
44IskakbanjurnjupukRibkalandadigarwane,banjur digawamlebuingkemahe
45LanIskakyuswapatangpuluhtaunnalikanjupukRibka, putrineBetuel,pamane,dadigarwane.
BAB25
1NalikasemonoAbrahamnalikawissepuhnjupukbojo maneh,jenengeKetura,sakatanahKanaan.
2Zimranduwéanaklanangenem,yakuwi:Zimran, Yoksan,Medan,Midian,IsybaklanSuahParaputrané Zimranduwéanaklanangenem,yaikuAbihen,Molikhlan Narim
3ParaputraneYoksanyaikuSyebalanDedan,lanpara putraneMedanyaikuAmida,Yoab,Gokhi,ElisalanNotah; lanparaputraneMidianyaikuEfa,Efer,Henokh,Abida lanEldaa
4ParaputraneIshbakyaikuMakiro,BeyodualanTator.
5ParaputraneSuahyaikuBildad,Mamdad,Munanlan Meban;kabehmauparaleluhureKetura,wongwadon Kanaan,singlairkanggoAbraham,wongIbrani.
6Abrahambanjurngutuskabehmaulunga,sartamenehi pisungsung,sartabanjurpadhalunganinggalIskak, putrane,menyangngendiwaepanggonane.
7Kabèhwongmaupadhamenyangpegunungansisih wétan,lanpadhangedegakéenemkutha,singdienggoni ngantisaiki.
8NangingbaniSyebalanDedan,baniYoksan,karoanakanake,oramanggonbarengkarosadulur-sadulureing kutha-kuthane,mulanepadhabudhallanngedegakekemah ingtanah-tanahlanara-arasamunngantisaiki
9BaniMidian,putraneAbraham,banjurlungamenyang sisihwetantanahKush,laningkonopadhanemokake lembahgedheingsisihwetan,banjurpadhamanggoning konolanmbangunkutha,lanmanggoningkono,yaiku tanahMidianngantisaiki.
10WongMidianmaumanggoningkuthasingdibangun mau,dhèwèkélananak-anakélananglimalankabèh barangdarbéké.
11Ikijeneng-jenengeputra-putraMidianmiturutjenenge ingkutha-kuthane:Efa,Efer,Henokh,AbidalanEldaa
12ParaputraneEfayaikuMetah,Mesar,AbilanZanua, lanparaputraneEferyaikuEfron,Zur,AlirunlanMedin, lanparaputraneHenokhyaikuRehuel,Rekem,Azi, AlyoshublanAlad
13ParaputraneAbidayaikuChur,Melud,Kerury,Molkhi; lanparaputraneEldaayaikuMiker,Reba,Malkialan Gebol;ikijenengewongMidianmiturutkulawangsane;lan sawiseikukulawangsaneMidiannyebaringsaindenging tanahMidian
14Ikitedhak-turunéIsmael,anakéAbraham,singlairsaka Hagar,abdinéSarah,kanggoAbraham
15.IsmaelbanjurnjupukbojosakatanahMesir,jenenge Riba,yaikuMeriba
16Ribanglairakéanak-anakéIsmaèl,yakuwi:Nebayot, Kedar,Adbeel,Mibsam,lanBosmat,adhine.
17IsmaelbanjurmbuwangRiba,garwane,landheweke banjurlunganinggaldhewekelanbalimenyangMesir menyangomahbapakne,landhewekemanggoningkana, amargadhewekewisalabangetingngarsaneIsmael,lan ingngarsanebapakneAbraham.
18SawisékuwiIsmaelrabikarowongKanaan,jenengé Malkuth,lannglairakéanak-anaké:Nisma,Duma,Masa, Kedad,Tema,Yetur,NafislanKedma.
19IkiparaputraneIsmael,lanikijenenge,yaikurolas pangeranmiturutbangsane;lankulawarganeIsmaelsawise ikunyebar,lanIsmaelnggawaanak-anakelankabeh bandhanesingwisdipikolehi,bebarengankarojiwa-jiwa kulawarganelankabehduweke,landhewekelunga manggoningngendiwaedhewekebisanemokakepapan 20Wong-wongmaubanjurpadhalungalanmanggon cedhakara-arasamunParan,lanpanggonanewiwitsaka HawilangantitekanSyur,kangmadhepMesir,ing sacedhakeAsyur
21Ismaellanparaputranepadhamanggoningtanahkono, lanpadhaduweanak,lanpadhabebranahanlansaya tambahakeh
22IkiasmaneparaputraneNebayot,putrapambarepe Ismael:Mend,Send,Mayon;lanparaputraneKedaryaiku Alyon,Kezem,KamadlanEli
23ParaputraneAdbeelyaikuKamadlanYabin;lanpara putraneMibsamyaikuObaja,Ebed-melekhlanYeush;iki paragotrahturuneRiba,garwaneIsmael
24ParaputraneMisma,putraneIsmael,yaikuSyamua, ZakaryonlanObed;lanparaputraneDumayaikuKezed, Eli,MakhmadlanAmed
25Putra-putraMasayaikuMelon,MulalanEbidadon; putra-putraChadadyaikuAzur,MinzarlanEbedmelekh; lanputra-putraTemayaikuSeir,SadonlanYakol
26ParaputraneYeturyaikuMerith,Yais,AliolanPachot; lanparaputraneNafisyaikuEbed-Tamed,Abiyasaflan Mir;lanparaputraneKedmayaikuKalip,TakhtilanOmir; ikiparaputraneMalkut,garwaneIsmael,miturut kulawargane
27IkukabehkulawarganeIsmaelmiturutturune,lan wong-wongmaupadhamanggoningtanah-tanahkono,ing ngendikutha-kuthanewisdibangunngantisaiki
28Ribka,putrineBetuel,garwaneIshak,putraneAbraham, gabugingjamansemana,dhewekeoraduweanak;lan IshakmanggonkarobapakneingtanahKanaan;lan PangeranYehuwahnunggilkaroIshak;lanArpakhsad putraneSemputraneNuhtilardonyaingjamansemana, ingtaunkapingpatangpuluhwoluuripeIshak,lankabeh dina-dinaArpakhsaduripyaikupatangatustelungpuluh wolutaun,banjurtilardonya
BAB26
1NalikaIskak,putraneAbraham,umurewislimangpuluh sangataun,garwaneRibkaisihgabug 2RibkabanjurkandhamarangIskak,"Bendara,kula sampunmirengbilihibupanjenenganSarahgabugnalika taksihgesang,ngantosGustikulaAbraham,bapak panjenengan,ndedongakakenkanggeibupanjenengan,lan ibupanjenenganngandhutsakingbapakpanjenengan"
3Mulanesaikingadega,ndedongaamarangGustiAllah lanPanjenenganebakalmirengakepandongamulan ngeling-elingkitamargasakasih-rahmate
4IskakbanjurmangsulimarangRibka,garwane,ature: “AbrahamwisndedongamarangGustiAllahsupayaaku diwulangsupayaturuneakehbanget,mulanesaikiaku kudumandulikimergasakakowe”
5Ribkabanjurkandhamarangdhèwèké,"Nangingsaiki kowéugatangialanndedonga,supayaGustiAllahmireng pandongamulanmaringiakuanak"LanIshak ngrungokakétembungégarwané,lanIshaklangarwané banjurtindakmenyangtanahMoriakanggondedongaing kanalannggolekiGustiAllah,lannalikawistekaning panggonankuwi,IshakngadeglanndedongamarangGusti Allahkanggogarwanéamargagarwanémandul
6.RamaIskakbanjurmunjuk:“DhuhYehuwah,Gusti Allahingswargalanbumi,ingkangkabecikanlansihrahmatengebakibumi,Padukaingkangnjupukbapak kawulasakinggriyalansakingpapankelairanipun,lan ngiridpanjenenganipundhatengtanahpunika,sahaPaduka ngandikadhatengpanjenenganipun:Turunirabakal Dakwenehaketanahpunika,sahaPadukasampunjanji dhatengpanjenenganipunsahangandikadhateng panjenenganipun:Ingsunbakalnangkaraketurunirakaya lintanginglangitlankayawedhiingsagara,saiki pangandikaPadukaingkangPadukangandikakaken dhatengbapakkawulamugikayektosana”
7AwitPadukapunikaPangeranYehuwah,GustiAllah kawula,mripatkawulatansahmadhepdhatengPaduka, supadosPadukamaringiturunmanungsadhatengkawula, kadosingkangsampunPadukajanjikakendhatengkawula, amargiPadukapunikaPangeranYehuwah,GustiAllah kawula,lanmripatkawulanamungmadhepdhateng Paduka.
8GustiAllahmirengakepandonganeIskak,putrane Abraham,lanGustiAllahnyembadanipandongane,mula Ribka,garwane,banjurngandhut.
9Kira-kirapitungsasisawiséiku,bocah-bocahmaupadha paduingnjerokandungan,landhèwèkékrasalarabanget ngantikeselmergasakabocah-bocahmau,muladhèwèké kandhamarangkabèhwongwadonsinganaingtanah konowektuiku,"Apakowéugangalamikedadeyankaya singdialamiaku?"Wong-wongmaukandha,"Ora."
10Landhewekekandhamarangwong-wongmau, "Yageneakudhewekaningantaranekabehwongwadon singanaingbumi?"Landhewekelungamenyangtanah MoriakanggonggolekiGustiAllahamargaiki;lan dhewekelungamenyangSemlanEber,putrane,kanggo takonbabaganiki,lansupayapadhanggolekiGustiAllah babaganikibabagandheweke
11LandhewekeuganjalukmarangAbrahamsupaya nggolekilantakonmarangGustiAllahbabagankabehsing wiskedadeyanmarangdheweke
12Wong-wongmaubanjurpadhatakonmarangGusti Allahbabprakaraiki,lanpadhangaturakepangandikane GustiAllahmarangdheweke,"Anaanakloroingguwa garbane,lanbakalanarongbangsasingmunculsakawong loromau;bangsasingsijibakalluwihkuwattinimbang sijine,lansinggedhebakalngawulamarangsingenom"
13Barengwistekanwektunenglairake,dhewekebanjur jengkeng,lankatonanabayikembaringguwa-garbane,
kayasingwisdingandikakakedeningPangeranYehuwah marangdheweke.
14Singpertamalairabangsakujurawakékayaklambi wulu,mulawong-wongingkonokabèhngaraniÉsau,karo ngucap,"Ikiwislairlengkapwiwitlair."
15Sawisékuwi,adhinelair,lantanganényekeltungkaké Ésau,mulanédijenengiYakub
16.LanIshak,putraneAbraham,yuswanesewidaktaun nalikanglairakeparaputramau
17Lanbocah-bocahlanangmautuwuhngantiumur limalastaun,lanpadhamlebuingantaranemanungsaEsau ikuwongsingliciklancurang,lanahlimbebedhagingaraara,deneYakubikuwongsingsampurnalanwicaksana, manggoningtenda,nginguwedhuslansinaupiwulang sakaGustilanprentahebapaklanibune
18LanIskaklananak-anakemanggonkarobapakne AbrahamingtanahKanaan,kayasingwisdiprentahake deningGustiAllahmarangdheweke
19Ismael,putraneAbraham,banjurbudhalkaroanakanakelansakehebarangdarbeke,banjurbalimenyang tanahHawila,lanmanggoningkono
20.Sakehinganak-anakegarwaneAbrahampadhalunga manggoningtanahwetan,amargaRamaAbrahamwis ngusirparagarwanesakaingngarsaneputrane,lanwis menehipisungsung,banjurpadhalunga.
21Abrahammasrahakekabehbarangdarbekemarang putraneIskak,lanugakabehbandhanediparingakemarang Iskak.
22Panjenenganébanjurdhawuhmarangwongmau,"Apa kowéorangertilanorangertiyènPangéranikuAllahing swargalaningbumi,lanoraanaliyanékajaba Panjenengané?"
23Panjenenganekangnjupukakusakaomahbapakkulan sakapapankelairanku,sartamaringiakusakehing kabungahaningbumi;kangngluwariakusakapituture wongduraka,amargaakupitadosmarangPanjenengane 24Panjenenganénggawaakumenyangpanggonaniki,lan ngluwariakusakaUrKasdim;sartangandikamarangaku, "Turun-turunmubakalDakparingitanahikikabèh,lan wong-wongmaubakalndarbenitanahiki,anggerépadha netepiprentah-prentahku,angger-anggerkulanpranatanpranatankusingwisDakdhawuhakémarangkowé"
25Mulanésaiki,anakku,rungoknatembungkulan netepanapepakon-pepakonéPangéran,Allahmu,singwis dakprentahakémarangkowéAjanyimpangsakadalan singbener,menyangtengenutawamenyangkiwa,supaya kowélananak-anakmuslametingsalawas-lawase
26Lanelingamarangpakaryan-pakaryaningPangeran Yehuwahkangnggumunake,lankabecikankangwis dituduhakemarangkita,nalikaPanjenenganengluwarikita sakatanganemungsuhkita,lanPangeranYehuwah,Gusti Allahkita,ndadekakemungsuh-mungsuhmautibaing tangankita;mulanesaikipadhanetepanakabehkangwis dakprentahakemarangkowe,lanajanyimpangsaka pepakoneGustiAllahmu,lanajangabektimarangsapa waekajabaPanjenengane,supayakowelanturunmupadha rahayu.
27Lankowéwulangnamaranganak-anakmulanturunmu babpiwulanglanpepakonéPangéran,sartawulangna marangwong-wongmaudalansingbenersingkudu diambah,supayapadhaslametselawasé
28LanIshakmangsulimarangbapakne,"Apasingwis didhawuhakeGustiku,ikusingbakaldaklakoni,lanaku orabakalnyimpangsakaprentaheGustiAllahku,akubakal netepikabehsingdidhawuhakemarangaku."Lan AbrahammberkahiputraneIskak,lanugaanak-anake;lan AbrahammulangYakubbabaganpiwulanglandalane Gusti
29NalikasemanaAbrahamseda,nalikaumuréYakublan Ésauwislimalastaun,anak-anakéIskakAbrahamumuré satuspitungpuluhlimataunSawiséseda,Abraham dikumpulakékaroparaleluhurénalikawissepuhlanwareg umuréIskaklanIsmaèlnguburdhèwèké
30Nalikawong-wongKanaankrunguyenAbrahamwis seda,kabehpadhatekakaropararaja,parapanggedhe,lan kabehwongsingpadhanguburAbraham
31LankabehwongingtanahHaran,lankabeh kulawarganekulawarganeAbraham,lankabehpangeran lanparapembesar,lanparaputraneAbrahamsakapara gundik,kabehpadhatekanalikakrungubabsedaAbraham, lanpadhambaleskabecikanAbraham,lannglipurIshak, putrane,lanpadhanguburAbrahamingguwasingdituku sakaEfronwongHetlananak-anake,kanggopakuburan.
32LankabehwongKanaan,lankabehwongsingwis kenalkaroAbraham,nangisiAbrahamsetaunmuput,lan wonglananglanwadonpadhanangisidheweke.
33Lankabehbocahciliklankabehwongingtanahkono padhanangisimergasakaAbraham,amargaAbrahamwis becikmarangkabehwongmau,lanamargadhewekewis jujurmarangGustiAllahlanmanungsa
34LanoraanawongsingwedimarangGustiAllahkaya Abraham,amargadhewekewedimarangGustiAllahwiwit cilik,lanwisngabektimarangPangeranYehuwah,lanwis mlakuingkabehlakunesajroneuripe,wiwitciliknganti dinapati.
35LanGustiAllahnunggilkarodhèwèkélanngluwari dhèwèkésakapituturéNimrodlanbangsané,lannalika dhèwèképerangkaropapatrajaElam,dhèwèkébisa nelukakéwong-wongmau
36Landhèwèkénggawakabèhanakingbumikanggo ngladèniGustiAllah,landhèwèkémulangakédalanéGusti Allahmarangwong-wongmau,sartandadèkakéwongwongmauwanuhmarangGustiAllah
37Panjenenganébanjuryasaalaslannandurkebonanggur ingkono,laningkémahépanjenenganétansahnyawisaké pangananlanombèn-ombènkanggowong-wongsingliwat ingtanahkono,supayapadhabisawaregingomahé.
38LanGustiAllahngluwarisalumahingbumimergasaka Abraham.
39SawiséAbrahamséda,GustiAllahmberkahiputrané Iskaklananak-anaké,lanGustiAllahnunggilkaroIskak kayanalikaPanjenenganénunggilkaroAbraham,bapakné, amargaIskaknetepisakèhingprentahéGustiAllahkaya singdipréntahakédéningAbraham,bapakné,marang dhèwèké;dhèwèkéoranyimpangsakadalansingwis dipréntahakédéningbapaknémarangdhèwèké
BAB27
1SawiséAbrahamséda,Ésaukereplungamburuingaraara.
2Nimrod,rajaBabil,yaikuAmrafel,ugakereplunga mbebedhagingara-arakaroparaprajurite,lanmlakumlakukaroparaprajuriteingwayahawansingadhem 3LanNimrodtansahngopeniEsausabendina,amarga NimrodtansahmerimarangEsau.
4Ingsawijiningdina,Ésaulungamburuingara-ara,lan dhèwèkénemokakéNimrodlagimlaku-mlakuingara-ara samunkarowongloro.
5Lankabehprajuritelanrakyatepadhandherekake dhewekeingara-arasamun,nangingdhewekepadha budhalsakakadohan,landhewekelungasakadheweke menyangarahsingbeda-bedakanggombebedhag,lanEsau ndhelikkanggoNimrod,landhewekendhelikingara-ara samun
6Nimrodlanbalanesingpadhakarodhewekeorakenal karodheweke,lanNimrodlanbalanekerepmlaku-mlaku ingara-aranalikahawaneadhem,lankanggongertiing ngendibalanelagimbebedhagingara-ara
7Nimrodlanrongwongésingndhèrèkdhèwèkétekan panggonané,nalikaÉsaudumadakanmetusaka panggonanésingndhelik,ngunuspedhangé,banjurcepetcepetmlayumenyangNimrodlanngethoksirahé.
8Esaubanjurgelutkanthisengitkarowonglorosingana ingkonokaroNimrod,lannalikawongloromaupadha nyelukdheweke,Esaunolehlanmateniwongloromau nganggopedhange
9LankabehwongsinggagahprakosasakaNimrod,sing wisninggalakedhewekemenyangara-arasamun,krungu jeritankasebutsakakadohan,landhewekengertiswarane wongloromau,landhewekemlayukanggongertisebabe, nalikanemokakerajanelanwonglorosinganaingkono wismatiingara-arasamun
10NalikaÉsauweruhwong-wongNimrodsinggagah prakosatekasakakadohan,dhèwèkémlayu,lankanthi mangkonobisalolos;ÉsaunjupuksandhanganNimrod singaji,singdiwarisakébapaknéNimrodmarangNimrod, lansingdigunakakéNimrodkanggonguwasanikabèh tanah,landhèwèkémlayulanndhelikakésandhangansandhanganmauingomahé
11Esaunjupuksandhangankuwilanmlayumlebukutha amargaanawong-wongeNimrod,landheweketekan omahebapaknekanthikesellankeselamargaperang,lan dhewekewismehmatiamargasedhihnalikadheweke nyedhakikakangeYakublanlungguhingngarepe
12LanYakubkandhamarangYakub,adhine,“Lahdina ikiakubakalmati,yageneakukudunjupukhakpembarep?” YakubtumindakkanthiwicaksanamarangEsauingbabiki, lanEsaungedolhakpembarepemarangYakub,amargaiki wisditindakakedeningGustiAllah
13LantanahsingdadiduwekeEsapingguwaingara-ara Makhpela,singwisditukuAbrahamsakabaniHetkanggo kuburan,ugadidolEsapmarangYakub,lanYakubtuku kabehikisakaEsap,kakangne,kanthiregasingpadha 14Yakubnuliskabehikiingbuku,landhewekemenehi kesaksiansingpadhakaroparasaksi,landhewekenyegel, lanbukukasebuttetepanaingtanganeYakub 15NalikaNimrodbinKushtilardonya,paraprajurite ngangkatlannggawadhewekekanthirasakuwatir,banjur dikuburingkuthanedhewe,lanumureNimrodrongatus limalastaun,banjurtilardonya.
16Landina-dinaNimrodmrentahrakyatingtanahiku satuswolungpuluhlimataun;lanNimrodmatidening pedhangEsaukanthirasaisinlanngremehake,lanturune Abrahamnyebabakepatinekayasingdidelengingimpene.
17LannalikaNimrodseda,kratonedipérangdadipirangpirangpamérangan,lankabèhwilayahsingdikuwasani Nimroddibalekakemarangraja-rajaingtanahkasebut, singbanjurnjupukalihsawiséNimrodseda,lankabèh wongingkulawargaNimroddadibudakmarangkabèh raja-rajaliyanéingtanahkasebutngantisuwé
BAB28
1Ingdina-dinaiku,sawisesedaAbraham,ingtaunikuuga GustiAllahndhatengakepacekliksinggedheingtanah Kanaan,lannalikapacekliksayaparahingtanahKanaan, IshakbanjurbudhalmenyangMesiramargapaceklik kasebut,kayasingditindakakedeningAbraham,bapakne 2IngwayahwengiikuugaGustiAllahngatingalmarang IskaklanngandikamarangIskak,"Kowéajalunga menyangMesir,nanginglungaamenyangGerar,menyang ngarsanéAbimelekh,rajaFilistin,lanmanggonaingkana ngantipaceklikikirampung"
3RamaIskakbanjurbudhalmenyangGerar,kayasing didhawuhakedeningPangeranYehuwah,lanmanggoning konosetaunmuput
4NalikaIskaktekanGerar,wong-wongingtanahkono weruhyenRibka,garwane,ikuayurupane,lanwongwongingGerarpadhatakonmarangIskakbabagan garwane,lanIskakmangsuli,"Ikusadulurkuwadon," amargaIskakwedingakuyengarwaneikugarwane, supayawong-wongingtanahkonoajangantimateni dhewekemergasakadheweke
5ParapanggedheneAbimelekhbanjurpadhasowan marangSangPrabulanngalembanawongwadonmau, nangingSangPrabuoramangsulilanoranggatekake tembung-tembunge.
6NangingSangPrabumirengwong-wongpadhangomong nèkIskakngakunèkdhèwèkékuwiadhine,mulanéSang Prabunyimpenikiingnjeroatinédhéwé.
7NalikaIskakwistelungsasianaingtanahkono, Abimelekhngintipsakacendhela,lanweruhIskaklagi dolanankaroRibka,garwane,amargaIskakmanggoning omahnjabaduwekeraja,mulaomaheIskakanaing ngarepeomahraja
8SangPrabubanjurngandikamarangRamaIskak:“Apa sebabekowekokngomongbabgarwamu:Ikusadulurku? Gampangbangetsalahsijiningwonggedheingantarane bangsaikibisaturukarodheweke,lankowemesthibakal njalarikitadosa”
9RamaIskakbanjurkandhamarangAbimelekh,“Aku wediyenakumatimergasakabojoku,mulaneakukandha: Ikusadulurkuwadon”
10IngwektuikuAbimelekhndhawuhiparapanggedhelan parapetinggi,banjurpadhangajakIskaklanRibka, garwane,landiladekakemarangngarsaneSangPrabu
11SangPrabubanjurdhawuhsupayapadhanganggo sandhanganbangsawan,lannunggangjaraninglurunglurungkutha,lanngundhangakeingngarepewong-wong mauingsaindengingnagara,mangkene:Ikiwonglanang lanikigarwane;sapawaesingndemekwongikiutawa
garwanemesthibakaldipateniLanIskakbalikaro garwanemenyangomaheSangPrabu,lanPangeran YehuwahnunggilkaroIskaklandheweketerusdadigedhe lanorakekuranganapa-apa.
12LanGustiAllahndadekakeIshakolehsih-rahmatana ingngarsaneAbimelekh,laningngarsanekabehrakyate, lanAbimelekhtumindakbecikmarangIshak,amarga Abimelekhkelinganmarangsumpahlanprajanjiansing anaingantaranebapaknelanAbraham
13AbimelekhbanjurngandikamarangIskak:“Lahiki kabehbumianaingngarepmu;manggonaingngendiwae singkokkarepakebecikngantikowebalimenyang tanahmu.”BanjurAbimelekhmenehiIskakkebonlan kebonanggursartabageansingpalingapiksakatanah Gerar,supayadhewekenyebarlanpanenlanmanganwohwohansakalemahngantidina-dinapaceklikrampung.
14Ishakbanjurnyebarwijiingtanahkono,laningtaun ikuugaolehpanensatuskalilipat,lanGustiAllah mberkahidhèwèké.
15Wongmausayatambahsugih,duwewedhuslansapi sartaabdineakehbanget
16Nalikadina-dinapaceklikwiskliwat,GustiAllah ngatingalmarangIshaklanngandikamarangdhèwèké, "Tangia,lungaasakapanggonanikilanbaliamenyang tanahmu,menyangtanahKanaan."Ishakbanjurbudhallan balimenyangHebroningtanahKanaan,dhèwèkélan kabèhbandhanékayasingdidhawuhakéGustiAllah marangdhèwèké.
17Sawisékuwi,Selakh,putranéArpakhsad,tilardonya ingtaunkuwiuga,yaikutaunkapingwolulasuripéYakub lanÉsau;lanumuréSelakhpatangatustelungpuluhtelu taun,banjurdhèwèkétilardonya
18IngwektuikuIshakngutusputranesingragil,Yakub, menyangomaheSemlanEber,landhewekesinau piwulangsakaGusti,lanYakubtetepanaingomaheSem lanEbersajronetelungpuluhlorotaun,lanEsau,kakange, oralunga,amargadhewekeoragelemlunga,landheweke tetepanaingomahebapakneingtanahKanaan
19Ésauterusmbebedhagingara-arakanggonggawa mulihapawaésingbisadipikolehi,Ésauugasabendina mburu
20Esauikuwongsingliciklantukangngapusi,wongsing mburuatimanungsalanngapusiwong-wongmau,lan Esauikuwongsinggagahprakosaingara-ara,lansajrone wektusingsuwedhewekelungambebedhagkayabiasane; landheweketekaningara-araSeir,yaikuEdom.
21LanpanjenenganemanggeningtanahSeirmbebedhag ingara-arasuwenesetaunpatangsasi.
22Ingkana,ÉsauweruhanaingtanahSeiranaanak wadonéwongKanaan,jenengéYéhudit,anakéBeeri, anakéÈfer,sakaturunéHèt,turunéKanaan
23.EsaubanjurnjupukRaheldadibojone,lanbanjur nemonidheweke;nalikadhewekenjupukRahelumur patangpuluhtaun,dhewekedigawamenyangHebron, tanahpanggonanebapakne,landhewekemanggoning kono
24.Ingdina-dinaiku,nalikaumureIskaksatussepuluh taun,yaikuingtaunkapingseketumureYakub,ingtaun ikuugaSem,putraneNuh,seda;Semyuswanenematus taunnalikaseda.
25SawiséSemmati,YakubbalimenyangHebron, bapakné,ingtanahKanaan.
26NalikaYakubumurseketenemtaun,wong-wongteka sakaHaran,lanRibkadikabaribabsadulureLaban,anake Betuel.
27NalikasemonogarwaneLabangabuglanoraduweanak, lankabehabdinewadonoraduweanak
28Sawisékuwi,GustiAllahngélingiAdinah,garwané Laban,landhèwèkéngandhutlannglairakéanakkembar wadonLabanmènèhijenengmaranganak-anakéwadon loromau,yaikuLeasingtuwalanRachelsingnom
29Wong-wongmaubanjurpadhasowanlancritababiku marangRibka,lanRibkabungahbangetamargaGusti Allahwisnulungikakangnelanwisduweanak
BAB29
1AnadeneRamaIskak,putraneRamaAbraham,wissepuh lanwisakehumure,lanmripatewismendhungamargawis tuwa,lanwislamurlanorabisandelengmaneh
2NalikasamanaRamaIskaknimbaliputraneEsap, pangandikane:“Jupukgegamanmu,panahmulan gandhewamu,banjurtata-tatalanmenyangaingara-ara, golekadagingburuan,banjurolahnapanganansingenak, banjurgawanenmrene,supayadakpanganlanakubisa mberkahikowesadurungeakumati,amargaakuwistuwa lanubanan”
3Esaubanjurnindakakemangkono;sartanjupukgegamane lanmetumenyangara-arambebedhagdagingrusa,kaya biasane,kanggodigawamenyangbapaknekayasingwis diprentahake,supayabapaknebisamberkahi.
4RibkahkrungusakèhétembungéIskakmarangÉsau, mulanédhèwèkéenggal-enggalnimbaliYakub,anaké, karokandha,"Bapakmuwisngomongkarokakangmu Ésau,lanakuwiskrunguMulané,kowécepet-cepet nindakkéapasingbakaltakomongkémarangkowé"
5Kowékudungadeglanlungamenyangwedhusgèmbèl, njupukacempélorosingapik,akubakalnggawépanganan singenakkanggobapakmuKowékudunggawapanganan singenakikisupayadipangansadurungékakangmumulih sakangoyak-oyak,supayabapakmubisamberkahikowé
6Yakubenggal-enggalnindakakekayasingdiwelingake ibune,sartanggawepanganansingenaklandiladekake marangbapaknesadurungeEsaumulihsakapangoyakoyak
7.RamaIskakbanjurngandikamarangYakub:“Sapa kowe,anakku?”AtureYakub:“AkuikiEsau,anakmusing mbarep.Akuwisnglakoniapasingkokprentahake.Mulane saiki,muga-mugakowetangilanmanganadaging buruanku,supayakowebisamberkahiakukayasingwis kokkandhakakemarangaku”
8Iskakbanjurtangi,manganlanngombe,sartaatinelega, banjurmberkahiYakub,lanYakubbanjurlunganinggal bapakne;lansanalikaIskakwismberkahiYakublan Yakubwislunga,Esautekasakambebedhagsakaara-ara, landhewekeuganggawepanganansingenaklandigawa menyangbapaknesupayadipanganlandiberkahi.
9RamaIskakbanjurngandikamarangEsap:“Sapata wongesingnjupukkewanburuanlannggawamenyang akusadurungekoweteka,lansingwisdakberkahi?”Esap ngertiyenYakub,adhine,singnindakakeiki,mulaEsap
nesubangetmarangYakub,adhine,amargatumindake kayangonomarangYakub.
10Esapbanjurkandha,"ApaorabeneryendiaraniYakub? Amargadhewekewisngrebuthakkukapingpindho, dhewekengrebuthakkuminangkapembareplansaiki dhewekeugangrebutberkahku"Esapbanjurnangisbanter banget;lannalikaIshakkrunguswaraneEsapnangis,Ishak kandhamarangEsap,"Apasingbisadaklakoni,anakku? Adhimuwistekakanthiakal-akalanlanngrebut berkahmu"EsapsengitmarangYakub,adhine,amarga berkahsingdiwenehakebapakne,landhewekenesubanget marangdheweke
11YakubwedibangetkarokakangeEsau,muladheweke banjurmlayumenyangomaheEberputraneSem,lan dhewekendhelikingkanaamargakakange,lanYakub umursewidaktelutaunnalikadhewekelungasakatanah KanaansakaHebron,lanYakubndhelikingomaheEber patbelastaunamargakakangeEsau,landheweketerus sinaubabagandalaneGustilanprentaheingkana.
12NalikaÉsauweruhyènYakubwismlayulanlolossaka dhèwèké,lanYakubwiskanthilicikéntukberkahkasebut, Ésaubanjursedhihbanget,landhèwèkéuganesumarang bapaklanibuné;landhèwèkéugangadeglannjupuk garwanélanlungasakabapaklanibunémenyangtanah Seir,landhèwèkémanggoningkana;lanÉsauweruhana wongwadonsakaantaranéputri-putriHetsingjenengé Bosmat,putrinéElonwongHet,landhèwèkénjupuk dhèwèkédadigarwasaliyanegarwanésingpertama,lan ÉsaungaranijenengéAdah,ujarmanawaberkahwisilang sakadhèwèkéingwektuiku
13.EsaumanggoningtanahSeirnemsasisuwenetanpa ketemukarobapaknelanibuneSawiseiku,Esaunjupuk paragarwanelanbudhalbalimenyangtanahKanaan,lan Esaumanggonakegarwaneloroingomahebapakneing Hebron
14ParagarwaneEsaungganggulangawenesuIshaklan Ribkakanthitumindake,amargadhewekeoralumakuing dalaneGusti,nangingngabektimarangdewa-dewakayu lanwatubapaknekayasingdiajarakebapakne,lan dhewekeluwihalatinimbangbapakne.
15Lanpadhanurutihawanepsuningatine,sartapadha nyaosakekurbanlanngobongdupamarangparaBaal, ngantiIskaklanRibkapadhabosenkaroparaBaalmau.
16Ribkabanjurngandika:“Akuwisbosenuripmerga sakabocah-bocahwadonHetManawaYakubnjupukbojo sakabocah-bocahwadonHetkayaiki,bocah-bocahwadon ingtanahkene,apagunaneuripkanggoaku?”
17.KacaritaingwektusamanaAda,garwaneEsap, ngandhutlannglairakeanaklanang,lanEsapmenehi jenengmaranganakesinglairmau:ElifasEsapyuswa sawidaklimataunnalikanglairake
18LanIsmaelputraneAbrahamtilardonyaingdina-dina iku,ingtaunkapingsewidakpapaturipeYakub,lankabeh umureIsmaeluripsatustelungpuluhpitutaun,banjurtilar donya
19NalikaIskakkrunguyenIsmaelwismati,dheweke nangisidheweke,lanIskaknangisidhewekepirang-pirang dina
20LaningpungkasaningpatbelastaunYakubmanggon ingomahéEber,Yakubkepénginketemukarobapaklan ibuné,lanYakubtekaingomahébapaklanibunéing
Hebron,lanÉsauingjamansemanawislaliapasingwis ditindakakeYakubmarangdhèwèkékanthinjupukberkah sakadhèwèkéingjamansemana
21NalikaÉsauweruhYakubtekanemonibapaknélan ibuné,dhèwèkékelinganapasingwisditindakkéYakub marangdhèwèké,landhèwèkénesubangetmarangYakub lanngupayamatènidhèwèké
22NalikaIskak,putraneAbraham,wissepuhlanakeh bangetumure,Esaungucap,"Saikiwektunebapakkukudu mati,lannalikadhewekematiakubakalmateniadhiku Yakub"
23Ribkahbanjurenggal-enggalngundangYakub,putrane, lankandha,"Tangia,lungaamenyangHaran,menyang omaheLaban,sadulurku,lanmanggonaingkanasawetara wektu,ngantinesunekakangmuilangsakakowe,banjur kowebisabali."
24RamaIskakbanjurnimbaliYakubsartangandika marangdheweke:“Siraajanjupukbojosakawongwadon Kanaan,amargaRamaAbrahamwisdhawuhmarangkita miturutpangandikanePangeranYehuwah,pangandikane: TurunirabakalDakwenehaketanahiki;yenanak-anakmu netepiprajanjiankangwisDakgawekarosira,mulaAku ugabakalnetepiapakangwisDakjanjekakemaranganakanakmulanAkuorabakalnilardheweke”
25Mulanesaiki,anakkulanang,rungoknapituturku,kabeh singbakaldakprentahakemarangkowe,lanajanjupuk bojosakaantaranebocah-bocahwadonKanaan;tata-tata, menyangamenyangHaran,menyangomaheBetuel, bapakneibumu,langolekabojosakakana,sakaanakanakeLaban,sadulureibumu
26Mulané,ati-atiajangantikowélalimarangPangéran, Allahmu,lansakèhingtindak-tandukéanaingtanahsing kokparani,lanajangantikowésesrawungankarowongwongingtanahkonolanngubertumindaksingoraana gunanésartaninggalPangéran,Allahmu
27Nangingsamangsakowétekaningtanahkonolan ngabektimarangPangéran,ajanyimpangsakadalansing wisdakprentahakemarangkowélansingwiskoksinau
28Muga-mugaGustiAllahKangMahakuwasamaringi sih-rahmatmarangkowéanaingngarsanéparabangsaing bumi,supayakowébisanjupukjodhomiturutpilihanmu, wongsingbeciklanmursidingdalanéGustiAllah
29Muga-mugaGustiAllahmaringiberkahmarangkowé lanturunmukayasingdiwènèhakémarangAbraham,lan ndadèkakékowéduwéanaklantangkar-tumangkar,lan kowédadibangsaakèhingtanahsingkokparani,lan muga-mugaGustiAllahmbalèkakékowémenyangtanah iki,tanahpanggonanébapakmu,karoanak-anaklan bandhaakèh,karokabungahanlankesenengan
30BarengRamaIskakwisrampungparingdhawuhlan mberkahiYakub,RamaIskakbanjurmaringiakeh peparing,ugaperaklanemas,sartabanjurnglilaniYakub lunga;Yakubnurutidhawuhebapaklanibune,banjur ngambunglanbudhalmenyangPadan-Aram;Yakubyuswa pitungpuluhpitutaunnalikabudhalsakatanahKanaan sakaBersyeba
31NalikaYakubbudhalmenyangHaran,Esaunyeluk putraneElifas,lanngomongkarodhewekekanthidhelikdhelikan,"Saikicepet-cepet,jupukpedhangmulanoyak Yakublanliwatingngarepeingdalan,lanndhelik dheweke,lanpatenanadhewekenganggopedhangmuing
salahsawijininggunung,lanjupukkabehduwekebanjur balia."
32ElifasanakeEsauikuwongsinglincahlantrampil nggunakakepanahkayasingdiajarakebapakne;dheweke dadipamburuingara-arasingkondhanglanwongsing gagahprakosa
33Elifasnindakakeapasingdiwelingakebapakne,lan nalikasemanaElifasumurtelulastaun,Elifasbanjurtindak nggawasadulureibunesepuluh,banjurngoyakYakub
34LanYakubbanjurngoyakYakubkanthirapet,lan ndhelikingtapelwatestanahKanaan,madhepkutha Sikhem
35NalikaYakubweruhElifaslanbalanengoyakdheweke, Yakubmandhegingpanggonane,supayangertiapasing kedadeyan,amargadhewekeorangertiapa-apa,Elifas banjurngunuspedhangelanterusmaju,dhewekelan balane,menyangYakubYakubtakonmarangwong-wong mau:"Apasingkoklakonikarokowe,koktekamrene,lan apategesekowengoyaknganggopedhang?"
36ElifasbanjurnyedhakiYakublanmangsuli,"Iki prentahebapakku,lansaikiakuorabakalnyimpangsaka prentahebapakku;lannalikaYakubweruhyenEsauwis ngomongkaroElifaskanggonggunakakekekuwatan, YakubbanjurnyedhakilanndedongamarangElifaslan wong-wonge,maturmarangdheweke,
37Delokenkabehsingdakduwenilansingdiwenehake bapaklanibukumarangaku,jupukwaelanlungaasaka aku,lanajamateniaku,lanmuga-mugaikidianggepbener kanggokowe
38LanGustiAllahndadekakeYakubolehsih-rahmatsaka ElifasbinEsau,lanparaabdine,lanpadhanggatekake panyuwuneYakub,lanoramatenidheweke,lanElifaslan paraabdinenjupukkabehduwekeYakubbebarengankaro peraklanemassingdigawasakaBersyeba;oraanasing ditinggalake
39Elifaslanwong-wongebanjurpadhalunganinggal dhewekelanbalimenyangBersyebamarangEsau,lan padhanyritakakekabehsingkedadeyankaroYakub,lan kabehsingdirebutsakaYakubdiwenehakemarang dheweke.
40ÉsaunesubangetmarangÉlifas,anaké,lanmarang wong-wongsingpadhamèludhèwèké,mergaYakubora dipatèni.
41LanpadhamangsulilanmaturmarangEsau,"Amarga Yakubnyuwunsupayakitaajamatenidheweke,kitawelas asihmarangdheweke,lankitanjupukkabehduwekelan nggawamenyangsampeyan;lanEsaunjupukkabehperak lanemassingdijupukElifassakaYakublandisimpening omahe"
42NalikasemonoÉsauweruhyènIshakwismberkahi YakublanwismelingmarangYakub,"Kowéajanjupuk bojosakabocah-bocahwadonKanaan,lanyènbocahbocahwadonKanaanikualatumrapIskaklanRibka, 43Sawisékuwi,Ismaellungamenyangomahépamané Ismael,lansaliyanégarwa-garwanésingwistuwa,Ismael uganjupukMakhlat,anakéIsmael,adhineNébayot,dadi bojoné.
BAB30
1YakubbanjurbudhalnerusakelakunemenyangHaran, lantekaninggunungMoria,lannginepingkonosewengi muputcedhakkuthaLus;lanGustiAllahngatingalmarang Yakubingwayahwengiiku,lanngandikamarang dheweke,"AkuikiGustiAllaheAbrahamlanAllaheIshak, bapakmu;tanahsingkokturoniikibakalDakparingake marangkowelanturunmu"
2LanlahAkununggalkarokowelanbakalnjagakowe menyangngendiwaekowelunga,lanAkubakalnambahi turunmukayalintanginglangit,lanAkubakalndadekake kabehmungsuhmutibaingngarepmu;lannalikapadha perangnglawankowe,dhewekeorabakalbisangalahake kowe,lanAkubakalnggawakowebalimenyangtanahiki kanthikabungahan,karoanak-anak,lankarokasugihan gedhe
3Yakubbanjurtangisakaturulanbungahbangetkrungu wahyusingdidelengmau;banjurdiaranipanggonanmau Betel
4Yakubbanjurngadegsakapanggonankonokanthi bungahbanget,lannalikamlaku,sikilekrasaentheng amargabungah,banjurdhewekelungasakakonomenyang tanahewong-wongingTimur,landhewekebalimenyang Haranlandhewekelenggahingcedhaksumurpangon
5IngkonoYakubketemukarowong-wongsinglagilunga sakaHarankanggongopeniwedhus-wedhuse,lanYakub takonmarangwong-wongmau,lanwong-wongmau mangsuli,"KitaikisakaHaran"
6Yakubbanjurtakonmarangwong-wongmau,"Apa kowéngertiLaban,anakéNahor?"Wangsulanéwongwongmau,"Akulandhèwèkéwisngerti,lansaikianaké wadon,Rakhel,singlagitekaarepngengonwedhuswedhusébapakné"
7Nalikaisihrembugankarowong-wongmau,Rakhel, anakeLaban,tekangengonwedhus-wedhusebapakne, amargadhewekeikupangonwadon
8BarengYakubweruhRakhel,anakeLaban,sadulure ibune,banjurmlayungambungRakhelsartanangisbanter.
9YakubbanjurngandhaniRakhelyendhewekeputrane Ribkah,adhinebapakne,lanRakhelbanjurmlayu ngandhanibapakne,lanYakubterusnangisamarga dhewekeoraduweapa-apakanggodigawamenyang omaheLaban
10BarengLabankrunguyenYakub,putraneadhine,teka, banjurmlayungambungYakub,dirangkul,banjurdigawa mlebuingomah,diwenehiroti,lanYakubbanjurmangan
11YakubbanjurnyritakakemarangLabanapasing ditindakakedeningEsap,adhine,marangdheweke,lanapa singditindakakedeningElifas,anake,marangdhewekeing dalan
12YakubmanggoningomaheLabansajronesewulan,lan YakubmanganlanngombeingomaheLabanSawiseiku LabankandhamarangYakub:“Cobacritakna,piraupahmu, amargakepiyekowebisangladeniakutanpabayaran?”
13LanLabanoraduweanaklanangkajabamunganak wadon,langarwanelanabdi-abdineliyaneisihmanduling jamansemana;lanikijeneng-jenengputri-putrineLaban singdilairakedeninggarwaneAdinahkanggodheweke; singmbarepjenengeLealansingnomjenengeRachel;lan Leamripatealus,nangingRachelayulanrupaneapik,lan Yakubtresnamarangdheweke.
14YakubbanjurkandhamarangLaban,"Akugelem ngladenikowepitungtaunsuwenekanggonjalukRakhel, putrimusingragil"Labansarujuk,lanYakubngladeni LabanpitungtaunsuwenekanggonjalukRakhel,putrine. 15NalikaYakubmanggoningHaraningtaunkapindho, yaikuingtaunpitungpuluhsangauripeYakub,ingtaun ikuugaEberbinSemseda,nalikasedayuswanepatang atussawidakpapattaun.
16NalikaYakubkrunguyenEberwismati,dheweke sedhihbanget,landhewekenangisilanngadhuh-adhuh pirang-pirangdina
17NalikaYakubmanggoningHarannalikawisgenap telungtaun,Bosmat,putrineIsmael,garwaneEsap, nglairakeanaklanang,lanEsapmenehijenengRehuel
18LaningtaunkapingpapatYakubmanggoningomahe Laban,GustiAllahngrawuhiLabanlanngeling-eling dhewekeamargaYakub,lanputra-putranelair,lananak mbarepeyaikuBeor,anaknomerloroyaikuAlib,lananak nomerteluyaikuChorash.
19LanGustiAllahmaringiLabankasugihanlankamulyan, anaklananglanwadon,lanwonglanangmausayatambah akehamargaYakub.
20IngwektuikuYakubngladèniLabaningsaben pegawéan,ingomahlaningpategalan,lanberkahéGusti AllahanaingkabèhbarangduwèkéLaban,ingomahlan ingpategalan
21NalikataunkapinglimaYehudith,putriBeeri,garwane Esau,sedaingtanahKanaan,landhewekeoraduweanak lanang,kajabaanakwadon
22Ikijeneng-jenengeputri-putrinesingdilairakekanggo Esau,singmbarepjenengeMarzitlansingnomjenenge Puit
23NalikaYehudithmati,ÉsaubanjurlungamenyangSeir kanggombebedhagingara-ara,kayabiasane,lanÉsau manggoningtanahSeirngantisuwé
24Ingtaunkapingenem,saliyanegarwa-garwaneliyane, EsaunjupukAhlibama,anakeZebeon,wongHewi,dadi garwane,lanEsaunggawadhewekemenyangtanah Kanaan
25Ahlibamangandhutlannglairakeanaklanangtelu kanggoEsau,yaikuYeush,Yaalan,lanKorah
26IngjamansemonoingtanahKanaan,anapadudon antaraneparapangonEsaulanparapangonpenduduk tanahKanaan,amargaraja-kayalanbarang-barangeEsau wisakehbangetngantidhewekeorabisatetepanaing tanahKanaan,ingomahebapakne,lantanahKanaanora cukupkanggodhewekeamargaraja-kayane
27NalikaÉsauweruhyènpaseduluranésayatambah gedhékarowong-wongingtanahKanaan,dhèwèkébanjur budhallannggawaparagarwané,anak-anakélananglan wadon,lankabèhbarangdarbéké,ingon-ingoné,lankabèh bandhanésingwisdipikolehiingtanahKanaan,banjur lungasakawong-wongingtanahkonomenyangtanahSeir, lanÉsaulankabèhbandhanémanggoningtanahSeir
28Nangingsok-sokÉsaulunganemonibapaknélanibuné ingtanahKanaan,lanÉsaunikahkarowongHori,lan dhèwèkémènèhakéanak-anakéwadonmaranganak-anaké Séir,wongHori
29Lananakwadonesingmbarep,Marzit,diwenehake marangAnah,anakeZebeon,saduluregarwane,lanPuit diwenehakemarangAzar,anakeBilhan,wongHori;dene
Esaumanggoningpagunungan,dhewekelananak-anake, lanpadhabebranahanlantambahakeh.
BAB31
1Ingtaunkapitu,nalikaYakubwisrampunganggoné ngladèniLaban,YakubkandhamarangLaban,"Wènèhna bojoku,amargadina-dinaanggonkungladèniwis rampung"Labannindakakékayangono,lanLabanlan Yakubnglumpukakékabèhwongingpanggonankonolan nganakaképésta
2BarengwayahsoreLabantekaingomah,lansawiseiku Yakubtekakarowong-wongsinganaingpesta,lanLaban matenikabehlampusinganaingomahkasebut
3YakubbanjurkandhamarangLaban,"Yagenekowe nindakakeperkaraikimarangaku?"Labanmangsuli, "Kayamangkonoadatsabenwongingtanahiki"
4SawisékuwiLabanngajakanakéwadon,Lea,landigawa menyangYakub.Yakubbanjurnyedhakidhèwèké, nangingYakuborangertiyènkuwiLea
5LanLabanmenehakeZilpa,abdinewadon,marangLea, anakewadon,dadiabdine.
6Lankabehwongsinganaingpestangertiapasing ditindakakeLabanmarangYakub,nangingorangandhani babikumarangYakub.
7LankabehtanggateparonepadhatekaingomaheYakub ingwayahbengi,sartapadhamanganlanngombesarta bungah-bungah,sartadolanananaingngarepeLea kalawannabuhrebanalannari,sartaanaingngarepe Yakubpadhangucap,Heleah,Heleah
8Yakubkrungutembung-tembungewong-wongmau nangingorangertitegese,nangingdhewekemikiryenkaya ngonokuwiadatistiadatwong-wongmauingtanahiki
9Tangga-tangganéYakubpadhangomongkébabkuwiing wayahwengi,lansakèhélampuingomahsingdiduwèni Labaningwayahwengimaudipatèni
10Esuke,nalikasrengengewismetu,Yakubnoleh menyangbojonelanweruhyenikuLea,bojone,lanYakub kandha,"Saikiakungertiapasingdiomongaketangga teparowingibengi,Helea,"ujare,"Akuorangerti."
11YakubbanjurngundangLabanlankandha,"Apasing koklakonimarangaku?Akupancenngladenikowekanggo entukRakhel,kenapakowengapusiakulanmenehakeLea marangaku?"
12LabanmangsuliYakub,"Oralumrahingpanggonanku ikingopeniadhineluwihdhisiktinimbangmbakyune. Mulané,nèkkowékepénginnjupukadhineuga,gawanen dadibojomu,mergakowébakalngladèniakupitungtaun manèh"
13Yakubbanjurnindakakemangkono,landhewekeuga njupukRakheldadibojone,landhewekengladeniLaban pitungtaunmaneh,lanYakubuganyedhakiRakhel,lan dhewekeluwihtresnamarangRakheltinimbangLea,lan LabanmenehiBilha,abdinewadon,dadiabdinewadon 14NalikaGustiAllahmirsayenLeaoradisenengi,Gusti Allahmbukakguwagarbane,temahdhewekengandhutlan nglairakeYakubanaklanangpapat.
15Ikijenenge:Ruben,Simeon,LewilanYehuda,lan sawiseikudhewekemandhegnglairakeanak
16NalikasemonoRakhelmandullanoraduweanak,lan RakhelmerimarangadhineLea,lannalikaRakhelweruh
yendhewekeoraduweanakkanggoYakub,dheweke njupukBilha,abdinewadon,landhewekenglairakeanak lananglorokanggoYakub,DanlanNaftali
17BarengLeaweruhyenwismandhegnglairake,banjur njupukabdinewadonZilpa,lanmenehakemarangYakub dadibojoneYakubuganyedhakiZilpa,lanLeauga nglairakeanaklanangloromarangYakub,yaikuGadlan Asyer.
18LeabanjurngandhutmanehlannglairakeYakub,anak lananglorolananakwadonsiji,jenengeIsakhar,Zebulon, lanadhineDina
19NalikasemanaRakhelisihmandulRakhelndedonga marangGustiAllah,unjuke:“DhuhGustiAllah,mugi kersangengetilannulungikula,amargisamenikabojoku badhenilarkula,amargikuladerenggadhahanakkangge piyambakipun.”
20Samenika,dhuhPangéranAllah,mugikersa midhangetakenpanyuwunkawulawonteningngarsa Paduka,sahamirsanikasangsarankawula,sahaparingana kawulaanakkadosdenesalahsatunggalingabdièstri, supadoskawulabotensagednanggungkawirangankawula malih.
21GustiAllahnyembadanipanyuwunelanmbukak guwagarbane,lanRakhelngandhutlannglairakeanak lanang,landhewekeujar,"GustiAllahwisngilangake kawiranganku"LandhewekemenehijenengYusuf marangbocahmau,ujar,"GustiAllahmugi-muginambahi akuanaklanangliyane."Yakubumursangangpuluhsiji taunnalikanglairake
22NalikasemonoRibkah,ibunéYakub,ngutusDéborah, inangéUs,lanloroabdinéIskak,menyangYakub.
23BarengwistekaningHaran,Yakubbanjurmatur, "Ribkahngutuskulasowandhatengngarsapanjenengan, supadospanjenenganwangsuldhatenggriyanipunbapak panjenengan,dhatengtanahKanaan"Yakubmirengaken pangandikanipunibunipun
24Ingwektuiku,pitungtaunliyaneYakubngladeniLaban kanggoRakhelwisrampung,lansawisepatbelastaun dhewekemanggoningHaran,Yakubkandhamarang Laban,"Wenehnaakubojo-bojokulanwenehnaakulunga, supayaakubisamulihmenyangtanahku,amargaibukuwis ngutusakusakatanahKanaansupayaakubalimenyang omahbapakku."
25Labanbanjurkandha,"Ora,akunyuwuntulung Menawikulasampunpikantuksih-rahmatwontening ngarsapanjenengan,mugipanjenengansampunnilarkula. Temtokakenupahpanjenengan,kulabadhémaringi,lan kulabadhémanggenwonteninggriyakula."
26Yakubbanjurmangsuli,"Ikiupahsingkudu kokwenehakemarangaku:Dinaikiakubakalngliwati kabehwedhusmulannjupuksabenwedhusgembelsing anabintik-bintiklanbelang-belange,lansingcoklating antaranewedhusgembellanwedhuskambing,lanyen kowegelemnindakakeikikanggoaku,akubakalbalilan ngengonwedhusgembelmulannjagakayabiyen"
27Labanbanjurnindakakemangkono,lanLabannjupuk sakawedhus-wedhusekabehsingdiomongakeYakublan diwenehakemarangYakub
28Yakubmasrahakekabehbarangsingdigawasaka wedhus-wedhuseLabanmaranganak-anakelanang,lan Yakubngengonwedhus-wedhuseLabansingisihana
29NalikaparaabdineIskaksingdiutusnemoniYakub weruhyenYakuboragelembalimenyangtanahKanaan karobapakne,banjurpadhalunganinggalbapaknelan mulihmenyangtanahKanaan.
30DeboratetepmanggonkaroYakubingHaran,lan dhewekeorabalikaroabdineIskakmenyangtanahKanaan, lanDeboramanggonkaroparagarwalananak-anake YakubingHaran.
31YakubngladèniLabannemtaunmanèh,lannalika wedhus-wedhuspadhanglairaké,Yakubmisahakéwedhuswedhussinganatutulélanbelang-belangé,kayasingwis ditemtokakékaroLaban,lanYakubnindakakékayangono ingomahéLabansuwénénemtaun,lanwonglanangmau sayatambahakèhlanduwésapi,abdiwadon,lanabdi lanang,unta,lankeledai
32Yakubduwésapirongatus,lansapi-sapinégedhégedhélankatonayu-ayusartaakèhbangetwohé,lankabèh kulawarganéparamanungsakepénginnjupuksawetara sapi-sapinéYakub,amargasapi-sapimaumakmurbanget.
33Lanakehanak-anakemanungsatekakanggonjupuk sawetarawedhus-wedhuseYakub,lanYakubmenehi wedhussijikanggoabdilanangutawawadonutawa kanggokeledaiutawaunta,utawaapawaesingdikarepake Yakubsakawong-wongmau,wong-wongmaumenehi dheweke.
34LanYakubolèhkasugihan,kaurmatan,lanbandhaliwat transaksiikikaroparaputramanungsa,lananak-anaké Labanmerimarangkaurmataniki.
35Lansawisésawetarawektu,Yakubkrungutembungé anak-anakéLaban,"Yakubwisnjupukkabèhbarangdarbé bapakku,lansakabarangdarbébapakkudhèwèkééntuk kabèhkamulyaniki"
36YakubndelengraineLabanlananak-anake,lannyatane Labanwisorakayasingwis-wis.
37Lannalikawiskliwatnemtaun,GustiAllahngatingal marangYakublanngandikamarangdheweke,"Tangia, lungaasakatanahiki,lanbaliamenyangtanahkelairanmu lanAkubakalnunggilkarokowe"
38IngwektuikuYakubbanjurbudhallannumpakunta, anak-anake,garwane,lankabehbarangdarbeke,banjur budhalmenyangtanahKanaan,menyangpanggonane RamaIskak
39.LabanorangertiyenYakubwislunga,amargadinaiku Labanlagimbabatwedhus-wedhuse
40Rakhelnyolongreca-recabapakné,banjurdijupuklan didhelikakéinguntasingditumpaki,landhèwèkébanjur lunga
41Lanikitatacaranéreca-recamau;njupukwonglanang singlairmbareplanmatèniwongmaulannjupukrambuté sakasirahé,lannjupukuyahlanngurapisirahélanngolesi nganggolenga,banjurnjupuktablettembagacilikutawa tabletemaslannulisjenengingndhuwuré,lannyelehake tabletkasebutingsangisoréilate,lannjupuksirahkaro tabletkasebutingsangisoréilatelandilebokakeingomah, lanngobonglampuingngarepélansujudmarangtablet kasebut
42Lannalikapadhasujudmarangiku,ikungandika marangwong-wongmauingsabenprakarasingpadha dijaluk,lumantarkakuwatanasmasingkatulisingkono
43Lananaugasingnggawepatung-patungmaunganggo gambarmanungsa,sakaemaslanperak,lanbanjurdigawa
menyangpatung-patungmauingwektusingwisdingerteni, lanpatung-patungmaunampapengaruhlintang-lintang, lannyritakakebab-babsingbakalteka,lankanthicaraiki gambar-gambarsingdicolongRachelsakabapakne.
44Rakhelnyolongreca-recabapakné,supayaLabanora ngertiYakublungamenyangngendi
45LabanbanjurmulihlantakonbabaganYakublan kulawargane,nangingdhewekeoraditemokake,lanLaban nggolekireca-recanekanggongertiYakublungamenyang ngendi,nangingoranemokake,landhewekebanjur nggolekireca-recaliyane,landheweketakonbabagan reca-recakasebutlanwong-wongmaungandhaniyen YakubwismlayusakadhewekemenyangtanahKanaan, omahebapakne
46Labanbanjurbudhallanngajaksadulur-sadulurelan kabehabdine,banjurbudhalngoyakYakub,lankepethuk karoYakubanaingpagununganGilead
47LabanbanjurkandhamarangYakub,"Apasing koklakonimarangaku,kokmlayulanngapusiaku,lan nggawaanak-anakkuwadonlananak-anakedaditawanan pedhang?"
48Lankowéoranglilaniakungambungwong-wongmau lannglilaniwong-wongmaulungakanthibungah,malah kowényolongdewa-dewakulanbanjurlunga
49YakubbanjurmangsuliLaban,"Akuwediyenkowe bakalngrebutanak-anakmuwadonsakaakuSaikisapa waesingkoktemokakekaroallahmu,kududipateni"
50Labanbanjurnggolekireca-recamaulannlititendatendalanprabot-praboteYakub,nangingoranemu
51LabanbanjurkandhamarangYakub,"Kitabakal nggaweprajanjianbebarenganlanikibakaldadipaseksen antaraneakulankowe;yenkowenganiayaanak-anakku wadon,utawanjupukbojoliyanekajabaanak-anakku wadon,GustiAllahbakaldadiseksiantaraneakulankowe ingprakaraiki"
52Banjurpadhanjupukwatulandigawetumpukanwatu, lanLabankandha,"Tumpukanwatuikidadiseksiantarane akulankowe"Mulane,tumpukanwatumaudijenengi Gilead
53YakublanLabanngaturakekurbaninggunung,lan padhamanganingkonocedhaktumpukan,lanpadha nginepinggunungsewengimuputLabantangiesuk-esuk, lannangiskaroputri-putrinelanngambungidheweke, banjurbalimenyangpanggonane
54Banjurenggal-enggalngutusputrane,Beor,singumur pitulastaun,karoAbichorofbinUs,binNahor,lankaro wongsepuluhmau
55Wong-wongmaubanjurenggal-enggalmangkatlan nerusakelakunendhisikiYakub,lantekaningdalanliya menyangtanahSeir
56BarengwistekaningngarsaneEsap,banjurpadha matur:“Makatenpangandikanipunkakanglansanakmu, Laban,sadherekeibumu,putraneBetuel:
57ApakowéwiskrunguapasingditindakakeYakub, adhimu,marangaku,singpisanantekamarangakukanthi wudalantanpabusana,lanakunemonidheweke,lan nggawadhewekemenyangomahkukanthipakurmatan,lan akundadekakedhewekemisuwur,lanakumenehi dhewekeanakkuwadonlorodadigarwanelanugaloro abdikuwadon.
58LanGustiAllahmberkahidhèwèkémergasakaaku,lan dhèwèkédadisayatambahakèh,landuwéanaklanang, wadon,lanabdiwadon
59Dhewekeugaduwewedhuslansapiakehbanget,unta lankeledai,ugaperaklanemassingakehbanget;lan nalikadhewekeweruhyenbandhanesayatambah, dhewekeninggalakeakunalikaakulunganggunting wedhus-wedhusku,landhewekengadeglanmlayukanthi ndhelik
60Landhèwèkéngangkatparagarwalananak-anaké numpakunta,landhèwèkénggawakabèhkéwanlan bandhanésingdipikolehiingtanahku,landhèwèké ngangkatrainékanggolungamenyangbapaknéIshak, menyangtanahKanaan
61Landhèwèkéoranglilaniakungambunganak-anakku wadonlananak-anaké,landhèwèkémimpinanak-anakku wadondaditawanansingditawannganggopedhang,lan dhèwèkéuganyolongdéwa-déwakulandhèwèkémlayu
62LansaikiAkuwisninggaldhèwèkéinggunungKali Yabuk,dhèwèkélankabèhbarangdarbéké;dhèwèkéora kekuranganapa-apa
63Manawakowekepenginsowanmarangdheweke, lungaalaningkanakowebakalnemokakedheweke,lan kowebisanindakakeapasingkokkarepakemarang dheweke.”UtusaneLabanbanjurtekalanngandhaniEsau babikukabeh
64NalikaÉsaukrungukabèhtembungéutusanéLaban, nesunébangetmarangYakub,sartakelingankarorasa sengitémarangYakub,lannesunékobongingnjeroatiné
65Esaubanjurenggal-enggalnggawaanak-anake,abdine, lankulawargane,cacahesewidakwong,banjurlungalan nglumpukakekabehbaniSeir,wongHori,lanrakyate, cacahetelungatuspatangpuluhwong,lannggawakabeh wongpatangatussingnggawapedhangterhunus,banjur nemoniYakubkanggomateniYakub
66Esaumbagicacahikidadipirang-pirangbagean,lan dhewekenjupuksewidakwonglanangsakaanak-anakelan abdinelanjiwa-jiwakulawarganedadisijikepala,lan masrahakemarangElifas,putranesingmbarep,supaya padhangrawat.
67Lanparapanggedheliyanedipasrahakemarangenem putraneSeir,wongHori,supayadiurus,lansabenwong diangkatdadipanggedhekanggoturun-tumurunlananakanake
68Lankabehwongingkemahikipadhabudhalkaya biasane,lanEsaubudhalmenyangYakub,landheweke cepet-cepetngeterake
69UtusaneLabanbanjurbudhalsakaingngarsaneEsap lanmangkatmenyangtanahKanaan,lantekaningomahe Ribka,ibuneYakublanEsap
70Lanpadhangandhanidhèwèké,"Lah,putramuÉsauwis nglawanYakub,kakangné,karopatangatuswong,amarga dhèwèkékrunguyènYakubbakalteka,landhèwèkéwis lungaarepperangkaroYakub,lankanggongalahaké dhèwèkésartangrebutkabèhbarangdarbéké"
71Ribkabanjurenggal-enggalngutuspitungpuluhloro abdineIskaksupayanemoniYakubingdalan,amarga dhewekemikir,"MungkinEsaubakalperangnalika ketemukarodhewekeingdalan"
72ParautusanmaubanjurbudhalnemoniYakub,lan ketemukaroYakubingdalankaliingsisihngelawankali
Yabuk,lanYakubkandhanalikaweruhwong-wongmau, "KemahikiwisditakdirakeGustiAllahkanggoaku,"lan YakubnyebutakepanggonankuwiMakhnayim 73Yakubwiskenalkarokabehsedulurébapakné,mulané dhèwèkéngambunglanngrangkullanbanjurmèlukaro wong-wongmauYakubtakonbabaganbapaknélanibuné, lanwong-wongmaumangsuli,"Dhewekepadhaslamet"
74ParautusanmaubanjurkandhamarangYakub,"Ribkah, ibumu,ngutusakulanibumunemonikowé,kandhané, 'AkuwiskrungunèkÉsau,kakangmu,wismetunglawan kowéingdalankarowong-wongsakabaniSeir,wong Hori'"
75Mulané,anakku,rungoknaswarakulandelengen pituturmuapasingbakalkoklakoni,lannalikadhèwèké tekamarangkowé,ndedongaamarangdhèwèké,lanaja ngomongkanthikasarmarangdhèwèké,lanwènèhana dhèwèkéhadiahsakaapasingkokduwèni,lansakaapa singwisdiparingakédéningGustiAllahmarangkowé
76Lannalikadhèwèkétakonmarangkowébaburusanmu, ajandhelikakeapa-apasakadhèwèké,mungkindhèwèké bisangilangakénesunemarangkowélankowébakal nylametakényawamu,kowélankabèhbandhané,amarga ikukuwajibanmukanggongurmatidhèwèké,amarga dhèwèkéikukakangmu
77NalikaYakubkrungutembung-tembungeibunesing diomongakeparautusanmau,Yakubbanjurnangiskelaralara,sartanindakakeapasingdiprentahakeibune
BAB32
1NalikasamanaYakubngutusutusanmenyangtanahSeir menyangsadulure,Esau,lanYakubngaturake panyuwunanmarangdheweke
2Banjurpadhadiweling,mangkene:“Kowépadhamatur marangbendaraku,marangEsap:Pangandikaneabdimu Yakub:Bendarakuajangirayenberkahkangdiwenehake bapakkumarangakuikumigunanikanggoaku.”
3AwitakuwisrongpuluhtaunanaingomaheLaban,lan dhewekengapusiakulanngowahiupahkukapingsepuluh, kayasingwisdicritakakemarangbendaraku.
4Akungladènidhèwèkéingomahékanthisusahpayah, lansawisékuwiGustiAllahmirsanikasangsaranku, pegawéankulanpakaryantanganku,lanPanjenengané maringiakusih-rahmatlansih-rahmatingngarsané
5Sawisékuwi,amargasih-rahmatlankabecikanéGusti Allahsinggedhé,akuéntuksapi,keledai,sapi,lanabdi lananglanwadon
6Saikiakuarepmulihmenyangtanahkulanomahku, menyangomahebapaklanibuku,singanaingtanah Kanaan;lanakuwiskongkonanngandhanibendarakubab ikikabehsupayaakuolehsih-rahmatsakangarsane bendaraku,supayapanjenenganeorangirayenakudhewe singentukkasugihan,utawayenberkahsingdiberkahi bapakkumarangakuikumigunanikanggoaku
7ParautusanmaubanjurmangkatnemoniÉsau,lan nemoniÉsauingtapelwatestanahÉdomsingarepnemoni Yakub,karowongpatangatussakabaniSeir,wongHori, ngadegkaronggawapedhangterhunus
8ParautusanéYakubbanjurngandhaniÉsaukabèhsing diomongkéYakubmarangwong-wongmaubabÉsau.
9Esaumangsulikarogumunggunglanngremehake,lan kandhamarangwong-wongmau,"Akuwiskrungulanwis dikabariapasingditindakakeYakubmarangLaban,sing ngangkatdhewekeingomahelanmenehiputri-putrinedadi garwane,landhewekeduweanaklananglanwadon,lan tambahakehbandhalankasugihaningomaheLabanliwat dana-danane"
10Nalikaweruhyenkasugihaneakehlanbandhanegedhe, dhewekemlayukarokabehbarangdarbeke,sakaomahe Laban,landhewekenggawaputri-putrineLabanadohsaka rainebapakne,kayatawanansingditawannganggo pedhangtanpangandhanidheweke
11LanoramungmarangLabansingtumindakkaya mangkono,nangingmarangakuugawistumindakkaya mangkono,lanwiskapingpindhongapusiaku,apaaku kudumenengwae?
12Mulanesaikiakuwistekakaropasukankukanggo nemonidheweke,lanakubakalnindakakemarang dhewekemiturutkekarepanku.
13ParautusanmaubanjurbalinemoniYakublankandha, "Kitawisnemoniadhimu,Esap,lankitawisngandhani kabehkandhamumarangdheweke,lankayangono wangsulane,landheweketekanemonikowekarowong patangatus"
14Saiki,ngertialandelengenapasingkudukoklakoni,lan ndedongamarangGustiAllahsupayakowédiluwarisaka Panjenengané
15Barengkrungutembungekakangemarangutusane Yakub,Yakubwedibangetlansusahbanget
16YakubbanjurndedongamarangPangeranYehuwah, GustiAllahe,unjuke:“DhuhYehuwah,GustiAllahipun leluhurkula,AbrahamlanIskak,Padukasampunngandika dhatengkulanalikakulanilargriyanipunbapakkula:
17AkuikiPangéran,AllahéleluhurmuAbrahamlan AllahéIshakTanahikilanturunmubakalDakparingaké marangkowéTurunmubakalDakdadèkakékayalintang inglangit,lankowébakalnyebarmenyangpapatpojok langit,lananaingkowélanturunmukabèhbangsaing bumibakaldiberkahi
18PadukasampunnetepijanjiPaduka,sahamaringi kawulabandha,anak-anak,sahaingon-ingon,kados ingkangdadospepenginaningmanahkawula,Paduka sampunmaringisadayaingkangkawulasuwundhateng Paduka,saenggakawulabotenkekuranganmenapamenapa
19Lankowébanjurkandhamarangaku,"Baliamenyang wongtuwamulanmenyangpapankelairanmu,lanakuisih bakalnindakakekabecikanmarangkowé."
20Lansaikiakuwisteka,lankowewisngluwariakusaka Laban,akubakaltibaingtanganeEsausingbakalmateni aku,ya,bebarengankaroibuneanak-anakku
21Mulanesaiki,dhuhGustiAllah,mugiPadukangluwari kawulaugisakingtanganipunkakangkawulaEsau,amargi kawulawedisangetkaliyanpiyambakipun
22LanyenoraanakabeneraningAku,lakonikanggo AbrahamlanbapakkuIskak
23Awitakungertimanawaakuolehkasugihanikisaka sih-rahmatlansih-rahmat;mulanesaikiakunyuwun supayaPadukangluwariakuingdinaikikanthisih-rahmat Padukalanparingwangsulanmarangaku.
24YakubbanjurmandhegndedongamarangGustiAllah, lanPanjenenganémbagiwong-wongsingndhèrèk dhèwèkékarowedhuslansapidadironggolongan,lan separodipasrahakémarangDamsekh,anakéEliezer, abdinéAbraham,kanggonguruskemahkaroanak-anaké, lanseparoliyanédipasrahakémarangseduluréÉlianus, anakéEliezer,kanggonguruskemahkaroanak-anaké
25Lanpadhadiweling,pangandikane:“Kowépadhanjaga kadohansakakemah-kemahmu,lanajacedhak-cedhak banget,lanyenEsaunekanikemahsingsijilanngalahake, kemahliyanesingadohbakalbisalolos”
26Yakubnginepingkonobengiiku,lansajronebengiiku dhewekemenehipitunjukmarangparaabdinebabagan pasukanlananak-anake
27LanGustiAllahmirengakepandonganeYakubingdina iku,lanGustiAllahbanjurngluwariYakubsakatangane Esau,sadulure
28GustiAllahbanjurngutustelungmalaékatsakaswarga, lanpadhandhisikiÉsaulansowanmarangdhèwèké.
29LanparamalaékatikinemoniÉsaulanbangsanékaya rongèwuwong,nunggangjaransingdiwènèhimanéka warnapirantiperang,lanparamalaékatmaunemoniÉsau lankabèhbangsané,dipérangdadipatanggolongan,karo papatpanggedhe
30Lansijipasukannerusakeperjalananlannemokake EsautekakaropatangatuswongmenyangYakub,adhine, lanpasukanikimlayumenyangEsaulanbangsanelan nggawedhewekewedi,lanEsautibasakajaranamarga wedi,lankabehwongemisahsakadhewekeingpanggonan kasebut,amargadhewekewedibanget
31Lankabehwongingkemahpadhabengok-bengok sawisepadhamlayusakaEsau,lankabehwongperang padhamangsuli,
32MesthinekitaikiabdineYakub,yaikuabdineGusti Allah,lansapasingbisanglawankita?”LanEsaukandha marangwong-wongmau,“Ya,bendaralansadulurku Yakubikubendaramu,singwisrongpuluhtaunakuora ketemu,lansaikiakuwistekanemonidhewekedinaiki, apakowenindakakekayangenemarangaku?”
33Paramalaékatbanjurmangsuli,"DemiGustiAllahsing urip,senajanYakubsingkokcritakakeikusedulurmu,aku lankowéorabakalnglilanisiji-sijiasingisihuripsaka kowélanbangsamu,nangingmungmergaYakub,akuora bakalnindakakeapa-apamarangwong-wongmau"
34LankemahikiliwatsakaEsaulanbalanelanbanjur lunga,lanEsaulanbalanewislungasakakonokira-kira sakliganalikakemahkapindhotekanyedhakidheweke karokabehjinissenjata,landhewekeuganindakake marangEsaulanbalanekayasingditindakakedening kemahpisananmarangdheweke
35Nalikapadhaninggalakejaranmau,dumadakan pasukankatelupadhanyedhakidhewekelankabehpadha wedibanget,lanEsautibasakajaran,lankabehpasukan padhanguwuh-uwuh,lanngucap,"Mesthikitaikiabdine Yakub,abdineGustiAllah,lansapasingbisanglawan kita?"
36Esaubanjurmangsulimaneh,"Yakub,bendarakulan bendaramuikusadulurku,lanrongpuluhtaunakuora weruhrainelankrungudinaikiyendhewekebakalteka, akulunganemonidhewekedinaiki,lanapakowe nindakakekayangeneikimarangaku?"
37Wong-wongmaubanjurpadhamangsuli,"DemiGusti Allahsinggesang,senajanYakubduduadhimukayasing kokkandhakake,akulankanca-kancakuorabakal ninggalakekowelanwong-wongmusingisihurip,nanging amargaYakubsingkokkandhakakeminangkaadhimu,aku lankanca-kancakuorabakalcampurtangankarokowe utawawong-wongmu"
38Lanpasukankateluugaliwatsakawong-wongmau,lan dhewekeisihnerusakelakunekarowong-wongemenyang Yakub,nalikapasukankapingpapatnyedhakidheweke, lanwong-wongmauuganindakakemarangdhewekelan wong-wongekayasingditindakakewongliya
39NalikaÉsauweruhpialasingditindakakedéning malaékatpapatmarangdhèwèkélanparapengikuté, dhèwèkédadiwedibangetkaroYakub,adhine,lan dhèwèkénemoniYakubkanthitentrem.
40LanEsaundhelikakerasasengitemarangYakub, amargadhewekewedikaronyawanemergaYakub,adhine, lanamargadhewekembayangakeyenpapatpasukansing wisdiserangikuabdineYakub
41Yakubnginepingwayahwengikaroparaabdineing kemah-kemahe,landhewekemutusakekaroparaabdine kanggomenehihadiahmarangEsausakakabehbarang darbeke,lansakakabehbandhane;lanYakubtangiing wayahesuk,dhewekelanparaabdine,lanpadhamilihsaka antaranekewan-kewanehadiahkanggoEsau
42IkicacahepeparingeYakubsakawedhus-wedhuse kanggodiwenehakemarangEsau,kakange:Yakubmilih rongatuspatangpuluhekorsakawedhus-wedhuse,lan sakauntalankeledaitelungpuluhsabenunta,lansaka wedhus-wedhusemilihseketsapi.
43Kabèhmaudiklumpukkédadisepuluhrombongan, sabenrombongandipisah-pisah,banjurdipasrahkémarang abdinésepuluhrombongan,sabenrombongandipisahpisah
44Banjurpadhadiweling,"Kowépadhanjagajaraksijilan sijiné,lanwenehanajarakingantaranewedhus-wedhus mau,lannalikaÉsaulanwong-wongsingndhèrèk dhèwèkéketemukowélantakon,'Kowéikiduwésapa,lan kowéarepmenyangngendi,landuwésapaikikabèh,' kowékudukandhamarangwong-wongmau,'Kitaiki abdinéYakub,lankitatekanemoniÉsaukanthitentrem, lanYakubtekaingmburikita.'"
45LansinganaingngarepkitaikuhadiahsakaYakub marangkakangneEsau
46Lanyenwong-wongmautakonmarangkowe:Yagene dhewekekokngantitelatteka,oratekanemonisadulure lanndelengraine,kowekudukandhamarangwong-wong mau:Mesthinedhewekewistekaingmburikitanemoni sadulurekanthibungah,amargadhewekekandha:Aku bakalnglipurdhewekenganggohadiahsingdiwenehake marangdheweke,lansawiseikiakubakalndelengraine, muga-mugadhewekegelemnampaniaku
47Sakehingpisungsungmaubanjurdigawadeningpara abdine,lanpadhandhisikipanjenenganeingdinaiku,lan panjenenganenginepingwayahbengikarokemah-kemahe ingpinggirkaliYabuk.Ingwayahbengiikuuga panjenenganetangi,banjurngajakparagarwane,para abdinewadon,lankabehduweke,laningwayahbengiiku ugapanjenenganenyabrangingsabrangkaliYabuk.
48NalikaYakubnyabrangkalikarosakehingbarang darbeke,Yakubkaridhewekan.Banjuranawonglanang singnemoniYakub,lanYakubgelutkaroYakubing wayahbengingantiwayahsurup.CethikeYakubcopot amargagelutkaroYakub.
49Barengwayahsurup,wonglanangmauninggalYakub sakakono,sartamberkahiYakub,banjurbudhalNalika wayahsurup,Yakubnyabrangkali,lanpincangamarga cethike
50Srengéngémlethèknalikadhèwèkéwisnyabrangkali, landhèwèkétekaningpanggonanékéwanlananak-anaké 51Wong-wongmaubanjurpadhanerusakelakunenganti tekanwayahawan,lannalikapadhabudhal,pisungsungpisungsungmaudiwarisakendhisikiwong-wongmau
52Yakubbanjurndhangaklanndeleng,Esaplagitekasaka kadohan,karowongakeh,kira-kirapatangatus,lanYakub wedibangetkarokakange
53Yakubbanjurenggal-enggalmbagianak-anakekaro paragarwanelanparaabdinewadon,deneDinahanake wadondilebokakeingpeti,banjurdipasrahakemarangpara abdine
54Landhèwèkémlakuingngarepéanak-anakélangarwagarwanékanggonemonikakangné,landhèwèkésujuding lemah,yadhèwèkésujudkapingpitungantidhèwèké nyedhakikakangné,lanGustiAllahndadekakeYakub nemusih-rahmatlansih-rahmatingngarsanéÉsaulan wong-wongé,amargaGustiAllahwismirengpandongané Yakub.
55LanrasawedilanwedimarangYakubtumibamarang kakangne,Esau,amargaEsauwedibangetmarangYakub amargaapasingwisditindakakeparamalaikatGustiAllah marangEsau,lannesuneEsaumarangYakubmalihdadi kabecikan
56BarengÉsauweruhYakubmlayunyedhakidhèwèké, dhèwèkéugamlayunyedhakidhèwèké,ngrangkullan ngrangkuldhèwèké,banjurpadhangambunglannangis 57GustiAllahbanjurndadosakerasawedilanwelasasih marangYakubingatinewong-wongsingtekakaroEsau, landhewekeugangambunglanngrangkulYakub
58Elifas,anakéÉsau,karosedulurépapat,anakéÉsau, nangisbarengkaroYakub,banjurpadhangambunglan ngrangkulYakub,mergakabèhpadhawedimarangYakub 59Esaubanjurndhangaklanweruhparawanitakaroanakanake,yaikuanak-anakeYakub,padhamlakuingmburine YakublanmbungkukingdalanmenyangEsau
60EsapbanjurtakonmarangYakub:“Sapaiki,adhiku? Apaikianak-anakmuutawaabdimu?”Yakubmangsuli Esap:“Ikianak-anakkusingwisdiparingakeGustiAllah marangabdimu”
61NalikaYakublagirembugankaroÉsaulanpara prejurité,Ésaundelengkabèhwongsingpadhatekamau, banjurtakonmarangYakub,"Kowéolehsakangendi kabèhwongsingtaktemoniwingibengikuwi?"Yakub mangsuli,"IkukabèhsingdiparingakéGustiAllahmarang abdimusupayaolehsih-rahmatébendara"
62Barengatur-aturmaudiaturakemarangEsap,Yakub banjurmeksabangetmarangEsap,ature:“Tulungjupukna atur-aturkukangwisdakgawamarangbendaraku”Esap banjurkandha:“Apasebabeakukokkonnindakakeiki? Apaduwekmuikusimpenenkanggoawakmudhewe.”
63Yakubbanjurkandha,"Akusingkudumenehakeiki kabeh,amargaakuwisndelengraimu,lankoweisihurip kanthitentrem"
64Esaporagelemnampanihadiahmau,mulaYakub maturmarangYakub:“Dhuhbendara,manawikula sampunmanggihsih-rahmatwonteningngarsa panjenengan,sumanggapanjenengannampenihadiahkula punikasakingtangankula,amargikulaningalirai panjenengankados-kadosningaliraiingkangkadosdéwa, amargipanjenengansampunrenadhatengkula”
65Esaubanjurnjupukhadiahmau,lanYakubugamenehi perak,emas,lanbedoliummarangEsau,amargaYakub bangetmeksasupayanjupukbarang-barangmau.
66Ésaubanjurmbagi-mbagikéwan-kéwansinganaing kémahé,lanseparodiwènèhakémarangwong-wongsing padhamèlu,mergawong-wongmautekakanggodiopahi, lanseparoliyanédiwènèhakémaranganak-anaké 67Lanperak,emas,lanbedoliumdiwenehakemarang Elifas,putranesingmbarep.EsaukandhamarangYakub, "Keparengakulaaturitetepwonteningngarsapanjenengan, lankulabadhetindakalon-alonngantospanjenengan rawuhinggriyakula,supadoskulasagedmanggen sesarenganwonteningngrika"
68Yakubmangsulikakange,"Kulabadhenindakaken kadosingkangdipundhawuhakenbendara,nanging bendaramirsabilihlare-larepunikataksihringkih,lan wedhus-wedhuslansapi-sapikaliyananak-anakeingkang kuladherekaken,tindakipunalon-alonkemawon,amargi manawitindakipuncepet,mesthibadhepejahsedaya, amargipanjenenganngertosmomotanlankeselipun"
69Pramilagustikulakeparengatindakndhisikiabdi panjenengan,lankulabadhetindakalon-alondemibocahbocahlanwedhus-wedhusipun,ngantoskuladumugiing griyanipungustikulaingSeir.
70ÉsaubanjurkandhamarangYakub,"Akubakalnitipaké sawetarawongsingmèluakukarokowékanggongladèni kowéingdalan,lannanggungkesellanbebanmu."Yakub kandha,"Apaprelunébendara,nèkakuolehsih-rahmat sakangarsanéGusti?"
71Lah,akubakalnekanikowéingSeirlanmanggoning kanabebarengankayasingwiskokjanjekake,kowébanjur lungaakarobangsamu,amargaakubakalngetutakekowé
72YakubkandhakayangonomarangÉsausupayaÉsau lanwong-wongébisalungasakakono,supayaYakubbisa mulihmenyangomahébapaknéingtanahKanaan
73EsaungrungokakeswaraneYakub,lanEsaubalikaro wongpatangatussingndherekakedhewekemenyangSeir, lanYakublankabehduwekedhewekebudhaldinaiku ngantitekanpungkasaningtanahKanaaningwates-watese, landheweketetepanaingkonosawetarawektu
BAB33
1SawisésawetarawektuYakublungasakatapelwates tanahkono,lantekantanahSyalem,yaikukuthaSikhem, ingtanahKanaan,landhèwèkéngasoingngarepkutha
2.LanbanjurtukusapetaklemahingkonosakaanakanakeHemor,wong-wongingtanahkono,reganelimang syikal
3Yakubbanjurngadegakéomahkanggodhèwèkéing kono,lanngadegakékémahéingkono,sartanggawé
kandhangkanggokéwan-kéwané,mulanépanggonankuwi dijenengakéSukot.
4YakubmanggoningSukotsetaunnemsasi
5Ingwektuikuanasawetarawanitasakapedununging tanahkonosingmenyangkuthaSikhemkanggonjogetlan bungah-bungahkaroputri-putriwongingkuthakasebut, lannalikapadhametu,RakhellanLea,garwaneYakub, karokulawarganeugapadhamenyangkuthakanggo ndelengbungaheputri-putriingkuthakasebut
6Dinah,putrineYakub,ugamelukarodhewekelan ndelengputri-putriingkuthakasebut,landheweketetep anaingkonosadurungeputri-putrikasebutnalikakabeh wongingkuthakasebutngadegingsandhingekanggo ndelengkabungahan,lankabehwonggedheingkutha kasebutanaingkono
7LanSikhemputraneHemor,panggedhenenagarakono ugangadeganaingkonokanggondelengwong-wongmau 8NalikaSikhemweruhDina,anakewadonYakub, lungguhkaroibuneingngarepeparaputriingkuthaiku, bocahwadonmaubangetdisenengideningdheweke,mula dheweketakonmarangkanca-kancanelanrakyate,"Anake sapasinglungguhingantaraneparawanitasingakuora kenalingkuthaiki?"
9Wong-wongmaupadhamatur,"Mesthiikiputrine Yakub,putraneIskak,wongIbrani,singwissuwe manggoningkuthaiki,lannalikaanakabaryenparaputri ingtanahikiarepmetukanggobungah-bungah,dheweke banjurlungakaroibunelanparaabdiwadonlungguhing antaranewong-wongmaukayasingkokdeleng" 10SikhembanjurndelengDina,anakeYakub,lannalika dhewekendelengdheweke,atinedadikepincutkaroDina. 11WongmaubanjurutusanmeksaDina,lanDinatekan ingomahéSikhem,banjurmeksaDina,banjurturukaro dhèwèkélanngrusuhidhèwèké,nangingdhèwèkétresna bangetmarangDina,lanbanjurdilebokakéingomahé 12Wong-wongmaubanjurpadhasowanlanngaturake lelakonemarangYakub.BarengYakubkrunguyen SikhemwisngrusuhiDina,anakewadon,Yakubbanjur utusanabdinerolassupayanjupukDinasakaomahSikhem Wong-wongmaubanjurpadhamenyangomahSikhem kanggonjupukDinasakakana
13Nalikawong-wongmautekan,Sikhemmetunemoni wong-wongmaulanngusirwong-wongmausakaomahe, lanSikhemoranglilaniwong-wongmaunyedhakiDina, nangingSikhemlungguhkaroDina,ngambunglan ngrangkuldhewekeingngarepewong-wongmau.
14ParaabdineYakubbanjurbalilanngandhaniYakub, "Nalikakitatekan,dhewekelanwong-wongengusirkita." KayamangkonosingditindakakeSikhemmarangDinaana ingngarepemripatkita
15YakubugangertiyenSikhemwisngremehakeanake wadon,nangingYakubmenengwae,deneanak-anake lanangpadhangingukewaneingara-ara,lanYakub menengwaengantitekanebali
16Sadurungeputra-putranemulih,Yakubngutusbocah wadonlorosakaputri-putrineabdinesupayangrawat DinahingomaheSikhem,lanmanggonkarodheweke,lan SikhemngutustelungkancanemenyangbapakneHemor, putraneKidekem,putranePered,karomatur,"Tukuna bocahwadonikikanggoakudadibojomu."
17HemorbinKidekem,wongHewi,banjursowaning omaheSikhem,putrane,lanlungguhanaingngarsane. HemorbanjurkandhamarangSikhem,putrane:“Apaora anawongwadoningantaraneparaputribangsamu,dene kowengantigelemnjupukwongwadonIbranisingdudu bangsamu?”
18SikhembanjurkandhamarangYakub,"Mungwong wadonkuwisingkudukokjupukkanggoaku,mergaaku senengkarodhèwèké"Hamornindakakéapasing diomongkéanaké,mergaSikhemditresnanibanget 19HemorbanjurmetunemoniYakubareprembuganbab ikuNalikaYakubwismetusakaomaheSikhem,putrane, sadurungeYakubtekanemoniYakub,paraputraneYakub wistekasakaingpategalan,sanalikakrunguapasing ditindakakeSikhem,putraneHemor 20Wong-wonglanangmaupadhasedhihbangetkaro adhinewadon,lankabehpadhamulihkaronesubanget, sadurungewayahenglumpukakekewan-kewane 21Banjurpadhasowanlanlungguhanaingngarsane bapakne,sartapadhamaturmarangbapaknekanthinesu banget,"Mesthiwaepatiikikududitanggungdeningwong ikilankulawargane,amargaPangeranYehuwah,Gusti Allahesalumahingbumi,wisdhawuhmarangNuhlan anak-anakesupayamanungsaorataungrampokutawalaku jina;saikidelengenSikhemwisngrusaklanlakujinakaro sadulurwadonkita,lanoraanasiji-sijiawongingkuthaiki singngomongkarodheweke"
22Kowémesthingertilanngertinèkukumanpatikudu ditindakkémarangSikèm,bapakné,lansakkuthamerga sakatumindaké
23Nalikapadharembugankarobapaknébabiki,Hamor, bapaknéSikhem,tekalanngomongkaroYakubbabDinah, anaké,lanYakublungguhingngarepéYakublananakanaké.
24Hemorbanjurkandhakaroparaleluhure,“Anakku Sikhemkangenbangetkaroanakmuwadon;muga-muga kowemenehakedhewekedadibojonelanomah-omahkaro aku;wenehnaanak-anakmuwadonmarangaku,lanaku bakalmenehakeanak-anakkuwadonmarangkowe,lan kowebakalmanggonbarengkaroakuingtanahkulankita bakaldadisijibangsaingtanahiki”
25Amargatanahkitaikijembarbanget,mulanepadha manggonalandagangaingkonosartaolehaduwekmu,lan lakoniapasingkokkarepakeingkono,lanoraanasing bakalngalang-alangikowekanthingomongsepatah tembungwaemarangkowe.
26HamorwismandhegngomongkaroYakublananakanake,lanSikhem,anake,tekasawisedheweke,lan dhewekelungguhingngarepeparaputrane
27SikhembanjurkandhamarangYakublananak-anake lanang,"Muga-mugaakuolehsih-rahmatsakakowe, supayakowemenehakeanakmuwadonmarangaku,lan apawaesingkokkarepake,akubakalnindakakekanggo dheweke"
28Nyuwunamaskawinlanhadiahsingakehmarangaku, lanakubakalmenehake,lanapawaesingkokkarepake, bakaldaklakoni,lansapawaesingmbantahprentahmu, bakaldakpateni;mungwenehnaakubocahwadonikidadi bojoku
29SimeonlanLewibanjurmangsulimarangHemorlan Sikhem,putrane,kanthiakal-akalan,ature:“Kabehkang
kokkandhakakemarangaku,bakaldaklakonikanggo kowe.”
30Lansadulurkuwadonanaingomahmu,nangingaja ngantikowecedhakkarodhewekengantiakuutusan nemonibapakkuIshakbabaganiki,amargaakuorabisa nindakakeapa-apatanpaidinsakabapakku
31AmargaPanjenenganépirsatindak-tandukéleluhurkita Abraham,lanapawaésingdingandikakakémarangkita bakalkitacritakakémarangkowé,kitaorabakal ndhelikakeapa-apasakakowé
32SimeonlanLewibanjurmaturmarangSikhemlan bapaknesupayabisanemokakealesanlannjaluksaranapa singkududitindakakemarangSikhemlankuthanebabagan perkaraiki
33NalikaSikhemlanbapaknékrungutembungéSimeon lanLèwi,kuwidianggepbecikdéningwong-wongmau, mulaSikhemlanbapaknébanjurpadhamulih
34Barengwispadhalunga,paraputraneYakubkandha marangbapakne,"Lah,kitangertiyenpatiikukudune dialamiwong-wongdurakaikilankuthane,amarga dhewekenglanggarapasingwisdiprentahakeGustiAllah marangNabiNuhlananak-anakelanturunesawise dheweke"
35LanugaamargaSikhemnindakakeperkaraikimarang adhikuDinakanthingremehakedheweke,mulatumindak nisthakayangonoorabakalditindakakeingantaranekita
36Mulanesaiki,padhanggatekakelandelengenapasing bakalkoklakoni,langolekapituturlanalesanapasing bakalditindakakemarangwong-wongmau,supayakabeh pendudukkuthaikibisadipateni
37Simeonbanjurkandhamarangwong-wongmau,"Iki pitutursingbecikkanggokowe:kandhaasupayawongwongmaunyunatsabenwonglanangingantaranewongwongmaukayadenekitanyunat,lanyendhewekeora gelemnindakakeiki,kitabakalnjupukputrikitasaka dhewekelanlunga"
38Lanyendhewekesarujuknindakakeikilanbakal nindakake,mulanalikadhewekewiskrasalara,kitabakal nyerangdhewekenganggopedhangkita,kaya-kaya nglawanwongsingantenglantentrem,lankitabakal matenisabenwonglanangingantaranedheweke
39RembugeSimeonikundadekakewong-wongmau seneng,lanSimeonlanLewipadhasarujukarepnindakake apakangdirembugmaumarangwong-wongmau
40Esuke,SikhemlanHemor,bapakne,tekamaneh nemoniYakublananak-anakelanang,areprembugan babaganDina,lanngrungokakewangsulansakaanakanakelanangYakub.
41ParaputraneYakubbanjurpadhangapusi,ature:“Kita sampunngaturakensadayapangandikapanjenengan dhatengRamaIskak,lanpangandikapanjenenganpunika damelsaenipun.”
42Nangingpanjenenganipunngandikadhatengkula, makaten:“IkidhawuhipunRamaAbrahamsakingGusti Allah,Gustiningsalumahingbumi,supadossabentiyang ingkangsanesturunipuningkangkepenginngalapsalah satunggalingputrinipun,kedahnyunatsabentiyangjaler kagunganipun,kadosdenekulanyunat,lanlajengkula sagedmaringiputrikuladadosgarwanipun”
43Saikikitawisngandhanikowékabèhtindak-tandukkita singdiomongkébapakkumarangkita,amargakitaorabisa
nindakkéapasingwiskokomongkémarangkita,yaiku menehakeanakkuwadonmarangwonglanangsingora disunat,amargaikudadiwirangkanggokita
44Nangingingkenekitabakalsarujukkarokowe, menehakeputrikitamarangkowe,lankitaugabakal njupukputri-putrimukanggoawakedhewe,lanbakal manggoningantaranekowelandadisijibangsakayasing wiskokkandhakake,yenkowegelemngrungokakeaku,lan sarujukdadikayaaku,nyunatsabenwonglanangsing kalebukowe,kayaakukabehdisunat
45Lanyenkoweoragelemngrungokakeaku,supaya sabenwonglanangdisunatkayaakudisunat,kayasingwis dakprentahake,mulaakubakalnemonikowe,lannjupuk putrikusakakowelanbanjurlunga
46SikhemlanHemor,bapakne,krungutembungtembungeparaputraneYakub,lanprakaraikundadekake dhewekesenengbanget,mulaSikhemlanHemor,bapakne, banjurenggal-enggalnindakakekarepparaputraneYakub, amargaSikhemtresnabangetmarangDinah,lanatine kepincutkaroDinah
47SikhemlanHemor,bapakné,banjurpadhacepet-cepet menyanggapuraningkutha,sartanglumpukakékabèh wonglanangingkuthané,sartangaturaképituturépara putranéYakub,
48Kitapadhanemoniwong-wongiki,paraputraneYakub, lankitapadharembugankarodhewekebabaganputrine, lanwong-wongikibakalsarujuknindakakemiturut kekarepankita,landelengentanahkitajembarbanget kanggodheweke,landhewekebakalmanggoningkono, landagangingkono,lankitabakaldadisijibangsa;kita bakalnjupukputri-putrine,lanputri-putrinekitabakalkita wenehakemarangdhewekedadigarwane
49Nangingmungnganggosaratikiwong-wongikibakal sarujuknindakakeperkaraiki,yaikusabenwonglanang ingantaranekitakududisunatkayadenedhewekedisunat, kayasingdidhawuhakedeningGustiAllahmarang dheweke,lannalikakitawisnindakakemiturutpandhuane kanggodisunat,muladhewekebakalmanggoning antaranekita,bebarengankarokewanlanbarang-barange, lankitabakaldadisijibangsakarodheweke.
50Nalikakabehwongingkuthakonokrungutembunge SikhemlanbapakneHemor,kabehwongingkuthane padhasarujukkarousuliki,lanpadhamanutsupaya disunat,amargaSikhemlanbapakneHemorikudianggep bangetdeningwong-wongmau,amargadheweke minangkaparapanggedheingnagarakono.
51Esuke,SikhemlanHemor,bapakne,tangiesukbanget, banjurnglumpukakekabehwonglanangingkuthakono, lanpadhangundangparaputraneYakub,singbanjur nyunatisabenwonglanangsingkalebuingkuthamauing dinaikulandinacandhake
52LanpadhanyunatiSikhemlanHemor,bapakne,lan limangsadulureSikhem,banjursabenwongpadhangadeg lanmulih,amargaprekaraikisakaGustiAllahtumrap kuthaSikhem,lansakaGustiAllahikupitutureSimeon babaganiki,supayaGustiAllahbisamasrahakekutha SikhemmenyangtanganeputraneYakubloro.
BAB34
1Cacahéwonglanangsingdisunatkabèhananematus patangpuluhlimawonglanang,lanrongatuspatangpuluh enembocah
2NangingKidekem,putranePered,bapakneHemor,lan enemsadulurelanang,oragelemngrungokakeSikhemlan bapakneHamor,landhewekeoragelemdisunat,amarga usulanputra-putraneYakubikunjijikiingpandelenge,lan nesunesayagedhe,amargawong-wongingkuthakasebut orangrungokake
3Laningwayahsoreingdinakapindho,padhanemokake wolungbocahciliksingdurungdisunat,amargaibune ndhelikakebocah-bocahmausakaSikhemlanbapakne Hemor,lansakawong-wongingkuthakasebut.
4Sikhemlanbapakné,Hamor,utusansupayawong-wong maudigawamenyangngarsanésupayadisunat,nalika Kidekemlanenemsedulurényerangwong-wongmau nganggopedhang,lanngupayamatèniwong-wongmau
5Lanwong-wongmauugangupayamateniSikhemlan bapakneHemor,lanpadhangupayamateniDina bebarengankarowong-wongmauamargasakaprakaraiki
6Wong-wongmaubanjurpadhatakon,"Apasebabékowé nindakkéiki?Apaoraanawongwadoningantaranéanakanakésedulurmu,wongKanaan,ngantikowékepéngin ngalapanak-anakéwongIbrani,singdurungtaukokkenal? Kowébakalnindakképrekarasingorataudipréntahké déningparaleluhurmumarangkowé?"
7Apakowéngiranèkkowébakalkasilmergatumindakmu iki?Lanapasingbakalkokjawabmarangparasadulurmu, wongKanaan,singsesukbakaltekalantakonmarang kowébabiki?
8Lanyentumindakmuorakatonbenerlanapiking ngarepewong-wongmau,apasingbakalkoklakonikanggo nyawamu,lanakukanggonyawakita,denekoweora nggatekakeswaraku?
9Lanyenwong-wongingtanahikilankabehsedulurmu, yaikubaniHam,krungubabtumindakmu,kandhane:
10AmargasakawongwadonIbrani,SikhemlanHemor, bapakne,lankabehwargakuthane,nindakakeapasing durungtaudingertenilansingorataudiwelingakedening leluhure,menyangngendikowebakalmlayuutawa menyangngendikowebakalndhelikakerasaisinmu, sajroneuripmuingngarepeparasadulurmu,wargatanah Kanaan?
11Mulanesaiki,kitaorabisanahanapasingwis koklakoniiki,lankitaugaorabisadibebanikukiki,sing oradiprentahakedeningleluhurkita.
12Sesukkitabakallungalannglumpukakekabehsedulur kita,yaikusedulur-sedulurKanaansingmanggoningtanah iki,lankitakabehbakaltekalanngalahakekowelankabeh wongsingpercayamarangkowe,ngantioraanasingisih anasakakoweutawadheweke
13NalikaHemorlanSikhem,putrane,sartakabehwong ingkuthakonokrungutembung-tembungeKidekemlan parasadulure,padhawedibangetmarangnyawane,lan padhamratobatsakaapasingwisditindakake
14SikhemlanHemor,bapakné,banjurmangsulimarang Kidekem,bapakné,lanparasaduluré,"Kabèhtembung singkokkandhakakemarangakukabèhikubener"
15Ajapadhangucaplanajapadhambayangakeing sajroningatimu,yenmargasakakatresnanewongIbrani
kitanindakakebabiki,singoradiprentahakedening leluhurkita.
16Nangingamargakitangertimanawaduduniyatlan kekarepanewong-wongmaukanggonurutikekarepankita babaganputrinebabagankitanjupukdheweke,kajaba kanthisyaratiki,mulakitanggatekakeswaranelan nindakaketumindaksingsampeyandelengiki,supaya entukkekarepankitasakawong-wongmau.
17Lannalikakitawisolehpanyuwunsakawong-wong mau,kitabanjurbakalbalimenyangwong-wongmaulan nindakakeapasingsampeyankandhakakemarangkita
18Mulané,kitanyuwunsupayakowépadhangentenilan ngenteningantidagingkitamarilankitadadikuwatmanèh, banjurkitabakalbebarengannglawanwong-wongmau, lannindakakéapasinganaingatimulanatikitamarang wong-wongmau.
19Dinah,putrineYakub,krungukabehtembungsing diomongakeKidekemlanparasadulure,lanapasing dijawabdeningHemorlanSikhem,putrane,lanwongwongingkuthane
20Ritabanjurenggal-enggalutusansalahsijiningabdine wadon,singdiutusbapaknekanggongrawatYakubing omaheSikhem,nemoniYakub,bapakne,lanparasadulure, karomatur:
21KayamangkonopitutureKidekemlanparasadulurebab kowe,lankayamangkonougawangsulaneHemorlan Sikhemsartawong-wongingkuthaiku
22NalikaYakubkrungutembung-tembungiki,dhèwèké nesubangetmarangwong-wongmau,lannesunemurub marangwong-wongmau
23SimeonlanLewibanjursumpah,"DemiGustiAllah kanggesang,GustiAllahingsalumahingbumi,sesuking wayahmangkeneiki,orabakalanawongsiji-sijiakang isihuripingsakubengingkuthaiki."
24Anarongpuluhwongenomsingdurungdisunatndhelik, lanwongenomikiperangnglawanSimeonlanLewi,lan SimeonlanLewimatèniwolulaswongmau,lanloropadha mlayusakakonolanlolosmenyangsumurgampingsing anaingkutha,lanSimeonlanLewinggolekiwong-wong mau,nangingoraketemu.
25SimeonlanLewiterusmubeng-mubengingkutha,lan matenikabehwongingkuthanganggolandhepingpedhang, oraanasiji-sijiasingisihurip.
26Ingtengah-tengahingkuthaanagegergedhe,lanjeritan wong-wongingkuthaikungantitekaninglangit,lankabeh wongwadonlanbocah-bocahpadhanangisbanter.
27SimeonlanLewibanjurmatenisakubengingkutha,ora anawonglanangsiji-sijiasingkariingsakubengingkutha.
28HemorlanSikhem,putrane,dipateninganggo landhepingpedhang,sartaDinadigawalungasakaomahe Sikhemlanbanjurlungasakaingkono
29ParaputraneYakubbanjurpadhalungalanbali,nemoni wong-wongsingwismatimau,sartanjarahkabehbarang darbekesinganaingkuthalaningpategalan
30Nalikapadhangrampokbarang-barangrampasan,ana telungatuswongsingpadhangadeglanmbuwangbledug marangwong-wongmausartanggebugiwong-wongmau nganggowatuSimeonnolehlanmateniwong-wongmau kabehnganggolandhepingpedhangSimeonnolehing ngarepeLewilanmlebuingkutha.
31Lanpadhanjupukwedhus-wedhuse,sapi-sapinelan sapi-sapine,lanugasisa-sisawanitalanbocah-bocahcilik, lanpadhanggawakabehmaulunga,lanpadhambukak gapuralanmetulansowanmarangramaneYakubkanthi semangat.
32NalikaYakubweruhapasingwisditindakakewongwongmaumarangkuthaiku,lanweruhjarahansing direbutsakawong-wongmau,Yakubnesubangetmarang wong-wongmau,lanYakubkandhamarangwong-wong mau,"Apasingkoklakonimarangaku?Akuwisoleh papandunungingantaranewongKanaaningtanahiki,lan oraanawong-wongmausingnggangguaku"
33Lansaikikowéwisnindakkéakudadinjijikikanggo wong-wongingtanahiki,ingantaranewongKanaanlan wongFeris,lanakumungcacahésithik,lankabèhwong bakalnglumpuknglawanakulanmatèniakunalikakrungu babpakaryanmukarosedulur-seduluré,lanakulan kulawargakubakaldirusak
34SimeonlanLewisartasadulur-sadulurekabehpadha mangsuli,RamaYakub,bapakne,lanmatur:“Lahkula samimanggenwonteningnagaringriki,punapaSikhem badhenindakakenkadosmekatendhatengsadherekkula?
Punapapanjenenganmenengkemawonbabingkang sampundipuntindakakenSikhem?Punapasadherekkula badhedipunanggepkadostiyangsundelinglurunglurung?”
35CacahéwongwadonsakakuthaSikhemsingditawan déningSimeonlanLèwi,singoradipatèni,anawolung puluhlima,yaikuwongwadonsingdurungtausrawungan karowonglanang
36Ingantaranéwong-wongmauanaprawanenomsing ayurupanélanrupanéapik,jenengéBuna,lanSimeon njupukdhèwèkédadibojoné,lancacahéwonglanangsing ditawanlanoradipatènianapatangpuluhpituwong lanang,lanliyanédipatèni
37Lankabehwongenomlananglanwadonsingditawan SimeonlanLewisakakuthaSikhem,dadiabdinepara putraneYakublananak-anakesawisedheweke,ngantidina putraneYakubmetusakatanahMesir
38NalikaSimeonlanLewimetusakakutha,wongenom lorosingisihkari,singndhelikingkutha,lanoramatiing antaranewong-wongingkutha,padhangadeg,lanwong enomikimlebukuthalanmlaku-mlakuingkono,lan nemokakekuthakasebutsepitanpawonglanang,lanmung wongwadonsingnangis,lanwongenomikinguwuhlan ujar,"Lah,ikipialasingditindakakedeningputra-putrane Yakub,wongIbrani,marangkuthaikinalikadheweke ngrusaksalahsawijiningkuthaKanaan,lanorawedikaro nyawanekabehtanahKanaan"
39Wong-wongmaubanjurpadhametusakakuthalan menyangkuthaTapnakh,sartatekaningkono,padha nyritakakemarangwong-wongingTapnakhkabehsing wisdialami,lankabehsingditindakakedeningpara putraneYakubmarangkuthaSikhem
40KabarikitekanmarangYashub,rajaTapnakh,lan banjurngutuswongmenyangkuthaSikhemkanggo nemoniparanom-nomanmau,amargarajaorangandel marangcritane,lankandhane,"Kepriyewonglorobisa ngrusakkuthagedhekayaSikhem?"
41ParautusanéYashubbanjurbalilanngandhani,"Kita wistekankutha,lankuthakuwiwisrusak,oraanawong
lanangingkono,mungwongwadonsingnangis;wedhus utawasapiugaoraana,mergakabèhbarangsinganaing kuthakuwiwisdirampasdéninganak-anakéYakub"
42Yasubgumunbangetkaroiki,kandhane,"Kepriye wonglorobisanindakakeperkaraiki,ngrusakkuthasing gedhenekayangene,lanoraanawongsijiwaesingbisa nglawandheweke?"
43Amargababsingkayangonoikudurungtauanawiwit jamanNimrod,lansanajanwiwitjamankuna,babsing kayangonoikudurungtaukedadeyan;lanYashub,raja Tapnach,ngandikamarangrakyate,“Kuwatnaatimulan kitabakallungalanperangnglawanwongIbraniiki,lan nindakakemarangwong-wongmaukayasingditindakake marangkuthaiki,lankitabakalmalesdendammarang wong-wongingkuthaiki”
44Yasub,rajaTapnakh,rembugankaroparapenasihaté babaganprakaraiki,lanparapenasihatékandhamarang dhèwèké,"KowéorabakalbisangalahakewongIbrani dhéwékan,amargawong-wongkuwikudukuwatkanggo nindakaképakaryanikikanggosakkutha"
45Manawaanalorosingngremukkuthaiki,lanoraana singbisanglawan,mesthiyenkowearepnglawan,kabeh bakalpadhanglawanlannumpeskitauga
46Nangingmanawipanjenengankersautusandhateng sadayarajaingkangwonteningsakubengkula,saha ngengkenakentiyang-tiyangwausaminglumpuk,kula badhétindaksesarengankaliyantiyang-tiyangwaulan nglawanparaputranipunYakub;milapanjenenganbadhé menangnglawantiyang-tiyangwau
47Yasubkrungutembung-tembungeparapenasihate,lan tembung-tembungemaundadekakedhewekelanrakyate seneng,muladhewekenindakakekayangono;lanYasub, rajaTapnakh,utusanmenyangkabehrajaAmorising ngubengiSikhemlanTapnakh,matur,
48Ayomeluakulantulungiaku,lankitabakalngalahake YakubwongIbraniikulankabehputrane,lannumpes wong-wongmausakabumi,amargakayangonokuwising ditindakakemarangkuthaSikhem,lanapakoweorangerti?
49PararajaAmoripadhakrungubabpialasing ditindakakedeningparaputraneYakubmarangkutha Sikhem,lanpadhagumunbanget
50Raja-rajaAmoripitumaupadhanglumpukkarowadyabalanekabeh,kira-kirasepuluhewuwongkangnggawa pedhangterhunus,lanpadhatekaperangnglawanpara putraneYakub;lanYakubkrunguyenpararajaAmoriwis nglumpukperangnglawanparaputrane,lanYakubwedi banget,lanikundadekakedhewekekuwatir
51YakubbanjurnguwuhmarangSimeonlanLewi, pangucape:“Apatumindakmuiki?Yagenekowegawe pialamarangaku,ngantikowenggawakabehwong Kanaannglawanakulankulawargakusupayanumpesaku? Amargaakuwistentrem,akulankulawargaku,lankowe wisnindakakeperkaraikimarangaku,lannggawewongwongingtanahikinglawanakukanthitumindakmu”
52Yehudabanjurmangsulibapakné,"Apatanpaalesan sedulur-sedulurkuSimeonlanLewimatènikabèhwong ingSikhem?MesthiwaékuwiamargaSikhemwis ngremehakeadhinewadonkita,lannglanggardhawuhé GustiAllahmarangNuhlananak-anaké,amargaSikhem njupukadhinewadonkitakanthipaksa,lanlakujinakaro dhèwèké"
53Sikhemnindakakekabehpialaikilanoraanasiji-sijia pendudukkuthanesingngalang-alangidheweke,karo ngucap,"Yagenekowenindakakeiki?"Mesthiamargaiki sedulur-sedulurkupadhanyerangkuthaiki,lanGustiAllah masrahakekuthaikimenyangtangane,amargapenduduke wisnglanggarprentaheGustiAllahkitaApatanpaalesan dhewekenindakakekabehiki?
54Lansaikikenapakowewediutawasusah,lankenapa koweorasenengkarosedulur-sedulurku,lankenapakowe nesubangetmarangdheweke?
55GustiAllahkitasingmasrahakekuthaSikhemlan pedunungemenyangtangane,Panjenenganeugabakal masrahakekabehrajaKanaansingnyerangkitamenyang tangane,lankitabakalnindakakemarangwong-wongmau kayasingditindakakedeningsadulur-sadulurkumarang Sikhem.
56Saiki,tentrem-rahayulanbuangrasawedimu,nanging percayalahmarangGustiAllahkita,lanndedongamarang Panjenenganesupayambantulanngluwarikita,sarta masrahakemungsuhkitamenyangtangankita
57Yéhudabanjurngundangsalahsijiabdinébapakné, "Saikikowélungalandelengenraja-rajasingarepnyerang kitakuwimanggonkarotentarané"
58Abdimaubanjurlungalanndelengsakakadohan, banjurmunggahingGunungSihon,lanweruhkabeh kemahpararajapadhangadegingara-ara,banjurbali menyangYehudalankandha,"Lahpararajawisanaing ara-arakarokabehkemah-kemahe,wong-wongsingakeh banget,kayawedhiingpinggirsegara"
59YehudabanjurkandhamarangSimeonlanLewisarta marangparasadulurekabeh:“Kowepadhakuwatnalan padhadadiawongkanggagahprakosa,amargaPangeran Yehuwah,GustiAllahkitanunggilkarokita,ajawedikaro wong-wongmau.”
60Padhamajuasabenwong,nganggogegamanperang, panahlanpedhang,lankitabakalperangnglawanwongwongsingoradisunatiki;PangeranYehuwahikuGusti Allahkita,Panjenenganebakalnylametakekita
61Wong-wongmaubanjurpadhangadeglansabenwong padhanyandhanggegamanperangedhewe-dhewe,gedhe cilik,putraneYakubsewelas,lankabehabdineYakub padhandherekake
62LankabehabdineIshaksinganaingHebron,kabeh padhatekakaronggawamacem-macemgegamanperang, lanparaputraneYakublanabdine,satusrolaswong,padha menyangpararajaiki,lanYakubugamelu.
63ParaputraneYakubbanjurutusannemoniRamaIskak, putraneRamaAbraham,menyangHebron,yaikuKireatArba,kadhawuhannguwuh:
64PadukamugikersaandedongadhatengGustiAllah kawula,supadosPadukangreksakawulasakingtanganipun tiyangKanaaningkangnyerangkawula,sahamugiPaduka masrahakentiyang-tiyangwaudhatengtangankawula
65LanIskak,putraneAbraham,ndedongamarangGusti Allahkanggoputra-putrane,landhewekekandha,"Dhuh GustiAllah,Padukasampunjanjidhatengbapakkula, pangandikane,'Akubakalnambahturunmukayalintang inglangit,'lanPadukaugisampunjanjidhatengkula,lan PadukanetepijanjiPaduka,samenikapararajaKanaan saminglumpuk,kanggeperangnglawananak-anakkula amargipiyambakipunbotennindakakenkekerasan"
66Mulanesaiki,dhuhPangeranYehuwah,GustiAllahing salumahingbumi,mugiPadukangewahipituturipunpara rajapunikasupadosbotensagednglawanparaputra kawula.
67LanmugiPadukaparingikesaningkangsaedhateng manahipunpararajalanrakyatipunkalayanrasawedi dhatengparaputrakawulalanmugiPadukanurunaken angkuhipun,supadostiyang-tiyangwausaminyingkir sakingparaputrakawula
68LankanthiastaPadukaingkangkiyatlanlengenPaduka ingkangdipunulurkan,mugiPadukangluwariparaputra kawulalanparaabdinipunsakingtiyang-tiyangwau, amargikakuwatanlankasantosanwonteningastaPaduka kanggenindakakensadayapunika
69ParaputraneYakublanparaabdinepadhamaranipara rajaiki,lanpadhapercayamarangPangeranYehuwah, GustiAllahe,lannalikapadhamangkat,Yakub,bapakne, ugandedongamarangPangeranYehuwahlanmatur, "DhuhPangeranYehuwah,GustiAllahingkang mahakuwasalanmahaluhur,ingkangsampunmrentah wiwitjamankuna,wiwitsaikingantisapunikalansalawaslawase;
70Padukapunikaingkangngobongperanglan ngendhegake,wonteningastaPadukawontenkakuwatan lankasantosankanggengluhurakenlanngrubuhaken;Duh mugipandongakawulakatampiwonteningngarsaPaduka supadosPadukakersamirsanikawulakanthisih-rahmat Paduka,kanggenggegirisimanahipunpararajalan rakyatipunkanthirasawedidhatengputra-putrakawula, lanmedenitiyang-tiyangwaulankemah-kemahipun,lan kanthisih-rahmatPadukaingkangageng,mugiPaduka ngluwarisadayatiyangingkangpitadosdhatengPaduka, amargiPadukaingkangsagedndadosakentiyangwonten ingbawahkawulalannglemahakenbangsa-bangsawonten ingbawahkekuasaankawula
BAB35
1PararajaAmoripadhatekalanngadegingara-ara kanggorembugankaroparapenasihatéapasingkudu ditindakakemarangparaputranéYakub,amargapara putranéisihwedikaroparaputranéYakub,lanpadha ngucap,"Lah,analorosingmatènikabèhwongingkutha Sikhem"
2LanGustiAllahmirengakepandonganeIshaklanYakub, lanPanjenenganengebakiatineparapenasihatraja-rajaiki kanthirasawedilangemetersinggedhengantipadha bebarengannguwuh,
3Apakowébodhodinaiki,utawaapakowéoraduwé pangertèn,ngantikowéarepperangnglawanwongIbrani, lankenapakowésenengkarokarusakanmudhéwédinaiki?
4Lah,anawonglorosingtekaingkuthaSikhemtanpa rasawediutawawedi,lanpadhamatènikabèhwonging kuthakuwi,ngantioraanawongsingbisanglawan,lan kepriyécaranékowébisanglawankabèhwongkuwi?
5KowémesthingertinèkGustiAllahétresnabanget marangwong-wongmau,lanwisnindakaképrekaraprekarasinggedhébangetkanggowong-wongmau,sing durungtauditindakakéwiwitjamankuna,laningantarané paraallahébangsa-bangsa,oraanasingbisanindakaké prekara-prekarasingkayaPanjenengané
6MesthinePanjenenganengluwarileluhureAbraham, wongIbrani,sakatanganeNimrod,lansakatanganekabeh bangsanesingwisbola-balingupayamatenidheweke
7Panjenenganéugangluwaridhèwèkésakagenising dibuwangdéningRajaNimrod,lanGustiAllahéngluwari dhèwèkésakagenikuwi
8Lansapamanehsingbisanindakakekayangono?Mesthi waeAbrahamsingmatenilimangrajaElam,nalika dhewekenggangguputranekakangnesingnalikasemana manggoningSodom
9Abdinesingsetyaingkratonelansawetarawonge dicekel,banjurpadhangoyakpararajaElamsajrone sewengilanmateniwong-wongmau,sartakabehbandhane singwisdirebutsakadhewekedibalèkakémarangputrane kakangne
10LanmesthikowéngertinèkGustiAllahéwongIbrani ikisenengbangetkarowong-wongkuwi,lanwong-wong kuwiugasenengkaroPanjenengané,mergawong-wong kuwingertinèkPanjenenganéwisngluwariwong-wong kuwisakamungsuhékabèh
11Landelengen,amargakatresnanemarangGustiAllah, Abrahamnjupukputranesiji-sijinesingditresnanilanniyat nggawadhewekeminangkakurbanobaranmarangGusti Allah,lanyenoraamargaGustiAllahsingnyegah dhewekenindakakeiki,dhewekemesthibakalnindakake ikiamargakatresnanemarangGustiAllah 12GustiAllahmirsanisakehingpakaryane,lansumpah marangPanjenengane,sartajanjiyenPanjenenganebakal ngluwariparaputranelankabehturunesakasaben kangelansingbakaldialami,amargaPanjenenganewis nindakakebabiki,lanamargakatresnanemarangGusti Allahe,Panjenenganemandhekwelasasihmarangputrane 13ApakowéorataukrunguapasingditindakkéGusti AllahmarangFiraun,rajaMesir,lanmarangAbimelekh, rajaGerar,nalikaAbrahamnjupukgarwané,singkandha babaganAbraham,"Dhèwèkésadulurku,"supayaAbraham oradipatènimergasakaAbraham,lanmikirarepnjupuk dhèwèkédadibojoné?"LanGustiAllahnindakkémarang wong-wongmaulanbangsanékabèhsingwiskokrungu 14Lanlah,kitadheweweruhkanthimripatkitayenEsau, seduluréYakub,tekakaropatangatuswong,kanthiniyat matènidhèwèké,amargadhèwèkékelinganyenÉsauwis ngrebutberkahbapakné.
15Landhèwèkénemonidhèwèkénalikadhèwèkéteka sakaSiria,kanggomatèniibunékaroanak-anaké,lansapa singnylametakédhèwèkésakatanganékajabaGusti Allahésingdipercaya?Panjenenganénylametakédhèwèké sakatanganésedulurélanugasakatanganémungsuhé,lan mesthiPanjenenganébakalnglindhungiwong-wongmau manèh
16SapasingorangertinèkGustiAllahsingmaringi kekuwatanmarangwong-wongmausupayanindakaké pialasingwiskokrungumarangkuthaSikhem?
17Apabisanganggokekuwatanedhewewonglorobisa ngrusakkuthagedhekayaSikhem,yenoraamargaGusti Allahsingdiandelake?ujarelannindakakekabehiki marangwong-wongmaukanggomatenipendudukkutha ingkuthane
18Lanapakowéisangalahakewong-wongsingwismetu sakakuthamukanggoperangkarokabèhwongmau, sanajansewukaliluwihakèhsingtekambantukowé?
19Mesthinekowengertilanngertiyenkoweorateka kanggoperangkarowong-wongmau,nangingkoweteka kanggoperangkaroGustiAllahesingmilihdheweke,lan mulanekowekabehtekaingdinaikikanggodirusak.
20Mulanesaiki,padhangedohanapialasingarep koklakonimarangawakmudhewe,lanbakalluwihbecik yenkoweoraperangkarowong-wongmau,sanajancacahe mungsithik,amargaGustiAllahenunggilkarowong-wong mau
21NalikapararajaAmorikrungukabehtembungepara penasihat,atinepadhawedibanget,lanpadhawedimarang paraputraneYakublanoragelemperangnglawanpara putrane.
22Lanpadhanggatekakepitutureparapenasihat,lan padhangrungokakekabehpituture,lanpituturepara penasihatikundadekakepararajasenengbanget,lanpadha nindakakemangkono
23Pararajabanjurpadhamundurlanoragelemnyedhaki paraputraneYakub,amargapadhaorawaninyedhakilan perangkaroparaputraneYakub,amargapadhawedi bangetmarangparaputraneYakub,lanatinepadhaleleh amargawedimarangparaputraneYakub.
24AmargaikiasalesakaGustiAllahmarangwong-wong mau,amargaPanjenenganemirengakepandonganepara abdine,IskaklanYakub,amargapadhapercayamarang Panjenengane;lankabehrajaikibalikarokemah-kemahe ingdinaiku,sabenwongmenyangkuthanedhewe-dhewe, laningwektuikudhewekeoraperangkaroparaputrane Yakub
25ParaputraneYakubpadhangadegingpanggonaneing dinaikungantisoreingngarepegunungSihon,lanweruh yenpararajamauoratekaperangnglawandheweke,para putraneYakubbanjurpadhamulih
BAB36
1IngwektuikuGustiAllahngatingalmarangYakub, pangandikane:“Tangia,menyangaingBetellanmanggona ingkono,sartagaweamisbyahingkonokanggoGusti Allahsingngatingalmarangkowe,singwisngluwarikowe lananak-anakmusakakasangsaran”
2Yakubbanjurbudhalkaroanak-anakelananglansakehe barangdarbeke,banjurpadhabudhalmenyangBetel miturutpangandikanePangeranYehuwah
3Yakubumursangangpuluhsangataunnalikalunga menyangBetel,lanYakublanparaputranelankabeh wongsingndherekakedheweke,tetepanaingBeteling Lus,landhewekengadegakemisbyahkanggoGustiAllah singngatingalmarangdheweke,lanYakublanpara putranetetepanaingBetelnemsasi
4NalikasamanaDebora,anakeUs,inangeRibka,sing biyentaungancaniYakub,seda,lanYakubngubur dhewekeingsangisoreBetel,ingsangisorewitgedhesing anaingkono
5Ribka,putrineBetuel,ibuneYakub,ugatilardonyaing Hebron,yaikuKireat-Arba,landhewekedikuburingguwa MakhpelasingditukuAbrahamsakabaniHet.
6UmuréRibkasatustelungpuluhtelutaun,banjur dhèwèkétilardonyaNalikaYakubkrunguyènRibka, ibuné,wistilardonya,dhèwèkénangisiibunékanthilara, lanngrayakaketangisansinggedhékanggoibuné,lan
kanggoDeborah,inangé,ingsangisoréwitgedhé,lan dhèwèkényebutpanggonankuwiAllon-Bakut.
7LannalikasemanaLaban,wongSiria,mati,amarga GustiAllahngukumdhewekeamargadhewekenglanggar prajanjiansinganaingantaranedhewekelanYakub.
8NalikaYakubumursatustaun,GustiAllahngatingal marangYakub,sartamberkahiYakubsartamenehiasma Israel.IngwektuikuRakhel,garwaneYakub,ngandhut.
9NalikasamanaYakublansakehebarangdarbekebudhal sakaBetelmenyangingomahebapakne,ingHebron 10Nalikapadhalumakuingdalan,lanisihkurangadoh sakaEfrata,Rakhelnglairakeanaklananglandheweke nglairakekanthiabotbangetngantimati.
11YakubbanjurnguburRakhelanaingpinggirdalan menyangEfrata,yaikuBetlehem,lanngadegaketuguing kuburane,singisihanangantisaiki.UmureRakhelpatang puluhlimataun,banjurdheweketilardonya
12Yakubmenehijenengmaranganakesinglairsaka Rakhelmau:Benyamin,amargalaireanaingtanahsisih tengen
13SawiséRakheltilardonya,Yakubngadegakékémahé ingkémahéBilha,abdinéwadon.
14RubenmerimarangibuneLea,landhewekenesu banget,banjurngadegkanthinesulanmlebuingkemah Bilhalansakakonodhewekenyopotambenbapakne.
15Ingwektuiku,haklair,bebarengankarojabatanrajalan imam,dicopotsakaanak-anakeRuben,amargadheweke wisngremehakeambenbapakne,lanhaklairdiwenehake marangYusuf,jabatanrajamarangYehuda,lanimam marangLewi,amargaRubenwisngremehakeamben bapakne.
16IkituruneYakubsinglairingPadan-Aram,lanpara putraneYakubanarolas
17ParaputraneLeayaikuRuben,singmbarep,banjur Simeon,Lewi,Yehuda,Isakhar,Zebulon,lanDina,adhine wadon;deneparaputraneRakhelyaikuYusuflan Benyamin.
18Anak-anakeZilpa,abdineLea,yaikuGadlanAsyer,lan anak-anakeBilha,abdineRakhel,yaikuDanlanNaftali; ikukabehanak-anakeYakubsinglairanaingPadan-Aram.
19Yakublananak-anakelananglankabehbarangdarbeke banjurbudhallantekanMamre,yaikuKireat-Arba,yaiku ingHebron,papanpanggonaneAbrahamlanIshak manggon,lanYakubkaroanak-anakelananglankabeh barangdarbeke,manggonkarobapakneingHebron 20.SadulureEsaulanparaputrane,sartakabehbarang darbeke,banjurlungamenyangtanahSeirlanmanggoning kono,sartanduwenitanahdarbekeingtanahSeir,lanpara turuneEsaupadhabebranahanlansayaakehbangeting tanahSeir
21IkituruneEsausinglairingtanahKanaan,lananake Esauikulima.
22AdanglairakéElifas,anakmbarepéÉsau,lanÉlifasuga nglairakéRehuel,lanAhlibamanglairakéYéus,Yaélam, lanKorah
23IkiparaputraneEsapsinglairanaingtanahKanaan; lanputra-putraneElifas,putraneEsap,yaikuTeman,Omar, Zefo,Gatam,KenaslanAmalek,lanputra-putraneRehuel yaikuNahat,Zerah,SamalanMiza
24ParaputraneYeushyaikuTimna,Alwa,Yetet;lanpara putraneYaelamyaikuAlah,FinorlanKenas
25ParaputraneKorahyaikuTeman,Mibzar,Magdiellan Eram;ikumauparaleluhurebaniEsaumiturut panggedheneingtanahSeir
26Ikijeneng-jenengeputraneSeirwongHori,pendhudhuk ingtanahSeir:Lotan,Syobal,Zibeon,Ana,Disyan,Ezer lanDisyon,kabehpituputrane
27Anak-anakéLotanyaikuHori,HemanlanadhineTimna, yaikuTimna,singnemoniYakublananak-anakélanang, nangingoragelemngrungokaké,mulaLotandadiselir Elifas,anakéÉsau,lannglairakéwongAmalek
28ParaputraneSyobalyaikuAlwan,Manahat,Ebal,Syefo lanOnam,deneparaputraneZibeonyaikuAyalanAna AnaikisingnemokakewongYemimingara-arasamun nalikadhewekengengonkeledai-keledaineZibeon, bapakne
29Nalikadhèwèkélagingopenikuldi-kuldibapakné, dhèwèkénuntunkuldi-kuldikuwimenyangara-arasamun ingwektu-wektusingbéda-bédakanggongopeni
30Anaingsawijiningdinanalikawong-wongmaudigawa menyangsalahsawijiningara-arasamuningpinggirsegara, madhepara-arasamunpanggonanéwong-wongmau Nalikawong-wongmaulagimangan,dumadakanana badaigedhésakasisihliyanésegaralannggebugikuldikuldisinglagimanganingkono,ngantikabèhpadha mandheg.
31Sawisékuwi,kira-kirasatusrongpuluhkéwangedhé lannggegirisimetusakaara-arasamuningsisihliyané segara,lankabèhpadhatekaningpanggonanékuldi-kuldi mau,lanpadhalungguhingkono
32Kewan-kewankuwi,sakatengahmudhun,wujudékaya anak-anakmanungsa,lansakatengahmunggah,anasing wujudékayaberuang,lananasingwujudékayakeepha, kanthibuntutingmburinésakaantaranepundhaknganti tekanlemah,kayabuntutduchephath,lankéwan-kéwaniki tekalannungganglannitihkeledai-keledaiiki,lannggawa keledai-keledaimaulunga,lankeledai-keledaimaulunga ngantisaiki.
33Lansalahsijisakakéwan-kéwanikinyedhakiAnahlan nyerangdhèwèkénganggobuntuté,banjurmlayusaka panggonankuwi.
34Nalikaweruhpakaryaniki,dhèwèkéwedibangetkaro nyawané,landhèwèkémlayulanlolosmenyangkutha
35Landhèwèkényritakakémaranganak-anakélananglan sedulur-sedulurékabèhapasingwiskedadeyankaro dhèwèké,lanakèhwongsingpadhanggolekikeledaikeledaimaunangingoraketemu,lanAnahlansedulurseduluréoramenyangpanggonankuwimanèhwiwitdina kuwi,amargapadhawedibangetkaronyawané.
36Anak-anakéAnah,anakéSéir,yaikuDisyonlan Ahlibama,adhinewadon;anak-anakéDisyonyaiku Hemdan,Esyban,YitranlanKeran;anak-anakéEzeryaiku Bilhan,ZaawanlanAkan;lananak-anakéDisyonyaikuUs lanAran
37Ikumaugolongan-golonganébaniSeir,wongHori, miturutgolongan-golonganéingtanahSeir
38Esaulananak-anakemanggoningtanahSeir,wong Hori,pendhudhuktanahkono,lanpadhaduwetanah darbekelanpadhabebranahanlantambahakehbanget,lan Yakublananak-anakelankabehduweke,manggonkaro bapakneIshakingtanahKanaan,kayasingwis
diprentahakedeningPangeranYehuwahmarangAbraham, bapakne.
BAB37
1NalikaYakubumursatuslimataun,yaikutaunkaping sangaYakubmanggonkaroanak-anakeingtanahKanaan, dheweketekasakaPadan-Aram.
2Ingdina-dinaikuYakubbudhalsakaHebronkaroanakanake,lanpadhalungalanbalimenyangkuthaSikhem, dhewekelankabehduweke,lanpadhamanggoningkono, amargaanak-anakeYakubentukpadangrumputsingapik lanlemukanggokewan-kewaneingkuthaSikhem,kutha Sikhembanjurdibangunmaneh,lananaudakaratelung atuswonglananglanwadoningkono
3Yakublananak-anakesartakabehduwekemanggoning tanahsingditukuYakubsakaHemor,bapakneSikhem, nalikaYakubtekasakaPadan-AramsadurungeSimeonlan Lewingalahakekuthakasebut.
4PararajanéwongKanaanlanwongAmorisingngepung kuthaSikhempadhakrunguyènparaputranéYakubwis tekamanèhingSikhemlanmanggoningkono.
5Lanpadhangucap,"Apaanak-anakeYakub,wongIbrani, bakalbalimenyangkuthalanmanggoningkono,sawise padhangalahakelanngusirparapedununge?Apasaiki dhewekebakalbalilanugangusirwong-wongsing manggoningkuthautawamateniwong-wongmau?"
6PararajaingKanaanpadhanglumpukmanèh,lanpadha nglumpukarepperangnglawanYakublanparaputrané 7Yasub,rajaTapnakh,ugautusanmenyangpararajaing sacedhake,yaikumarangElan,rajaGaas,lanmarangIhuri, rajaSilo,lanmarangParaton,rajaHazar,lanmarangSusi, rajaSarton,lanmarangLaban,rajaBetchoran,lanmarang Sabir,rajaOtnaymah,kandhane:
8Ayopadhamrenelantulungiaku,ayopadhamateni Yakub,wongIbraniiku,lananak-anakelanang,sarta kabehbarangdarbeke,amargawong-wongikuwisteka manehingSikhemarepngrebutlanmatenipenduduk Sikhemkayasadurunge
9Pararajamaupadhanglumpuklantekakarobala tentaranékabèh,cacahéakèhbangetkayawedhiing pinggirsegara,lankabèhpadhaanaingngarepéTapnakh 10.Yasub,rajaTapnakh,banjurmajunempuhwong-wong maukarosakehingwadyabalane,lanngedegakekemah karowong-wongmauingsanjabanekutha,madhep Tapnakh.Pararajamaudipérangdadipitunggolongan, dadipitunggolongannglawanparaputraneYakub 11Banjurpadhangirimwara-waramarangYakublan putrane,ature:“Padhamenyangamarangakusupayakita bisarembuganbarenginglebak,lanmalesdendammarang wong-wongSikhemsingwiskokpateniingkuthane,lan saikikowebakalbalimenyangkuthaSikhemlanmanggon ingkono,lanmatenipendudukekayasadurunge” 12ParaputraneYakubkrunguikilannesunesayanesu bangetmarangtembung-tembungepararajaKanaan,lan sepuluhputraneYakubcepet-cepetngadeg,lansaben wongpadhanyandhanggegamanperangedhewe-dhewe; lananasatusloroabdinesingpadhasiyapperang 13Lankabehwongiki,paraputraneYakubkaropara abdine,padhamaranipararajaiki,lanYakub,bapakne,
ugaanaingkono,lankabehpadhangadegingndhuwur tumpukanwatuSikhem.
14YakubndedongamarangGustikanggoparaputrane,lan nguluraketanganemarangGusti,lanndedonga,"Dhuh Gusti,PadukapunikaGustiAllahingkangMahakuwasa, Padukapunikaramakawula,Padukaingkangmbentuk kawulalankawulapunikapakaryanipunastaPaduka; kawulandedongamugiPadukangluwariparaputrakawula lumantarsih-rahmatPadukasakingtanganing mungsuhipun,ingkangdintenpunikarawuhkangge nglawansahanylametakenpiyambakipunsaking tanganipun,amargiwonteningastaPadukakakuwatanlan kasantosan,kanggenylametakentiyangsakedhiksaking tiyangkathah"
15Lanmugiparinganadhatengputra-putrakawula,para abdiPaduka,kekiyatanmanahlankakuwatankangge nglawanmungsuh-mungsuhipun,kanggengasoraken piyambakipun,lanndadosakenmungsuh-mungsuhipun gugurwonteningngarsanipun,lanmugisampunngantos putra-putrakawulalanparaabdinipunpejahdening tanganipuntiyangKanaan
16NangingmanawiPadukakeparengnyopotnyawanipun putra-putrakawulasahaparaabdinipun,mugiPaduka kersanampitiyang-tiyangwaukalayansih-rahmatPaduka ingkangagenglumantarparaabdiPaduka,supadostiyangtiyangwaubotentiwasingtanganipunpararajaAmoriing dintenpunika
17NalikaYakubmandhegndedongamarangGustiAllah, bumigoyangsakapanggonane,lansrengengedadipeteng, lankabehraja-rajaikipadhawedibangetlanpadhakaget banget.
18LanGustiAllahmirengakepandonganeYakub,lan GustiAllahndadekakeatinepararajalanwadya-balane wedilanwedimarangparaputraneYakub.
19AmargaGustiAllahndadekakewong-wongmau krunguswaranekretaperang,lanswaranejaransinggagah prakosasakaparaputraneYakub,lanswaranewadya-bala gedhesingngiringidheweke
20Pararajaikipadhawedibangetmarangparaputrane Yakub,lannalikapadhangadegingpanggonane,para putraneYakubpadhamajunyerang,karosatusrolaswong, kanthiswarasorasingbanterlannggegirisi
21NalikapararajaweruhparaputraneYakubmaju nyedhakidheweke,dhewekesayatambahwedi,lan dhewekecenderungmundursakangarepeparaputrane Yakubkayawiwitane,lanoraperangkarodheweke.
22Nangingwong-wongmauoramundur,karongucap, "Bakaldadiisinkanggokitayenmundursakangarepe wongIbranikapingpindho"
23ParaputraneYakubbanjurpadhanyedhakilannyerang pararajalanwadya-balane,lanpadhaweruh,yeniku bangsasingkuwatbanget,akehekayawedhiingsegara.
24ParaputraneYakubbanjurpadhasesambatmarang GustiAllah,unjuke:“DhuhGusti,mugikarsaamitulungi kawula,sahaparingwangsulandhatengkawula,amargi kawulapitadosdhumatengPaduka,sahamugisampun ngantoskawulapejahdeningtanganipuntiyang-tiyang ingkangbotentetakpunika,ingkangsampunnglawan kawulaingdintenpunika”
25ParaputraneYakubbanjurpadhanyandhanggegaman perang,sartasabenwongpadhanggawatamenglan lembinge,banjurpadhamajuperang
26Yuda,putraneYakub,mlayudhisikndhisikipara sadulure,lansepuluhabdinemelu,landhewekebanjur maranipararajamau
27LanYasub,rajaTapnach,ugamajudhisikkaro pasukanesadurungeYehuda,lanYehudaweruhYasublan pasukanenyedhakidheweke,lannesuneYehudakobong, lannesunekobongingnjeroati,landhewekenyedhaki perangsingYehudawaningorbanakenyawane
28LanYashublankabehwadyabalanemajumenyang Yehuda,landhewekenunggangjaransingkuwatbanget lanperkasa,lanYashubikuwongsinggagahprakosa,lan ditutupiwesilantembagasakasirahngantisikil
29Nalikadhèwèkénunggangjaran,dhèwèkéngetokaké panahnganggotanganlorosakangareplansakamburi, kayalumrahéingsabenperangé,landhèwèkéoratauluput sakapanggonansingditujupanahé.
30NalikaYashubtekaperangnglawanYehuda,lan ngetokakeakehpanahmarangYehuda,GustiAllahngiket tanganeYashub,lankabehpanahsingdilepasakenembus balanedhewe
31Senajanmangkono,Yashubterusmajumenyang Yehuda,kanggonantangdhewekenganggopanah,nanging jarakantaranewong-wongmauudakaratelungpuluhhasta, lannalikaYehudaweruhYashubngluncurakepanahe menyangdheweke,dhewekemlayumenyangdheweke kanthikekuwatansingmurub
32Yehudabanjurnjupukwatugedhesakalemah,bobote sewidaksyikal,lanYehudamlayumenyangYashub,lan watukasebutkenatamenge,ngantiYashubkagetbanget, lantibasakajaranemenyanglemah
33TamengmaupecahsakatanganeYashub,lanamarga kekuwataneseranganmau,tamengmautibaingngarepe pasukanliyane
34PararajasingtekakaroYashubndelengsakakadohan kekuwatanéYéhuda,putranéYakub,lanapasingwis ditindakakemarangYashub,lanpadhawedibangetkaro Yéhuda.
35LanpadhanglumpukcedhakkarokemaheYashub, ndelengkekacauane,lanYehudangunuspedhangelan matenipatangpuluhlorowongsakakemaheYashub,lan kabehkemaheYashubmlayusakangarepeYehuda,lanora anawongsingbisanglawandheweke,landheweke ninggalakeYashublanmlayusakadheweke,lanYashub isihambrukinglemah
36BarengYasubweruhyenkabehprajuritepadhamlayu sakangarepe,dhewekebanjurcepet-cepetngadeglan nyerangYehudakanthiwedi,sartangadegngadeging ngarepeYehuda
37LanYashubperangnglawanYehuda,masangtameng ingngareptameng,lankabehprajuriteYashubmlayu, amargapadhawedibangetkaroYehuda
38YashubbanjurnjupuktumbakearepnembakYehuda, nangingYehudacepet-cepetnyenderaketamengeing sirahe,tumbakeYashub,saenggatamengeYehudakena tumbakeYashub,lantamengeugapecah
39NalikaYehudaweruhyentamengewispecah,dheweke cepet-cepetngunuspedhangelannyerangYashubing
tlapakane,lanngethoksikile,saenggaYashubtibaing lemah,lantumbaketibasakatangane.
40Yehudabanjurcepet-cepetnjupuktumbakeYasub,sing banjurngethoksiraheYasublanmbuwangtumbakmauing sandhingesikileYasub.
41NalikaparaputraneYakubweruhapasingditindakake YehudamarangYashub,kabehpadhamlayumenyang barisanpararajaliyane,lanparaputraneYakubperang nglawantentaraYashub,lantentarakabehrajasinganaing kono
42ParaputraneYakubbanjurmateniwonglimalasewu, lanpadhamateniwong-wongmaukaya-kayalaginyerang witwaluh,lanliyanepadhamlayunylametakenyawane.
43YehudaisihngadegingsandhingemayiteYashub,lan nglucutiklambikencanane
44WongYehudauganyopotwesilantembagasingana ingsakubengeYashub,landumadakananasangangwong sakaparapanglimaYashubtekakanggonglawanwong Yehuda.
45Yehudabanjurenggal-enggalnjupukwatusakalemah, lanwatuikunggebugsirahesalahsijinewongmau,nganti tengkorakepecah,lanmayiteugatibasakajaranmenyang lemah
46Lanwolungperwirasingisihana,ndelengkekuwatane Yehuda,padhawedibangetlanpadhamlayu,lanYehuda karosepuluhwongengoyakwong-wongmau,lanpadha nyusullanmateniwong-wongmau
47ParaputraYakubisihnyerangtentarapararaja,lan akehsingdipateni,nangingpararajakasebutkanthiwani tetepngadegkaroparaperwirane,lanoramundursaka panggonane,landhewekenguwuh-uwuhmarangtentaratentarasingmlayusakangarepeparaputraYakub,nanging oraanasingngrungokake,amargadhewekewedikaro nyawanesupayaoramati.
48LankabehputraneYakub,sawisengalahaketentara pararaja,padhabalilansowaningngarsaneYehuda,lan YehudaisihmateniwolungpanglimaYashub,lannguculi sandhangane
49LanwongLewiweruhElon,rajaGaas,majunyedhaki dheweke,karopatbelasperwiranearepmatenidheweke, nangingwongLewiorangertikanthipasti
50Elonkaroparapanglimanenyedhak,lanLewinolehlan weruhyenperangwisanaingmburine,lanLewimlayu karorolasabdine,landhewekepadhalungalanmateni Elonlanparapanglimanenganggolandheppedhang BAB38
1RajaIhurisakaSilotekambantuElon,landhèwèké nyedhakiYakub,nalikaYakubnarikgandhewanesingana ingtanganélanngetokképanahmenyangIhurising nyebabaképati.
2NalikaIhuri,rajaSilo,seda,papatrajasingisihana padhamlayusakapanggonanebebarengankaropara panglimaliyane,lanpadhangupayamundur,karongucap, "KitaoraduwekekuwatanmanehnglawanwongIbrani sawisedhewekematenitelungrajalanparapanglimasing luwihkuattinimbangkita"
3NalikaparaputraneYakubweruhyenpararajasingisih anawispindhahsakapanggonane,banjurpadhangoyak pararajamau,lanYakubugatekasakatumpukanwatuing
Sikhemsakapanggonanengadeg,lanpadhangoyakpara rajamaulanpadhanyedhakiparaabdine.
4Pararajalanparapanglimakarobalatentaraliyané, weruhyènparaputranéYakubnyedhakidhèwèké,padha wedikaronyawanélanpadhamlayungantitekankutha Chazar
5ParaputraneYakubngoyakpararajalanwadyabalane ngantitekangapurakuthaChazar,lanpararajalan wadyabalanepadhatiwas,kira-kiraanapatangewuwong, lannalikapadhanggempurwadyabalanepararaja,Yakub lagisibukkaropanahe,nggempurpararaja,landheweke matenikabeh
6LandhèwèkématèniParaton,rajaChazar,inggapura kuthaChazar,lansawisékuwidhèwèkématèniSusi,raja Sarton,lanLaban,rajaBethchorin,lanShabir,raja Machnaymah,landhèwèkématènikabèhnganggopanah, sijipanahmenyangsabenwong,lanpadhamati
7ParaputraneYakubweruhyenkabehrajawismatilan wispadhamundur,banjurpadhanerusakeperangkaro wadya-balanepararajaingngarepegapuraChazar,lanisih matenikira-kirapatangatuswong
8AnatelungabdineYakubsingguguringperangkuwi, lannalikaYehudaweruhyenteluabdinewismati, dhewekesedhihbanget,lannesunemurubmarangwong Amori.
9Lankabehwongsingisihanaingtentarapararajapadha wedibangetkaronyawane,lanpadhamlayulanngrusak gapuratembokkuthaChazar,lankabehpadhamlebukutha kanggoslamet
10Lanpadhandhelikingtengah-tengahekuthaChazar, amargakuthaChazarikugedhelanjembarbanget,lan nalikakabehtentaraikiwismlebuingkutha,paraputrane Yakubpadhamlayungoyakwong-wongmaumenyang kutha.
11Banjuranawongpapatsinggagahprakosalan berpengalamaningperang,metusakakuthalanngadeging ngareplawangmlebukutha,karonyekelpedhanglan tumbak,banjurngadegadhep-adhepankaroparaputrane Yakub,lanoranglilaniparaputranemlebukutha
12Naftalibanjurmlayulannyedhakiingantaranewongwongmau,sartanggebuglorowongmaunganggo pedhange,sartangethoksirahekanthisapisan
13.Banjurnolehmarangwongloroliyane,lanweruhyen wongloromauwismlayu,banjurdioyak,dicekel,digebug landipateni
14ParaputraneYakubbanjurtekaningkuthalanweruh anatembokliyaneingsandhingekutha,banjurpadha nggolekigapuranetemboknangingoranemokake,lan Yehudamlumpatmenyangndhuwurtembok,lanSimeon lanLewingetutakedheweke,lankabehtelumudhunsaka tembokmenyangkutha
15SimeonlanLewimatènikabèhwonglanangsingmlayu mlebukuthakanggoslamet,lanugaparapendudukkutha karobojolanbocah-bocahciliké,dipatèninganggo landhepingpedhang,lanswaranéwong-wongingkutha kuwingantitekanswarga
16LanDanlanNaftalimlumpatingtembokkanggo ndelengapasingnyebabakeswaratangisan,amargapara putraneYakubkuwatirbabagansedulur-sedulure,lan padhakrunguwong-wongingkuthakasebutngomongkaro
nangislanpanyuwun,ujar,Jupukkabehbarangsing dakduweniingkuthalanlunga,mungajamateniaku.
17NalikaYehuda,Simeon,lanLewiwismandhegnyerang pendudukkutha,dhewekemunggahingtemboklan ngundangDanlanNaftali,singanaingtembok,lan sedulur-sedulureliyane,lanSimeonlanLewingandhani babaganlawangmlebukutha,lankabehputraneYakub tekanjupukbarangrampasan.
18ParaputraneYakubpadhanjupukbarangjarahansaka kuthaChazar,wedhusgembellansapi,sartabarang-barang darbèkékabèh,banjurpadhalungasakakuthaingdinaiku uga
19Esuke,paraputraneYakubpadhamenyangSarton, amargapadhakrunguyenwong-wongSartonsingisihana ingkuthaikupadhanglumpukarepperangkarodheweke amargawismatenirajane,lanSartonikukuthasing dhuwurbangetlandibentengi,lannduwenibentengsing jeroingsakubengekutha
20.Sakaningbentengikudawanekira-kiraseketastalan ambanepatangpuluhasta,lanoraanapapankanggowong mlebukuthaamargabentengikuParaputraneYakub ndelengbentengkuthaiku,banjurpadhanggolekilawang mlebu,nangingoranemokake
21Amargalawangmlebukuthaanaingmburi,lansaben wongsingkepenginmlebukuthakudungliwatidalan kasebutlanngubengikuthakasebut,lansawiseiku dhewekemlebukutha
22NalikaparaputraneYakubweruhyendhewekeorabisa mlebukutha,nesunesayagedhe,lanparawargakutha weruhyenparaputraneYakubtekanemonidheweke, padhawedibangetmarangparaputraneYakub,amarga wiskrungubabagankekuwatanelanapasingwis ditindakakemarangChazar
23LanparapedunungkuthaSartonorabisametunemoni paraputraneYakubsawisenglumpukingkuthakanggo nglawandheweke,supayaorabisamlebukutha,nanging nalikadhewekeweruhyendhewekelaginyedhaki dheweke,dhewekewedibangetkarodheweke,amarga dhewekewiskrungubabagankekuwatanelanapasingwis ditindakakemarangChazar.
24MulanéparapedunungSartoncepet-cepetnjupukkreteg dalankuthasakapanggonané,sadurungéparaputraYakub teka,lanbanjurdigawamlebuingkutha.
25ParaputraneYakubbanjurpadhanggolekidalanmlebu kutha,nangingoranemokakeWong-wongingkutha padhamunggahingndhuwurtembok,lanweruh,para putraneYakubpadhanggolekidalanmlebukutha
26Lanparapedunungkuthamaupadhangremehakepara putraneYakubsakaingndhuwurtembok,lanpadha ngipat-ipatiparaputraneYakub,lanparaputraneYakub krungucelaankasebut,lanpadhanesubanget,lannesune murubingnjeroati.
27ParaputraneYakubpadhanesubangetmarangwongwongmau,banjurpadhangadeglanmlumpatngliwati bentengkanthikekuwatanedhewe-dhewe,lankanthi kekuwatanengliwatijembarbentengsingdawanepatang puluhasta.
28Barengwisngliwatibenteng,banjurngadeging sangisoretembokkutha,lannemokakekabehgapurakutha dikubengilawangwesi.
29ParaputraneYakubbanjurnyedhakarepndobrak lawanggapuranekutha,nangingwargakuthaoranglilani, amargasakandhuwurtembokpadhambuwangwatulan panahmaranggapura-gapuramau.
30Cacahingwongsinganaingndhuwurtembokkira-kira patangatuswonglanang,lannalikaparaputraneYakub weruhyenwong-wongingkuthakasebutoranglilani dhewekembukakgapurakutha,dhewekepadhamlumpat lanmunggahingndhuwurtembok,lanYehudamunggah dhisikmenyangsisihwetankutha
31GadlanAsyerbanjurpadhamunggahingpojokkulon kutha,SimeonlanLewiingsisihlor,sartaDanlanRuben ingsisihkidul.
32Wong-wongsinganaingndhuwurtembok,yaiku pendudukkutha,weruhyenparaputraneYakubnyedhaki dheweke,kabehpadhamlayusakatembok,mudhun menyangkutha,lanndhelikingtengahkutha
33SukuIsakharlanNaftali,singisihanaingsangisore tembok,padhanyedhakilanndobrakgapurakutha,lan ngobonggeniinggapura-gapurakutha,ngantiwesileleh SakehingputraneYakubpadhamlebuingkutha,dheweke lankabehwonge,lanpadhaperangnglawanwong-wong ingkuthaSarton,lanmateniwong-wongmaunganggo landheppedhang,lanoraanawongsiji-sijiasingbisatahan nglawan.
34Kira-kirarongatuswongpadhamlayusakakutha,lan kabehpadhandhelikingmenaraingkutha,lanYehuda ngoyakwong-wongmaungantitekanmenaralan ngrubuhakemenarakasebut,singtibanibaniwong-wong mau,lankabehpadhamati
35ParaputraneYakubbanjurmunggahingpayonmenara mau,lanpadhaweruh,lanlahanamenaraliyanesing kuwatlandhuwursakakadohaningkutha,lanpucuke ngantitekanlangit,paraputraneYakubcepet-cepet mudhun,lanlungakarokabehwongemenyangmenara kasebut,lannemokakemenarakasebutkebakkaroudakara telungatuswonglanang,wanitalanbocah-bocahcilik.
36ParaputraneYakubpadhamateniwong-wongmauing menarangantimati,lanpadhamlayulanngungsisaka kono.
37SimeonlanLewingoyakwong-wongmau,nalikarolas wonglanangsinggagahprakosalangagahprakosametu sakapanggonanendhelik.
38LanrolaswongmaupadhaperangnglawanSimeonlan Levi,lanSimeonlanLeviorabisangalahakewong-wong mau,lanwong-wongsinggagahprakosamaungrusak tamengSimeonlanLevi,lansalahsijinenyerangsirahe Levinganggopedhange,nalikaLevicepet-cepetnyelehake tanganeingsirahe,amargadhewekewedikaropedhang, lanpedhangkasebutnyerangtanganeLevi,lantangane Levimungbutuhsethithikkanggodipotong
39Lèwibanjurnyekelpedhangéwonggagahprakosamau, banjurnjupukpedhangmausakatanganéwongmau, banjurdigebugisirahéwonggagahprakosamaunganti sirahépedhot
40LananasawelaswonglanangsingnyedhakiLewi kanggoperangnglawan,amargapadhaweruhyensalah sijinewistiwas,lanparaputraneYakubperang,nanging paraputraneYakuborabisangalahake,amargawongwongmaukuwatbanget.
41ParaputraneYakubweruhyendhewekeorabisa ngalahakeparaputrane,Simeonnjeritbanterbanget,lan wongsewelassingkuwatpadhakagetkrunguswarane Simeonsingnjerit.
42LanYehudasakakadohanngertiswaraneSimeonsing bengok-bengok,lanNaftalilanYehudamlayumenyang SimeonlanLewikarotameng-tamenge,lannemokake dhewekelagiperangnglawanwong-wongsingkuwatmau, orabisangalahakedhewekeamargatameng-tamengewis remuk
43Naftaliweruhyentameng-tamengeSimeonlanLewi wisrusak,banjurnjupukrongtamengsakaparaabdinelan digawamenyangSimeonlanLewi.
44IngdinaikuSimeon,LewilanYehudapadhaperang nglawanwongsawelasmaungantisurup,nangingorabisa ngalahakewongtelumau.
45Yakubbanjurdiwartanibabiki,landhèwèkésedhih banget,banjurndedongamarangGustiAllah,landhèwèké lanNaftali,putrané,banjurnglawanparaprajuritsing gagahprakosamau
46Yakubbanjurnyedhaklannarikgandhewane,lan nyedhakiparaprajuritmau,lanmatenitelusakawongwongmaunganggogandhewane,lanwolungliyanepadha mundur,lanlah,perangnglawandhewekesakangareplan mburi,landhewekewedibangetkaronyawane,lanora bisangadeganaingngarepeparaputraneYakub,lan dhewekepadhamlayusakangarepe
47Nalikapadhamlayu,padhakepethukkaroDanlan Ashersinglaginyedhaki,landumadakanpadhanyerang lanperangnglawanwong-wongmau,sartamatèniloro wongmau,lanYehudalansedulur-sedulurépadhangoyak wong-wongmau,sartanggebugiliyanélanmatèniwongwongmau
48ParaputraneYakubbanjurbalilanmubengkutha, nggolekiapaanawonglanang,lanpadhanemokakekirakirarongpuluhwongenomingguwaingkutha,lanGad lanAsyermatenikabehwongmau,lanDanlanNaftali nyerangwong-wongliyanesingwismlayulanlolossaka menarakapindho,lanpadhamatenikabehwongmau
49ParaputraneYakubmatenikabehpendudukkutha Sarton,nangingparawanitalanbocah-bocahcilikditinggal ingkuthalanoradipateni
50LankabehpedunungkuthaSartonikuwongsing kuwasa,sijisakawong-wongmaubakalngoyaksewu wong,lanlorosakawong-wongmauorabakalmlayusaka sepuluhewuwongliyane.
51ParaputraneYakubbanjurmatenikabehpenduduk kuthaSartonnganggolandhepingpedhang,ngantioraana wongsiji-sijiasingbisanglawan,lanparawanitaditinggal ingkutha
52ParaputraneYakubpadhanjupukkabehbarang rampasankutha,lanngrebutapasingdikarepake,lanpadha njupukwedhusgembel,sapi,lanbarang-barangsakakutha, lanparaputraneYakubnindakakemarangSartonlan pedunungekayasingditindakakemarangChazarlan pedununge,landhewekebanjurlunga
BAB39
1NalikaparaputraneYakubbudhalsakakuthaSarton,wis mlakuudakararongatusasta,banjurketemukarowarga
Tapnachsinglaginyedhakidheweke,amargadheweke metuperangnglawandheweke,amargadhewekewis ngalahakerajaTapnachlankabehprajurite 2MulanékabèhwongsingisihanaingkuthaTapnakh padhametuperangnglawanparaputranéYakub,lanpadha ngrancangarepngrebutmanèhbarangrampasanlanbarang jarahansingwisdirampassakaChazarlanSarton
3Lanwong-wongTapnachliyaneperangnglawanpara putraneYakubingpanggonankasebut,lanparaputrane Yakubngalahakedheweke,landhewekemlayusaka ngarepe,lanngoyakdhewekengantitekankuthaArbelan, lankabehpadhaguguringngarepeparaputraneYakub 4ParaputraneYakubbalilantekaingTapnach,kanggo njupukbarangrampasansakaTapnach,lannalikatekan ingTapnach,dhewekekrunguyenwong-wongArbelan wismetunemonidhewekekanggonylametakebarang rampasansakasedulur-sedulure,lanparaputraneYakub ninggalakesepuluhwongingTapnachkanggongrampok kuthakasebut,landhewekemetunemoniwong-wong Arbelan
5Lanwong-wongArbelanpadhametukaroparagarwane perangnglawanparaputraneYakub,amargaparagarwane wisberpengalamaningperang,lanwong-wongmaupadha metu,kira-kirapatangatuswonglananglanwadon
6LankabehputraneYakubpadhanguwuh-uwuhkanthi swarabanter,lankabehpadhamlayumenyangwong-wong ingArbelan,kanthiswarasingbanterlannggegirisi
7LanparapedunungArbelankrunguswaraneparaputrane Yakubsingpadhabengok-bengok,langemuruhekaya swaranesingalankayagemuruhsegaralanombake
8RasawedilangemeterngebakiatineparaputraneYakub, lanpadhawedibangetmarangparaputraneYakub,mula padhamundurlanmlayusakangarepeparaputraneYakub menyangkutha,lanparaputraneYakubngoyakpara putraneYakubngantitekangapuranekutha,lanpadha nemoniparaputraneYakubingnjerokutha
9ParaputraneYakubpadhaperangnglawanwong-wong mauanaingkutha,lankabehwongwadonpadhambalangi paraputraneYakub,lanperangesayarameingantarane wong-wongmausedinamuputngantisore.
10ParaputraneYakuborabisangalahakedheweke,lan paraputraneYakubmehwaetiwasingperangkasebut,lan paraputraneYakubsesambatmarangGustilanentuk kekuwatangedheingwayahsore,lanparaputraneYakub matenikabehpendudukArbelannganggolandheppedhang, wonglanang,wongwadonlanbocah-bocahcilik.
11Lanugasisa-sisawongsingmlayusakaSarton,para putraneYakubmateniwong-wongmauingArbelan,lan paraputraneYakubnindakakemarangArbelanlan TapnachkayasingditindakakemarangChazarlanSarton, lannalikaparawanitaweruhyenkabehwonglanangwis mati,dhewekemunggahingpayonkuthalanmatenipara putraneYakubkanthingucurakewatukayaudan
12ParaputraneYakubbanjurcepet-cepetmlebuingkutha, nyekelkabehwongwadonlanmateniwong-wongmau nganggolandhepingpedhang,deneparaputraneYakub ugangrebutkabehbarangrampasan,yaikuwedhus,sapi, lansapi
13ParaputraneYakubnindakakemarangMakhnaima kayasingditindakakemarangTapnakh,HazarlanSilo, banjurpadhalungasakakono
14Ingdinakapinglima,paraputraneYakubkrunguyen wong-wongGaaswisnglumpukperangnglawandheweke, amargadhewekewismatenirajalanparapanglimane, amargaanapatbelaspanglimaingkuthaGaas,lanpara putraneYakubwismatenikabehingperangsingpertama.
15ParaputraneYakubingdinaikupadhanyandhang gegamanperang,lanpadhamajuperangnglawan pedunungGaas,laningGaasanawongAmorisingkuwat lanperkasa,lanGaasikukuthasingpalingkuwatlan palingapikingantaranekabehkuthaAmori,lankuthaiku nduwenitelungtembok
16ParaputraneYakubtekanGaaslannemokakegapurane kuthawisdikunci,lanudakaralimangatuswongngadeg ingndhuwurtembokpalingnjaba,lanwong-wongsing akehbangetkayawedhiingpinggirsegaralaginyegatpara putraneYakubsakanjabakuthaingmburine.
17ParaputraneYakubpadhanyedhakarepmbukak gapuranekutha,lannalikalaginyedhaki,wong-wongsing lagindhelikingmburinekuthapadhametusaka panggonanelanngepungparaputraneYakub
18ParaputraneYakubpadhadiubengiingantaranewongwongGaas,lanperanganaingngareplanmburine,lan kabehwongsinganaingndhuwurtembokpadha nguncalakepanahlanwatusakandhuwurtembokmarang wong-wongmau.
19WongYehuda,weruhyenwongGaassayaabot tinimbangdheweke,banjurpadhabengok-bengokkanthi banterlannggegirisi.KabehwongGaaspadhawedi krunguswaranewongYehuda,lanwong-wongpadhatiba sakatemboknalikakrungubengok-bengoksingbanter,lan kabehwongsinganaingnjabalaningnjerokuthapadha wedibangetkaronyawane
20NalikaparaputraneYakubisihnyedhakiarepndobrak lawangkutha,wong-wongGaasmaumbalangwatulan panahsakandhuwurtembok,lanngongkonwong-wong maumlayusakagapura
21ParaputraneYakubbanjurbalinempuhwong-wong Gaassingpadhaanaingnjabakutha,lanwong-wongmau padhanggebugwong-wongmaukanthinggegirisi,kayakayalaginabrakwitwaluh,lanwong-wongmauorabisa nglawanparaputraneYakub,amargawedilangemeter krungujeritanwongYehuda
22ParaputraneYakubmatenikabehwonglanangsingana ingnjabakutha,lanparaputraneYakubisihnyedhaki supayabisamlebukutha,lanperangingsangisoretembok kutha,nangingorabisaamargakabehpendudukGaassing isihanaingkuthawisngepungtembokGaasingsaben arah,saenggaparaputraneYakuborabisanyedhakikutha kanggoperangkarodheweke
23ParaputraneYakubpadhanyedhakipojokankanggo perangingsangisoretembok,wong-wongGaaspadha mbuwangpanahlanwatumarangwong-wongmaukaya udanderes,lanpadhamlayusakasangisoretembok
24Wong-wongGaassinganaingndhuwurtembok,weruh yenanak-anakeYakuborabisangalahakedhewekesaka ngisortembok,banjurpadhangremehakeanak-anake Yakubkanthitembung-tembungiki, 25Apasingkoklakoniingperangikingantikoweorabisa menang?ApakoweisanindakakemarangkuthaGaassing kuwatlanparapedunungekayasingkoklakonimarang kutha-kuthanewongAmorisingorapatikuwat?Mesthi
waekowenindakakebab-babkasebutmarangwong-wong singringkihingantaranekita,lanmateniwong-wongmau ingngareplawangkutha,amargadhewekeoraduwe kekuwatannalikawedikrunguswaramusingbengokbengok.
26Apakowésaikiisaperangingpanggonaniki?Mesthiné kowékabèhbakalmatiingkéné,lankitabakalmales dendammarangkutha-kuthasingwiskokrusak.
27Lanwong-wongGaaspadhangremehakeparaputrane Yakublanngipat-ipatidhewekenganggodewa-dewane, lanterusmbuwangpanahlanwatumarangdhewekesaka tembok
28BarengYehudalanparasadulurekrungutembungtembungewongGaas,nesunesayagedhe,lanYehudameri marangGustiAllaheingprakaraiki,banjurpadha sesambatlanndedonga,"DhuhYehuwah,mugikarsaa paringpitulungandhatengkawulalanparasadulur kawula"
29Landhèwèkémlayusakakadohannganggosakkuat tenagané,karopedhangsingdiuncalingtangané,banjur dhèwèkémlumpatsakalemahlannganggokekuwatané, munggahingtembok,lanpedhangétibasakatangané.
30WongYehudabanjurpadhanguwuh-uwuhingndhuwur tembok,lankabehwongsinganaingndhuwurtembok padhawedibanget,lansawetaratibasakatembok menyangkuthalanmati,lanwong-wongsingisihanaing ndhuwurtembok,nalikandelengkekuwatanewong Yehuda,padhawedibangetlanmlayumenyangkutha kanggonylametakenyawane
31LananasawetarawongsingwaniperangkaroYehuda ingndhuwurtembok,landhewekenyedhakiarepmateni dhewekenalikaweruhoraanapedhangingtangane Yehuda,landhewekemikirarepmbuwangdhewekesaka tembokmenyangsedulur-sedulure,lanrongpuluhwong sakakuthakasebuttekakanggombantudheweke,lan dhewekengepungYehudalankabehpadhabengok-bengok marangdheweke,lannyedhakidhewekenganggopedhang singdiunus,landhewekenggaweYehudawedi,lan Yehudambengokmarangsedulur-seduluresakandhuwur tembok.
32Yakublananak-anakenarikgandhewasakangisor tembok,lannggebugiteluwongsinganaingndhuwur tembok,lanYehudaterusnangislandhewekenguwuh, DhuhGusti,tulungikita,dhuhGusti,tulungikita,lan dhewekenguwuhkanthiswarabanteringtembok,lan swaranekeprungusakakadohan.
33Sawiséwong-wongmaupadhabengok-bengok,wong maubanjurbengok-bengokmanèh,lanwong-wongsing ngepungwongYehudaingndhuwurtémbokpadhawedi banget,lansabenwongpadhambuwangpedhangésaka tanganénalikakrungubengok-bengoklangeteréwong Yehuda,banjurpadhamlayu.
34WongYehudanjupukpedhangsingtibasakatangane, lanwongYehudaperangnglawanpedhang-pedhangmau lanmateniwongrongpuluhwongingtembok
35Kira-kirawolungpuluhwonglananglanwadonisih munggahingtemboksakakuthalankabehpadhangepung Yehuda,lanGustiAllahndadekakewongYehudawediing ati,ngantiorabisanyedhakiPanjenengane
36Yakublankabehwongsinganaingkonopadhanarik gandhewanesakasangisoretembok,lanpadhamatèni
wongsepuluhingtembok,lanpadhatibaingsangisore tembok,anaingngarepeYakublanparaputrane.
37Barengwong-wongingndhuwurtembokweruhyen rongpuluhwongewistiwas,dhewekeisihmlayumenyang Yehudakaropedhangsingdiunus,nangingorabisa nyedhakidhewekeamargadhewekewedibangetkaro kekuwataneYehuda
38Salahsijiningprajurite,jenengeArud,nyedhakiYehuda arepnembaksirahenganggopedhangeNalikaYehuda cepet-cepetmasangtamengeingsirahe,pedhangenembus tamenge,lantamengepecahdadiloro
39Lanwongsinggagahprakosaikisawisengalahake Yehudamlayunylametakenyawane,amargawedikaro Yehuda,lansikilekeplesetingtemboklandheweketiba ingantaraneparaputraYakubsinganaingngisortembok, lanparaputraYakubnyeranglanmatenidheweke.
40EndhaseYehudalarabangetmergapukulanwongsing gagahprakosamau,lanYehudamehmatimergaiku
41NalikaDankrungu,Yehudambengokingtembok amargalarabangetamargapukulanmau,lannesune kobongingnjeroati,landhewekeugangadeglanlunga sakakadohan,mlayulanmlumpatsakalemahlanmunggah ingtembokkanthikekuwatanesingnesu
42NalikaDantekaningtembokcedhakkaroYehuda, kabehwongsinganaingtembokpadhamlayunglawan Yehuda,lanpadhamunggahmenyangtembokkapindho, lanpadhambuwangpanahlanwatumarangDanlan Yehudasakatembokkapindho,lannyobangusirwongwongmausakatembok
43Panahlanwatu-watumaungenaniDanlanYehuda,lan mehwaepadhamatiingtembok,laningngendiwaeDan lanYehudamlayusakatembok,dhewekediserang nganggopanahlanwatusakatembokkapindho
44Yakublanparaputraneisihanainglawangmlebukutha ingsangisoretemboksingpertama,landhewekeorabisa narikgandhewanenglawanparapedunungkutha,amarga dhewekeorabisadidelengdeningparapedunung,amarga anaingtemboksingnomerloro
45LanDanlanYehudanalikawisorakuwatmanehnahan watulanpanahsingtibasakatembokkapindho,dheweke loro-loronemlumpatmenyangtembokkapindhocedhak karowong-wongkuthakasebut,lannalikawong-wong kuthasinganaingtembokkapindhoweruhyenDanlan Yehudawistekamenyangdhewekeingtembokkapindho, kabehpadhambengoklanmudhuningantaranetembok
46Yakublananak-anakekrunguswaranewong-wonging kuthamau,landhewekeisihanainglawangmlebukutha, landhewekekuwatirbabaganDanlanYehudasingora katondeningdheweke,amargadhewekeanaingtembok kapindho
47LanNaftalimunggahkanthikekuwatanesingnesulan mlumpatingtembokpisanankanggondelengapasing nyebabakeswarasurak-suraksingwisdirungokakeing kuthakasebut,lanIsakharlanZebulonnyedhakikanggo ndobraklawangkutha,landhewekembukakgapurakutha lanmlebuingkutha
48LanNaftalimlumpatsakatemboksingpertama menyangtemboksingkapindho,lantekakanggombantu sedulur-sedulure,lanpendudukGaassinganaingndhuwur tembok,weruhyenNaftaliminangkawongkatelusing tekakanggombantusedulur-sedulure,kabehpadhamlayu
lanmudhunmenyangkutha,lanYakublankabehputrane lankabehnom-nomanpadhamlebukuthanemonidheweke.
49WongYehuda,Dhan,lanNaftalimudhunsakatembok menyangkuthalanngoyakwong-wongingkuthakasebut, deneSimeonlanLewisakanjabakuthalanorangertiyen gapurawisdibukak,muladhewekemunggahsakakana menyangtemboklanmudhunmenyangsedulur-sedulure singmlebukutha.
50Lanparapedunungkuthakabehwismudhunmenyang kutha,lanparaputraneYakubpadhatekaingarahsing beda-beda,lanperangnglawandhewekesakangareplan mburi,lanparaputraneYakubngalahakedhewekekanthi nggegirisi,lanmateniudakararongpuluhewuwong lananglanwadon,oraanasiji-sijiasingbisanglawanpara putraneYakub
51Getihmiliakehbangetingkutha,lankayakalibanyu, langetihmilikayakalimenyangsisihnjabakutha,lan tekanara-arasamunBetchorin
52Lanwong-wongBetchorinndelengsakakadohangetih milisakakuthaGaas,lanudakarapitungpuluhwongsaka antaranepadhamlayundelenggetihkasebut,lanpadha tekaningpanggonangetihkasebut.
53Lanpadhangetutakejejakgetihmaulantekaning tembokkuthaGaas,lanpadhaweruhgetihmetusakakutha, lanpadhakrunguswaratangisansakapedunungGaas, amargagetihmaumunggahmenyangswarga,langetih mauterusmilikanthiakehkayakalibanyu
54LankabehputraneYakubisihnyerangpendudukGaas, lanpadhamateniwong-wongmaungantisore,kira-kira rongpuluhewuwonglananglanwadon,lanwong-wong Chorinpadhangucap,"MesthiikipakaryanewongIbrani, amargadhewekeisihperangingkabehkuthanewong Amori"
55Wong-wongmaubanjurcepet-cepetmlayumenyang Betchorin,lansabenwongnjupukgegamanperange dhewe-dhewe,lanpadhanguwuh-uwuhmarangkabeh wargaBetchorin,singuganganggogegamanperange supayalungalanperangnglawanparaputraneYakub
56NalikaparaputraneYakubwisrampungngalahake wong-wongingGaas,dhewekepadhamubengingkutha kanggongrampaskabehwongsingtiwasLannalikatekan ingsisihnjerokuthalanluwihadoh,dhewekeketemukaro telungwongsingkuwatbanget,lanoraanapedhanging tangane
57ParaputraneYakubbanjurpadhatekaningpanggonane, lanparawongkanggagahprakosapadhamlayu,lansalah sijinewisnyekelZebulon,kangdidelengisihenomlan dhuwurecendhek,banjurdigebugiZebulonkanthi kekuwatanengantitibainglemah
58Yakubbanjurmlayunyedhakidhewekekaropedhange, lanYakubnusukdhewekeingngisorbangkekanenganggo pedhang,lannyigardhewekedadiloro,lanmayitetibaing Zebulon
59BanjursingnomerloronyedhaklannyekelYakub supayatibainglemah,Yakubnolehlanmbengokmarang Yakub,deneSimeonlanLewimlayulannyerangpinggul Yakubnganggopedhanglannggebugdhewekeinglemah. 60Wonglanangsinggagahprakosamaubanjurngadeg sakalemahkanthirasanesulankebakkekuwatan,lan Yehudatekasadurungedhewekengadeg,lannggebug
sirahenganggopedhang,ngantisirahepecahlandheweke mati.
61Lanwongsingkuwatkatelu,weruhyenkanca-kancane wistiwas,mlayusakangarepeparaputraneYakub,lan paraputraneYakubngoyakdhewekeingkutha;lannalika wongsingkuwatmaumlayu,dhewekenemokakesalah sawijiningpedhangependudukkutha,landhewekenjupuk pedhangkasebutlannolehmenyangparaputraneYakub lannglawandhewekenganggopedhangkasebut
62Wonglanangsinggagahprakosamaubanjurmlayu menyangYehudaarepnembaksirahenganggopedhang, lanYehudaoraduwetameng;lannalikadhewekengarah arepnembak,Naftalicepet-cepetnjupuktamengelan dipasangingsiraheYehuda,lanpedhangewonglanang singgagahprakosamaungenanitamengeNaftalilan Yehudabisalolossakapedhangkasebut.
63SimeonlanLewibanjurnyerangwongsingkuwatmau nganggopedhangelannyerangwongmaukanthikuat,lan pedhangloromaunembusawakéwongsingkuwatmau lannyigardadiloro,dawane
64Ingwektuiku,paraputraneYakubpadhangalahake telungwonggagahprakosamau,bebarengankarokabeh wongingGaas,landinaikuwismehsurup
65ParaputraneYakubpadhangubengiGaaslannjupuk kabehbarangrampasankutha,malahbocah-bocahciliklan wongwadonoradiidiniurip,lanparaputraneYakub nindakakemarangGaaskayasingditindakakemarang SartonlanSilo.
BAB40
1ParaputraneYakubpadhangrebutkabehbarang rampasansakaGaas,lanpadhametusakakuthaingwayah wengi.
2Wong-wongmaupadhametumlakumenyangbètèng Bethchorin,lanparapedunungBethchorinpadhamenyang bètèngkanggonemoniwong-wongmau,laningwayah wengiikuparaputraneYakubperangkaropedunung Bethchorin,ingbètèngBethchorin
3LankabehpedunungBetchorinikuwong-wongsing gagahprakosa,sijiwaesakawong-wongmauoragelem mlayusakangarepesewuwong,lanpadhaperanging wayahwengiikunglawanbètèng,lansurak-surakpadha keprunguingwayahwengiikusakakadohan,lanbumi gonjang-ganjingamargasurak-surakmau
4ParaputraneYakubpadhawedimarangwong-wongmau, amargadhewekeorabiasaperangingpeteng,landheweke padhabingungbanget,lanparaputraneYakubpadha sesambatmarangGusti,unjuke:“DhuhGusti,mugi paringanapitulungandhatengkawula,mugiPaduka ngluwarikawulasupadoskawulabotentiwasdening tanganipuntiyang-tiyangingkangbotendisunatpunika.”
5LanGustiAllahmirengakeswaraneparaputraneYakub, lanGustiAllahnjalariwong-wongingBetchorinpadha wedilanbingung,lanpadhagelutsijikarosijineing pepetengwengi,lanpadhanyerangsijilansijinekanthi jumlahakeh.
6ParaputraneYakub,ngertiyenGustiAllahwisnggawa rohjahatingantaranewong-wongmau,lanyendheweke gelutsabenwongkarokancane,banjurmetusakaantarane gerombolanwongBetchorinlanlungangantitekaning
dalanmudhunsakabètèngBetchorin,lanluwihadoh,lan dhewekenginepingkanakanthiamankaroparanomnomaningwayahwengi
7Lanwong-wongBetchorinperangsewengimuput,siji karoseduluré,lansijinékarotanggané,lanpadhambengok sakasabenarahmenyangbètèng,lanbengok-bengok padhakeprungusakakadohan,lankabèhbumigonjangganjingkrunguswarané,amargadhèwèkéluwihkuwat tinimbangkabèhwongingbumi
8Lansakehingpedunungingkutha-kuthanewongKanaan, wongHet,wongAmori,wongHewilansakehingpararaja Kanaan,lanugawong-wongsinganaingsabrange bengawanYarden,padhakrunguswaranewongsuraksurakingwayahbengiiku
9Lanpadhangucap,"MesthiikiperangéwongIbranising lagiperangnglawankuthapitusingnyedhakidhèwèké;lan sapasingbisanglawanwongIbranikuwi?"
10Sakehingwongkangmanggoningkutha-kuthanewong Kanaanlankabehwongkanganaingsabrangebengawan YardenpadhawedibangetmarangparaputraneYakub, amargapadhangucap:“Lahkitabakalpadhaditindhes kayakangwisditindakakemarangkutha-kuthamau,sapa kangbisanglawankekuwatanekanggedheiku?”
11Ingwayahwengikuwi,wong-wongKorinitpadha nangisbanterbanget,lansayatambahakeh;wong-wong maupadhagebuganngantiesuk,lanakehsingtiwas
12Barengwayahesukwistekan,kabehputraneYakub padhatangilanmenyangingbètèng,lanpadhamateni wong-wongsingisihanaingKhorkanthicarasing nggegirisi,lankabehpadhatiwasingbètèng
13Dinakapingenemwistekan,lankabehwargaKanaan ndelengsakakadohankabehwongBetchorinsingwismati ingbètèngBetchorin,lankasebarkayabangkekanwedhus gembellanwedhuskambing.
14ParaputraneYakubpadhanggawakabehbarang rampasansingdirampassakaGaaslanbanjurmenyang Betchorin,lannemokakekuthaikukebakwongkaya wedhisegara,banjurpadhaperangnglawanwong-wong mau,lanparaputraneYakubpadhangalahakewong-wong mauingkonongantisore.
15ParaputraneYakubnindakakemarangBetchorinkaya singditindakakemarangGaaslanTapnach,lankayasing ditindakakemarangChazar,SartonlanSilo.
16ParaputraneYakubpadhanjupukbarang-barang jarahansakaBetchorinlankabehbarangjarahansaka kutha-kuthamau,laningdinaikupadhamulihmenyang Sikhem
17ParaputraneYakubbanjurmulihmenyangkutha Sikhem,lanpadhanginepingnjabakutha,banjurpadha lereningkonosawiseperang,lannginepingkonosewengi muput
18Paraabdinekabehpadhalungamenyangnjabakutha karokabehbarangrampasansingdirebutsakakutha-kutha mau,lanoramlebukutha,amargapadhamikir,"Mbok menawaanaperangmanehnglawankita,lanwong-wong maubakaltekalanngepungkitaingSikhem"
19Yakub,anak-anakelananglanparaabdinepadhanginep ingwayahbengilandinacandhakeingpalemahansing ditukuYakubsakaHemorkanthiregalimangsyikal,lan kabehbarangrampasandigawamenyangtangane.
20Kabèhbarangrampasansingdirebutanak-anakéYakub anaingsawahkuwi,akèhbangetkayawedhiingpinggir segara
21Lanparapedunungingtanahkonopadhamirsanisaka kadohan,lankabehpedunungingtanahkonopadhawedi marangparaputraneYakubsingwisnindakakeperkaraiki, amargawiwitjamankunadurungnateanarajasing nindakakekayangono.
22Raja-rajaKanaanpitumaupadhamutusakéarepgawé rukunkaroparaputranéYakub,mergawong-wongmau padhawedibangetkaronyawanémergasakaparaputrané Yakub
23Ingdinaikuuga,ingdinakapitu,Yafia,ratuingHebron, utusankanthirahasiamenyangratuingAi,ratuingGibeon, ratuingSalem,ratuingAdulam,ratuingLakhis,ratuing Chazar,lankabehratuingKanaansinganaingsangisore panguwasane,kandhane:
24Munggahabarengkaroaku,lansowanamenyang panggonankusupayakitabisanemonianak-anakeYakub, lanakubakalgaweprajanjiankarodheweke,supayakabeh tanahmuorabakaldirusakdeningpedhanganak-anake Yakub,kayasingditindakakemarangSikhemlankuthakuthaingsakubenge,kayasingwiskokrungulan kokdeleng
25Lannalikakowésowaningngarsaku,ajanggawawong akèh,nangingsabenrajakudunggawatelungpanglimané, lansabenpanglimanggawatelungperwirané
26LanpadhasowanakabehmenyangHebron,lankita bakalbebarenganmenyangparaputraneYakub,lan nyuwunsupayapadhagaweprajanjiantentremkarokita
27Pararajamaupadhanindakakeapasingdiutusdening rajaHebronmarangdheweke,amargakabehpadhaanaing sangisorepituturlanprentahe,lankabehpararajaKanaan padhanglumpukarepnemoniparaputraneYakub,supaya padharukunkarodheweke;lanparaputraneYakubpadha balilanmenyangingsawahingSikhem,amargadheweke orangandelmarangpararajaingnagarakono.
28ParaputraneYakubbanjurpadhabalilanngineping pategalankonosepuluhdina,lanoraanawongsiji-sijia singtekaperangkarodheweke.
29NalikaparaputraneYakubweruhyenoraanapratandha perang,kabehpadhanglumpuklanmenyangkuthaSikhem, lanparaputraneYakubtetepanaingSikhem.
30Sawisépatangpuluhdina,pararajaAmoripadha nglumpuksakapanggonanédhéwé-dhéwélanpadhasowan ingHébron,nemoniYafia,rajaHébron.
31CacahingrajasingtekaingHebron,kanggonggawe perdamaiankaroparaputraneYakub,anarongpuluhsiji raja,lancacahingparapanglimasingtekabarengkaro dhewekeanasewidaksanga,lanparaprajuriteanasatus wolungpuluhsanga,lankabehrajaikilanparaprajurite ngasoingsacedhakeGunungHebron.
32RajaHebronbanjurmetukarotelungperwiralan sangangprajurite,lanpararajaikimutusakearepnemoni paraputraneYakubkanggonggaweperdamaian
33BanjurpadhakandhamarangrajaingHebron,“Kowé kudundhisikiakulanwong-wongmu,lankowébakal ngomongkaroanak-anakéYakub,lanakubakalmèlu kowélanngesahakeapasingkokkarepaké”Rajaing Hebronnindakakékayangono.
34ParaputraneYakubkrunguyenkabehrajaKanaanwis padhanglumpuklanngasoingHebron,lanparaputrane Yakubngutuspapatabdinedaditelik,karongucap, “Lungaalanteliknapararajaiki,langolekalanpriksaa wong-wongeapacacahesithikutawaakeh,lanyencacahe mungsithik,etungenkabehlanbalia
35ParaabdineYakubbanjurndhelik-ndheliknemonipara rajaiki,lannindakakekayasingdiprentahakedeningpara putraneYakub,laningdinaikupadhabalinemonipara putraneYakub,lankandhamarangpararajamau,"Kita wisnemonipararajakuwi,lancacahemungsithik,lankita ngetungkabeh,lanlah,cacaherongatuswolungpuluh wolu,pararajalanwonglanang."
36ParaputraneYakubbanjurkandha,"Wong-wongmau mungsithik,mulanekitaorabakalmetunemonidheweke kabeh."Esuke,paraputraneYakubtangilanmilihsewidak lorowonglanang,lansepuluhsakaparaputraneYakub melu;lanpadhanganggogegamanperang,amargapadha kandha,"Wong-wongmauarepperangkarokita,"amarga padhaorangertiyendhewekearepdamaikarowong-wong mau"
37ParaputraneYakublanparaabdinepadhamenyang gapuraSikhem,menyangpararajamau,lanRamaYakub ugaanaingkono
38Nalikapadhametu,ratuingHebronlantelung panglimanelansangangwongsingndherekakedheweke lagipadhatekaingdalannglawanparaputraneYakub ParaputraneYakubpadhandelengsakakadohan,lan weruhYafia,ratuingHebron,karoparapanglimane,padha tekanyedhakidhewekeParaputraneYakubpadhangadeg inggapuraSikhem,lanoranerusakelakune.
39RajaHebronterusmaju,panjenenganelanpara perwirane,ngantitekaningcedhakeparaputraneYakub, lanpanjenenganelanparaperwiranepadhasujudmarang paraputranengantitekaninglemah,denerajaHebron lungguhkaroparaperwiraneanaingngarepeYakublan paraputrane.
40ParaputraneYakubbanjurmaturmarangYakub, "Punapaingkangkedadosan,dhuhratuingHebron? Punapapanjenenganrawuhdhatengkuladintenpunika? Punapaingkangpanjenenganbutuhakensakingkula?"Raja ingHebronngandikadhatengYakub,"Dhuhbendara, sadayaratuingKanaansampunrawuhingdintenpunika badhedamelprajanjiankaliyanpanjenengan"
41ParaputraneYakubkrungupangandikaneratuing Hebron,lanpadhaorasarujukkarousulane,amargapara putraneYakuborapercayamarangdheweke,amarga padhangirayenratuingHebronwisngapusidheweke.
42RajaHebronngertisakaomonganéparaputranéYakub, yènparaputranéYakuborangandelmarangomongané, mularajaHebronnyedhakmarangYakublankandha, "Gusti,mugipanjenengankersamantebbilihpararaja punikasampunsowandhatengpanjenengankanthi prajanjiantentrem,amargipararajawaubotensowan kaliyansadayaprajuritipun,lanugibotenmbektagegaman perangipun,amargipararajawausowankanggényuwun tentremdhatenggustikulalanparaputranipun."
43ParaputraneYakubbanjurmangsulimarangrajaing Hebron,ature:“Kowekongkonannemonipararajaiki kabeh,lanyenkowengomongsingbenermarangaku, supayasabenwongpadhatekadhewe-dheweingngarepku,
lanyenpadhatekatanpagegaman,kitabakalngertiyen dhewekenggolekiperdamaiansakakita.”
44RajaYafiasakaHebronngutussalahsijiningprajurite nemonipararaja,lankabehpadhasowaningngarsanepara putraneYakub,lanpadhasujudingngarepepararajamau. PararajamaubanjurlungguhingngarsaneYakublanpara putrane,sartapadhakandha, 45Akuwiskrunguapasingkoklakonimarangpararaja Amoringanggopedhanglanlengenmusingkuwatbanget, ngantioraanawongsingbisanglawankowé,lanakuwedi karokowémerganyawaku,supayaorakelakonkayasing dialamiwong-wongmau
46Mulané,akulankowépadhasowanmarangkowé kanggonganakaképrajanjiantentremantaranéakulan kowé,lansaikikowépadhagawéaprajanjiantentremlan kayektenkaroaku,supayakowéorangalang-alangiakulan kowé,mergaakuorangalang-alangikowé
47ParaputraneYakubngertiyensejatinewong-wongmau tekakanggonjalukkatentremansakawong-wongmau,lan paraputraneYakubngrungokake,lannggaweprajanjian karowong-wongmau
48ParaputraneYakubpadhasumpahmarangwong-wong mauyenorabakalcampurtangankarowong-wongmau, lankabehraja-rajanewongKanaanugasumpahmarang wong-wongmau,lanparaputraneYakubndadekake wong-wongmaudadiwongsingmbayarpajegwiwitdina iku
49Sawisékuwi,parapanglimaraja-rajamaupadhasowan ingngarsanéYakubkaroparaprejurité,karonggawa pisungsungkanggoYakublanparaputrané,banjurpadha sujudingngarsanéYakubngantikonjeminglemah.
50Raja-rajaikibanjurndesekparaputraneYakublan njaluksupayambalekakekabehbarangrampasansingwis direbutsakapitungkuthawongAmori,lanparaputrane Yakubnindakakekayangono,landhewekembalekake kabehbarangrampasan,parawanita,bocah-bocahcilik, kewaningon-ingonlankabehbarangrampasansingwis direbut,banjurdhewekenglilaniwong-wongmaulunga, lansabenwongpadhamulihmenyangkuthanedhewedhewe.
51Lankabehraja-rajaikipadhasujudmanehmarangpara putraneYakub,laningjamansemanapadhangirimutawa nggawaakehhadiahkanggodheweke,lanparaputrane Yakubngutuspararajaikilanparaprajurite,landheweke lungakanthitentremsakadhewekemenyangkuthakuthane,lanparaputraneYakubugabalimenyangomahe, menyangSikhem
52Wiwitdinaikuanatentrem-rahayuantaranepara putraneYakublanpararajanewongKanaan,ngantitekan wongIsraelngrebuttanahKanaan
BAB41
1Nalikagantitaun,paraputraneYakubbudhalsaka Sikhem,lanpadhatekaningHebron,menyangngarsane RamaIskak,lanpadhamanggoningkono,nangingwedhus lansapi-sapinepadhamangansabendinaingSikhem, amargaingwektuikuanapadangrumputsingapiklan lemu,lanYakublanparaputranelankabehkulawargane manggoninglembahHebron.
2Ingdina-dinaiku,ingtaunikuuga,ingtaunsatusenem uripeYakub,ingtaunkapingsepuluhsawiseYakubmulih sakaPadan-Aram,Lea,garwaneYakub,tilardonya;umure seketsijitaunnalikatilardonyaingHebron.
3Yakublanparaputranebanjurnguburlayoneanaing guwaingtegalanMakhpelaingHebron,singwisdituku AbrahamsakabaniHet,kanggopakuburanduweke
4ParaputraneYakubmanggonkarobapakneinglebak Hebron,lankabehpedunungingtanahkonongerti kekuwatanelanmisuwurenyebaringsaindengingtanah 5Yusuf,putraneYakub,lanBenyamin,sadulurelanang, putra-putraneRakhel,garwaneYakub,isihenomnalika semana,lanorameluperangkarosadulur-sadulurelanang nalikaperangingkutha-kuthanewongAmori
6NalikaYusufweruhkekuwataneparasadulure,lan kaluhurane,dhewekememujilanngluhurakeparasadulure, nangingdhewekenganggepawakedheweluwihunggul tinimbangparasadulure,lanngluhurakeawakedhewe tinimbangparasadulure;lanYakub,bapakne,ugatresna marangYakubluwihsakakabehputrane,amargaYakub ikuputranesakatuwane,lanamargakatresnanemarang Yakub,dhewekenggawekakejubahwarna-warnikanggo Yakub
7NalikaYusufweruhyenbapakneluwihtresnamarang Yusuftinimbangkaroparasadulure,dheweketerus ngunggul-unggulakeawakedhewetinimbangkaropara sadulure,landhewekenggawalaporanalamarangbapakne babaganparasadulure.
8BarengparaputraneYakubweruhtindak-tandukeYusuf marangparasadulure,lanyenbapakneluwihtresna marangYusuftinimbangkarokabehmau,paraputrane YakubpadhasengitmarangYusuflanorabisaterusterusanngomongkanthibecikkarodheweke
9Yusufumurpitulastaun,landhèwèkéisihnganggep awakedhéwéluwihunggultinimbangparasaduluré,lan dhèwèkékepénginngunggulakéawakedhéwétinimbang parasaduluré.
10Nalikasamanadhèwèkéngimpi,lanbanjursowan marangparasaduluré,banjurnyritakakéimpènémarang parasaduluré,landhèwèkékandha,"Akungimpi,lanaku kabèhlagingiketgandumingpategalan,langandumku ngadeginglemah,langandummungubengigandumkuwi lansujudingngarepé."
11Parasadulurépadhamangsuli,"Impenmukuwiapa tegesé?Apakowéngiraarepngratoniakulanngerèhaku?"
12.NalikakrungupangandikaikusakaYakub,bapakne, YakubbanjurngambungYusuf,sartaYakubmberkahi Yusuf.
13NalikaparaputraneYakubweruhyenbapaknewis mberkahiYusuflanngambungdheweke,lanbapakne tresnabangetmarangYusuf,paraputranebanjurmerilan sayasengitmarangYusuf.
14Sawisékuwi,Yusufngimpimanèhlannyritakaké impènmaumarangbapaknéingngarepéparaseduluré Yusufkandhamarangbapaknélanparaseduluré,"Aku ngimpimanèh,lansrengéngé,rembulan,lansewelas lintangpadhasujudingngarepku."
15BapaknékrungucritanéYusuflanimpèné,lanweruh yènsedulur-sedulurésengitkaroYusufmergasakaprekara iki,YakubbanjurnyenyamahYusufanaingngarepé sedulur-seduluré,"Apategeséimpènsingkokimpéiki,lan
apategesékowéngunggul-unggulkéawakmudhéwéana ingngarepésedulur-sedulurmusingluwihtuwatinimbang kowé?"
16Apakowéngiraingsajroningatimuyènaku,ibumu,lan sadulurmusewelasbakalpadhasujudmarangkowé,nganti kowéngomongkayangono?
17ParasadulurépadhamerimarangYakubmergasaka tembung-tembunglanimpèné,lanpadhaterussengit marangYakub,mulaYakubnyimpenimpènéingsajroning atiné
18Ingsawijiningdina,paraputraneYakublungangengon wedhus-wedhusebapakneingSikhem,amarganalika semanadhewekeisihdadipangon;lannalikaparaputrane YakublagingengonwedhusingSikhemdinaiku,dheweke padhangenteni,lanwektunenglumpukakewedhuswis kliwat,landhewekedurungteka.
19Yakubweruhyenanak-anakelanangisihanaing Sikhem,banjurnggagasingsajroningati,"Mungkinwong Sikhemwismajuperangnglawandheweke,mulane dheweketelattekadinaiki"
20YakubbanjurnimbaliYusuf,putrane,sartadiweling, "Sadulur-sadulurmulagipadhanginguwedhusingSikhem dinaiki,landurungbaliSaikilungaa,delengen panggonane,langawanenkabarbabkaslametanesadulursadulurmulanwedhus-wedhuse."
21YakubbanjurngutusputraneYusufmenyanglebak Hebron,lanYusufnemoniparasadulureingSikhem, nangingoranemokake,mulaYusufmubeng-mubenging tegalancedhakSikhem,kanggondelengmenyangngendi parasadulurewislunga,landhewekekesasaringara-ara samun,lanorangertidalanendisingkududituju.
22MalaékatéPangérannemoniYusufnalikalagikesasar ingdalanmenyangara-ara,lanYusufkandhamarang malaékatéPangéran,"Akunggolekisedulur-sedulurku;apa kowéorakrungungendiwong-wongmaulagimangan wedhus?"MalaékatéPangérankandhamarangYusuf, "Akuweruhsedulur-sedulurmulagimanganwedhusing kéné,lanakukrunguwong-wongmaukandhanèkarep lungamanganwedhusingDotan"
23YusufngrungokaképangandikanémalaékatéPangéran, banjurlungamenyangDotannemoniparasaduluré,lan ketemukaroparasadulurélaginginguwedhus-wedhusé ingDotan.
24Yusufbanjurnyedhakiparasadulure,lansadurunge dhewekenyedhakiparasadulure,parasadulurewispadha sarujukarepmatenidheweke.
25Simeonbanjurkandhakaroparasadulure,“Dinaiki wongkanglagingimpiarepteka,mulasaikiayopadha dipatenilandibuwangingsalahsawijiningsumuringaraarasamun,lannalikabapaknenggolekidheweke,kita bakalkandhayendhewekedipangankewangalak”
26RubenkrunguomonganeparasadulurebabaganYusuf, banjurkandhamarangparasadulure,"Kowéajanindakake iki,amargakepiyecaranekitabisandelengbapakkita Yakub?Buwangendhewekemenyangsumurikisupaya matiingkana,nangingajangantinguluraketangane kanggongucurakegetihe."Rubenngomongikisupayabisa ngluwaridhewekesakatanganeparasadulure,supayabisa digawabalimenyangbapakne
27BarengYusuftekaningpanggonaneparasadulure, banjurlungguhanaingngarepe,banjurpadhanyedhaklan
nggebugiYusufngantitibaingbumi,sartanguculijubah warna-warnisingdienggo.
28Banjurpadhanyekellanmbuwangdhewekemenyang jugangan,laningjugangankasebutoraanabanyu,kajaba ulalankalajengking.LanYusufwedikaroulalan kalajengkingsinganaingjugangankasebutLanYusuf mbengokkanthiswarabanter,lanGustiAllahndhelikake ulalankalajengkingingsisihjugangankasebut,lan dhewekeoragawepialamarangYusuf
29Yusufbanjurnguwuhsakaingsumurmarangpara sadulure,lanngandikamarangparasadulure,"Apasing wisdaklakonimarangkowe,lanapadosaku?Yagenekowe orawedimarangGustiAllahtumrapaku?Apaakududu balunglandagingmu,lanYakubdudubapakku?Yagene kowenindakakeperkaraikimarangakudinaiki,lan kepiyecaranekowebisandelengbapakkuYakub?"
30Landhèwèkéterusmbengoklannyeluksedulursedulurésakaluwangan,lankandha,"Oh,Yehuda,Simeon, lanLewi,sedulur-sedulurku,angkatakusakapanggonan petengsingwiskoklebokakémarangaku,lantekaaing dinaikikanggowelasasihmarangaku,heparaputrané Pangéran,lanparaputranéYakub,bapakku.Lanyènaku wisnglakonidosamarangkowé,apakowéduduputrané Abraham,Ishak,lanYakub?Nèkpadhandelengbocah yatimpiatu,padhawelasasihmarangdhèwèké,utawa wongsingkeluwen,padhamènèhirotikanggodipangan, utawawongsingngelak,padhamènèhibanyukanggo diombe,utawawongsingwuda,padhanutupidhèwèké nganggosandhangan!
31Lankepiyecaranekowebisanahanwelasasihmusaka kakangmu,amargaakuikisakadaginglanbalungmu,lan yenakuwisnglakonidosamarangkowe,mesthikowe bakalnindakakeikiamargabapakku!
32Yusufngucapaketembung-tembungikisakaingsumur, lanparasadulureorabisangrungokakelanoranggatekake tembung-tembungeYusuf,deneYusufnangislannangis ingsumur.
33Yusufbanjurkandha,"Aduh,muga-mugabapakngerti ingdinaikiapasingditindakakedeningsadulur-sadulurku marangaku,lanapasingdiomongakemarangakudina iki"
34KabèhsedulurékrungutangiséYusufingsumurmau, mulasedulur-sedulurépadhametusakasumurmau,supaya orakrungutangiséYusuflantangiséingsumurmau
BAB42
1Banjurpadhalungalanlungguhingsisihngelawan,kirakiraadohésakpanah,lanpadhalungguhingkonokanggo manganroti,lannalikalagimangan,padharembuganapa singbakalditindakakemarangdheweke,apaarepmateni dhewekeutawanggawabalimenyangbapakne.
2Nalikapadhangedegakerembugan,barengpadha ndhangaklanweruhanawongIsmaelrombongantekasaka kadohan,ngliwatidalanGilead,mudhunmenyangMesir 3Yehudabanjurkandhakarowong-wongmau,"Apa untungeyenkitamateniadhikita?MbokmenawaGusti AllahbakalnuntutdhewekesakakitaMula,ikisaransing kudukoklakonibabagandheweke:Delengeniki rombonganwongIsmaelsingarepmudhunmenyangMesir,
4Mulanésaiki,ayopadhanyingkirakédhèwèké,lanaja ngantitangankitanggebugidhèwèké,lanwong-wong bakalngiriddhèwèkébebarengankarowong-wongmau, landhèwèkébakalilangingantaranéwong-wongingtanah iki,lankitaorabakalmatènidhèwèkénganggotangankita dhéwéLanusulankuwinyenengképarasadulurélan padhanindakakémituruttembungéYéhuda
5Nalikapadharembuganbabprakaraiki,lansadurunge rombonganwongIsmaelteka,pitupedagangMidianliwat, lannalikapadhaliwat,padhangelak,lanpadhandhangak lanweruhjuganganpanggonaneYusufdikubur,lanpadha ndeleng,lanlahsabenjinismanukanaingndhuwure
6WongMidianikipadhamlayumenyangsumurkanggo ngombebanyu,amargapadhangirayensumurikuisine banyu,lannalikatekaningngarepsumur,padhakrungu swaraneYusufnangislannangisingsumur,lanpadha ndelengmenyangjerosumur,lanpadhaweruhanawong nom-nomansingayurupanelanrupaneapik
7Banjurpadhangundanglanmatur,"Sapakowélansapa singnggawakowémrene,lansapasingnyelehakekowé ingsumuriki,ingara-arasamun?"Lankabehpadha mbantungangkatYusuflannarikmetu,lannggawa dhèwèkémunggahsakasumur,banjurnjupukdhèwèkélan lungalelunganlanngliwatiparasaduluré
8Wong-wongmaupadhakandha,"Yagénékowékok nindakkéiki,njupukabdikitasakakitalanlunga?
Mesthinékitanglebokakébocahenomikiingluwangan amargadhèwèkémbrontakmarangkita,lankowétekalan nggawadhèwèkémunggahlannggawadhèwèkélunga; saikiwènèhnaabdikitabali"
9WongMidianbanjurmangsulilankandhamarangpara putraneYakub:“Apaikiabdimu,utawawongikising ngladenikowe?Mungkinkowekabehabdine,amarga dhewekeluwihayulanluwihditresnanitinimbangkowe kabeh,lankenapakowekabehngapusiaku?”
10Mulanesaiki,akuorabakalngrungokaketembungmu lanorabakalnggatekakekowe,amargaakuwisnemokake bocahnom-nomanmauingluwanganingara-arasamun, lanakuwisnyekeldheweke;mulaneakubakalnerusake lakuku.
11ParaputraneYakubbanjurpadhanyedhakilanmatur, "Baleknaabdikula,denekengingpunapapanjenengan sedayakedahpejahdeninglandhepingpedhang?"Wong Midianbanjurpadhabengok-bengoknglawanwong-wong mau,lanpadhangunuspedhange,banjurpadhamaju perangnglawanparaputraneYakub.
12LandumadakanSimeonngadegsakalungguhane nglawanwong-wongmau,banjurmlumpatinglemahlan ngunuspedhangelannyedhakiwongMidian;dheweke nguwuh-uwuhkanthiswarasingnggegirisiingngarepe wong-wongmau,ngantiswaranekeprungusakakadohan, lanbumigoyangnalikakrunguswaraneSimeon.
13WongMidianpadhawedibangetmergasakaSimeon lanswaranewongmau,banjurpadhasujudlanwedibanget 14Simeonbanjurkandhamarangwong-wongmau, "SatemeneakuikiSimeon,anakeYakub,wongIbrani,sing mungkarosadulurkudhewesingngrusakkuthaSikhem lankutha-kuthanewongAmoriGustiAllahbakal nindakakekayangonomarangaku,yenkabehsedulurmu, wongMidian,lanugapararajaKanaan,melukowe,ora bakalbisanglawanaku"
15Mulanesaiki,balèknanom-nomansingkokjupukmau, supayaakuoramasrahakédagingmumarangmanukmanukingawang-awanglankéwan-kéwaningbumi 16WongMidiansayawedimarangSimeon,mulapadha nyedhakiparaputraneYakubkanthirasawedilanwedi, sartanganggotembung-tembungsingnggegirisi,ujare: 17Panjenenganmesthingendikamenawawonganomiku abdipanjenengan,landhewekembrontakmarang panjenengan,lanmulanepanjenengannyelehakedheweke ingluwangan;banjurapasingbakalpanjenenganlakoni karoabdisingmbrontakmarangbendarane?Mulanesaiki dodoladhewekemarangkita,lankitabakalmenehikabeh singpanjenenganbutuhakekanggodheweke;lanPangeran YehuwahkersanindakakeikisupayaparaputraneYakub oramateniadhine
18WongMidianpadhaweruhyenYusufikuayurupane lanrupaneapik,mulanepadhakepenginbangetkaroYusuf lanbanjurpadhakepenginbangetnukudhewekesaka tanganeparasadulure.
19ParaputraneYakubpadhangrungokakewongMidian lanpadhangedolYusufmarangwong-wongmaukanthi regarongpuluhkepingperak,lanRuben,sedulure,oraana ingkono,lanwongMidianpadhanggawaYusuflan nerusakelelakonemenyangGilead
20Wong-wongmaupadhamlakuingdalan,lanwong Midianpadhamratobatsakaapasingwisditindakake, nalikatukuwongenommau,lansijipadhatakonmarang sijine,"Apasingwiskitalakoni,njupukwongenomiki sakawongIbrani,singrupaneayulanrupaneapik?"
21Mbokmenawawonganomikidicolongsakatanah Ibrani,lanyagenekitanindakakeperkaraiki?Lanyen dhewekedigolekilanditemokakeingtangankita,kita bakalmatiamargadheweke
22Saikimesthiwong-wongsinggagahprakosalankuwasa wisngedoldhewekemarangkita,kekuwatanesalahsiji singwiskokdelengdinaiki;mungkindhewekenyolong dhewekesakatanahenganggokekuwatanelanlengensing kuwat,lanmulanengedoldhewekemarangkitakanthirega murahsingwiskitawenehakemarangdheweke
23Nalikapadharembugan,padhaweruhrombonganwong Ismaelsingtekadhisik,lansingdidelengdeningpara putraneYakub,lagimajumenyangwongMidian,lanwong Midianpadharembugansijilansijine,"Ayopadhangedol wongenomikimarangrombonganwongIsmaelsingteka menyangkita,lankitabakalnjupukkanggodheweke sethithiksingwiskitawenehakekanggodheweke,lankita bakaluwalsakapialane"
24Wong-wongmaubanjurpadhanglakonikaya mangkono,lanpadhanemoniwongIsmael,lanwong MidianngedolYusufmarangwongIsmaelmaukanthirega rongpuluhkepingperak,singbanjurdiwenehakemarang parasadulure.
25WongMidianbanjurpadhabudhalmenyangGilead,lan wongIsmaelbanjurnggawaYusuflanditunggangiuntane, banjurdigawamenyangMesir
26LanYusufkrunguyenwongIsmaelarepmenyang Mesir,lanYusufsambatlannangisamargadhewekebakal dipisahakesakatanahKanaan,sakabapakne,landheweke nangiskelara-laranalikanunggangunta,lansalah sawijiningwongmaundelengdheweke,lanngongkon dhewekemudhunsakauntalanmlaku,lansanajan
mangkono,Yusufterusnangislannangis,landhewekeujar, "Dhuhbapakku,bapakku."
27BanjuranawongIsmaelngadeglannabokpipineYusuf, nangingYusufisihnangis;lanYusufkeselbangeting dalan,lanorabisanerusakeamargasakapaitatine,lan kabehwongpadhanabokilannyiksadhewekeingdalan, lanmedenidhewekesupayadhewekemandhegnangis
28LanGustiAllahmirsaniambisilankasusahanéYusuf, lanGustiAllahndhatengaképepetenglankebingungan marangwong-wongmau,lantanganésabenwongsing nggebugidhèwèkédadikuru
29Wong-wongmaupadhasapocapan,"Apaikising ditindakakeGustiAllahmarangkitaingdalaniki?"WongwongmauorangertiyenikikedadeyanamargaYusuf" Wong-wongmaubanjurnerusakeperjalanan,ngliwati dalanmenyangEfrata,papanpemakamanRakhel.
30Yusuftekaningkuburanéibuné,lanYusufcepet-cepet mlayumenyangkuburanéibuné,banjurnglumpruking kuburanélannangis.
31Yusufbanjurmbengokbanteringkuburaneibune,lan dhewekekandha,"Dhuhibuku,ibuku,dhuhkowesing nglairakeaku,tangiasaiki,lantangialandelengenputramu, kepiyedhewekewisdidoldadibudak,lanoraanasing welasasihmarangdheweke"
32Tangialandelengenputramu,nangisabarengaku amargakasusahanku,landelengenatineparasadulurku
33Tangiaibuku,tangia,tangiasakaturumukanggoaku, lanarahakeperangmunglawansedulur-sedulurku.Oh, kepiyedhewekewisngrebutjubahku,lanngedolaku kapingpindhodadibudak,lanmisahakeakusakabapakku, lanoraanasingwelasasihmarangaku.
34Tangialanajokakeprakaramumarangwong-wongmau anaingngarsaneGustiAllah,landelengensapasingbakal dibenerakedeningGustiAllahingpangadilan,lansapa singbakaldiukum
35Tangia,Ibuku,tangia,tangiasakaturumulandelengen bapakkukepiyekahananekaroakudinaiki,lanlipurnalan legaknaatine
36Yusufterusngomongkayangono,lanYusufnangis kelara-laraingkuburanibune;landhewekemandheg ngomong,lansakarasagetiratinedhewekemenengkaya watuingkuburan
37Yusufkrunguswarasakangisorlemah,singmangsuli kanthirasagetirlannangissartandedonga,
38Putraku,putrakuYusuf,akuwiskrunguswarane tangisanmulanswaraneratapanmu;akuwisndeleng luhmu;akungertikasusahanmu,putraku,lanakusedhih mergasakakowe,lankasusahansingakehditambahake ingkasusahanku
39Mulanésaiki,anakkuYusuf,anakku,ngarep-arep marangPangéran,lannganti-antimarangPanjenenganélan ajawedi,amargaPangérannunggilkarokowé, Panjenenganébakalngluwarikowésakasakèhing kasusahan
40"Tangia,anakku,lungaamenyangMesirkaro bendaramu,lanajawedi,amargaPangeranYehuwah nunggilkarokowe,anakku."Landheweketerusngomong kayangonomarangYusuf,landhewekemeneng
41Yusufkrunguiki,landhèwèkégumunbanget,lan dhèwèkéterusnangis;lansawiséiki,salahsijisakawong Ismaelweruhdhèwèkénangislannangisingkuburan,lan
nesunemurubmarangdhèwèké,landhèwèkéngusir dhèwèkésakaingkono,landhèwèkénggebugilanngipatipatidhèwèké
42Yusufbanjurkandhamarangwong-wongmau,"Mugamugaakuolehsih-rahmatsakakowe,supayakowebisa ngeterakeakubalimenyangomahbapakku,landheweke bakalmenehikowebandhasingakeh"
43Wong-wongmaubanjurpadhamangsuli,"Apakowé duduabdi,lanbapakmuanaingngendi?Lansaupama kowéduwébapak,kowémesthiorabakaldidolkaping pindhodadiabdikanthiregamurahkayangéné"Lan nesuneisihnesumarangYusuf,lanterus-terusannggebugi lanngukumYusuf,lanYusufnangiskelara-lara.
44LanGustiAllahmirsanikasangsaraneYusuf,lanGusti Allahnggebugwong-wongmaumaneh,lanngukumwongwongmau,lanGustiAllahndadekakepepetengnutupi bumi,lankilatnyamberlangludhugnggegirisi,lanbumi gonjang-ganjingamargaswaragludhuglanangingedhe, lanwong-wongmauwedibangetlanorangertiarep menyangngendi
45Kewan-kewanlanunta-untapadhamandheg,lanpadha ngiridunta-untamau,nangingoragelemlunga,banjur padhanyerangunta-untamau,ngantipadhandheproking lemah;wong-wongmaupadhasapocapansijilansijiné, "ApaikisingditindakakeGustiAllahmarangkita?Apa dosakitalanapadosakita,ngantikitangalamikaya ngene?"
46Salahsijinéwongmaumangsuli,"Mbokmenawa amargadosanénindhesabdiiki,kedadeyanikikedadeyan marangkitadinaiki;mulané,kowényuwunapangapura marangPanjenengané,supayakitangertisapasingnindhes kita,lanyènGustiAllahwelasasihmarangkita,kitabakal ngertiyènkabèhikikedadeyanmarangkitaamargadosané nindhesabdiiki."
47Wong-wongmaubanjurpadhanglakonikaya mangkono,sartapadhanyuwunpangapuramarangYusuf, ature:“KitawispadhadosamarangPangeranYehuwahlan marangkowe,mulanesaikindedongamarangGusti AllahmusupayaPanjenenganenyingkirakepatiikisaka ingantaranekita,amargakitawispadhadosamarang Panjenengane”
48Yusufnindakakemituruttembung-tembunge,lanGusti AllahmirengakeYusuf,lanGustiAllahnyingkirakewabah singwisditimbulakemarangwong-wongmauamarga Yusuf,lankewan-kewanmautangisakalemahlanpadha ngeterakedheweke,lanpadhanerusakeperjalanan,lan badaisingngamukmaumandheglanbumidaditentrem, lanwong-wongmaunerusakeperjalananemenyangMesir, lanwong-wongmaungertiyenbebayaikiwismenimpa dhewekeamargaYusuf
49Lanpadharembugansijilansijiné,"Lah,kitangertiyèn kasangsaranikinempuhkitamergasakakasangsarané; saikikenapakitakudunggawapatiikimarangnyawakita? Ayopadharembuganapasingkududitindakakemarang abdiiki"
50Anasijisingmangsuli,"Mesthidhèwèkésingngongkon akunggawadhèwèkébalimenyangbapakné;mulanéayo padhanggawadhèwèkébalilankitabakalmenyang panggonansingbakaldiwulangkémarangaku,lannjupuk sakakulawarganéregasingwiskitawènèhakékanggo dhèwèkélankitabakallunga"
51Lananasijisingmangsulimanehlankandha,"Deloken, saranikiapikbanget,nangingkitaorabisanindakake amargadalaneadohbanget,lankitaorabisanyimpang sakadalankita."
52Lananasijimanehsingmangsulilankandhamarang wong-wongmau,"Ikipitutursingkududitampa,kitaora bakalnyimpangsakaiku;lahdinaikikitaarepmenyang Mesir,lannalikakitawistekaningMesir,kitabakal ngedoldhewekeingkanakanthiregalarang,lankitabakal uwalsakapialane"
53Lanprekaraikindadekakewong-wongmauseneng, mulapadhanindakakemangkono,lanbanjurnerusake perjalananemenyangMesirkaroYusuf.
BAB43
1NalikaparaputraneYakubngedolsadulureYusuf marangwongMidian,atinepadhalarabangetmergasaka dheweke,lanpadhamratobatsakatumindake,lanpadha nggolekiYusufsupayabisanggawadhewekebali,nanging orabisanemokake
2RubenbanjurbalimenyangsumurpanggonaneYusuf dikubur,supayaYusufdiangkatlandibalekakemarang bapakne,deneRubenngadegingsandhingesumur,lanora krungusepatahtembungbabarpisan,banjurngundang Yusuf,Yusuf!Nangingoraanasingmangsuliutawa ngucapsepatahtembungbabarpisan 3Rubenkandha,"Yusufmatimergawedi,utawaanaula singnyebabakepatiné"Rubenmudhunmenyangsumur, lannggolekiYusufnangingoranemokakeYusufing sumur,mulametumaneh.
4Rubenbanjurnyuwek-nyuweksandhanganelanngucap, "Bocaheoraanaingkono,lankepiyecaraneakubisa ngrukunakebapakkubabagandhewekeyendhewekewis mati?"Banjurdhewekelungamenyangsedulur-sedulure lannemokakeyendhewekelagisedhihamargaYusuf,lan dhewekerembuganbabagancaranengrukunakebapakne babagandheweke,lanRubenkandhamarangsedulursedulure,"AkutekansumurlanYusuforaanaingkono, mulaapasingkududakkandhakakemarangbapakku, amargabapakkumungbakalnggolekibocahlanangiki sakaaku"
5Parasadulurépadhamangsuli,"Akulanbapakkuwis nindakkékayangono,lansawisékuwiatikudaditrenyuh mergasakatumindakkuiki,mulasaikiakulanbapakku padhanggolèkialesankepriyécaranésupayabapakkubisa rukunmanèh"
6Rubenbanjurkandhamarangparaleluhure:“Apasebabe kowekoklakoniiki,ngantikowenggawabapakkusingwis ubananmudhunmenyangkuburankanthisusah? Tumindakmuikiorabecik”
7Rubenbanjurlungguhkarowong-wongmau,lankabeh padhangadeglansumpahsijilansijineorabakal ngandhanibabikimarangYakub,lankabehpadhakandha, "Wongsingngandhaniikimarangbapakkuutawa kulawargane,utawasingngandhaniikimarangsalah sawijiningwongingtanahiki,kitakabehbakalnglawan dhewekelanmatenidhewekenganggopedhang"
8ParaputraneYakub,wiwitsingenomngantisingtuwa, padhawedisijilansijinebabprakaraiki,lanoraanasing
waningomongbabarpisan,malahpadhandhelikake prakaraikuingsajroningatine.
9Sawisékuwi,wong-wongmaubanjurpadhalungguhlan ngrancangapasingarepdiomongkémarangYakub, bapakné,babagankabèhiki.
10Isakharbanjurkandhamarangparasakabatmau: “Manawipanjenengannganggepprayoginindakaken punika,panjenengankedahmundhutjubahYusuf,suwekna, lajengsembelehwedhusgibaslancelupnainggetihipun”
11Lankirimnamarangbapakku,lannalikadheweke ndeleng,dhewekebakalkandhayenanakewangalaksing nguntaldheweke,mulanesuweknaklambinelandelengen getihebakalanaingklambine,lankanthinindakakeiki, kitabakalbebassakasambatebapakku
12PitutureIsakharndadekakewong-wongmauseneng, mulawong-wongmaupadhanggatekakelannindakake apakangwisdiwelingakedeningIsakhar
13Banjurpadhaenggal-enggalnjupukjubaheYusuflan nyuwek-nyuwek,banjurnyembelihwedhuslanang,lan nyemplungakejubaheinggetihewedhusmau,banjur diidak-idakinglebu,banjurjubahedikirimmenyang Yakub,bapakne,lumantarNaftali,sartadiwelingsupaya ngucapakeiki:
14Kitawisnglumpukkékéwan-kéwanlanwistekaning dalanmenyangSikhemlanluwihadohmanèh,nalikakita nemokakéklambiikiingdalaningara-arasamunsingwis kecemplunginggetihlanbledug;mulanésaikidelengen apaikiklambinéanakmuapadudu.
15Naftalibanjurlungalansowanmarangbapakné, bapaknémènèhiklambimau,sartabapaknéngaturaké sakèhingprentahéparasaduluré.
16YakubweruhjubahéYusuflandhèwèkéngerti,mula dhèwèkésujudinglemah,landadimenengkayawatu,lan sawisékuwidhèwèkétangilanmbengokkanthiswara banterlannangis,"IkijubahéanakkuYusuf!"
17Yakubbanjurenggal-enggalutusansalahsawijining abdinenemonianak-anakelanang,singbanjurmaranilan nemonianak-anakelanangmaulagipadhatekaingdalan karowedhus-wedhuse
18Barengwayahsore,anak-anakeYakubpadhasowan menyangomahebapakne,lanklambinekatonsuweklan sirahekebakbledugBapaknebanjurnangisbanterbanget 19Yakubbanjurkandhakaroanak-anakelanang,"Coba critaknakanthicethaapasingkoklakonidinaikikanggo aku?"WangsulaneYakub,bapakne,"Dinaikiakulagi mlakusawisewedhus-wedhusewisdikumpulake,lanaku tekaningkuthaSikhem,liwatdalaningara-arasamun,lan akunemokakeklambiikikebakgetihinglemah,lanaku ngertibabikulanakuwisngirimkabarmarangkowe,yen kowengerti"
20Yakubkrunguomonganeanak-anakelanangmau, banjurmbengokbanter,lankandhane,"Ikiklambine anakku,kewangalakwisnguntaldheweke;Yusufwis dicabik-cabik,amargaakungutusdhewekedinaikikanggo ndelengapakowelanwedhus-wedhuseapiklanmenehi kabarsakakowe,landhewekelungakayasing dakprentahake,lanikikedadeyanmarangdhewekedinaiki nalikaakumikiranakkuanakarokowe"
21ParaputraneYakubbanjurmangsuli,"Dhewekeora tekamrene,lanakuoratauweruhdhewekewiwitaku lungasakakenengantisaiki"
22NalikaYakubkrungutembung-tembungewong-wong mau,dhewekembengokbantermaneh,banjurngadeglan nyuwek-nyuweksandhangane,lannganggokainkarung ingbangkekane,sartanangiskelara-laralansedhih,sarta nguwuh-uwuhlanngucapaketembung-tembungiki, 23Yusuf,anakkuYusuf,dinaikiakungutuskowe nggolekikabarkabecikanparasadulurmu,lankowewis dicabik-cabik;ikikedadeyanmaranganakkumergasaka tanganku
24Akusedhihbangetndelengkowe,Yusuf,anakku,aku sedhihbangetndelengkowe;kowepancenmanisbanget nalikaakuisihurip,lansaikipatimupaitbangetkanggo aku.
250menawaakumatinggentenikoweYusuf,anakku, amargaakusedhihbangetndelengkowe,anakku,oh anakku,anakku.Yusuf,anakku,koweanaingngendi,lan kowedigawamenyangngendi?tangia,tangiasaka panggonanmu,lanmrenealandelengenkasusahanku kanggokowe,ohanakkuYusuf.
26Saikiayopadhaetungenluhsingmilisakamripatku, langawanensebamarangngarsanePangeranYehuwah, supayabebendunenyingkirsakaaku.
270Yusuf,anakku,kepriyekowetiba,deningtangane wongsingoraanasingtibawiwitwiwitaningjagadnganti saiki;amargakowewisdipatenikanthicaradipukul mungsuh,ditindakakekanthikejem,nangingakumesthi ngertiyenikiwiskedadeyankarokowe,amargaakeh bangetdosaku.
28Tangiasaikilandelengenbetapapaitnyakasusahanku kanggokowe,anakku,sanajanakuoranggedhekakekowe, utawambentukkowe,utawamenehikoweambeganlan nyawa,nangingGustiAllahsingmbentukkowelan mbangunbalung-balungmulannutupikarodaging,lan ambeganingirungmuambeganurip,banjurPanjenengane maringikowemarangaku
29SaikiGustiAllahsingwismasrahakekowemarangaku, wisnjupukkowesakaaku,lankowewisngalamikaya ngono
30YakubterusngomongkayangonobabYusuf,karo nangiskelara-lara;banjurambrukinglemahlanmeneng.
31BarengparaputraneYakubweruhkasusahansing dialamibapakne,kabehpadhamratobatsakaapasingwis ditindakake,lanugapadhanangiskelara-lara.
32Yudabanjurngadeglanngangkatsirahebapaknesaka lemah,banjurdilebokakeingpangkone,sartangusapluh bapaknesakapipine,lanYehudanangisbanterbanget, denesirahebapakneisihsujudingpangkone,kayawatu
33ParaputraneYakubweruhkasangsaranebapakne, banjurpadhanangisbanter,deneYakubisihkrasakaya watuinglemah
34Paraputranelanang,paraabdine,lanparaputuneabdine padhangadeglanngadegingsakubengekanggonglipur dheweke,nangingdhewekeoragelemdilipur
35LankabehkulawarganeYakubpadhangadeglan nangisikanthisusahpayahamargakasusahanYusuflan bapakne,lankabarkasebuttekanIshak,putraneAbraham, bapakneYakub,landhewekenangiskelara-laraamarga Yusuf,dhewekelankabehkulawargane,landheweke lungasakapanggonanemanggoningHebron,lanwongwongesingmeludheweke,landhewekenglipurYakub, putrane,landhewekeoragelemdilipur
36Sawisékuwi,Yakubngadegsakalemah,karoluhémili ingpipiné,banjurkandhakaroanak-anaké,"Tangialan jupukpedhanglanpanahmu,lanlungaamenyangara-ara, langolekaapakowébisanemokakémayitanakkulan gawanenmrenesupayaakubisangubur."
37Golekanaugaingantaranekewan-kewanlanburonana, lanapasingbakaltekadhisiksadurungekowe,jupuklan gawanenmrene,muga-mugaGustiAllahingdinaikibakal welasasihmarangkasangsaranku,lannyawisakeing ngarepmuapasingnyuwek-nyuwekanakku,langawanen mrene,lanakubakalmalesperkaraanakku
38Putra-putranebanjurnindakakeapasingdiwelingake bapakne,laningwayahesukpadhatangi,sabenwong nggawapedhanglanpanahe,banjurpadhametumenyang ara-arakanggombebedhagkewan
39Yakubisihnangisbanterlannangiskelara-lara,mlakumlakumrana-mreneingnjeroomah,karonggebugnggebugtangane,kandhane,"Yusuf,anakku,Yusuf, anakku."
40ParaputraneYakubbanjurmenyangara-arasamun kanggonyekelkewan-kewanmau,landumadakananaasu ajagtekanyedhakidheweke,banjurdicekellandigawa menyangbapakne,lanpadhamatur,"Ikisingpertamasing wisditemokake,lankitawisnggawadhewekemenyang panjenengankayasingpanjenenganprentahake,lankita oranemokakemayiteputrapanjenengan"
41Yakubbanjurnjupukkéwanmausakatanganéanakanaké,landhèwèkémbengokkanthiswarabanterlan nangis,karonyekelkéwanmauingtangané,landhèwèké ngomongkaroatisinggetirmarangkéwanmau,"Yagéné kowénguntalanakkuYusuf,lankepriyékowéorawedi marangGustiAllahingbumi,utawamarangkasusahanku kanggoanakkuYusuf?"
42Lankowénguntalanakkutanpaalesan,amarga dhèwèkéoranglakonikekerasan,lankanthimangkono kowénduduhakéakusalahamargadhèwèké,mulanéGusti Allahbakalnuntutwongsingdianiaya.
43GustiAllahbanjurmbukakcangkemekéwanmau supayaYakubbisanglipurnganggotembung-tembungé, lankéwanmaubanjurmangsuliYakublanngomongkaya ngéné,
44DemiGustiAllahkanggesang,kangnitahakekitaing bumi,landeminyawapanjenengan,gusti,kulaboten ningaliputrapanjenengan,lanbotenuginyuwek-nyuwek panjenengan,nangingsakingnagariingkangtebihkulaugi dhatengngupadiputrakulaingkangsampunnilarkula dintenpunika,lankulabotenmangertospunapa piyambakipuntaksihgesangutawisampunseda.
45Landinaikiakutekaingara-arakanggonggoleki anakkulanang,lananak-anakmulanangnemokakeaku,lan nyekelakulannambahikasusahanku,landinaikiakuwis nggawaakumenyangngarepmu,lansaikiakuwis ngomongkabehtembungkumarangkowe
46Mulanesaiki,heanakingmanungsa,akuanaing tanganmu,lanlakoniakudinaikiapasingkokkirabecik, nangingdemiGustiAllahsingnitahakeaku,akuoraweruh anakmu,lanakuoranyuwek-nyuwekdheweke,landaging manungsaoramlebuingcangkemkusajroneuripku
47NalikaYakubkrungutembungékéwanmau,dhèwèké kagetbanget,banjurngusirkéwanmausakatangané,lan kéwanmaubanjurlunga
48YakubisihnangisbantersabendinamergaYusuf,sarta nangisiputranengantipirang-pirangdina.
BAB44
1ParaputraneIsmaelsingwistukuYusufsakawong Midian,singwistukudhewekesakaparasadulure,padha menyangMesirkaroYusuf,lanpadhatekaningtapel watesMesir,lannalikawiscedhakkaroMesir,padha ketemukarowongpapatsakabaniMedan,putrane Abraham,singwismetusakatanahMesiringperjalanan 2Wong-wongIsmaelmaupadhakandha,“Apakowé kepéngintukuabdiikisakaaku?”Wong-wongmau kandha,“WenehakeYusufmarangaku”Yusufbanjur dipasrahakemarangwong-wongmau,lanwong-wongmau weruhyenYusufisihenomlanayubanget,mulaYusuf ditukukanthiregarongpuluhshikel
3WongIsmaelnerusakelelakonemenyangMesirlan wongMedanimugabalimenyangMesirdinaiku,lan wongMedanimpadhasapocapansijilansijine,“Lahkita wiskrunguyenPotifar,sawijiningpejabatFiraun,kepala pengawal,nggolekiabdisingapiksingbakalngancani dheweke,lanndadekakedhewekedadipengawasomahe lankabehduweke”
4Mulanesaiki,ayopadhangedolwongmaumarangwong mau,apawaesingdikarepake,yendhewekebisamenehi apasingdibutuhake
5Wong-wongMedanimaubanjurpadhamenyangomahe Potifarlanmaturmarangdheweke:“Kulasampunmireng bilihpanjenengannggolèkiabdiingkangsaekanggé ngladosipanjenengan.Kulagadhahabdiingkangbadhé nyenengakenpanjenengan,manawipanjenengansaged maringiapaingkangkulasuwun,lankulabadhéngedol piyambakipundhatengpanjenengan.”
6Potifarbanjurkandha,"Ayogawanenwongikimrene, akuarepnemonidhewekeNèkakusenengkarodhèwèké, akubakalmènèhiapasingkokbutuhké."
7Wong-wongMedanimbanjurpadhanggawaYusuflan diaturakemarangPotifar,lannalikaYusufweruhYusuf, Yusufbangetdisenengi,mulaPotifarbanjurtakonmarang wong-wongmau,"Cobacritaknaapasingkokkarepake kanggobocahenomiki?"
8Wong-wongmaubanjurpadhamangsuli,"Akunjaluk patangatuskepingperakkanggodhèwèké,"lanPotifar kandha,"Akubakalmènèhikowénèkkowénggawa cathetandodolanémarangaku,lannyritakakésejarahé, amargamungkindhèwèkédicolong,amargawongenom ikidudubudak,utawaugaduduanakébudak,nangingaku weruhdhèwèkékatonkayawongsingapiklanganteng"
9WongMedanimbanjurpadhalunganggawawong Ismaelsingwisngedoldhewekemarangwong-wongmau, lanwong-wongmaupadhamaturmarangdheweke, "Dhewekeikubudaklankitangedoldhewekemarang wong-wongmau"
10NalikaPotifarkrungukandhanewongIsmaelnalika dhewekemenehakedhuwitmarangwongMedan,wong Medanbanjurnampanidhuwitmaulannerusakelakune, denewongIsmaelugapadhamulih
11PotifarbanjurngajakYusufmenyangomahesupaya bisangladeniYusuf,lanYusufolehsih-rahmatsaka Potifar,landhewekepercayamarangYusuf,lanngangkat
Yusufdadipengawasomahe,lankabehduweke dipasrahakemarangYusuf.
12GustiAllahnunggilkaroYusuf,mulaYusufdadiwong singmakmur,lanGustiAllahmberkahiomahéPotifar mergasakaYusuf.
13PotifarmasrahakekabehbarangdarbekemarangYusuf, lanYusufikuwongsingngaturmetulanmlebunebarangbarang,lankabehdiaturmiturutkekarepaneingomahe Potifar
14Yusufumurwolulastaun,isihenomlanmripateayulan rupaneapik,laningsatanahMesiroraanawongsingkaya dheweke
15NalikasamanaYusufanaingomahbendarane,metumlebuomahlanngladenibendarane,Zelika,garwane bendarane,ndhangakmarangYusuflanndelengYusuf,lan Yusufikuisihenomlanayurupane.
16LandhewekekepenginbangetkarokaendahaneYusuf ingsajroningatine,lanjiwanekepincutkaroYusuf,lan dhewekenggodhaYusufsabendina,lanZelikambujuk Yusufsabendina,nangingYusuforandelenggarwane bendarane
17Zelikabanjurkandhamarangdhèwèké,"Railan awakmuapikbanget,akuwisndelengkabèhabdi,lan durungtauweruhabdisingayukayakowé"Yusufkandha marangdhèwèké,"SaktemenePanjenenganésingnitahaké akuingguwagarbaneibuku,Panjenenganéuganitahaké kabèhmanungsa"
18.Dhewekebanjurkandhamarangwongmau,"Mripate apikbanget,kowewisnggawekabehwongMesir,lanang lanwadon,nggumunake"Wongmaubanjurkandha, "Apiktenanmripatmunalikaakuisihurip,nangingyen kowendelengmripatmuanaingkuburan,mesthikowe bakallungasakawong-wongmau"
19Wongwadonmaubanjurkandhamarangwongmau, "Apiklannyenengakebangettembung-tembungmukabeh Saikijupukharpasinganaingomah,lantembangna nganggotanganmu,supayaakulankowepadhakrungu tembung-tembungmu"
20Panjenenganébanjurngandikamarangwongwadon mau,"Beciklannyenengaketembung-tembungkunalika akumemujiGustiAllahkulankamulyané"Wongwadon maubanjurngandikamarangPanjenengané,"Becikbanget rambutmu,delengensisiremassinganaingomahiki, jupukwaé,lankepangnarambutmu"
21Panjenenganébanjurngandikamarangwongwadon mau,"Ngantipirasuwénékowébakalngucapkayangono? Mandhegngucapkayangonomarangaku,lantangialan rampungnaurusanmuingomah."
22Landhewekekandhamarangwongmau,"Oraana wongliyaingomahku,lanoraanasingkududigatekake kajabapangandikanmulankekarepanmu;nangingsanajan mangkono,dhewekeorabisanggawaYusufmenyang dheweke,lanYusufugaorandelengdheweke,nanging ndelengmenyanglemah"
23LanZelikakepenginbangetkaroYusufingsajroning atine,supayaYusufturukarodheweke,lannalikaYusuf lagilungguhingomahnindakakepegaweyane,Zelikateka lanlungguhingngarepe,lansabendinadhewekenggodha Yusufkanthiomonganesupayaturukarodheweke,utawa supayataundelengdheweke,nangingYusuforagelem ngrungokake
24Dhèwèkékandha,"Yènkowéoranurutikandhaku, kowébakaltakukumpatilantakpasangikukwesi."
25Yusufbanjurkandhamarangdhèwèké,"Saktemene GustiAllahsingnitahakémanungsanguculibelenggu tahanan,lanPanjenenganésingbakalngluwariakusaka kunjaralansakapaukumanmu"
26Nalikadhewekeorabisangyakinakewonglanangmau, lanatineisihkepeksamarangwonglanangmau,mula kepinginanendadekakedhewekelarabanget
27ParawanitaMesirpadhasowanlantakon,"Yagene kowekokkayawongcilik?Koweorakekuranganapa-apa, bojomumesthipangeransingagunglankinurmatanana ingngarsaneSangPrabu,apakowekudukekuranganapaapasingdikarepakedeningatimu?"
28Zelikamangsuli,"Dinaikikowébakaldiwulangsaka ngendiasalégangguansingkowédelengakuiki."
Dhèwèkébanjurndhawuhiparaabdiwadonsupaya nyiapaképanganankanggokabèhwongwadon,lan dhèwèkénganakaképéstakanggokabèhwongwadonmau, lankabèhwongwadonpadhamanganingomahéZelika
29Landhewekemenehipisokanggongupasjeruknipis supayadipangan,landhewekedhawuhsupayaYusuf nganggosandhangansinglarangregane,lanYusufkudu tampilingngarepe,lankabehwanitandelengYusuf,lan orabisangalihakepandanganesakadheweke,lankabeh wongwadonngiristanganenganggopisosingdigawa,lan kabehjeruknipissingdigawakebakgetih
30Lanpadhaorangertiapasingwisditindakake,nanging padhaterusndelengkaendahaneYusuf,lanorangalihake mripatesakadheweke
31Zelikaweruhapasingwisditindakake,banjurdheweke kandhamarangwong-wongmau,"Apapakaryansingwis koklakoniiki?Lah,akumenehikowejeruknipiskanggo dipanganlankowekabehwisngiristanganmu."
32Lankabehwongwadonpadhaweruhtangane,lanlah tanganekebakgetih,langetihemiliingsandhangane,lan padhakandhamarangdheweke,abdiingomahmuikiwis ngalahakekita,lankitaorabisangalihakemripatkitasaka dhewekeamargakaendahane
33Landhewekekandhamarangwong-wongmau,"Mesthi ikikedadeyanmarangkowenalikakowendelengdheweke, lankoweorabisanahanawakedhewesakadheweke; kepiyecaraneakubisanahanawakedhewenalikadheweke terus-terusananaingomahku,lanakundelengdheweke sabendinametu-mlebuomahku?kepiyecaraneakubisa nyegahsupayaoramudhunutawamalahmatiamargaiki?"
34Lanpadhakandhamarangdheweke,"Tembungtembungikibener,amargasapasingbisandelengwujud ayuikiingomahlanoragelemninggaldheweke,lanapa dhewekeduduabdilanabdimuingomahmu,lankenapa koweorangandhaniapasinganaingatimu,lannglilani nyawamusirnaamargaperkaraiki?"
35Landhewekekandhamarangwong-wongmau,"Aku sabendinangupayambujukdheweke,landhewekeora gelemnurutikekarepanku,lanakuwisjanjikarodheweke kabehsingapik,nangingakuorabisanemonibalesansaka dheweke;mulaakuanaingkahanansingsayasudakaya singkokdeleng"
36Zelikalarabangetmergasakakepinginanémarang Yusuf,landhèwèkélarabangetmergaYusuf,lankabèh wongingkulawarganéZelikalanbojoneorangertiapa-apa
babiki,yènZelikalaramergasakakatresnanémarang Yusuf.
37Wong-wongingomahekabehpadhatakonmarang dheweke:“Yagenekowelaralanlemes,lanora kekuranganapa-apa?”Wangsulanewongwadonmau: “Akuorangertiyenakusayatambahparahsabendina”
38Lankabehwanitalankanca-kancanesabendinateka nemonidheweke,lanpadhangobrolkarodheweke,lan dhewekekandhamarangwong-wongmau,"Ikimungbisa kedadeyanamargakatresnaneYusuf;lanwong-wongmau kandhamarangdheweke,"Bujukdhewekelancekelen dhewekekanthidiam-diam,mungkindhewekebisa ngrungokakekowe,lannyegahpatiikisakakowe."
39LanZelikasayatambahnelangsaamargakatresnane marangYusuf,landheweketerussayaringkih,nganti dhewekemehoraduwekekuwatankanggongadeg.
40IngsawijiningdinaYusuflaginindakakepakaryane bendaraneingomah,lanZelikatekakanthindheliklan dumadakannyerangdheweke,lanYusufnglawandheweke, landhewekeluwihkuwattinimbangdheweke,landheweke nggawadhewekemudhunmenyanglemah
41Zelikanangismergasakakepinginanémarangwong lanangmau,landhèwèkéndedongamarangwonglanang maukanthinangis,lanluhémiliingpipiné,landhèwèké ngomongkarowonglanangmaukanthiswarapanyuwunan lanrasagetiringati,kandhané,
42Apakowétaukrungu,ndeleng,utawangertiwong wadonayukayaaku,utawaluwihapiktinimbangaku dhéwé,singsabendinangomongkarokowé,banjur ambrukmergakatresnanmarangkowé,lanmènèhikowé kabèhpakurmataniki,nangingkowéteteporagelem ngrungokakéswaraku?
43Lanyenamargawedimarangbendaramusupayaora ngukumkowe,kayadenerajaurip,oraanabebayasing bakaldialamideningbendaramuamargaperkaraiki;saiki, mulane,rungoknaaku,lansarujukkanggopakurmatan singwisdakwenehakemarangkowe,lanajangantiaku matiiki,lankenapaakukudumatikanggokowe?Lan dhewekemandhegngomong
44Yusufbanjurmangsuli,"Wis,ajangantiakudiganggu, lanpasrahnaprakaraikimarangbendarakuBendarakuora ngertiapa-apasinganaingomahiki,amargakabeh duwekewisdipasrahakemarangtanganku,lankepiye caraneakunindakakeperkaraikiingomahebendaraku?"
45Amargadhèwèkéugawisngurmatiakubangeting omahé,landhèwèkéugawisngangkatakudadipengawas omahé,landhèwèkéwisngangkataku,lanoraanawong singluwihgedhétinimbangakuingomahiki,lan bendarakuoranyegahapa-apasakaaku,kajabakowésing dadigarwané,kepriyékowébisangomongkayangono marangaku,lankepriyéakubisanindakaképialagedhéiki landosamarangGustiAllahlanmarangbojomu?
46Mulanésaikiajangomongkayangonomanèh,merga akuorabakalngrungokakéomonganmu”NangingZelika oragelemngrungokakéYusufnalikaYusufngomongkaya ngonomarangdhèwèké,nangingsabendinaZelikangrayu Yusufsupayangrungokaké.
47Sawisékuwi,kaliMesirkebakingsakubengé,lan kabèhpedunungMesirpadhametu,lanugarajalanpara panggedhepadhametukarorebanalanjogèd,amargaiku minangkakabungahangedhéingMesir,lanpreinannalika
segaraSihorkebanjiran,lanpadhamenyangkanakanggo bungahsedinamuput.
48NalikawongMesirpadhametumenyangkalikanggo bungah-bungah,kayaadatsabené,kabèhwongingomahé Potifarpadhamèlu,nangingZelikaoragelemmèlu, amargadhèwèkékandha,"Akuoraduwéanak,"lan dhèwèkémungkaridhéwékaningomah,lanoraanawong liyasingmèludhèwèkéingomah.
49Dhewekebanjurngadeglanmunggahmenyang candhineingomah,lannganggosandhanganbangsawan, lanmasangwatularangreganesakawatuoniks,singdihias nganggoperaklanemas,landhewekenghiasrailankulite nganggomacem-macemcairanpembersihwanita,lan dhewekengewangicandhilanomahnganggokasialan kemenyan,landhewekenyebarakemurlangaharu,lan sawiseikudhewekelungguhinglawangcandhi,inglorong omah,singdiliwatiYusufkanggonindakakepegaweyane, lanYusuftekasakalapangan,lanmlebuomahkanggo nindakakepegaweyanebendarane.
50Landhèwèkétekaningpanggonansingkududiliwati, landhèwèkéndelengkabèhpakaryanéZelikah,banjur dhèwèkébali.
51ZelikaweruhYusufmundursakaomahe,banjur nguwuhmarangYusuf,"Apasingkokkarepake,Yusuf? Ayomelupegaweanmu,lanakubakalnyawisakepapan kanggokowengantikowetekaningpanggonanmu"
52Yusufbanjurbalimenyangomah,banjurlungasaka konomenyangpanggonanelungguh,lanlungguh nindakakepakaryanebendaranekayabiasaneZelikateka lanngadegingngarepenganggosandhanganbangsawan, lanambunesakasandhanganenyebarngantitekankadohan.
53Dhewekebanjurcepet-cepetnyekelYusuflan sandhangane,sartamaturmarangSangPrabu,"DemiSang Prabu,yenpanjenenganbotennindakakenpanyuwunkula, panjenenganbadhepejahingdintenpunika"Dheweke banjurcepet-cepetnguluraketanganeliyanelanngunus pedhangsakasangisoresandhangane,banjurdilebokake ingguluYusuf,sartangandika,"Tangialantindakaken panyuwunkula,lanyenboten,panjenenganbadhepejah ingdintenpunika."
54YusufwedikaroZelikasingnindakakeperkaraiki, mulaYusufngadegarepmlayusakadheweke,lanZelika nyekelngarepklambine,lanamargawedimlayu,klambi singdirebutZelikasuwek,lanYusufninggalakeklambi kasebutingtanganeZelika,landhewekemlayulanmetu, amargadhewekewedi.
55NalikaZelikaweruhklambineYusufwissuwek,lan Yusufwisninggalakeklambineingtangane,lanwismlayu, dhewekewedikaronyawane,supayakabarbabagan dhewekeoranyebar,muladhewekengadeglantumindak kanthilicik,lannyopotklambisingdienggo,landheweke nganggoklambiliyane.
56LandhewekenjupukklambineYusuf,landilebokake ingsandhinge,banjurdhewekelungguhingpanggonane nalikalara,sadurungewong-wongingomahemetu menyangkali,landhewekengundangbocahenomsing nalikaikuanaingomah,landhewekedhawuhsupaya ngundangwong-wongingomahkasebut
57Barengweruhwong-wongmau,dhèwèkékandhakaro swarabanterlansesambat,"Deloken,wongIbraniapasing
digawabendaramumenyangakuingomah,amargadina ikidhèwèkétekaturukaroaku."
58Nalikakowémetu,dhèwèkétekaingomah,lanweruh yènoraanawongingomah,dhèwèkétekamaraniaku,lan nyekelaku,kanthiniyatarepturukaroaku.
59Lanakunyekelsandhanganelannyuwek-nyuwekmau sartambengoknglawandhewekekanthiswarabanter,lan nalikaakuwisnguwuh-uwuh,dhewekewedikaronyawane lanninggalakesandhanganeingngarepku,lanmlayu
60Wong-wongingomahewongwadonmauorangomong apa-apa,nangingnesunebangetmarangYusuf,lanbanjur padhasowanmarangbendaranelanngaturakeapakang dadikarepétukangtipune.
61Potifarmulihkaronesubanget,lanbojonenguwuhuwuh,"Apasingkoklakonimarangaku,nggawaabdi lanangmlebuomahku?Dinaikidhèwèkétekamaraniaku arepguyonkaroakuKayangonougasingditindakake marangakudinaiki"
62LanPotifarkrungutembungegarwane,banjurdhawuh supayaYusufdiukumkanthipaukumansingabotbanget, lanYusufdiukumkayamangkono
63NalikapadhanggebugiYusuf,Yusufnguwuhkanthi swarabanter,sartandhangakmaranglangit,sartaunjuke: “DhuhGustiAllah,Padukamirsabilihkawulaboten kalepatansakingsadayapunika,lanpunapaakawulakedah pejahingdintenpunikaamargigoroh,deningtanganipun tiyang-tiyangdurakaingkangbotendisunatpunika, ingkangPadukamangertosi?”
64NalikaparaabdinePotifarnggebugiYusuf,Yusufterus nangislananabocahciliksingumuresewelassasiing kono,lanGustiAllahmbukakcangkemebocahcilikmau, landhewekengucapaketembung-tembungikiingngarepe paraabdinePotifar,singlaginggebugiYusuf, pangandikane,
65Apasingkokkarepakesakawongiki,lankenapakowe nindakakepialaikimarangdheweke?Ibukungomong gorohlangoroh;mangkonotransaksikasebut.
66Bocahcilikmaunyritakakekanthicethakabehsing kedadeyan,lankabehtembungZelikamarangYusufsaben dinadiwedharakemarangdheweke.
67Lankabehwonglanangkrungutembungebocahcilik maulanpadhagumunbangetkarotembungebocahcilik mau,lanbocahcilikmaumandhegngomonglanmeneng.
68Potifarisinbangetkrunguomonganeanake,banjur dhawuhmarangparaabdinesupayaajanggebugiYusuf maneh,lanparaabdinemaumandhegnggebugiYusuf.
69LanPotifarnjupukYusuflanmrentahakesupaya digawamenyangpengadilaningngarsaneparaimam,sing dadihakimraja,supayabisangadilidhewekebabagan perkaraiki
70PotifarlanYusufsowanmarangparaimamsingdadi hakiméraja,lanYusufkandha,"Akundedonga,putusna apasingkuduneditindakkéabdi,mergawiskayangono kuwi"
71ParaimambanjurpadhamaturmarangYusuf,"Yagene kowenindakakeperkaraikimarangbendaramu?"Yusuf mangsuli,"Orakayangono,parabendara,kayamangkono kahanane"PotifarbanjurngandikamarangYusuf, "Saktemeneakumasrahakekabehduwekemarangkowe, lanakuoranahanapa-apasakakowekajababojoku,lan kepiyekowebisanindakakepialaiki?"
72Yusufbanjurmangsuli,"Orakayangono,Gusti,demi GustiAllahsinguriplandeminyawapanjenengan, pangandikanegarwapanjenenganikuorabener,amarga kayamangkonokahananedinaiki."
73Wissetaunakumanggoningomahmu;apakoweweruh anakaluputaningaku,utawaapawaesingbisanyebabake kowenuntutnyawaku?
74ParaimambanjurkandhamarangPotifar,"Sumangga panjenenganngutuskulasupadossaminglajengakenjubah Yusufingkangsampunsuwek,sahakulaaturimirsani suwèkipun,lanmanawisuwèkipunwonteningngajeng jubah,milarainipunmesthimadhepdhatengpiyambakipun lanpiyambakipunmesthinyepengpiyambakipun,supados sowandhatengpiyambakipun,langarwapanjenengan nindakakensedayaingkangsampundipunucapaken"
75LanpadhanggawaklambineYusufmenyangngarepe paraimamsingdadihakim,lanpadhaweruhluhanaing ngarepeYusuf,lankabehimamhakimngertiyendheweke wismeksadheweke,lanpadhakandha,Ukumanpatiora panteskanggoabdiikiamargadhewekeoranindakakeapaapa,nangingukumaneyaiku,dhewekedilebokakeing omahpenjaraamargalaporan,singliwatdhewekewis metunglawangarwamu
76BarengPotifarkrunguomonganéwong-wongmau, Yusufbanjurdilebokakéingpakunjaran,panggonanépara tahananrajadikunjara,lanYusufanaingpakunjarankono rolastaunsuwéné
77Senajanmangkono,garwanebendaraneoranyingkiri dheweke,landhewekeoramandhegngomongkaro dhewekesabendinakanggongrungokakedheweke,lan sawisetelungsasiZelikaterusmenyangomahtahanan Yusufsabendina,landhewekenggodhaYusufsupaya ngrungokakedheweke,lanZelikakandhamarangYusuf, "Ngantipirasuwenekowebakaltetepanaingomahiki? Nangingsaikirungoknaswaraku,lanakubakalnggawa kowemetusakaomahiki"
78Yusufbanjurmangsuli,"Luwihbecikakutetepanaing omahikitinimbangngrungokaketembungmu,nglakoni dosamarangGustiAllah"Yusufbanjurkandhamarang Yusuf,"Yenkoweoragelemnindakakekekarepanku,aku bakalnyopotmripatmu,nambahiranteingsikilmu,lan bakalmasrahakekowemenyangtanganewong-wongsing sadurungekoweorakenal."
79Yusufbanjurmangsuli,"GustiAllahingsalumahing bumiikikuwasangluwariakusakasakehingprakarakang koklakonimarangaku,amargaPanjenenganembukak mripatewongwuta,lanngluwariwong-wongkangkaiket, sartangreksakabehwongmancakangorakenalkarotanah iki"
80NalikaZelikaorabisangyakinakeYusufsupaya ngrungokakedheweke,dhewekemandhegnggodha dheweke;lanYusufisihdikurungingomahkurungan.Lan Yakub,bapakneYusuf,lankabehseduluresinganaing tanahKanaanisihpadhasedhihlannangisingdina-dina kasebutamargaYusuf,amargaYakuboragelemdilipur amargaputraneYusuf,lanYakubnangisbanter,lannangis lansedhihsajronedina-dinakasebut.
BAB45
1Ingwektuikuingtaunikuuga,yaikutaunnalikaYusuf lungamenyangMesirsawiseparasadulurengedol dheweke,RubenputraneYakubmenyangTimnalan njupukEliuram,anakeAbi,wongKanaan,dadibojone. 2Eliuram,garwaneRuben,ngandhutlannglairakeanak lanangpapat:Henokh,Palu,KezronlanKarmi;lanSimeon, sadulure,ngrabiadhineDina,lanbanjurnglairakeanak lananglima:Memuel,Yamin,Ohad,YakhinlanZohar.
3Sawisékuwi,dhèwèkénemoniBuna,wongwadon Kanaan,singditawandéningSimeonsakakuthaSikhem BunangladèniDinah,lanngladèniDinahSimeonnemoni Dinah,lanDinahnglairakéSaul
4NalikasamanaYehudalungamenyangAdulam,lan banjurnemoniwonglanangsakaAdulam,jenengeHira IngkonoYehudaweruhanakewadonsakawongKanaan, jenengeAliyat,anakewadonSyua,banjurngrabidheweke, lanAliyatnglairakeanaklanangtelukanggoYehuda, yaikuEr,OnanlanSilo
5LewilanIsakharbanjurlungamenyangtanahwetan,lan banjurpadhaomah-omahkaroparaputrineYobabbin Yoktan,binEber;YobabbinYoktanduweanakwadon loro;singmbarepjenengeAdinahlansingnomjenenge Arida
6LewingrabiAdinalanIsakharngrabiArida,banjurtekan ingtanahKanaan,menyangomahebapakne,lanAdina nglairakeanaktelusakaLewi,yaikuGerson,Kehatlan Merari
7AridanglairakéanaklanangpapatsakaIsakhar,yaiku Tola,Pua,AyublanSamariaDanbanjurlungamenyang tanahMoablannjupukAflalet,anakéKamudan,wong Moab,dadibojoné,landigawamenyangtanahKanaan. 8Aflaletikumandul,oraduweanakSawisékuwiGusti AllahngélingiAflalet,bojonéDan,lanAflaletngandhut lannglairakéanaklanang,singdiwènèhijenengKusim.
9GadlanNaftalibanjurlungamenyangHaranlansakaing konopadhaomah-omahkaroparaputriAmurambinUs, binNahor.
10IkiasmaneparaputriAmuram;singmbarepjenenge Merima,lansingnomjenengeUzit;Naftalinjupuk Merima,lanGadnjupukUzit;banjurdigawamenyang tanahKanaan,menyangomahebapakne
11MerimanglairakéanaklanangpapatsakaNaftali,yaiku Yahzeel,Guni,YaezerlanSalem;lanUzitnglairakéanak lanangpitusakaGad,yaikuZefion,Hagi,Syuni,Ezbon, Eri,ArodilanArali
12AsyerbanjurlungalannjupukAdon,putriAflal, putraneHadad,putraneIsmael,dadigarwane,landigawa menyangtanahKanaan.
13NalikasemonoAdon,garwaneAsyer,tilardonyalan oraduweanakSawiséAdontilardonya,Asyerlunga menyangsabrangkalilannjupukHadura,putrineAbimael, binEber,binSem,dadigarwane.
14Prawanmaurupaneayulanwicaksana,lanbiyen garwaneMalkielbinElam,putuneSem
15HaduranglairakéanakwadonsakaMalkiel,sing diwènèhijenengSerakhSawisékuwiMalkieltilardonya, Hadurabanjurlungalanmanggoningomahébapakné.
16SawiségarwanésakaAsyertilardonya,dhèwèkélunga lannjupukHaduradadigarwané,lannggawadhèwèké menyangtanahKanaan,lanSerakh,putriné,ugadigawa,
landhèwèkéumurtelungtaun,lanbocahwadonmau digedhèkakéingomahéYakub.
17Bocahwadonmauayurupane,landhewekenurutitata kramaneparaturuneYakub;dhewekeorakekuranganapaapa,lanGustiAllahmaringikawicaksananlanpangertèn marangdheweke
18Hadura,garwaneAsyer,ngandhutlanduweanak lanangpapat:Yimna,Yiswa,YiswilanBeria.
19ZebulonbanjurlungamenyangMidian,lanbanjur njupukMerisa,putriMolad,binAbida,binMidian,dadi garwane,landigawamenyangtanahKanaan
20MerushanglairakéanaksakaZébulon,Sered,Elonlan Yachleèl;putratelu.
21YakubbanjurutusanmenyangAram,putraneZoba, putraneTerah,lannjupukBenyamin,putraneMekhalia, putriAram,kanggoanake.Dheweketekaningtanah Kanaan,menyangkulawarganeYakubBenyaminumur sepuluhtaunnalikanjupukMekhalia,putriAram,dadi garwane.
22Mekhaliangandhutlannglairakeanaklananglimasaka Benyamin,yaikuBela,Bekher,Asybel,GeralanNaaman; lansawiseikuBenyaminbanjuromah-omahkaroAribath, putriSamaria,putraneAbraham,saliyanegarwanesing pertama,lanumurewolulastaun;lanAribathnglairake anaklananglimasakaBenyamin,yaikuAki,Vosh,Mupim, Chupim,lanOrd
23IngwektuikuYehudamenyangomaheSemlannjupuk Tamar,anakewadonElam,anakeSem,dadibojoneEr, anakembarep
24ErbanjurnemoniTamar,garwane,landhewekedadi garwane.NalikaErnemoniTamar,dhewekengrusak turune,lantumindakealaanaingngarsaneGusti,lanGusti matenidheweke
25SawiséEr,anakéYéhudasingmbarep,Yéhudakandha karoOnan,"Kowéomah-omahkarobojonékakangmu,lan omah-omahnakarodhèwèkédadisedulurmusingpaling cedhak,supayakowébisanduwéanakkanggokakangmu."
26OnanbanjurnjupukTamardadibojonelanbanjur nyedhakidheweke,lanOnanugasenengkarotumindake kakange,lantumindakealaanaingngarsaneGusti,mula GustiAllahugamatenidheweke
27BarengOnanmati,YehudakandhakaroTamar,"Kowé tetepaingomahébapakmungantianakkuSilowisgedhé." YéhudaorasenengmanèhmenehakeTamarmarangSilo, mergadhèwèkémikir,"Mbokmenawadhèwèkéugabakal matikayasedulur-seduluré."
28Tamarbanjurmangkatlanmanggoningomahbapakné, lanmanggoningomahbapaknéngantisawetarawektu.
29Nalikagantitaun,Aliyat,garwaneYehuda,tilardonya; lanYehudadilipuramargagarwane,lansawiseAliyattilar donya,YehudalungakaroHira,kancane,menyangTimna kanggonyukurwedhuse.
30TamarkrungunèkYéhudawislungamenyangTimna arepngguntingwedhus-wedhusé,lanSilowisgedhé,lan Yéhudaorasenengkarodhèwèké
31Tamarbanjurngadeglannyopotsandhanganedadi randha,nganggokerudunglannutupiawakekabeh,banjur lungguhingdalangedhesinganaingpinggirdalan menyangTimna
32Yehudaliwatlanweruhwongwadonmau,banjur diboyongWongwadonmaubanjurngandhegsakawong
lanangmauNalikaarepnglairake,katonanakembaring guwa-garbane.AnakelanangmaudijenengiPereslananak singnomerloroZerah
BAB46
1NalikasamanaYusufisihdikunjaraanaingomah pakunjaraningtanahMesir.
2NalikasamanaparaabdineSangPrabuPringon,yaiku lurahpangunjukanlanlurahjururotikagunganeSang PrabuMesir,padhangadeganaingngarsane
3Juruunjukanbanjurnjupukanggurlandiladèkaké marangSangPrabusupayadiunjuk,lanjururotiuga nyladèkakérotimarangSangPrabusupayadidhaharSang Prabubanjurngunjukanggurlandhaharrotimau, panjenenganélanparaabdinélanparaabdinésingpadha manganingméjanéSangPrabu
4Nalikalagimanganlanngombe,juruunjukanlanjuru rotitetepanaingkono,lanparamenteriFiraunnemokake akehlaleringanggursingdigawajuruunjukan,lanwatu arengditemokakeingrotinejururoti
5PanggedhepengawalmaungangkatYusufdadiabdine paraabdineSangPrabuPringon,lanparaabdineSang PrabuPringonpadhadikunjarangantisetaun
6Ingpungkasaningtaun,wongloromaungimpiingwayah wengi,ingpanggonanedikurung,laningwayahesuk Yusuftekanemoniwongloromaukayabiasane,lan dhewekeweruhrainekatonsedihlansedhih.
7Yusufbanjurndangumarangparasakabatmau,"Yagene dinaikiraimusedhihlansusah?"Wangsulaneparasakabat mau,"Akungimpi,lanoraanasingbisanerangaketegese." Yusufbanjurngandika,"Cobacritaknaimpenmumarang aku,lanGustiAllahbakalmaringiwangsulankangbecik, kayakangkokkarepake."
8JuruunjukanbanjurnyritakakeimpenemarangYusuf, landhewekekandha,"Akuweruhingimpenku,lankaton anawitanggurgedheingngarepku,laningwitanggur kasebutakuweruhtelungpang,lanwitanggurkasebut cepetngembanglantekandhuwurbanget,langugusane wismatenglandadianggur."
9Akubanjurnjupukwohanggurmaulandakperesing cangkir,banjurdakwenehakemarangSangPrabuPringon, lanSangPrabuPringonbanjurngunjuk.Yusufbanjur ngandikamarangSangPrabuPringon:“Telungpangsing anaingwitanggurikutegesetelungdina”
10Nangingsajronetelungdina,rajabakalndhawuhi supayakowedigawametulandhewekebakalmbalekake kowemenyangjabatanmu,lankowebakalmenehianggur marangrajakayanalikakowedadijuruminuman;nanging mugiakuolehsih-rahmatingngarsane,supayakowe ngelingiakumarangFiraunnalikakowewisslamet,lan tumindakbecikmarangaku,lannggawaakumetusaka penjaraiki,amargaakudicolongsakatanahKanaanlan didoldadibudakingpanggonaniki
11Lanapasingdicritakakemarangkowebabagan garwanebendarakuikugoroh,amargaakudilebokakeing kunjaraikitanpaalesan;lanjuruminumanmangsuliYusuf, "ManawaSangPrabutumindakbecikmarangakukaya singwiwitan,kayasingkokkandhakakepungkasan,aku bakalnindakakekabehsingkokkarepake,lannggawa kowemetusakakunjaraiki"
12Lanjururoti,nalikaweruhyenYusufwisnerangake impenekanthibener,dhewekeuganyedhakiYusuflan nyritakakekabehimpene
13.RamaFiraunbanjurngandikamarangSangPrabu:“Ing sajroningimpenku,akuweruhtelungkranjangputihing ndhuwursirahkuAkubanjurndeleng,laningkranjang palingdhuwuranamacem-macempangananpanggang kanggoSangPrabuPringon,lanmanuk-manukpadha manganpanganansinganaingndhuwursirahku”
14YusufbanjurngandikamarangYusuf,"Telungkranjang singkokdelengikutegesetelungdina,nangingsajrone telungdinaikiSangPrabuPringonbakalngethoksirahmu lannggantungkoweingwit,lanmanuk-manukbakal mangandagingmu,kayasingkokdelengingimpenmu"
15Ingdina-dinaiku,ratuarepnglairake,laningdinaiku dhewekenglairakeputralanangkanggorajaMesir,lan wong-wongpadhangumumakeyenrajawisentukputra mbarepelankabehwongMesirbebarengankaropara pejabatlanabdineFiraunpadhabungahbanget.
16Laningdinakatelusawiselairé,SangPrabuPringon nganakakepéstakanggoparaperwiralanabdiné,kanggo tentaraingtanahZoarlantanahMesir.
17LankabehwongMesirlanparaabdineSangPrabu PringonpadhatekamanganlanngombekaroSangPrabu ingpestaputrane,lanpadhabungah-bungahndelengSang Prabusingbungah-bungah
18Lankabehpejabatrajalanparaabdinepadhabungahbungahingwektuikusajronewolungdinaingpesta kasebut,lanpadhanganakakepestanganggomaneka warnainstrumenmusik,rebanalanjogedaningkraton sajronewolungdina.
19Juruunjukan,singdijlentrehakeimpenedeningYusuf, lalikaroYusuf,landhewekeoranyebutakebabimpene marangSangPrabukayasingwisdijanjekake,amarga prekaraikisakaGustiAllahsupayaYusufdiukumamarga dhewekewispercayamarangmanungsa
20Sawisékuwi,Yusuftetepanaingpakunjaranrongtaun, ngantirampungrolastaun
BAB47
1NalikasemonoIskak,putraneAbraham,isihuriping tanahKanaan;dhewekewissepuhbanget,umuresatus wolungpuluhtaun,deneEsau,putrane,sadulureYakub, anaingtanahEdom,landhewekelananak-anakeduwe tanahingkonoingantaranebaniSeir.
2Esapkrunguyenwektunebapaknewiscedhakseda, banjurdhewekelananak-anakelananglankulawargane tekantanahKanaan,menyangomahebapakne,lanYakub lananak-anakelanangbanjurbudhalsakapanggonane manggoningHebron,lankabehpadhasowanmarang bapakneIshak,lanpadhanemokakeEsaplananak-anake lanangingkemah
3Yakublananak-anakelungguhanaingngarsanekang rama,Iskak,lanYakubisihnangisikangputra,Yusuf 4IskakbanjurkandhamarangYakub,"Gawanenanakanakmumrene,lanakubakalmberkahi."Yakubbanjur nggawasawelasanakémenyangngarsanéIskak,bapakné 5Iskakbanjurnumpangakeastanemarangkabehputrane Yakub,banjurdicekellandirangkulsartadiambungsiji-siji, lanIskakmberkahiwong-wongmauingdinaiku,sarta
ngandikamarangwong-wongmau:“Muga-mugaGusti Allaheleluhurmumberkahikowelannambahiturunmu kayalintanginglangit”
6LanIskakugamberkahianak-anakeEsau,pangandikane: “Muga-mugaGustiAllahndadekakekowedadiwedilan medenitumrapkabehwongsingndelengkowe,lantumrap kabehmungsuhmu”
7IskakbanjurnimbaliYakublananak-anakelanang,lan kabehpadhasowanlanlungguhanaingngarsaneIskak, lanIskakkandhamarangYakub,“GustiAllahing salumahingbumingandikamarangaku:Turunmubakal Dakwenehaketanahikiminangkawarisan,yenanakanakmunetepiangger-anggerlandalan-Ku,lanAkubakal netepisumpahkangwisDakjanjekakemarangbapakmu Abraham”
8Mulané,anakku,wulangnaanak-anakmulanputuputumusupayapadhawedimarangPangéran,lanlumaku ingdalansingbeciksingbakalnyenengakéatinéPangéran, Allahmu,amargayènkowénetepidalanlananggeranggeréPangéran,Pangéranugabakalnetepiprajanjiané karoAbraham,lanbakalmberkahikowélanturunmu selawasé.
9SawiséIskakrampungprentahmarangYakublananakanaké,dhèwèkébanjursédalandiklumpukkékaropara leluhuré.
10YakublanEsaubanjursujudnyembahmarangIskak, bapakne,lanpadhanangisIskakumursatuswolungpuluh taunnalikasedaingtanahKanaan,ingHebron,lanpara putranenggawalayonemenyangguwaMakhpela,singwis ditukuAbrahamsakabaniHetkanggopakuburan
11PararajaingtanahKanaanpadhameluYakublanEsau nguburlayoneIskak,lanpararajaingKanaanpadha ngurmatiIskaknalikaseda
12ParaputraneYakublanparaputraneEsaupadhamlaku tanpaalaskaki,karonangisngantitekanKireat-Arba 13YakublanEsaunguburIshak,bapakné,ingguwa Makhpela,singanaingKireat-ArbaingHebron,lan dikuburkanthipakurmatansinggedhébanget,kayanalika upacarapemakamanraja-raja
14Yakublanparaputrane,lanEsaulanparaputrane,lan kabehrajaingKanaanpadhanganakaketangisansing gedhebanget,lanpadhanguburlannganakaketangisan ngantipirang-pirangdina.
15NalikaIskakseda,dhèwèkéninggalakékéwan-kéwané, bandhané,lankabèhbarangdarbékémaranganak-anaké; lanÉsaukandhamarangYakub,"Akundedonga,kabèh singditinggalbapakkubakaldakbagidadirongbagéan,lan akusingmilih."Yakubkandha,"Kitabakalnindakké kuwi"
16Yakubbanjurnjupukkabehbarangsingditinggalake IshakingtanahKanaan,yaikuraja-kayalanbarangbarange,banjurdiprentahakedadirongbageaningngarepe Esaulananak-anakelanang,sartakandhamarangEsau, “Lahikikabehanaingngarepmu,pilihseparosingarep kokjupuk”
17YakubbanjurkandhamarangÉsau,"Rungoknaapasing bakaldakkandhakakemarangkowé,'GustiAllah,Allahé langitlanbumi,wisngandikamarangleluhurkita AbrahamlanIskak,'Turun-turunmubakalDakwènèhi tanahikidadipusakaselawas-lawasé.'"
18Mulanesaikikabehbarangsingditinggalakebapakkita anaingngarepmu,landelengenkabehtanahikianaing ngarepmu;kowemilihasakawong-wongmauapasing kokkarepake.
19Menawakowékepénginkabèhtanahiki,jupukna kanggokowélananak-anakmuselawasé,lanakubakal njupukbandhaiki,lanyènkowékepénginbandhaiki, jupuknakanggokowé,lanakubakalnjupuktanahiki kanggoakulananak-anakkusupayanduwèniselawasé
20NalikasemonoNebayot,putranéIsmael,lagianaing tanahkonokaroanak-anaké,lanÉsauingdinaikuuga lungalanrembugankarodhèwèké,kandhané
21KayamangkonopangandikaneYakubmarangaku,lan mangkenewangsulanemarangaku,saikiwenehana pituturmu,lankitabakalngrungokake
22Nebayotbanjurkandha,"ApasingdiomongkéYakub marangkowé?KabèhwongKanaanmanggoningtanahé kanthitentrem,lanYakubkandhanèkdhèwèkébakal nduwènitanahkuwikaroturunéselawasé."
23Mulanésaikilungaalanjupukkabèhbandhané bapakmulantinggalenYakubkakangmuingtanahkono, kayasingwisdingandikakaké.
24EsaubanjurtangilanbalimenyangYakub,sarta nindakakekabehsingdiwelingakeNebayotbinIsmael;lan EsaunjupukkabehbandhasingditinggalakeIshak,nyawa, kewan,sapilanbandha,lankabehkasugihan;dhewekeora menehiapa-apamarangkakangeYakub;lanYakubnjupuk kabehtanahKanaan,sakakaliMesirngantitekankaliEfrat, landhewekenjupukdadiduwekelanggeng,lankanggo anak-anakelanturunesawisedhewekeingsalawas-lawase
25YakubuganjupuksakaEsau,sadulure,guwaMakhpela ingHebron,singwisditukuAbrahamsakaEfronkanggo pakuburanduwekedhewelanturunekanggosalawaslawase.
26Yakubnuliskabehikiingbukutuku,landheweke nandatangani,landhewekemenehikesaksiankabehiki karopapatsaksisingsetya.
27Ikitembung-tembungsingditulisYakubingkitabmau, unine:TanahKanaanlankabehkuthanewongHet,wong Hewi,wongYebus,wongAmori,wongFeris,lanwong Gergas,kabehbangsapituwiwitsakakaliMesirnganti tekankaliEfrat
28KuthaHebron,Kireat-Arba,languwasinganaingkono, kabehmauditukuYakubsakaEsau,kakangne,kanthirega, minangkaduwekelanwarisankanggoturunesawuseiku ingsalawas-lawase.
29Yakubbanjurnjupukbukutukulantandatangan, prentahlanangger-anggersartabukusingdiwahyukake, banjurdilebokakeingwadhahlemahsupayabisatahan suwe,banjurdipasrahakemaranganak-anake
30Esaunjupukkabehbarangsingditinggalakebapakne sawisesedasakakakangeYakub,landhewekenjupuk kabehbarangdarbeke,sakamanungsalankewan,untalan keledai,sapilanwedhus,peraklanemas,watulan bedolium,lankabehbandhasingdadiduwekeIshak putraneAbraham;oraanasingisihanasingoradijupuk deningEsaukanggoawakedhewe,sakakabehsing ditinggalakeIshaksawiseseda
31Esaunjupukkabehikumau,banjurdhewekelananakanakemulihmenyangtanahSeir,wongHori,adohsaka kakangneYakublananak-anake
32EsaunduwènitanahdarbéingantaranébaniSeir,lan wiwitdinaikuEsauorabalimenyangtanahKanaan. 33LankabehtanahKanaandadiwarisanewongIsrael minangkawarisanlanggeng,lanEsaukarokabehanakanakengrebutpegununganSeir.
BAB48
1Ingdina-dinaiku,sawiséIskakséda,GustiAllah ndhawuhakélannjalaripaceklikingsalumahingbumi
2NalikasamanaSangPrabuPringon,ratuingMesir,lagi lenggahingdhampareingtanahMesir,tursareanaing pasareanesartangimpi,lanSangPrabuPringonmirsaing sajroningimpene,yenSangPrabuPringonngadeging pinggirkaliMesir
3Nalikadhèwèkéngadeg,dhèwèkéweruhanapitungsapi lanangsinglemu-lemulanayurupané,metusakakali
4Tumulianapitusapiliyane,kuru-kurulanalarupane, padhajumedhulsakamburine,lansapipitusingalarupane maunguntalsapi-sapisingayurupanemau,nanging rupaneisihlarakayabiyen
5Sawisétangi,banjurturumanèh,banjurngimpimanèh. Dhèwèkéweruhanapituwulgandumthukulsakasiji tangkai,lemulanapik,banjuranapituwulgandumsing kurulangaringkenaanginsakawétan,thukulsawiséwul gandummau,lanwulgandumsingkurumaunguntalsing lemu-lemumau,mulaFirauntangisakaimpèné
6EsukeSangPrabukelinganimpene,lanatinetrenyuh bangetmergasakaimpenemau,mulaSangPrabuenggalenggalutusannimbalikabehtukangsihirlanparawong wicaksanaingMesir,lanpadhasowanlanngadeganaing ngarsaneSangPrabuPringon
7SangPrabubanjurngandikamarangwong-wongmau: “Akuwisngimpi,nangingoraanasingbisanerangake.” BanjurpadhamaturmarangSangPrabu:“Sumangga panjenengancritakakenimpenpanjenengandhatengpara abdipanjenengan,supadoskulasamimirengaken.”
8SangPrabubanjurnyritakakeimpenemarangwongwongmau,lankabehpadhamangsulilanmatur bebarenganmarangSangPrabu,"Muga-mugaSangPrabu sugengsalawase;lanikiinterpretasiimpenpanjenengan" 9Pitusapiwadonsingapiksingkokdelengiku nglambangakepitungputrisingbakallairkanggokoweing dina-dinapungkasan,lanpitusapiwadonsingkokdeleng munculsawiseiku,lannguntalkabehmau,ikuminangka pratandhayenputri-putrisingbakallairkanggokowe kabehbakalmatinalikarajaisihurip
10Lanapasingkokdelengingimpenkapindhobabagan pitungwulengandumsingkebaklanapiksingthukulsaka sijigagang,ikiinterpretasine,yenkowebakalmbangun kanggokowedheweingdina-dinapungkasanpitungkutha ingsaindengingtanahMesir;lanapasingkokdelengsaka pitungwulengandumsinggaringsingthukulsawiselan nguntalnalikakowendelengkanthimripatmu,iku minangkapratandhayenkutha-kuthasingbakalkokbangun kabehbakaldirusakingdina-dinapungkasan,ingjaman uriperaja.
11Nalikapadhangucapaketembung-tembungiki,Sang Prabuoranggatekaketembung-tembunge,lanora nggatekakewong-wongmau,amargaSangPrabungerti kanthikawicaksananyenwong-wongmauoramenehi
interpretasisingtepatsakaimpenkasebut;lannalikapadha rampungngomongingngarsaneSangPrabu,SangPrabu mangsuli,"Apategesesingwiskokomongakemarangaku? Mesthinekowewisngomonggorohlangoroh;mulane saikiwenehanainterpretasisingtepatsakaimpenku, supayakoweoramati"
12SangPrabubanjurdhawuh,lanbanjurutusannimbali wong-wongwicaksanaliyane,lanpadhasowanlanngadeg ingngarsaneSangPrabu,lanSangPrabunyritakake impenemarangwong-wongmau,lankabehpadha mangsulimiturutinterpretasisingpertama,lanSangPrabu nesubanget,lanSangPrabungandikamarangwong-wong mau:“Satemenekowepadhagorohlanngucapakegoroh ingapasingwiskokkandhakake”
13SangPrabubanjurdhawuhsupayaanapengumuman ingsaindengingtanahMesir,unine:“Rajalanpara panggedhenewismutusake,yensabenwongwicaksana singngertilanngertiinterpretasiimpen,lanorasowan marangSangPrabuingdinaiki,bakaldipateni.”
14LanwongsingbisanerangakemarangSangPrabu interpretasiimpenesingbener,bakaldiwenehikabehsing dibutuhakesakaSangPrabu.”Lankabehwongwicaksana ingtanahMesirpadhasowanmarangngarsaneSangPrabu, bebarengankarokabehtukangsihirlantukangsihirsing anaingMesirlaningGosyen,ingRameses,ing Takhpanches,ingZoar,laningkabehpanggonaningtapel watesMesir,lankabehpadhangadeganaingngarsane SangPrabu.
15Lankabehparabangsawanlanparapangeran,lanpara abdineSangPrabu,padhanglumpuksakakabehkuthaing Mesir,lankabehpadhalungguhanaingngarsaneSang Prabu,lanSangPrabunyritakakeimpenemarangpara wongwicaksanalanparapangeran,lankabehwongsing lungguhanaingngarsaneSangPrabupadhagumunkaro wahyukasebut
16LankabehwongwicaksanasinganaingngarsaneSang Prabupadhabeda-bedapanemunebabaganimpene; sawetarapadhanerangakemarangSangPrabu,karo ngucap,"Sapipitusingapikikupituraja,singsakaturune SangPrabubakaldigedhekakeingMesir."
17Lanpitusapisingalaikupitupangeran,singbakal nglawandhewekeingdina-dinapungkasanlannumpes dheweke;lanpituwulgandumikupitupangerangedhe duwekeMesir,singbakaltibaingtanganpitupangeran mungsuhsingkurangkuat,ingperanggustikitaraja
18Lansawetarawongmaunerangakemarangrajakaya mangkene,"Pitusapisingapikikukutha-kuthaMesirsing kuwat,lanpitusapisingalaikupitungbangsaingtanah Kanaan,singbakalnyerangpitungkuthaMesiringdinadinapungkasanlannumpeskutha-kuthakasebut"
19Lanapasingkokdelengingimpenkapindho,babagan pitungwulengandumsingapiklansingala,ikupratandha yenpamrentahanMesirbakalbalimanehmarangturunmu kayawiwitane
20Laningjamanpaprentahane,wong-wongingkuthakuthaingMesirbakalnglawanpitungkuthaingKanaan singluwihkuwattinimbangkutha-kuthamau,lanbakal numpeskutha-kuthamau,lanpamrentahanMesirbakal balimenyangturunmu
21LananasawetarasingmaturmarangSangPrabu,“Iki interpretasiimpenpanjenengan;pitungsapisingapikiku
pitungratu,singbakalpanjenenganpilihdadigarwaing dina-dinapungkasan,lanpitungsapisingalaiku nandhakakeyenwanita-wanitakasebutbakalmatikabeh nalikaSangPrabuisihurip.
22Lanpituwulgandumsingapiklanalasingkokdeleng ingimpenkapindhoikupatbelasbocah,lanbakalkelakon ingdina-dinapungkasanyendhewekebakalngadeglan gelutsijilansijine,lanpitusakaantaranebakalngalahake pitusingluwihkuat
23LansawetarawongmaumaturmarangSangPrabu, "Sapipitusingapikikinandhakakeyenbakallairpitung anak,lanbakalmatenipitunganaksakaanak-anakmuing dina-dinapungkasan;lanpitungwulgandumsingapiksing kokdelengingimpenkapindho,yaikuparapangeransing bakaldilawandeningpitungpangeranliyanesingkurang kuwasalannumpesdhewekeingdina-dinapungkasan,lan malesdendammaranganak-anakmu,lanpamrentahan bakalbalimenyangturunmu"
24SangPrabumirengsakehingpitutureparawong wicaksanaingMesirlanjarwaneimpene,nangingoraana siji-sijiakangndadekakekeparengeSangPrabu
25SangPrabumirsakanthikawicaksananemenawa tembung-tembungmauorakabehbener,amargaikisaka GustiAllahkanggonggagalaketembung-tembungepara wongwicaksanaingMesir,supayaYusufbisametusaka omahkunjara,lansupayadhewekedadigedheingMesir
26BarengSangPrabumirsayenoraanawongwicaksana lantukangsihiringMesirsingbisangomongkanthibener marangpanjenengane,SangPrabubanjurnesubangetlan murubingsajroningati
27SangPrabubanjurdhawuhsupayakabehwong wicaksanalanparatukangsihirpadhametusakangarsane SangPrabu,lankabehpadhametusakangarsaneSang Prabukanthirasaisinlangething.
28SangPrabubanjurdhawuhsupayaundhang-undhang dikirimmenyangsaindengingtanahMesirsupayapara tukangsihirpadhadipatèni,lanoraanasiji-sijiasing diidiniurip
29ParapanggedhepengawaleSangPrabubanjurpadha ngadeg,sabenwongngunuspedhange,lanwiwitmateni paratukangsihirlanparawongwicaksanaingMesir
30Sawisékuwi,Merod,jurupangunjukanéraja,sowanlan sujudingngarsanérajasartalungguhanaingngarsané.
31JuruunjukanbanjurmaturmarangSangPrabu,“MugamugaSangPrabutansahgesang,lanpamarentahanipun dipunmulyakakenwonteningnagaripunika.”
32PanjenengandukadhatengabdiPadukanalikasemanten, sampunkalihtaunkepengker,lankuladipunkunjara ngantossawatawiswekdal,kulakaliyankepalajururoti
33IngkonoanaabdiIbranikagunganekepalapengawal, jenengeYusuf,amargabendaranenesumarangYusuflan nglebokakedhewekeingomahtahanan,landheweke ngladenikitaingkana
34Sawussawatarawektu,nalikaakulanlurahjururoti padhangimpiingsawengi,akulanlurahjururotipadha ngimpi,sabenwongngimpimituruttegesingimpene dhewe-dhewe.
35Esukeakulankanca-kancapadhatekalancritamarang abdimau,lanabdimaunerangakeimpenkumarangakulan sabenwongnerangakeimpenkumiturutimpenedhewedhewe
36Kayasingdijlentrehakemarangakulanaku,kedadeyan kasebutkedadeyan;oraanatembung-tembungesingtiba inglemah
37Mulanesaiki,gustikawulalanrajasampunngantos mejahitiyangMesirtanpaalesan;delengenabdipunika taksihdipunkurungwonteninggriyadeningkepala pengawalbendaranipun,wonteninggriyatahanan
38MenawiSangPrabukeparengndhawuhinimbali panjenenganipunsupadossowandhatengngarsanipungusti kawula,sahapanjenenganipunbadhengaturipirsadhateng panjenengan,tegesipunimpeningkangpanjenengan impikakenwau
39SangPrabumirengpangandikanelurahanggurmau, banjurdhawuhsupayaparawongwicaksanaingMesiraja dipateni
40SangPrabubanjurdhawuhmarangparaabdinesupaya nggawaYusufmenyangngarsane,lanSangPrabu ngandikamarangwong-wongmau:“Padhasowanalanaja gawewedidheweke,supayadhewekeorabingunglanora ngerticaranengomongkanthibener”
41ParaabdineSangPrabubanjursowanmarangngarsane SangYusuf,lanbanjurenggal-enggalnggawaYusufmetu sakaingpakunjaran,paraabdineSangPrabubanjurnyukur rambuteYusuf,sartanggantisandhanganeingpakunjaran, banjursowanmarangngarsaneSangPrabu.
42SangPrabulenggahingdhamparkeprabon,ngagem sandhanganbangsawanlandisabukiefodemas,emas murnisinganaingndhuwuresumunar,lanwatuakik, mirahdelimalanzamrud,bebarengankarokabehwatu larangsinganaingsiraheSangPrabu,nggumunake mripate,lanYusufgumunbangetmarangSangPrabu.
43Dhamparsingdilungguhirajadilapisiemaslanperak, sartawatuoniks,lananapitungpuluhundhak-undhakané
44LanwisdadiadatistiadatingsaindengingtanahMesir, sabenwongsingtekakanggomaturmarangraja,yen dhewekepangeranutawawongsingdianggeppentinging ngarsaneraja,dhewekebakalmunggahmenyangtahtaraja ngantitekanundhakkapingtelungpuluhsiji,lanrajabakal mudhunmenyangundhakkapingtelungpuluhenem,lan ngomongkarodheweke.
45Manawapanjenenganekaleburakyatbiasa, panjenenganebakalmunggahmenyangundhak-undhakan katelu,lanrajabakalmudhunmenyangundhak-undhakan kapapatlanngandikakaropanjenengane,lanadatsaben wongsingngertibasapitungpuluhbasa,panjenengane bakalmunggahingpitungpuluhundhak-undhakankasebut, lanmunggahlanngandikangantitekanraja
46Lansapawaésingorabisangrampungakepitungpuluh taun,dhèwèkébakalmunggahundhak-undhakansakakèhé basasingdingertèni
47IngjamansemonoingMesirwisdadiadatistiadatyen oraanawongsingmrentah,kajabasingngertibasapitung puluhbasa
48NalikaYusufsowaningngarsanéraja,dhèwèkésujud inglemahingngarsanéraja,landhèwèkémunggahing undhak-undhakankatelu,lanrajalungguhingundhakundhakankapapatlanngomongkaroYusuf.
49SangPrabubanjurngandikamarangYusuf:“Aku ngimpi,lanoraanawongsingbisanerangakekanthibener, landinaikiakudhawuhsupayakabehtukangsihirlanpara wongwicaksanaingMesirpadhasowaningngarsaku,lan
akuwisnyritakakeimpenkumarangwong-wongmau, nangingoraanasingbisanerangakekanthibenermarang aku”
50Lansawiseikiakudinaikikrungubabkowe,yenkowe wongwicaksana,lanbisanerangakesabenimpensing kokrungukanthibener
51YusufbanjurmangsulimarangSangPrabuPringon, ature:“KarepnaSangPrabuPringonnyritakakeimpene kangdiimpikakemau;sanyatainterpretasineiku kagunganeGustiAllah”SangPrabuPringonbanjur nyritakakeimpenemarangYusuf,yaikuimpenesapi-sapi lanimpenewulengandum,lanSangPrabubanjurmandheg ngandika.
52YusufbanjurdikuwasaniRohéAllahanaingngarsané SangPrabu,landhèwèkéngertikabèhsingbakalkelakon marangSangPrabuwiwitdinaikulansabanjuré,sarta dhèwèkéngertiinterpretasisingbenersakaimpènéSang Prabu,landhèwèkéngomonganaingngarsanéSangPrabu 53YusufolehsihkatresnaningngarsaneSangPrabu,lan SangPrabubanjurnilingakelannggatekakesakehing pangandikaneSangPrabuSangPrabubanjurngandika marangSangPrabu:“Ajakokkirayenikurongimpen, amargaikumungsijiimpen,amargaapasingwisdipilih GustiAllahkanggoditindakakeingsaindengingtanahiki wisdituduhakemarangSangPrabuingsajroningimpene, lanikiinterpretasisingbenersakaimpenmu:
54Pitusapisingapiklanwulengandumikupitungtaun, lanpitusapisingalalanwulengandumikuugapitungtaun; ikumungsijiimpen
55Lahpitungtaunsingbakaltekabakalanakaluberan gedheingsaindengingtanah,lansawiseikubakalana pitungtaunpaceklik,pacekliksingnggegirisi;lansakehing kaluberanbakaldilalekakesakatanahkasebut,lanpaceklik bakalngentekakewong-wongingtanahkasebut.
56SangPrabubanjurngimpisapisan,lanimpenediulang manehmarangSangPrabuPringon,amargaprekaraiku wisditetepakedeningGustiAllah,lanGustiAllahbakal enggalnindakake
57Mulanésaikiakubakalmènèhikowépituturlan nylametakényawamulannyawanéwong-wongingtanah ikisakapacekliksingnggegirisi,supayakowénggolèki wongsingwicaksanalanwicaksanaingsaindenging kratonmu,singngertikabèhurusanpamaréntahan,lan ngangkatdhèwèkédadipengawastanahMesir
58Lanwongsingbakalkokpilihdadikepalaingtanah Mesir,kudungangkatpejabat-pejabatingsangisore, supayapadhanglumpukakekabehpanganingtaun-taun apiksingbakalteka,lansupayapadhanyimpengandum lannyimpeninggudangsingwisditemtokake
59Lansupayapadhanyimpenpangankuwikanggopitung taunpaceklik,supayabisaditemokakekanggokowelan rakyatmulankabehtanahmu,lansupayakowelan tanahmuorabakalsirnadeningpaceklik
60Kabèhwongingtanahikikududiprentahakésupaya nglumpukaképametunékebonédhéwé-dhéwé,maneka warnapangan,sajronepitungtaunsingbecikiki,lan nyimpenpametunéinggudang-gudhangé,supayabisa ditemokakénalikamangsapacekliklansupayabisaurip sakapaceklik
61Ikiinterpretasisingbenersakaimpenmu,lanikipitutur singdiwenehakekanggonylametakenyawamulannyawa kabehrakyatmu
62SangPrabubanjurngandikamarangYusuf,"Sapasing kandhalansapasingngertiyentembungmuikubener?" SangPrabubanjurngandikamarangSangPrabu,"Ikibakal dadipratandhakanggokowebabkabehtembungku,yen ikubenerlanpituturkubecikkanggokowe."
63Lah,garwamulungguhingkursipanglairandinaiki, landhewekebakalnglairakeanaklanangkanggokowe,lan kowebakalbungahkarodheweke;nalikaanakmuwismetu sakaguwagarbaneibune,anakmusingmbarepsingwis lairrongtaunkepungkurbakalmati,lankowebakaldilipur karoanaksingbakallairkanggokowedinaiki
64LanYusuframpungngucapaketembung-tembungiki marangraja,landhewekembungkukmarangrajalan banjurmetu,lannalikaYusufmetusakangarsaneraja, pratandha-pratandhasingdiomongakeYusufmarangraja kedadeyaningdinaiku.
65Lanratunglairakeputraingdinaikulanrajakrungu kabarsenengbabaganputrane,landhewekebungah,lan nalikawartawanwismetusakangarsaneraja,paraabdine rajanemokakeputrambareprajawismatiinglemah
66Lananatangisanlanramebangetingkraton,lanraja krungu,landheweketakon,Apaswaralantangisansing dakrunguingkraton?Lanpadhangandhanirajayenputra mbarepewisseda;banjurrajangertiyenkabehtembung Yusufsingdiucapakeikubener,lanrajadilipurkanggo putranedeningbocahsinglairkanggodhewekeingdina ikukayasingdiomongakeYusuf
BAB49
1Sawisélelakoniki,rajabanjurutusannglumpukaké kabèhperwiralanabdiné,sartakabèhpanggedhelan bangsawankagunganéraja,lankabèhpadhasowanmarang ngarsanéraja.
2SangPrabubanjurngandikamarangwong-wongmau: “Lah,kowéwisndelenglankrungusakèhingtembungé wongIbraniiki,lansakèhingpratandhasingdiwedharake bakalkelakon,lanoraanasiji-sijiasakatembungésingtiba inglemah”
3Kowéngertiyèndhèwèkéwismènèhiinterpretasising tepatsakaimpènkuwi,lanikumesthibakalkelakon, mulanésaikipadharembugenlanngertiaapasingbakal koklakonilankepriyécaranétanahikibakaldiluwarisaka paceklik
4Saikigolekanalandelengenapaanasingpadha,singing atineanakawicaksananlankawruh,lanAkubakal ngangkatdhewekedadipeprentahaningbumi
5KowéwiskrunguapasingdiwelingakéwongIbranibab ikisupayatanahikiorakenapaceklik,lanakungertiyèn tanahikiorabakalbisaslametsakapaceklikkajabaana pitutursakawongIbranisingwismenehipituturmarang aku
6Wong-wongmaubanjurpadhamangsulimarangSang Prabu,ature:“Rembugingkangdipunparingakentiyang Ibranipunikasae;milanipun,dhuhgustikawulaSang Prabu,sadayanagaripunikawonteningastapanjenengan, milasumanggapanjenengantindaknapunapaingkang panjenengananggepprayogi”
7Sapasingkokpilih,lansingkokngertenikanthi kawicaksananmuyenwicaksanalanbisangluwarinagara ikikanthikawicaksanane,ikusingbakaldiangkatdening ratudadipanggedhenenagaraiku.
8SangPrabubanjurngandikamarangsakehingpara punggawakraton:“Akungira,amargaGustiAllahwis paringsumurupmarangwongIbraniikikabehapakang wisdingandikakake,mulaoraanawongingsaindenging nagarakangwicaksanalanwicaksanakayadheweke; manawaikudianggepbecikdeningkowe,akubakal ngangkatdhewekedadipanguwasaingnagaraiki,amarga dhewekebakalnylametakenagaraikikalawan kawicaksanane.”
9Paraperwiramaubanjurpadhamangsuli,"Nanginging angger-anggeringToretMesirwiskatulis,lanorakena dilanggar,yenoraanawongsingbakalmrentahingMesir, utawadadiwongnomerlorosawiseraja,kajabawongsing duwekawruhingkabehbasaanak-anakemanungsa" 10Pramila,gustikawulaSangPrabu,tiyangIbranipunika namungsagedwicantenbasaIbrani,lankadospundi piyambakipunsageddadostiyangangkakalihingkang ngerehkawula,tiyangingkangbotenngertosbasakawula?
11Saiki,mugipanjenengankersanimbalipiyambakipun, supadospanjenengankersarawuhingngarsapanjenengan, lanmbuktèknapiyambakipuningsamukawis,sarta tindaknakadosingkangpanjenengananggepprayogi
12SangPrabubanjurngandika:“Sesukbakalkelakon,lan apasingkokkandhakakeikubecik.”Lankabehpara punggawapadhasowaningngarsaneSangPrabuingdina ikuuga
13IngwayahwengiikuGustingutussalahsawijining malaekatkangngladeni,landheweketekaingtanahMesir nemoniYusuf,lanmalaekatGustingadegingsandhinge Yusuf,lanweruhYusuflagituruingambeningwayah wengiingomahbendaraneingpenjarabawahtanah, amargabendaranewisnglebokakedhewekemaneh menyangpenjarabawahtanahamargagarwane.
14MalaékatmaubanjurnggugahYusufsakaturuné,lan Yusuftangilanngadeg,lanMalaékatéPangéranjumeneng ingngarepéYusuf;MalaékatéPangéranngandikakaro Yusuf,lanYusufdiajaribasamanungsakabèhingwayah wengi,lanYusufdiwènèhijenengYusuf
15MalaékatéPangéranbanjurnilarYusuf,lanYusufbali turuingpeturonéYusufgumunbangetkarowahyusing dideleng
16EsukeSangPrabunimbalikabehparaabdilanpara panggedhene,lankabehpadhasowanlanlungguhanaing ngarsaneSangPrabu,SangPrabudhawuhsupayaYusuf digawa,lanparaabdineSangPrabubanjurpadhasowan lannggawaYusufmenyangngarsaneSangPrabuFiraun 17SangPrabubanjurminggahingundhak-undhakantahta, lanYusufngandikamarangSangPrabunganggobasa-basa apawae,lanYusufbanjurnyedhakilanngandikamarang SangPrabungantiSangPrabutekaningundhak-undhakan pitungpuluh,lanSangPrabubanjurlungguhingngarsane SangPrabu
18SangPrabubungahbangetmergasakaYusuf,lankabeh punggawakratonpadhabungahbangetbarengkaroSang PrabunalikakrungukabehpangandikaneYusuf 19SangPrabulanparapunggawakratonpadhanganggep becik,supayaYusufdiangkatdadiwongnomerloroing
saburineSangPrabumengkusatanahMesir,mulaSang PrabubanjurngandikamarangYusuf:
20Saikikowéwismènèhipituturmarangakusupaya ngangkatwongwicaksanadadipangwasaingtanahMesir, supayanganggokawicaksananébisanylametakétanahiki sakapaceklik;mulanésaiki,amargaGustiAllahwis ngandhanikowébabikikabèh,lankabèhpangandikansing wiskokucapaké,oraanawongsingwicaksanalan wicaksanakayakowéingsaindengingtanahiki
21JenengmuorabakaldisebutYusufmaneh,nanging Zafnat-Paaneahbakaldadijenengmu;kowebakaldadi wongnomerlorosawiseaku,lanmiturutpangandikanmu kabehurusanpamrentahankubakaldiatur,lanmiturut pangandikanmurakyatkubakalmetulanmlebu
22Paraabdilanparapanggedhekulaugibadhenampigaji sabenwulansakingpanjenengan,lansadayarakyating nagaripunikabadhesujuddhumatengpanjenengan; namungingdhamparkulakulabadhengungkuli panjenengan.
23SangPrabubanjurnyopotali-alisakaastanelan dienggokakeingastaneYusuf,sartaSangPrabu ngagemakejubahbangsawanmarangYusuf,sarta ngagemakemakuthaemasingsirahe,sartamasangkalung emasinggulune
24SangPrabubanjurdhawuhmarangparaabdine,supaya dhewekeditunggangiingkretakapindhoduwekeSang Prabu,singmadhepkretaSangPrabu,lanSangPrabu nunggangijarangedhelankuwatsakajaran-jaraneSang Prabu,landiiridngliwatilurung-lurungingtanahMesir
25SangPrabubanjurdhawuhsupayakabehwongsing nabuhrebana,harpa,lanpirantimusikliyanepadhabudhal ndherekakeYusuf;sewurebana,sewumekolot,lansewu nebalimpadhangetutakedheweke
26Lanlimangewuwonglanang,karopedhangterhunus singberkilauaningtangane,lanpadhamlakulandolanan ingngarepeYusuf,lanrongpuluhewuwonggedheraja singnganggosabukkulitsingdilapisiemas,mlakuing sisihtengenYusuf,lanrongpuluhewuingsisihkiwane, lankabehwanitalanprawanmunggahingpayonutawa ngadegingdalan-dalandolananlanbungahmarangYusuf, lanndelengrupaneYusuflankaendahane
27Lanrakyatérajamlakuingngarepélaningmburiné, ngobongidalannganggokemenyanlankayukasia,lan nganggomanekawarnalengawangisingapik,sartanyebar murlangaharuingsadawanédalan,lanrongpuluhwong padhangumumaketembung-tembungikiingngarepéing sakubengingtanahkanthiswarabanter: 28Apakowéweruhwongikisingdipilihdéningrajadadi rajakapindhoné?Kabèhurusanpamaréntahanbakaldiatur déningdhèwèké,lansapawaésingnglanggarprentahé, utawasingorasujudingngarepéraja,bakalmati,amarga dhèwèkémbrontakmarangrajalanrajakapindhoné.
29Nalikaparautusanwismandhegngumumake,kabeh wongMesirpadhasujudingbumianaingngarsaneYusuf lanngucap,"Muga-mugaSangPrabuurip,ugamugi-mugi putranesingnomerlorourip"LankabehwongMesir padhasujudingsadawanedalan,lannalikaparautusan nyedhakidheweke,dhewekepadhasujud,lanpadha bungah-bungahkaromanekawarnarebana,mechollan nebalanaingngarsaneYusuf.
30Yusufnunggangjarané,karondhangakmaranglangit, banjurnguwuh,"Panjenenganéngangkatwongmlaratsaka bledug,ngangkatwongmlaratsakatumpukanbledug" DhuhPangéranKangMahakwasa,rahayuwongkang ngandelmarangPaduka.
31YusufbanjurndlajahitanahMesirkaroparaabdilan parapegawénéSangPrabuPringon,sartapadhanuduhaké sakèhingtanahMesirlansakèhingbandhanéSangPrabu PringonmarangYusuf
32IngdinaikuugaYusufbalisowanmarangSangPrabu Pringon,lanSangPrabumaringiYusuftanahingtanah Mesir,tanahlankebonanggur,sartaSangPrabumenehi Yusuftelungewutalentaperaklansewutalentaemas, watukrisopraslanbedoliumsartaakehpeparing
33Esuke,SangPrabudhawuhmarangkabehwongMesir supayanggawakurbanlanhadiahmarangYusuf,lansapa waesingnglanggarprentaheSangPrabukududipateni;lan wong-wongmaunggawepapanpangibadahinglurunglurungkutha,lannggelarsandhanganingkono,lansapa waesingnggawaapa-apamarangYusuf,dilebokakeing papanpangibadahkasebut
34WongMesirkabehpadhanyulamanting-antingemas, sijianting-antingemas,sijineanting-antinglanantinganting,lanpirantiemaslanperaksingbeda-beda,watu krisopraslanbedolium,sartasabenwongmenehisaka duwekedhewe-dhewe 35Yusufnjupukkabehmaulandilebokakeing perbendaharane,lankabehpejabatlanbangsawanduweke rajangluhurakeYusuf,lanpadhamenehiakehhadiah, amargarajawismilihdhewekedadiwongnomerloro 36SangPrabubanjurutusannemoniPotifera,putrane Ahiram,imamingOn,lanPotiferanjupukputrinesingisih enom,Osnat,lanmenehakemarangYusufdadigarwane 37Bocahwadonmauayubangetrupane,isihprawan, durungtaudirawuhiwonglanang,mulaYusufbanjur njupukdhewekedadibojone;lanSangPrabungandika marangYusuf:“AkuikiSangPrabuPringon,lankajaba koweoraanasingwaningangkattanganeutawasikile kanggomimpinumateingsaindengingtanahMesir”
38Yusufyuswatelungpuluhtaunnalikangadeging ngarsaneSangPrabuPringon,lanYusufbanjurmundur sakangarsaneSangPrabuPringon,landadiabdinomer loroingMesir,kagunganeSangPrabuPringon.
39SangPrabubanjurmaringiYusufsatusabdikanggo ngladeniingdaleme,lanYusufugautusantukuakehabdi lanpadhamanggoningdalemeYusuf.
40Yusufbanjurmbangunomahsingmegahbangetkaya omah-omahraja,ingngarepplatarankraton,landheweke nggawecandhigedheingomahkasebut,katonapikbanget lantrepkanggopapandununge;telungtaunYusuf ngadegakeomahe
41Yusufbanjuryasadhamparkangendahbangetdigawe sakaemaslanperakkangakehbanget,banjurdilapisiwatu krisopraslanbedolium,sartadigaweingndhuwure dhamparikugambaresakubengingtanahMesir,lan gambarekaliMesirkangmbanyonisakubengingtanah Mesir;lanYusuflenggahkanthitentremingdhampareing omahelanGustiAllahnambahikawicaksananeYusuf 42SakehingwongingMesir,paraabdineSangPrabu Pringonlanparapanggedhenepadhatresnabangetmarang
Yusuf,amargaprakaraikisakaPangeranYehuwahmarang Yusuf.
43Yusufnduwéwadyabalaperang,singmetukanthi pasukanlanpasukancacahépatangpuluhèwunematus wong,singbisanggawagegamankanggombanturajalan Yusufnglawanmungsuh,saliyanéparaperwirarajalan paraabdinélanpendudukMesirsingorakaetungcacahé 44Yusufmènèhitamenglanlembingmarangpara prajuritélankabèhwadyabalané,topi,klambiperang,lan watukanggombalang
BAB50
1IngwektuikubaniTarsispadhanglawanbaniIsmael,lan perangnglawanwong-wongmau,lanbaniTarsispadha ngrampokwongIsmaelngantisuwebanget.
2Ingjamansemana,turuneIsmaelcacahesithik,lan dhewekeorabisangalahakewong-wongTarsis,lan dhewekeditindhesbanget.
3ParapinituwaIsmaelbanjurngirimcathetanmarangraja Mesir,ature:“Akunyuwuntulungmarangparaabdidalem, paraperwiralanbalatentara,supayapadhambantukita perangnglawanwong-wongTarsis,amargakitawissuwe bangetkekurangan”
4SangPrabuPringonbanjurngutusYusufbebarengan karoparaprajuritlanwadya-balanesingndherekake panjenengane,lanugaparaprajuritesinggagahprakosa sakakraton.
5LanpadhamenyangtanahHawila,nemonibaniIsmael, kanggombantunglawanbaniTarsis,lanbaniIsmael perangkarobaniTarsis,lanYusufngalahakewongTarsis landhewekengalahakekabehtanahe,lanbaniIsmael manggoningkonongantisaiki
6NalikatanahTarsisdikalahake,kabehwongTarsispadha mlayu,lantekaningtapelwatesesadulur-sadulure,yaiku baniYawan,lanYusufkarokabehprajuritelanwadyabalanebalimenyangMesir,oraanasiji-sijiasingilang.
7NalikataunkapindhonejamanYusufjumenengratuing Mesir,PangeranYehuwahmaringirejekiakehing saindengingtanahsajronepitungtaun,kayasingwis dingandikakakedeningYusuf,amargaPangeranYehuwah mberkahikabehpametuningbumisajronepitungtaun,lan wong-wongmaupadhamanganngantiwaregbanget.
8NalikasemonoYusufduwépejabat-pejabatingsangisoré, lanpadhanglumpukakékabèhpanganingtaun-taunsing apik,lannumpukgandumsabentaun,landisimpening gudanghartaYusuf
9Lansaben-sabennalikapadhanglumpukakepangan, Yusufdhawuhsupayapadhanggawagandumingwewulen, lanuganggawalemahsakasawah,supayaorabosok
10Yusufnindakakekayamangkonosabentaun,lan dhewekenumpukgandumkayawedhiingsegaranganti akehbanget,amargagudanggandumeakehbangetnganti orabisadiitungamargaakehbanget
11LanugakabehwongMesirnglumpukakemacemmacempangananinggudang-gudhangesajronepitungtaun singmulya,nangingwong-wongmauoranindakakekaya singditindakakeYusuf
12KabèhpangansingdiklumpukkéYusuflanwongMesir sajronepitungtaunkamakmuran,disimpenkanggotanah
kuwi,disimpenkanggopitungtaunpaceklik,kanggo nyukupikebutuhanékabèhwongingtanahkuwi.
13LansabenwongingMesirpadhangisigudanglan papanndheliknganggogandum,kanggonyukupi kabutuhanenalikaanapaceklik.
14Yusufbanjurnyimpenkabèhpanganansingwis diklumpukkéingkutha-kuthaingMesir,lannutupkabèh gudang-gudangmausartangangkatpenjaga-penjagaing ndhuwuré
15Osnath,garwaneYusuf,putrinePotifera,nglairake anaklanangloro,yaikuManasyelanEfraimYusufyuswa telungpuluhpapattaunnalikapeputraloromau
16Bocah-bocahlanangmausayagedhelanpadhanuruti tindak-tandukelanpiwulange,oranyimpangsakadalan singwisdiwulangakedeningbapakne,ngiwautawa nengen.
17LanGustiAllahnunggilkaroparanom-nomanmau,lan padhatuwuhlannduwenipangertenlankapinteraning kabehkawicaksananlaningkabehurusanpamrentahan, lankabehpejabatrajalanparapembesarsakapedunung Mesirngluhurakeparanom-nomanmau,lanpadha digedhekakeingantaraneparaputraraja.
18Pitutaunkaluberanpanganingsaindengingtanahwis rampung,lanpitungtaunpaceklikugateka,kayasingwis diomongakeYusuf,lanpaceklikkasebutnyebaring saindengingtanah
19BarengwongMesirkabehweruhyenpaceklikwis diwiwitiingtanahMesir,kabehwongMesirbanjur mbukakgudanggandume,amargapaceklikwisnguwasani wong-wongmau
20Lanpadhanemokakékabèhpangansinganaing gudangé,kebakhamalanorapantesdipangan,lanpaceklik nyebaringsaindengingtanah,lankabèhwongMesirpadha sowanlansesambatmarangSangPrabuFiraun,amarga paceklikikuabotbangettumrapwong-wongmau
21Wong-wongmaubanjurpadhamaturmarangSang PrabuPringon:“Sumanggaparinganapangandhatengpara abdipanjenengan,punapakulalananak-anakkulakedah pejahkeluwenwonteningngarsapanjenengan?”
22SangPrabuPringonbanjurmangsuli,pangandikane: “Yagenekowepadhasesambatmarangaku?Apadudu Yusufkangdhawuhsupayagandumdisimpensajrone pitungtaunkamakmurankanggotaun-taunpaceklik?Lan yagenekoweoranggatekakeswarane?”
23Wong-wongMesirbanjurpadhamaturmarangSang Prabu,"DemiGusti,paraabdidalemsampunnindakaken sadayaingkangdipundhawuhakendeningYusuf,amargi paraabdidalemsampunnglumpukakensadayapametuning tegalanipunsadangunipunpitungtaunkamakmuranlan nyimpeninggudhangngantossamenika"
24Nalikapacekliknyerangparaabdipanjenengan,kula lanpanjenenganmbukakgudangkula,lansapunikasedaya panenankulakebakhamalanbotensageddipunpangan 25NalikaSangPrabumirengsadayaingkangsampun kedadosandhatengparapedunungMesir,SangPrabuwedi sangetamargipaceklik,sahapanjenenganipunwedisanget; SangPrabubanjurngandikadhatengparatiyangMesir, "Sarehnesadayapunikasampunkedadosandhateng panjenengan,sumanggasowandhatengYusuf,tindakaken punapakemawoningkangbadhedipunaturakendhateng panjenengan,ajanglanggardhawuhipun"
26WongMesirkabehbanjurpadhasowanmarang ngarsaneYusuf,sartamatur:“Sumanggakulaaturi paringanapangan,punapakulakedahpejahwontening ngarsapanjenenganamargikeluwen?Amargikulasampun nglumpukakenpanèn-panènkulasadangunipunpitungtaun kadosingkangpanjenengandhawuhaken,lankulasimpen wonteningsimpenan,lanmekateningkangkedadosan dhatengkula.”
27BarengYusufkrungukabehomonganewongMesirlan apasingwisdialami,Yusufmbukakkabehgudangwohwohanlanngedolwoh-wohanmaumarangwongMesir
28Paceklikikunggegirisiingsaindengingnagara,lan paceklikugaanaingkabehnegara,nangingingtanah Mesirisihanapanenansingbisadidol
29SakehingwongMesirpadhasowanmarangngarsane Yusufareptukugandum,amargapacekliksayabanget nggegirisi,lankabehgandumerusak,lansabendinaYusuf ngedolgandummaumarangkabehwongMesir
30.SakehingwongingtanahKanaanlanwongFilistin,lan wong-wongingsabrangebengawanYarden,lanwongwongingsisihwetanlankabehkuthaingtanah-tanahsing adohlancedhakkrunguyenanagandumingMesir,lan kabehpadhatekamenyangMesirkanggotukugandum, amargapaceklikwisnggegirisiwong-wongmau
31Yusufbanjurmbukakgudanggandumlanngangkat parapejabatsingngawasiwong-wongmau,lansabendina wong-wongmaungadeglanngedolbarangdagangan marangsabenwongsingteka.
32Yusufngertinèksedulur-seduluréugabakalteka menyangMesirtukugandum,mergapaceklikwisnyebar ingsaindengingbumi.Yusufbanjurndhawuhikabèh rakyatésupayangumumakébabikiingsaindengingtanah Mesir,
33Ikudadikersaneraja,abdinesingnomerloro,lanpara pembesar,yensabenwongsingpengintukuganduming MesirorakenangutusabdinemenyangMesirkanggotuku, nangingputra-putrane,lanugawongMesirutawaKanaan, singtekasakatokoapawaesakatukugandumingMesir, lanlungalanngedolingsaindengingtanah,dhewekebakal mati,amargaoraanasingbakaltukukajabakanggo nyukupikabutuhankulawargane
34Lansapawaésingmimpinkéwanloroutawatelukudu dipatèni,mergasabenwongmungmimpinkéwanédhéwé.
35Yusufbanjurmasangpengawalinggapura-gapura Mesir,sartadhawuhmarangwong-wongmau,"Sapawaé singareptukugandum,ajangantimlebusadurungé jenengé,jenengbapakné,lanjenengbapaknéditulis,lan apawaésingditulisingwayahawan,kirimnajenengé marangakuingwayahsorésupayaakungertijenengé"
36YusufbanjurngangkatparapejabatingsatanahMesir, landhawuhmarangparapejabatsupayanindakakekabeh mau.
37Yusufnindakakekabehmau,lannggawepranatanpranataniki,supayadhewekengertikapanparasadulure kudutekamenyangMesirtukugandum;lanbangsane Yusufsabendinangundhangakesupayaikudiumumake ingMesirmituruttembunglanpranatansingwis diprentahakedeningYusuf
38Lankabehwongingtanahwetanlankulon,laning saindengingbumi,krungubabaganangger-anggerlan peraturansingwisditindakakeYusufingMesir,lanwong-
wongingsisihpalingendhekbumitekalantukugandum ingMesirsabendina,banjurlunga.
39ParapanggedheingMesirpadhanindakakekayakang didhawuhakedeningYusuf,lansabenwongkangteka menyangMesirareptukugandum,parapenjagagapura padhanulisjenengelanjenengbapakne,lansabendina nggawagandummauingwayahsoremarangngarsane Yusuf.
BAB51
1SawisékuwiYakubkrunguyènanagandumingMesir, banjurnimbalianak-anakélanangsupayamenyangMesir tukugandum,amargapaceklikuganemoniwong-wong mau
2AkukrunguyenanagandumingMesir,lankabehwong ingbumipadhamenyangmranakanggotuku,mulane yagenekowekokpadhawareganaingngarepewong salumahingbumi?KoweugapadhamenyangMesirlan tukugandumsethithikkanggokitasakawong-wongsing tekaingkana,supayakitaoramati
3ParaputraneYakubpadhanggatekakepituturebapakne, lanbanjurpadhabudhalmenyangMesirtukuganduming antaranewong-wongliyanesingtekaingkono
4Yakub,bapakné,banjurndhawuhiwong-wongmau, "Nalikakowémlebukutha,ajamlebubarengliwatgapura siji,mergasakawong-wongingtanahkono"
5ParaputraneYakubbanjurbudhalmenyangMesir,lan paraputraneYakubnindakakekabehkayasing diprentahakebapakne,lanYakuborangongkonBenyamin, amargadhewekemikir,"Sanajandhewekeorakena kacilakaningdalankayaadhine"Lansepuluhputrane Yakubbudhal
6NalikaparaputraneYakublagibudhal,padhamratobat sakaapasingwisditindakakemarangYusuf,lanpadha rembugansijilansijine,ujar,Kitangertiyensadulurkita YusufwislungamenyangMesir,lansaikikitabakal nggolekidhewekemenyangngendiwaekitalunga,lanyen kitanemokakedheweke,kitabakalnjupukdhewekesaka bendaranekanggotebusan,lanyenora,kanthipaksa,lan kitabakalmatikanggodheweke
7ParaputraneYakubsarujukkarobabikilanpadha nguwatakéawakédhéwémergasakaYusuf,supayabisa ngluwaridhèwèkésakatanganébendarané,lanpara putraneYakublungamenyangMesir;lannalikawis cedhakkaroMesir,padhamisahsijilansijiné,lanpadha mlebuliwatsepuluhgapuraMesir,lanparapenjagagapura nulisjenengéingdinaiku,lannggawadhèwèkémarang Yusufingwayahsoré
8Yusufbanjurmacajeneng-jenengsakatanganepara penjagagapurakutha,landhewekenemokakeyenpara sadulurewismlebuingsepuluhgapurakutha,lanYusuf ingwektuikudhawuhsupayakabarikidiumumakeing saindengingtanahMesir,ujare, 9Menyangalah,parapenjagagudang,tutuplahsemua gudanggandumdanhanyasatuyangmasihbuka,supaya orang-orangyangdatangdapatmembelidarisitu.
10LankabehpejabatYusufnindakakekayamangkonoing wektuiku,kabehgudangditutuplanmungsijising ditinggalake.
11Yusufbanjurmènèhijeneng-jenengéparasaduluré marangwongsingditugasakéngurusgudang,lankandhané, "Sapawaésingtekatukugandum,takonanajenengé Nalikaanawongsingjenengépadhateka,cekelenlan kirimna."Wong-wongmaunindakkékuwi.
12NalikaparaputraneYakubtekaningkutha,padha sarujuknggolekiYusufsadurungetukugandum
13Lanpadhamenyangtembok-tembokeparasundel,lan padhanggolekiYusufingtembok-tembokeparasundel sajronetelungdina,amargapadhamikiryenYusufbakal tekaingtembok-tembokeparasundel,amargaYusufayu bangetlankatonapik,lanparaputraneYakubnggoleki Yusufsajronetelungdina,nangingorabisanemokake.
14WongsingditugasakengurusgudangnggolekijenengjenengsingdiwenehakeYusufmarangdheweke,nanging oraketemu.
15BanjurutusanmenyangYusuf,kandhané,"Wistelung dinaiki,wong-wongsingjenengéwiskoksebutakémarang akudurungteka.Yusufbanjurngutusabdinénggoleki wong-wongmauingsakubengingtanahMesir,lannggawa wong-wongmaumenyangngarsanéYusuf"
16ParaabdineYusufbanjurlungamenyangMesir, nangingoranemokake,banjurmenyangGosyen,nanging oraanaingkono,banjurmenyangkuthaRameses,nanging oranemokake.
17Yusufterusngutusnembelasabdinenggolekipara sadulure,lanwong-wongmaubanjurpadhanyebaring patangpojokkutha,lanpapatabdinemlebuingomahepara sundelmau,lanpadhanemokakesepuluhwonglananging kononggolekisadulure
18Wongpapatmaubanjurnggawawong-wongmau menyangngarsane,banjurpadhasujudmarangYusuf,dene Yusuflagilenggahingdhampareingcandhine,nganggo sandhanganbangsawan,laningsiraheanamakuthaemas gedhe,lankabehwongsingkuwasapadhalungguhing sakubenge
19ParaputraneYakubpadhandelengYusuf,lanawake, kaendahane,lankaluhuranekatonapikbangetingmripate, banjurpadhasujudmanehanaingngarsanengantikonjem inglemah.
20Yusufweruhparasaduluré,nangingYusuforadiweruhi, mergaYusufdianggeppentingbangetdéningparasaduluré, mulanéYusuforadiweruhi.
21Yusufbanjurngandikamarangparasakabatmau, "Kowésakangendi?"Wong-wongmaupadhamangsuli, "ParaabdipanjenenganrawuhsakingtanahKanaan, amargipacekliksampunngantoswonteningsaindenging jagad."Paraabdipanjenenganmirengbilihwonten gandumingMesir,milatiyang-tiyangwausamirawuhing antawisipuntiyang-tiyangsanessupadosmundhutgandum kanggenyukupikabutuhanipun"
22Yusufbanjurmangsuli,"Yenkowétekaareptukukaya singkokkarepake,kenapakowémlebuliwatsepuluh gapurakutha?Mesthiwaékowétekaarepndeloktanah iki"
23Wong-wongmaubanjurpadhamangsulibebarengan karoYusuf,"Orakayangono,bendara,akulankancakancakubenerParaabdipanjenenganduduteliksandi, nangingakulankanca-kancakutekaareptukugandum Paraabdipanjenengankabehpadhasadulur,anak-anake wongsijiingtanahKanaanBapakkulasampundhawuh
dhatengkula,'Nalikapanjenengantekaningkutha,aja mlebubarenginggapurasiji,amargawong-wongingtanah ikipadhamanggoningkono'"
24Yusufbanjurmangsulimaneh,"Ikumausing dakkandhakakemarangkowe,kowetekakanggonelik tanahiki,mulanekowekabehmlebuliwatsepuluhgapura kutha;kowetekakanggondelengkahananetanahikising orakaton."
25Sabenwongsingtekatukugandummesthilunga menyangngendi-endi,lankowéwistelungdinaanaing tanahkono,lanapasingkoklakoniingtembok-tembok sundelsingwiskoklakonitelungdinaiki?Mesthinepara teliksandinindakakekayangono.
26LanpadhamaturmarangYusuf,"Gustimugiboten ngandikamakaten,amargikulapunikarolassadulur, putranipunramakulaYakub,wonteningtanahKanaan, putranipunIskak,putranipunAbraham,tiyangIbrani,lan ingkangragilwonteningngarsanipunramakulawonten ingtanahKanaan,laningkangsatunggalsampunboten wonten,amargipiyambakipunkesasarsakingkula,lan kulangintenmbokmenawipiyambakipunwontening tanahpunika,milakulanggolekipiyambakipuning saindengingtanah,lansampundhatenginggriya-griya sundelkanggenggolekipiyambakipuningmrika"
27Yusufbanjurngandikamarangwong-wongmau,"Apa kowewisnggolekidhewekeingsaindengingjagad,nganti mungMesirsingisihanakanggokowegolekidheweke? Lanapasingkududitindakakedeningsadulurmuing omah-omahparasundel,sanajandhewekeanaingMesir? Apakoweorakandha,yenkowesakaputra-putraneIshak, putraneAbraham,lanapasingkududitindakakedening putra-putraneYakubingomah-omahparasundel?"
28Wong-wongmaubanjurpadhamangsuli,"Amargaaku krunguyenwongIsmaelnyolongdhewekesakaaku,lan dikabariyendhewekedidolmenyangMesir,lanabdimu, sadulurku,ikuayubangetlanrupaneapik,mulaakungira dhewekemesthibakalanaingomah-omahparasundel, mulaneparaabdimumenyangkanakanggonggoleki dhewekelanmenehitebusankanggodheweke"
29NangingYusufisihmangsuli,"Kowépancengorohlan goroh,ngaku-akukowékuwianak-anakéAbrahamDemi SangPrabuPringon,kowékuwiteliksandi,mulanékowé mlebuomah-omahéwongwadontunasusilasupayakowé orakonangan"
30Yusufbanjurngandikamarangparasakabatmau,"Saiki yènkowénemokakédhèwèké,lanbendaranénjalukrega gedhémarangkowé,apakowégelemmènèhiregakuwi?" Wangsulanéparasakabat,"Ikubakaldiwènèhaké."
31Wongmaubanjurkandha,"Yenbendaraneoragelem ngedoldhewekekanthiregasinglarang,apasingbakal koklakonimarangdheweke?"Wong-wongmaubanjur mangsuli,"Yendhewekeoramenehakedhewekemarang aku,akubakalmatenidheweke,lannjupukadhikulan lunga"
32Yusufbanjurngandikamarangwong-wongmau:“Iku prekarasingwisdakkandhakakemarangkowe;koweiki teliksandi,amargakowetekaarepmatenipenduduktanah iki,amargaakukrunguyenanalorosadulurmusingmateni kabehpendudukSikhem,ingtanahKanaan,amargaadhine, lansaikikowenindakakesingpadhaingMesiramarga sadulurmu”
33Mungikisingbakaldakngerteniyenkowewong-wong singjujur;yenkowegelemngutussalahsijisakaantarane kowesupayanjupukadhimusingragilsakabapakmu,lan nggawadhewekemrene,lankanthinindakakeikiakubakal ngertiyenkowebener.
34Yusufbanjurnimbalipitungpuluhprajuritesinggagah prakosa,lanngandikamarangwong-wongmau:“Gawanen wong-wongikilangawanenmenyangkunjara.”
35Paraprajuritmaubanjurnyekelwongsepuluhmau, banjurdilebokakeingbangsal,sartaanaingkonotelung dina
36IngdinakateluYusufndhawuhisupayaparasadulur maumetusakakunjara,lanngandikamarangparasadulur mau:“Lakonanaikikanggoawakmudhewe,yenkowe pancenwongjujur,supayakowebisaurip,salahsijine sadulurmubakaldikunjaraingkunjaranalikakowelunga nggawagandumkanggokulawargamumenyangtanah Kanaan,lanjupukadhimusingragil,langawanenmrene, supayaakungertiyenkowepancenwongjujurnalika nindakakeiki”
37Yusufbanjurmetusakawong-wongmaulanmlebu kamar,sartanangisbanterbanget,amargawelasasihe marangwong-wongmau,banjurngumbahraine,banjur balimenyangwong-wongmaumaneh,sartanjupuk Simeonsakawong-wongmaulandhawuhsupayadiiket, nangingSimeonoragelem,amargadhewekewongsing kuwasabangetlanwong-wongmauorabisangiket dheweke.
38Yusufbanjurnimbaliparaprajuritelanpitungpuluh wonggagahprakosapadhatekaingngarsanekaropedhang terhunusingtangane,lanparaputraneYakubpadhawedi bangetmarangwong-wongmau
39Yusufbanjurngandikamarangwong-wongmau, "Tangkepwongikilankunjarangantisedulur-sedulure teka"Wong-wongYusufsinggagahprakosapadhacepetcepetnyekelSimeonlanngiketdheweke,lanSimeonnjerit banterlannggegirisi,lanswaranekeprungusakakadohan.
40ParaprajuritYusufkanggagahprakosapadhawedi bangetkrunguswaranewong-wongmau,ngantipadha sujudlanmlayu.
41KabèhwongsingndhèrèkYusufpadhamlayu,merga wedibangetkaronyawanédhéwé,lanmungYusuflan Manasye,anaké,singisihanaingkono.Manasye,anaké Yusuf,weruhkekuwatanéSimeon,banjurnesubanget
42ManasyeputraneYusufbanjurmajunyerangSimeon, lanManasyenggebugguluSimeonnganggotinjune,nganti Simeonbisalerensakanesune
43ManasyebanjurnyekelSimeonlandicekelkanthikasar, banjurdibelenggulandigawamenyangomahkurungan, lankabehputraneYakubpadhagumunkarotumindake bocahenommau
44Simeonbanjurkandhakaroparasadulure:“Ajaana panunggalanmusingngomongyenikiwongMesirsing dipateni,nangingikikulawarganebapakkusingdipateni”
45Sawisékuwi,Yusufndhawuhisupayawongsing ditugasakéngurusgudang,ngisikarung-karungéwongwongmaunganggogandumsakakèh-akèhé,lan mbalekakédhuwitsabenwongmenyangkarungédhéwédhéwé,sartamènèhibekalkanggolelungan,lanYusuf nindakakékayangonomarangwong-wongmau.
46Yusufbanjurdhawuhmarangparasakabat, pangandikane:“Padhangati-atiajangantikowenglanggar prentahkukanggonggawaadhimukayasingwis dakkandhakakemarangkowe,lannalikakowenggawa adhimumrene,akubakalngertiyenkowewongsingjujur, lankowebakaldagangingtanahiki,lanakubakal mbalekakeadhimumarangkowe,lankowebakalbali kanthitentremmenyangbapakmu.”
47Wong-wongmaupadhamangsuli,"Apasing didhawuhakedeninggustikawula,bakalpadha nindakake"Banjurpadhasujudingngarsanengantitekan inglemah
48Sabenwongmaupadhangangkatgandumeingkuldine, banjurpadhamangkatmenyangtanahKanaanmenyang ingomahebapakneSawisetekaningpapanpanginepan, Lewibanjurmbukakkarungekanggomenehipakan marangkuldineNalikaLewiweruhdhuwitesingbobote wiskebakisihanaingkarunge
49Wonglanangmauwedibanget,banjurkandhakaropara sadulure,"Dhuwitkuwisdibalekake,landelengen,anaing njerokarungku"Wong-wongmaupadhawedibanget,lan padhangucap,"ApaikisingditindakakeGustiAllah marangkita?"
50Wong-wongmaupadhangucap,"Endisih-kasetyané GustiAllahmarangleluhurkita,marangAbraham,Iskak, lanYakub,ngantiGustiAllahmasrahakékitamarangraja Mesiringdinaikisupayakitadiukumpati?"
51Yehudabanjurkandhamarangwong-wongmau, "PancenkitaikiwongdosaanaingngarsanéPangéran, Allahkita,amargakitawisngedolsedulurkita,dagingkita dhéwé,lankenapakowékandha,'Endisih-kasetyané Pangéranmarangparaleluhurkita?'"
52Rubenbanjurkandhamarangparaleluhure,"Apaaku orawiskandhamarangkowe:Ajanglakonidosamarang bocahcilikiki,nangingkoweoragelemngrungokakeaku? SaikiGustiAllahnuntutdhewekesakakita,lankepiye kowewaningomong:Endisih-kasetyaneGustiAllah marangleluhurkita,denekowewisnglakonidosamarang GustiAllah?"
53Wong-wongmaubanjurpadhanginepingkono,lan esukepadhatangi,banjurngemutakegandumingkeledaikeledaimau,banjurpadhangeterakekuldinelanbudhal menyangomahebapakneingtanahKanaan.
54Yakublankulawarganebanjurmetunemonipara putrane,lanYakubweruhyenSimeon,adhine,oraanaing kono,lanYakubbanjurtakonmarangparaputrane, "AdhimuSimeon,akuoraweruhanaingngendi?"Para putranebanjurnyritakakekabehsingdialamiingMesir.
BAB52
1Wong-wongmaubanjurpadhamlebuomahlanmbukak karungedhewe-dhewe,sartaweruhanadhuwitedhewedheweingkono,muladhewekelanbapaknepadhawedi banget
2Yakubbanjurkandhamarangparasakabatmau,"Apa singkoklakonimarangaku?AkuwisngutusadhimuYusuf kanggotakonbabagankaslametanmulankowékandha, 'Béwaalaswisnguntaldhèwèké'"
3Simeonlungakarokowétukupanganlankowékandha nèkrajaMesirwisngunjaradhèwèké,lankowépéngin
nggawaBenyaminsupayadhèwèkéugamati,lannggawa rambutkusingwisubananmudhunmenyangkuburan kanthirasasedhihmergaBenyaminlanseduluréYusuf 4Mulane,anakkuorabakalmelukowe,amargakakange wismatilandhewekedhewekan,landhewekebisauga bakalnandhangsangsaraingdalansingbakalkoklewati kayasingdialamikakange
5Rubenbanjurmaturmarangbapakne,"Anakkulorokudu kokpatèni,yènakuoranggawaanakmulanngladèkaké anakéanaingngarepmu"Yakubbanjurkandhakaroanakanaké,"Kowétetepaingkéné,ajalungamenyangMesir, mergaanakkuorabakallungamenyangMesirkarokowé, lanorabakalmatikayakakangné."
6Yehudabanjurkandhamarangwong-wongmau,“Kowé ajangantingoyakdhèwèkéngantiganduméentek,lan dhèwèkébakalkandha,‘Gawanenadhimumudhun,’nalika dhèwèkébakalnemoninyawanédhéwélannyawané kulawarganéingbebayaamargapaceklik”
7Ingwektuiku,pacekliksayaparahingsaindengingtanah, lankabehwongingbumipadhalungamenyangMesir kanggotukupangan,amargapacekliksayaparahing antaranewong-wongmau,lanparaputraneYakubtetep anaingKanaansetaunrongsasingantigandumeentek
8Sawiséganduméentek,kabèhkulawarganéYakubpadha keluwen,lankabèhbayi-bayisakaanak-anakéYakub padhanglumpuklannyedhakiYakub,lankabèhpadha ngrubungdhèwèké,lankandha,"Wènèhanaroti,lan kenapakitakabèhkudumatikeluweningngarsanéGusti?"
9Yakubkrungutembungeanak-anakelanangmau,banjur nangisbanterbanget,lanwelasetuwuhmarangpara putrane,banjurYakubngundanganak-anakelananglan kabehpadhasowanlanlungguhanaingngarsane
10Yakubbanjurkandhamarangparasakabatmau,“Apa koweoraweruhyenanak-anakmunangisiakudinaiki, karokandha,‘Wenehanaakuroti,’nangingoraana?Saiki balialantukupanganansethithikkanggokita
11Yéhudabanjurmangsuli,"Menawipanjenengankersa ngongkonadhikulamelukula,kulabadhétindaktumbas gandumkanggépanjenengan,lanmenawipanjenengan botenkersangongkonpiyambakipun,kulabadhétindak, amargirajaMesirsampunmesendhatengkula,mekaten: Panjenenganmbotenbadhésowandhatengkulamanawi adhipanjenenganmbotenwonten,amargirajaMesir punikarajaingkangkiyatlanperkasa,lanmanawikula sowandhatengpanjenenganipuntanpaadhikula,kula badhédipunpejahisedaya."
12Apakowéorangertilanapakowéorakrunguyènraja ikikuwatbangetlanwicaksana,lanoraanasingkaya dhèwèkéingsalumahingbumi?Lahkitawisndeleng kabèhrajaingbumilankitadurungtaundelengsijikaya rajakuwi,rajaMesir;mesthiingantaranekabèhrajaing bumioraanasingluwihgedhétinimbangAbimelekhraja wongFilistin,nangingrajaMesirluwihgedhélanluwih kuwattinimbangdhèwèké,lanAbimelekhmungbisa dipadhakakékarosalahsijiperwirané
13Rama,panjenenganderengnateningalikratonlan dhamparipun,sahasadayaabdinipunngadegwontening ngarsanipun;panjenenganderengnateningalirajaing dhamparipunkanthikaluhuranlanpenampilankraton, ngagemjubahkratonkanthimakuthaemasagenging sirahipun;panjenenganderengnateningalipakurmatanlan
kamulyaningkangsampundipunparingakendeningGusti Allahdhatengpanjenenganipun,amargibotenwonten ingkangkadospanjenenganipuningsalumahingbumi 14Rama,panjenenganderengningalikawicaksanan, pangertosan,lankawruhingkangsampunkaparingaken GustiAllahwonteningmanahipun,utawimireng swantenipuningkangmerdunalikaPanjenenganipun ngandikadhatengkita.
15Bapak,kulambotenmangertossinteningkang ngandhaniasmakulalansedayaingkangkedadosan dhatengkula,nangingbapakugitaksihnaros,‘Apabapak panjenengantaksihgesanglanpunapapanjenengansaras?’ 16KowédurungtaundelengurusanpamréntahanMesir diaturdéningdhèwèké,tanpatakonmarangFiraun, bendarané;kowédurungtaundelengrasawedilangumun singditimbulakémarangkabèhwongMesir.
17Lanuganalikakitalungasakadheweke,kitangancam bakalnindakakemarangMesirkayakutha-kuthaliyane sakawongAmori,lankitanesubangetmarangkabeh tembungesingdiucapakebabagankitaminangkamatamata,lansaikinalikakitabakaltekamanehingngarsane, rasawedibakaltekamarangkitakabeh,lanoraanasijisijiasakakitasingbakalbisangomongkarodhewekebab singcilikutawagedhe
18Mulanesaiki,rama,mugikersaangutuslarealitpunika kaliyankula,supadoskulasamibadhetindaktumbas tetedhankanggepanjenengan,supadoskulabotenbadhe matikeluwen.”Yakubbanjurmatur,“Yagenepanjenengan nindakakenaladhatengkula,ngaturipirsadhatengsang prabu,bilihpanjenengangadhahsadherek?Punapa ingkangpanjenengantindakakendhatengkula?”
19YehudabanjurkandhamarangYakub,bapakné, "Wenehakebocahlanangikimarangaku,supayaakulan kowépadhabudhalmenyangMesirtukugandum,banjur baliYènbocahlanangikioraana,akusingnanggung salahmuselawasé"
20Apakowéweruhbayi-bayikitakabèhnangisikowé mergakeluwenlanoraanakekuwataningtanganmu kanggonglegakakewong-wongmau?Saiki,mugiwelas asihPadukabangkitkanggowong-wongmaulanmugi karsaangongkonsadulurkitamelukita,lankitabakal budhal
21Amargakepiyecaranesih-kasetyanePangeran Yehuwahmarangparaleluhurkitabakalkawujudake marangkowenalikakowekandhayenrajaMesirbakal njupukputramu?DemiPangeranYehuwahsingurip,aku orabakalninggalakedhewekengantiakunggawalan nyelehakedhewekeingngarepmu;nangingndedonga kanggokitamarangPangeranYehuwah,supaya Panjenenganetumindakbecikmarangkita,supayakita ditampakanthibeciklanbecikingngarsanerajaMesirlan paraprajurite,amargayenkitaorangendheg,mesthikita bakalbalimanehkaroputramu
22Yakubbanjurkandhakaroanak-anaké,"Akupercaya marangPangéranAllah,supayaPanjenenganébisa nylametakékowélanmaringisih-rahmatmarangkowéana ingngarsanérajaMesirlaningngarsanékabèhbalané."
23Mulanesaikipadhatata-tataalansowananawong lanangmau,gawanenpisungsungsakaapasingbisa dipikolehiingtanahkono,langawanenmarangngarsane, lanmuga-mugaGustiAllahKangMahakuwasamaringi
sih-rahmatmarangkowe,supayaPanjenenganengutus sadulur-sadulurmuBenyaminlanSimeonmelukowe.
24Wong-wongmaubanjurpadhangadeg,nggawa sadulureBenyamin,sartanggawapisungsunggedhesaka barang-barangsingpalingapikingtanahkono,lanuga nggawadhuwitperakrongbagean
25Yakubbanjurmelingkanthitegasmaranganak-anake lanangbabBenyamin,pangandikane:“Kowepadhangatiatimarangdhewekeingdalankangbakalkokliwati,lanaja ngantikowepisahkarodhewekeingdalan,lanugaing Mesir”
26Yakubbanjurngadegsakaanak-anakelananglan nguluraketanganelanndedongamarangPangeran Yehuwahkanggoanak-anakelanang,unjuke:“Dhuh Pangeran,GustiAllahingswargalanbumi,elinga prajanjianPadukakaroRamaAbraham,elingakaro RamakuIskaklanwelasasihmaranganak-anakkulanaja ngantipadhadiulungakemenyangtanganerajaMesir; dhuhGustiAllah,demisih-rahmatPaduka,lantebuskabeh anakkulanluwarisakakekuwatanMesir,lankirimloro saduluremarangdheweke
27LankabehgarwaneparaputraneYakublananak-anake padhandhangakmenyangswargalanpadhanangisanaing ngarsaneGusti,sartasesambatmarangPanjenengane supayangluwariparaleluhuresakatanganerajaMesir.
28YakubbanjurnuliscathetankanggorajaMesirlan masrahakemarangYehudalanmarangparaputrane kanggorajaMesir,pangandikane:
29SakaabdiPadukaYakub,putranipunIskak,putranipun AbrahamtiyangIbrani,panggedheningAllah,dhumateng ratuingkangkuwasalanwicaksana,ingkangmbukak rahasia,ratuMesir,salam
30Gustikula,rajaMesir,mugikauningana,bilihpailan ingtanahKanaanpunikanggegirisi,milakulasampun ngutusputra-putrakuladhatengpanjenengansupados mundhutpangansakingpanjenengankanggenyukupi kabutuhankula.
31Amargaanak-anakkulanangpadhangubengiakulan akuwistuwabanget,orabisandelengnganggomripatku, amargamripatkuwisabotbangetamargawistuwa,uga amarganangissabendinakanggoanakku,kanggoYusuf singilangsakangarepku,lanakuwisdhawuhmarang anak-anakkulanangsupayaoramlebugapurakuthanalika tekanMesir,amargapenduduktanahkasebut
32LanAkuugandhawuhisupayapadhamubenging MesirnggolekianakkuYusuf,mbokmenawapadha nemokakedhewekeingkana,lanpadhanindakake mangkono,lankowenganggepdhewekeminangkamatamataingtanahiki
33Apaakuorakrungubabkowé,yènkowénerangake impènéFiraunlanngomongkanthijujurmarangdhèwèké? Kepriyécaranékowéorangertikanthikawicaksananapa anak-anakkukuwitelikapadudu?
34Mulanesaiki,gustilanraja,lahakuwisngutusputraku ndhisikipanjenengan,kayasingpanjenengankandhakake marangputra-putraku;akunyuwunsupayapanjenengan mirsanidhewekengantidhewekebalimenyangkulakanthi tentremkaroparasadulure
35Apakowéorangerti,utawaapakowéorakrunguapa singditindakakeGustiAllahmarangFiraunnalikanjupuk ibukuSarah,lanapasingditindakakemarangAbimelekh
rajaFilistinamargasakadheweke,lanugaapasing ditindakakebapakkitaAbrahammarangsangangraja Elam,kepiyedhewekengalahakekabehkarosawetara wongsingndherekakedheweke?
36LanugaapasingditindakakeanakkuloroSimeonlan LewimarangwolungkuthawongAmori,kepiyedheweke numpeskutha-kuthamauamargaDinahadhine?
37LanugaamargasakasadulureBenyamin,wong-wong maupadhanglipurawakedheweamargakelangansadulure Yusuf;apasingbakalditindakakekanggodhewekenalika ndelengtanganewongliyangalahakedheweke,demi dheweke?
38Apakowéorangerti,dhuhrajaMesir,yènkakuwatané GustiAllahnunggilkarokita,lanGustiAllahugatansah mirengpandongakitalanoranilarkitasabendina?
39Nalikaanak-anakkulanangcritababagantumindakmu karowong-wongmau,akuoranyebutmarangGustiAllah mergasakakowé,amargayenmangkonokowémesthiwis matikarowong-wongmusadurungéanakkuBenyaminteka ingngarepmu,nangingakumikiramargaSimeonanakku lananganaingomahmu,mungkinkowébisatumindak becikmarangdhèwèké,mulaakuoranindakakeperkaraiki marangkowé
40Mulané,delengenBenyamin,anakku,tekakarokowé, karoanak-anakkulanang.Ati-atikarodhèwèké,lankowé bakalndelengdhèwèké,lanGustiAllahbakalndeleng kowélansaklumahingkratonmu
41Saikiakuwisngandhanikowékabèhsinganaingatiku, landelengenanak-anakkupadhasowanmarangkowékaro sedulurélanang,nlitilumahingbumikanggokepentingané lanngongkonbalikanthitentremkarosedulur-seduluré lanang
42Yakubmasrahakecathetankasebutmarangparaputrane supayadiurusdeningYehudasupayadiwenehakemarang rajaMesir
BAB53
1ParaputraneYakubbanjurpadhatata-tatalannggawa Benyaminlankabehpisungsunge,banjurpadhabudhal menyangMesirlanngadeganaingngarsaneYusuf 2YusufweruhBenyamin,adhine,anaingtengah-tengahe parasadulure,banjuruluksalammarangparasadulure,lan wong-wongmaubanjurpadhatekaningomaheYusuf 3Yusufbanjurndhawuhikepalarumahtangganesupaya menehakepanganmarangparasadulure,lanYusufuga nindakakemangkonomarangparasadulure
4Barengwayahawan,Yusufutusannimbaliwong-wong mausupayapadhasowanmenyangngarsanekaro BenyaminWong-wongmaubanjurpadhangandhani marangkepalaomaheYusufbabdhuwitsingdibalekake ingkarung-karunge,lanYusufkandhamarangwong-wong mau,"Kowébakalslamet,ajawedi"BanjurYusufnggawa Simeon,sadulure,menyangngarsane
5Simeonkandhakaroparasadulure,"Gubernurwong Mesirikuwistumindakbecikbangetmarangaku,dheweke orangiketaku,kayasingwiskokdelengdhewe,amarga nalikakowemetusakakutha,dhewekenglilaniakubebas lantumindakbecikmarangakuingomahe"
6YehudabanjurnyekeltanganeBenyamin,banjurpadha majumenyangngarsaneYusuf,sartapadhasujuding ngarsanengantikonjeminglemah
7Wong-wongmaubanjurmenehakehadiahmarangYusuf lankabehpadhalungguhingngarepe,lanYusufndangu marangwong-wongmau,"Apakoweslamet,apaanakanakmuslamet,apabapakmusingwistuwaslamet?"lan padhamangsuli,"Iyaslamet,"lanYehudanjupukcathetan singdikirimYakublandiwenehakemarangYusuf 8Yusufmacalayangmaulanngertitulisanebapakne,lan dhewekekepenginnangis,banjurmlebukamarnjerolan nangisbanterbanget;banjurmetu
9YusufbanjurndhangaklanndelengBenyamin,adhine, lankandha,"Apaikiadhimusingkokcritakakemarang aku?"BenyaminbanjurnyedhakiYusuf,lanYusuf numpangaketanganeingsiraheYusufsartakandha, "Muga-mugaGustiAllahparingsih-rahmatmarangkowe, anakku"
10NalikaYusufweruhadhine,putraneibune,dheweke kepenginnangismaneh,banjurmlebukamar,nangising kono,lanngumbahraine,banjurmetulannahantangise, landhewekekandha,"Nyiapakepanganan."
11Yusufduwécangkirkanggongombé,cangkirkuwi digawésakapéraksingéndahdihiasnganggowatu krisopraslanbedolium,banjurYusufnggebugcangkir kuwiingngarepéparasadulurénalikalagipadhamangan barengkarodhèwèké
12Yusufbanjurkandhamarangparapriyamau,"Aku ngertisakatuwungikiyènRuben,anakmbarepé,Simeon, Lewi,Yehuda,IsakharlanZebulonikuanak-anaksakasiji ibu,mulasaikipadhalungguhalanmanganmiturut lairmu"
13Landhèwèkéugangelompokakéliyanémiturutlairé, landhèwèkékandha,"Akungertiyènadhimusingpaling enomikioraduwéadhilanang,lanaku,kayadhèwèké,ora duwéadhilanang,mulanédhèwèkébakallungguhmangan karoaku."
14LanBenyaminmunggahingngarsaneYusuflan lungguhingdhampar,lanparawonglanangndeleng tumindakeYusuf,lanpadhagumunmarangwong-wong mau;lanwong-wonglanangmanganlanngombeing wektuikukaroYusuf,landhewekebanjurmenehihadiah marangwong-wongmau,lanYusufmenehisijihadiah marangBenyamin,lanManasyelanEfraimndeleng tumindakebapakne,landhewekeugamenehihadiah marangdheweke,lanOsnathmenehisijihadiah,laniku limanghadiahingtanganeBenyamin
15Yusufbanjurnggawaanggurkanggodiombe,nanging padhaoragelemngombe,lanpadhakandha,"Wiwitdina Yusufilang,kitaorangombeanggurlanoramangan panganansingenak"
16Yusufbanjursumpahmarangwong-wongmau,lan dhèwèkémeksabanget,lanwong-wongmaupadha ngombéakèhkarodhèwèkéingdinaiku,lanYusufsawisé ikunolehmarangkakangné,Benyamin,kanggongobrol karodhèwèké,lanBenyaminisihlungguhingdhamparing ngarsanéYusuf.
17Yusufbanjurndangu,"Apapanjenengansampun gadhahputra?"Wangsulane:"Abdipunikagadhahputra kakungsadasa,lanpunikaasmanipun:Bela,Bekher, Asybal,Gera,Naaman,Akhi,Rosh,Mupim,Chupim,lan
Ord,lankulanyebatasmanipunmiturutasmanipunkakang kulaingkangderengkulatingali."
18Panjenenganébanjurdhawuhsupayapadhanggawa petalintang-lintangémarangngarsané,kangsaranaYusuf ngertikabèhwektu,lanYusufkandhamarangBenyamin, "AkuwiskrunguyènwongIbraniikungertikabèh kawicaksanan,apakowéngertibabiki?"
19Benyaminbanjurkandha,"Abdipanjenenganugi mangertossedayakawicaksananingkangsampun dipunwulangakendeningbapakkuladhatengkula"Yusuf kandhadhatengBenyamin,"Saikidelengenpirantiikilan gateknaingpundiadhimuYusufwonteningMesir, ingkangpanjenengankandhakakensampundhateng Mesir"
20LanBenyaminndelengpirantikasebutkanthipeta lintang-lintanginglangit,landhewekewicaksanalan ndelengingkonokanggongertianaingngendiadhine,lan BenyaminmbagikabehtanahMesirdadipatangbagean, landhewekenemokakeyensinglungguhingtahtaing ngarepeyaikuadhineYusuf,lanBenyamingumunbanget, lannalikaYusufweruhadhineBenyamingumunbanget, dhewekekandhamarangBenyamin,"Apasingwiskok deleng,lankenapakowegumun?"
21BenyaminkandhamarangYusuf,"Akubisandeleng sakaikiyenYusufkakangkulungguhingkenekaroaku ingdhampariki,"lanYusufkandhamarangdheweke, "AkuikiYusufkakangmu,ajangandhanibabikimarang sadulur-sadulurmu;lahakubakalngutuskowekarowongwongmaunalikadhewekelunga,lanakubakalndhawuhi supayadhewekedigawabalimenyangkutha,lanakubakal njupukkoweadohsakadheweke."
22Lanyenpadhawaningorbanakenyawanelanperang kanggokowe,ingkonoAkubakalngertiyendhewekewis mratobatsakaapasingwisditindakakemarangAku,lan Akubakalngenalakeawakedhewemarangdheweke,lan yendhewekeninggalakekowenalikaAkunjupukkowe, mulakowebakaltetepkaroAku,lanAkubakalpadukaro dheweke,landhewekebakallunga,lanAkuorabakal dikenaldeningdheweke
23NalikasamanaYusufndhawuhipetugasésupayangisi karung-karungéwong-wongmaunganggopangan,lan supayadhuwitésabenwongdilebokakeingkarungé dhéwé-dhéwé,lancangkirédilebokakeingkarungé Benyamin,sartasupayamènèhisangukanggolelungan, lanwong-wongmaunindakakékayangonomarangwongwongmau.
24Esukewong-wongmaupadhatangiesuk-esuk,banjur padhangemutakegandumingkuldine,banjurbudhalkaro Benyamin,menyangtanahKanaan,karosadulure Benyamin
25NalikaYusufbudhalsakaMesir,Yusufndhawuhiwong singditugasakenguruskedhatone,"Tangia,oyaknawongwongikisadurungeadohbangetsakaMesir,lankandhaa marangwong-wongmau,'Yagenekowenyolongtuwunge bendaraku?'"
26PetugaséYusufbanjurngadeglannemoniparasakabat, sartangaturakésakèhingtembungéYusufmarangpara sakabat;nalikaparasakabatkrungupangandikaiki,padha nesubanget,lanpadhakandha,"Singsapaditemokaké cangkirébendaramu,bakaldipatèni,lankitaugabakaldadi baturtukon"
27Wong-wongmaubanjurpadhaenggal-enggalmudhun sakakarunge,sabenwongpadhandelengkarunge,lan cangkireditemokakeingkarungeBenyaminBanjurpadha nyuwek-nyuweksandhanganelanbalimenyangkutha, sartanggebugiBenyaminanaingdalan,terus-terusan nggebugingantitekankutha,lanbanjurpadhangadegana ingngarepeYusuf
28Yehudabanjurnesubanget,sartakandhane:“Wongiki mungnggawaakubalikanggonumpesMesirdinaiki”
29Wong-wongmaubanjurpadhatekaningomahéYusuf, lanpadhanemokakéYusuflagilungguhingdhamparé, karoparapenggedhéngadegingsisihtengenlankiwané
30Yusufbanjurngandikamarangparasakabate:“Apa tumindakmuiki,ngantikowenjupuktuwungkulanlunga? Nangingakungertiyenkowenjupuktuwungkusupayaaku ngertiyenadhimumanggoningtanahendi?”
31Yehudabanjurmatur,“Kadospundiingkangbadhe kawulaaturakendhatengbendarakawula,punapaingkang badhekawulaaturakenlankadospundianggenkawula sagedmbenerakendhirikawula?IngdintenpunikaGusti Allahsampunmanggihikalepatanipunparaabdidalem sadaya,milanipunPanjenenganipunnindakakenbab punikadhatengkawulaingdintenpunika”
32YusufbanjurngadeglannyekelBenyaminlannjupuk dhewekesakaantaraneparasadulurekanthikasar,lan banjurmlebuingomahlannguncilawangkanggopara sadulure,lanYusufdhawuhmarangwongsingditugasake nguruskedhatonesupayangomongkaroparasadulure, "MangkenepangandikaneSangPrabu:Mulihmenyang bapakmukanthitentrem,delengenakuwisnjupukwong singanaingtanganecangkirku."
BAB54
1NalikaYehudaweruhtumindakeYusufmarangpara saduluremau,Yehudabanjurnyedhaklanmbukaklawang, sartatekakaroparasadulureanaingngarepeYusuf.
2YehudabanjurkandhamarangYusuf,"Gusti,ajanganti nggangguaku,keparengakulangaturakensepatahtembung dhatengpanjenengan."Yusufbanjurngandika,"Mangga kulaaturingandika"
3YehudabanjurmaturmarangYusuf,deneparasadulure padhangadeganaingngarepe,lanYehudakandhamarang Yusuf:“Nalikaakulankowepadhasowanmarang ngarsanebendaraku,kowenganggepakuikiteliktanah, deneBenyaminwisdakgawamenyangngarepmu,lan koweisihngeceakungantisaiki”
4Mulanesaiki,mugiSangPrabumirengakenaturkula,lan mugikarsaangutussadherekkulasupados panjenenganipunkersatindaksesarengankaliyankula sowandhatengngarsanipunramakula,supados panjenengansampunngantospejahingdintenpunika sarengkaliyansadayatiyangMesir
5Apakowéorangertiapasingditindakakesedulurkuloro, SimeonlanLewi,marangkuthaSikhem,lanmarangpitung kuthawongAmori,amargaDina,adhinewadonkita,lan ugaapasingbakalditindakakekanggoseduluréBenyamin?
6Lanakukanthikekuwatanku,singluwihgedhelanluwih kuwasatinimbangloro-lorone,bakalnyerangkowelan tanahmudinaikiyenkoweoragelemngutussadulurku.
7ApakowéorakrunguapasingditindakakeGustiAllah kita,singmilihkitamarangFiraunamargaSarah,ibukita, singdijupuksakabapakkita,ngantidhewekelan kulawarganeditimpawewelakabot,ngantiwongMesir ngantisaikingrembugmukjijatikisijilansijine?Gusti Allahkitabakalnindakakekayangonomarangkowé amargaBenyaminsingwiskokrebutsakabapaknédinaiki, lanamargasakapialasingkoktimpakakedinaikimarang kitaingtanahmu;amargaGustiAllahkitabakalngelingi prajanjianékarobapakkitaAbrahamlanndhatengakepiala marangkowé,amargakowéwisnggawesusahatibapak kitadinaiki
8Mulanésaikirungoknatembungkusingwistakomongké marangkowédinaiki,lankongkonensedulurkulunga supayakowélanwong-wongingnegaramuoramati déningpedhang,amargakowékabèhorabakalbisa ngalahakeaku
9YusufbanjurmangsulimarangYehuda,ature:“Yagene kowembukakcangkemmuambalanyagenekowe gumunggungmarangaku,karongucap:Koweikuduwe kekuwatan?DemiSangPrabuPringonkangurip,yenaku ndhawuhikabehprajuritkukanggagahprakosaperang nglawankowe,mesthikowelansadulur-sadulurmuiki bakalklelebinglendhut”
10.YehudabanjurkandhamarangYusuf:“Kowélan bangsamukuduwedimarangaku;demiGustiAllahsing urip,sanajanakungunuspedhangkusapisanwaé,akuora bakalnyarungkémanèhngantiakuwismatènikabèhwong Mesiringdinaiki,lanakubakalmiwitikarokowélan ngrampungakékaroFiraun,bendaramu”
11Yusufbanjurmangsuli,"Satemeneoramungkowesing nduwenikekuwatan;akuluwihkuwatlanluwihperkasa tinimbangkoweManawakowengunuspedhangmu,aku bakalnusukinggulumulaninggulunesadulur-sadulurmu kabeh"
12YehudabanjurkandhamarangYusuf,"Manawaaku mbukakcangkemkunglawankoweingdinaiki,akubakal nguntalkowengantikowesirnasakaingbumilansirna sakakratonmuingdinaikiuga"Yusufbanjurkandha, "Manawakowembukakcangkemmu,akuduwekekuwatan lankekuwatankanggonutupcangkemmunganggowatu ngantikoweorabisangucapsepatahtembungDeloken piracacahewatuingngarepkita,pancenakubisanjupuk watu,lanmeksamlebuingcangkemmulanngremuk cangkemmu"
13Yehudabanjurkandha,“GustiAllahkangdadiseksi anaingantaranekita,yenngantisaikikitaorakepengin perangnglawankowe.Mungwenehnaadhiku,lankita bakallunganinggalkowe”Yusufmangsuli,“DemiSang PrabuPringonkanggesang,sanajankabehrajaingKanaan padhanglumpukkarokowe,koweorabakalngrebut dhewekesakatanganku.”
14Saiki,saikilungaamenyangomahebapakmu,lan kakangmubakaldadiabdiku,amargadhewekewis ngrampokkratonerajaLanYehudatakon,"Apaurusanmu utawakarowatakeraja?Mesthinerajangirimsakakratone, menyangsaindengingnegara,peraklanemasminangka hadiahutawabiaya,lankoweisihngomongbabagan cangkirmusingkoklebokakeingkanthongekakangkulan ujarmanawadhewekewisnyolongsakakowe?"
15GustiAllahngedohakesadulurkitaBenyaminutawa salahsijisakaturuneAbrahamnindakakeperkaraiki kanggonyolongsakakowe,utawasakasapawae,ora preduliraja,pangeran,utawasapawae.
16Mulané,mandhegatuduhaniki,supayasaklumahing bumiorakrungutembungmu,singkandha,'RajaMesir padukarowong-wongmaumungmergadhuwitsithik,'lan nuduhwong-wongmaulannjupuksedulurédadibatur.
17Yusufbanjurmangsuli,"Jupukcangkirikilanlungaa sakaaku,lantinggalnaadhimudadibaturtukon,amarga ikuukumanemalingyendadibaturtukon"
18Yehudabanjurkandha,"Yagenekoweoraisinkaro omonganmu,ninggalakeadhikulannjupukcangkirmu?
Sanadyankowemenehicangkirmumarangaku,utawa sewukalilipat,akuorabakalninggalakeadhikukanggo dhuwitsingditemokakeingtanganesapawae,supayaaku oramatiamargadheweke"
19Yusufmangsuli,"Yagenekoweninggaladhimulan ngedoldhewekerongpuluhkepingperakngantisaiki,lan yagenekoweoranindakakesingpadhamarangadhimu iki?"
20.Yehudabanjurkandha,“PangeranYehuwahkangdadi seksiingantaraneakulankowe,yenkitaorasenengkaro peperanganmu;mulanesaikiwenehanaadhikulanang marangaku,supayaakulankowepadhalungatanpa regejegan”
21Yusufmangsuli,"Sanajanpararajaingtanahikipadha nglumpuk,mesthiorabakalbisangrebutadhimusaka tanganku"Yéhudakandha,"Apasingkudukitakandhani marangbapakku,nalikabapakkuweruhadhikuoramelu kita,lanbakalsusahamargadhèwèké?"
22Yusufbanjurmangsuli,"Ikiprekarasingkudu kokkandhakakemarangbapakmu,'Taliwismetusawise ember.'"
23WongYehudabanjurkandha,"Padukapunikapancen raja,denepunapapanjenenganngendikamakaten,saha maringiputusaningkangbohong?Bilairajaingkangkados panjenengan"
24Yusufbanjurmangsuli,"Oraanaputusansingsalahing tembungsingdakkandhakakebabagankakangmuYusuf, amargakowekabehwisngedoldhewekemenyangwong Midiankanthiregarongpuluhkepingperak,lankowe kabehoragelemngandhanibapakmulankandhamarang dheweke,'Kewanbuaswisnguntaldheweke,Yusufwis dicabik-cabik'"
25Yehudabanjurkandha,"Lah,geniSemmurubingatiku, saikiakubakalngobongkabehtanahmunganggogeni" Yusufmangsuli,"MesthiTamar,adhineiparmu,sing matenianak-anakmulanang,singmatenigeniSikhem"
26Yehudabanjurkandha,"Yenakunyabutrambutkusiji wae,akubakalngebakiMesirnganggogetihe"
27Yusufbanjurmangsuli,"Kayamangkonoadatmu,yaiku tumindakkayasingkoklakonimarangadhimusingkokdol mau,yaikunyemplungakeklambineinggetihlannggawa menyangbapakmusupayadhewekebisakandhayenana kewangalaksingnguntaldhewekelanikigetihe"
28NalikaYehudakrungubabiki,dhewekenesubangetlan nesunekobongingnjeroati,lananawatuingngarepe, bobotekira-kirapatangatussyikal,lannesuneYehuda kobonglandhewekenjupukwatukasebutingtanganesiji
lanmbuwangmenyanglangitlannyekelnganggotangan kiwane.
29Sawisékuwi,watumaudilebokakéingsangisorésikilé, landhèwèkélungguhingndhuwurénganggokekuwatané kabèh,lanwatumaumalihdadibledugmergakekuwatané wongYehuda
30YusufweruhtumindakéYudahlandhèwèkéwedi banget,nangingdhèwèkéndhawuhiManasye,anaké,lan dhèwèkéuganindakakéwatuliyanékayatumindaké Yudah,lanYudahkandhamarangparasaduluré,"Aja ngantianasingngomong,wongikiwongMesir,nanging amarganindakakéikidhèwèkékalebukulawarga bapakku."
31Yusufbanjurngandika,"Oramungkowésingdiparingi kekuwatan,amargakitaikiugawongsingkuwat,lan kenapakowékokgumunggungtinimbangkitakabèh?" YéhudabanjurkandhamarangYusuf,"Akundedonga supayakowéngongkonadhikulungalanajangrusak negaramudinaiki."
32Yusufbanjurmangsuli,"Lungaalankandhaamarang bapakmu,yènkéwangalakwisnguntaldhèwèkékayasing wiskokomongkébabadhimuYusuf."
33YehudabanjurkandhakaroNaftali,sadulure,lan dhewekekandha,"Enggallunga,etungenkabehlurunglurungingMesirlanmrenelancritaknamarangaku." Simeonkandha,"Ajangantiperkaraikidadimasalah kanggokowe;saikiakubakalmunggahmenyanggunung lannjupukwatugedhesijisakagunungkasebutlan nggempursabenwongingMesir,lanmatenikabehwong singanaingkono"
34Yusufkrungukabehtembungsingdiomongakepara sadulure,lanpadhaorangertiyenYusufngerti,amarga padhangirayenYusuforabisangomongnganggobasa Ibrani.
35Yusufwedibangetkaroomonganéparasaduluré, supayaajangantiMesirdirusakYusufbanjurndhawuhi Manasye,anaké,"Saikikowécepet-cepetlungalan kumpulnakabèhwongMesirlankabèhwongsinggagah prakosa,supayapadhatekanumpakjaranlanmlaku,sarta nggawapirantimusikapawaé."Manasyebanjurlungalan nindakkékuwi
36NaftalibanjurlungamiturutpréntahéYéhuda,merga Naftalisikiléènthèngkayamenjanganlanangsingcepet, landhèwèkémlakuingndhuwurwulèngandumlanora bakaltugelingsangisorédhèwèké
37.PanjenenganebanjurlungalanngetungkabehlurunglurungingMesir,lannemokakeyenanarolaslurunglurung,lanpanjenenganecepet-cepettekalanngandhani Yehuda,lanYehudakandhamarangparasadulure,"Cepetcepetlansabenwongnganggopedhangeingpinggangelan kitabakalngliwatiMesir,lanngalahakekabeh,lanoraana singkari."
38LanYehudakandha,"Lah,akubakalngrusaktelung lurung-lurungnganggokekuwatanku,lankowékabèh bakalngrusaksijilurung-lurung"NalikaYehudangomong babiki,wong-wongMesirlankabèhwongsinggagah prakosapadhanyedhakiwong-wongmaukaronggawa macem-macempirantimusiklankarosurak-suraksing banter
39Cacahéanalimangatusprajuritberkudalansepuluh èwuprajuritinfantri,lanpatangatuswongsingbisaperang
tanpapedhangutawatumbak,mungnganggotanganlan kekuwatané.
40Lankabehwongsinggagahprakosapadhatekakaro badaigedhelansurak-surak,lankabehpadhangepungpara putraneYakublannggawedhewekewedi,lanlemah gonjang-ganjingkrunguswaranesurak-surakmau
41NalikaparaputraneYakubndelengpasukan-pasukaniki, dhewekepadhawedibangetkaronyawane,lanYusuf nindakakeikusupayaparaputraneYakubwedilanbisa tentrem
42Yehudaweruhsadulur-sadulurewadonsawatarapadha wedibanget,banjurkandhamarangparasaduluremau: “Yagenekowepadhawedi,denesih-rahmateGustiAllah nunggilkarokita?”NalikaYehudaweruhkabehwong MesirngepungdhewekemiturutprentaheYusufkanggo medenidheweke,Yusufmungmelingmarangdheweke, pangandikane:“Ajangantianawongsiji-sijiasingkena ndemekwong-wongmau”
43Yehudabanjurcepet-cepetngunuspedhange,sarta nguwuh-uwuhbanterlangetir,banjurnyerangnganggo pedhange,banjurmlumpatinglemahlanisihterus mbengokmarangwong-wongkabeh.
44Nalikapanjenenganenindakakebabiku,Pangeran YehuwahndadosakerasawediingYehudalanpara sadulure,parapahlawanlankabehwongsinganaing sakubenge
45Wong-wongmaupadhamlayukrunguswaranewongwongmau,padhawedibangetlanpadhatibasijilansijine, lanakehwongsingmatinalikatiba,lanpadhamlayusaka ngarepeYehudalanparasadulurelansakangarepeYusuf 46Nalikapadhamlayu,Yehudalanparasadulurengoyak wong-wongmaumenyangkratoneFiraun,lankabehpadha bisalolos,lanYehudalungguhmanehingngarepeYusuf lannggeromarangdhewekekayasinga,lannjeritbanter bangetmarangdheweke
47Swaranejeritankeprungusakakadohan,lankabeh wongingSukotkrungu,lankabehwongMesirgemeter krunguswaranejeritankasebut,lantembok-tembokMesir lantanahGosyenugaambrukamargagoncanganbumi,lan Firaunugatibasakatahtaneinglemah,lankabehwanita singngandhutingMesirlanGosyenugakegugurannalika krunguswaragoncangankasebut,amargadhewekewedi banget.
48SangPrabuPringonbanjurutusan,matur:“Apa kedadeansingkedadeyaningtanahMesirdinaiki?” Wong-wongmaubanjurpadhasowanlannyritakakekabeh maumarangSangPrabuPringonwiwitwiwitannganti pungkasan,mulaSangPrabuPringonkagetlangumun banget
49Nalikakrungukabehmau,rasawedinesayatambah, muladhewekeutusannemoniYusuf,kandhane,"Kowé nggawawongIbranimrenekanggonumpeskabehwong Mesir;apasingarepkoklakonikaroabdimalingkuwi?
Kowékudunglilanidhèwèkélungakaroparasaduluré,lan ajangantikitamatimergasakapialané,yaikukita,kowé lankabehwongMesir"
50Lanyenkoweoragelemnindakakeiki,buwangen kabehbarang-barangkusingaji,lanlungaabarengkaro wong-wongmaumenyangtanahe,yenkoweseneng, amargadinaikidhewekebakalngrusakkabehnegarakulan matenikabehbangsaku;malahkabehwanitaMesirwis
keguguranamargajeritane;delengenapasingwis ditindakakemungkanthibengoklanngomong,luwihluwihyendhewekeperangnganggopedhang,dheweke bakalngrusaktanahkasebut;mulasaikipilihapasing dikarepake,apaakuutawawongIbrani,apaMesirutawa tanahwongIbrani
51LanpadhasowanlanngandhaniYusufkabeh pangandikaneSangPrabuFiraunbabagandheweke,lan YusufwedibangetkaropangandikaneSangPrabuFiraun lanYehudalanparasadulureisihngadegingngarepe Yusufkanthinesulannesubanget,lankabehputrane YakubpadhanggeromarangYusuf,kayaswaranesegara lanombake.
52Yusufwedibangetkaroparasadulurelanmergasaka SangPrabuPringon,mulaYusufnggolekialesankanggo ngenalakeawakemarangparasadulure,supayaajanganti padhangrusakkabehMesir
53YusufbanjurndhawuhiManasye,putrane,supaya ManasyenyedhakiYehuda,numpangaketanganeing pundhake,lannesuneYehudabanjursirep
54Yehudabanjurkandhakaroparasadulure,"Ajanganti anawongsingngomongyenikitumindakewongenom Mesir,amargaikipakaryanekulawargabapakku"
55YusufweruhlanngertinèknesunéYéhudawisliré, mulanédhèwèkényedhaklanngomongkaroYéhuda nganggobasasingalus
56YusufbanjurkandhamarangYehuda,"Pancenbener omonganmulandinaikikowewismbuktekake omonganmubabagankekuwatanmu,lanmuga-mugaGusti Allahmusingkeparengmarangkowe,nambahi karahayonmu;nangingcritaknakanthitemen-temen kenapasakaantaranekabehsedulurmukowepadukaro akuamargabocahiki,amargaoraanasiji-sijiawongsing ngomongkaroakubabaganbocahiki."
57YehudamangsuliYusuf,"Kowémesthingertinèkaku singdaditanggungjawabébapaknékanggobocahikiYèn akuoranggawadhèwèkémréné,akubakalnanggung kaluputanéselawasé"
58Mulaneakuwisnyedhakikowesakaingantaranepara sadulurkukabeh,amargaakuweruhyenkoweoragelem nglilanidhewekelungasakakowe;mulanesaikiakumugamugaolehsih-rahmatsakakowe,supayakowengutus dhewekelungabarengkaroaku,landelengenakubakal tetepdadipenggantine,kanggongladenikoweingapawae singkokkarepake,amargamenyangngendiwaekowe ngutusaku,akubakallungangladenikowekanthitenaga singgedhe
59Saiki,kirimnaakumenyangrajasingkuwasasingwis mbrontakmarangkowé,lankowébakalngertiapasing bakalDaktindakakemarangdhèwèkélannegarané;sanajan dhèwèkéduwépasukanberkudalaninfantriutawawong singkuwatbanget,akubakalmatènikabèhlannggawa sirahérajamenyangngarepmu
60Apakowéorangertiutawaorakrungunèkleluhurkita AbrahamkaroabdinéEliezernggempurkabèhraja-raja Elamkarowadya-balanémungsakwengi,oraanasiji-sijia singisihurip?Lanwiwitdinakuwikekuwatanéleluhur kitadiwènèhakémarangkitaminangkawarisan,kanggo kitalanturunankitaselawasé
61Yusufbanjurmangsuli,"Kowéngomongsingbener,lan oraanagorohingcangkemmu,amargawisdikabarinèk
wongIbranikuwinduwékekuwatanlanGustiAllah senengbangetkarowong-wongkuwi,lansapasingisa ngadeganaingngarepéwong-wongkuwi?"
62Nanging,kanthisaratiki,Akubakalngutussadulurmu lanang,yenkowegelemnggawasadulurelanangmenyang ngarsaku,putraneibune,singkokkandhakakeyendheweke wislungasakakowemenyangMesir;lanbakalkelakon nalikakowenggawasadulurelanangmarangaku,Aku bakalnjupukdhewekeminangkagantine,amargaoraana siji-sijiasakakowesingdadijaminankanggodheweke marangbapakmu,lannalikadheweketekamarangaku, Akubanjurbakalngutussadulurelanangsingwisdadi jaminanmu.
63NalikaYusufngucapmangkonomau,Yehudabanjur nesubangetmarangYusuf,mripatengantigetihenmerga sakanesu,sartakandhamarangparasadulure:“Yagene wongikidinaikingupayakarusakanedhewelankabeh wongMesir?”
64SimeonmangsuliYusuf,"Apaakulanpanjenenganora wisngandhanipanjenenganwiwitaneyenakulan panjenenganorangertipapansingdituju,apa panjenenganewismatiutawaisihurip,lankenapabendara kulangendikakayangene?"
65YusufndelengraineYehuda,ngertiyennesunewiwit murubnalikaYudaskandhakarodheweke,"Gawanen adhimuliyane,duduadhimuiki"
66Yusufbanjurkandhamarangparasadulure,"Mesthi kowékandhanèkadhimuwismatiutawailang,saikinèk akunyelukdhèwèkédinaikilandhèwèkétekasadurungé kowé,apakowégelemmenehakedhèwèkémarangaku minangkagantinéadhiné?"
67Yusufwiwitngomonglannyeluk,Yusuf,Yusuf,dina ikisowanaingngarsaku,lanngadhepmarangsadulursadulurmulanlungguhaingngarepe.
68NalikaYusufngandikamangkonoanaingngarepepara sakabat,sabenwongpadhamandengmadhepmadhepsing beda-bedakanggondelengsakangendiYusufbakalteka.
69Yusufmirsanitumindakéwong-wongmaukabèh, banjurkandha,"Yagénékowépadhandeleng-ndelengwaé?
AkuikiYusufsingkokdolmenyangMesir,mulanéaja susahkowéngedolaku,mergaGustiAllahngutusaku ndhisikikowéminangkapitulungannalikamangsa paceklik."
70NalikakrungupangandikaneYusuf,parasadulure padhawedibangetmarangYusuf,lanYehudaugawedi bangetmarangYusuf.
71NalikaBenyaminkrungutembung-tembungeYusuf, dhewekeanaingngarepeparasadulureingnjeroomah,lan BenyaminmlayumenyangYusuf,sadulure,banjur ngrangkullanngrangkulguluYusuf,lanpadhanangis
72NalikaparasadulureYusufweruhyenBenyamin ngrangkulguluneadhinelannangisbarengkarodheweke, dhewekeugangrangkulYusuflanngrangkuldheweke, sartapadhanangisbanterbarengkaroYusuf
73LanswarakeprunguingkulawarganeYusufyen dhewekeikusadulur-sadulureYusuf,lanikundadekake Firaunsenengbanget,amargadhewekewedikarodheweke yendhewekebakalngrusakMesir
74LanFiraunngutusparaabdinemarangYusufkanggo ngucapakeselamatbabaganparasaduluresingwisteka marangdheweke,lankabehpanglimatentaralanpasukan
singanaingMesirtekakanggobungahkaroYusuf,lan kabehwongMesirbungahbangetbabaganparasadulure Yusuf
75SangPrabuFiraunbanjurngutusparaabdinemenyang Yusuf,pangandikane:“Kandhaamarangsadulursadulurmusupayanjupukkabehbarang-barangelansupaya padhasowanmarangingngarsaningsun,lanIngsunbakal mapanakedhewekeingpanggonansingpalingapiking tanahMesir,lanwong-wongmaunindakakemangkono”
76Yusufbanjurdhawuhmarangwongsingditugasake ngurusomahesupayanggawahadiahlansandhangan marangparasadulure,landhewekenggawaakeh sandhangansingawujudjubahkratonlanakehhadiah,lan Yusufmbagi-mbagisandhangankasebutmarangpara sadulure
77Landhèwèkémènèhisabensedulurésandhanganemas lanpérak,lantelungatusdhuwitpérak,lanYusufdhawuh supayakabèhpadhanganggosandhanganiki,landigawa menyangngarsanéFiraun.
78BarengSangPrabuFiraunmirsayensadulur-sadulure Yusufkabehikuwongkanggagahprakosalankatonayu, banjurbungahbanget.
79Sawisékuwi,wong-wongmaubanjurpadhalungasaka ngarsanéFiraunmenyangtanahKanaan,menyangomahé bapakné,lanseduluréBenyaminugaanaingkono.
80Yusufbanjurngadeglanmenehisawelaskretasaka Firaunmarangwong-wongmau,lanYusufmenehikretakretanemarangwong-wongmau,singditumpakinalika dinadhewekedinobatkaningMesir,kanggonggawa bapaknemenyangMesir;lanYusufngirimsandhangan marangkabehanak-anakesadulur-saduluremiturutcacahe, lansatuskepingperakkanggosabenwong,landheweke ugangirimsandhanganmarangparagarwanesadulursaduluresakasandhangangarwaneraja,landheweke ngirim
81Lansabensedulurédiwènèhisepuluhwongsupaya lungamenyangtanahKanaan,ngladènianak-anakélan kabèhduwèkénalikaarepmenyangMesir
82Yusufbanjurngirimsandhangansepuluhpangkonliwat tanganeBenyamin,sadulure,kanggoputra-putranesepuluh, bageansingluwihdhuwurtinimbanganak-anakeYakub liyane
83Lansabenwongpadhangirimsèketdhuwitpéraklan sepuluhkrétaperang,mergasakakarepéFiraun Panjenenganéugangirimmenyangbapaknésepuluhkuldi wadonsingdimomotibarang-barangmewahingMesir,lan sepuluhkuldiwadonsingdimomotigandum,roti,lan pangankanggobapakné,lankanggokabèhwongsing ndhèrèkdhèwèkéminangkabekalkanggolelungan 84Landhewekengirimsandhanganperaklanemas marangDinah,adhine,lanmenyanlanmur,langaharulan perhiasanwanitaakehbanget,landhewekengirimbarangbarangkasebutsakagarwaneFiraunmenyanggarwane Benyamin
85Lankabehsedulur-sedulure,ugabojo-bojone,diwenehi watuonikslanbedolium,lansakakabehbarang-barang singlarangreganeingantaranewong-wongMesirsing gedhe,oraanabarang-barangsinglarangreganesingisih anakajabasingdikirimYusufmenyangomahebapakne
86Sawisékuwi,Yusufngongkonparasadulurélunga,lan paraseduluréugalunga,sartadhèwèkéugangongkon saduluré,Benyamin,mèlu
87Yusufbanjurlungakarowong-wongmaukanggo ngiringiwong-wongmauingdalanmenyangtapelwates Mesir,landhèwèkédhawuhmarangwong-wongmau babaganbapaknélankulawargané,supayapadhamenyang Mesir.
88Landhèwèkéngandikamarangwong-wongmau,"Aja padhapaduanaingdalan,amargaikisakaPangéran supayawongakèhikiorakeluwen,amargaisihanalimang taunpaceklikingtanahiki"
89Landhèwèkédhawuhmarangparasakabat, pangandikané,"NalikakowétekaningtanahKanaan,aja padhadadakansowanmarangbapakkuingprakaraiki, nangingtumindakamiturutkawicaksananmu."
90Yusufbanjurmandhegmrentahakemarangpara sakabate,landhewekebanjurbalimenyangMesir,lanpara putraneYakubpadhamenyangtanahKanaankanthirasa bungahlanbungah,sowanmarangbapakneYakub
91Lanpadhatekaningtapelwatesingtanah,lanpadha rembugansijilansijiné,"Apasingkudukitalakoniing prakaraikimarangbapakkita,amargayenkitadadakan tekamarangdhèwèkélanngandhaniprakaraiki,dhèwèké bakalwedibangetkarotembungkitalanorabakalpercaya karokita"
92Lanpadhamlakungantitekancedhakomah-omahé,lan padhanemoniSerach,putriAsyer,metunemonidhèwèké, lanbocahwadonmauapikbangetlanlicik,sartangerti caranemainharpa
93Lanpadhangundangdhewekelandheweketekaing ngarepe,landhewekengambungdheweke,landheweke njupukdhewekelanmenehiharpa,karongucap,Saiki lungaaingngarepebapakkita,lanlungguhaingngarepe, lantabuhharpa,lanucapnatembung-tembungiki
94Lanpadhadhawuhsupayadhewekemulihmenyang omahe,landhewekenjupukharpalancepet-cepetmlaku ingngarepe,landheweketekalanlungguhingsacedhake Yakub
95Landhèwèkémainlannembangkanthiapik,lanngucap kanthitembung-tembungsingmanis,Yusuf,pamangku isihurip,landhèwèkémréntahingsaindengingtanah Mesir,landurungmati.
96Landheweketerusmbalenilanngucapaketembungtembungkasebut,lanYakubkrungutembung-tembung kasebutlandhewekeseneng.
97PanjenenganéngrungokakénalikaYakubmbalèni kapingpindholankapingtelu,lankabungahanmlebuing atineYakubmergaleginetembung-tembungé,lanRohé Allahanaingdhèwèké,landhèwèkéngertiyènkabèh tembung-tembungéYakubikubener
98YakubbanjurmberkahiSerachnalikaSerachngucapake tembung-tembungikimarangdheweke,lanYakubkandha marangdheweke,"Putriku,muga-mugapatiorabakal ngalahakekowe,amargakowewisnguripakesemangatku; mungngomongamanehingngarepkukayasingwiskok omongake,amargakowewisnggaweakusenengkaro kabehtembungmu"
99Landhèwèkéterusnembangakétembung-tembungiki, lanYakubngrungokakélanikunyenengakédhèwèké,lan dhèwèkébungah,lanRohéGustiAllahanaingdhèwèké
100Nalikapanjenenganeisihngandikakarodheweke,para putranepadhasowanmarangpanjenenganekarojaran, kretaperang,sandhangankraton,lanparaabdikangmlayu ingngarepe.
101Yakubbanjurngadegnemoniparaputrane,lanweruh paraputranenganggosandhangankratonlandheweke weruhkabehbandhasingdikirimYusufmarangdheweke 102Lanpadhamaturmarangdhèwèké,"Padukamugi kersaparingpirsabilihsadhèrèkkulaYusuftaksihgesang, lanpanjenenganipuningkangnguwasanisalumahingtanah Mesir,lanpanjenenganipuningkangngandikadhateng kulakadosingkangkulacariyosakendhateng panjenengan."
103LanYakubkrungukabehtembungeputra-putrane, atinedeg-degankrungutembung-tembunge,amarga dhewekeorabisapercayangantidhewekendelengkabeh singdiwenehakeYusuflanapasingdikirim,lankabeh pratandhasingdiomongakeYusufmarangdheweke
104Lanpadhambukakanaingngarepe,lannuduhake kabehsingdikirimYusuf,padhamenehakemarangsaben wongapasingdikirimYusuf,landhewekengertiyen dhewekewisngomongsingbener,landhewekebungah bangetkarocritaneputrane
105Yakubbanjurkandha,"Wiscukupkanggoakuyen anakkuYusufisihurip,akubakallunganemonidheweke sadurungeakumati"
106Lanputra-putranepadhanyritakakekabehsingwis kedadeyan,lanYakubkandha,AkuarepmenyangMesir kanggonemonianakkulanturune
107Yakubbanjurngadeglannganggosandhangansing dikirimYusuf,lansawisewisaduslancukurrambute, dhewekenganggoserbansingdikirimYusuf
108LankabehwongingkulawarganeYakublanpara garwanepadhanganggosandhangansingdikirimYusuf marangdheweke,lanpadhabungahbangetamargaYusuf isihuriplandhewekemrentahingMesir,
109LankabehwargaKanaankrungubabiki,lanpadha tekalanbungahbangetkaroYakubamargadhewekeisih urip
110Yakubbanjurnganakakepestakanggowong-wong mautelungdina,lankabehrajaKanaanlanpara bangsawaningtanahkonopadhamanganlanngombesarta bungah-bungahanaingkulawarganeYakub.
BAB55
1SawisékuwiYakubkandha,“Akuareplunganemoni anakkuingMesir,banjurbakalbalimenyangtanahKanaan singwisdingandikakakédéningGustiAllahmarang Abraham,amargaakuorabisaninggaltanahkelairanku” 2LahpangandikanéPangéranmarangdhèwèké,"Kowé lungamenyangMesirkarosakluwargamukabèhlan manggonaingkana,ajawedilungamenyangMesir,merga Akubakalndadèkakékowébangsagedhéingkana"
3Yakubbanjurngucapingsajroningatiné,"Akuarep lunganilikianakku,apaisihanarasawedimarangGusti AllahingantaranéwongMesirkabèh."
4GustiAllahngandikamarangYakub,“Ajawedikaro Yusuf,amargadhèwèkéisihtetepsetyangladèniAku, kayasingkokkarepaké.”Yakubbungahbangetkaroanaké.
5IngwektuikuYakubmrentahakeparaputranelan kulawarganesupayalungamenyangMesirmiturut pangandikaneGustimarangdheweke,lanYakubbanjur budhalkaroparaputranelankabehkulawargane,lan dhewekemetusakatanahKanaansakaBersyeba,kanthi rasabungahlanbungahingati,landhewekebanjur menyangtanahMesir
6NalikawiscedhakMesir,YakubngutusYehudandhisiki nemoniYusufsupayabisanuduhakekahananingMesir, lanYehudanindakakemiturutpiwelingebapakne,lan dhewekecepet-cepetmlayulannemoniYusuf,lan dhewekenemtokakepapaningtanahGosyenkanggokabeh kulawargane,lanYehudabalilannemonibapakneliwat dalan
7Yusufbanjurngrakitkretaperange,lannglumpukake kabehprajurite,abdine,lankabehpejabatMesirsupaya bisanemonibapakneYakub,lanprentaheYusuf diumumakeingMesir,ujar,"Sapawaesingoranemoni Yakubbakalmati."
8EsukeYusufbudhalkarokabehwongMesir,balatentara singgedhelankuwat,kabehnganggosandhanganlenaalus lanwungu,sartapiranti-pirantiperaklanemas,sarta piranti-pirantiperange
9LankabehpadhalunganemoniYakubkaromaneka warnapirantimusik,karokendhanglanrebana,nyebarmur langaharuingsadawanedalan,lankabehpadhalungakaya mangkono,lanbumigonjang-ganjingkrunguswarane wong-wongmau.
10LankabehwanitaMesirpadhamunggahingpayon MesirlaningtembokkanggonemoniYakub,laningsirahe YusufanamakuthakratoneFiraun,amargaFiraunwis ngirimmakuthaikumarangdhewekekanggodienggo nalikadhewekearepnemonibapakne
11NalikaYusuftekaningcedhakebapakne,wismehseket asta,banjurmudhunsakakretalanmlakumenyang bapakneBarengkabehpejabatMesirlanparabangsawan weruhyenYusufwismlakumenyangbapakne,dheweke ugamudhunlanmlakumenyangYakub
12NalikaYakubnyedhakikemaheYusuf,Yakubweruh kemaheYusufsinglaginyedhakidheweke,laniku ndadekakedhewekesenenglanYakubgumun 13YakubbanjurtakonmarangYehuda,"Sapawongsing dakdelenganaingkemahMesirnganggojubahkraton, nganggoklambiabangbanget,lannganggomakutha kraton,singmudhunsakakretaperangelantekanyedhaki kita?"Yehudamangsulibapakne,"IkuputramuYusuf, raja"Yakubbungahbangetndelengkamulyaneputrane 14Yusufbanjurnyedhakmarangbapaknélansujud marangbapakné,sartakabèhwongingkemahpadhasujud karoYakubngantitekanlemah
15Yakubmlayulancepet-cepetnemoniputraneYusuf, banjurngrangkulgulunelanngambungdheweke,lan banjurpadhanangis,lanYusufugangrangkulbapaknelan ngambungdheweke,lankabehwongMesirpadhanangis barengkarodheweke
16YakubbanjurkandhamarangYusuf,"Saikiakuarep matikanthibungahsawiséndelengraimu,lankowéisih uriplanmulya"
17ParaputraneYakub,paragarwane,anak-anakelanpara abdine,lankabehkulawarganeYakubpadhanangiskaro Yusuf,sartapadhangambungYusuflannangiskaroYusuf
18SawisékuwiYusuflankabèhwongébalimenyang Mesir,lanYakublananak-anakélananglankabèhwong singanaingomahépadhatekakaroYusufmenyangMesir, lanYusufmanggonakéwong-wongmauingpanggonan singpalingapikingMesir,yaikuingtanahGosyen.
19Yusufbanjurkandhamarangbapaknélanparasaduluré, "AkuarepsowanmenyangSangPrabuPringonlanmatur, 'Parasadulurkulankulawarganébapakkulankabèh barang-barangéwistekamrene,lansaikiwisanaingtanah Gosyen'
20Yusufbanjurnindakakemangkono,lannjupuksaka sadulur-sadulureRuben,IsakharZebulonlanBenyamin sadulure,banjurdigawamenyangngarsaneSangPrabu Pringon
21YusufbanjurmaturmarangSangPrabuPringon: “Sadulur-sadulurkulanbrayatebapakkulansakehing bandhane,bebarengankarowedhus-wedhuselansapisapinewistekasakatanahKanaan,arepmanggoning Mesir,amargapailanbangettumrapwong-wongmau.
22SangPrabuPringonbanjurngandikamarangYusuf: “Bapakmulansadulur-sadulurmupapannaingpanggonan singpalingapikingtanahiki,ajangantikowe ngecualikakeapasingbeciksakawong-wongmau,lan wenehanamanganwoh-wohansinglemuingtanahiki” 23Yusufbanjurmangsuli,"Lah,akuwismapanakewongwongmauingtanahGosyen,amargawong-wongmau pangon,mulanesupayapadhatetepanaingGosyen kanggongengonwedhus-wedhuse,kapisahsakawong Mesir"
24SangPrabuPringonbanjurngandikamarangYusuf: “Tumindakamarangsadulur-sadulurmuapakang diomongakemarangkowe”ParaputraneYakubbanjur padhasujudmarangSangPrabuPringon,lanbanjurpadha lungasakaingngarsanekanthitentrem,lanYusufbanjur nggawabapaknemenyangngarsaneSangPrabuPringon 25YakubbanjursowanlansujudmarangSangPrabu Pringon,sartaYakubbanjurmberkahiSangPrabuPringon, sartaSangPrabuPringonbanjurmiyos;Yakublanpara putranekabehlansakulawarganepadhamanggoningtanah Gosyen.
26Ingtaunkapindho,yaikuingtaunkapingsatustelung puluhumureYakub,Yusufnyukupikebutuhanebapakne, sadulur-sadulurelansakulawarganekabehkanthipangan miturutanak-anake,sajroneanapacekliklanpadhaora kekuranganapa-apa
27LanYusufmènèhimarangwong-wongmaubagean singpalingapiksakasakubengingtanah;singpalingapik ingMesirpadhadiduwènisajroneuripéYusuf;lanYusuf ugamènèhimarangwong-wongmaulanmarang sakulawarganébapakné,sandhanganlansandhangansaben taun;lanparaputranéYakubtetepanaingMesirkanthi tentremsajroneuripéseduluré.
28YakubtansahmanganingméjanéYusuf,Yakublan anak-anakéoraninggalakéméjanéYusufawanbengi, kajabaapasingdipangananak-anakéYakubingomahomahé
29LanwongMesirkabehmanganrotisajronemangsa pacekliksakaturuneYusuf,amargakabehwongMesir ngedolkabehbarangdarbekeamargasakapaceklik kasebut.
30YusufbanjurtukukabehtanahlantegalaningMesir kanggogolekpanganamargasakaSangPrabuPringon,lan YusufnyedhiyakakerotikanggokabehwongMesir sajronemangsapaceklik,lanYusufnglumpukakekabeh peraklanemassingtekakanggotukuganduming saindengingtanah,landhewekenglumpukakeakehemas lanperak,saliyanewatuoniks,bedoliumlansandhangan larangreganesingdigawamenyangYusufsakasaben wilayahtanahnalikadhuwiteentek
31Yusufnjupukkabehemaslanperaksinganaing tangane,kira-kirapitungpuluhlorotalentaemaslanperak, ugawatukrisopraslanbedoliumsingakehbanget,banjur Yusufmenyanglanndhelikakedadipatangbagean,lan dhewekendheliksijibageaningara-arasamuncedhak SegaraAbang,lansijibageaningpinggirkaliPerat,lan bageankatelulankapingpapatndhelikingara-arasamun madhepara-arasamunPersialanMedia
32Lanpanjenenganenjupuksapéranganemaslanpérak singisihkari,lanmenehakemarangkabèhsedulursedulurélanmarangsakèhingkulawarganébapakné,lan marangsakèhingwongwadoningkulawarganébapakné, lanliyanédigawamenyangkratonéSangPrabuPringon, kira-kirarongpuluhtalentaemaslanpérak
33Yusufbanjurmasrahakekabehemaslanperaksingisih anamarangSangPrabuPringon,lanSangPrabuPringon nyimpenikuingperbendaharaan,landina-dinapaceklik ilangsawiseikuingtanahkono,lanwong-wongmau nyebarlanpaneningsaindengingtanah,lanpadhaoleh jumlahsingpadhasabentaun;orakekuranganapa-apa
34YusufmanggoningMesirkanthitentrem,lankabeh tanahikuanaingsangisorekawicaksanane,lanbapakne lankabehsedulur-seduluremanggoningtanahGosyenlan ngrebuttanahiku
35Yusufwissepuhbanget,wistuwabanget,lanputrane loro,EfraimlanManasye,tetepmanggoningkulawargane Yakub,bebarengankaroanak-anakeYakub,sedulursedulure,kanggosinaubabdalaneGustilananggeranggere
36YakublanparaputranepadhamanggoningtanahMesir, ingtanahGosyen,lanpadhangenggonitanahkono,sarta padhabebranahanlantangkar-tumangkaringkono
BAB56
1YakubmanggoningtanahMesirpitulastaun,lanumure Yakubsatuspatangpuluhpitutaun.
2IngwektuikuYakubnandhanglarasingndadekake dheweketilardonya,muladhewekengutuslannimbali putraneYusufsakaMesir,lanYusuf,putrane,tekasaka MesirlanYusufsowanmarangbapakne
3YakubbanjurkandhamarangYusuflananak-anake, “Lahakubakalmati,lanGustiAllaheleluhurmubakal ngrawuhikowe,lannggawakowebalimenyangtanahsing wisdijanjekakedeningGustiAllahmarangkowelananakanakmusawisekoweMulane,nalikaakuwismati,kubura akuingguwasinganaingMakhpelaingHebroningtanah Kanaan,cedhakkaroleluhurku.
4Yakubbanjurndhawuhiparaputranesupayasumpah supayanguburlayoneanaingMakhpela,ingHebron,lan paraputraneugasumpahmarangdhewekebabiku.
5Lanpanjenenganedhawuhmarangwong-wongmau, pangandikane:“PadhangabektimarangPangeran Yehuwah,GustiAllahmu,amargaPanjenenganesing ngluwarileluhurmu,ugabakalngluwarikowesaka sakehingkangelan.”
6Yakubbanjurkandha,"Undhangnakabehanak-anakmu" Lankabehanak-anakeYakubpadhasowanlanlungguh anaingngarsane,lanYakubmberkahiwong-wongmau, sartangandikamarangwong-wongmau,"Pangeran Yehuwah,GustiAllaheparaleluhurmu,bakalmaringi kowesewukalilipatlanmberkahikowe,lanmuga-muga PanjenenganemaringiberkahkayadeneRamaAbraham" Lankabehanak-anakeYakubpadhametuingdinaiku sawisedhewekemberkahi
7EsukeYakubngundanganak-anakelanangmaneh,lan kabehpadhanglumpuklansowanmarangdhewekelan lungguhingngarepe,lanYakubingdinaikumberkahi anak-anakelanangsadurungeseda,sabenwongdiberkahi miturutberkahe;lahikuwiskatulisingkitabanggeranggeringPangeranYehuwahbabaganIsrael
8YakubbanjurkandhamarangYehuda,"Akungerti, anakku,yènkowéikuwongsinggagahprakosatumrap parasadulurmuKowékududadiratunéparasadulurmu, lananak-anakmubakaldadiratunéparasadulurésalawaslawase."
9Munganak-anakmulanangkududiajaringanggo gandhewalangegamanperangliyané,supayapadhabisa nglawansedulurésingbakalnguwasanimungsuhé.
10IngdinaikuugaYakubmrentahakemanehmarangpara putrane,pangandikane:“Dinaikiakubakaldiklumpukake karoparaleluhurku;gawanenakusakaMesir,lankuburna akuingguwaMakhpelakayasingwisdakprentahake marangkowe”
11Nangingakundedongasupayaajaanaanakmulanang singnggawaaku,mungawakmudhewe,lanikicarasing kudukoklakonimarangaku,nalikakowenggawajasadku menyangtanahKanaankanggonguburaku,
12Yehuda,IsakharlanZebulonbakalngusungusunganku ingsisihwetan;Ruben,SimeonlanGadingsisihkidul, Efraim,ManasyelanBenyaminingsisihkulon,Dhan, AsyerlanNaftaliingsisihlor
13Lewiajangantinggawabarang-barangmu,amarga dhewekelananak-anakebakalnggawapethiprajanjianing PangeranYehuwahkarowongIsraelingkemah,lanYusuf anakkuugaajangantinggawa,amargakayaraja, kamulyanebakalkayamangkono;nangingEfraimlan Manasyebakalnggentenidheweke
14Kayamangkonoanggonmunindakakemarangaku nalikakowenggawaakulunga;ajangantikowe nglirwakakeapawaesingdakprentahakemarangkowe;lan bakalkelakonnalikakowenindakakeikimarangaku, PangeranYehuwahbakalngeling-elingmarangkowelan anak-anakmuingsaburine
15Lankowé,anak-anakku,padhangajènanasedulurmu lansedulurmusijilansijiné,lanwènèhanaprentahmarang anak-anakmulanputu-putumusawisékowésupayapadha ngabektimarangPangéran,Allahéleluhurmu,selawasé.
16Supayakowélananak-anakmubisauripdawaingtanah ikisalawas-lawase,nalikakowénglakoniapasingapiklan beneranaingngarsanéPangéranAllahmu,sartangambah ingsakèhingdalansingditetepaké
17Lankowé,Yusuf,anakku,akunyuwunngapuramarang sedulur-sedulurmulankabèhtumindakalasingwis ditindakkémarangkowé,mergaGustiAllahwisngrancang ikikanggokepentinganmulananak-anakmu.
18Lananakku,ajangantikoweninggalakesadulursadulurmumarangwongMesir,lanajangantikowe nglaraniatine,amargaakumasrahakewong-wongmau marangtanganeGustiAllahlaningtanganmukanggo njagadhewekesakawongMesir;lanparaputraneYakub mangsulibapakne,"Dhuh,bapakku,kabehsingwis kokprentahakemarangaku,bakaldaklakoni;muga-muga GustiAllahmungnunggilkaroaku"
19Yakubbanjurkandhakaroanak-anakelanang:“MugamugaGustiAllahnunggilkarokowe,nalikakowepadha netepiingsakehingdalane;ajanyimpangsakadalane menyangtengenutawakiwa,sartanindakakeapasingapik lanbeneranaingngarsane”
20Amargaakungertimanawaakehmasalahlankangelan singnggegirisibakalnemonikoweingdina-dina pungkasaningtanahiki,yaanak-anakmulanputu-putumu, mungngabektimarangGustilanPanjenenganebakal nylametakekowesakakabehmasalah.
21LanbakalkelakonnalikakowéngetutakéGustiAllah kanggongladèniPanjenenganélanmulanganak-anakmu sawisékowé,lanputu-putumu,supayawanuhmarang Pangéran,mulaPangéranbakalngangkatkowélananakanakmudadiabdisakaingantaranéanak-anakmu,lan Pangéranbakalngluwarikowéliwattanganésakasakèhing kasangsaran,lanngiridkowémetusakaMesirlannggawa kowébalimenyangtanahleluhurmusupayabisanduwèni kanthiaman.
22Yakubwisoramelingmanèhmaranganak-anaké, banjurnglumpukakésikiléingpeturon,banjursédalan diklumpukakékaroparaleluhuré.
23Yusufbanjurngrangkulbapaknélannangis,sarta ngambungbapakné,karonguwuh-uwuhkanthiswaragetir, "Dhuhbapakku,bapakku."
24Paragarwaneputranelansakulawarganekabehpadha tekalannyedakYakub,sartapadhanangisidheweke kalawansorabanterbanget.
25ParaputraneYakubbanjurpadhangadegbebarengan, nyuwek-nyuweksandhangane,sartapadhanganggokarung ingbangkekane,banjurpadhasujudlannguwurakebledug ingsirahemenyanglangit
26BarenglelakonikudikabarakemarangOsnath,garwane Yusuf,dhewekebanjurngadeglannyangkingkarung,sarta dhewekekarokabehwongwadonMesirsingndherekake dhewekepadhanangisilanngadhuh-adhuhYakub.
27LanugakabehwongMesirsingkenalkaroYakub padhatekaingdinaikunalikakrungubabiki,lankabeh wongMesirpadhanangisngantipirang-pirangdina
28LanugasakatanahKanaanparawanitapadhatekaing MesirnalikakrunguyenYakubwisseda,lanpadhanangisi YakubingMesirpitungpuluhdina
29Sawisékuwi,Yusufmrentahaképaraabdiné,para dhokter,supayangbalsembapaknénganggomur, kemenyan,lankabèhjinisdupalanlengawangi,lanpara dhoktermaungbalsemYakubkayasingdipréntahaké Yusuf
30LankabehwongMesirlanparapinituwalankabeh wongingtanahGosyenpadhanangisilanngadhuh-adhuh
Yakub,lankabehputranelananak-anakekulawargane padhangadhuh-adhuhlanngadhuh-adhuhbapakneYakub ngantipirang-pirangdina
31Sawisépitungpuluhdinasawisénangis,Yusufkandha marangSangPrabuPringon,"Akuareplungangubur bapakkuingtanahKanaan,kayasingwisdijanjekake marangaku,lansawisékuwiakubakalbali"
32SangPrabuPringonbanjurutusanYusuf,dhawuhe: “Kowelungaalankuburabapakmukayakangwis didhawuhakelankayakangwisdijanjekakemarangkowe” Yusufbanjurbudhalkaroparasadulurekabehmenyang tanahKanaan,arepnguburbapakneYakub,bapakne,kaya kangwisdiprentahakemarangparasadulure.
33SangPrabuPringonbanjurdhawuhsupayadiumumake ingsaindengingMesir,mangkene:Sapawaesingoramelu YusuflanparasaduluremenyangtanahKanaankanggo nguburYakub,kudumati
34LankabehwongMesirkrungukabarsakaSangPrabu Firaun,lankabehpadhangadegbebarengan,lankabeh abdineSangPrabuFiraun,lanparapinituwaingkratone, lankabehpinituwaingtanahMesirpadhamunggahkaro Yusuf,lankabehpejabatlanparabangsawanSangPrabu FiraunpadhamunggahminangkaabdineSangPrabuYusuf, lanpadhalunganguburYakubingtanahKanaan
35ParaputraneYakubbanjurngusungusung-usungane, kangdienggongglethak;anak-anakepadhanindakakeapa kangdiprentahakedeningbapaknemarangYakub
36Petimaudigawesakaemasmurni,lansakubengedihias nganggowatukrisopraslanbedolium;lantutuppetimau digawesakatenunanemas,disambungakenganggobenang, laningsadhuwureanacantelanwatukrisopraslan bedolium
37Yusufbanjurmasangmakuthaemasgedhéingsirahé Yakub,bapakné,landhèwèkémasangtongkatemasing tangané,lanwong-wongmaungubengiusungankayaadat istiadatpararajanalikaisihurip
38LankabehpasukanMesirmlakuingngarepedheweke ingbarisaniki,wiwitanekabehwongsinggagahprakosa sakaFiraun,lanwong-wongsinggagahprakosasaka Yusuf,lansawiseikukabehwargaMesirliyane,lankabeh padhanganggopedhanglanklambiperang,lannganggo pirantiperang
39Wong-wongsingnangislansedhihpadhamlakusaka kadohanmadhepusungan,karonangislansambat,lan wong-wongliyanepadhangetutakeusungankasebut 40Yusuflankulawarganépadhanangislanngadegcedhak karousungan,sabenwongnganggoperhiasanédhéwédhéwélanpadhanganggogegamanperang.
41ParaabdineYakubsèketpadhamlakuingngarepe usungan,sartanyebarakemur,gaharu,lanmanekawarna lengawangiingsadawanedalan,lankabehputraneYakub singngusungusunganmlakuingndhuwurepabriklenga wangi,deneparaabdineYakubmlakuingngarepe nyebarakelengawangiingsadawanedalan
42Yusufbanjurmunggahkaropasukansingakehbanget, lansabendinapadhanindakakekayangonongantitekan tanahKanaan,lantekaningpapanpanutongandumAtad, singanaingsabrangebengawanYarden,lanpadhanangisi kanthisusahpayahbangetingpanggonankono
43PararajaingKanaanpadhakrungubabiku,banjur padhametusakaomahedhewe-dhewe,telungpuluhsiji
rajaingKanaan,lankabehpadhatekakaroparaabdine kanggonangisilanngidungakeYakub.
44PararajamaupadhandelengusunganeYakub,lan makuthaneYusufanaingndhuwure,lanpadhaugamasang makuthaneingusungane,lanngubengiusunganenganggo makutha
45Lankabehraja-rajaikipadhanganakaketangisansing gedhelanabotkaroparaputraneYakublanMesirkanggo Yakub,amargakabehrajaingKanaanngertikakendelane Yakublanparaputrane
46KabarmautekanmarangÉsau,yènYakubwismatiing Mesir,lanparaputranélanwongMesirkabèhpadha nggawalayonémenyangtanahKanaankanggongubur dhèwèké
47NalikaÉsaukrungubabiki,dhèwèkémanggoning pegununganSeir,banjurbudhalkaroparaputranélan kabèhrakyatélankabèhkeluargané,sawijiningbangsa singgedhébanget,lanpadhatekakanggonangisilan ngadhuh-adhuhYakub.
48NalikaÉsauteka,dhèwèkénangisikakangnéYakub, lankabèhwongMesirlanKanaanpadhatangilannangisi Yakubkanthisusahpayahingpanggonankuwi.
49YusuflanparasadulurenggawaYakub,bapakne,saka ingkono,lanbanjurmenyangHebronkanggongubur Yakubingguwasingdipanggonideningparaleluhure.
50LanpadhatekaningKireat-Arba,ingguwa,lannalika padhateka,EsaungadegkaroparaputranenglawanYusuf lanparasadulureminangkaalanganingguwa,karongucap, "Yakuborabakaldikuburingkono,amargaikuduweke kitalanbapakkita"
51.Yusuflanparasadulurekrungutembungeparaputrane Esau,banjurpadhanesubanget,lanYusufnyedhakiEsau lankandha,"Apategeseiki?RamaYakubmesthitukusaka kowekanthiregagedhesawiseIshakseda,saikirongpuluh limataunkepungkur,lanugakabehtanahKanaandituku sakakowelansakaanak-anakmu,lansakaturunmusawise kowe."
52Yakubtukutanahikukanggoanak-anakelanturune sawisedhewekeminangkawarisankanggosalawas-lawase, lanyagenekowengomongkayangonosaiki?
53Esaumangsuli,"Kowéikugorohlanngapusi,merga akuorangedolapa-apaduwekkuingtanahikikayasing kokomongké,lanadhikuYakubugaoratukuapa-apa duwekkuingtanahiki"
54EsaungomongkayangonokuwikanggongapusiYusuf nganggotembung-tembunge,mergaEsaungertinèkYusuf oraanaingkononalikaÉsaungedolkabèhbarangdarbéké ingtanahKanaanmarangYakub.
55YusufbanjurkandhamarangÉsau,"Bapakkuwis nulisakébarang-barangikimarangkowéingcathetantuku lanwisnyeksènicathetanikikaroparaseksi,landelengen barang-barangikianaingMesir."
56Esaumangsuli,"Gawanencathetané,kabèhsing koktemokakéingcathetankuwibakaltaktindakké"
57YusufbanjurnimbaliNaftali,sadulure,lanngandika, "Enggalenggal,ajamandheg,lanakundedongamarang kowesupayamlayumenyangMesirlangawanenkabeh cathetane;cathetantuku,cathetansingdisegellancathetan singmbukak,lanugakabehcathetanpisanansingisine kabehtransaksihaklair,jupukna."
58Lankowékudunggawawong-wongmaumrene,supaya kitabisangertisakawong-wongmausakèhingtembungé Ésaulananak-anakésingdiomongkédinaiki
59NaftalingrungokakeswaraneYusuflandhewekecepetcepetmlayumenyangMesir,lanNaftaliluwihentheng tinimbangmenjanganlanangliyanesinganaingara-ara samun,amargadhewekebisamlakuingndhuwurgandum tanpangremuk.
60NalikaÉsauweruhyènNaftaliwislunganjupuk cathetan-cathetanmau,dhèwèkélanparaputranésaya tambahnentangguwamau,lanÉsaulankabèhwongé padhamajuperangnglawanYusuflanparasaduluré
61LankabehputraneYakublanwong-wongMesirperang karoEsaulanwong-wonge,lanputra-putraneEsaulan wong-wongekalahingngarepeputra-putraneYakub,lan putra-putraneYakubmateniwong-wongeEsaupatang puluhwong
62LanKushimbinDan,binYakub,nalikasemanaana karoparaputraneYakub,nangingdhewekeadohkira-kira satusastasakapapanperang,amargadheweketetepkaro paraputraneYakubingsandhingeusunganeYakubkanggo njaga.
63LanChushimbisulanbudheg,nangingdhewekeisih ngertiswaranewong-wongsinglagikaget
64Landhèwèkétakon,"Yagénékowéoranguburwong mati,lanapasebabéikidadikegemparangedhé?"lan wong-wongmaumangsulitembung-tembungéÉsaulan anak-anaké;landhèwèkémlayumenyangÉsauingtengahtengahingperang,landhèwèkématèniÉsaunganggo pedhang,landhèwèkéngethoksirahé,lanpedhangmau mlumpatsakakadohan,lanÉsautibaingantaranéwongwongingperang
65NalikawongKushimnindakakebabiki,paraputrane YakubngalahakeparaputraneEsau,lanparaputrane YakubnguburbapakneYakubkanthipaksaingguwa,lan paraputraneEsaundelengiku
66YakubbanjurdikuburingHebron,ingguwaMakhpela singwisditukuAbrahamsakabaniHetkanggopakuburan, landhewekedikuburnganggosandhangansinglarang banget.
67Lanoraanarajasingnampapakurmatankayasing diwenehakeYusufmarangbapaknenalikaseda,amarga Yusufnguburdhewekekanthipakurmatansinggedhekaya nguburpararaja
68Yusuflanparasadulurepadhanganaknatangisanpitung dinakanggongurmatibapakne.
BAB57
1Sawisékuwi,turunanéÉsauperangkaroturunanéYakub, lanturunanéÉsauperangkaroturunanéYakubingHebron, lanÉsauisihmatilandurungdikubur.
2Perangantaranewong-wongmaudadiramebanget,lan paraputraneEsaukalahingngarepeparaputraneYakub, lanparaputraneYakubmateniparaputraneEsauwolung puluhwong,lanoraanasiji-sijiasingmatisakawongwongeYakub;lantanganeYusufngalahakekabehwongwongeEsau,landhewekenyekelZefo,putraneElifas, putraneEsau,lansèketwong-wongedaditawanan,lan dhewekengiketnganggorantewesi,lanmasrahakemarang paraabdinesupayadigawamenyangMesir
3NalikaparaputraneYakubwisngrebutZefolan bangsane,kabehwongsingisihanapadhawedibanget karonyawanesakaturuneEsau,supayaajangantidheweke ugaditawan,lankabehpadhamlayukaroElifasputrane Esaulanbangsane,karomayiteEsau,lanpadhanerusake dalanemenyangGunungSeir
4BarengtekaningPagununganSeir,banjurpadhangubur EsapingSeir,nanginglayoneoradigawamenyangSeir, amargalayonedikuburingpanggonanperangingHebron
5NalikaparaputraneEsaumlayusakangarepepara putraneYakub,paraputraneYakubngoyakwong-wong maungantitekaningtapelwatesSeir,nangingoraanasijisijiawongsingdipateninalikangoyakwong-wongmau, amargamayiteEsausingdigawanggawebingungwongwongmau,muladhewekemlayulanparaputraneYakub balisakakonolantekaningpanggonanesedulur-sedulure ingHebron,landheweketetepanaingkonoingdinaiku, laningdinacandhakengantidhewekelerensakaperang
6LaningdinakatelupadhanglumpukkabehbaniSeir wongHori,lanpadhanglumpukkabehwongsakawetan, wongakehkayawedhiingsegara,lanpadhalungalan mudhunmenyangMesirkanggoperangkaroYusuflan parasadulure,supayabisangluwariparasadulure
7YusuflankabehputraneYakubkrunguyenputraneEsau lanwong-wongsakawetanwistekaperangnglawan dhewekekanggongluwarisadulur-sadulure
8YusuflanparasaduluresartaparawongMesirsing kuwatpadhamajuperangingkuthaRameses,lanYusuf lanparasadulurepadhangalahakeparaputraneEsaulan wong-wongsakawetankanthihebat
9Lanpadhamatèniwongnematusèwusakawong-wong mau,lanpadhamatènisakehingwonggagahprakosasaka baniSeir,wongHori;munganasawetarasingisihkari,lan padhamatèniugaakèhbangetwongsakawétan,lansaka baniÉsau;lanÉlifasbinÉsau,lanwong-wongsakawétan kabèhpadhamlayusakangarepéYusuflanparasaduluré
10Yusuflanparasaduluréngoyakwong-wongmaunganti tekanSukot,lanwong-wongmauisihmatènitelungpuluh wongingSukot,lanliyanépadhabisaloloslanmlayu menyangkuthanédhéwé-dhéwé.
11YusuflanparasadulurésartaparapanggedheMesir padhabalisakaingkonokanthirasabungahlanbungah, amargamungsuhéwispadhadikalahake.
12ZefobinElifaslanwong-wongeisihdadibudaking MesirkanggoparaputraneYakub,lankasangsaranesaya tambah.
13NalikaparaputraneEsaulanparaputraneSeirbali menyangtanahe,paraputraneSeirweruhyenkabehwis tibaingtanganeparaputraneYakub,lanwong-wongMesir, amargaperangparaputraneEsau
14ParaputraneSeirbanjurkandhamarangparaputrane Esau,“Kowewisndelenglanmulanekowengertiyen kemahikidigawekanggokowe,lanoraanawongsing gagahprakosautawawongsingtrampilperangsingisih ana”
15Mulanésaikilungaasakatanahkita,lungaasakakita menyangtanahKanaanmenyangtanahpanggonané leluhurmu;kenapaanak-anakmubakalnduwèniakibat sakaanak-anakkitaingdina-dinapungkasan?
16NangingbaniEsaporagelemngrungokakemarangbani Seir,lanbaniSeirpadhamikirarepperangnglawan dheweke
17BaniÉsaubanjurngutuswongkanthirahasiamenyang Angeas,rajaAfrika,yaikuDinhaba,supayamatur, 18Kowékongkonanawongmusawatara,supayapadha tekamaraniaku,lanakubakalperangbarengkarobani Seir,wongHori,amargawong-wongmauwispadhasedya perangkaroakulanngusirakusakatanahkono
19RajaAngeassakaDinhabanindakakekayangono, amargaingjamansemanapanjenenganeramahkaroturune Esau,lanAngeasngirimlimangatusprajuritinfantrising gagahprakosamenyangturuneEsau,lanwolungatus prajuritberkuda
20BaniSeirbanjurutusanmenyangwong-wongsakasisih wétanlanwongMidian,kandhané,"Kowéwisweruhapa singditindakakebaniÉsaumarangkita,singmergasaka wong-wongmaukitamehkabèhpadhatumpes,nalika perangnglawananak-anakéYakub."
21Mulanésaiki,tekaalantulungiaku,lankitabakal nglawanwong-wongmaubebarengan,lankitabakalngusir wong-wongmausakatanahikilanmalesdendammarang sedulur-sedulurkitasingmatimergasakawong-wongmau ingperangnglawansedulur-seduluré,yaikuparaputrané Yakub.
22Kabehwongsakawetanpadhangrungokakekandhane baniSeir,lanbanjurpadhanempuhkira-kirawolungatus wongkangnggawapedhangterhunus,lanbaniEsau perangnglawanbaniSeiringara-arasamunParan
23NalikasemanabaniSeirngalahakebaniEsau,lanbani SeiringdinaikumatenibaniEsauingperangkasebut udakararongatuswongsakabangsaAngeas,rajaDinhaba 24Ingdinakapindho,baniEsautekamanehkanggo perangmanehnglawanbaniSeir,lanperangikisayasengit tumrapbaniEsau,lanikinggawedhewekekuwatirbanget amargabaniSeir
25NalikabaniEsauweruhyenbaniSeirluwihkuwat tinimbangkarodheweke,sawetarawongsakabaniEsau padhambaliklanmbantubaniSeirmungsuhe
26Ingperangkapindho,isihanawongsakabaniEsausing tiwasseketwoluingAngeas,rajaDinhaba
27Ingdinakatelu,baniEsaukrunguyensawetaraseduluré wisninggalwong-wongmaulanarepperangnglawan wong-wongmauingperangkapindho;lanbaniEsaupadha susahnalikakrungubabiki
28Wong-wongmaupadhakandha,"Apasingkudukita lakonimarangsedulur-sedulurkitasingwisnyingkirikita lannulungimungsuhkitasakabaniSeir?"BaniEsau banjurutusanmanehmenyangAngeas,rajaingDinhaba, matur,
29Kirimnawongliyamanehsupayakitabisaperang nglawanbaniSeir,amargabobotewiskapingpindholuwih abottinimbangkita
30LanAngeasngutusmanehmenyangbaniEsauudakara nematuswongsinggagahprakosa,lanwong-wongmau tekakanggombantubaniEsau
31Lansajronesepuluhdina,baniEsauperangmanehkaro baniSeiringara-arasamunParan,lanperangkasebutabot bangettumrapbaniSeir,lanbaniEsaumenangingwektu ikinglawanbaniSeir,lanbaniSeirdikalahakedeningbani
Esau,lanbaniEsaumateniudakararongewuwongsaka dheweke.
32LankabehprajuritbaniSeirpadhatiwasingperangiki, lanmunganabocah-bocahciliksingisihkariingkuthakuthane.
33WongMidianlanwong-wongsakasisihwetanpadha mlayusakapeperangan,lanpadhaninggalbaniSeirlan mlayunalikaweruhyenpeperangankasebutabotbanget, lanbaniEsaungoyakkabehwongsakasisihwetannganti tekaningtanahe
34LanbaniEsaumatenimanehkira-kirarongatusseket wonglansakabaniEsauanasingguguringperangkasebut kira-kiratelungpuluhwong,nangingbebayaikiteka marangdhewekeliwatsedulur-seduluresingmbaliksaka dhewekekanggombantubaniSeirwongHori,lanbani Esaukrungumanehbabagantumindakalasakasedulursedulure,landhewekesedhihmanehamargaperkaraiki
35Sawiséperang,baniÉsaubalilanmulihmenyangSeir, lanbaniÉsaumatèniwong-wongsingisihanaingtanah baniÉsau;paragarwalanbocah-bocahcilikugadipatèni, oraanasingditinggaluripkajabasèketbocahlananglan bocahwadonsingdiidinakeurip,lanbaniÉsauoramatèni wong-wongmau,lanparabocahlanangdadibaturé,lan parabocahwadondadibojoné
36BaniÉsaubanjurmanggoningSeir,panggonanébani Ésau,lantanahédiedollandikuwasani
37BaniEsaunjupukkabehbarangdarbekebaniSeiring tanahkono,ugawedhus-wedhuse,sapi-sapinelanbarangbarange,lankabehduwekebaniSeir,direbutdeningbani Esau,lanbaniEsaumanggoningSeirnggantenibaniSeir ngantisaiki,lanbaniEsaumbagitanahkasebutdadi pirang-pirangbageankanggolimangputraneEsau,miturut kulawargane
38Ingjamansemono,turuneEsaumutusakearepngangkat rajakanggonguwasanitanahsingwisdadiduwekeLan padharembugansijilansijine,"Orakayangono,amarga dhewekebakalnguwasanikitaingtanahkita,lankitabakal anaingsangisorepituturelandhewekebakalperang nglawanmungsuhkita,landhewekenindakake mangkono."
39LankabehturuneEsaupadhasumpah,matur,"Manawa oraanasadulur-saduluresingbakalnguwasanidheweke, kajabawongmancasingdudusedulur-sedulure,amarga kabehturuneEsaupadhanesubangetmaranganake, sadulure,lankancane,amargasakapialasingdialamisaka sadulur-sadulurenalikaperangnglawanbaniSeir."
40Mulanéanak-anakéÉsaupadhasumpah,"Wiwitdina ikuwong-wongmauorabakalmilihrajasakaantarané paraseduluré,nangingsakatanahmancangantisaiki"
41IngkonoanawongsakabangsaAngeas,rajaDinhaba; jenengeBelabinBeor,wongkanggagahprakosa,ayu rupane,lanwicaksanaingsakehingkawicaksanan,wong kangwicaksanalanpinternasehat;lanoraanawong Angeaskangkayadheweke
42LankabehturuneEsaunjupukdhewekelanngurapi dhewekelanpadhamakuthanidhewekedadiraja,lan padhasujudmarangdheweke,lanpadhamaturmarang dheweke,"Muga-mugaSangPrabuurip,muga-mugaSang Prabuurip"
43Lanpadhanggelarkainkafan,lansabenwongpadha nggawaanting-antingemaslanperakutawaali-aliutawa
gelang,lanpadhandadekakedhewekesugihbangeting peraklanemas,watuonikslanbedolium,lanpadhadigawe tahtakerajaan,lanpadhamasangmakuthakerajaaning sirahe,lanpadhambangunkratonkanggodhewekelan dhewekemanggoningkono,landhewekedadirajakanggo kabehturuneEsau
44Lanwong-wongAngeasnjupukupahperangsakabani Esau,laningwektuikupadhalungalanbalimenyang bendaraneingDinhaba
45BelanguwasanibaniÉsautelungpuluhtaunsuwéné, lanbaniÉsaumanggoningtanahkononggantènibaniSéir, lanpadhamanggonkanthitentremingkonongantisaiki
BAB58
1Lankedadeningtaunkapingtelungpuluhlorowong IsraelmudhunmenyangMesir,yaikuingtaunpitungpuluh sijiuripeYusuf,ingtaunikuugaFiraunrajaMesirseda, lanMagronputranedadirajanggentenidheweke.
2LanFiraundhawuhmarangYusufsadurungeseda supayadadibapakkanggoputrane,Magron,lanMagron kuduanaingsangisorepangopènanYusuflaning sangisorepenasihaté
3LankabehwongMesirsarujukyenYusufbakaldadiraja, amargakabehwongMesirtresnamarangYusufwiwit biyen,mungMagronputraneFiraunsinglungguhingtahta bapakne,landhewekedadirajaingjamansemana nggentenibapakne.
4Magronyuswapatangpuluhsijitaunnalikamiwiti mrentah,lanpatangpuluhtaundhèwèkémrentahingMesir, lankabèhwongMesirnyebutjenengéFiraunmiturut jenengbapakné,kayaadatsabenrajasingmrentahing Mesir
5NalikaFiraunnggentenibapakné,dhèwèkémasrahaké ukum-ukumMesirlankabèhurusanpamaréntahanmarang Yusuf,kayasingdipréntahakébapakné
6LanYusufdadirajaingMesir,amargadheweke nguwasanisakubengeMesir,lansakubengeMesiranaing sangisorepangreksanelaningsangisorepenasehate, amargasakubengeMesirluwihsenengmarangYusuf sawisesedaFiraun,lanwong-wongMesirbangettresna marangYusufkanggodadiratune
7Nanginganasawetarawongingantaranewong-wong mausingorasenengkarodheweke,ujar,"Oraanawong liyasingbakalnguwasanikita"Nangingkabeh pamrentahanMesiringjamansemanatetepdipasrahake marangYusuf,sawisesedaFiraun,dhewekedadipengatur, nindakakeapawaesingdikarepakeingsaindengingtanah tanpaanasingngganggu
8SakabèhéMesiranaingpangwasanéYusuf,lanYusuf perangkaromungsuh-mungsuhéingsakubengé,lan dhèwèkénelukakémungsuh-mungsuhé;ugakabèhtanah lankabèhwongFilistin,ngantitekantapelwatesKanaan, ditaklukakédéningYusuf,lankabèhanaingpangwasané lanwong-wongmaumènèhipajegsabentaunmarang Yusuf
9SangPrabuFiraun,rajaMesir,lenggahingdhampare nggentenibapakne,nangingpanjenenganeanaing sangisorekendalilanpitutureYusuf,kayadenewiwitane panjenenganeanaingsangisorekendalibapakne.
10PanjenenganéoramungmréntahingtanahMesirwaé, miturutpituturéYusuf,nangingYusufnguwasani sakubengingnagaranalikasemono,wiwitsakaMesir ngantitekankaligedhéPerat.
11Yusuftansahsuksesingsakehinglakune,lanPangeran YehuwahnunggilkaroYusuf,sartaPangeranYehuwah maringikawicaksanan,pakurmatan,kamulyan,lan katresnanmarangYusufingatiwongMesirlaning saindengingtanahMesir,sartaYusufngratonisalumahing nagarapatangpuluhtaunlawase
12LankabehnegaraFilistinlanKanaanlanSidon,laning sabrangebengawanYarden,padhanggawapisungsung marangYusufsajroneuripe,lankabehnegaraikuanaing tanganeYusuf,lanwong-wongmaunggawapisungsung sabentaunmiturutaturan,amargaYusufwisperang nglawankabehmungsuheingsakubengelanngalahake dheweke,lankabehnegaraikuanaingtanganeYusuf,lan YusuflenggahkanthiamaningdhampareingMesir 13Lanugakabehseduluré,anak-anakéYakub,manggon kanthitentremingtanahkono,sajroneuripéYusuf,lan padhabebranahanlantambahakèhbangetingtanahkono, lanpadhangabektimarangGustiAllahsajroneuripé,kaya singdipréntahakédéningbapaknéYakub
14Lankedadeansawisepirang-pirangdinalantaun,nalika baniEsaumanggonkanthitentremingtanahekaroBela, rajane,baniEsaudadisuburlantambahakehingtanah kasebut,landhewekemutusakekanggoperangkaropara putraYakublankabehwongMesir,lankanggongluwari sadulureZefo,putraneElifas,lanwong-wonge,amargaing wektuikudhewekeisihdadiabdineYusuf
15BaniÉsaubanjurkongkonanwongmenyangwongwongsakasisihwétan,supayapadhagawéprajanjiankaro wong-wongmauWong-wongsakasisihwétanpadhateka lanngajakwong-wongmauperangkarobaniÉsau menyangMesir
16Lanugaanawong-wongsakaAngeas,rajaDinhaba, singtekanemoniwong-wongmau,landhewekeuga ngirimutusannemoniparaputraneIsmaellanwong-wong mauuganemoniwong-wongmau
17LankabehwongikipadhanglumpuklantekaingSeir kanggombantubaniEsauingperang,lankemahikigedhe bangetlanabotkarowong,akehekayawedhiingsegara, udakarawolungatusewuwong,infantrilanpasukan berkuda,lankabehpasukanikimudhunmenyangMesir kanggoperangkaroparaputraYakub,lanpadha ngedegakekemahingcedhakRameses.
18Yusufbanjurbudhalkaroparasadulurekaropara prajuritMesir,kira-kiranematuswong,lanpadhaperang nglawanwong-wongmauingtanahRameses;lanpara putraneYakubingwektuikuperangmanehkaropara putraneEsau,ingtaunkapingseketparaputraneYakub mudhunmenyangMesir,yaikutaunkapingtelungpuluh jamanpamrentahaneBelamarangparaputraneEsauing Seir
19LanGustiAllahmasrahakekabehwongkanggagah prakosasakaEsaulanwong-wongsakawetanmarang tanganeYusuflanparasadulure,lanwong-wongsakabani Esaulanwong-wongsakawetanpadhadikalahakeing ngarepeYusuf
20LansakabaniEsaulanbani-baniwetansingtiwas,ana udakararongatusewuwongsingguguringngarepepara
putraneYakub,lanrajaneBelabinBeorgugurbarengkaro dhewekeingperang,lannalikabaniEsauweruhyenrajane wisguguringperanglanwismati,tanganedadiringkihing perang.
21YusuflanparasadulurelankabehwongMesirisih nyerangwong-wongturuneEsau,lankabehwongEsau wedikaroparaputraneYakublanpadhamlayusaka ngarepe.
22YusuflanparasadulurelanwongMesirkabehpadha ngoyakwong-wongmaungantilakunesedina,lanwongwongmauisihpadhamatènikira-kiratelungatuswong, lanterus-terusannggebugiwong-wongmauanaingdalan; sawiséikuwong-wongmaupadhamundursakakono.
23Yusuflanparasadulurekabehbanjurbalimenyang Mesir,oraanasiji-sijiasingilang,kajabawongMesirsing tiwasrolas.
24NalikaYusufbalimenyangMesir,dhèwèkédhawuh supayaZefolanwong-wongédiiketmanèh,lanwongwongmaudiiketnganggowesi,lanrasasedhihésaya tambah
25SakehingwongbaniEsaulanwong-wongsakasisih wetanpadhabalimenyangkuthanedhewe-dhewekanthi isin,amargakabehprajuritsingndherekakedhewekewis tiwasingperang
26NalikabaniEsauweruhyenratunewismatiingperang, dhewekecepet-cepetnjupukwongsakawong-wonging sisihwetan,jenengeYobabbinZerakh,sakatanahBozra, lanngangkatdhewekedadiratunggenteniBeladadiratune.
27YobabbanjurlenggahingdhampareBelaminangka rajanggentenidheweke,lanYobabmrentahingEdom nguwasanikabehturuneEsausepuluhtaun,lanturune EsauoraperangmanehkaroturuneYakubwiwitdinaiku, amargaturuneEsaungertikekuwataneturuneYakub,lan dhewekewedibangetkarowong-wongmau.
28NangingwiwitdinaikuturuneEsaupadhasengit marangturuneYakub,lanrasasengitlanmemungsuhan ikusayakuwatingantaranewong-wongmaungantisaiki.
29Sawisésepuluhtaun,YobabbinZerakhsakaBozramati BaniÉsaumilihwonglanangsingjenengéKusyamsaka tanahTéman,lanngangkatKusyamdadirajanggentèni YobabKusyamdadirajaingÉdom,ngwasanikabèhbani Ésausuwénérongpuluhtaun
30LanYusuf,rajaMesir,lanparasadulure,lankabeh wongIsraelmanggonkanthitentremingMesiringjaman semana,bebarengankarokabehanak-anakeYusuflanpara sadulure,oraanaalanganutawakacilakansingalalan tanahMesiringwektuikutentremsakaperangingjamane Yusuflanparasadulure.
BAB59
1IkiasmaneparaputraneIsraelsingmanggoningMesir, singpadhatekakaroYakubSakeheputraneYakubpadha tekaingMesir,sabenwongkarokulawargane
2Anak-anakéLéayaikuRuben,Simeon,Lewi,Yehuda, IsakharlanZebulon,sartaDina,adhinewadon
3Putra-putraneRakhelyaikuYusuflanBenyamin.
4Anak-anakéZilpa,abdinéLéa,yaikuGadlanAsyer
5Anak-anakéBilha,abdinéRahèl,yaikuDhanlanNaftali 6IkiturunekanglairanaingtanahKanaan,sadurunge padhatekaningMesirkaroYakub,ramane
7ParaputraneRubenyaikuHenokh,Palu,Kesronlan Karmi.
8ParaputraneSimeonyaikuYemuel,Yamin,Ohad, Yakhin,ZoharlanSaul,anakewongwadonKanaan.
9ParaputraneLewiyaikuGerson,KehatlanMerari,sarta sadulurewadonYokhebed,singlairnalikapadhamenyang Mesir
10ParaputraneYehudayaikuEr,Onan,Syela,Pereslan Zerah
11ErlanOnanmatiingtanahKanaan;lanparaputrane PeresyaikuHezronlanKamul
12ParaputraneIsakharyaikuTola,Pua,AyublanSamaria 13.Putra-putraneZebulonyaikuSered,ElonlanYakheel, lanputraneDanyaikuKusim
14ParaputraneNaftaliyaikuYakzeel,Guni,Yezerlan Silam.
15ParaputraneGadyaikuZifyon,Haggi,Syuni,Ezbon, Eri,ArodilanAreli
16Anak-anakeAsyeryaikuYimna,Yiswa,Yiswi,Beria lansadulurewadonSerah;lananak-anakeBeriayaiku KeberlanMalkiel
17ParaputraneBenyaminyaikuBela,Bekher,Asybel, Gera,Naaman,Akhi,Rosh,Mupim,ChupimlanOrd
18ParaputraneYusuf,singlairingMesir,yaikuManasye lanEfraim.
19SakehingtedhakeRamaYakubikuanapitungpuluh jiwa;yaikuwong-wongmaukangpadhatekakaroRama YakubmenyangMesirkanggomanggoningkono,sarta YusuflanparasadulurepadhamanggoningMesirkanthi tentrem,sartapadhamanganwoh-wohankangpalingapik ingMesirsajroneuripeYusuf.
20YusufmanggoningtanahMesirsangangpuluhtelu taun,lanYusufngratonisatanahMesirwolungpuluhtaun
21NalikaYusufwiscedhakkaroseda,banjurutusan nimbaliparasadulurelansakulawargane,lankabehpadha nglumpuklanlungguhanaingngarsane
22Yusufbanjurkandhakaroparasadulurelankarokabeh kulawarganebapakne,“Lahakuarepmati,lanGustiAllah mesthibakalngrawuhikowelanngeterakekowesaka tanahikimenyangtanahsingwisdijanjekakemarangpara leluhurmusupayadiparingakemarangdheweke”
23LanbakalkelakonnalikaGustiAllahrawuhlan ngeterakekowesakakenemenyangtanahleluhurmu, balung-balungkugawanensakakene
24YusufbanjurndhawuhiparaputraneIsraelsupaya sumpahkanggoturunesawisedheweke,pangandikane: “GustiAllahmesthibakalngrawuhikowelankowekudu nggawabalung-balungkusakakene.”
25Sawisékuwi,Yusuftilardonyaingtaunkuwiuga,taun kapingpitupuluhsijisawiséwongIsraèllungamenyang Mesir
26NalikaYusuftilardonyaingtanahMesir,yuswane satussepuluhtaunParasadulurelanparaabdinepadha ngadeglanngbalsemYusufkayaadatsabenePara sadulurelankabehwongMesirpadhanangisilayone pitungpuluhdinasuwene
27Yusufbanjurdilebokakeingpetimatikangkebak rempah-rempahlanwangi-wangian,banjurdikuburing pinggirkali,yaikuKaliSikhor,bebarengankaropara putranelansadulur-sadulurekabeh,lansakulawargane
bapaknekabehpadhanganakakeupacarapatangisanpitung dinakanggongurmatiYusuf.
28LankedadensawisesedaYusuf,kabehwongMesir wiwitmrentahbaniIsraelingjamansemana,lanFiraun, rajaMesir,singmrentahnggentenibapakne,njupukkabeh hukumMesirlanmimpinkabehpamrentahanMesir miturutpituture,landhewekemrentahkanthiamanmarang rakyate.
BAB60
1Nalikataunwiskliwat,yaikutaunpitungpuluhloro wiwitwongIsraelmudhunmenyangMesir,sawiseseda Yusuf,Zefo,putraneElifas,putraneEsau,mlayusaka Mesir,dhewekelanwong-wonge,lanpadhalunga
2LandhèwèkétekaingAfrika,yaikuDinhabah,menyang Angeas,rajaAfrika,lanAngeasnampaniwong-wongmau kanthipakurmatansinggedhé,landhèwèkéngangkat Zephodadipanglimatentarané.
3Zefoolehsih-rahmatsakaAngeaslanrakyaté,lanZefo dadipanglimaperangkanggoAngeas,rajaAfrika,nganti pirang-pirangdina.
4LanZephongrayuAngeas,rajaAfrika,supaya nglumpukakekabehwadyabalanekanggoperangnglawan wongMesirlanparaputraneYakub,lankanggomales dendammarangparasadulure
5NangingAngeasoragelemngrungokakeZephokanggo nindakakeperkaraiki,amargaAngeasngertikekuwatane paraputraneYakub,lanapasingwisditindakakemarang pasukanenalikaperangnglawanparaputraneEsau
6Ingjamansemana,Zefomisuwurbangetingngarepe Angeaslaningngarepekabehrakyate,landheweketerusterusannggodhasupayaperangnglawanMesir,nanging wong-wongmauoragelem.
7IngjamansemanaingtanahKitimanawonglananging kuthaPuzimna,jenengeUzu,landhewekedadidewa-dewa singaladeninganak-anakKitim,lanwonglanangmau tilardonyalanoraduweanaklanang,mungduweanak wadonsijisingjenengeJania
8Bocahwadonmauayubangetrupane,ayurupanelan pintere,oraanawongsingkatonkayadhewekeing saindengingnagaraingbabkaendahanlankawicaksanane 9Lanwong-wongAngeas,rajaAfrika,weruhdhewekelan padhatekalanmemujidhewekemarangdheweke,lan AngeasutusanmenyangbaniChittim,landhewekenjaluk supayadhewekedijodhokake,lanwong-wongChittim sarujukmenehakedhewekemarangdhewekeminangka garwane.
10NalikaparautusansakaAngeasbudhalsakatanah Chittimarepbudhal,dumadakanparautusaneTurnusraja BibentutekaingChittim,amargaTurnusrajaBibentuuga ngutusutusanekanggonjalukJaniasupayadheweke dijupukdadigarwane,amargakabehwongeugawis memujiJaniamarangdheweke,muladhewekengutus kabehabdinemenyangJania
11ParaabdineTurnustekaingChittim,lanpadhanjaluk JaniasupayadigawamenyangTurnus,rajane,kanggodadi garwane
12Wong-wongKitimkandhamarangwong-wongmau, "Kitaorabisamenehakedheweke,amargaAngeas,raja Afrika,njaluksupayadhewekedijodhokakesadurunge
koweteka,lansupayakitamenehakedhewekemarang dheweke,lansaikikitaorabisanindakakeperkaraiki kanggongrebutprawanikisakaAngeassupayabisa menehakedhewekemarangTurnus."
13AmargakitawedibangetkaroAngeassupayadheweke oratekaperangnglawankitalannumpeskita,lanTurnus bendaramuorabakalbisangluwarikitasakatangane 14NalikaparautusansakaTurnuskrungukabehtembunge baniKitim,banjurpadhabalimenyangbendaranelan nyritakakekabehtembungebaniKitimmarangdheweke 15Lananak-anaksakaChittimngirimlayangpangelingelingmenyangAngeas,matur,TurnuswisngutusJania supayanjupukdhewekedadigarwane,lankayangono wangsulankitamarangdheweke;lankitakrunguyen dhewekewisnglumpukakekabehtentaranekanggoperang nglawankowe,landhewekeduweniatkanggongliwati dalanSarduniakanggoperangnglawansedulurmuLukas, lansawiseikudhewekebakaltekakanggoperangnglawan kowe.
16LanAngeaskrungutembung-tembungebaniKitimsing dikirimmenyangdhewekeingcathetankasebut,lannesune murublandhewekengadeglannglumpukakekabeh tentaranelantekangliwatipulo-pulosegara,dalan menyangSardunia,menyangsedulureLucusrajaSardunia 17.Niblos,putraneLucus,krunguyenpamaneAngeas arepteka,banjurmetunemonidhewekekaropasukan gedhe,banjurngambunglanngrangkuldheweke,lan NibloskandhamarangAngeas,"Nalikakowetakon babagankesejahteraanebapakku,nalikaakuarepmelu perangkaroTurnus,jalukmarangdhewekesupayaaku dadipanglimapasukane."Angeasnindakakemangkono, landhewekenemonisedulurelansedulurenemoni dheweke,landheweketakonbabagankesejahteraane
18Angeastakonmarangseduluré,Lucus,babkaslametané, lansupayaputrané,Niblos,dadipanglimaperangé,lan LucusnindakkékuwiAngeaslanseduluré,Lucus,budhal perangmenyangTurnus,karobalatentarasinggedhélan wong-wongsingakèh
19Landhèwèkétekanumpakprau,lanpadhatekaning provinsiAshtorash,lanTurnustekanyedhakiwong-wong mau,amargadhèwèkélungamenyangSardunia,landuwé niyatarepngrusaklansawiséikupindhahsakakana menyangAngeaskanggoperangkarodhèwèké.
20AngeaslanLukas,seduluré,ketemuTurnusinglembah Canopia,lanperangédadikuwatlansengitingpanggonan kuwi.
21PerangnglawanLukas,rajaSardunia,ikusengitbanget, lankabehtentaranegugur,lanNiblos,putrane,ugagugur ingperangkasebut
22LanpamaneAngeasndhawuhiparaabdinesupaya padhagawepetimatiemaskanggoNibloslandilebokake ingkono,lanAngeasperangmanehnglawanTurnus,lan Angeasluwihkuwattinimbangdheweke,landheweke matenidheweke,landhewekematenikabehrakyate nganggolandheppedhang,lanAngeasmalesdendam kanggoNiblos,putranesadulure,lankanggotentara sadulureLucus.
23NalikaTurnusmati,tanganewong-wongsingslamet sakaperangdadiringkih,lanpadhamlayusakangarepe AngeaslanLucus,sadulure.
24AngeaslanseduluréLukasngoyakwong-wongmau ngantitekandalangedhé,singanaingantaraneAlphanu lanRomah,lanwong-wongmaumatènikabèhtentara Turnusnganggolandheppedhang.
25LanLukas,rajaSardunia,ndhawuhiparaabdinesupaya nggawepetimatisakatembaga,lansupayapadha nyelehakemayiteputraneNiblosingkono,lanpadha nguburdhewekeingpanggonankasebut.
26Lanwong-wongmaupadhangadegakémenarasing dhuwuringdalangedhé,lanjenengédiwènèhakémiturut jenengNiblosngantisaiki,lanwong-wongmauuga nguburTurnus,rajaBibentu,ingpanggonankuwikaro Niblos.
27LandelengeningdalangedheantaraneAlfanulan RomahanakuburaneNiblosingsisihsijilankuburane Turnusingsisihliyane,lananatrotoaringantaranenganti saiki
28NalikaNiblosdikubur,Lucus,bapakné,balikaro tentaranémenyangtanahSardunia,lanAngeas,seduluré, rajaAfrika,lungakarorakyatémenyangkuthaBibentu, yaikukuthaTurnus
29LanparapedunungBibentukrungukabarmisuwurélan padhawedibangetmarangdhèwèké,lanpadhametu nemonidhèwèkékaronangislanpanyuwun,lanpara pedunungBibentunyuwunmarangAngeassupayaora matèniutawangrusakkuthané;landhèwèkénindakké kuwi,amargaBibentuingjamansemanadianggep minangkasalahsawijiningkuthabaniChittim;mulané dhèwèkéorangrusakkuthakasebut
30NangingwiwitdinaikupasukanrajaAfrikabakal menyangKitimkanggongrampoklanngrampok,lan saben-sabendhewekelunga,Zefo,panglimatentara Angeas,bakalmeludheweke
31Sawisékuwi,Angeasbalikarowadyabalanélantekan kuthaPuzimna,lanAngeasnjupukJania,putriUzu,dadi garwanélannggawadhèwèkémenyangkuthané,ing Afrika.
BAB61
1NalikasemonoSangPrabuPringon,rajaMesir,dhawuh marangrakyatékabèhsupayanggawékratonsingkuwat kanggodhèwèkéingMesir.
2LandhèwèkéugandhawuhiparaputranéYakubsupaya mbantuwongMesirmbangunkraton,lanwongMesir nggawékratonsingéndahlanelegankanggopapan dunungékraton,landhèwèkémanggoningkonolan nganyaripamaréntahanélanmréntahkanthiaman.
3ZebulonputraneYakubtilardonyaingtaunikuuga, yaikutaunpitungpuluhlorosakabudhalewongIsrael menyangMesir,lanZebulontilardonyaumursatus patbelastaun,landilebokakeingpetimatilandiwenehake maranganak-anake
4Ingtaunkapitupuluhlima,sadulureSimeontilardonya, nalikaumuresatusrongpuluhtaun,dhewekeuga dilebokakeingpetimatilandiwenehakemaranganakanake.
5LanZefobinElifasbinEsau,panglimatentaraAngeas rajaDinhaba,sabendinaisihnggodhaAngeassupaya siyap-siyapperangnglawanparaputraYakubingMesir, lanAngeasoragelemnindakakeiki,amargaparaabdine
wisnyritakakekabehkekuwatanparaputraYakub,apa singwisditindakakemarangdhewekeingperangnglawan paraputraEsau
6Ingjamansemana,ZefosabendinangajakAngeas perangnglawanparaputraneYakub.
7Sawisésawetarawektu,Angeasngrungokakétembungé Zepholansarujuksupayadhèwèképerangnglawanpara putranéYakubingMesir,lanAngeasngaturkabèhrakyaté, wong-wongsingakèhékayawedhiingpinggirsegara,lan dhèwèkénggawétekadkanggolungamenyangMesir kanggoperang
8LaningantaraneparaabdineAngeasanawongnomnomanumurlimalastaun,jenengeBileambinBeorlan wongnom-nomanikuwicaksanabangetlanngertibabagan ilmusihir
9AngeasbanjurkandhamarangBileam,"Akundedonga, tulungnganggoilmusihirkanggoakulankowe,supaya akulankowengertisapasingbakalmenangingperang singlagikitalakoniiki."
10Bileambanjurdhawuhsupayanggawalilinkanggo dheweke,landhewekenggawesakaikulilinsing nggambarakekretalanpenunggangjaransingmakili tentaraAngeaslantentaraMesir,landhewekenyelehake ingbanyusingwisdisiapakekanthicerdiksingdiduweni kanggotujuankasebut,landhewekenjupukpang-pangwit muradingtangane,landhewekenggunakakekelicine,lan dhewekenggabungakeingndhuwurbanyu,laningbanyu katongambar-gambarsingmehpadhakarotentaraAngeas singtibaingngarepegambar-gambarsingmehpadhakaro wongMesirlanparaputraneYakub
11BileamnyritakakebabikimarangAngeas,lanAngeas oraduwepangarep-areplanoranyiapakeawakedhewe kanggomudhunmenyangMesirkanggoperang,lan dheweketetepanaingkuthane.
12NalikaZefobinElifasweruhyenAngeaswisoragelem perangnglawanwongMesir,Zefobanjurmlayusaka AngeassakaAfrika,lanbanjurlungamenyangKitim.
13LankabehwongKitimnampanidhewekekanthi pakurmatansinggedhe,landhewekenyewadheweke kanggoperangterus-terusan,lanZephodadisugihbanget ingjamansemana,lanpasukanrajaAfrikaisihnyebaring jamansemana,lananak-anakKitimnglumpuklan menyangGunungCuptiziaamargapasukanAngeasraja Afrika,singmajunyerangdheweke
14IngsawijiningdinaZefokelangansapiwadonenom, landhewekebanjurnggoleki,landhewekekrungusapi wadonmaunggerengingsakubengegunung
15Zefobanjurlungalanweruhanaguwagedheingsikil gunung,lananawatugedheinglawangguwaZefombelah watukasebutlannalikamlebuguwa,dhewekeweruhana kewangedhesinglaginguntalsapi;sakatengahmunggah kayamanungsa,lansakatengahmudhunkayakewan,Zefo nyerangkewankasebutlanmateninganggopedhange
16Wong-wongingKitimkrungubabiki,lanpadha bungahbanget,sartapadhangucap,"Apasingkudukita lakonimarangwongikisingwismatènikéwansing nguntalkéwankita?"
17Wong-wongmaupadhanglumpukkanggongurmati dinasijiingsetaunkanggodhèwèké,lanpadhangarani dinaikuZefomiturutjenengé,lansabentaunpadha
nggawakurbanomben-ombenlanpisungsungmarang dhèwèké.
18IngwektuikuJania,putriUzu,garwaneRajaAngeas, lara,lanlaranebangetdirasakakedeningAngeaslanpara perwirane,lanAngeastakonmarangparawicaksana,"Apa singkududaklakonimarangJanialankepiyecaraneaku nambanidhewekesakapenyakite?"Lanparawicaksana maturmarangdheweke,"Amargaudharaingnegarakita orakayaudharaingtanahChittim,lanbanyukitaorakaya banyune,mulasakaikiratulara"
19Amargaowah-owahanhawalanbanyudhewekedadi lara,lanugaamargaingnegaranedhewekemungngombe banyusingasalesakaPurmah,singdigawadeningleluhure nganggokreteg
20LanAngeasndhawuhiparaabdine,lanpadhanggawa banyusakaPurmahduwekeChittimmenyangdheweke nganggowadhah,lanpadhanimbangbanyukasebutkaro kabehbanyusakatanahAfrika,lanpadhanemokakebanyu kasebutluwihenthengtinimbangbanyuAfrika.
21LanAngeasweruhbabiki,landhewekemrentahake kabehperwiranesupayanglumpukakeparatukangwatu ewonanlanpuluhanewu,landhewekepadhangethokwatu tanpawilangan,lanparatukangtekalanpadhambangun kretegsingkuwatbanget,lanpadhangeterakesumber banyusakatanahChittimmenyangAfrika,lanbanyu kasebutkanggoJaniaratulankanggokabehurusane, kanggongombelanmanggang,aduslanadusnganggo banyukasebut,lanugakanggonyiramkabehwijisingbisa dipikolehipanganan,lankabehwoh-wohansakalemah 22SangPrabubanjurdhawuhsupayapadhanggawasaka lemahKitimnganggoprau-praugedhe,lanugapadha nggawawatukanggombangun,lanparatukangmbangun kratonkanggoJania,ratu,lanratumarisakalelarane
23Lannalikarevolusitaun,pasukanAfrikaterusteka menyangtanahKitimkanggongrampokkayabiasane,lan ZefobinElifazkrungulaporankasebut,landheweke menehiprentahbabagandhewekelandhewekeperangkaro dheweke,landhewekemlayusakangarepe,landheweke ngluwaritanahKitimsakadheweke
24LanbaniKitimweruhkaprawiraneZefo,lanbaniKitim nekadlanbanjurngangkatZefodadiraja,landheweke dadiraja,lannalikadhewekedadiraja,dhewekebanjur nguwasanibaniTuballankabehpuloingsakubenge.
25RajaZefobanjurmimpinperangnglawanTuballan pulo-pulo,sartapadhangalahake,lannalikabalisaka perang,padhanganyaripamrentahanekanggodheweke, lanpadhambangunkratonsinggedhebangetkanggo papandunungelandhampare,lanpadhanggawetahta gedhekanggodheweke,lanZefomrentahingsaindenging tanahChittimlaningtanahItaliasuwenesèkettaun
BAB62
1Ingtaunikuuga,ingtaunkapingpitungpuluhsanga sawisewongIsraelmudhunmenyangMesir,Ruben putraneYakubsedaingtanahMesir;Rubenyuswasatus rongpuluhlimataunnalikaseda,landhewekedilebokake ingpetimati,landipasrahakemaranganak-anake 2Ingtaunkapingwolungpuluh,seduluréDantilardonya; nalikatilardonyaumurésatusrongpuluhtaun,dhèwèké
ugadilebokakeingpetimatilandiwènèhakémaranganakanaké.
3IngtaunikuugaKusham,rajaEdom,seda,lansawise ikuHadadbinBedadjumenengratu,suwenetelungpuluh limataun;laningtaunwolungpuluhsijiIsakharbinYakub sedaingMesir,lanIsakharyuswasatusrongpuluhloro taunnalikaseda,landhewekedilebokakeingpetimatiing Mesir,landiwenehakemaranganak-anake.
4Ingtaunwolungpuluhloro,Asyer,sadulure,tilardonya Umuresatusrongpuluhtelutaunnalikaseda PanjenenganedilebokakeingpetimatiingMesir,lan dipasrahakemarangparaputrane
5IngtaunwolungpuluhteluGadseda,nalikasedayuswa satusrongpuluhlimataun,banjurdilebokakeingpetimati ingMesir,landipasrahakemaranganak-anake
6Ingtaunkapingwolungpuluhpapat,yaikutaunkaping seketjamanéHadad,putranéBedad,rajaÉdom,Hadad nglumpukakékabèhturunéÉsau,lannglumpukakékabèh balané,kira-kirapatangatusèwuwong,banjurbudhal menyangtanahMoab,lanperangnglawanMoablan nggawéwong-wongmaudadiburuhpaksa
7BarengwongMoabkrungubabiku,padhawedibanget, banjurpadhakongkonanwongmenyangwongMidian supayambantuperangnglawanHadadbinBedad,ratuing Edom.
8BarengHadadtekaningtanahMoab,wongMoablan wongMidianpadhametunemonidheweke,lanpadhanata barisanperangnglawandhewekeanaingwilayahMoab.
9HadadperangnglawanMoab,lanakehwongsingtiwas sakabaniMoablanbaniMidian,kira-kirarongatusewu wong.
10PeperanganenglawanMoabikuabotbanget,lannalika baniMoabweruhyenpeperanganikuabotbanget,banjur padhanglemahaketanganelanmbalik,sartaninggalake baniMidiannerusakeperang
11WongMidianorangertiniatjahatéwongMoab,mulané padhanguwatakéawakédhéwélanperangnglawanHadad lankabèhtentarané,ngantikabèhwongMidianpadha kalah
12HadadbanjurngalahakéwongMidiankabèh,lanpadha dipatèninganggolandhepingpedhang,oraanawongsiji waésingkarisakawong-wongsingpadhatekambantu Moab.
13NalikakabehwongMidiantiwasingperang,lanwongwongMoabpadhalolos,Hadadndadekakekabehwong Moabdadiwongpaksamarangdheweke,lanwong-wong maudadibawahané,lanpadhamenehipajegsabentaun kayasingwisdiprentahake,lanHadadbanjurbalimenyang negarané
14Nalikataunanyar,nalikawongMidianliyanesingana ingtanahkonokrunguyenkabehsedulurepadhaguguring perangnglawanHadadamargaMoab,amargawongMoab wismundursakaperanglanninggalakeMidiankanggo perang,banjurlimangpanggedheMidianpadhasarujuk karosedulur-sedulureliyanesingisihanaingtanahe, kanggoperangnglawanMoabkanggomalesdendam marangsedulur-sedulure.
15WongMidianbanjurkongkonanwongmenyang sadulur-sadulurekabeh,wong-wongsakasisihwetanlan sadulur-sadulurekabeh,supayakabehwongKeturapadha tekambantuwongMidianperangnglawanwongMoab
16WongMoabkrungubabiku,lanpadhawedibanget amargakabehwongsakawetanwispadhanglumpuk perangnglawandheweke,mulawongMoabbanjurngirim layangpangeling-elingmenyangtanahEdommarang HadadbinBedad,surasane:
17Saiki,ayopadhamrenelantulungiaku,lanakubakal ngalahakéwongMidian,amargakabèhwongmaupadha nglumpuklanwispadhaperangnglawanakukarokabèh seduluré,yaikuwong-wongsakasisihwétan,kanggo malesdendammarangwongMidiansingguguringperang 18Hadad,putraneBedad,ratuingEdom,banjurmiyos karosakehingwadya-balanemenyangtanahMoabkanggo perangnglawanwongMidian.WongMidianlanwongwongsakaingwetanpadhaperangnglawanwongMoab ingwilayahMoab,lanperangantaranewong-wongmau sayasengit.
19HadadbanjurngalahakékabèhwongMidianlanwongwongsakasisihwétannganggolandhepingpedhang NalikasemonoHadadngluwariwongMoabsakatangané wongMidianWong-wongMidianlanwong-wongsaka sisihwétanpadhamlayusakangarepéHadadlantentarané Hadadngoyakwong-wongmautekaningtanahé,sarta nggempurwong-wongmaungantimatibanget,nganti wong-wongsingmatipadhaambrukingdalan
20.LanHadadngluwariwongMoabsakatanganewong Midian,amargakabehwongMidianwistiwasdening landhepingpedhang,lanHadadbanjurbalimenyang negarane.
21Wiwitdinaiku,wongMidiansengitmarangwong Moab,amargawong-wongmauguguringperangmerga sakawong-wongmau,lananamemungsuhansinggedhe langedheingantaranewong-wongmauterus-terusan 22SakehingwongMidiankanganaingdalanmenyang tanahMoabpadhatiwasdeningpedhangewongMoab,lan sakehingwongMoabkanganaingdalanmenyangtanah MidianpadhatiwasdeningpedhangewongMidian; mangkonokangditindakakewongMidianmarangwong MoablanwongMoabmarangwongMidianngantipirangpirangdina
23NalikasemonoYehuda,putraneYakub,tilardonyaing Mesir,ingtaunkapingwolungpuluhenemsawiseYakub lungamenyangMesir,lanYehudaumursatusrongpuluh sangataunnalikaseda,landhewekediawetakelan dilebokakeingpetimati,landhewekedipasrahakemarang anak-anake
24Ingtaunkapingwolungpuluhsanga,Naftalitilardonya, nalikayuswanesatustelungpuluhlorotaun,banjur dilebokakeingpetimatilandipasrahakemaranganakanake
25Lankedadeningtaunkapingsangangpuluhsijiwong IsraelmudhunmenyangMesir,yaikuingtaunkaping telungpuluhjamanpamarintahanZefobinElifas,binEsau, singnguwasanibaniKitim,wong-wongAfrikateka nyerangwong-wongKitimkanggongrampokkayabiasane, nangingwong-wongmauoranyerangsajronetelulastaun iki
26Ingtaunikuuga,ZefobinElifasmetunemonidheweke karosawetarawong-wongelanngalahakedhewekekanthi nekat,lanpasukanAfrikamlayusakangarepeZefolan wong-wongsingtiwastibaingngarepe,lanZefolanwong-
wongengoyakdheweke,terusnyerangnganticedhakkaro Afrika.
27RajaAngeassakaAfrikakrunguapasingditindakake Zefo,lanikundadekakedhewekenesubanget,lanAngeas wedikaroZefosabendina.
BAB63
1Ingtaunsangangpuluhtelu,Lewi,putraneYakub,seda ingMesir,lanLewiyuswasatustelungpuluhpitutaun nalikaseda,landhewekedilebokakeingpetimatilan dipasrahakemaranganak-anake
2SawiséLèwiséda,nalikakabèhwongMesirweruhyèn paraputranéYakub,seduluréYusuf,wismati,kabèhwong MesirwiwitnindhesparaputranéYakub,lannggawé wong-wongmaususahwiwitdinaikungantidinanalika wong-wongmaumetusakaMesir,lanwong-wongMesir njupuksakatanganékabèhkebonanggurlantegalansing diwènèhakéYusufmarangwong-wongmau,lankabèh omah-omahsingapiksingdienggoniwongIsraèl,lan kabèhbandhaingMesir,wongMesirnjupukkabèhsaka paraputranéYakubingjamansemana.
3Ingwektuiku,pangwasanewongMesirmarangwong Israelsayatambahabot,lanwongMesirnyiksawong IsraelngantiwongIsraelkeselbangetamargawongMesir.
4Ingdina-dinaiku,ingtaunsatuslorosawiséwongIsraèl lungamenyangMesir,Firaun,rajaMesir,séda,lanMelol, putrané,jumenengrajanggentènidhèwèké.Sakabèhé wongMesirsinggedhélangenerasisingkenalkaroYusuf lanparaseduluré,sédaingdina-dinaiku
5Langenerasiliyanemunculnggentenidheweke,sing durungngertianak-anakeYakublankabehkabecikansing wisditindakakemarangdheweke,lankabehkekuwatane ingMesir.
6Mulané,wiwitdinaikuwongMesirkabèhwiwitnggawé paraputranéYakubsusahlannindhesnganggomaneka warnapakaryanabot,amargapadhaorangertisapasing ngluwariparaleluhurénalikamangsapaceklik
7LanikiugasakaGustiAllah,kanggowongIsrael,supaya migunaniingdina-dinapungkasan,supayakabehwong IsraelbisawanuhmarangGustiAllahe
8Lansupayangertipratandhalanmukjijat-mukjijatsing bakalditindakakedeningPangeranYehuwahingMesir kanggoumat-NeIsrael,supayawongIsraelpadhawedi marangPangeranYehuwah,GustiAllaheparaleluhure,lan lumakuingsakehingdalane,wong-wongmaulanturune ingsaburine
9Melolyuswarongpuluhtaunnalikajumenengratu,lan anggonengastapaprentahansuwenesangangpuluhpapat taun,lansakehingwongMesirnyebutakejenengeSang PrabuFiraunmiturutasmanekangrama,kayaadatsaben ratukangngastapaprentahaningMesir.
10IngwektuikukabehpasukaneAngeas,rajaAfrika, padhametulannyebaringsadawanetanahKitimkaya biasanekanggongrampas
11BarengZefobinElifasbinEsaukrungukabarbabiku, banjurmetunemoniwong-wongmaukarowadya-balane, lannglawanwong-wongmauanaingdalan
12ZefobanjurmatèniwadyabalarajaAfrikanganggo landhepingpedhang,oraanasingkari,lanoraanasiji-sijia singbalimenyangbendaraneingAfrika
13AngeaskrungubabapasingditindakakeZefobinElifas marangkabehpasukane,yaikudhewekewisnumpeskabeh, lanAngeasnglumpukakekabehpasukane,kabehwonging tanahAfrika,wong-wongsingakehbangetkayawedhiing pinggirsegara.
14LanAngeasutusanmenyangLukas,sadulure,matur, "Sumanggasowankulakaliyansadayaprajurit panjenenganlantulungikulanggempurZepholansadaya baniKitimingkangsampunnumpesprajuritkula"Lan Lucusrawuhkaliyansadayawadyabalane,pasukan ingkangagengsanget,kanggembantuAngeas,sadulure, perangnglawanZepholanbaniKitim
15BarengZefolanbaniKitimkrungubabiku,padhawedi bangetlanatinepadhawedibanget
16ZefougangirimlayangmenyangtanahEdommarang HadadbinBedad,rajaEdom,lanmarangsakehebaniEsau, surasane:
17AkuwiskrunguyenAngeas,rajaAfrika,areptekakaro seduluré,arepperangnglawankita,lankitawedibanget karodhèwèké,amargatentaranégedhébanget,luwih-luwih amargadhèwèkétekanglawankitakarosedulurélan tentaranéuga.
18Mulanésaiki,ayopadhamunggahbarengkaroakulan tulungiaku,lankitabakalperangbarengnglawanAngeas lansaduluréLukas,lankowébakalnylametakékitasaka tangané,nangingyènora,ngertiayènkitakabèhbakalmati 19LanbaniEsaungirimlayangmarangbaniKitimlan Zefo,rajane,surasane,Kitaorabisaperangnglawan Angeaslanbangsaneamargaprajanjiantentremwisana ingantaranekitapirang-pirangtauniki,wiwitjamanBela rajapisanan,lanwiwitjamanYusufputraneYakubraja Mesir,singkitaperangiingsabrangeYordannalika dhewekenguburbapakne
20NalikaZefokrungutembung-tembungeparasadulure, yaikuanak-anakeEsau,dhewekeoranggatekakewongwongmau,lanZefowedibangetkaroAngeas 21AngeaslanLukas,seduluré,ngaturkabèhpasukané, kira-kirawolungatusèwuwong,nglawanwongKitim 22LankabehwongKitimpadhakandhamarangZefo, “NyuwunpangapuntendhumatengGustiAllahipunleluhur panjenengan,mugi-mugiPanjenenganipunsagedngluwari kitasakingtanganipunAngeaslanbalanipun,amargikita sampunmirengbilihPanjenenganipunpunikaGustiAllah ingkangagunglanPanjenenganipunngluwarisadaya tiyangingkangpitadosdhatengPanjenenganipun” 23Zefokrunguomonganéwong-wongmau,Zefobanjur ndedongamarangGustiAllahlanngandika, 240DhuhGustiAllahipunAbrahamlanIskak,leluhurkula, ingdintenpunikakulamangertosbilihPadukapunika GustiAllahingkangleres,sahasadayaallahipunbangsabangsapunikatanpagunalantanpaguna
25SaikielingaprajanjianmukaroAbraham,leluhurkita, singdicritakakedeningleluhurkitamarangkita,lanmugi karsaaparingsih-rahmatmarangakuingdinaikidemi AbrahamlanIshak,leluhurkita,lanslametakeakulan anak-anakKitimsakatanganerajaAfrikasingtekaperang nglawankita.
26GustiAllahmirengakepanyuwuneZefo,lan PanjenenganenggatekakedhewekeamargaAbrahamlan Iskak,lanGustiAllahngluwariZefolanbaniKitimsaka tanganeAngeaslanbangsane
27IngdinaikuZefoperangnglawanAngeas,rajaAfrika, lankabehrakyate,lanGustiAllahmasrahakekabehwong AngeasmenyangtanganewongKitim
28PeperangannglawanAngeassayaparah,lanZepho matènikabèhwongAngeaslanLukas,seduluré,nganggo landhepingpedhang,lananakira-kirapatangatusèwu wongsingtiwasngantiwayahsoréingdinakuwi
29NalikaAngeasweruhyenkabehprajuritetiwas, dhewekengirimlayangmenyangkabehpendudukAfrika supayatekamarangdheweke,mbantudhewekeingperang, landhewekenulisinglayangkasebut,ujar,Kabehwong singditemokakeingAfrikasupayapadhatekamarangaku wiwitumursepuluhtaunmunggah;supayakabehpadha tekamarangaku,landelengenyendhewekeorateka, dhewekebakalmati,lankabehduweke,karokabeh kulawargane,bakaldijupukdeningraja.
30LankabehpedunungAfrikaliyanepadhawedikaro tembung-tembungeAngeas,lananaudakaratelungatus ewuwonglananglanbocahlanang,sakasepuluhtaun munggah,metusakakuthalanpadhatekaingAngeas
31Laningpungkasaningsepuluhdina,Angeasnerusake perangnglawanZepholanbaniKitim,lanperangkasebut gedhebangetlankuwatingantarane
32LansakatentaraAngeaslanLukas,Zephongirimakeh wongsingtatumenyangtangane,udakararongewuwong, lanSosiftar,panglimatentaraAngeas,guguringperang kasebut
33NalikaSosiftargugur,pasukanAfrikapadhamlayu,lan padhamlayu,lanAngeaslanLucus,seduluré,anaingkono 34ZefolanbaniKitimngoyakwong-wongmau,lan padhanggempurwong-wongmaukanthibanteringdalan, kira-kirarongatuswong,lanpadhangoyakAzdrubalbin Angeassingmlayukarobapakne,lanpadhamatenirong puluhwongingdalan,lanAzdruballolossakabaniKitim, lanwong-wongmauoramatenidheweke
35AngeaslanLukas,seduluré,mlayukarowong-wong liyané,lanpadhaloloslantekaingAfrikakanthirasawedi lankuwatir,lanAngeaswedisabendinayenZephobin Elifasbakalperangkarodhèwèké
BAB64
1BileambinBeornalikasemanaanaingpaprangankaro Angeas,lannalikaweruhyenZefongalahakeAngeas, dhewekemlayusakakanalantekaningKitim
2Zefolanwong-wongKitimnampanidhewekekanthi pakurmatansinggedhe,amargaZefongertikawicaksanane Bileam,lanZefomenehiakehhadiahmarangBileamlan dheweketetepkarodheweke
3NalikaZefobalisakaperang,dhèwèkéndhawuhisupaya kabèhwongKitimsingwismèluperangdiétung,lanora anasijiwaésingketinggalan.
4Zefobungahbangetkrungubabiki,banjurnganyarake kratone,lannganakakepestakanggokabehrakyate
5NangingZefoorangelingiGustilanoranggatekakeyen Gustiwisnulungidhewekeingperang,lanyen Panjenenganewisngluwaridhewekelanbangsanesaka tanganerajaAfrika,nangingisihlumakumiturutlakune baniKitimlanbaniEsausingduraka,kanggongabekti marangallahliyanesingwisdiajarakedeningpara
sadulure,baniEsau,marangdheweke;mulaneanasing ujar,Sakawongdurakametukejahatan.
6ZefonguwasanikabehbaniKitimkanthiaman,nanging orangertiGustisingwisngluwaridhewekelankabeh rakyatesakatanganerajaAfrika;lanpasukanAfrikaora tekamanehmenyangKitimkanggongrampokkaya biasane,amargadhewekengertibabagankekuwatanZefo singwisngalahakekabehwongnganggolandheppedhang, mulaAngeaswedikaroZefoputraneElifas,lankarobani Kitimsabendina
7NalikaZefowisbalisakaperang,lannalikaZefowis weruhkepiyedhewekebisangalahakekabehwongAfrika lanngalahakedhewekeingperangnganggolandhep pedhang,ZefobanjurmenehisarankarobaniKitim, supayamenyangMesirkanggoperangnglawanpara putraneYakublankaroFiraun,rajaMesir.
8AmargaZefokrunguyenparapanggedheMesirwismati lanYusuflanparasadulure,paraputraneYakub,ugawis mati,lankabehanak-anake,yaikuwongIsrael,isihanaing Mesir
9Zefobanjurmikirarepperangnglawanwong-wongmau lansakehingwongMesir,kanggomalespatimarangpara sadulure,yaikuturuneEsau,singwisdikalahakedening YusufkaroparasadulurelansakehingwongMesiring tanahKanaan,nalikapadhamenyangHebronkanggo nguburYakub
10ZefobanjurutusanmenyangHadad,putraneBedad, ratuingEdom,lanmenyangsakehingsadulure,yaikubani Esau,kadhawuhannguwuh:
11Apakowéorakandhanèkkowéorabakalperang nglawanrajaAfrikamergadhèwèkéanggotaprajanjianmu? Akuwisperangkarodhèwèkélanngalahkédhèwèkélan kabèhrakyaté
12Mulanesaikiakuwismutusakearepperangnglawan Mesirlananak-anakeYakubsinganaingkono,lanaku bakalmalesmarangdhewekeamargaapasingditindakake Yusuf,parasadulurelanparaleluhuremarangkitaing tanahKanaannalikapadhamenyangHebronkanggo nguburbapakne
13Saiki,nèkkowégelemtekamrenekanggombantuaku nglawanwong-wongmaulanMesir,kitabakalmales dendammarangsedulur-sedulurkita
14BaniEsaupadhangrungokaketembungeZefo,lanbani Esaupadhanglumpuk,dadibangsasinggedhebanget,lan padhalungambantuZefolanbaniKitimingperang 15Zefobanjurutusanmenyangkabehwongsakasisih wetanlankabehbaniIsmaelkanthitembung-tembungkaya iki,lanwong-wongmaupadhanglumpuklantekambantu ZefolanbaniKitimingperangnglawanMesir
16Raja-rajamaukabèh,rajaÉdom,bangsa-bangsasaka sisihWétan,baniIsmaèl,lanZeforajaKitim,padhamaju peranglanngaturkabèhwadya-balanéingHebron.
17Kemah-kemahmauabotbanget,dawanengantitelung dinalelungan,cacahekayawedhiingpinggirsegarasing orabisadiitung
18Pararajalanwadya-balanebanjurpadhaperang nglawansatanahMesir,sartapadhangadegakekemah bebarenganinglebakPatros
19LankabehwongMesirkrungukabarbabiku,lanpadha nglumpuk,kabehwongingtanahMesir,lansakakabeh
kutha-kuthaneMesir,kira-kiratelungatusewuwong lanang.
20LanwongMesirugangutuswongmenyangwongIsrael singnalikasemanaanaingtanahGosyen,supayapadha nemoniwong-wongmaulanperangnglawanpararajamau. 21Wong-wongIsraèlpadhanglumpuk,cacahékira-kira satussèket,banjurpadhamajuperangmbantuwongMesir 22LanwongIsraellanwongMesirpadhamajuperang, kira-kiratelungatusewuwonglansatusseketwong,lan padhamajuperangnglawanpararajaiki,lanpadha masangpapansakanjabatanahGosyeningngarepePatros 23WongMesirorangandelyenwongIsraelgelemperang barengkarowong-wongmau,amargakabehwongMesir padhangucap,"MungkinwongIsraelbakalmasrahakekita marangtanganebaniEsaulanIsmael,amargawong-wong mausedulure."
24WongMesirkabehbanjurkandhamarangwongIsrael, “Kowétetepaingkénébebarengan,lankitabakallungalan perangnglawanturunéÉsaulanIsmaèl,lanyènraja-raja ikibisangalahakekita,kowékabèhpadhanyeranglan mbantukita”WongIsraelnindakkékayangono
25.ZefobinElifasbinEsaurajaingKitim,lanHadadbin BedadrajaingEdom,karosakehingwadya-balane,lan sakehingwongsakawetan,lanbaniIsmael,bangsakang akehekayawedhi,padhangedegakekemahbebarenganing lebakPatrosingngarepeTakhpankes
26BileambinBeorwongSiriaanaingkonoingkémahé Zefo,amargadhèwèkétekakarowongKitimmenyang perang,lanBileamikuwongsingdiurmatibangetdéning Zefolanwong-wongé
27ZefobanjurkandhamarangBileam,"Cobatenung kanggoakulankowe,supayaakulankowengertisapa singbakalmenangingperangiki,akuutawawongMesir"
28Bileambanjurngadeglannyobailmutenung,lan dheweketrampilingbabaganiku,nangingdheweke bingunglanpakaryanerusak
29Landhèwèkényobamanèhnangingorakasil,lan Bileamnglokrolanninggalakélanorangrampungaké, amargaikisakaPangéran,supayaZefolanbangsanétiba ingtanganéwongIsraèl,singwispercayamarang Pangéran,GustiAllahéparaleluhuré,ingperang 30ZefolanHadadbanjurngaturbarisanperang,dene wongMesirkabehpadhamajunglawanwong-wongmau, kira-kiratelungatusewuwong,lanoraanasiji-sijiawong Israelsingmelu
31WongMesirkabehpadhaperangnglawanpararajaiki nglawanPatroslanTakhpanches,lanperangesengitbanget nglawanwongMesir.
32LanpararajaluwihkuwattinimbangwongMesiring perangkasebut,lanudakarasatuswolungpuluhwong Mesirguguringdinakasebut,lanudakaratelungpuluh wongsakapasukanpararaja,lankabehwongMesirmlayu sakangarepepararaja,mulaanak-anakeEsaulanIsmael ngoyakwongMesir,terusnyerangngantitekan panggonanekemahwongIsrael
33WongMesirkabehpadhasesambatmarangwongIsrael, ature:“TulungiakulanslametakeakusakatanganeEsau, IsmaellanbaniKitim”
34WongIsraelsatussèketpadhamlayusakapanggonané menyangkémah-kémahépararajamau,lanwongIsrael
padhasesambatmarangPangéran,Allahé,supayapadha diluwari.
35PangeranYehuwahnyembadanipanyuwunewong Israel,lanPangeranYehuwahmasrahakekabehraja-raja maumenyangtangane,lanwongIsraelperangnglawan pararajamau,lanwongIsraelmatenikira-kirapatangewu prajuriteraja
36PangeranYehuwahbanjurndhatengakegegergedheing kemah-kemahpararaja,ngantiwongIsraelpadhawedi 37Lankabehwadya-balanepararajapadhamlayusaka ngarepewongIsraellanwongIsraelterusngoyakwongwongmaulannyerangngantitekantapelwatestanahKus 38NangingwongIsraelisihmatenirongewuwonging dalan,lanoraanasiji-sijiawongIsraelsingtiwas 39NalikawongMesirweruhyenwongIsraelmung nglawanpararajakanthijumlahwongsithik,lanperange abotbangetnglawanwong-wongmau,
40WongMesirkabehpadhawedibangetkaronyawane amargaperangsingsengitiki,lankabehwongMesirpadha mlayu,sabenwongndheliksakawadya-balasingwissiyap, lanpadhandhelikingdalan,lanwongIsraelditinggal perang.
41LanwongIsraelnyerangparaabdinepararajakanthi nggegirisi,lanwong-wongmaubalisakakonosawise ngusirwong-wongmaumenyangtapelwatestanahKus.
42WongIsraelkabehpadhangertiapasingditindakake wongMesirmarangwong-wongmau,yaikuyenwongwongMesirpadhamlayusakawong-wongmauingperang lanninggalakewong-wongmaudhewekan
43WongIsraelugatumindakkanthiakal-akalan,lan nalikawongIsraelbalisakaperang,dhewekeketemukaro wongMesirsawetaraingdalanlanngalahakewong-wong mauanaingkono
44Nalikapadhamatèniwong-wongmau,wong-wongmau padhakandha,"Wong-wongmaupadha
45Yagenekowepadhalungasakakenelanninggalakeaku, minangkawongsawetara,kanggoperangnglawanpara rajaikisingduwebangsagedhekanggongalahakeaku, supayakowebisanylametakenyawamudhewe?
46LansakasawetarawongsingditemoniwongIsraeling dalan,wongIsraelpadharembugan,"Pethuk,pethuk, amargadhewekewongIsmael,utawawongEdom,utawa sakabaniKitim."Lanwong-wongmaungadeging sandhingelanmatenidheweke,lanpadhangertiyen dhewekewongMesir
47LanwongIsraelnindakakeperkara-perkaraikikanthi akal-akalannglawanwongMesir,amargawong-wong Mesirwisninggalakewong-wongmauingperanglan mlayusakawong-wongmau
48LanwongIsraelpadhamatèniwongMesiringdalan kanthicaraiki,kira-kirarongatuswong
49LankabehwongMesirpadhaweruhpialasing ditindakakedeningwongIsraelmarangwong-wongmau, mulakabehwongMesirpadhawedibangetmarangwong Israel,amargawispadhaweruhkekuwatanewongIsrael singgedhe,lanoraanasiji-sijiasingtiwas
50MulanékabèhwongIsraèlpadhabalimenyangGosyen kanthibungah,lanwongMesirliyanépadhabalimenyang panggonanédhéwé-dhéwé
BAB65
1Sawisélelakonmaukabèh,parapenasihatéFiraun,raja Mesir,lanparapinituwanéMesirpadhanglumpuklan sowaningngarsanéSangPrabu,padhasujudinglemah, sartapadhalungguhanaingngarsané.
2ParapenasihatlanparapinituwaMesirbanjurmatur marangSangPrabu,
3LahbangsaIsraelikuluwihgedhelanluwihkuwat tinimbangkita,lankowengertisakèhingpialasing ditindakakemarangkitaingdalannalikakitabalisaka perang
4Lankowéugawisndelengkekuwatanésingkuwat, amargakekuwatanikiasalésakaleluhuré,amargamung sawetarawongsingnglawanbangsasingakèhékayawedhi, lannyerangwong-wongmaunganggopedhang,lanoraana sijiwaésingtiba,saénggayènakèhbanget,mesthibakal dirusakkabèh
5Mulanesaikiwenehanapituturmarangkitaapasing kududitindakakemarangwong-wongmau,ngantikita numpeswong-wongmausakaingtengah-tengahkita, supayaajanganticacahengluwihikitaingtanahiki
6AmargayenwongIsraelsayaakehingtanahiki, dhewekebakaldadialangankanggokita,lanyenana perang,dhewekekanthikekuwatansinggedhebakal gabungkaromungsuhkitanglawankita,lannglawankita, numpeskitasakatanahkasebutlanlungasakakana
7SangPrabubanjurngandikamarangparapinituwaing Mesir:“Ikirancangankangwisdirencanakaketumrap Israel,kangorabakalkitatinggalake,
8LahingnagarakonoanaPitomlanRaamses,kutha-kutha kangdurungdikuatakekanggoperang,mulakowelanaku kudumbangunlannyantosakake
9Mulanesaikikoweugalungaalantumindakakanthi akal-akalanmarangwong-wongmau,lanngundhangake swaraingMesirlaningGosyenmiturutprentaheSang Prabu,mangkene:
10HewongMesirkabeh,Gosyen,Patroslankabeh pedununge!SangPrabuwisdhawuhmarangkitasupaya mbangunPitomlanRameses,lannguatakekanggoperang; sapaingantaranekowekabehsakaMesir,sakawongIsrael lansakakabehpedunungkutha-kutha,singgelem mbangunkarokita,sabenwongkududiwenehiupahsaben dinamiturutprentaheSangPrabu;mulanekowelunga dhisiklanlakonikanthiakal,lankumpullantekamenyang PitomlanRameseskanggombangun
11Lannalikakowémbangun,sabendinakowékudu ngumumaképrentahkayaikiingsaindengingtanahMesir miturutprentahéraja.
12LannalikaanawongIsraelsingtekambangunbareng karokowe,kowekudumenehiupahsabendinasajrone sawetaradina
13Lansawiséwong-wongmaumbangunbarengkaro kowékanggoopahsabendina,tarikawakmudhéwésaka wong-wongmausabendinasiji-sijikanthindhelik-ndhelik, lanbanjurkowébakalngadeglandaditukangpamonglan petugasé,lansawisékuwikowébakalninggalakéwongwongmaumbanguntanpaopah,lanyènwong-wongmau oragelem,mulapeksawong-wongmaukanthi kekuwatanmukabèhkanggombangun
14Lanyenkowenindakakeiki,bakalbecikkanggokita nguataketanahkitanglawanwongIsrael,amargaamarga
keselbangunanlanpegaweyankasebut,wongIsraelbakal suda,amargakowebakalngrebutbojonesabendina.
15ParapinituwaMesirpadhakrungupituturéSangPrabu, lanpituturmaudianggepbecikdéningparaabdinéSang PrabulandéningparaabdinéSangPrabu,sartadéning sakehingwongMesir,mulapadhanindakakémiturut dhawuhéSangPrabu
16ParaabdinebanjurpadhalungasakangarsaneSang Prabu,sartapadhangundhangakesupayaingsakehing tanahMesir,ingTakhpancheslaningGosyen,sartaing sakehingkutha-kuthaingsakubengeMesir,unen-unen:
17Kowéwisweruhapasingditindakakeanak-anakéÉsau lanIsmaèlmarangkita,singpadhatekaperangnglawan kitalankepénginnumpeskita
18MulanéSangPrabudhawuhsupayakitanguwataké tanahiki,mbangunkutha-kuthaPitomlanRameses,lan nguwatakékutha-kuthamaukanggoperang,yènwongwongmaunyerangkitamanèh
19SapawaésakaantaramusakasakubengingtanahMesir lansakawongIsraèlsinggelemmèlumbangunbareng karoaku,dhèwèkébakalopahsabendinasakaraja,kaya singdipréntahakémarangaku.
20NalikawongMesirlanwongIsraelkabehkrungukabeh singdiomongakedeningparaabdineSangPrabuPringon, wongMesirlanwongIsraelpadhatekakanggombangun karoparaabdineSangPrabuPringon,yaikuPitomlan Rameses,nangingoraanawongLewisingtekakaropara sadulurekanggombangun.
21LankabehabdineSangPrabuPringonlanpara panggedhenepadhatekakanthiakal-akalankanggo mbangunkarokabehwongIsraelminangkaburuhsing diupahsabendina,lanwong-wongIsraelmenehiupah sabendinaingwiwitan
22ParaabdineSangPrabuPringonpadhambangun bebarengankarowongIsraelkabeh,lanpadhakerjabareng karowongIsraelsajronesewulan
23Laningpungkasaningsasiiku,kabehabdineSang PrabuPringonwiwitmundurkanthindhelik-ndheliksaka wongIsraelsabendina
24LanIsraelnerusakepegaweyaneingwektuiku,nanging banjurnampaupahsabendina,amargasawetarawong MesirisihnindakakepegaweyanekaroIsraelingwektuiku; mulanewongMesirmenehiupahmarangIsraelingwektu iku,supayadheweke,wongMesirkanca-kancanepegawe, ugabisanampaupahkanggopegaweyane
25Barengwiskliwatsetaunpatangsasi,wongMesir kabehwispadhaninggalakewongIsrael,mulawongIsrael mungkaridhewekannindakakepegaweankasebut.
26SawiséwongMesirkabèhmundursakawongIsraèl, wong-wongmaubanjurbalilandadipenindaslanpejabat, lansawetarawongMesirdadipemimpinwongIsraèl, kanggonampasakawong-wongmaukabèhsing diwènèhakéminangkabayarankanggopegawéané
27WongMesirnindakakekayamangkonomarangwong Israelsabendina,supayapadhanindheswong-wongmau ingpakaryane
28LankabehwongIsraelpadhanglakonipegaweyane dhewe-dhewe,lanwongMesiroramenehibayaranmarang wongIsraelwiwitwektuiku
29NalikasawetarawongIsraeloragelemkerjaamarga upahoradiwenehakemarangdheweke,parapemungut
pajaklanabdineFiraunnindheslannggebugidheweke kanthiabot,lanmeksadhewekebalikanthipaksa,supaya kerjabarengkarosedulur-sedulure;kayangonokuwising ditindakakekabehwongMesirmarangwongIsraelsaben dina.
30LankabehwongIsraelpadhawedibangetmarangwong Mesirbabprakaraiki,lankabehwongIsraelpadhabalilan kerjadhewekantanpabayaran.
31WongIsraelbanjurmbangunPitomlanRameses,lan kabehwongIsraelnindakakepegaweyankasebut,anasing nggawebata,lananasingmbangun,lanwongIsrael mbangunlannguatakekabehtanahMesirlantemboke,lan wongIsraelmelupegaweyansajronepirang-pirangtaun, ngantitekanwektunenalikaGustiAllahngelingilan nggawadhewekemetusakaMesir
32NangingbaniLewiorapadhakerjabarengkaropara sadulureIsrael,wiwitwiwitanngantidinabudhalsaka Mesir
33SababkabehbaniLewingertiyenwongMesirwis ngapusiwongIsrael,mulanebaniLewioragelemnyedhaki pegaweankaroparasadulure
34LanwongMesirorangarahakeperhatianekanggo meksabaniLewikerjasawiseiku,amargadhewekeoratau barengkaroparasadulureingwiwitan,mulanewongMesir oranggatekake.
35LantanganewongMesirterus-terusannindheswong Israelingpakaryankasebut,lanwongMesirmeksawong Israelkerjakanthikasar.
36WongMesirpadhagawesusahingatiwongIsrael kalawanpagaweankangabot,yaikunggaraplempunglan bata,lanugasarupanepagaweaninglapangan.
37WongIsraelnyebutMelol,rajaMesir,"Meror,raja Mesir,"amargaingjamansemanawongMesirwisnggawe uripewongMesirdadipaitamargasakabèhingpakaryan.
38SakehingpagaweankangdipeksawongMesirmarang wongIsraelikuditindakakekanthikerassupayawong Israelbisanindhes,nangingsayaakehwongMesirkang nindhes,sayatambahakehlansayagedhe,ngantiwong MesirpadhasedhihmergasakawongIsrael
BAB66
1IngnalikasamanaHadadputraneBedad,ratuingEdom, seda,lanSamlasakaMesrekasakatanahwetanjumeneng ratunggentenidheweke
2IngtaunkapingtelulasjamanéFiraun,rajaMesir,yaiku taunsatusrongpuluhlimasawiséwongIsraèllunga menyangMesir,SamlangratoniÉdomsuwénéwolulas taun
3Nalikapanjenenganejumenengratu,panjenengane nglumpukakewadyabalanekanggoperangnglawanZefo binElifaslanbaniKitim,amargawong-wongmauwis perangnglawanAngeas,rajaAfrika,lannumpeskabeh wadyabalane
4NangingSamlaoragelemnemoniwongmau,amarga baniEsaunyegahdheweke,karongucap,"Dhewekeiku sadulure."SamlabanjurnggatekakepituturebaniEsau,lan banjurbalimenyangtanahEdomkarokabehwadya-balane, lanoranerusakeperangnglawanZefobinElifas
5SangPrabuPringon,ratuingMesir,mirengprakaraiki, banjurngandika:“Samla,ratuingEdom,wisduweniyat
arepperangnglawanbaniKitim,lansawiseikudheweke bakalperangnglawanMesir.”
6NalikawongMesirkrungubabiki,banjurpadha nambahipagaweanpegaweyanmarangwongIsrael, supayawongIsraelajangantinindakakemarangwongwongmaukayasingditindakakemarangwong-wongmau nalikaperangnglawanbaniEsauingjamaneHadad 7WongMesirbanjurkandhamarangwongIsrael:“Cepet, lakonanapegaweanmu,rampungnatugasmu,lankuatna tanahiki,supayabaniEsau,sadulur-sadulurmuajanganti tekaperangnglawankita,amargamargasakakowe,wongwongmaubakaltekanglawankita”
8WongIsraelsabendinanindakakepakaryanewong Mesir,lanwongMesirnindheswongIsraelsupayawong Israeldikurangicacaheingtanahkono
9NangingbarengwongMesirnambahipagaweankang ditindakakemarangwongIsrael,wongIsraelugasaya tambahakehlansayaakeh,ngantisakubengetanahMesir kebakwongIsrael.
10IngtaunsatusrongpuluhlimasawiséwongIsraèl mudhunmenyangMesir,kabèhwongMesirweruhyèn rancanganéorakasilnglawanIsraèl,malahsayatambah akèhlansayagedhé,lantanahMesirlantanahGosèn kebakkarowongIsraèl
11MulanéparapinituwalanparaahliwicaksanaMesir padhasowanmarangSangPrabu,padhasujudlanlungguh anaingngarsané
12ParapinituwalanparaahliingMesirpadhamatur marangSangPrabu:“Muga-mugaSangPrabusugeng salawase!Panjenengansampunparingpituturdhateng kawulababtiyangIsrael,lankawulanindakakendhateng tiyang-tiyangwaumiturutdhawuhipunSangPrabu”
13Nangingmiturutpaningkatantenagakerja,wong-wong mauugasayatambahlantuwuhingtanahkono,lan delengensakubengingnegarakebakkarowong-wongmau 14Pramila,gustikawulaSangPrabu,sadayatiyangMesir samimandengdhumatengpanjenenganipun,supados panjenenganparingpituturkanthikawicaksanan panjenengan,supadossagedngalahakenIsrael,numpes utawinyirnakakentiyangIsraelsakingnagaripunika.Sang Prabubanjurparingwangsulan,pangandikanipun: “Panjenenganparingpituturbabaganpunika,supadoskula sagedmangertospunapaingkangkedahdipuntindakaken dhatengtiyang-tiyangpunika”
15Banjuranasawijiningperwira,salahsawijining penasihatéraja,jenengéAyub,sakaMesopotamia,ing tanahUs,singmangsulimarangraja,
16MenawiSangPrabukeparengmirengakenpituturipun abdidalem,lajengSangPrabungandikadhateng panjenenganipun:“Manggamatur”
17AyubbanjurmaturmarangSangPrabu,parapanggedhe, lanparapinituwaingMesir,
18LahpituturérajababpegawéanéwongIsraèlkuwi becikbanget,mulakowéorakenanyingkirakéwong-wong singkerjakerasterus-terusan
19Nangingikipitutursingbisakokwenehakesupayakowe bisangurangipaukumanewong-wongmau,yenSang Prabunganggepbecikyennindheswong-wongmau
20Lah,wissuwekitawediperang,lankitakandha,Nalika Israeldadisuburingtanahiki,dhewekebakalngusirkita sakatanahikiyenanaperang
21MenawiSangPrabukepareng,mugiwontendhawuh kratoningkangkaseratwonteningangger-anggeringnagari Mesiringkangbotensageddipuncabut,bilihsabenbayi lanangingkanglairsakingtiyangIsrael,getihipunkedah dipuncurahakewonteninglemah.
22Lankanthinindakakeiki,nalikakabehbocahlanang Israelwismati,pialaperangbakalmandheg;supayaSang PrabunindakakelanutusannimbalikabehbidanIbranilan mrentahakesupayanindakakeperkaraiki;mulaprekara kasebutdisenengideningSangPrabulanparapanggedhe, lanSangPrabunindakakemituruttembungeAyub 23SangPrabubanjurutusannimbalibidan-bidanIbrani, singsijijenengeSyefralansijinePua.
24ParabidanbanjursowanmarangngarsaneSangPrabu lanngadeganaingngarsane
25SangPrabubanjurngandikamarangwong-wongmau: “Manawakowenindakaketugasdadibidankanggowong wadonIbranilanndelengbayineanaingkursi,yenbayine lanang,kowekudumateni,nangingyenbayinewadon, kowekuduurip”
26Nangingnèkkowéoranindakkéiki,kowélanomahmu bakalDakobongngantientek.
27Nangingbidan-bidanmauwedimarangGustiAllahlan oranggatekakepangandikaneSangNataingMesirutawa pangandikane,lannalikawongwadonIbraninglairake anaklanangutawawadon,bidanmaunindakakekabeh singdibutuhakekanggobayikasebutlannglilanibayi kasebuturip;kayamangkonotumindakebidan-bidanmau sedawanedina
28BarengprekaraikidikabarakemarangSangPrabu, banjurutusannimbaliparabidanlanditakoni:“Yagene kowenindakakekayangenelannylametakebocah-bocah iki?”
29Parabidanbanjurpadhamangsulilanmaturbebarengan anaingngarsaneSangPrabu,ature:
30GustiAllahsampunngersakakenSangPrabu nggadhahipamanggihbilihwanitaIbranipunikasami kaliyanwanitaMesir,amargisadayaputraIsraelpunika slamet,lansaderengipunbidanrawuh,sampunnglairaken Deneabdidalem,sampundangubotenwontenwanita Ibraniingkangnglairaken,amargisadayawanitaIbrani punikabidanpiyambak,amargisadayawanitaIbrani punikaslamet.
31SangPrabuPringonmirengatureparadhukunmaulan ngandelmarangprakaraiki,mulaparadhukunbanjur lungasakangarsaneSangPrabu,lanGustiAllahnindakake kabecikanmarangparadhukunmau,lanbangsaikusaya tambahakehlansayatambahakehbanget.
BAB67
1AnawongingtanahMesir,turuneLewi,jenengeAmram binKehat,binLewi,binIsrael
2Wonglanangikibanjurlungalannjupukbojo,yaiku Yokhebed,putrineLewi,adhinebapakne,singumuresatus rongpuluhenemtaun,lanbanjurdirawuhi
3Wongwadonmaubanjurngandhutlannglairakeanak wadon,kangdijenengiMiryam,amargaingjamansemana wongMesirnglaraniatiwongIsrael
4Landhewekengandhutmanehlannglairakeanaklanang, landhewekemenehijenengHarun,amarganalikadheweke
lagingandhut,Firaunwiwitngucurakegetiheanak-anak lanangIsrael.
5IngjamansemonoZefobinElifas,putuneEsau,rajaing Kitim,seda,lanJaneasjumenengratunggentenidheweke.
6ZefongratonibaniKitimsuwenesekettaun,banjurseda landikuburingkuthaNabnaingtanahKitim
7LanJaneas,salahsawijiningwongsingkuwatsakabani Kitim,jumenengrajanggentenidhewekelandheweke jumenengrajasekettaun
8SawisérajaKitimséda,BileambinBeormlayusaka tanahKitim,banjurlungamenyangMesirsowanmarang SangPrabuFiraun,rajaMesir
9SangPrabuPringonnampanipanjenenganekanthi pakurmatangedhe,amargapanjenenganewiskrungu babagankawicaksanane,lanpanjenenganemenehihadiah lanngangkatpanjenenganedadipenasihat,sartangangkat panjenenganedadiwongsingluhur
10BileammanggoningMesir,kanthipakurmatankaro kabehparabangsawanraja,lanparabangsawan ngluhurakedheweke,amargakabehpadhakepenginsinau kawicaksanane
11IngtaunkapingsatustelungpuluhsawiséIsraèllunga menyangMesir,Firaunngimpiyèndhèwèkélagilungguh ingdhamparkratoné,lanbanjurndhangaklanweruhwong tuwangadegingngarepé,lananatimbanganingtangané wongtuwamau,timbangansingdigunakaképara pedagang
12Wongtuwamaubanjurnjupuktimbanganlan digantungakeingngarsaneSangPrabuFiraun
13Wongtuwamaubanjurnglumpukakékabèhpinituwané Mesirlankabèhbangsawanlanwonggedhé-gedhé,banjur diiketlanditimbangnganggosijitimbangan
14Banjurnjupukwedhusperahlandilebokakeing timbanganliyane,lanwedhusikusingpalingunggul tinimbangkabeh
15SangPrabuPringongumunbangetkarowahyusing nggegirisiiki,kenapabocahcilikkuwingungkulikabeh, lanSangPrabuPringontangilanweruhyenikumung impen
16EsukeSangPrabuPringontangi,banjurnimbalikabeh abdinelannyritakakeimpenemarangwong-wongmau,lan wong-wongmaupadhawedibanget
17SangPrabubanjurngandikamarangparawicaksana kabeh:“Akundedongasupayakowepadhangertiapa tegeseimpenkumau”
18.BileambinBeorbanjurmangsulimarangSangPrabu: “Ikimungategesbilaigedhesingbakalnjedhulmarang Mesiringdina-dinapungkasan.”
19AmargabakallairputrakanggoIsraelsingbakal numpeskabehMesirlanparapedununge,lannggawa wongIsraelmetusakaMesirnganggotangansingkuwat 20Mulane,dhuhSangPrabu,mugikersaanggalihbab punika,supadospanjenengansagedngrisakpangajengajengipuntiyangIsraelsahapangajeng-ajengipun, saderengipunbilaipunikadumadostumrapMesir
21SangPrabubanjurngandikamarangBileam:“Apasing kudukitalakonimarangwongIsrael?Wiwitanekitawis ngrembugbabikulanorabisangalahakedheweke”
22Mulanésaikikowéugawènèhanapitutursupayakita bisangalahakewong-wongmau.
23BileambanjurmangsulimarangSangPrabu,ature: “Saiki,utusanangundangparajurupirembugmuloro,lan kitabakalweruhapapituturebabaganprakaraiki,lan sawiseikuabdidalembakalcalathu.”
24SangPrabubanjurutusannimbaliparapenasihatéloro, yaikuRehuelwongMidianlanAyubwongUzi,banjur padhasowanlanlungguhanaingngarsaneSangPrabu
25SangPrabubanjurngandikamarangwong-wongmau: “Lah,kowewispadhakrunguimpenkangdakimpengmau lanmaknane;mulanesaikiwenehanapituturlankawruh sartadelengenapakangkududitindakakemarangwong Israel,supayakitabisangalahakewong-wongmau, sadurungepialanetekanglawankita.”
26Rehuel,wongMidian,banjurmaturmarangSangPrabu: “Muga-mugaSangPrabusugeng,mugiSangPrabusugeng salawas-lawase.”
27MenawiSangPrabukepareng,panjenenganipunkersa mandhegnyelakitiyangIbranilannilarakentiyang-tiyang wau,sahasampunngantosnggalihdhatengtiyang-tiyang wau
28Amargaikiwong-wongsingdipilihdeningPangeran Yehuwahingjamankuna,lannjupukwarisanesakaing antaranekabehbangsaingbumilanpararajaingbumi;lan sapasingnguluraketanganenglawanwong-wongmau tanpapaukuman,singoradiwalesdeningGustiAllahe?
29KowémesthingertinèknalikaAbrahamlungamenyang Mesir,Firaun,rajaMesirsingbiyèn,weruhSarah,garwané, lanbanjurnjupukSarahdadibojoné,mergaAbraham kandha,"Ikisadulurkuwadon,"mergaAbrahamwedinèk wongMesirbakalmatènidhèwèkémergasakagarwané 30NalikarajaMesirnjupukSarah,GustiAllah ndhawahakepaukumanabotmarangdhewekelan kulawargane,ngantidhewekembalekakeSarahmarang Abraham,garwane,lanbanjurdhewekemari.
31LanAbimelekh,rajaGerari,rajaFilistin,diukum deningGustiAllahamargaSarah,garwaneAbraham, amarganutupsabenguwagarba,sakamanungsanganti kewan
32NalikaGustiAllaherawuhmarangAbimelekhing sajroningimpeningwayahwengilanmedenidheweke supayabisambalekakeSarahsingwisdirebutmarang Abraham,lansawiseikukabehwongGerardiukum amargaSarah,lanAbrahamndedongamarangGustiAllahe kanggowong-wongmau,lanPanjenenganenyembadani panyuwune,lanPanjenenganemarasakewong-wongmau
33Abimelekhwedikarokabehbebayasingbakalnemoni dhewekelanbangsane,muladhewekebalimenyang Abraham,garwaneSarah,lanmenehiakehhadiah.
34PanjenenganéuganindakakékayangonomarangIshak nalikangusirIshaksakaGerar,lanGustiAllahwis nindakakékaelokanmarangIshak,ngantikabèhkaliing Gerardadiasat,lanwit-witaningkonoorangetokakéwoh.
35NgantiAbimelekhsakaGerar,karoAhuzat,salah sawijiningkancane,lanPikhol,senapatine,sowanmarang panjenengane,banjurpadhambungkuklansujudanaing ngarsanengantikonjeminglemah
36Lanwong-wongmaupadhanyuwunmarang Panjenenganesupayandedongakanggowong-wongmau, lanPanjenenganendedongamarangPangeranYehuwah kanggowong-wongmau,lanPangeranYehuwah
nyembadanipanyuwunelanPanjenenganemarasakewongwongmau.
37Yakubuga,wongsingprasaja,diluwariamarga integritasesakatanganekakangneEsau,lantanganeLaban wongSiria,sadulureibune,singwisnggolekinyawane; ugasakatanganekabehrajaKanaansingwispadha nglumpuknglawandhewekelananak-anakekanggo numpesdheweke,lanGustiAllahngluwaridhewekesaka tangane,saenggadhewekembaliklannyerangdheweke, amargasapasingtaunguluraketanganenglawandheweke tanpapaukuman?
38SatemeneSangPrabuPringon,bapaknebapakmu, ngangkatYusuf,putraneYakub,ngluwihikabeh panggedheingtanahMesir,nalikapanjenenganeweruh kawicaksanane,amargalumantarkawicaksanane panjenenganenylametakekabehpenduduktanahkasebut sakapaceklik
39Sawisékuwi,dhèwèkéndhawuhiYakublananak-anaké supayamudhunmenyangMesir,supayaliwatkabecikané, tanahMesirlantanahGosènbisadiluwarisakapaceklik
40Mulanesaiki,yenPadukanganggepbecik,mandhega numpeswongIsrael,nangingyenPadukaorakersayen wong-wongmaumanggoningMesir,mugiPadukakersa ngusirwong-wongmausakakene,supayapadhabisa menyangtanahKanaan,tanahpanggonaneparaleluhure manggoningkono
41BarengSangPrabuPringonmirengpangandikaneYitro, panjenenganebangetnesumarangSangPrabu,nganti panjenenganebanjurngadegsakangarsaneSangPrabu kanthiisin,lanlungamenyangMidian,tanahe,sarta nggawatekeneYusuf.
42SangPrabubanjurndangumarangAyub,wongUzi, “Apapituturmu,Ayub,lanapapituturmutumrapwong Ibrani?”
43AyubbanjurmaturmarangSangPrabu,“Sadaya pedunungingnagaripunikawonteningpangwaos panjenengan,mugiSangPrabunindakakenpunapa ingkangpanjenengananggepprayogi”
44SangPrabubanjurndangumarangBileam,"Apasing arepkokomongake,Bileam?Kowékudungucapake supayaakulankowépadhangrungokaké"
45BileambanjurmaturmarangSangPrabu,“Sakakabeh singwisdirencanakakedeningSangPrabutumrapwong Ibrani,wong-wongmaubakalslamet,lanSangPrabuora bakalbisangalahakewong-wongmaukanthipituturapa wae.”
46Amargayenkowemikirarepngurangiwong-wongmau nganggogenisingmurub,koweorabakalbisangalahake wong-wongmau,amargaGustiAllahemesthiwisngluwari Abraham,bapakne,sakaUr-Kasdim;lanyenkowemikir arepnumpeswong-wongmaunganggopedhang,mesthi Ishak,bapakne,wisslametsakaiku,lanwedhusgembel diggantikake
47Lanyenkowemikirarepngurangicacahewong-wong maunganggokerjakeraslanabot,koweorabakalbisa menangsanajaningbabiki,amargaYakub,bapakne, ngladeniLabankanthimanekawarnakerjakeras,lan dhewekedadimakmur
48Mulanesaiki,dhuhSangPrabu,rungokna pangandikaningsun,amargaikirancangankangwis karancangtumrapwong-wongmau,kangbakalkoklakoni
kanggongalahakewong-wongmau,lankangorakena kokliwati.
49MenawiSangPrabukepareng,mugikarsaadhawuh supadossadayaputra-putrinipuningkangbadhélairwiwit dintenpunikadipunbuwangingtoya,amargikanthi mekatenpanjenengansagedngicalakenasmanipun,amargi botenwontensatunggal-tunggalasakingtiyang-tiyangwau utawisakingparaleluhuripun,ingkangdipunadilikados mekaten
50SangPrabumirengatureBileam,lanpangandikaneiku ndadekakesenengingngarsaneSangPrabulanpara panggedhe,mulaSangPrabunindakakeapakangdadi panyuwuneBileam.
51SangPrabubanjurdhawuhsupayangundhangakelan ngundhangakeangger-anggeringsaindengingtanahMesir, mangkene:SabenbayilanangsinglairsakawongIbrani wiwitdinaikikududibuwangmenyangbanyu
52SangPrabuPringonbanjurnimbaliparaabdinekabeh, pangandikane:“Saikipadhalungaa,golekanaing saindengingtanahGosyen,panggonanewongIsrael,lan priksamanawasabenanaklanangsinglairsakawong Ibranikududibuwangmenyangkali,nangingsabenanak wadonkuduurip”
53NalikawongIsraelkrunguprentaheSangPrabuFiraun, supayambuwanganak-anakelanangmenyangkali, sawetarawongmisahsakabojonelanliyanemelukaro bojone
54Lanwiwitdinaiku,nalikawektunenglairaketekan kanggoparawanitaIsraelsingisihkarobojone,dheweke menyanglapangankanggonglairakeanak-anakeingkana, landhewekenglairakeanak-anakeinglapangan,lan ninggalakeanak-anakeinglapanganlanbalimenyang omah
55LanGustiAllahsingwissumpahmarangleluhurebakal nambahcacahe,ngutussalahsawijiningmalaekatsing ngladenisinganaingswargakanggongumbahsaben bocahnganggobanyu,ngolesilanngembusake,lan menehakerongwatualusingtangane,singsijinyedhot susulansingsijinemadu,lanPanjenenganendadekake rambutetuwuhngantitekandhengkul,supayabisanutupi awakedhewe;kanggonglipurlanngrangkul,liwatwelas asihmarangbocahkasebut
56NalikaGustiAllahwelasasihmarangwong-wongmau lankepénginnggandakakéwong-wongmauinglumahing bumi,Panjenenganédhawuhmarangbumisupayanampa wong-wongmausupayadisimpeningkonongantiwektuné wong-wongmaudiwasa,sawiséikubumimbukak cangkemélanmuntahakéwong-wongmau,lanwongwongmauthukulsakakuthakayasuketinglemah,lan suketingalas,lansabenwongpadhabalimenyang kulawarganélanomahbapakné,lanpadhamanggonkaro wong-wongmau.
57Lanbayi-bayiIsraelanaingbumikayasuketingara-ara, amargasih-rahmatGustiAllahmarangdheweke
58NalikawongMesirkabehweruhbabiki,banjurpadha metumenyangsawahedhewe-dhewekaropasangansapi lanwuluke,lanpadhambajaklemahkayawongmbajak lemahnalikamangsanyebar
59Nalikapadhamluku,orabisanglaranibayi-bayiIsrael, mulawong-wongmausayatambahakehlansayatambah akehbanget
60LanSangPrabuPringonsabendinandhawuhipara punggawanesupayamenyangGosyennggolekibayi-bayi Israel
61Barengwisnggolekilannemusiji,banjurdijupuksaka pangkoneibunekanthipaksa,landibuwangmenyangkali, nangingbayiwadonmauditinggalkaroibune;kaya mangkonotumindakewongMesirmarangwongIsrael sabendina.
BAB68
1NalikasemonoRohéAllahngayomiMiryam,putriné Amram,saduluréHarun,landhèwèkémetulanmedhar wangsitbabaganomahkuwi,ujaré,"Lahsaikibakalana anaklanangsinglairsakabapaklanibuku,landhèwèké bakalnylametakéIsraèlsakatanganéMesir."
2NalikaAmramkrunguomonganeputrine,dheweke banjurlungalannggawagarwanebalimenyangomah, sawisedhewekengusirgarwanenalikaFiraunmrentahake sabenbocahlanangsakakulawarganeYakubsupaya dibuwangmenyangbanyu
3AmrambanjurnjupukYokhebed,bojone,telungtaun sawiseditundhung,lanbanjurketemukarodhewekelan dhewekebanjurngandhut
4Laningpungkasaningpitungsasisakanalikangandhut, dhewekenglairakeanaklanang,lankabehomahkebak cahyagedhekayacahyasrengengelanrembulannalika sumunar.
5Barengwongwadonmauweruhyenbayineapiklan nyenengake,banjurdidhelikaketelungsasianaingkamar njero.
6IngjamansemonowongMesirpadhangrancangarep matènikabèhwongIbraniingkono
7LanparawanitaMesirpadhamenyangGosyen, panggonanewongIsrael,lanpadhanggendhongbayibayineingpundhake,yaikubayi-bayinesingdurungbisa ngomong.
8Ingjamansemana,nalikaparawanitaIsraelnglairake anak,sabenwongwadonndhelikakeanakelanangsaka ngarepewongMesir,supayawongMesirorangertiyen anak-anakebakallair,lanorabisanumpeswong-wong mausakatanahMesir
9LanparawanitaMesirpadhatekaingGosyenlananakanakesingorabisangomongdipanggulingpundhake,lan nalikaanawongwadonMesirmlebuingomahewong wadonIbrani,bayinewiwitnangis.
10Barengbocahmaunangis,bocahwadonsinganaing kamarnjerobanjurmangsuli,mulaparawanitaMesirmau banjurpadhamenyangkratonéFiraunlanngaturakébab iku
11SangPrabuPringonbanjurngutusparapunggawane supayanjupukbocah-bocahmaulanmateniwong-wong mau;kayamangkonotumindakewongMesirmarangwong wadonIbranisabendina
12Nalikasemana,kira-kiratelungsasisawiséYokhebed ndhelikakéanaké,prekaraikikawiyakingkratonéFiraun 13Wongwadonmaubanjurenggal-enggalnggawaanake lanangsadurungeparapunggawateka,banjurnjupukpethi kayugrumbul,diolesilempunglanter,banjurdilebokake bocaheingnjeropethimau,banjurdilebokakeingantarane tetuwuhaningpinggirkali
14DeneMiryam,adhine,ngadegsakakadohankanggo ngertiapasingbakalditindakakemarangdhewekelanapa singbakalkelakonkarotembung-tembunge
15LanGustiAllahingwektuikundhatengakepanassing nggegirisiingtanahMesir,singngobongdagingmanungsa kayasrengengeingsakubenge,lanikubangetnindhes wongMesir
16WongMesirkabehpadhaadusingkali,amargapanas bangetsingngobongawaké
17LanBathia,putrineFiraun,ugalungaadusingkali, amargapanasbanget,lanparadayang-dayangemlakumlakuingpinggirkali,lankabehwanitaMesiruga
18Bathiabanjurndhangakmenyangkali,lanweruhprau anaingndhuwurbanyu,banjurutusanabdinewadon njupukpraumau
19Barengdibukak,weruhbayimaunangis,banjurwelas asihmarangbayimau,banjurngucap,"IkibocahIbrani" 20LankabehwanitaMesirsingmlakuingpinggirkali kepenginnyusonidheweke,nangingdhewekeoragelem nyusu,amargaikisakaGustiAllah,supayadhewekebisa balimenyangpayudaraibune
21NalikasemanaMiryam,adhine,anaingantaranepara wanitaMesiringpinggirkali,landhewekeweruh kedadeyanikilantakonmarangputrineSangPrabu Pringon,"Apaakukudulunganggolekiinangsakawong wadonIbrani,supayadhewekenyusonibayiikikanggo kowe?"
22PutrineSangPrabuPringonbanjurngandika:“Lungaa!” Prawanmaubanjurlungalanngundangibunebocah wadonmau
23PutrineSangPrabuPringonbanjurngandikamarang Yokhebed:“Gawanenbayiikilansusuknakanggoaku,lan akubakalmbayarupahmu,rongkepingperaksabendina” Wongwadonmaubanjurnjupukbayimaulannyusoni.
24Sawisérongtaun,nalikabayimauwisgedhé,dhèwèké nggawadhèwèkémenyangputrinéFiraun,lanbayimau dianggepkayaputranédhéwé.Bayimaudiwènèhijeneng Musa,sebabdhèwèkékandha,"Akusingnarikdhèwèké metusakabanyu"
25Amram,bapakné,ngaranibocahmauKebar,merga kandhané,"Ikumergadhèwèkélanbojonésingwis ditinggal"
26Yokhebed,ibuné,mènèhijenengYekutielmarang bocahmau,merga,ujare,"Akungarep-arepdhèwèké marangKangMahakuwasa,"lanGustiAllahmbalekaké dhèwèkémarangaku.
27Miryam,adhine,menehijenengYeredmaranganake, amargadhewekemudhunngetutakeNabiEliamenyang kalikanggongertiapasingbakalkelakoning pungkasaninguripe
28Harun,saduluré,ngaranibocahmauAbiZanukh,karo ngucap,"Bapakkuninggalibukulanbalimenyangibuku mergasakaibuku"
29Kehat,bapaknéAmram,mènèhijenengmarangbocah kuwi,yaikuAbigdor,mergamergasakadhèwèké,Gusti AllahndandanikarusakanéturunéYakub,ngantiorabisa mbuwanganak-anakésinglanangmenyangbanyumanèh.
30InangébanjurmènèhijenengAbiSokho,karokandha, "Panjenenganéndhelikingkémahételungsasisuwéné mergasakawong-wongHam."
31WongIsraelkabehbanjurngaranibocahmauSemaya binNetaneel,amargawong-wongpadhangucap,“Ing jamansemanaGustiAllahwismirengakepanyuwunelan ngluwaridhewekesakatanganewong-wongsingnganiaya.”
32.NabiMusaanaingkratonéFiraun,landadiputrané Bathia,putrinéFiraun,lanNabiMusagedhéingantarané paraputranéraja
BAB69
1RajaÉdomsédaingdina-dinakuwi,ingtaunkaping wolulaspepréntahané,landisarèkakéingcandhising didegakékanggoawakédhéwéminangkakratoningtanah Édom
2BaniÉsaubanjurkongkonanwongmenyangPetor,sing anaingpinggirkali,njupukwongenomsingayumripate lanrupaneapik,jenengeSaul,landiangkatdadiratu nggenteniSamla
3SaulngerehsakehingturuneEsauingtanahEdom suwenepatangpuluhtaun
4BarengSangPrabuPringon,ratuingMesir,mirsayen pitutureBileamtumrapwongIsraelorakasil,malahwong Israelisihpadhabebranahan,tambahakehlansayatambah akehingsaindengingtanahMesir,
5NalikasemonoSangPrabuPringondhawuhsupaya wongIsraeldiundhangakeingsaindengingtanahMesir, mangkene:“Ajaanawongsingkenangurangipagaweyane sabendina.”
6Lanwonglanangsingditemokakekurangingpakaryane sabendina,apaikukanggonggawelempungutawabata, anakelanangsingragilkududiganti.
7LanpegaweyanewongMesirsayatambahabottumrap wongIsraelingjamansemana,lanyenanasijibatasing kurangkanggopegaweyanesabendina,wongMesir njupukanakelanangsingpalingenomsakaibune,lan dilebokakeingbangunaningpanggonanebatasingora digunakakebapakne.
8WongMesiriyanindakakemangkonomarangsakehing wongIsraelsabendina,sajronewektusingsuwe
9Nangingwiwitwiwitan,sukuLewiorakerjabarengkaro wongIsrael,sedulur-seduluré,amargaanak-anakLewi ngertiakal-akalanwongMesirsingwiwitanéditindakake marangwongIsrael.
BAB70
1LaningtaunkatelusawiselairéNabiMusa,Firaunlagi lungguhingpésta,nalikaAlparanith,ratu,lungguhing sisihtengenélanBathiaingsisihkiwané,lanNabiMusa singisihenomturuingpangkoné,lanBileambinBeor karoanaklorolanangé,lankabèhpanggedhekraton lungguhingméjaingngarsanéraja.
2Bocahanommaubanjurnguluraketanganeingsirahe SangPrabu,njupukmakuthasakasiraheSangPrabulan dipasangakeingsiraheSangPrabudhewe
3Nalikarajalanparapangeranweruhpakaryansing ditindakakebocahlanangmau,rajalanparapangeran padhawedibanget,lanwongsijimarangtangganepadha ngungkapakerasagumun
4SangPrabubanjurngandikamarangparapanggedhe kangpadhaanaingngarsane,“Apakangkokkarepakelan
apakangkokkarepake,heparapanggedhe,babagan prakaraiki,lanapapaukumankangbakaldiwulangake marangbocahikiamargatumindakiki?”
5BileambinBeor,tukangsihirmau,banjurmangsuli marangSangPrabulanparapanggedhe,ature:“Dhuhgusti kawulaSangPrabu,mugikersangengetiimpeningkang sampunPadukaimpikakenpinten-pintendinteningkang sampunkepengker,sahaingkangdipunjlentrehaken deningabdidalem”
6MulaneikibocahlanangsakabangsaIbrani,kang kapenuhanRohingAllah,langustikawulaSangPrabuaja ngirayenbocahlanangikinindakakeprakaraikitanpa sepengetahuan.
7AmargadhèwèkébocahlanangIbrani,lankawicaksanan lanpangertènanaingdhèwèké,sanajandhèwèkéisih bocah,lankanthikawicaksanandhèwèkéwisnindakkéiki lanmilihkratonMesirkanggoawakédhéwé
8AmargaikiadatsabenwongIbranikanggongapusipara rajalanparabangsawan,nindakakekabehikikanthilicik, supayapararajaingbumilanpararakyatepadhagemeter 9KowémesthingertinèkAbraham,bapakné,tumindak kayangono,singngapusitentaranéNimrod,rajaBabil,lan Abimelekh,rajaGerar,lannguwasanitanahéwongHetlan kabèhkratonKanaan
10LanyendhewekemudhunmenyangMesirlanngomong babaganSarah,garwane,"Dhewekeikusadulurku,"supaya bisangapusiMesirlanrajane
11Putrane,Iskak,uganindakakekayamangkononalika dhewekelungamenyangGerarlanmanggoningkono,lan kekuwatanengalahakewadya-balaneAbimelekh,raja Filistin.
12Dhèwèkéugamikirarepnggempurkratonéwong Filistin,kanthingomongnèkRibkah,bojoné,kuwiadhine 13Yakubugaorasetyamarangadhine,lanngrebuthak kebareplanberkahsakatanganeadhine 14SawisékuwiYakublungamenyangPadan-Aram, menyangomahéLaban,seduluréibuné,lankanthiakalakalinjupukputriné,kéwan-kéwané,lankabèhbarangbarangésakaLaban,banjurmlayulanbalimenyangtanah Kanaan,menyangomahébapakné.
15Putra-putranengedolsadulureYusuf,singbanjurlunga menyangMesirlandadibudak,landilebokakeingomah pakunjaranrolastaunsuwene.
16NgantiSangFiraunsingbiyenngimpi,banjurnjupuk dhewekesakaomahpakunjaran,lanngangkatdheweke luwihdhuwurtinimbangkabehpanggedheingMesir amargadhewekebisanerangakeimpenemarangdheweke 17NalikaGustiAllahnjalaripaceklikingsaindenging tanah,Panjenenganeutusannimbalibapaknelankabeh sedulurelanang,lankabehkulawarganebapakne,lan nyukupikabutuhanetanparegautawaganjaran,lannuku wongMesirdadibudak.
18Pramila,gustikawulaSangPrabu,lahlarepunika sampunjumenengnggentenitiyang-tiyangwauwontening Mesir,sahanindakakenmituruttindak-tandukipuntiyangtiyangwausahangecesabenraja,panggedhe,sahahakim 19MenawiSangPrabukepareng,sumanggakita ngucurakengetihipunwonteningbumi,supados panjenenganipunsampunagenglanngrebutpaprentahan sakingpanjenengan,sahapangajeng-ajengMesirsirna sasampunipunpanjenenganipundadosratu
20BileambanjurkandhamarangSangPrabu,“Kajabaiku, ayopadhangundangkabehhakimlanparawong wicaksanaingMesir,lansupayapadhangertiapabocahiki kududiukumpatikayasingwiskokkandhakake,banjur padhadipateni.”
21SangPrabuPringonbanjurutusannimbalisakehing wongwicaksanaingMesir,lanpadhasowanmarang ngarsaneSangPrabu,banjuranamalaekatePangeran Yehuwahrawuhingtengah-tengahe,lanSangPrabu Pringonkatonkayasalahsawijiningwongwicaksanaing Mesir
22SangPrabubanjurngandikamarangparawong wicaksanamau:“Kowémesthiwiskrunguapasing ditindakakebocahlanangIbranisinganaingomahiki,lan kayamangkonoBileamwisngadiliprakaraiki”
23Saikikowéugapadhangadililandelengenapasing kuduneditindakakébocahlanangikimituruttumindaké 24Malaékatmau,singkatonkayasalahsijinéwong wicaksanaingMesir,banjurmangsulilanngandikakaya ingngisoriki,ingngarepékabèhwongwicaksanaing Mesirlaningngarepérajalanparapanggedhe:
25MenawiSangPrabukepareng,mugiSangPrabuutusan nimbalitiyang-tiyangingkangbadhengastawatukrisopras lanarenggeni,sahadipunparingakendhatengbocah punika,sahamanawibocahpunikanguluraketanganipun lannjupukwatukrisopraspunika,milakitabadhe mangertosbilihtiyanganompunikasampunnindakaken sadayaingkangsampundipunlampahikanthi kawicaksanan,lankitakedahmejahipiyambakipun
26Nangingnèkdhèwèkénguluraketanganéingareng kuwi,kitabakalngertinèkdhèwèkénindakkékuwitanpa kawruh,landhèwèkébakalurip
27PrentahmaudianggepbecikdeningSangPrabulanpara panggedhe,mulaSangPrabubanjurnindakakemiturut pangandikanemalaekatePangeranYehuwah
28SangPrabubanjurdhawuhsupayawatuonikslanareng digawalandiselehakeingngarsaneNabiMusa.
29Lanbocahlanangmaubanjurdilebokakéingngarepé, lanbocahlanangmaunyobanguluraketanganémenyang watuoniks,nangingmalaékatéPangérannyekeltangané landilebokakéingareng,lanarengingtanganémati,lan dhèwèkéngangkatlandilebokakeingcangkemé,lan lambénélanilatekobong,lancangkemélanilatedadiatos.
30Nalikarajalanparapanggedheweruhiki,padhangerti yenNabiMusaoratumindakkanthiwicaksananalika nyopotmakuthasakasiraheraja.
31SangPrabulanparapanggedhepadhaoranyedani bocahmau,mulaNabiMusatetepanaingkratoneSang PrabuPringon,nalikaisihcilik,lanPangeranYehuwah nunggilkaroNabiMusa
32Nalikabocahlanangmauanaingkraton,dhèwèké nganggosandhanganwungulantuwuhgedhéingantarané paraputranéraja
33NalikaNabiMusagedhéingkratonéraja,Bathia, putrinéFiraun,nganggepNabiMusakayaputranédhéwé, lankabèhkulawarganéFiraunngurmatiNabiMusa,lan kabèhwongMesirwedimarangNabiMusa.
34SabendinaNabiMusametulantekaningtanahGosyen, panggonaneparasadulure,yaikuwongIsrael,lansaben dinaNabiMusandelengparasaduluremauseseknapaslan kerjakeras
35NabiMusabanjurndangumarangwong-wongmau, "Yagenekowepadhadipeksanglakonipegaweanikisaben dina?"
36.Lanpadhanyritakakekabehsingwiskedadeyan marangdheweke,lankabehprentahsingwisdiwenehake deningFiraunmarangdhewekesadurungedhewekelair
37Wong-wongmaubanjurnyritakakesakehingpitutur kangdirembugdeningBileambinBeormarangwongwongmau,lanapakangugadirembugdeningBileam marangBileamsupayadipateninalikaBileamnjupuk makuthaneSangPrabusakasirahe
38BarengNabiMusakrungubabiku,nesunebanjur murubmarangBileam,sartangupayamateniBileam,lan sabendinaBileamtansahndheliksupayabisanyegat Bileam
39BileamwedikaroMusa,muladhèwèkélananak-anaké loropadhangadeglanlungasakaMesir,lanpadhamlayu lanngluwarinyawanélanlungamenyangtanahKush menyangKikianus,rajaKush.
40NabiMusaanaingkratoneSangPrabu,sabenmetu mlebulanmetu,lanPangeranYehuwahndadekakeNabi MusadisenengideningSangPrabuPringon,landening paraabdinekabeh,sartadeningkabehwongMesir,sarta wong-wongMesirpadhatresnabangetmarangNabiMusa 41.NalikaNabiMusatindakmenyangGosyenkanggo nemoniparasadulure,NabiMusaweruhwongIsrael nandhangsangsaralankerjapaksa,lanNabiMusasedhih bangetmergasakaparasadulure.
42NabiMusabanjurbalimenyangMesirlansowaning dalemeSangPrabuPringon,sartasowanmarangngarsane SangPrabu,sartaNabiMusabanjursujudanaingngarsane SangPrabu
43NabiMusabanjurmaturmarangSangPrabuPringon: “Dhuhbendara,kulasowanpunikabadhenyuwun panyuwunaningkangalitdhatengpanjenengan,mugi sampunngantospanjenengannilarkulakalayanlesu” SangPrabuPringonbanjurngandika:“Manggamatur.”
44NabiMusabanjurmaturmarangSangPrabuPringon: “Paraabdipanjenengan,tiyangIsraelingkangwontening Gosyen,mugikaparinganawekdalsadintenkanggengaso sakingpakaryanipun”
45SangPrabubanjurngandikamarangNabiMusa:“Lah, akuwisngaturakepanyuwunmumarangkowebabiki.”
46SangPrabuPringonbanjurdhawuhsupaya ngundhangakeundhang-undhangingsaindengingMesir lanGosyen,pangandikane:
47Marangkowekabeh,wongIsrael,mangkono pangandikaneSangPrabu,sajronenemdinakowekudu nindakakepakaryanlanpegaweanmu,nangingingdina kapitukowekudungaso,lanoranindakakepakaryanapaapa,kayamangkonokowekudunindakakesadawanedina, kayasingwisdiprentahakedeningSangPrabulanNabi MusaputraneBathia
48NabiMusabungahbangetamargaapasingwis diparingakedeningSangPrabumarangdheweke,lan kabehwongIsraelnindakakekayasingdiprentahake deningNabiMusa.
49AmargaikisakaGustiAllahmarangwongIsrael, amargaGustiAllahwiswiwitngeling-elingwongIsrael kanggonylametakewong-wongmaukanggoparaleluhure.
50GustiAllahnunggilkaroNabiMusalanmisuwuré MusakondhangingsakubengétanahMesir.
51LanNabiMusadadimisuwuranaingngarepewong MesirlaningngarepewongIsraelkabeh,amargadheweke ngupayakabecikankanggoIsraelumatelanngucapake tembung-tembungtentremmarangSangPrabu
BAB71
1NalikaNabiMusayuswawolulastaun,panjenenganipun kepenginkepanggihkaliyanbapaklanibunipunlan panjenenganipuntindakdhatengGosyen,lannalikaNabi MusasampuncaketkaliyanGosyen,panjenenganipun rawuhingpanggenantiyangIsraelsaminyambutdamel, lanpanjenenganipunmirsanibeban-bebaningkang dipunbetahaken,lanpanjenenganipunningalitiyangMesir nggebugisalahsatunggalingsadherekipuntiyangIbrani 2NalikawongsingdipukulweruhNabiMusa,dheweke mlayunjaluktulung,amargaNabiMusaikuwongsing dihormatibangetingkratoneSangPrabuFiraun,lan dhewekematurmarangSangPrabu,"Dhuhbendara,kula aturimirsani,tiyangMesirpunikarawuhinggriyakulaing wancidalu,ngiketkula,landhatengdhatenggarwakula wonteningngarsakula,lansaikipiyambakipunngincer nyawakula."
3NalikaNabiMusakrunguomonganewongMesirmau, banjurnesunemarangwongMesirmau,sartabanjur mingerngiwangiwa.Barengweruhoraanawongingkono, banjurmateniwongMesirmaulanndhelikingwedhi,sarta ngluwariwongIbranimausakatanganewongsingmateni 4WongIbranimaubanjurmulihmenyangomahe,lan NabiMusaugabalimenyangomahe,banjurmetulanbali menyangkratoneSangPrabu
5Barengwonglanangmauwismulih,banjurmikirarep nyingkirakebojone,amargaoraprayogaingkulawargane Yakub,yenanawonglanangsingnemonibojonesawise bojonewisdirusuhi.
6Wongwadonmaubanjurlungangandhanisedulurseduluré,lansedulur-seduluréwongwadonmaupadha ngupayamatènidhèwèké,mulawongwadonmaubanjur mlayumenyangomahélanlolos
7IngdinakapindhoNabiMusametunemoniparasadulure, lanweruhanawonglorolagipadu,banjurdhewekekandha karowongdurakamau,"Yagenekowenggebugi pepadhamu?"
8NabiMusabanjurmangsuli,"Sapasingngangkatkowé dadipamimpinlanhakimkita?Apakowémikirarep matèniakukayakowématèniwongMesir?"Musawedi lankandha,"Mesthiwaéprekaraikiwisdingerteni?"
9LanFiraunkrungubabprakaraiki,banjurdhawuh supayaNabiMusadipateni,mulaGustiAllahngutus malaekate,landhewekenemoniFiraunkanthirupakaya kepalapengawal
10MalaékatéPangéranbanjurnjupukpedhangsaka tanganépanglimapengawalmau,banjurngethoksirahé, sebabpedhangpanglimapengawalmaumalihdadi pedhangéNabiMusa.
11MalaékatéPangéranbanjurnyepengtangantengené Musa,nuntunNabiMusametusakaMesir,lannuntun dhèwèkémetusakatapelwatesMesir,adohépatangpuluh dinalelungan
12MungHarun,seduluré,singkarianaingtanahMesir, landhèwèkémedharwangsitmarangwongIsraèl,ujaré, 13MangkenepangandikanePangeranYehuwah,Gusti Allaheparaleluhurmu:Sabenwongmbuwangadewa-dewa kangnjijikikanganaingmripatedhewe,lanajanajisake awakmudhewenganggobrahala-brahalaMesir
14LanwongIsraelpadhambrontaklanoragelem ngrungokakeHaruningwektuiku.
15LanPangeranYehuwahngrancangnumpeswong-wong mau,yenPangeranYehuwahorangeling-elingprajanjian singwisdigawekaroAbraham,IskaklanYakub
16IngjamansemonotanganeSangPrabuPringonterus atosbangetmarangwongIsrael,landhewekenindheslan nindheswong-wongmaungantitekanwektuneGustiAllah ndhawuhakepangandikanelannggatekakewong-wong mau.
BAB72
1IngjamansemonoanaperanggedheantaranebaniKus lanbaniwetanlanAram,lanwong-wongmaumbrontak nglawanrajaKus,singdikuwasanideningwong-wong mau
2RajaKikianussakaKusbanjurmajuperangkarokabèh wongKus,cacahékayawedhi,landhèwèkémajuperang nglawanAramlanwong-wongsakasisihwétan,supaya bisangalahakewong-wongmau
3NalikaKikianusmetu,dhèwèkéninggalBileam,tukang sihir,karoanak-anakéloro,kanggonjagakutha,lanwongwongsingpalingasoringtanahkono
4MulanéKikianusbanjurmajumenyangAramlanwongwongsakasisihwétan,landhèwèképerangnglawan wong-wongmaulanngalahakéwong-wongmau,lankabèh padhatatuingngarepéKikianuslanrakyaté.
5Landhèwèkénjangkepiakèhwongsingpadhadadi tawananlandhèwèkénguwasaniwong-wongmaukaya singbiyèn,landhèwèkéngedegakékemahingtanahé wong-wongmaukanggonjupukupetisakawong-wong maukayabiyèn
6NalikarajaKusninggalBileambinBeorkanggonjaga kuthalanwong-wongmiskiningkuthakasebut,dheweke ngadeglanmenehisaranmarangwong-wongingtanah kasebutsupayambrontaknglawanRajaKikianus,supaya oranglilanidhewekemlebukuthanalikadhewekewis mulih
7Rakyatingnagarakonopadhangrungokake pangandikane,lanpadhasumpahmarangdheweke,sarta ngangkatpanjenenganedadiratune,lanputranelorodadi panglimaperang
8Mulanéwong-wongmaupadhangadeglanngunggahaké témbokkuthaingpojokloro-loroné,sartapadhambangun bangunansingkuwatbanget.
9Ingpojokkatelu,wong-wongpadhanggalikalen-kalen tanpawilangancacahé,ingantaranekuthalankalising ngubengisakubengingtanahKus,lanbanyukalimaumili metusakakana
10Ingpojokkapapat,wong-wongmaunglumpukakeakeh ulanganggomantralansihir,lanpadhanguatakekuthalan manggoningkono,lanoraanasingmetuutawamlebu sadurunge.
11KikianusperangnglawanAramlanwong-wongsaka wetanlandhewekengalahakewong-wongmaukaya sadurunge,lanwong-wongmaumenehiupetikayabiasane, landhewekebanjurlungalanbalimenyangnegarane.
12NalikaKikianus,rajaKus,nyedhakikuthanélankabèh panglimané,wong-wongmaupadhandelengtémboktémbokkuthamauwisdibangunlandhuwurbanget,mula wong-wongmaupadhagumun.
13Wong-wongmaupadharembugan,"Ikiamargawongwongmauweruhyenkitakasepingperang,lanpadha wedibangetkarokita,mulanepadhanindakakeikilan ngadegaketembokkuthalannguatakesupayapararaja Kanaanorabisaperangnglawandheweke."
14SangPrabulanparaprajuritbanjurnyedhaki gapuraningkuthaNalikapadhandelengmunggah,katon kabehgapuraningkuthawisditutup,banjurpadhanguwuhuwuhmarangparapenjaga,"Bukalawangkanggokita, supayakitabisamlebukutha"
15Nangingparapenjagaoragelemmbukaklawangkanggo lawang-lawangmaumiturutprentaheBileam,rajane tukangsihir,lanoranglilanilawang-lawangmaumlebu kutha.
16Mulanéwong-wongmaupadhaperangnglawanwongwongmauingngarepégapurakutha,lansatustelungpuluh wongsakatentaraingKikianusguguringdinaiku.
17Esukepadhaterusperanglanpadhaperangingpinggir kali;padhangupayanyabrangnangingorabisa,mulaana sawetarasingklelebingjuganganlanmati.
18SangPrabubanjurdhawuhsupayawong-wongmau nebangwit-witankanggodigawerakit,supayabisa dilewati,lanwong-wongmaubanjurnindakakemangkono.
19Nalikatekaningpanggonaneselokan-selokanmau, banyunemuter-muterkayagilingan,lanrongatuswong singnumpaksepuluhrakitpadhaklelep.
20Laningdinakatelupadhatekaperangingsisih panggonaneula-ulamau,nangingpadhaorabisanyedhak mrana,amargaula-ulamaumatenisatuspitungpuluh wongsakaantarane,lanpadhamandhegperangnglawan Kush,lanpadhangepungKushsajronesangangtaun,ora anawongsingmetuutawamlebu.
21NalikaperanglanpengepungannglawanKus,Nabi MusamlayusakaMesirsakaFiraunsingngupayamateni dhewekeamargawismateniwongMesir.
22LanNabiMusayuswawolulastaunnalikamlayusaka MesirsakangarsaneSangPrabuFiraun,landheweke mlayulanlolosmenyangkemahKikianus,singnalika semanalagingepungKush
23NabiMusaanaingkemaheKikianus,rajaKus,sangang taunsuwene,nalikawong-wongKuspadhangepung,lan NabiMusabanjurmetulanmlebubarengkarowong-wong mau
24SangPrabu,parapanggedhe,lanparaprajuritpadha tresnamarangNabiMusa,amargapanjenenganeagunglan pantes,dhuwurekayasingakangmulya,rainekaya srengenge,lankekuwatanekayasinga,lanpanjenengane dadipenasihateSangPrabu
25Laningpungkasaningsangangtaun,Kikianusnandhang penyakitsingmbebayani,lanpenyakitkasebutnguwasani dheweke,landheweketilardonyaingdinakapitu
26Paraabdinebanjurngbalsemlayone,banjurdigawalan dikuburingngarepegapurakuthaingsisihlortanahMesir
27Lanpadhangadegakébangunansingkuwatlandhuwur ingsadhuwuré,sartapadhamasangwatu-watugedhéing ngisoré
28Parajurutulisérajangukiringwatu-watukuwikabèh kakuwatanérajaKikianus,lansakèhingperangsingwis ditindakaké,lahikukabèhditulisingkonongantisaiki
29SawiséKikianus,rajaKush,séda,paraprajuritlan pasukanésedhihbangetmergaperang.
30Mulanépadharembugan,"Wènèhanapituturapasing kududitindakakesaiki,amargakitawismanggoningaraarasamunsangangtaunadohsakaomahkita"
31Yènkitakandhaarepperangnglawankuthaiki,akèh wongsingbakaltatuutawatiwas,lanyènkitatetepanaing kénéingpangepunganiki,kitaugabakalmati
32SaikikabehrajaingAramlanwong-wongingsisih wetanbakalkrunguyenrajakitawisseda,landheweke bakalnyerangkitakanthidadakankanthicarasing mungsuh,lanbakalperangnglawankitalanorabakal nyingkirakekitasiji-sijia.
33Mulanesaiki,ayopadhabudhallanngangkatratukang ngerehkita,lansupayakitatetepanaingpangepungan ngantikuthaikidiserahakemarangkita.
34Laningdinaikupadhakepénginmilihwongdadiraja sakatentaraKikianus,lanpadhaoranemokaképilihan kayaMusakanggonguwasaniwong-wongmau.
35Wong-wongmaubanjurpadhacepet-cepetnyopot sandhanganelanmbuwangkabehmauinglemah,banjur padhanggawetumpukangedhelanNabiMusadilebokake ingtumpukanmau
36Wong-wongmaubanjurpadhangadeglanngunekake trompetsartapadhasurak-surakanaingngarsane,ature: “Muga-mugaSangPrabusugeng,mugiSangPrabu sugeng!”
37Sakabèhérakyatlanparabangsawanpadhasumpah marangdhèwèké,arepmenehakeAdonia,ratusakaEtiopia, garwanéKikianus,dadigarwanéIngdinaikuugaMusa diangkatdadiraja.
38IngdinaikuugawongKushpadhangundhangake prentah,"Sabenwongkudumenehiapa-apamarangNabi Musasakabarang-barange."
39Banjurpadhanggelarkainingtumpukanmau,lansaben wongnglebokakésakabarang-barangé,sijianting-anting emaslansijinédhuwitreceh.
40Wong-wongKushugambuwangwatukrisopras, bedolium,mutiaralanmarmermarangNabiMusaing tumpukaniku,ugaperaklanemassingakehbanget.
41NabiMusabanjurnjupuksakeheemaslanperak, sakehepiranti,watubedoliumlanwatukrisoprassing diwenehakedeningwongKushmarangdheweke,banjur dilebokakeingantaraneraja-rajane
42IngdinaikuNabiMusajumenengratunggenteni Kikianus,ratuingKus.
BAB73
1IngtaunkapingseketlimapaprentahaneSangPrabu Pringon,ratuingMesir,yaikuingtaunsatusseketpitu sawisewongIsraellungamenyangMesir,NabiMusa jumenengratuingKus
2NabiMusanalikajumenengratuingKushyuswane pitulikurtaun,lananggonejumenengratupatangpuluh taun
3LanGustiAllahmaringisih-rahmatlansih-rahmat marangNabiMusaingngarepekabehbaniKush,lanbani KushtresnabangetmarangNabiMusa,mulaNabiMusa disenengideningGustiAllahlandeningmanungsa
4Ingdinakapitupaprentahane,kabehwongKuspadha nglumpuklansowaningngarsaneNabiMusasartasujud ingngarsanengantitekaninglemah
5Parabocahmaupadharembuganbebarengananaing ngarsaneSangPrabu,ature:“Wenehanapituturmarang kitasupayakitabisandelengapasingkududitindakake marangkuthaiki”
6Wissangangtaunkitangepungkuthaiki,landurungtau weruhanak-anaklanbojo-bojokita.
7SangPrabubanjurmangsuli,pangandikane:“Manawa kowepadhanggatekakeswarakulankabehkang dakprentahakemarangkowe,PangeranYehuwahbakal masrahakekuthaikimarangtangankitalankitabakal ngalahke”
8Amargayenkitaperangnglawanwong-wongmaukaya ingperangsadurungeKikianusseda,akehwongsingbakal tiwastatukayasadurunge
9Mulane,ikipituturkanggokowebabiki:Manawakowe padhanggatekakeswaraku,kuthaikibakaldiulungake marangtangankita
10Mulanékabèhwadyabalapadhamangsulimarangraja, "Kabèhprentahégustikulabadhékulatindakaken"
11NabiMusabanjurngandikamarangwong-wongmau: “Padhanglangkunganalanpadhanguwuh-uwuhamarang wongkabehingsakubengingkemah,
12DhawuheSangPrabu:“Lungaamenyangalaslan gawanenanak-anakebangau,sabenwongnyekelanaksijisiji”
13Lansapawaésingnglanggardhawuhéraja,singora nggawaanakésingisihcilik,bakaldipatèni,lanrajabakal njupukkabèhbarangdarbéné
14Nalikakowénggawakéwan-kéwanmau,kowébakal njagakéwan-kéwanmau,kowébakalngopeningantigedhé, lankowébakalmulangikéwan-kéwanmausupayabisa maburkayabocah-bocahmanukgarudha
15WongKushkabèhpadhakrungupangandikanéNabi Musa,banjurpadhangadeglanngundhangakésupayaana ingsakubengingkémah,uniné,
16Kanggokowékabèh,kabèhwongKus,prentahéraja, kowékabèhkudulungamenyangalas,lannyekelanakanakébangauingkanasabenwong,banjurgawanenmulih.
17Lansapawaésingnglanggarprentaherajabakal dipatèni,lanrajabakalnjupukkabèhbarangdarbeké
18Wong-wongkabehbanjurnindakakekayangono, banjurpadhametumenyangalas,menekwitcemara,lan sabenwongnyekelanakbangausiji-sijiingtangane,kabeh anakbangau,banjurdigawamenyangara-arasamunlan diopenimiturutprentaheraja,landiajarimaburkaya manukelangenom
19Sawisémanukbangauenomditernak,rajadhawuh supayamanuk-manukbangaumaudipakaningantitelung dina,lankabèhwongpadhanindakkékuwi
20Ingdinakatelu,SangPrabungandikamarangwongwongmau:“Padhakuwatnaawakmudhewelandadia
wongkanggagahprakosa,sabenwongpadhanganggoa gegamanelansabukanapedhange,sabenwongnunggang jaranelannggawaabangauenome”
21Lankitabakalngadeglanperangnglawankuthaing panggonaneula-ulamau;lankabehwongnindakakekaya singdiprentahakedeningraja
22Sabenwongpadhanyekelanakbangauingtangane dhewe-dhewe,banjurpadhalunga,lannalikatekaning panggonaneula,rajangandikamarangwong-wongmau: "Uculnaanakbangausabenwongmenyangula-ulamau"
23Lansabenwongpadhangusiranakbangaumiturut prentaheraja,lananakbangaumaupadhamlayumenyang ula-ulamaulanpadhanguntalkabehlannumpesula-ula mausakapanggonankono
24Nalikarajalanrakyatweruhyenkabehulawissirnaing panggonankasebut,kabehrakyatpadhasurak-surak.
25Wong-wongmaubanjurnyedhaklannempuhperang nglawankuthamau,ngrebutlanngalahaké,banjurmlebu ingkutha.
26Ingdinaikuanasewusatuswongsakaingkuthakono singtiwas,nangingoraanasiji-sijiasakawong-wongsing ngepungkuthaikusingmati.
27MulanékabèhwongKuspadhamulihmenyangomahé dhéwé-dhéwé,menyangbojonélananak-anakésarta menyangsakèhébarangdarbèké.
28NalikaBileam,tukangsihir,weruhkuthaikuwis direbut,banjurmbukakgapuralandhewekekaroanakloro lananglanwolungsadulurelanangmlayulanbalimenyang MesirmarangSangPrabuFiraun,rajaMesir
29Wong-wongmauyaikuparatukangsihirlantukang sihirsingkasebutingkitabTorèt,singnglawanNabiMusa nalikaGustiAllahndhatengakewewelakmarangMesir
30Musabanjurngrebutkuthamaunganggokawicaksanané, lanturun-tumurunKusngangkatdhèwèkédadiraja nggantèniKikianus,rajaKus
31Wong-wongmaubanjurmasangmakuthakratoning sirahe,lanmenehiAdonia,ratuEtiopia,dadigarwane.
32NabiMusawedimarangPangeranYehuwah,Gusti Allaheparaleluhure,mulaneoraketemukarowongwadon ikulanoramandengmarangwongwadoniku.
33NabiMusakelingannalikaRamaAbrahammeksa Eliezer,abdine,supayasumpah,"Kowéajanjupukwong wadonsakaantaranéwongwadonKanaankanggoanakku Iskak"
34UgaapasingditindakakeIshaknalikaYakubmlayu sakaadhine,nalikaYakubdiweling,"Kowéajanjupuk bojosakabocah-bocahwadonKanaan,lanajagawe prajanjiankaroanak-anakeHam."
35AmargaPangeranYehuwah,GustiAllahkita, maringakeHam,putraneNuh,lananak-anakelankabeh turune,dadiabdineanak-anakeSemlananak-anakeYafet, lanturunesawiseikudadiabdine,salawas-lawase.
36MulanéNabiMusaoranggatekakégarwanéKikianus sajronédhèwèkédadirajaingKush
37NabiMusawedimarangPangeranYehuwah,Gusti Allahesajroneuripe,lanNabiMusalumakuanaing ngarsanePangeranYehuwahkanthisetya,kanthi gumolongingatilannyawane,dhewekeoranyimpangsaka dalansingbenersajroneuripe;dhewekeoranyimpangsaka dalansingbener,menyangtengenutawamenyangkiwa, singwisdiambahdeningAbraham,IskaklanYakub
38NabiMusabanjurnguwatakédhirinéingkratonébani Kus,landhèwèkénuntunbaniKusnganggo kawicaksananésingbiyèn,lanNabiMusamakmuring kratoné.
39IngwektuikuAramlanwong-wongsakawetankrungu yenKikianus,rajaKus,wisseda,mulaAramlanwongwongsakawetanmbrontaknglawanKusingjaman semana.
40NabiMusabanjurnglumpukakékabèhwongKush, sawijiningbangsasingkuwatbanget,cacahékira-kira telungpuluhèwuwong,banjurmangkatperangnglawan wongAramlanwong-wongsakasisihwétan
41Lanwiwitanepadhamangkatmenyangbani-baniwetan, lannalikabani-baniwetankrungulaporane,banjurpadha mangkatnemonilanperangkarowong-wongmau
42Peperanganenglawanwong-wongsakasisihwetaniku abotbanget,mulanePangeranYehuwahmasrahakekabeh wongsakasisihwetanmarangNabiMusa,lankira-kira telungatuswongpadhatiwas.
43Lankabehwongsakasisihwetanpadhamundur,mula NabiMusalanwong-wongKushngetutakelanngalahake wong-wongmau,sartangetokakepajegmarangwongwongmau,kayaadatistiadatwong-wongmau
44NabiMusalansakehingwongkangndherekakebanjur tindaksakaingkonomenyangtanahAramkanggoperang.
45WongAramugapadhamajunglawanwong-wongmau, lanpadhaperangnglawanwong-wongmau,lanPangeran Yehuwahmasrahakewong-wongmaumarangtangane NabiMusa,lanakehwongAramsingtiwastatu
46LanAramugaditaklukakedeningNabiMusalanwongwongKush,lanugamenehipajegkayabiasane.
47LanNabiMusandadosakeAramlanwong-wongsaka sisihwetantundhukmarangwong-wongKush,lanNabi Musalankabehwongsingndherekakedheweke,bali menyangtanahKush
48NabiMusabanjurnguwatakédhirinéanaingkratoné baniKus,lanPangérannunggilkarodhèwèké,lankabèh baniKuspadhawedimarangdhèwèké
BAB74
1SawisésawetarataunSaul,rajaÉdom,séda,lanBaalKhananbinAkhborjumenengrajanggentènidhèwèké.
2IngtaunkapingnembelasjamanéNabiMusangerèh Kush,Baal-KhananbinAkhbordadirajaingtanahEdom, ngerèhkabèhwongEdomsuwénételungpuluhwolutaun.
3IngjamanéHadad,MoabmbrontaknglawanÉdom, mergadhèwèkéwisdikuwasanidéningÉdomwiwit jamanéHadadbinBédad,singngalahakéwong-wongmau lanwongMidian,sartanelukakéMoabmarangÉdom
4NalikaBaal-KhananbinAkhborjumenengratuing Edom,kabehwongMoabpadhamundursakaEdom.
5LanAngeas,rajaAfrika,tilardonyaingjamansemana, lanputraneAzdrubaljumenengrajanggentenidheweke
6Ingdina-dinaikuJaneas,rajabaniKitim,seda,lan dhewekedikuburingcandhisingdibangunkanggoawake dheweingdataranCanopiaminangkapapandununge,lan Latinusjumenengrajanggentenidheweke
7IngtaunkapingrongpuluhlorojamanéNabiMusa jumenengrajaingbaniKush,Latinusjumenengrajaing baniKitimsuwénépatangpuluhlimataun
8Landhèwèkéugangedegakémenaragedhélanmegah kanggoawakédhéwé,laningkonodhèwèkéngedegaké candhisingelegankanggopapandunungé,kanggo nglakokaképamréntahané,kayaadatistiadat.
9Ingtaunkatelunepaprentahane,panjenenganendhawuhi supayakabehwongsingtrampilpadhangundhangake proklamasi,singbanjurnggaweakehpraukanggo panjenengane.
10Latinusnglumpukkékabèhwadyabalané,banjurpadha numpakprau,lanperangnglawanAzdrubalbinAngeas rajaAfrikaSawisékuwi,padhatekanAfrikalanperang karoAzdruballanwadyabalané
11LatinusngalahakeAzdrubal,lanLatinusngrebutsaka Azdrubalsaluranbanyusingdigawabapaknesakabani Kitim,nalikadhewekenjupukJaniah,putriUzi,dadi bojone,mulaLatinusnggulingakekretegsaluranbanyu kasebut,lannyerangkabehtentaraAzdrubalkanthi pukulangedhe
12Lanwong-wongAzdrubalsingisihkuwatpadha nguwatakéawakédhéwé,lanatinekebakrasameri,lan padhangupayapati,lanperangmanèhkaroLatinus,raja Kitim.
13Lanperangkasebutsengitbangettumrapkabehwong Afrika,lankabehpadhatatuingngarepeLatinuslan rakyate,lanrajaAzdrubalugaguguringperangkasebut.
14RajaAzdrubalnduwéputrisingayubanget,jenengé Ushpezena,lankabèhwonglanangingAfrikanyulam gambarputrikuwiingsandhangané,amargaayunésing gedhélanpenampilanésingapikbanget
15Wong-wongLatinusweruhUshpezena,putriAzdrubal, lanmemujidhewekemarangLatinus,rajane.
16LatinusbanjurdhawuhsupayaUshpezenadigawa menyangngarsane,lanLatinusbanjurnjupukUshpezena dadibojone,landhewekebanjurbalimenyangChittim.
17SawiséAzdrubalbinAngeasséda,nalikaLatinusbali menyangtanahésakaperang,kabèhpedunungAfrika padhabangkitlannjupukAnibalbinAngeas,adhine Azdrubal,lanngangkatdhèwèkédadirajakanggoseduluré ingsaindengingtanahAfrika
18Nalikajumenengratu,dhèwèkémutusakéarep menyangKitimkanggoperangnglawananak-anakKitim, kanggomalesdendammarangAzdrubal,seduluré,lan marangwong-wongingAfrika,landhèwèkénindakké kuwi
19Panjenenganébanjurnggawéakèhprau,lan panjenenganétekamronokarokabèhwadyabalané,banjur budhalmenyangKitim
20.DadineAnibalperangnglawanbaniKitim,lanbani KitimpadhatatuanaingngarepeAniballanbalane,lan Anibalmalesdendammarangadhine
21Anibalterusperangkarowong-wongKitimnganti wolulastaun,lanAnibalmanggoningtanahKitimlan ngedegakekemahingkonongantisuwebanget
22Anibalnggebugiwong-wongKitimkanthikejem banget,landhewekemateniparapembesarlanpara panggedheingkono,lansakawong-wongliyanedheweke mateniudakarawolungpuluhewuwong.
23Sawisépirang-pirangdinalantaun,Anibalbali menyangtanahéingAfrika,landhèwèkédadirajakanthi amannggentèniAzdrubal,seduluré. BAB75
1Ingwektuiku,ingtaunkapingsatuswolungpuluh sawisewongIsraelmudhunmenyangMesir,anawongwongsinggagahprakosametusakaMesir,telungpuluh ewuwongsingmlaku,sakawongIsrael,kabehsakataler Yusuf,sakabaniEfraim,putraneYusuf
2Amargawong-wongmaukandhayenwektusingwis ditemtokakedeningGustiAllahkanggowongIsraeling jamankuna,singwisdingandikakakemarangAbraham, wisrampung
3Wong-wongmaupadhanyandhangpedhanglansaben wongpadhanyekelgegaman,sartapadhangandelmarang kekuwatanedhewe-dhewe,banjurpadhametusakaMesir kanthitangankangkuwat
4Nangingwong-wongmauoranggawasangukanggoing dalan,kajabasalakalanemas,malahrotikanggodinaiku ugaoradigawa,amargapadhamikirarepnjaluksangu sakawongFilistinminangkaupah,lanyenora,bakal direbutkanthipaksa
5Wong-wongikipancengagahprakosalanwani,siji wongbisangoyaksewulanlorobisangusirsepuluhewu, mulanepadhangandelakekekuwatanedhewe-dhewelan padhamajubebarengan
6Wong-wongmaubanjurpadhangarahakelakune menyangtanahGat,lansawiseikupadhamudhun,banjur padhanemoniparapangonGatlagingengonsapi-sapine wongGat.
7Parapangonmaubanjurkandhamarangparapangon, "Wenehanawedhussawetarakanggodipangan,amarga kitakeluwen,amargadinaikikitaoramanganroti."
8Parapangonbanjurpadhamatur,"Apaikuwedhusutawa sapikita,ngantikitakudumenehakemarangkowe minangkabayaran?"Wong-wongEfraimbanjurpadha nyedhaklanngrebutkanthipaksa
9ParapangonGatpadhabengok-bengok,ngantiswarane keprungusakakadohan,mulakabehwongGatpadhametu nemonipangon-pangonmau
10Nalikawong-wongGatweruhtumindakalasing ditindakakewongEfraim,banjurpadhabalilan nglumpukkewong-wongGat,sabenwongpadhanganggo gegamanedhewe-dhewe,banjurpadhametunemoniwong Efraimkanggoperang.
11Wong-wongmaubanjurpadhaperangnglawanwongwongmauinglebakGat,lanperangesayarame,laning dinaikuwong-wongmaupadhanggempurakehbanget wong
12Ingdinakapindhone,wong-wongGatpadhakongkonan wongmenyangsakehingkuthaingFilistin,supayapadha tekalannulungiwong-wongmau,karongucap:
13Sumanggarawuhlantulungikula,supadoskulasaged ngawonakenbaniEfraimingkangsampunmedalsaking Mesirlanngrampokingon-ingonkula,sahanglawankula tanpasabab
14BaniEfraimpadhakeselbangetmergakeluwenlan ngelak,amargawistelungdinaoramanganrotiLan patangpuluhewuwongmetusakakutha-kuthanewong Filistinkanggombantuwong-wongingGat
15Wong-wongikipadhaperangnglawanbaniEfraim,lan GustiAllahmasrahakebaniEfraimmarangtanganewong Filistin
16LanpadhamatènikabèhwongEfraim,kabèhsingmetu sakaMesir,oraanasingisihuripkajabasepuluhwongsing mlayusakapertempuran
17AwitbilaiikisakaPangeranYehuwahtumrapbani Efraim,amargawong-wongmaunglanggarpangandikane PangeranYehuwahnalikametusakaMesir,sadurunge wektusingwisditemtokakedeningPangeranYehuwahing jamankunakanggoIsraeltekan.
18LansakawongFilistinugaanaakehbangetwongsing tiwas,kira-kirarongpuluhewuwong,lanparasadulure padhangusungimayitelannguburmayiteingkuthakuthane
19Wong-wongEfraimsingtiwasditinggalinglebakGat ngantipirang-pirangdinalantaun,lanoradikubur,lan lebakkasebutkebakbalungmanungsa
20Wong-wongsinglolossakapeperanganmaubanjur padhatekaningMesir,sartanyritakakemarangwong Israelkabehapasingwisdialami
21RamaEfraim,bapakne,nangisingantipirang-pirang dina,lanparasadulurepadhatekanglipurdheweke
22Sawisékuwi,dhèwèkébanjurnemonigarwanélan nglairakéanaklanang,langarwanédiwènèhijenengBeria, mergagarwanékuwiwongsingorabecusingkulawargané
BAB76
1NalikasemonoNabiMusa,putraneAmram,isihdadi rajaingtanahKush,lanpanjenenganemakmuringkratone, lanpanjenenganemimpinpamrentahanbaniKushkanthi adil,kabeneran,lanintegritas
2LankabehwongKushtresnamarangNabiMusasajrone jumenengratu,lankabehwongingtanahKushpadhawedi bangetmarangdheweke
3IngtaunkapingpatangpuluhjamanéNabiMusa jumenengratuingKush,NabiMusalenggahingdhampar kraton,nalikaAdonia,ratu,anaingngarsané,lanpara bangsawanpadhalungguhingsakubengé.
4SangPrameswariAdoniabanjurngandikamarangSang Prabulanparapanggedhe:“Apakangkoklakoni,heh,bani Kus,sajronewektukangsuweiki?”
5Kowémesthingertinèkwongikiwispatangpuluhtaun ngerèhKus,nangingdhèwèkéorataunyedhakiakulanora taungabektimarangparadéwabaniKus.
6Mulanesaikirungokna,hebaniKus,lanajangantiwong ikidadiratumanehamargadhewekedudusakagetihkita 7.Lah,Menacrus,anakku,wisgedhe,karebendheweke dadiratumu,amargaluwihbecikkowengladeniputrane gustimu,tinimbangngladeniwongmanca,abdineraja Mesir
8SakehingrakyatlanparapanggedhebaniKuspadha krungupangandikaneSangRatuAdonia
9Lankabehwongpadhasiyap-siyapngantisore,laning wayahesukpadhatangiesuklanngangkatMenacrus, putraneKikianus,dadiraja
10LankabehwongKushpadhawedinguluraketangane marangNabiMusa,amargaPangeranYehuwahnunggil karoNabiMusa,lanwongKushpadhakelingansumpah singwisdiucapakemarangNabiMusa,mulanepadhaora nindakakepialamarangNabiMusa
11Nangingwong-wongKuspadhamenehiakeh pisungsungmarangNabiMusa,lanngutusNabiMusasaka ingkonokanthipakurmatangedhe
12NabiMusabanjurbudhalsakatanahKush,mulihlan oramanehdadiratuingKush,lanNabiMusayuswane sawidakenemtaunnalikabudhalsakatanahKush,amarga prekarakasebutasalesakaGusti,amargawektunewisteka singwisditetepakeingjamanbiyen,kanggonggawaIsrael metusakakasangsaranebaniHam
13NabiMusabanjurlungamenyangMidian,amarga dhewekewedibalimenyangMesirmergasakaSangPrabu Pringon,mulanedhewekelungalanlungguhingcedhak sumuringMidian.
14LanpituputriRehuel,wongMidian,padhametu ngengonwedhus-wedhusebapakne
15Banjurpadhatekaningsumurlannjupukbanyukanggo ngombewedhus-wedhusebapakne
16ParapangonMidianbanjurtekalanngusirwedhuswedhusmau,NabiMusabanjurngadeglannulungisarta ngombewedhus-wedhusmau
17Sawisépadhamulih,padhanyritakakéapasingwis ditindakakédéningMusakanggowong-wongmau.
18Wong-wongmaupadhakandha,"AnawongMesirsing nulungikitasakatanganéparapangon,dhèwèkésing nyidhukbanyukanggokitalanngombèniwedhus-wedhus kita"
19Rehuelbanjurtakonmaranganak-anakewadon,"Lan anaingngendi?Yagenekoweninggalwonglanangiki?"
20Rehuelbanjurutusannimbaliwonglanangmaulan digawamulih,sartawonglanangmaubanjurmangan barengkarowonglanangmau.
21NabiMusacritamarangRehuelyendhewekewis mlayusakaMesirlandhewekemrentahKushpatangpuluh taun,lansawiseikudhewekenjupukpamrentahansaka dheweke,lanwisnglilanidhewekelungakanthitentrem kanthipakurmatanlanhadiah
22BarengRehuelkrungupangandikaneNabiMusa, Rehuelbanjurngucapingsajroningati,"Wongikibakal daklebokakeingpakunjaran,supayaakubisangrukunake baniKus,amargadhewekewismlayusakawong-wong mau"
23NabiMusabanjurdicekellandilebokakeing pakunjaran,lanNabiMusadikunjarasepuluhtaun,lan nalikaNabiMusaanaingpakunjaran,Zipora,putriRehuel, welasasihmarangNabiMusa,lantansahnyukupi kabutuhanekanthirotilanbanyu.
24NalikasemonowongIsraelisihanaingtanahMesir, padhangladeniwongMesirkanthimanekawarna pagaweankangabot,lantanganewongMesirisihkasar marangwongIsraelingjamansemana
25IngnalikaikuPangeranYehuwahnggebugSangPrabu Pringon,ratuingMesir,lanpanjenenganenandhang penyakitkustawiwitsakatlapakanengantitekanendhase; amargasakatumindakkejemmarangwongIsrael,mula GustiAllahndhawahakepenyakitikimarangSangPrabu Pringon,ratuingMesir
26AmargaPangeranYehuwahwismirengakepandongane umate,yaikuwongIsrael,lanpasambatewistekaning ngarsaneamargasakapakaryanesingabotbanget
27Nangingbebenduneorailangsakawong-wongmau,lan tanganeSangPrabuisihnguluraketanganemarangwong
Israel,lanSangPrabutetepatosguluanaingngarsane PangeranYehuwah,lanSangPrabunambahikukmarang wongIsrael,lannggaweuripewongIsraeldadipaitkaro kabehpakaryansingabot.
28NalikaGustiAllahndhawahakewewelakmarangSang PrabuPringon,rajaMesir,banjurnyuwunmarangpara wicaksanalanparatukangsihirsupayanambaniSang PrabuPringon.
29Parawicaksanalanparatukangsihirépadhakandha, "Menawagetihébocah-bocahcilikdilelebkéingtatu-tatuné, dhèwèkébakalmari"
30SangPrabuPringonbanjurmirengakepanyuwune,lan ngutusparaabdinemenyangGosyen,nemoniwongIsrael supayanjupukbocah-bocahcilik
31ParamentriFiraunbanjurnjupukbayi-bayiIsraelsaka pangkoneibunekanthipaksa,lansabendinadigawa menyangFiraun,sabendinaanabocahcilik,lanpara doktermatenilannglebokakeingwabahkasebut;kaya ngonokuwisingditindakakesabendina.
32Cacahingbocah-bocahsingdipatènidéningSangPrabu Firaunanatelungatuspitungpuluhlima
33NangingGustiAllahoranyembadaniparatabibraja Mesir,lanpageblugsayatambahparah
34LanFiraunnandhangsangsarasepuluhtaunlawase amargawabahkasebut,nangingatineFiraunsayaatos nglawanwongIsrael
35Laningpungkasaningsepuluhtaun,GustiAllahterus ndhawahakepaukumanmarangSangPrabuPringonkanthi wewelaksingngrusak
36GustiAllahbanjurnggebugidhèwèkénganggotumor singparahlanlaraweteng,lanpageblugmaumalihdadi bisulsingparah
37Ingwektuiku,loroabdineSangPrabuPringonteka sakatanahGosyen,panggonanekabehwongIsrael,lan banjursowaningdalemeSangPrabuPringonsartamatur marangpanjenengane:“KitasampunningaliwongIsrael kendhoingpakaryanelansembronoingpegaweyane.
38BarengSangPrabuPringonmirengatureparaabdine, banjurnesunebangetmarangwongIsrael,amarga panjenenganesedhihbangetndelenglarane.
39WangsulaneNabiMusa:“SaikiwongIsraelwisngerti yenakulara,mulanepadhanolehlanngecekitaMulane saikipasangkretaperangku,lanakubakalmenyang GosyenlanndelengejekanewongIsraelsingdigunakake kanggongeceaku”Paraabdinebanjurmasangkreta perangkanggoNabiMusa.
40Wongmaubanjurdigawanumpakjaran,amargawong mauorabisanunggangdhewe.
41Banjurnggawaprajuritjaranansepuluhlanprajurit mlakusepuluh,banjurmangkatmenyangGosyenmenyang panggonanewongIsrael
42NalikatekaningtapelwatesMesir,jaranrajamlebuing papansingsempit,singanaingpojokankebonanggursing bolong,dipageringsisihkiwalantengen,wilayahsing cendheklanrataanaingsisihliyane
43Jaran-jaranmaumlayukanthicepetingpanggonan konolanpadhandhesek-ndheseksijilansijine,lanjaranjaranliyanepadhandhesek-ndhesekjaraneraja
44Jaranérajatibainglembahsingcendheknalikarajalagi nunggang.Nalikatiba,krétaperangémbalikingrainéraja,
lanjaranmaunabrakraja,rajabanjurnjerit,amargaawaké larabanget.
45Dagingérajadicabutlanbalung-balungéremuk,mula dhèwèkéorabisanumpak,mergaikisakaGustiAllah, mergaGustiAllahwismirengakétangiséumaté,yaiku wongIsraèl,lankasangsarané
46Paraabdinebanjurngangkatdhewekeingpundhake, sethithik-sethithik,banjurdigawabalimenyangMesir,lan parapenunggangjaransingndherekakedhewekeugabali menyangMesir
47Lanpadhadilebokakeingambene,lanrajangertiyen pungkasanesedawistekan,mulaAparanith,garwane,teka lannangisanaingngarsaneraja,lanrajanangisbareng karodheweke
48Ingdinaikuugaparapanggedhelanabdinepadha sowanlanndelengSangPrabunandhangsangsara,sarta padhanangisbarengkaropanjenengane
49ParapanggedheneSangPrabulankabehpenasihate padhamenehisaranmarangSangPrabusupayangangkat salahsijisakaparaputranedadiratunggenteni panjenenganeingtanahkono,yaikusapawaesingdipilih deningSangPrabusakaantaraneparaputrane.
50SangPrabukagunganputratelulanputriloro,singlair sakagarwaneRatuAparanith,saliyaneputra-putraneraja sakaparaselir.
51Ikijenenge,singmbarepOthri,singnomerloroAdikam, lansingnomerteluMorion,lansadulur-sadulurewadon, singmbarepBathialansingliyaneAcuzi.
52LanOthri,putrambareperajaikuwongbodho,gegabah lankesusungomong
53NangingAdikamikuwongsingliciklanwicaksana sartangertikabehkawicaksananMesir,nangingrupaneora pantes,awakékandel,lanawakécendhekbanget;dhuwuré sakhasta.
54NalikaSangPrabuweruhAdikam,putrane,pinterlan wicaksanaingsamubarangprakara,SangPrabubanjur mutusakesupayaAdikamdadirajanggentenidheweke sawiseseda
55BanjurnjupukGeduda,putriAbilot,dadigarwane, nalikaumursepuluhtaun,lannglairakeanaklanangpapat.
56Sawisékuwi,dhèwèkélungalanrabitelulanduwé anaklanangwolunglanwadontelu
57.KarusuhanikubangetnggegirisiSangPrabu,lan ambunemambukayadagingbangkesingdibuwanging ara-araingmangsapanas,nalikasrengengepanas
58NalikaSangPrabumirsayenlaranesayaparah,Sang PrabudhawuhsupayaputraneAdikamdigawamenyang ngarsane,lanbanjurdiangkatdadiratuingtanahkono nggentenidheweke
59Sawisételungtaun,rajaseda,kanthirasaisin,gething, lanjijik,lanparaabdinénggawalayonélanngubur dhèwèkéingkuburanépararajaMesiringZoan-Mizraim. 60Nanginglayonéoradibalsemkayalumrahépararaja, amargaawakéwisbosok,lanorabisanyedhakikanggo ngbalsemamargaambuné,mulanébanjurdikuburkanthi cepet
61AwitbilaiikisakaPangeranYehuwah,amargaPangeran Yehuwahwismalespialamarangdhewekeminangka gantinepialasingditindakakemarangIsraelnalikajaman semana.
62Panjenenganétilardonyakanthirasawedilanisin,lan putrané,Adikam,nggentènijumenengraja.
BAB77
1AdikamnalikajumenengratuingMesiryuswarong puluhtaun,lananggonengastapatangtaun
2IngtaunrongatusenemsawiséIsraèllungamenyang Mesir,AdikamdadirajaingMesir,nanginganggoné mréntahingMesirorasuwékayaparaleluhuré
3AmargaMelol,bapakné,mrentahingMesirsangang puluhpapattaun,nangingdhèwèkélarasepuluhtaunlan tilardonya,amargadhèwèkéwistumindakalaanaing ngarsanéGusti
4WongMesirkabèhngaraniSangPringonnganggo jenengAdikam,kayajenengéparaleluhuré,kayaadat sabenwongMesir
5LankabehwongwicaksanaSangPrabuPringon nyebutakejenengAdikamAhuz,amargacekakansaka basaMesiryaikuAhuz
6Adikamikuelekbanget,dhuwuresakhastasakjengkal, lanbrewokanedawabangetngantitekantlapakane.
7SangPrabuPringonbanjurlenggahingdhampareramane kanggomrentahMesir,lanpanjenenganemimpin pamrentahanMesirkanthikawicaksanane.
8Nalikapanjenenganejumenengratu,panjenengane ngluwihibapaknelankabehrajasadurungeingbabagan piala,lanpanjenenganenambahikuk-emarangwongIsrael.
9BanjurdhèwèkélungakaroparaabdinémenyangGosyen, menyangpanggonanéwongIsraèl,landhèwèkénguwataké pegawéanéwong-wongmau,landhèwèkékandhamarang wong-wongmau,"Rampungnapegawéanmu,tugassaben dina,lanajangantitanganmukendhosakapegawéankita wiwitdinaikikayasingwiskoklakoninalikajamané bapakku"
10Panjenenganebanjurngangkatparapanggedhesakaing antaranewongIsrael,lansakaingantaraneparaabdine panjenenganengangkatparapanggedhesakaingantarane paraabdine
11Landhèwèkémènèhibatasakukurankanggowongwongmausabendina,supayapadhadigarapmiturut cacahémau,sawisékuwidhèwèkébalimenyangMesir
12IngwektuikuparapanggedheneSangPrabuPringon dhawuhmarangparamandhorbangsaIsraelmiturut dhawuheSangPrabuPringon,mangkene:
13DhawuheSangPrabuPringonmangkene:Lakokna pegaweyanmusabendina,lanrampungnapegaweyanmu, lanelingababaganbatasingkududigawesabendina,aja ngantingurangiapa-apa
14Lanbakalkelakonyenbatasabendinamukurang,Aku bakalnggantikakeanak-anakmusingisihcilik
15ParapamongingMesirnindakakekayasing diprentahakeSangPrabuPringon
16Saben-sabenditemokakeanakekuranganbatasing dibutuhakewongIsraelsabendina,parapengemudiFiraun bakalnemoniparagarwanewongIsraellannjupukbayibayiIsraelmiturutcacahbatasingilang.Wong-wongmau bakalnjupuksakapangkoneibunekanthipaksa,lan dilebokakeingbangunankanggonggantibatakasebut
17Nalikaparabapaklanibunepadhanangisilannguwuhuwuhnalikakrunguswaranebayi-bayinesinglaginangis ingtembokbangunan
18Paratukangkerjapaksapadhangalang-alangiwong Israel,supayawongIsraelmasanganak-anakeing bangunankasebut,ngantianawongsingmasanganakeing temboklannutupidhewekenganggoadukan,denemripate nangisndelengdheweke,lanluhmilisakaanake.
19ParapanggedheMesirnindakakekayamangkono marangbocah-bocahIsraelngantipirang-pirangdina,lan oraanawongsingwelasutawawelasmarangbocah-bocah Israel
20Cacahébocah-bocahsingtiwasingbangunankuwiana rongatuspitungpuluh,anasingdibangunmanèh tinimbangbatasingditinggalkurangdéningleluhuré,lan anaugasingdigawametusakabangunankuwisingwis mati
21LanpegaweyansingdiwajibakemarangwongIsraeling jamanAdikamngluwihikangelansingditindakakeing jamanbapakne
22LanwongIsraelsabendinapadhasambatamargasaka pakaryanesingabot,amargapadhangucapingnjeroati, "DelokennalikaFiraunseda,putranebakaltangilan ngenthengakepakaryankita!"
23NangingpegaweyanewongIsraelsayatambahakeh tinimbangsingsadurunge,lanwongIsraelpadhasambat krungubabikulanpasambatengantitekaningngarsane GustiAllahamargasakapegaweyane.
24IngwektuikuGustiAllahmirengswaranewongIsrael lanpasambate,lanGustiAllahngengetiprajanjianekang wisdigawekaroAbraham,IskaklanYakub.
25GustiAllahmirsanibebanlanpegaweyanewongIsrael singabotingjamansemana,lanPanjenenganekersa ngluwariwong-wongmau.
26NalikasemonoNabiMusa,putraneAmram,isih dikurungingnjerokunjara,ingomaheRehuel,wong Midian,lanZipora,putrineRehuel,sabendinatansah nyukupikabutuhanekanthindhelik
27NabiMusadikurungingomahéRehuelsepuluhtaun suwéné.
28Sawisésepuluhtaun,yaikutaunpisananéSangPringon ngedegaképamaréntahaningMesir,nggentènibapakné, 29Ziporakandhamarangbapakné,Rehuel,"Oraanawong singtakonutawanggolekiwongIbranisingwiskokiket sepuluhtauniki"
30Mulanesaiki,yenpanjenengannganggepbecik,ayo padhakongkonanwongndelengapadhewekeisihurip utawawismati,nangingbapakneorangertiyendheweke wisnulungidheweke
31Rehuel,bapakné,mangsuli,"Apatauanawongsing dikunjaratanpamangansepuluhtaun,lantetepurip?"
32Ziporabanjurmangsulibapakné,"Kowémesthiwis krunguyènGustiAllahéwongIbraniikuagunglan nggegirisi,lantansahnindakakémukjijat-mukjijatkanggo wong-wongmau"
33PanjenenganekangngluwariAbrahamsakaUr-Kasdim, lanIshaksakapedhangbapakne,lanYakubsakamalaekate PangeranYehuwahkanggelutkarodhewekeingprau Yabuk
34UgakarowongikiGustiAllahwisnindakakeakeh perkara,Panjenenganengluwaridhewekesakakaliing
MesirlansakapedhangFiraun,lansakabaniKush,supaya Panjenenganeugabisangluwaridhewekesakapacekliklan nguripidheweke
35Rehuelnganggepremehprekarakuwi,mulaRehuel nindakakeapasingdiomongakeputrine,lanutusan menyangkunjarakanggongerteniapasingkedadeyankaro NabiMusa
36PanjenenganébanjurweruhNabiMusaanaingnjero kunjaramau,ngadeglanmemujimarangAllahépara leluhuré
37RehuelbanjurdhawuhsupayaNabiMusadigawametu sakakunjara,mulaNabiMusabanjurdicukurlanNabi Musanggantisandhanganeingpakunjaransartamangan roti
38SawisékuwiNabiMusamlebuingtamanRehuelsing anaingmburinéomah,laningkonodhèwèkéndedonga marangPangéran,Allahé,singwisnindakakémukjijatmukjijatsinggedhékanggodhèwèké
39Nalikapanjenenganendedonga,panjenenganemandeng madhepmarangpanjenengane,landumadakananakayu nilamkangdiselehakeinglemah,kangditanduring tengah-tengahingtaman.
40Panjenenganebanjurnyedhakmarangtekenmaulan ndeleng,asmanePangeranYehuwah,GustiAllahekang mahakuasa,diukiringkono,ditulislanditulisingteken mau
41Panjenenganébanjurmacalannguluraketanganélan metikkayawitalassakagrumbul,karotekeningtangané.
42Lanikitekensingdigunakakekanggonindakakekabeh pakaryaneGustiAllahkita,sawisePanjenenganenitahake langitlanbumi,lankabehbalatentarane,segara,kalilan kabehiwake
43NalikaGustiAllahngusirAdamsakaTamanEden, Panjenenganenjupuktekeningtanganelanbanjurlunga ngolahlemahsakangendidhewekedijupuk
44TekenmautumurunmarangNuhlandiwènèhaké marangSemlanturun-turuné,ngantitekantangané Abraham,wongIbrani
45SawiséAbrahammasrahakékabèhbarangdarbéné marangIskak,anaké,Abrahamugamènèhitekeniki marangIskak
46NalikaYakubmlayumenyangPadan-Aram,barangbarangmaudicekel,lannalikabalimenyangbapakne, barang-barangmauoraditinggal
47NalikadhèwèkélungamenyangMesir,dhèwèkénjupuk lanmènèhakémarangYusuf,sijibagéansakasedulurseduluré,amargaYakubwisnjupukkanthipaksasaka kakangné,Ésau.
48SawiséYusufséda,parabangsawanMesirtekaing omahéYusuf,lantekenmautibaingtanganéRehuel, wongMidian,lannalikadhèwèkémetusakaMesir, dhèwèkénjupuktekenmaulannanduringkeboné.
49LankabehwongKīnisinggagahprakosanyobanyopot wedhusmaunalikapadhangupayanjupukZipora,putriné, nangingorakasil
50DaditekenmautetepditanduringtamanRehuel,nganti tekanewongsingduwehaklannjupuktekenmau.
51NalikaRehuelweruhtekeningtanganeNabiMusa, dhewekegumun,banjurmenehakeZipora,putrine,marang NabiMusa,dadibojone.
BAB78
1NalikasamanaBaal-KhananbinAkhbor,ratuingEdom, seda,landikuburingomaheingtanahEdom.
2SawiséÉsauséda,turunéÉsauutusanmenyangtanah Édom,lannjupukwongsakakanasingjenengéHadad,lan banjurngangkatHadaddadirajanggentèniBaal-Khannan, rajané.
3HadadngerehwongEdompatangpuluhwolutaun
4Nalikapanjenenganejumenengratu,panjenengane mutusakearepperangnglawanbaniMoab,supayabisa ngalahakebaniEsaukayasadurunge,nanging panjenenganeorabisa,amargabaniMoabkrungubabiki, lanbanjurpadhangadeglancepet-cepetmilihrajasaka antaraneparasadulure
5Sawisékuwi,wong-wongmaunglumpukakérakyatsing akèhbanget,banjurkongkonanwongmenyangwong Amon,sedulur-seduluré,njaluktulungperangnglawan Hadad,rajaÉdom.
6BarengHadadkrunguapasingditindakakedeningbani Moab,dhewekewedibangetmarangwong-wongmau,lan oragelemperangnglawanwong-wongmau.
7IngjamansemonoNabiMusa,putraneAmram,ingtanah Midian,omah-omahkaroZipora,putrineRehuel,wong Midian.
8LanZiporamlakumiturutlakuneparaputriYakub, dhewekeorakurangsakakabeneraneSarah,Ribka,Rakhel lanLea.
9Ziporabanjurngandhutlannglairakeanaklanang,lan dijenengiGersom,amargaujare:“Akuikiwongmancaing tanahmanca,”nangingdhewekeoranyunatikulitkulup-e miturutprentaheRehuel,bapakmaratuwane
10NabiMusabanjurngandhutmanehlannglairakeanak lanang,nangingkulitkulupanaklanangmaudisunatlan dijenengiEliezer,amargaNabiMusangandika:“Amarga GustiAllaheparaleluhurkuikukangmitulungiaku,lan ngluwariakusakapedhangeSangPrabuPringon.”
11Ingjamansemono,SangPrabuPringon,ratuingMesir, nambahipagaweyanewongIsraelkanthigedhebanget,lan terusmenehibebansingabotmarangwongIsrael.
12Panjenenganébanjurdhawuhsupayangumumakéing Mesir,"Ajamènèhidamenmanèhmarangwong-wong maukanggonggawébata,nangingwong-wongmaukudu lunganglumpukakédamensakkarepédhéwé"
13Ugacacahingbatasingkududigawesabendinakudu diwènèhaké,ajangantidikurangi,amargawong-wongmau kesedingpegawéané
14Barengkrunguiki,wongIsraelpadhasedhihlan nggresula,sartapadhasesambatmarangPangeran Yehuwahamargasakapaitgetiringatiné
15GustiAllahmirengakepasambatewongIsrael,lan mirsanipanindhesansingditindakakedeningwongMesir marangwong-wongmau
16PangeranYehuwahmerimarangumatelanwarisane, sartamirengswarane,lanPanjenenganekersangluwari wong-wongmausakaingkasangsaraningMesir,supaya diparingitanahKanaandadiduweke. BAB79
1NalikasemonoNabiMusalagingengonwedhuswedhuseRehuel,wongMidian,bapakmaratuwane,ing sabrangeara-arasamunSin,karotekensingdijupuksaka bapakmaratuwane.
2Ingsawijiningdinaanawedhuslanangkesasarsaka wedhus-wedhuse,banjurdioyakdeningNabiMusalan wedhusmautekaninggunungeGustiAllah,inggunung Horeb.
3NalikatekaningGunungHoreb,GustiAllahngatingal marangdhèwèkéinggrumbul,landhèwèkéweruhgrumbul maukobong,nanginggeninéorabisangobonggrumbul mau
4LanNabiMusagumunbangetkarosesawanganiki, kenapagrumbulorakobong,landhewekenyedhakkanggo ndelengbabsingnggumunakeiki,lanGustiAllahnimbali NabiMusametusakagenilandhawuhsupayamudhun menyangMesir,nemoniFiraun,rajaMesir,supayangusir wongIsraelsakapeladèné
5PangeranYehuwahbanjurngandikamarangNabiMusa: “Lungaa,baliamenyangMesir,amargakabehwongsing ngarahnyawamuwismati;lankowekudumaturmarang SangPrabuPringonsupayanglilaniwongIsraelmetusaka ingtanahe”
6LanGustiAllahnuduhakemarangdhewekesupaya nindakakepratandhalanmukjijatingMesiringngarepe SangPrabulaningngareperakyate,supayapadhapercaya yenGustiAllahsingngutusdheweke
7NabiMusanggatekakekabehsingdidhawuhakedening PangeranYehuwah,sartabanjurbalimenyangmaratuwane lanngaturakebabikumarangdheweke,nangingRehuel kandha,“Lungaakanthitentrem.”
8NabiMusabanjurbudhalmenyangMesir,sartangajak garwanelananak-anakelanang,lannalikaanaing sawijiningpondhokaningpinggirdalan,anamalaékaté Allahmudhunlannggolèkialesankanggonglawan dhèwèké
9LandhèwèkékepénginmatèniAbrahammergaanaké singmbarep,mergaAbrahamoranyunatAbrahamlan nglanggarprajanjiansingwisditindakkéGustiAllahkaro Abraham.
10Musawisngrungokaképangandikanémaratuwané, supayaoranyunatanakémbarep,mulanéMusaoranyunat anakémbarepmau.
11LanZiporaweruhMalaékatéPangérannggolèkialesan nglawanMusa,landhèwèkéngertiyènikiamargaMusa oranyunatGersom,anaké.
12Ziporabanjurcepet-cepetnjupukwatu-watusing landhepingkono,banjurnyunatianakelanang,sarta ngluwaribojonelananakelanangsakatanganemalaekate PangeranYehuwah
13IngdinaikuHarun,putraneAmram,sadulureNabi Musa,lagianaingMesirmlaku-mlakuingpinggirkali.
14GustiAllahbanjurngatingalmarangNabiMusaing panggonankonolanngandika,"Saikikowékudumarani NabiMusaingara-arasamun"NabiMusabanjurmangkat lanketemukaroNabiMusainggunungéGustiAllah,sarta NabiMusabanjurngambungNabiMusa. 15HarunbanjurndhangaklanweruhZipora,garwaneNabi Musa,lananak-anakeNabiMusabanjurtakon,"Sapaiki kabeh?"
16NabiMusabanjurngandikamarangNabiMusa:“Iki bojokulananak-anakkulanang,kangdiparingakeGusti AllahmarangakuingMidian”Prakaraikundadekake Harunsedhihbangetmergasakawongwadonlananakanake.
17HarunbanjurkandhamarangNabiMusa,"Kowé nglilaniwongwadonlananak-anakélungamenyang omahébapakné."NabiMusangrungokaképangandikané Harun,lannindakakékayangono
18Ziporabanjurbalikaroanak-anake,lanpadhamenyang omaheRehuel,lanmanggoningkonongantitekan wektuneGustiAllahngrawuhiumate,lanngentasake dhewekesakaMesirsakatanganeSangPrabuFiraun.
19NabiMusalanHarunbanjurtekaningMesir,nemoni wongIsrael,sartapadhangaturakesakehingpangandikane PangeranYehuwahmarangwong-wongmau,lanwongwongpadhabungahbanget
20EsukeNabiMusalanHaruntangiesuk-esuk,banjur padhamenyangingdalemeSangPrabuPringon,karo nggawatekenGustiAllah
21Nalikapadhatekaninggapuraningkraton,anasinga enomlorosingdikurungnganggopirantiwesi,lanoraana wongsingmetuutawamlebusakangarepe,kajabawongwongsingdiprentahakedeningraja,nalikaparatukang sihirtekalannariksinga-singakasebutnganggomantra, lanikinggawadhewekemenyangngarsaneraja
22NabiMusabanjurenggal-enggalngangkatteken marangsinga-singamau,sartabanjurngeculakesingasingamau,sartaNabiMusalanImamHarunbanjur lumebuingkratoneSangPrabu
23Singa-singamauugapadhatekakarobungah,lanpadha ngetutakelanbungahkayaasukangbungahnalika bendaranemulihsakaara-ara
24NalikaSangPrabuPringonndelengprakaraiki, panjenenganegumunbanget,lankrungukabariki,amarga rupanekayarupaneparaputraneGustiAllah
25SangPrabuPringonbanjurndangumarangNabiMusa: “Apasingkokkarepake?”Wangsulaneparanabimau: “PangeranYehuwah,GustiAllahewongIbrani,wisngutus akulankowe,supayadhawuh:KowenglilaniumatingSun lungasupayapadhangladeniIngsun”
26BarengSangPrabuPringonmirengaturewong-wong mau,panjenenganebangetwedianaingngarepewongwongmau,banjurngandikamarangwong-wongmau: “Padhalungaadinaikilansesukbaliasowaning ngarsaningsun.”Wong-wongmaupadhanindakakemiturut dhawuheSangPrabuPringon
27Sawiséparanabimaulunga,Firaunbanjurutusan nimbaliBiléam,tukangsihir,lanYaneslanYambres,sarta paratukangsihir,tukangramal,lanparapenasehatraja Kabèhpadhasowanlanlungguhingngarsanéraja
28SangPrabubanjurngaturakekabehpangandikakang wisdiomongakeNabiMusalanRamaHarunmarang dheweke,lanparaahlisihirmaubanjurmaturmarangSang Prabu:“Nangingkepriyewong-wongmaubisanemoni panjenengan,amargaanasinga-singakangdikurunging gapura?”
29SangPrabungandika,"Amargasinga-singamaupadha ngangkattekenlannguculisinga-singamau,banjurpadha tekamarangaku,lansinga-singamauugapadhabungah
ndelengsinga-singamaukayaasubungahketemu bendarane."
30BileambinBeor,tukangsihirmau,banjurmangsuli marangSangPrabu,ature:“Wong-wongikioraliyamung tukangsihirkayaakukabeh.”
31Mulanésaikikongkonennimbaliwong-wongmau, supayapadhatekalankitabakalnyoba,lanrajanindakaké kayangono.
32EsukeSangPrabuPringonutusannimbaliNabiMusa lanNabiHarunsupayasowanmarangingngarsaneSang Prabu,banjurpadhanjupuktekeningAllah,banjursowan marangingngarsaneSangPrabusartamatur:
33MangkenepangandikanePangeranYehuwah,Gusti AllahewongIbrani:“KowengongkonumatingSunsupaya padhangladeniIngsun”
34SangPrabubanjurngandikamarangwong-wongmau: “Nangingsapasingbakalpercayayenkoweikuutusaning Allahlanyenkowesowanmarangakumiturutprentahe?”
35Mulanesaikiwenehanamukjijatutawapratandhaing prakaraiki,supayatembung-tembungsingkokucapake bakaldipercaya
36Harunbanjurenggal-enggalmbuwangtekensaka tanganeingngarepeSangPrabuPringonlanparaabdine, lantekenmaumalihdadiula
37Paratukangsihirweruhikilansabenwongmbuwang tekenemenyanglemahlantekenedadiula
38UlasinganaingtekenHarunmaungangkatendhaselan mbukakcangkemekanggonguntalteken-tekenparatukang sihirmau
39Bileam,tukangsihirmau,banjurmangsuli,"Ikiwis kedadeyanwiwitjamankuna,yaikuulanguntalkancane, lanmakhlukurippadhanguntalsijilansijine"
40Mulanésaiki,baliknamanèhdaditekenkayawiwitané, lankitaugabakalmbalekakétekenkitakayawiwitané,lan yèntekenmunguntaltekenkita,kitabakalngertiyènrohé GustiAllahanaingkowé,lanyènora,kowémungtukang kayaawakédhéwé.
41Harunbanjurenggal-enggalnguluraketanganelan nyekelbuntutulamau,banjurdaditekeningtangane,lan paratukangsihirnindakakesingpadhakaroteken-tekene, lansabenwongpadhanyekelbuntutula,landaditeken kayasingbiyen
42Nalikapadhabalidaditeken,tekeneHarunnguntal teken-tekenmau
43NalikaSangPrabumirsababiki,banjurdhawuhsupaya bukucathetanbabpararajaingMesirdigawa,lanwongwongmaunggawabukucathetanbabpararajaingMesir, singisinekabehbrahalaingMesirsingditulis,amarga padhangira-irabakalnemokakeasmanePangeran Yehuwahingkono,nangingoranemokake
44SangPrabuPringonbanjurngandikamarangNabiMusa lanImamHarun:“AkuoranemuasmaneGustiAllahmu kangkatulisingkitabiki,lanakuorangertiasmane”
45Parapenasihatlanparawongwicaksanabanjurpadha mangsuli,"KitawiskrunguyènAllahéwongIbraniiku putranéwongwicaksana,putranépararajakuna"
46SangPrabuPringonbanjurnolehmarangNabiMusa lanNabiHarunsartangandikamarangwong-wongmau: “AkuorakenalkaroPangeranYehuwahsingwis kokwedharakemau,lanakuugaorabakalngutusumate.”
47Wong-wongmaubanjurpadhamangsulilanmatur marangSangPrabu,"GustiAllah,GustiAllahingkang MahaAgung,asmanipunGustiAllah,lanPanjenenganipun sampunngumumakenasmanipundhatengkulawiwit jamanipunparaleluhurkula,lanngutuskula, pangandikanipun:SumanggasowandhatengSangPrabu Pringonlanmaturdhatengpanjenenganipun:Kowe ngongkonumatingSunsupayapadhangabdimarang Ingsun"
48Mulanesaiki,mugikersaangongkonkulabudhal lelungantelungdinaingara-arasamun,lanngurbanake dhatengPanjenenganipun,amargiwiwitkulabidhal dhatengMesir,Panjenenganipunbotennampenikurban obaran,kurbansesajenutawikurbansesajensakingtangan kula,lanmanawipanjenenganbotenngongkonkula, bebendunipunbadhemurubdhatengpanjenengan,lan PanjenenganipunbadhenggebagMesirkanthipageblug utawipedhang
49SangPrabuPringonbanjurngandikamarangwongwongmau:“Cobacritaknamarangakubabkakuwatanelan kakuwatane”Wong-wongmaubanjurpadhamatur: “Panjenenganekangnitahakelangitlanbumi,segaralan kabehiwake,Panjenenganekangnitahakepepadhang, nitahakepepeteng,njalariudaningbumilannyirami,lan njalarisuketlantetuwuhanthukul,Panjenenganenitahake manungsalankewaningon-ingonlankewanalas,manukmanukingawang-awanglaniwakingsegara,lanlumantar cangkemepadhauriplanmati.”
50SatemenePanjenenganekangnitahakekoweanaing guwa-garbaneibumu,lanmaringikoweambeganurip,lan ngopenikowelannglebokakekoweingdhamparkerajaan Mesir,lanPanjenenganebakalnjupukambeganlan nyawamusakakowe,lanmbalekakekowemenyanglemah sakangendikowedijupuk.
51SangPrabubanjurnesubangetkrungutembungtembungewong-wongmau,banjurngandikamarang wong-wongmau:“Nangingingantaraneparadewa bangsa-bangsa,sapasingbisanindakakeiki?Kaliiki duwekkudhewe,lanakusingnggawekanggoakudhewe”
52Landhèwèkéngusirwong-wongmausakadhèwèké, landhèwèkémrentahakesupayapegaweyanmarangIsraèl luwihabottinimbangwingilansadurungé
53NabiMusalanHarunbanjurmetusakangarsaneSang Prabu,lanpadhaweruhwongIsraelanaingkahanansing ala,amargaparapamongwisnggawepegaweyanedadi abotbanget.
54NabiMusabanjurbalisowanmarangngarsanéGusti Allahsartamatur,"YagénéPadukanindakaképialamarang umatPaduka?WiwitkawulasowandhatengSangPrabu Pringonkanggéngaturakenpanyuwunandhatengkawula, piyambakipunsampunnindakaképialadhatengbangsa Israèl."
55PangeranYehuwahngandikamarangNabiMusa,“Lah kowebakalweruhyenkanthiastakangdiulurakelan wewelakkangabot,SangPrabuPringonbakalngusirwong Israelsakaingtanahe”
56NabiMusalanHarunmanggoningtengah-tengahepara sadulure,yaikuwongIsrael,ingMesir
57DenewongMesirpadhanglakonipagaweanabotkang abotbangetmarangwongIsrael,ngantigawesusahewong Israel
BAB80
1Sawisérongtaun,GustiAllahngutusNabiMusamanèh menyangFiraunsupayangiridbangsaIsraèlmetusaka tanahMesir
2NabiMusabanjurlungamenyangomaheSangPrabu Firaun,lanngandikamarangNabiMusababpangandikane PangeranYehuwahsingngutusdheweke,nangingSang PrabuFiraunoragelemngrungokakepangandikane PangeranYehuwah,lanGustiAllahngunggahake kakuwataneingMesirmarangSangPrabuFiraunlan rakyate,lanGustiAllahnggebugSangPrabuFiraunlan rakyatekanthiwewelaksinggedhebangetlannglarani
3LanGustiAllahngutusliwattanganeHarunlanngowahi kabehbanyuingMesirdadigetih,karokabehkalilankalikaline
4NalikaanawongMesirtekaarepngombelanngangsu banyu,dhewekendelengkendhine,lanbanyunekaton kabehmalihdadigetih;lannalikadheweketekaarep ngombesakacangkire,banyuingcangkiremalihdadigetih 5Nalikawongwadonnguleniadonanlanmasakpanganan, rupanemalihdadigetih
6GustiAllahbanjurndhawuhimanehlannjalarikabeh banyuingkonongetokakekodhok-kodhok,lankabeh kodhokmaupadhamlebuingomah-omahwongMesir
7NalikawongMesirngombe,wetengekebakkodhoklan padhanjogetingwetengekayanalikanjogetingkali.
8Lankabehbanyuombenanlanbanyumasakmalihdadi kodhok,uganalikaturuingamben,kringetengasilake kodhok.
9Senajanmangkono,bebendunePangeranYehuwahora ilangsakawong-wongmau,lanastanediulurakemarang kabehwongMesirlannggebugiwong-wongmaunganggo wewelakabot
10Panjenenganébanjurngutuslannyabetbledugédadi lemud,lanlemud-lemudmaudadigedhébangetingMesir, dhuwurérongastaingndhuwurbumi
11Kutu-kutumauugaakehbanget,ingdagingmanungsa lankewan,ingsakehingwongMesir;ugaSangYehuwah ndhatengakekutu-kutumaumarangSangPrabulanSang Ratu,lanikundadekakewongMesirsusahbangetamarga kutu-kutumau.
12Sanadyanmangkono,bebendunePangeranYehuwahora ilang,lanastaneisihngulurakemarangMesir
13GustiAllahbanjurngutussakehingkewanalas menyangMesir,lankewan-kewanmaupadhatekalan numpessakehingwongMesir,manungsalankewaningon, wit-witanlansakehingbarangsinganaingMesir
14LanGustiAllahngutusulageni,kalajengking,tikus, musang,kodhok,bebarengankaroliyanesingnggremet ingbledug.
15Laler,tawon,kutu,seranggalanlemut,sabenjinis padhangrubungmiturutjinisé
16Lankabehkéwanreptilialankéwansingswiwimiturut jinisépadhatekaingMesirlannggawéwongMesirsusah banget.
17Lankutu-kutulanlalerpadhamlebuingmripatlan kupingewongMesir
18Lantawon-tawonmaubanjurnyeranglanngusirwongwongmau,banjurpadhamlayusakakonomenyang
kamar-kamarsinganaingnjeroomah,lantawon-tawon maubanjurngoyakwong-wongmau.
19NalikawongMesirndhelikamargaanakewan-kewan singakehbanget,lawang-lawangedikunci,lanGustiAllah ndhawuhiSulanuthsinganaingsegarasupayamunggah lanmlebuingMesir
20Landhewekeduwetangansingdawa,dawanesepuluh hasta,dawanepadhakarohastamanungsa.
21Dhewekebanjurmunggahingpayonlanmbukakbalok lanlantai,banjurngethok-ethok,banjurnguluraketangane menyangomah,mbukakkuncilanbaut,sartambukak omah-omahingMesir
22Sawisékuwi,kéwan-kéwangedhépadhamlebuing omah-omahwongMesir,lankéwan-kéwangedhémau nggawéwongMesirmati,ngantiwong-wongmaupadha susahbanget.
23Sanadyanmangkono,bebendunePangeranYehuwahora ilangsakawongMesir,lanastaneisihngacungaketangane marangwong-wongmau.
24GustiAllahbanjurndhawuhakepageblug,lanpageblug kasebutnyebaringMesir,ingjaranlankeledai,laning unta,ingsapilanwedhuslaningmanungsa.
25NalikawongMesirtangiesuk-esukarepnggawa kewanemenyangpangonan,kewanepadhaditemokakewis matikabeh.
26KewanewongMesirmungkarisijisakasepuluh,lan kewanewongIsraelingGosyenoraanasiji-sijiasingmati 27GustiAllahbanjurndhatengakelarakobongingdaging wongMesir,ngantikulitenjeblug,lankabehwongMesir dadigatelbanget,wiwitsakatlapakanngantitekan endhase.
28Lanakehbangetborokingdaginge,ngantidagingedadi bosoklanbosok
29Sanadyanmangkono,bebendunePangeranYehuwahora ilang,lanastaneisihngulurakemarangsakehingtanah Mesir
30GustiAllahbanjurnurunakeudanessingderesbanget, singngrusakwitanggurlanngrusakwitwoh-wohanelan nggaringakewit-witanmaungantitibaingwit-witanmau
31Sabentetuwuhanijougadadigaringlanmati,amarga genisingcampuradukmudhuningtengah-tengaheudanes, mulaneudaneslangeningobongkabeh
32Manungsalankéwansinganaingnjabapadhamati kenagenilanudanes,lankabèhsingaenompadhakesel banget
33GustiAllahbanjurndhawuhilannggawawalangakeh bangetmenyangMesir,yaikuChasel,Salom,Chargol,lan Chagole,walang-walangsakasabenjinisé,singnguntal kabèhsingisihanasawiséudanes
34WongMesirbanjurpadhabungahamargaanawalang, sanajanpadhamanganwoh-wohaningsawah,lanpadha nyekelwalangmauakehbangetlandiasinakekanggo panganan
35PangeranYehuwahbanjurngidonianginsegarakang banter,kangnyingkirakesakehingwalang,yaikukangwis diasinake,lanmbuwangwalangmaumenyangingSegara Abang;oraanawalangsiji-sijiakangisihanaingtapel watesetanahMesir
36GustiAllahbanjurndhatengakepepetengingtanah Mesir,ngantisatanahMesirlanPatrosdadipetengsajrone
telungdina,ngantioraanawongsingbisandelengtangane nalikadiulurmenyangcangkeme.
37IngwektuikuakehwongIsraelsingpadhambrontak marangGustiAllahlanoragelemngrungokakeNabiMusa lanHarun,sartaorangandelyenGustiAllahsingngutus dheweke
38Lanwong-wongmaupadhakandha,"Kitaorabakal lungasakaMesir,supayakitaoramatikeluweningara-ara samunsingsepiiki,lanwong-wongmauoragelem ngrungokakeswaraneNabiMusa"
39LanGustiAllahndhawahakepaukumanmarangwongwongmausajronetelungdinapetengndhedhet,lanwong Israelnguburwong-wongmauingdina-dinaiku,tanpa wongMesirngertiutawaorabungahamargawong-wong mau
40PepetengbangetingMesirsajronetelungdina,lansapa waesingngadegnalikapepetengteka,tetepngadeging panggonane,lansinglungguhteteplungguh,lansingturu terusturuingkahanansingpadha,lansingmlakutetep lungguhinglemahingpanggonansingpadha;lan kedadeyanikikedadeyanmarangkabehwongMesir, ngantipepetengilang.
41Landina-dinapetengwisliwati,lanGustingutusNabi MusalanHarunmenyangbangsaIsrael,pangandikane, RayaknariyayamulangawePaskahmu,amargalahAku bakaltekaingtengahwengiingantaranekabehwong Mesir,lanAkubakalmatenikabehanakmbarep,wiwit sakaanakmbarepmanungsangantianakmbarepkewan, lannalikaAkundelengPaskahmu,Akubakalngliwati kowe
42WongIsraelbanjurnindakakekabehsingdiprentahake deningPangeranYehuwahmarangNabiMusalanImam Harun,lankayamangkonougasingditindakakeingwayah wengiiku.
43Ingtengahwengi,GustiAllahtindakmider-midering MesirlanmatenikabehanakmbarepwongMesir,wiwit sakaanakmbarepmanungsangantitekananakmbarep kewan
44SangPrabuPringonbanjurtangiingwayahbengi, panjenenganelanparaabdinelansakehewongMesir,sarta ingwayahbengiikuugaanaswaratangisangedheing satanahMesir,amargaoraanaomahsiji-sijiasingora kebakmayit.
45Ugareca-recaanakmbarepMesir,singdiukiring tembokomah-omahe,dirusaklantibainglemah
46Malahbalung-balunganakmbarepsingwismati sadurungeikilansingdikuburingomah-omahe, dikumpulakedeningasu-asuMesiringwayahwengiiku landiseretingngarepewongMesirlandibuwanging ngarepewong-wongmau
47WongMesirkabehpadhaweruhbilaisingdumadakan nempuhwong-wongmau,lankabehwongMesirpadha njeritbanter
48LankabehkulawargaingMesirpadhanangisingwengi iku,sabenwonglanangkanggoputranelananglansaben wonglanangkanggoputrine,minangkaanakmbarep,lan gegereMesirkeprungusakakadohaningwengiiku.
49LanBathia,putrineFiraun,lungakarorajaingwayah wengikanggonggolekiNabiMusalanHaruningomahomahe,landhewekenemokakeNabiMusalanHaruning
omah-omahe,lagimanganlanngombesartabungahbungahkarokabehwongIsrael.
50BathiabanjurngandikamarangNabiMusa,"Apaiki ganjaransakakabecikansingwisdaklakonimarangkowe, singwisngopenilanngulurkowe,lankowewisnggawa kacilakanikimarangakulankulawargabapakku?"
51NabiMusabanjurngandikamarangwongwadonmau, "Mesthisepuluhwewelakkangditimbulakedening PangeranYehuwahmarangMesir;apaanabilaikang nandukakemarangkowesakasalahsijine?Apaanasalah sijinekangnandukakemarangkowe?"Wongwadonmau mangsuli,"Ora"
52NabiMusabanjurngandikamarangdheweke,"Sanajan koweanakmbarepsakaibumu,koweorabakalmati,lan oraanabebayasingbakalnemonikoweingtengah-tengahe Mesir."
53Landhewekekandha,"Apagunaneaku,nalikaaku ndelengraja,kakangku,lankabehkulawarganelanrakyate ngalamikacilakaniki,singanakmbarepematibarengkaro kabehanakmbarepingMesir?"
54NabiMusabanjurngandikamarangwongwadonmau, "Sadulurmulankulawargane,sartarakyatMesir,mesthi oragelemngrungokakepangandikanePangeranYehuwah, mulanebilaiikikelakonmarangwong-wongmau"
55SangPrabuPringon,rajaMesir,banjursowanmarang NabiMusalanNabiHarun,sartasawatarawongIsrael kangpadhaanaingkono,sartapanjenenganendedonga marangwong-wongmau,pangandikane:
56Saikipadhangadegalanajaksadulur-sadulurmu,kabeh wongIsraelsinganaingtanahiki,karowedhus-wedhuse lansapi-sapinelankabehduweke,ajangantianasingkari, mungndedongaamarangPangeranYehuwah,Gusti Allahmu,kanggoaku
57NabiMusabanjurngandikamarangSangPrabuPringon: “Sanajankoweikianakmbarepibumu,ajawedi,amarga koweorabakalmati,amargaPangeranYehuwahwis dhawuhsupayakoweurip,supayakowebisandeleng kekuwatanesinggedhelanlengensingkuwatlan diulurake”
58SangPrabuPringonbanjurdhawuhsupayawongIsrael diutuslunga,lankabehwongMesirpadhangiyatake awakedhewekanggongutuswong-wongmau,amarga padhakandha,"Kitakabehbakaltiwas."
59LankabehwongMesirngongkonwongIsraelbudhal, kanthibandhaakeh,wedhuslansapilanbarang-barang singlarangregane,miturutsumpahingPangeranYehuwah antaranePanjenenganelanRamaAbraham
60.LanwongIsraelpadhangendheg-endhegmetuing wayahwengi,lannalikawongMesirtekakanggonggawa wong-wongmaumetu,wong-wongmaupadhakandha, "Apakitaikimaling,ngantikitakudumetuingwayah wengi?"
61WongIsraelbanjurnjalukbarang-barangemaslan perakmarangwongMesir,sartasandhangan,nanging wongIsraelpadhangrampasbarang-barangewongMesir mau
62NabiMusabanjurenggal-enggaltindakmenyangkali Mesir,sartanjupukpetimatiYusufsakaingkonosarta digawa
63WongIsraeluganggawapetimatibapaknedhewedhewe,lansabenwongnggawapetimatisakasukune dhewe-dhewe
BAB81
1WongIsraelbanjurbudhalsakaRamesesmenyangSukot, kira-kiranematusewuwonglanangsingmlaku,durung kalebubocah-bocahlanbojone
2Ugaanawongakehcampuransingmelumrana,karo wedhusgembellansapi,malahakehbangetkewane
3WongIsraelkangmanggoningtanahMesirkalawan kerjapaksaikusuwenerongatussepuluhtaun.
4Sawisérongatussepuluhtaun,GustiAllahngentasaké bangsaIsraèlsakaMesirnganggoastanésingkuwat
5WongIsraelbanjurbudhalsakaMesir,sakaGosyenlan sakaRameses,lanngedegakekemahingSukottanggal limalassasikapisan
6WongMesirbanjurnguburkabehanakmbarepsingwis dipatenideningPangeranYehuwah,lankabehwongMesir uganguburwong-wongsingtiwastelungdinasuwene
7WongIsraelbanjurbudhalsakaSukotlanngedegake kemahingEtom,ingpungkasaningara-arasamun
8LaningdinakatelusawiséwongMesirnguburanak mbarep,akèhwonglanangsingpadhametusakaMesirlan ngoyakwongIsraelsupayabalimenyangMesir,amarga wong-wongmaupadhagetunamargawisngongkonwong Israellungasakapangawulan.
9Anawongsijisingkandhakarokancane,"Musalan HarunwistaukandhakaroSangPrabuPringon,'Akulan kowéareplungamenyangara-arasamuntelungdinalan nyaosakékurbanmarangPangéran,Allahku'"
10Mulanesaikiayopadhatangiesuk-esuklanngongkon wong-wongmaubali,lanyenpadhabalikarokita menyangMesirmenyangpanggonanebendarane,kita bakalngertiyenanaimaningwong-wongmau,nanging yenpadhaoragelembali,kitabakalperangnglawanwongwongmau,lanngongkonwong-wongmaubalikanthi kekuwatangedhelantangansingkuwat
11Esuke,parabangsawanFiraunpadhatangi,karokirakirapitungatusewuwonglanang,lanpadhabudhalsaka Mesiringdinaikuuga,lantekaningpanggonanewong Israel.
12WongMesirkabehpadhaweruhNabiMusa,Harun,lan sakehewongIsraelpadhalungguhingngarepePi-Hahirot, lagimanganlanngombesartangrayakakeriyayane PangeranYehuwah
13WongMesirkabehbanjurpadhakandhamarangwong Israel:“Mesthikowewiskandha:Akuarepbudhal lelungantelungdinamenyangara-arasamun,saoskurban marangGustiAllahku,banjurbali”
14Dadisaikidinaikiwislimangdinawiwitkowélunga, yagenekowéorabalimenyangbendaramu?
15NabiMusalanHarunbanjurmangsuli,"Amarga PangeranYehuwah,GustiAllahkita,wisparingpaseksen marangkita,pangandikane:Koweorabakalbalimenyang Mesirmaneh,nangingkitabakalmenyangtanahsingmili susulanmadu,kayasingwisdijanjekakedeningPangeran Yehuwah,GustiAllahkita,marangparaleluhurkita,yen bakaldiparingakemarangkita."
16BarengparabangsawanMesirweruhyenwongIsrael oranggatekakewongIsrael,lanoragelembalimenyang Mesir,banjurpadhasiyap-siyapperangnglawanwong Israel.
17LanGustiAllahnguwatakéatinéwongIsraelnglawan wongMesir,ngantiwongMesirpadhadigebugibanget,lan perangésayasengitmarangwongMesir,lankabèhwong MesirpadhamlayusakangarepéwongIsrael,amargaakèh singtiwasdéningwongIsrael
18ParabangsawanFiraunbanjurpadhamenyangMesir lanngaturipirsamarangFiraun,"WongIsraelwispadha mlayulanorabakalbalimenyangMesirmanèh"Nabi MusalanHarunngandikamarangakulanNabiMusa.
19LanSangPrabuFiraunkrungubabiki,lanatinelan atinekabehrakyatepadhanglawanIsrael,lanpadhatobat amargawisngongkonIsraellunga;lankabehwongMesir menehisaranmarangSangPrabuFiraunsupayangoyak wongIsraelsupayapadhabalinindakakepakaryane 20Wong-wongmaupadhasambat,"Apasebabékita ngongkonwongIsraèllungasakapangawulan?"
21LanGustiAllahnguwatakéatinéwongMesirkabèh supayapadhangoyakwongIsraèl,mergaGustiAllah kepénginnggempurwongMesiringSegaraAbang
22SangPrabuPringonbanjursiyagalanngrakitkretane, sartadhawuhsupayakabehwongMesirpadhanglumpuk; oraanasiji-sijiawongsingisihuripkajababocah-bocah ciliklanwongwadon
23WongMesirkabehbanjurpadhamajubebarengankaro SangPrabuPringonngoyakwongIsrael,lankemah-kemah Mesirikugedhebangetlanabotbanget,kira-kiraana sepuluhatusewuwong.
24Lankabehwongingkemahikibanjurpadhangoyak wongIsraelsupayabisadigawabalimenyangMesir,lan wong-wongmautekaningkemahaneingpinggirSegara Abang
25WongIsraelpadhandelenglanndelengwongMesir padhangoyakwong-wongmau,lanwongIsraelpadha wedibangetmarangwong-wongmau,sartapadha sesambatmarangPangeranYehuwah
26AmargasakawongMesir,wongIsraelpadhapecah dadipatanggolongan,lanpadhapecahpanemune,amarga padhawedikarowongMesir,lanNabiMusangandika marangsabenwongmau.
27GolongansingkapisanyaikubaniRuben,Simeon,lan Isakhar,lanpadhamutusakearepnyemplungmenyang segara,amargapadhawedibangetkarowongMesir.
28NabiMusabanjurngandikamarangwong-wongmau: “Ajawedi,padhamandhegalandelengenkaslametansaka PangeranYehuwah,singbakalditindakakeingdinaiki kanggokowe”
29GolongankapindhoyaikubaniZebulon,Benyaminlan Naftali,lanpadhamutusakearepbalimenyangMesirkaro wongMesir
30NabiMusabanjurngandikamarangwong-wongmau: “Ajawedi,amargakayadenekowendelengwongMesir dinaiki,koweorabakalndelengmanehingsalawaslawase.”
31GolongankateluyaikubaniYehudalanYusuf,lan padhamutusakearepnglawanwongMesir
32NabiMusabanjurngandikamarangwong-wongmau: “Padhangadegaingpanggonanmu,amargaPangeran
Yehuwahbakalperangkanggokowe,lankowebakal meneng.”
33LangolongankapingpapatyaikusakabaniLewi,Gad, lanAsyer,lanpadhamutusakearepmlebuingtengahtengahewongMesirkanggonggawebingungwong-wong mau,lanNabiMusangandikamarangwong-wongmau, "Tetepingpanggonanmulanajawedi,mungnyuwuna marangGustisupayaPanjenenganebisanylametakekowe sakatanganewong-wongmau"
34Sawisékuwi,NabiMusabanjurngadegsakatengahtengahébangsamau,lanndedongamarangPangéran, 35DhuhPangéran,Allahipunsalumahingbumi,mugi PadukaslametakenumatPadukaingkangsampunPaduka iridmedalsakingMesir,sahatiyangMesirsampunngantos gumunggungbilihkakuwatanlankasantosanpunika kagunganipuntiyang-tiyangwau.
36GustiAllahbanjurngandikamarangNabiMusa: “YagenekowesesambatmarangIngsun?Sirakandhaa marangwongIsraelsupayapadhabudhal,lansiraulungna tekenmuingsagaralanpiyaknasegara,supayawongIsrael padhanyabrang”
37NabiMusabanjurnindakakemangkono,sartangangkat tekenemenyangingsagaralanmisahakesagara
38Banyusegarabanjurdipérangdadirolasbagéan,lan wongIsraèlpadhamlakungliwatisegaranganggosepatu, kayawongsingngliwatidalansingwisdisiyapake
39LanPangeranYehuwahnuduhakemukjijat-mukjijat marangwongIsraelingMesirlaningsegaralumantarNabi MusalanImamHarun
40NalikawongIsraelmlebuingsegara,wongMesir ngoyakwong-wongmau,lanbanyusegarabalinggegirisi wong-wongmau,lankabehpadhaklelepingbanyu,lan oraanasiji-sijiawongsingisihuripkajabaFiraun,sing ngucapsyukurmarangGustilanpercayamarang Panjenengane,mulaneGustiorandadekakedheweketiwas ingwektuikukarowongMesir
41LanGustiAllahndhawuhimalaékatnjupukdhèwèké sakaingantaranewongMesir,singbanjurmbuwang dhèwèkémenyangtanahNiniwelandhèwèkémréntahing konongantisuwé.
42IngdinaikuGustiAllahnylametakeIsraelsakatangane wongMesir,lankabehwongIsraelweruhyenwongMesir wistiwas,lanpadhandelengastaningGustikanggedhe, ingapakangwisditindakakeingMesirlaningsegara
43NabiMusalanwongIsraelbanjurngidungakekidung ikikanggoGustiAllah,ingdinanalikaGustiAllah ndadekakewongMesirpadhakalahanaingngarepewongwongmau.
44WongIsraelkabehpadhangidungbareng,ujare:“Aku arepngidungkagemPangeranYehuwah,amarga Panjenenganewismulyabanget,jaranlansingnunggangi wisdibuwangmenyangsegara;lahikuwiskatulising kitabangger-anggeringAllah”
45Sawisékuwi,wongIsraèlbanjurbudhallanngedegaké kémahingMara,lanGustiAllahmaringipranatanlan putusanmarangwongIsraèlingpanggonankuwiingMara, lanGustiAllahndhawuhiwongIsraèlsupayamlakuing sakehingdalanélanngladèniPanjenengané
46BanjurpadhabudhalsakaMaralantekanElim;ing Elimanarolassumberbanyulanpitungpuluhwitkurma,
lanbocah-bocahmaupadhangedegakekemahingkono ingpinggirbanyu.
47BanjurpadhabudhalsakaElimlantekaningara-ara samunSin,tanggallimalassasikapindhosawisebudhal sakaMesir.
48IngwektuikuGustiAllahmaringimannamarangwong Israelsupayadipangan,lanGustiAllahnurunakepangan sakalangitkanggowongIsraelsabendina.
49WongIsraelmanganmannasajronepatangpuluhtaun, sajronepadhaanaingara-arasamun,ngantitekaning tanahKanaanlanbakalndarbenitanahiku
50Banjurpadhabudhalsakaara-arasamunSinlan ngedegakekemahingAlus.
51BanjurbudhalsakaAluslanngedegakekemahing Rafidim
52NalikawongIsraelanaingRafidim,wongAmalekbin Elifas,binEsau,seduluréZefo,tekanglawanwongIsrael
53Landhèwèkénggawawolungatussewuwong,para tukangsihirlantukangsihir,landhèwèkényawisaké perangnglawanIsraèlingRafidim
54Wong-wongmaubanjurpadhaperangnglawanwong Israelkanthisengit,lanGustiAllahngulungakewong AmaleklanbangsanemarangtanganeNabiMusalanwong Israel,lanmarangtanganeYosuabinNun,wongEfraim, abdineNabiMusa.
55WongIsraelbanjurngalahakéwongAmaleklanrakyaté nganggopedhang,nangingperangénggegirisibanget tumrapwongIsrael.
56PangeranYehuwahbanjurngandikamarangNabiMusa: “Tulisnaprekaraikiingbukuminangkapangeling-eling kanggokowe,lanleboknaingtanganeYusakbinNun, abdimu,lankowekudumrentahakemarangwongIsrael, mangkene:SamangsakowewistekaningtanahKanaan, kowekudungilangakepangeling-elingmarangAmalek sakaingsangisorelangit”
57NabiMusabanjurnindakakemangkono,sartanjupuk kitabmaulannulisingkonopangandikaiki,pangandikane: 58ElingaapasingditindakakewongAmalekmarangkowe nalikakowemetusakaMesir
59.Singnemonikowéingdalanlannggebugisaka mburimu,yaikuwong-wongsingringkihingmburimu nalikakowékesellanlemes
60Mulané,nalikaPangéranAllahmuwismaringitentrem marangkowésakamungsuh-mungsuhmuingsakubengmu, ingtanahsingdiparingakédéningPangéranAllahmu marangkowéminangkapusakalanndarbènikowé,kowé kudungilangaképangéling-élingmarangwongAmalek sakasangisorélangit,ajangantilali.
61RajasingwelasmarangwongAmalek,utawamarang pangeling-elingmarangwongAmalekutawamarang turune,lahAkubakalnuntutsakadheweke,lanAkubakal nyirnakakedhewekesakaingantaranebangsane.
62NabiMusabanjurnuliskabehmauingkitab,lan dhewekendhawuhiwongIsraelbabkabehmau
BAB82
1WongIsraelbanjurbudhalsakaRafidimlanngedegake kemahingara-arasamunSinai,ingsasikatelusawise budhalsakaMesir.
2IngwektuikuRehuel,wongMidian,maratuwaneNabi Musa,tekakaroZipora,anakewadon,lananaklanangloro, amargaNabiMusawiskrungubabkaelokan-kaelokan kangditindakakedeningPangeranYehuwahmarangwong Israel,yaikuanggonengluwariwong-wongmausakaing tanganewongMesir
3RehuelbanjursowanmarangNabiMusaingara-ara samun,panggonanengedegakekemah,inggunungeGusti Allah
4NabiMusabanjurmetunemonibapaknémaratuwané kanthipakurmatansinggedhé,lanwongIsraèlkabèh padhandhèrèk
5Rehuellananak-anakemanggoningantaranewong Israelngantipirang-pirangdina,lanwiwitdinaikuRehuel wanuhkaroGustiAllah
6LaningsasikatelusawisewongIsraelmetusakaMesir, ingdinakapingenem,GustiAllahmaringisepuluhprentah marangIsraelingGunungSinai
7LankabehwongIsraelkrungukabehprentaheiki,lan kabehwongIsraelpadhabungahbangetanaingngarsane Gustiingdinaiku
8KamulyaningPangeranYehuwahdumunungingGunung Sinai,lanPanjenenganenimbaliNabiMusa,lanNabi Musarawuhingtengah-tengahingmegalanmunggahing gunung.
9NabiMusaanainggunungpatangpuluhdinapatang puluhbengi;panjenenganeoramanganrotilanorangombe banyu,lanPangeranYehuwahparingpiwulangbab angger-anggerlanpranatan-pranatansupayabisa mulangakemarangwongIsrael
10LanGustiAllahnulissepuluhprentahsingwis diprentahakemarangwongIsraelingrongpapanwatu, singdiwenehakemarangNabiMusasupayadiprentahake marangwongIsrael.
11Sawisépatangpuluhdinapatangpuluhbengi,sawisé GustiAllahrampungngandikamarangNabiMusaing GunungSinai,GustiAllahbanjurmaringipapanwatu marangNabiMusa,singditulisnganggodrijinéGusti Allah
12NalikawongIsraelweruhyenNabiMusangantosngantosmudhunsakagunung,banjurpadhanglumpuk ngubengiNabiHarunlankandha,"Kitaorangertiapasing kedadeyankaroNabiMusaiki."
13Mulanesaiki,padhangadega,gaweknaallahkanggo akulankowe,singbakalmimpinakulankowe,supaya koweorabakalmati.
14Harunwedibangetkarowong-wongmau,mula dhèwèkéndhawuhisupayanggawaemasmarangdhèwèké landhèwèkénggawépedhetcor-corankanggowong-wong mau
15SadurungéMusamudhunsakagunung,GustiAllah ngandikamarangMusa,"Mudhuna,amargabangsamusing kokiridmetusakaMesirwisnindakaképiala"
16Wong-wongmauwisnggawepedhetcor-coranlanwis sujudmarangiku,mulanesaikikoweajangantingukum aku,supayaakubisanumpeswong-wongmausakaing bumi,amargawong-wongikubangsasingwangkotatiné.
17NabiMusabanjurnyuwunsih-rahmatmarangPangeran Yehuwah,lanndedongamarangPangeranYehuwah kanggowong-wongmauamargasakapedhetsingwis digawe,lansawiseikudhewekemudhunsakagunungkaro
ingtanganenyekelrongpapanwatu,singdiwenehake GustiAllahmarangdhewekesupayadiprentahakemarang wongIsrael
18NalikaNabiMusanyedhakikemahlanndelengpedhet singdigawedeningwong-wongmau,NabiMusabanjur nesubangetlanmecahakepapan-papanrecaingsangisore gunung
19NabiMusabanjurtekaningkémah,njupukpedhetmau, diobong,digilingngantidadiawualus,banjurdiwutahake ingbanyulandiombemarangwongIsrael
20Lananakira-kiratelungewuwongsingpadhagawe pedhetmausingpadhamatideningpedhangsijilansijine
21EsukeNabiMusakandhamarangbangsaiku:“Aku arepmunggahmenyangngarsanePangeranYehuwah, muga-mugaakubisangapuradosa-dosamukangwis koklakonimarangPangeranYehuwah.”
22NabiMusabanjurmunggahmanehmenyangngarsane PangeranYehuwah,lanpanjenenganetetepanaing ngarsanePangeranYehuwahpatangpuluhdinapatang puluhbengi
23SajronepatangpuluhdinaNabiMusanyuwunmarang PangeranYehuwahkanggowongIsrael,lanPangeran YehuwahnyembadanipandonganeNabiMusa,lan PangeranYehuwahkarsanyembadanipandonganeNabi MusakanggoIsrael.
24GustiAllahbanjurngandikamarangNabiMusasupaya ngukirpapanwatulorolannggawamenyangngarsane GustiAllah,singbakalnulissepuluhprentahingpapanpapanmau
25NabiMusabanjurnindakakemangkono,banjurmudhun lanngukirloropapanwatumaulanminggahingGunung SinaisowanmarangingngarsanePangeranYehuwah,sarta PangeranYehuwahnulissepuluhprentahingpapanwatu mau.
26NabiMusaisihanaingngarsaneGustiAllahpatang puluhdinapatangpuluhbengi,sartaGustiAllahparing piwulangbabangger-anggerlanpranatan-pranatankang kududiwenehakemarangIsrael
27LanGustiAllahndhawuhisupayawongIsraelpadha gawepapansucikanggoGustiAllah,supayaasmanebisa dumunungingkono,lanGustiAllahnuduhakemarang dhewekegambarpapansucilangambarkabehpirantine 28Sawisépatangpuluhdina,NabiMusamudhunsaka gunungkaronggawalohwatuloromau
29NabiMusabanjurnemoniwongIsraellanngaturake sakehingpangandikanePangeranYehuwahmarangwongwongmau,sartamulangakeangger-angger,pranatanlan putusan-putusankangwisdiwulangakedeningPangeran Yehuwahmarangdheweke
30NabiMusabanjurngandhaniwongIsraelbab pangandikanePangeranYehuwah,supayadigawepapan sucikanggodheweke,supayabisamanggoningtengahtengahewongIsrael
31Wong-wongmaupadhabungahbangetmergasaka sakehingkabecikansingwisdipangandikakakedening PangeranYehuwahmarangwong-wongmaulumantar NabiMusa,lanpadhakandha,“Kitabakalnindakake kabehsingwisdipangandikakakedeningPangeran Yehuwahmarangkowe”
32Wong-wongmaubanjurpadhangadeglanngaturake pisungsungkanglomanmarangpadalemansuciPangeran
Yehuwah,lansabenwongnggawapisungsungkang konjukmarangPangeranYehuwahkanggopakaryaning padalemansucilankanggokabehpangibadahingkono
33WongIsraelkabehpadhanggawasabenwongsaka barang-barangsingdiduwenikanggopagaweaning pasuceningPangeranYehuwah,emas,perak,tembaga,lan kabehbarangsingdigunakakekanggopasucen
34Sakehewongpintersingwistrampilmakaryamau banjurpadhatekalangawepasucenkagunganePangeran Yehuwah,miturutsakehekangwiskadhawuhakedening PangeranYehuwah,sabenwongnindakakepagaweankang wisditindakakedhewe-dhewe;lansakehewongpinter kangatinegawepasucen,prabotelansakehepiranti kanggopangibadahsuci,kayakangwiskadhawuhake deningPangeranYehuwahmarangNabiMusa
35LanpakaryaneTarubSucirampungsawiselimangsasi, lanwongIsraelnindakakekabehsingdiprentahakedening PangeranYehuwahmarangNabiMusa
36Wong-wongmaubanjurnggawapapansucilan sakehingprabotemarangNabiMusa;kayadenegambar singwisdituduhakedeningPangeranYehuwahmarang NabiMusa,mangkonougawongIsrael.
37NabiMusandelengpakaryanemau,lanlahwong-wong maunindakakekayasingdidhawuhakedeningPangeran Yehuwah,mulaNabiMusamberkahiwong-wongmau.
BAB83
1Ingsasirolas,tanggalrongpuluhteluingsasiiku,Nabi MusangajakHarunlanparaputrane,padhadienggoni sandhangane,diurapilanditindakakekayasingwis didhawuhakedeningPangeranYehuwahNabiMusa ngaturakekabehkurbansingwisdidhawuhakedening PangeranYehuwahingdinaiku.
2Sawisékuwi,NabiMusanimbaliHarunlananak-anaké, sartangandika,"Kowékudungentèniingngareplawangé KémahSucipitungdinasuwéné,mergaakuwis dipréntahaké"
3Harunlanparaputranenindakakekabehsing didhawuhakedeningPangeranYehuwahmarangNabi Musa,lanpadhangineppitungdinaingngareplawang TarubSuci
4Ingdinakapingwolu,yaikudinakapisansasikapisan, ingtaunkapindhosawisewongIsraelmetusakaMesir, NabiMusangadegakepapansuci,lanNabiMusamasang kabehperabotanTarubSucilankabehperabotanpapan suci,landhewekenindakakekabehsingdiprentahake deningPangeranYehuwah.
5NabiMusabanjurnimbaliHarunlanparaputrane,sarta padhangaturakekurbanobaranlankurbanpangruwating dosakanggoawakedhewelankanggowongIsrael,kaya singwisdidhawuhakedeningPangeranYehuwahmarang NabiMusa
6IngdinaikuputraneHarunloro,NadablanAbihu, njupukgeniasinglandigawamenyangngarsanePangeran Yehuwah,singoradiprentahakedeningPangeran Yehuwah,banjuranagenimetusakangarsanePangeran Yehuwah,lanngobongwong-wongmau,lanpadhamati anaingngarsanePangeranYehuwahingdinaikuuga
7IngdinaNabiMusarampungngadegaképapansuci,para pemimpinéwongIsraèlwiwitngaturakékurbanémarang Pangérankanggoupacaraperesmianmisbyah
8Lansabenpanggedhengaturakekurbanekanggosedina, sabenpanggedhengaturakekurbanekanggorolasdina.
9lansakehingkurbansesajikangdigawasabenwonging dinanedhewe-dhewe:sijipingganperakbobotesatus telungpuluhsekel,sijibokorperakbobotepitungpuluh sekel,ditimbangmiturutsekelsuci,loro-loronekebak glepunggandumpilihan,dicampurlengakanggokurban dhaharan
10Sendhoksiji,bobotésepuluhsyikalemas,kebakisi dupa.
11Sapilanangenomsiji,wedhusgembellanangsiji,lan wedhusgembelsijiumursetaunkanggokurbanobaran
12Lanwedhusberoksijikanggokurbanpangruwating dosa
13Lankanggokurbanslametan:sapiloro,wedhusgibas lananglima,wedhusberoklananglima,lanwedhusgibas umursetaunlima
14KayamangkonotumindakeparapanggedheIsraelrolas sabendina,sabenwongingdinanedhewe-dhewe.
15Sawisékuwi,ingtanggaltelulassasikuwi,NabiMusa ndhawuhiwongIsraèlsupayangrayakakéPaskah
16WongIsraelbanjurngriyayakakePaskahingwektune, ingtanggalpatbelassasiiku,kayasingwisdidhawuhake deningPangeranYehuwahmarangNabiMusa,lanwong Israeluganindakakemangkono.
17Ingsasikapindho,ingtanggalkapisan,Pangeran YehuwahngandikamarangNabiMusa,pangandikane:
18“KowélanHarun,sedulurmu,lanparapemimpiné Israèlrolas,padhacathetkabèhwonglanangingIsraèlsing umurérongpuluhtaunmunggah
19NabiMusabanjurnindakakemangkono,lanHarun banjurrawuhkaroparapanggedheIsraelrolas,sartapadha ngetungcacahewongIsraelanaingara-arasamunSinai 20.CacahingwongIsraelmiturutkulawangsane,kang umurrongpuluhtaunmunggah,ananematustelungewu limangatusseket
21NangingbaniLewiorakaetungbarengkarosadulursadulure,yaikuwongIsrael
22CacahewonglanangIsraelkabehkangumursewulan munggahanarongpuluhloroewurongatuspitungpuluh telu
23CacahebaniLewisingumursewulanmunggahana rongpuluhloroewu.
24NabiMusabanjurmrentahakeparaimamlanwong Lewikanggonindakakepakaryanedhewe-dhewelan tanggungjawabedhewe-dhewekanggongladeniingpapan suci,yaikuTarubSuci,kayasingwisdidhawuhakedening PangeranYehuwahmarangNabiMusa 25Ingtanggalrongpuluhsasiiku,meganewismumbul sakaTarubPasewakan
26IngwektuikuwongIsraelnerusakelelunganesakaaraarasamunSinai,lanpadhalelungantelungdina,lanmega mandhegingara-arasamunParan;ingkonobebendune PangeranYehuwahmurubmarangIsrael,amargapadha gawenesuPangeranYehuwahnalikanjalukpanganan supayapadhabisamangan
27PangeranYehuwahnyembadanipanyuwunewongwongmau,sartamaringipangankangdipangansajrone sewulan
28Nangingsawisékuwi,bebendunéGustiAllahmurub marangwong-wongmau,lanPanjenenganématèniwongwongmaungantimatibanget,lanwong-wongmau dikuburingkono
29WongIsraelngaranipanggonankuwiKebrot-Hataawa, amargaingkonowong-wongsingnguburwong-wongsing ngelakdagingpadhadikubur
30BanjurbudhalsakaKebrot-Taawalanngineping Hazerot,ingara-arasamunParan
31NalikawongIsraelanaingHazerot,bebendune PangeranYehuwahmurubmarangMiryammergasaka NabiMusa,ngantidhewekelarakusta,putihkayasalju
32Wongwadonmaudikurungingnjabakemahpitungdina ngantitekanwektunemarisawiselarakusta
33SawisékuwiwongIsraèlbudhalsakaHazerotlan ngedegakékémahingpungkasaningara-arasamunParan.
34Ingwektuiku,GustiAllahngandikamarangNabiMusa supayangutusrolaswongsakawongIsrael,sijiwongsaka sabentaler,supayalungalannlititanahKanaan.
35NabiMusabanjurngutusrolaswongmau,lanpadha tekaningtanahKanaankanggonlitilanniti-niti,sarta padhanlitisakubengetanahiku,wiwitsakaara-arasamun SinngantitekanRekhob,tekaningsacedhakeKamot
36Sawisépatangpuluhdina,wong-wongmaupadha sowanmarangNabiMusalanNabiHarun,sartapadha ngaturaképawartasinganaingatinéWongsepuluhmau banjurngaturaképawartaalamarangwongIsraèlbabtanah singwisditlitimau,karongucap,"Luwihbecikkitabali menyangMesirtinimbangmenyangtanahiki,tanahsing ngobongpedunungé"
37NangingYosuabinNunlanKalebbinYefune,sing kalebuwong-wongsingwisnlititanahmau,kandha, “Tanahikipancenapikbanget”
38ManawaPangeranYehuwahrenamarangkita, Panjenenganebakalngiridkitamenyangtanahikilan maringikita,amargatanahikimilisusulanmadu
39NangingwongIsraeloragelemngrungokake,lanpadha nggatekaketembungewongsepuluhsingwisnggawa kabaralababagantanahkasebut
40GustiAllahmirengsambatewongIsrael,Panjenengane dukabangetlansumpah,pangandikane:
41Mesthioraanawongsiji-sijiasakagenerasidurakaiki singbakalndelengtanahiki,wiwitumurrongpuluhtaun munggah,kajabaKalebbinYefunelanYosuabinNun
42Nangingmesthigenerasidurakaikibakalsirnaingaraarasamuniki,lananak-anakebakaltekaingtanahikilan bakalnduweni;mulanebebendunePangeranYehuwah murubmarangIsrael,lanPanjenenganendadekake dhewekengumbaraingara-arasamunsajronepatangpuluh taunngantipungkasanegenerasidurakakasebut,amarga dhewekeorangetutakePangeranYehuwah
43Wong-wongmaubanjurmanggoningara-arasamun Paranngantisuwe,lansawiseikupadhanerusakélakuné menyangara-arasamunliwatdalansingnujuSegara Abang
BAB84
1IngwektuikuKorahbinYezerbinKehatbinLewi, nggawaakehwongsakaantaranewongIsrael,lanwongwongmaupadhapadukaroNabiMusalanHarunsarta karosakehingwongsaumat.
2PangeranYehuwahbanjurdukamarangwong-wongmau, lanbumimbukakcangkemelannguntalwong-wongmau, dalahomah-omahelansakehingbarangdarbeke,lan sakehingwongkangkalebuwong-wongKorah.
3Sawisékuwi,GustiAllahngongkonwong-wongmau mubengliwatdalansingngliwatiGunungSeirngantisuwé banget
4IngwektuikuGustiAllahngandikamarangNabiMusa: “AjangajakperangnglawanbaniEsau,amargaAkuora bakalmaringiapa-apamarangkowe,sanajanmungsak telapaksikilmusingbisadiidak,amargaAkuwismaringi GunungSeirdadipusakamarangEsau.”
5Mulané,baniÉsauperangnglawanbaniSéiringjaman biyèn,lanGustiAllahmasrahakébaniSéirmarangbani Ésau,lannumpeswong-wongmausakangarepé,mula baniÉsaumanggonnggentèniwong-wongmaunganti saiki
6MulanéGustiAllahngandikamarangwongIsraèl,"Aja nglawanturunéÉsau,sedulur-sedulurmu,mergatanahéora nduwènikowéKowékenatukupangansakawong-wong maunganggodhuwitlanmangan,lankenatukubanyu sakawong-wongmaunganggodhuwitlanngombé"
7WongIsraelbanjurnindakakemiturutpangandikane PangeranYehuwah.
8WongIsraelbanjurpadhamlakungubengiara-arasamun, ngliwatidalanmenyangGunungSinaingantisuwebanget, lanorangantitekanbaniEsau,mulanepadhamanggoning wilayahkonongantisangalastaun
9IngwektuikuLatinus,rajabaniKitim,seda,ingtaun patangpuluhlimapamrentahane,yaikutaunpatbelas sawisewongIsraelmetusakaMesir
10Panjenenganebanjurdikuburingpanggonanedhewe ingtanahKitim,lanAbimnasnggentenipanjenenganedadi ratutelungpuluhwolutaun
11Ingwektuiku,sawisésangalastaun,wongIsraèl ngliwatitapelwatesétanahéÉsau,lansawisétekaningaraarasamunMoab
12PangeranYehuwahngandikamarangNabiMusa:“Aja ngepungMoablanajaperangnglawanwong-wongmau, amargaAkuorabakalmenehiapa-apasakatanahemarang kowe”
13WongIsraelpadhangliwatidalanmenyangara-ara samunMoabsajronesangalastaun,lanorataunglawan wong-wongmau.
14IngtaunkapingtelungpuluhenemsawiséwongIsraèl metusakaMesir,PangérannggebagatineSihon,raja Amori,mulaSihonbanjurperangnglawanwongMoab 15SihonbanjurngutusutusanmenyangBeorbinJaneas, binBileam,penasihatrajaMesir,lanmenyangBileam, putrane,supayangipat-ipatiMoab,supayaMoabmau diulungakemenyangtanganeSihon
16ParautusanmaubanjurpadhalungalannggawaBeor binJaneaslanBileambinBileamsakaPetoring MesopotamiaBeorlanBileambinBileambinBileam banjurpadhamenyangkuthaSihonlanngipat-ipatiMoab lanrajaneanaingngarsaneSihon,rajanewongAmori.
17Sihonbanjurmetukarosakehingwadya-balane,banjur nglurugmenyangMoab,perangnglawanwong-wongmau, sartapadhaditelukakePangeranYehuwahmasrahake wong-wongmaumenyangingtangane,lanSihonmateni ratuingMoab.
18SangPrabuSihonngrebutsakehingkuthaingMoab sajroneperang;sartaHesybonugadirebutsakaingkono, amargaHesybonikusalahsawijiningkuthaingMoab,lan SangPrabuSihonmapanakeparapanggedhelanpara bangsawaneingHesybon,lanHesyboningjamansemana kagunganeSangPrabuSihon
19Mulané,BeorlanBileam,anaké,ngucapkétembungtembungiki,"AyopadhamenyangHesybon,kuthané Sihonbakaldibangunlandidegaké"
20BilaikowéMoab!Kowébakalkelangan,hébangsa Kemos!Deloken,kuwiwiskatulisingkitabTorètéAllah.
21BarengSihonwisngrebutMoab,dhèwèkémasang pengawalingkutha-kuthasingdirebutsakaMoab,lanakèh bangetwongMoabsingguguringperangingtangané Sihon,landhèwèkéngrebutakèhwong,anaklananglan wadon,lanmatènirajané;mulaSihonbalimenyang negaranédhéwé.
22Sihonbanjurmènèhipisungsungemaslanpérakakèh marangBéorlanBiléam,anaké,lanBiléambanjurnglilani wong-wongmaulungamenyangMésopotamia,menyang omahlannegarané
23IngwektuikukabehwongIsraelpadhangliwatidalan menyangara-arasamunMoab,banjurbalilanngepungaraarasamunEdom
24Ingsasikapisantaunkapingpatangpuluhsawiséwong IsraèlmetusakaMesir,kabèhumatpadhatekaningara-ara samunSin,lanwongIsraèlpadhamanggoningKadesy, ingara-arasamunSinMiryamtilardonyaingkonolan dikuburingkono.
25NalikasamanaNabiMusangutusutusanmenyang ngarsaneHadad,ratuingEdom,kadhawuhannguwuh: “SadulurmuIsrael,keparengakulanglangkungitanahmu. Kulabotenbadhenglangkungipategalanutawikebon anggur,sahabotenbadhengombetoyasakingsumur, nangingbadhelumampahwonteningmargiipunratu.”
26WongEdombanjurkandha,"Kowéorakenangliwati tanahku"WongEdombanjurmetunemoniwongIsraèl karowong-wongsingkuwatbanget.
27LanbaniEsauoragelemnglilaniwongIsraelngliwati tanahe,mulawongIsraelbanjurnyingkirakelanoraperang nglawanwong-wongmau.
28Sadurungéiki,GustiAllahwisndhawuhiwongIsraèl, "KowéajaperangnglawanturunéÉsau,"mulanéwong Israèlpadhanyingkirsakakonolanoraperangnglawan wong-wongmau
29WongIsraelbanjurbudhalsakaKadesy,lankabeh wongpadhatekaningGunungHor.
30IngwektuikuPangeranYehuwahngandikamarang NabiMusa:“KandhaamarangkakangmuHarun,yen dhewekebakalmatiingkono,amargadhewekeorabakal lumebuingtanahsingwisDakparingakemarangwong Israel.”
31HarunbanjurmunggahmenyangGunungHor,miturut dhawuhePangeranYehuwah,ingtaunkapingpatangpuluh, ingsasikalima,ingtanggalsijisasiiku.
32Harunyuswanesatusrongpuluhtelutaunnalikaseda ingGunungHor.
BAB85
1RajaArad,wongKanaansingmanggoningsisihKidul, krunguyenwongIsraelwistekaliwatdalaneparatelik sandi,banjurngaturpasukanekanggonglawanwongIsrael. 2LanwongIsraelpadhawedibangetmarangdheweke, amargadhewekeduwetentarasinggedhelanakeh,mula wongIsraelpadhamutusakearepbalimenyangMesir 3WongIsraelbanjurpadhabalimenyangMaserathBeniYaakon,kira-kiratelungdinalelungane,amargapadha wedibangetmarangrajaArad
4WongIsraeloragelembalimenyangpanggonane, mulanepadhatetepanaingBeni-Yaakontelungpuluhdina. 5NalikabaniLewiweruhyenbaniIsraeloragelembali, banjurpadhamerimarangGustiAllah,lanpadhabangkit lanperangnglawansadulur-sadulureIsrael,sartamateni wong-wongmauakehbanget,lanmeksawong-wongmau balimenyangpanggonane,yaikuGunungHor
6Nalikapadhabali,RajaAradisihngaturwadyabalane kanggoperangnglawanwongIsrael
7WongIsraelbanjursumpah,"YenPadukamasrahake bangsaikimarangtangankawula,kutha-kuthanebakal kawulatumpeskabeh"
8PangeranYehuwahnyembadanipanyuwunewongIsrael, lanPanjenenganemasrahakewongKanaanmarang tangane,sartawong-wongmaulankutha-kuthanepadha ditumpes,lanpanggonanikudiaraniHorma
9WongIsraelbanjurbudhalsakaGunungHorlan ngedegaketarubeanaingObot,lansakaObotbanjur budhallanngedegaketarubeanaingJurang-Abarim,ing tapelwatesetanahMoab.
10WongIsraelbanjurkongkonanwongmenyangMoab, kandhane:“Keparengakulanglangkungitanah panjenengandhatengpanggenankula.”Nangingwong MoaboranglilaniwongIsraelnglangkungitanahe,amarga wongMoabpadhawedibangetyenwongIsraelbakal nindakakekayasingditindakakedeningSihon,rajaAmori, marangwong-wongmau,singwisngrebuttanahelan mateniakehwongIsrael
11MulanéMoaboranglilaniwongIsraèlngliwatitanahé, lanGustiAllahndhawuhiwongIsraèl,"Ajapadhaperang nglawanMoab,"mulanéwongIsraèlbanjurbudhalsaka Moab.
12WongIsraelbanjurbudhalsakatapelwatesMoab,lan tekaningsabrangeWalunganArnon,tapelwatesMoab, ingantaraneMoablanwongAmori,lanbanjurngedegake kemahingtapelwateseSihon,ratunewongAmori,ingaraarasamunKedemot
13WongIsraelbanjurngutusutusanmenyangngarsane Sihon,ratunewongAmori,kadhawuhannguwuh:
14Mugikeparengakulasaminglangkunginagari panjenenganKulabotenbadhemlebetdhatengpategalan utawidhatengpakebonananggur,kulabadhenglangkungi margiagengngantoskulanglangkungitapelwates panjenenganNangingSihonbotennglilanitiyangIsrael nglangkungi
15SihonbanjurnglumpukakékabèhwongAmorilanmetu menyangara-arasamunkanggonemoniwongIsraèl,sarta perangnglawanwongIsraèlingYahas
16PangeranYehuwahngulungakeSihon,ratunewong Amori,marangingtanganewongIsrael,lanwongIsrael ngalahakesakehewongIsraelnganggolandheping pedhanglanmalesukummarangMoab
17WongIsraelbanjurngrebuttanaheSihon,wiwitsaka AramngantitekanYabuk,yaikutanahebaniAmon,lan padhangrebutkabehjarahankutha-kuthane
18WongIsraelbanjurngrebutsakehekutha-kuthamau, lanwongIsraelmanggoningsakehekuthanewongAmori
19WongIsraelkabehpadhasarujukarepperangnglawan wongAmon,lanngrebuttanaheuga
20MulanéGustiAllahngandikamarangwongIsraèl,"Aja ngepungwongAmonlanajaperangnglawanwong-wong mau,mergaAkuorabakalmènèhiapa-apasakatanahé marangkowé"WongIsraèlpadhangrungokaké pangandikanéGustiAllahlanoraperangnglawanwong Amon
21WongIsraelbanjurpadhambaliklanmajungliwati dalanBasanmenyangingtanaheOg,ratuingBasan,lan Og,ratuingBasan,banjurmetuperangnglawanwong Israel,karoakehwongsinggagahprakosalanugapasukan singkuwatbangetsakawongAmori.
22RajaOgsakaBasankuwiwongsingkuwatbanget, nangingNaaron,putrané,luwihkuwattinimbangdhèwèké 23Ogbanjurngucapingsajroningatine,“Saikikabehbala tentaraIsraelpadhanglumpuk,mungtelungwong,saiki akubakalnggempurwong-wongmaubebarengantanpa pedhangutawatumbak.”
24OgbanjurmunggahingGunungYahas,njupukwatu gedhesijisakaingkono,dawanetelungparas,banjur ditumpangakeingsirahe,lanniyatmbuwangwatuiku menyangingkemahewongIsrael,supayakabehwong Israelpadhakenaingwatuiku
25MalaékatéPangéranrawuhlannusukwatumauing sirahéOg,lanwatumautibainggulunéOg,ngantiOgtiba inglemahamargawatusinganainggulunéabotbanget
26IngwektuikuPangeranYehuwahngandikamarang wongIsrael:“Ajawedikarodheweke,amargaAkuwis masrahakedhewekelankabehrakyatelankabehtanahe marangtanganmu,lankowekudunindakakemarang dhewekekayasingkoklakonimarangSihon”
27NabiMusabanjurmudhunnemoniNabiOgkarowong Israelsawatara,lanNabiMusabanjurnggebugitlapakan sikileOgnganggotekenlanmatenidheweke
28Sawisékuwi,wongIsraèlngoyakanak-anakéOglan kabèhrakyaté,sartapadhadigebugilandirusakngantiora anasingisihurip
29SawisékuwiNabiMusangutussawetarawongIsraèl kanggondelokYaezer,mergaYaezerkuwikuthasing misuwurbanget
30ParatelikmaubanjurlungamenyangYaezerlannliti kuthaiku,lanparatelikmaupadhapercayamarang PangeranYehuwah,lanpadhaperangnglawanwong-wong Yaezer.
31Wong-wongmaubanjurngrebutYaezerlandésa-désa sakubengé,lanGustiAllahmasrahakewong-wongmau marangtangané,lanwong-wongmaunundhungiwong Amorisingmanggoningkono
32WongIsraelbanjurngrebuttanaherajaAmoriloromau, sewidakkuthaingsabrangebengawanYarden,wiwitsaka kaliArnonngantitekangunungHerman
33WongIsraelbanjurbudhallantekaninglebakMoab, ingsabrangebengawanYarden,ingsacedhakeYerikho.
34BangsaMoabpadhakrungusakehingpialasing ditindakakewongIsraelmarangrajaAmoriloro,yaiku SihonlanOg,mulanewongMoabkabehpadhawedi bangetmarangwongIsrael
35ParapinituwaMoabbanjurpadhangucap,"RajaAmori loro,SihonlanOg,singluwihkuwasatinimbangpararaja ingbumi,orabisanglawanwongIsraelKepiyecaranekita bisanglawanwong-wongmau?"
36Mesthinewong-wongmauwisngirimpesenmarang kitasadurungesupayangliwatitanahkitaingdalane,lan kitaoranglilanidheweke,saikidhewekebakalnyerang kitanganggopedhangabotlannumpeskita;lanMoabdadi susahamargawongIsrael,landhewekewedibangetkaro wong-wongmau,landhewekengrembugapasingbakal ditindakakemarangwongIsrael
37ParapinituwaMoabbanjurpadhangrancangarepmilih salahsijiningwongé,yaikuBalakbinZipor,wongMoab, lannalikasemonodhèwèkédiangkatdadirajaBalakkuwi wongsingwicaksanabanget
38ParapinituwaMoabbanjurpadhabudhallan kongkonanwongmenyangwongMidiansupayapadha gaweprajanjiankarowong-wongmau,amargaingjaman semonowisanaperanggedhelanmemungsuhanantarane MoablanMidian,wiwitjamaneHadadbinBedad,ratuing Edom,singngalahakeMidianingwilayahMoabnganti saiki.
39WongMoabbanjurutusanwongmenyangwong Midian,lanwong-wongmaupadhagaweprajanjiankaro wong-wongmau.ParapinituwanewongMidianpadhateka ingtanahMoabkanggogaweprajanjiankanggowong Midian
40ParapinituwaMoabbanjurpadharembugankaropara pinituwaMidianapasingkududitindakakesupayabisa nylametakenyawanewongMoabmausakatanganewong Israel.
41WongMoabkabehbanjurkandhamarangpara pinituwanewongMidian:“SaikiwongIsraelnguntal kabehwongingsakubengekita,kayasapinguntalsuket ingara-ara,amargakayamangkonotumindakewongIsrael marangrajaAmorilorosingluwihkuwattinimbangkita” 42ParapinituwaMidianbanjurkandhamarangMoab, “AkuwiskrunguyennalikaSihon,rajaAmori,perang nglawankowe,lannalikadhewekengalahakekowelan ngrebuttanahmu,dhewekengutuswongmenyangBeorbin JaneaslanmenyangBileam,putrane,sakaMesopotamia, landheweketekalanngipat-ipatikoweMulanetangane Sihonngalahakekowe,ngantidhewekengrebuttanahmu. 43Mulanesaiki,koweugakongkonannemoniBileam, anake,amargadhewekeisihanaingnegarane,lan wenehanaupahe,supayadheweketekalanngipat-ipati kabehwongsingkokwedeniBarengparapinituwane Moabkrungubabiki,banjurpadhasenengbangetkaro kongkonannemoniBileam,anakeBeor 44SangPrabuBalak,putraneSangZipor,ratuingMoab, banjurutusannemoniBileam,kadhawuhanmatur:
45LahanabangsametusakaMesir,lahpadhanutupi lumahingbumi,lanpadhangadegmadhepAku.
46Mulanesaiki,mrenealanipat-ipatnabangsaikikanggo aku,amargadhewekeluwihkuwattinimbangaku.Mbok menawaakubisanglawanlanngusirdheweke,amargaaku krunguyensapasingkokberkahibakaldiberkahi,lansapa singkokipat-ipatibakaldiipat-ipati
47MulanéparautusanéBalakpadhanemoniBiléamlan ngajakBiléamsupayangipat-ipatibangsakuwilanperang nglawanMoab
48BileambanjursowanmarangBalakarepngipat-ipati bangsaIsrael,lanPangeranYehuwahngandikamarang Bileam:“Ajangipat-ipatibangsaiki,amargabangsaiki wisdiberkahi”
49SabendinaBalaknggusahBileamsupayangipat-ipati wongIsrael,nangingBileamoranggatekakepangandikane SangYehuwahmarangBileam
50BarengBalakweruhyenBileamoragelemnuruti panyuwune,banjurngadeglanmulih,lanBileamugabali menyangnegaranelansakaingkonobudhalmenyang Midian
51WongIsraelbanjurbudhalsakalebakMoab,lan ngedegaketarubeingpinggirbengawanYarden,wiwit sakaBet-YesimotngantitekanAbel-Sitim,ingpungkasan lebakMoab.
52NalikawongIsraelpadhamanggoninglebakSitim, wong-wongmauwiwitlakujinakaroparaputriMoab
53WongIsraelbanjurpadhanyedhakiwongMoab,lan wongMoabpadhamasangkémahéingngarepékémahé wongIsrael
54WongMoabpadhawedikarowongIsrael,mulawong Moabpadhanjupukkabehanak-anakewadonlanbojone singayurupanelanayurupane,banjurdienggoniemas, peraklansandhangansinglarangregane.
55Lanwong-wongMoabpadhanglebokakewong-wong wadonmauingngareplawangkemahe,supayawongIsrael bisandelenglannolehmarangwong-wongmau,lanora perangnglawanMoab
56WongMoabkabehpadhanindakakebabikimarang wongIsrael,sabenwonglanangpadhanglebokakebojone lananakewadoningngareplawangkemahedhewe-dhewe WongIsraelkabehpadhaweruhtumindakewongMoab mau,mulawongIsraelpadhanolehmarangparaputri Moablanngincerdheweke,mulabanjurpadhalunga marangparaputriMoabmau
57NalikaanawongIbranitekainglawangingkemah Moab,lanweruhanaputriMoablankepenginbangetkaro dheweke,banjurngomongkarodhewekeinglawanging kemahapasingdikarepake,nalikalagirembugan,wongwongingkemahkasebutbakalmetulanngomongkaro wongIbranikasebutkayaiki:
58Kowémesthingertinèkkitaikisedulur,kitakabèhiki turunanéLutlanturunanéAbraham,seduluré,mulané kenapakowéoragelemtetepkaroaku,lankenapakowé oragelemmanganrotilankurbankita?
59NalikabaniMoabwisnguwasanidhèwèkénganggo pidhatone,lannggodhadhèwèkénganggotembungtembungsingapik,dhèwèkébanjurdilungguhakeing kémahlandimasaklandikurbanakekanggodhèwèké,lan dhèwèkémangankurbanlanrotiné.
60Banjurpadhadiwenehianggurlandhewekengombe ngantimendem,banjuranaprawanayusingdigawa menyangngarsane,landhewekenindakakeapasing dikarepake,amargadhewekeorangertiapasing ditindakake,amargadhewekewisngombeanggurakeh banget
61KayamangkonotumindakebaniMoabmarangwong Israelingpanggonankono,inglebakSitim,lanbebendune PangeranYehuwahmurubmarangwongIsraelamarga sakaprakaraiki,lanPanjenenganendhatengakepageblug ingantaranewong-wongmau,lanwongIsraelmatirong puluhpapatewuwong
62AnasawijiningwongsakabaniSimeon,jenengeZimri binSalu,kangmanunggalkaroKosbi,putrineZur,ratuing Midian,wongMidian,anaingngarepesakehingwong Israel.
63PinehasbinÉlazer,binHarun,weruhtumindakalasing ditindakakeZimri,banjurnjupuktumbaklanngadeglan ngoyakwongloromau,nusuklanmateniwongloromau, lanpageblugmaumandhegsakawongIsrael
BAB86
1Barengwiswayahepageblug,PangeranYehuwah ngandikamarangNabiMusalanmarangEleazer,putrane ImamHarun,mangkene:
2CathetparapanggedheningpasamuwanIsraelkabeh, singumurrongpuluhtaunmunggah,kabehsingsembada perang
3NabiMusalanÉlazarnyathetwongIsraèlmiturut kulawargané,lancacahéwongIsraèlkabèhanapitungatus èwupitungatustelungpuluh
4CacahebaniLewi,wiwitumursewulanmunggah,ana rongpuluhteluewu,laningantaranewong-wongmauora anasiji-sijiawongsingkacathetdeningNabiMusalan ImamHaruningara-arasamunSinai
5AmargaGustiAllahwisngandikamarangwong-wong mauyenbakalmatiingara-arasamun,mulanekabeh padhamati,lanoraanasiji-sijiasingisihuripkajabaKaleb binYefunelanYosuabinNun.
6Sawisékuwi,GustiAllahngandikamarangMusa,"Kowé kandhaamarangwongIsraèlsupayamaleswongMidian marangwong-wongmau,mergasakatumindakésedulurseduluré,wongIsraèl"
7NabiMusabanjurnindakakemangkono,lanwongIsrael milihsakaantaranewong-wongmaurolasewuwong lanang,sabensukusewu,banjurpadhamenyangMidian
8WongIsraelbanjurperangnglawanwongMidian,lan wong-wonglanangpadhadipatenikabeh,ugalimang panggedheMidian;BileambinBeorugadipateninganggo pedhang
9WongIsraelbanjurpadhangrebutparagarwanewong Midian,dalasanbocah-bocahlankewan-kewanelan sakehingbarangdarbeke
10Lankabehbarangrampasanlanjarahanpadhadijupuk, banjurdigawamenyangNabiMusalanEleazeringlebak Moab.
11NabiMusalanÉlazarsartaparapanggedhening pasamuwanpadhametunemoniwong-wongmaukanthi bungah.
12LankabehjarahansakaMidianpadhadibagi-bagi,lan wongIsraelwismalesdendammarangMidianamarga sakasedulur-sedulure,wongIsrael
BAB87
1IngwektuikuPangeranYehuwahngandikamarangNabi Musa:“Lah,dina-dinamuwiscedhakkaropungkasan, saikijupukabdimuYosuabinNunlanleboknaing tabernakel,lanAkubakalndhawuhidheweke”NabiMusa nindakakemangkono
2PangeranYehuwahbanjurngatingalanaingtabernakel ingsajroningtugumega,lantugumegamaungadeging lawangetabernakel
3GustiAllahbanjurndhawuhiYosuabinNun, pangandikane:“Kowékudukendellanwani,amargakowé bakalngiridwongIsraelmenyangtanahsingwis DakjanjekakebakalDakparingakemarangwong-wong mau,lanAkubakalnunggilkarokowé.”
4NabiMusabanjurngandikamarangYosua:“Kuwatna lankendelnaatimu,amargakowebakalngeterakewong Israelndarbenitanahiki,lanPangeranYehuwahbakal nunggilkarokowe,Panjenenganeorabakalninggalake kowelanorabakalnilarkowe,ajawedilanajaputusasa”
5NabiMusabanjurnimbalikabehwongIsraellan ngandikamarangwong-wongmau:“Kowewispadha ndelengsakehingkabecikankangwisditindakakedening PangeranYehuwah,GustiAllahmu,kanggokoweingaraarasamun
6Mulanesaiki,padhagateknasakehingpangandikaning angger-anggeringToretiki,lanlumakuaingdalane PangeranYehuwah,GustiAllahmu,ajanyimpangsaka dalansingwisdidhawuhakedeningPangeranYehuwah marangkowe,menyangtengenutawamenyangkiwa.
7NabiMusabanjurmulangakepranatan,putusan,lan angger-anggermarangwongIsrael,supayapadhanglakoni ingtanahkonokayasingwisdidhawuhakedening PangeranYehuwahmarangdheweke
8PanjenenganémulangakédalanéPangéranlananggeranggeré;lahikukabèhwiskatulisingkitabangger-anggeré AllahsingdiparingakémarangwongIsraèllantaranNabi Musa
9BarengNabiMusawisrampungdhawuhmarangwong Israel,PangeranYehuwahbanjurngandikamarangNabi Musa:“MunggahamenyangGunungAbarimlanmatiaing kono,lankowebakaldiklumpukakekaroparaleluhurmu kayaHarun,kakangmu,kangwisdiklumpukake”
10NabiMusabanjurminggahkayasingdidhawuhake deningPangeranYehuwah,lansedaanaingkonoingtanah MoabmiturutdhawuhePangeranYehuwah,ingtaun kapingpatangpuluhsawisewongIsraelmetusakatanah Mesir.
11WongIsraelpadhanangisiNabiMusainglebakMoab telungpuluhdinasuwene,lanwisrampungdina-dinane tangisanlanpatangisankanggoNabiMusa
BAB88
1SawiséNabiMusaséda,Pangéranngandikamarang YosuabinNun,
2“SirangadegalannyabrangbengawanYardenmenyang tanahkangwisDakparingakemarangwongIsrael,lansira bakalmrentahakewongIsraelsupayanduwenitanahiku” 3Sabenpanggonansingbakaldiinjekingtlapakanmu bakaldadiduwekmu,wiwitsakaara-arasamunLibanon ngantitekankaligedhe,yaikukaliPerat,bakaldadi watesmu
4Oraanawongsingbakalbisanglawankowésajroné uripmu;kayaAkununggilkaroMusa,kayangonougaAku bakalnunggilkarokowéMungwaékowékudukuwatlan kendel,supayakowénetepisakèhingangger-anggersing dipréntahakéMusamarangkowéAjanyimpangsaka dalanmenyangtengenutawamenyangkiwa,supayakowé nduwékabegjaningsakèhingapasingkoklakoni
5YosuabanjurndhawuhiparapanggedheIsrael, pangandikane:“Padhanglewatikemahlanprentahana marangwong-wongmau,supayapadhanyawisnasangu, amargatelungdinamanehkowebakalnyabrangKali Yardenlanngejegitanahiku.”
6ParapanggedhenewongIsraelbanjurnindakakekaya mangkono,padhamrentahakemarangwong-wongmaulan nindakakekabehsingdiprentahakedeningYosua.
7Yosuabanjurngutuswonglorokanggoneliktanah Yerikho,lanwong-wongmaubanjurlunganelikkutha Yerikho.
8Sawisépitungdina,wong-wongmaupadhasowan marangYosuaingkémahélanmatur,"GustiAllahsampun masrahakensedayanagaridhatengtangankita,lanpara pedunungipunsamiwedisangetdhatengkita"
9Sawisékuwi,ésukéYosuatangilanwongIsraèlkabèh, banjurbudhalsakaSitim.YosualanwongIsraèlkabèh nyabrangKaliYardènYusakumurwolungpuluhloro taunnalikanyabrangKaliYardènkarowongIsraèl 10Wong-wongmaupadhabudhalsakaingbengawan Yardeningtanggalsepuluhsasikapisan,lanpadha ngedegakekemahingGilgalingpojokwetanYerikho 11WongIsraelpadhangrayakakePaskahingGilgal,ing lebakYerikho,ingtanggalpatbelassasiiku,kayasingwis katulisingangger-anggereNabiMusa 12Ingwayahikuuga,ingdinaPaskah,mannawis mandheg,lanwongIsraeloraolehmannamaneh,mulane wongIsraelbanjurmanganwoh-wohansakatanahKanaan 13LanYerikhowisditutupbabarpisankanggowong Israel,oraanasingmetuutawamlebu
14Ingsasikapindho,tanggalsijisasiiku,Pangeran YehuwahngandikamarangYosua:“Tangia,lahAkuwis masrahakeYerikhokarokabehwongingkonomarang tanganmu;lankabehprajuritmukudungubengikuthaiku, sapisansabendina;kayamangkonoikukudukoklakoni sajronenemdina”
15Paraimamkudungunekaketrompet,lannalikakowe krunguswaratrompet,kabehwongkudusurak-surak banter,ngantitembokkuthabakalrubuh;kabehwongkudu maju,sabenwongnglawanmungsuhe 16Yosuabanjurnindakakeapakangdidhawuhakedening PangeranYehuwahmarangdheweke
17Ingdinakapituwong-wongmaupadhangubengikutha pingpitu,lanparaimampadhangunekaketrompet 18Ingbabakkapitu,Yosuakandhamarangwong-wong mau,“Surak-surak,amargaGustiAllahwismasrahake kabehkuthaikimenyangtangankita”
19Mungkuthalansakehingisinekangbakaldadibarang sengkerankagemPangeranYehuwah,lanpadha ngedohanabarangsengkeraniku,supayakoweajanganti ndadekakekemahIsraeldadibarangsengkeranlangawe rusuh.
20Nangingsakehingperak,emas,tembagalanwesiiku kududisucekakekanggoPangeranYehuwah,lankabehiku kududilebokakeingperbekalanPangeranYehuwah.
21Wong-wongbanjurngunekaketrompetlansurak-surak banterbanget,tembokeYerikhoambruk,lankabehwong padhamunggah,sabenwonglangsungingngarepedhewe, lanpadhangrebutkuthaikulannumpeskabehsinganaing kono,wonglananglanwadon,wongenomlanwongtuwa, sapi,wedhuslankeledai,nganggolandhepingpedhang
22Lankuthaikukabehdiobong,mungpiranti-piranti perak,emas,tembagalanwesikangdilebokakeingbrayate PangeranYehuwah
23IngwektuikuYosuasumpah,pangandikane:“Wong singmbangunkuthaYerikhokenainglaknat;dheweke bakalmasangpondasikuthaikunganggoanakmbarepe, lanmasanggapuranenganggoanakragile”
24AkhanbinKarmi,binZabdi,binZerah,binYehuda, tumindakorasetyamarangbarang-barangsingdikutuk, njupuksakabarang-barangsingdikutukmaulan didhelikakeingnjerokemah.MulaGustiAllahbanjurnesu marangwongIsrael
25Sawisékuwi,nalikawongIsraèlbalisakangobong kuthaYérikho,Yosuangutuswongkanggondelokkutha Ailannempuhperangnglawankuthakuwi
26Wong-wongmaubanjurpadhamunggahlannelikkutha Ai,lanbanjurbalisartakandha,“Ajangantikabehwong melukowemenyangAi,mungkira-kiratelungewuwong singkenamajulannggempurkuthaiku,amargawongwongemungsithik.”
27Yosuabanjurnindakakekayamangkono,lananawong Israelkira-kiratelungewusingmeluperangnglawanwong Ai.
28PeperangannglawanwongIsraelsayarame,lanwong AimatenitelungpuluhenemwongIsrael,lanwongIsrael padhamlayusakangarepewongAi.
29BarengYosuandelenglelakoniki,banjurnyuweknyuwekpangagemanelansujudingngarsanePangeran Yehuwah,bebarengankaroparapinituwaneIsrael,sarta wong-wongmaupadhanguwurakeawuingsirahe
30Yosuabanjurndangu,"DhuhYehuwah,punapa sababipunPadukangiridbangsapunikanyabrangKali Yarden?Punapaingkangkedahkawulaaturaken sasampunipuntiyangIsraelnilarmungsuhipun?"
31MulanesaikikabehwongKanaan,pedunungingtanah iki,bakalkrungubabiki,lanbakalngepungkitalan nyirnakakejenengkita
32GustiAllahbanjurngandikamarangYosua,"Yagéné kowésujud?Tangia,lungaa,amargawongIsraèlwis nglakonidosalannjupukbarangsingwisdikutuk;Akuora bakalnunggalkarowong-wongmaumanèh,kajabayèn wong-wongmaunyirnakakébarangsingwisdikutukmau sakaingtengah-tengahé."
33Yosuabanjurngadeglannglumpukakéwong-wong mau,sartanggawaUrimmiturutdhawuhéPangéran,lan sukuYéhudasingdipilih,lanAkhanbinKarmisingdipilih.
34YosuabanjurkandhamarangAkhan,"Cobacritakna marangaku,anakku,apasingwiskoklakoni?"Akhan kandha,"Akuweruhingantaranebarang-barangjarahan anasandhangansingapikbangetsakaSinearlanrongatus syikalperak,lansakbajiemasboboteseketsyikal.Aku kepenginbangetlannjupuk,landelengenkabehmau didhelikakeinglemahingtengah-tengahekemah"
35Yosuabanjurutusanwongnjupukbarang-barangmau sakakemahéAkhan,banjurdigawamenyangngarsané Yosua
36YosuabanjurnjupukAkhanlanpiranti-pirantimau, sartaanak-anakelananglanwadonsartakabehbarangbarange,banjurdigawamenyanglebakAkhor.
37Yosuabanjurngobongwong-wongmauingkono,lan kabehwongIsraelmbenturiAkhannganggowatu,lan wong-wongmaungadegaketumpukanwatuingsadhuwure Akhan,mulanepanggonankasebutdiaranilebakAkhor MurkanePangeranYehuwahbanjursirep,lanYosua banjurtekaingkuthakasebutlanperangnglawankuthaiku.
38PangeranYehuwahbanjurngandikamarangYosua: “Ajawedilanajakaget,lahAkuwismasrahakeAi,rajane lanrakyatemarangtanganmu,lankowekudunindakake marangwong-wongmaukayasingkoklakonimarang Yerikholanrajane,mungbarang-barangelankewankewanekudukokrebutdadijarahanmudhewe;pasangna wong-wongsingndhelikingmburinekuthaiku”
39Yosuabanjurnindakakemiturutpangandikane PangeranYehuwah,milihtelungpuluhewuwonggagah prakosasakaantaraneparaprajurit,banjurngutuswongwongmausupayapadhandheliklannyegatkuthamau
40Landhèwèkéndhawuhiwong-wongmau,"Nalikakowé ndelengakulankowé,akubakalmlayusakangarepé wong-wongmaukanthiakal-akal,lanwong-wongmau bakalngoyakkita,kowébanjurkudumetusaka panyumputanlanngrebutkutha"Wong-wongmau nindakkékayangono
41Yosuabanjurperang,lanwong-wongingkuthamau metunyerangwongIsrael,orangertiyenwong-wongmau anaingmburikuthakanggonyegatwong-wongmau
42.YosualanwongIsraelkabehpadhapura-purakeselana ingngarepewong-wongmau,banjurpadhamlayukanthi akal-akalanmetuingdalanmenyangara-arasamun
43Wong-wongAibanjurnglumpukakekabehwongsing anaingkuthakanggongoyakwongIsrael;wong-wong maubanjurpadhametulankepincutadohsakakutha,ora anasiji-sijiasingisihana,kuthaneditinggalmbukaklan ngoyakwongIsrael
44Wong-wongAisinglagindhelikbanjurpadhametu sakapanggonane,banjurenggal-enggalnyerangkutha, ngrebutlanngobongkuthaikuNalikawongAinoleh, dhewekeweruhkumelunkuthaikumumbulmenyang langit,lanoraanadalankanggomundurmenyangngendi wae
45WongAikabèhpadhaanaingtengah-tengahéwong Israèl,anasingsakakiwalantengen,lanwongAipadha digempurngantioraanasiji-sijiasingisihurip
46WongIsraelnyekelMelos,rajaAi,urip-urip,banjur digawamenyangngarsaneYosua,lanYosuabanjur nggantungdhewekeingkayusaliblanmati
47WongIsraelbanjurbalimenyangkuthasawisengobong kuthaiku,lankabehwongsinganaingkonopadha dipateninganggolandhepingpedhang
48CacahewongingAisingtiwas,lananglanwadon,ana rolasewu;mungraja-kayalanbarang-barangsakakutha ikusingdijarah,miturutpangandikanePangeranYehuwah marangYosua
49PararajaingsabrangKaliYarden,pararajaingKanaan, padhakrungubabpialasingditindakakedeningwong IsraelmarangYerikholanAi,banjurpadhanglumpukarep nglawanwongIsrael
50MungwongGibeonsingwedibangetperangnglawan wongIsraelsupayaoratiwas,muladheweketumindak licik,lanbanjurnemoniYosualankabehwongIsrael,lan kandha,"Kitaikitekasakatanahsingadoh,mulasaiki gaweaprajanjiankarokita."
51Wong-wongGibeonbanjurngrebutwilayahéwong Israèl,lanwongIsraèlbanjurgawéprajanjiankarowongwongmau,sartapadhagawéprajanjiankarowong-wong mauParapemimpinéumatpadhasumpahmarangwongwongmau,nangingsawisékuwiwongIsraèlngertiyèn wong-wongmauisihanaingsacedhakélanmanggoning tengah-tengahé
52NangingwongIsraeloramateniwong-wongmau, amargawong-wongmauwissumpahmarangwong-wong maudemiPangeranYehuwah,lanwong-wongmaudadi tukangmbelahkayulantukangnimbabanyu
53Yosuabanjurngandikamarangwong-wongmau: “Yagenekowengapusiaku,supayanindakakeperkaraiki marangaku?”Wong-wongmaubanjurmangsuli,“Amarga paraabdimuwisdikabarikabehapasingwiskoklakoni marangpararatunewongAmori,lanakupadhawedi bangetmarangnyawaku,mulaneakunindakakeperkara iki.”
54IngdinaikuugaYosuangangkatwong-wongmaudadi tukangmbelahkayulantukangngangsubanyu,sarta merangwong-wongmaudadiabdinesakehingsukuIsrael.
55NalikaAdoni-Zedek,rajaingYerusalem,mirengapa singditindakakewongIsraelmarangYerikholanAi, banjurutusanwongmenyangHoham,rajaingHebron,lan Piram,rajaingYarmut,lanYafia,rajaingLakhis,lan Deber,rajaingEglon,kandhane:
56.Sumanggakulaaturirawuhlantulungikula,supados kulasagedngawonakentiyangIsraellantiyangGibeon ingkangsampundamelprajanjiankaliyantiyangIsrael
57LanpadhanglumpuklanlimangrajaAmoripadhamaju karokabehpasukane,bangsasingkuwatbangetkaya wedhiingpinggirsegara.
58Pararajamaubanjurpadhatekalanngadeging sacedhakeGibeon,sartapadhamiwitiperangnglawan wong-wongingGibeonWongGibeonkabehpadha kongkonanmarangYosua,kandhane:“Muga-mugaenggal rawuhalantulungiaku,amargapararajaAmorikabehwis padhanglumpukperangnglawanaku”
59YosualansakehingprajuritbanjurbudhalsakaGilgal, lanYosuadadakannemoniwong-wongmau,lanngalahaké rajalimamaukanthipatigedhébanget.
60LanGustiAllahnggegirisiwong-wongmauanaing ngarepewongIsrael,singbanjurmateniwong-wongmau kanthipatisingnggegirisiingGibeon,lanngoyakwongwongmauingdalansingmunggahmenyangBet-Horon
menyangMakeda,lanwong-wongmaumlayusaka ngarepewongIsrael.
61Nalikapadhamlayu,GustiAllahnurunakeudanessaka langitmarangwong-wongmau,lanluwihakehsingmati kenaudanestinimbangwongIsraelsingdipateni.
62WongIsraelbanjurngoyakwong-wongmau,lanwongwongmauisihpadhanggebugiwong-wongmauanaing dalan,karoterus-terusannggebugiwong-wongmau.
63Nalikapadhanyerang,wayahewissurup,Yosuabanjur ngandikaingngarepewongakeh:“Srengenge,mandhega ingndhuwurGibeon,lanrembulaningndhuwurlebak Ayalon,ngantibangsaikumalesdendammarang mungsuhe.”
64PangeranYehuwahnyembadanipanyuwuneYosua,lan srengengemandhegingtengahinglangittelungpuluh enemmenit,lanrembulanugamandheglanoracepet-cepet surupsedinamuput
65Durungtauanadinakayangono,sadurungeutawa sawiseiku,nalikaPangeranYehuwahmirengake panyuwunemanungsa,amargaPangeranYehuwahsing perangkanggoIsrael
BAB89
1NalikaikuYosuangucapakekidungikiingdinanalika PangeranYehuwahmasrahakewongAmorimarang tanganeYosualanwongIsrael,sartangandikaanaing ngarepewongIsraelkabeh:
2DhuhYehuwah,Padukasampunnindakakenpakaryanpakaryaningkangageng,Padukasampunnindakaken pakaryan-pakaryaningkangageng;sinteningkangkados Paduka?LambekawulabadhéngidungakenasmaPaduka
3Dhuhkabecikanlanbètèngku,menarakusingdhuwur, akuarepngidungakékidunganyarkanggokowé,akubakal ngidungakékidungpanuwunkanggokowé,kowéiku kekuwataningkaslametanku
4PararajaingbumibakalmemujiPaduka,parapanggedhe ingjagadbakalngidungkanggoPaduka,paraturuneIsrael bakalbungahamargasakakawilujenganPaduka,bakal padhangidunglanmemujikakuwatanPaduka.
5DhuhYehuwah,kawulapitadosdhumatengPaduka, kawulangucap,PadukapunikaGustiAllahkawula,amargi Padukadadospapanpangungsenkawulasahamenara ingkangsantosatumrapmungsuhkawula
6KawulasamisesambatdhumatengPadukasahaboten isin,dhumatengPadukakawulapitadossahadipunluwari; nalikakawulasesambatdhumatengPaduka,Paduka mirengswarakawula,Padukangluwarinyawakawula sakingpedhang,Padukanedahakensih-rahmatPaduka dhatengkawula,PadukamaringikawilujenganPaduka dhatengkawula,Padukambikakmanahkawulakalayan kakiyatanPaduka.
7Padukamiyosmitulungikawula,Padukanebusumat PadukakanthiastaPaduka;Padukanyembadanipanyuwun kawulasakingswargaPadukaingkangsuci,Paduka ngluwarikawulasakingpuluhanèwutiyang
8Srengéngélanrembulanmandhegingswarga,lan PadukangadegingbebenduPadukanglawanparapenindas kawulalanndhawuhakepaukumanPadukamarangtiyangtiyangwau.
9Parapanggedheingbumipadhangadeg,pararajapara bangsapadhanglumpuk,padhaoraobahanaingngarsane Paduka,padhakepenginperangPaduka
10Padukanglawantiyang-tiyangwaukalayanbebendu Paduka,sahangedalakenbebenduPadukadhatengtiyangtiyangwau;Padukanumpestiyang-tiyangwaukalayan bebenduPaduka,sahanumpestiyang-tiyangwauwonten ingsalebetingmanahPaduka.
11Bangsa-bangsapadhasirnadeningbebenduPaduka, kraton-kratonpadhaambrukmargasakabebenduPaduka, PadukanggebugipararajaingdinabebenduPaduka 12PadukangesokakebebenduPadukadhatengtiyangtiyangwau,bebenduPadukaingkangmulad-mulad nggegirisitiyang-tiyangwau;Padukamalesaken kalepatanipundhatengtiyang-tiyangwau,sahanumpes tiyang-tiyangwaumargisakingdurakanipun.
13Wong-wongmaumasangjebakan,banjurtibaingkono, ingjaringsingdidhelikake,sikilekecekel
14AstaPadukasampunsiyaganglawansadayamungsuh Paduka,ingkangngucap:Lumantarpedhangipuntiyangtiyangsamingenggoninagaripunika,lumantartanganipun tiyang-tiyangwausamimanggenwonteningkitha;Paduka ngebakirainipunkalayanwirang,sungunipunPaduka rubuhakendhatengingsiti,PadukadamelweditiyangtiyangwaukalayanbebenduPaduka,sahaPadukanumpes tiyang-tiyangwaukalayanbebenduPaduka
15Bumigonjang-ganjinglanhoregnalikakrunguswara praharaPadukanggebugitiyang-tiyangwau,Padukaboten nyegahnyawanipunsakingpati,sahanyurungnyawanipun dhatengjagadipuntiyangpejah
16Padukangoyaktiyang-tiyangwauwonteningprahara Paduka,Padukangremuktiyang-tiyangwauwontening lesusPaduka,Padukangowahiudandadosudanes,tiyangtiyangwautibawonteningluwanganingkangjerosaengga botensagedtangimalih
17Bayinekayauwuhsingdibuwangingtengahdalan
18Paraleluhurpadhasirnalansirnadeningbebendu Paduka,PadukanylametakeumatPadukakalawan kakuwatanPaduka
19MulaneatikubungahmargasakaPaduka,nyawaku bungahmargasakakawilujenganPaduka
20Ilatkitabakalnyritakakekakuwatanmu,kitabakal ngidunglanmemujipakaryan-pakaryanmusing nggumunake
21AwitPadukasampunngluwarikawulasakingmungsuh kawula,Padukasampunngluwarikawulasakingtiyangtiyangingkangnglawankawula,PadukanumpestiyangtiyangwausakingngajengkawulasahaPaduka ndheprokkakentiyang-tiyangwauwonteningsangisoring tlapakankawula
22Kayamangkonobakalsirnakabehmungsuhmu,dhuh Yehuwah,lanwongdurakabakalkayadamensingkabur ingangin,lankekasihmubakalkayawit-witansing ditanduringpinggirbanyu
23YosualanwongIsraelkabehbanjurbalimenyang kémahingGilgal,sawiséngalahaképararajamau,nganti oraanasiji-sijiasingisihurip.
24Rajalimamaubanjurmlayudhewekansakapaprangan, lanndhelikingguwaYosuanggolekiwong-wongmauing ara-arapaprangan,nangingoraketemu.
25Sawisékuwi,Yosuadikabari,"Pararajawisketemulan padhandhelikingguwa."
26Yosuabanjurdhawuh,“Tunjuknawong-wonging cangkemeguwa,supayapadhanjagasupayaajanganti padhamabur.”WongIsraelbanjurnindakakemangkono.
27YosuabanjurngundangkabehwongIsraellan ngandikamarangparapanglimaperang:“Tlapakanaing gulunepararatuiki!”Yosuabanjurngandika:“Kaya mangkonougaPangeranYehuwahbakalnindakake marangkabehmungsuhmu”
28Sawisékuwi,Yosuamrentahakésupayapararaja dipatènilandibuwangmenyangguwa,sartasupayawatu gedhé-gedhédilebokakéingcangkeméguwa.
29Sawisékuwi,Yosualankabèhwongsingmèlu dhèwèkébanjurlungamenyangMakedaingdinakuwi,lan kuthakuwidigempurnganggolandhepingpedhang.
30Lanwong-wonglankabehbarang-barangekuthaiku padhaditumpesdeningSangPrabulanrakyate,sartaSang PrabunindakakemarangSangPrabulanrakyatekayakang ditindakakemarangYerikho
31SakaingkonoYosuabanjurtindakmenyangLibnalan nempuhperangnglawankuthaiku,lanPangeranYehuwah masrahakekuthaikumarangtanganeYosua,lanYosua banjurnggebugkuthaikulansakehingwongingkono, sartaYosuanindakakemarangkuthaikulanmarangratune kayakangditindakakemarangYerikho
32Sakaingkonopanjenenganebanjurtindakmenyang Lakhiskanggonglawankuthaiku,lanHoram,ratuing Gaza,banjurbudhalmbantuwong-wongingLakhis,lan Yosuangalahakepanjenenganelanrakyatengantioraana singisihurip.
33YosuabanjurngrebutLakhislansakehingwonging kono,lannindakakekayakangditindakakemarangLibna 34.SakaingkonoYosuabanjurtindakmenyangEglon, kuthaikuugadirebut,kuthaikulansakehewongingkono dipateninganggolandhepingpedhang
35SakakanabanjurmenyangHebron,nempuhperang nglawankuthaiku,ngrebutlannumpeskuthaikunganti entekSawisékuwi,dhèwèkébalimenyangDebirkaro wongIsraèlkabèh,nempuhperangnglawankuthaikulan nyerangkuthaikunganggolandhepingpedhang
36Sakehingwongkanganaingkonopadhadipateni,ora anasiji-sijiakangisihurip,kuthaikulanratunepadha ditindakakekayakangditindakakemarangYerikho
37YosuabanjurngalahakésakehingratunewongAmori, wiwitsakaKadesy-BarneangantitekanAza,lanbanjur ngrebutnagaranekalawanenggal,amargaPangeran YehuwahkangperangkanggowongIsrael.
38YosualansakehewongIsraelbanjurtekaning pakemahaningGilgal
39NalikaingwektuikuYabin,ratuingChazor,mireng apasingditindakakedeningYosuamarangpararatune wongAmori,banjurutusanwongmenyangYobat,ratuing Midian,lanLaban,ratuingSimron,lanYefal,ratuing Akhsaf,lanmenyangsakehingratunewongAmori, kadhawuhannguwuh:
40.Sumanggaenggalrawuhlantulungikula,supadoskula sagedngawonakentiyangIsrael,saderengipuntiyangtiyangwaunyerangkulalannindakakendhatengkula kadosingkangsampundipuntindakakendhatengraja-raja Amorisanesipun
41PararajamaupadhangrungokaképangandikanéYabin, rajaingChazor,lanpadhamajukarokabèhkémah-kémahé, pitulasraja,lanrakyatéakèhékayawedhiingpinggir segara,bebarengankarojaranlankrétaperangsingora kaetungcacahé,banjurpadhatekalanmasangkémah bebarenganingcedhakbanyuMerom,lanpadhakumpul kanggonglawanIsraèl
42PangeranYehuwahngandikamarangYosua:“Ajawedi karowong-wongiku,amargasesukkira-kirawayahngene ikiAkubakalmasrahakekabehwongmaumarangkowe, jaran-jaranekudukokkethoklankreta-kretanekudu kokobong”
43.Yosuakarosakehingprajuritedumadakannyeranglan ngalahkewong-wongmau,amargaPangeranYehuwahwis masrahakewong-wongmaumenyangtanganewongIsrael 44WongIsraelbanjurngoyakpararatumaukabehkaro kemah-kemahelanngalahakewong-wongmaungantiora anasingisihuripYosuanindakakemarangwong-wong maukayasingwisdidhawuhakedeningPangeran Yehuwahmarangdheweke
45NalikasemanaYosuabalimenyangChazor,nggebug kuthaikunganggopedhang,numpessabenwongingkono, lanngobongkuthaikunganggogeniSakaChazor,Yosua ngliwatimenyangSimron,nggebugkuthaikulannumpes kuthaikungantituntas.
46Sakaingkonopanjenenganebanjurtindakmenyang Akhsaflannindakakemarangkuthaikukayakang ditindakakemarangSimron.
47SakakanabanjurmenyangAdulamlannggempur sakehingwongingkono,sartanindakakemarangAdulam kayakangditindakakemarangAkhsaflanSimron.
48Landhèwèkébanjurpindhahsakakonomenyangkabèh kutha-kuthanépararajasingwisdikalahake,landhèwèké matènikabèhwongsingisihanalannumpeskabèhwongwongmau
49Mungbarangrampasanlanraja-kayanesingdijarah wongIsrael,nangingsabenwongdipateni,oraanasiji-sijia singdiuripi
50KayasingdidhawuhakedeningPangeranYehuwah marangNabiMusa,mangkonougaYosualanwongIsrael kabehnindakake,oraanasingketinggalan
51YosualansakehingwongIsraelbanjurnggempur sakehingtanahKanaankayakangwisdidhawuhakedening PangeranYehuwah,sartanggempursakehingratune, cacahetelungpuluhsiji,lanwongIsraelngrebutsakehing nagarane.
52KejabakratonéSihonlanOgsinganaingsabrangéKali Yardèn,singwisdikalahakedéningMusa,akèhkuthakuthané,lanMusamènèhakékutha-kuthamaumarang wongRuben,wongGad,lanseparotalerManasye
53Yosuangalahakésakèhérajasinganaingsisihkulon KaliYardèn,lanmènèhakétanahpusakamarangsangang sukulanseparosukuIsraèl
54SajronelimangtaunYosuaperangkaropararajamau, lankutha-kuthanedipasrahakemarangwongIsrael,lan tanahedaditentremsawiseperangingsaindengingkuthakuthanewongAmorilanwongKanaan.
BAB90
1Ingwektuiku,ingtaunkapinglimasawiséwongIsrael nyabrangKaliYarden,sawiséwongIsraellerensaka perangnglawanwongKanaan,ingwektuikuanaperang gedhélanabotantaranéwongEdomlanwongKitim,lan wongKitimperangnglawanwongEdom.
2Ingtaunikuuga,yaikuingtaunkapingtelungpuluhsiji pamrentahane,Abianus,rajaKitim,majuperangkaro pasukangedhesakaparaprajuritKitimsinggagahprakosa, landhewekemenyangSeirkanggoperangnglawanbani Esau
3NalikaHadad,ratuingEdom,krungukabarbabiku, banjurbudhalnemonidhewekekarobalaakehlanwadyabalakangkuwat,sartaperangnglawandhewekeanaing wilayahEdom
4WongKitimngalahakebaniEsau,lanbaniKitimmateni baniEsaurongpuluhloroewuwong,lankabehbaniEsau padhamlayusakangarepe
5BaniKitimngoyakwong-wongmaulantekanHadad, rajaEdom,singmlayuingngarepe,banjurdicekeluripurip,banjurdigawamenyangAbianus,rajaKitim
6Abianusbanjurmrentahakesupayadhewekedipateni,lan Hadad,rajaEdom,sedaingtaunkapingpatangpuluhwolu pamrentahane
7LanbaniKitimterusngoyakEdom,lanpadhangalahake wong-wongmaukanthikekalahangedhelanEdomdadi tundhukkarobaniKitim
8BaniKitimbanjurnguwasaniEdom,lanEdomdadiing sangisoretanganebaniKitimlanwiwitdinaikudadisiji kraton
9Lanwiwitwektuikuwong-wongmauorabisangangkat sirahemaneh,lankratonedadisijikarobaniKitim. 10AbianusbanjurngangkatparaperwiraingEdomlan kabehbaniEdomdaditundhuklanwajibpajegmarang Abianus,lanAbianusbalimenyangtanahedhewe,Kitim.
11Nalikapanjenenganebali,panjenenganenganyarake pamarentahanelanmbangunkratonsingjembarlan dibentengikanggoomahkraton,lanmrentahkanthiaman marangbaniKitimlanEdom
12Ingjamansemono,sawiséwongIsraèlngusirkabèh wongKanaanlanwongAmori,Yosuawissepuhlanwis akèhumuré
13GustiAllahbanjurngandikamarangYosua,“Kowéwis tuwa,wisakèhumurmu,lanisihakèhbagéansakatanah ikisingkududirebut
14Mulanesaiki,tanahikibagi-bagimarangsangangsuku lansetengahsukuManasyeminangkatanahpusaka.” Yosuabanjurtindaklannindakakekayasingwis didhawuhakedeningPangeranYehuwahmarangdheweke.
15Landhèwèkémbagi-mbagitanahkuwikabèhmarang suku-sukuIsraèldaditanahpusakamiturutpambagiané dhéwé-dhéwé
16NangingtalerLewioradiparingitanahpusaka,kurbankurbankangkonjukmarangPangeranYehuwahikudadi warisane,kayakangwisdijanjekakedeningPangeran YehuwahlumantarNabiMusa
17YosuabanjurmaringiGunungHebronmarangKaleb binYefune,sawijiningbageansakasadulur-sadulure,kaya singwisdidhawuhakedeningPangeranYehuwahlumantar NabiMusa
18MulanéHebrondaditanahpusakanéKaleblananakanakéngantisaiki
19Yosuabanjurmbagi-mbagitanahikukabehmarang wongIsraeldadipusakamiturutdhawuhePangeran Yehuwah
20WongIsraelbanjurmenehikutha-kuthamarangwong Lewisakatanahpusakane,lanpangonan-pangonankanggo kewan-kewanlantanah-tanahpusakane,kayasing didhawuhakedeningPangeranYehuwahmarangNabi Musa,lanwongIsraeluganindakakeiku,lanpadha mbagi-mbagitanahikukanthiundian,gedheutawacilik
21Wong-wongmaubanjurpadhandarbenitanahiku miturutwates-watese,lanwongIsraelbanjurmenehitanah pusakamarangYosuabinNunanaingtengah-tengahe wong-wongmau.
22MiturutpangandikanéPangéran,wong-wongmau mènèhikuthasingdisuwun,yaikuTimnat-Serakhing PagununganEfraim,banjurdhèwèkémbangunkuthakuwi lanmanggoningkono
23Ikitanah-pusakasingdidum-dumdeningImamEleazer lanYosuabinNunsartaparapanggedheningkulawangsa suku-sukumarangwongIsraelsaranaundhiananaingSilo, anaingngarsanePangeranYehuwah,ingngareplawang TarubSuci,sawisepadhamandhegmbagi-mbagitanah mau
24LanGustiAllahmaringaketanahikumarangwong Israel,lanpadhanduwenitanahikukayasingwis dijanjekakedeningGustiAllahmarangwong-wongmau, lankayasingwisdijanjekakedeningGustiAllahmarang paraleluhure.
25LanPangeranYehuwahmaringitentremmarangwong Israelsakasakehingmungsuheingsakubenge,lanoraana wongsiji-sijiasingbisanglawanmarangdheweke,lan PangeranYehuwahmasrahakesakehingmungsuhemarang tangane,lanoraanasiji-sijiasingorakelakonsaka sakehingkabecikansingwisdijanjekakedeningPangeran YehuwahmarangwongIsrael;malahPangeranYehuwah nindakakesakehingbabiku
26YosuabanjurnimbalikabehwongIsraellanmberkahi wong-wongmau,sartadhawuhsupayapadhangladeni PangeranYehuwah,lansawiseikupadhadiutuslunga,lan sabenwongpadhamulihmenyangkuthanedhewe-dhewe, lansabenwongmenyangtanahpusakanedhewe-dhewe
27WongIsraelpadhangabektimarangPangeranYehuwah sajroneuripeYosua,lanPangeranYehuwahmaringi katentremansakaingsakubenge,lanpadhamanggon kanthitentremingkutha-kuthane
28Ingdina-dinaiku,Abianus,rajaKitim,tilardonyaing taunkapingtelungpuluhwolujamanpamarintahane,yaiku taunkapitujamanpamarintahaneingEdom,landheweke dikuburingpanggonanesingwisdibangunkanggoawake dhewe,lanLatinusnggentenidhewekedadirajasuwene sekettaun
29Lansajronepamrentahane,dhewekenggawatentara,lan dhewekelungalanperangnglawanpendudukBritannialan Kernania,anak-anakeElisabinYawan,landheweke ngalahakedhewekelanndadekakedhewekedadiwong singmbayarpajeg
30BanjurdhèwèkékrunguyènÉdomwismbrontaksaka ingsangisorépangwasanéwongKitim,lanLatinusnekani wong-wongmaulanngalahakéwong-wongmau,sarta ndadèkakéwong-wongmauanaingsangisorépangwasané
wongKitim,lanÉdomdadisijikratonkarowongKitim selawas-lawasé.
31Lanngantipirang-pirangtaunoraanarajaingEdom, lanpamrentahaneanaingtanganewongKitimlanrajane. 32IngtaunkapingrongpuluhenemsawiséwongIsraèl nyabrangKaliYardèn,yaikutaunkapingsewidakenem sawiséwongIsraèlbudhalsakaMesir,Yosuawissepuh lanwisakèhumuré,nalikasemonoumurésatuswolutaun.
33SawiséGustiAllahmaringitentremmarangwongIsraèl kabèhsakamungsuh-mungsuhéingsakubengé,Yosua banjurnglumpukakéwongIsraèlkabèh,parapinituwané, parahakimé,lanparaperwiranéYosuabanjurkandha marangparapinituwanélanparahakimé,"Akuwistuwa lanwisakèhumuré,lankowéwisweruhapasingwis ditindakakédéningGustiAllahmarangbangsa-bangsasing wisdisingkirkésakangarepmu.GustiAllahsingwis perangkanggokowé"
34Mulanesaiki,padhakuwatnaatimu,supayatetepnetepi lannglakonisakehingpangandikaningToretNabiMusa, ajanyimpangsakaikumenyangtengenutawamenyang kiwa,lanajameluingantaranebangsa-bangsasingisihana ingtanahkono;lanajanyebutakejenengingallah-allahe, nangingpadharumaketamarangPangeranYehuwah,Gusti Allahmu,kayasingwiskoklakoningantisaiki
35LanYosuabangetngelingakewongIsraelsupaya ngabdimarangGustiAllahsajroneuripé
36WongIsraelkabehbanjurpadhamatur:“Kitabadhe ngabektidhatengPangeranYehuwah,GustiAllahkita salamigesangkita,kita,lananak-anakkita,sartaputu-putu kita,sartaturun-temurunkitaingsalawas-lawase”
37IngdinaikuugaYosuadamelprajanjiankarobangsa iku,sartabanjurnglilaniwongIsraellunga,lansaben wongpadhamulihmenyangtanahpusakanelanmenyang kuthanedhewe-dhewe.
38NalikasemonowongIsraelmanggonkanthitentreming kutha-kuthane,wong-wongmaupadhanguburpeti-peti matisakasuku-sukuleluhure,singdigawasakaMesir, sabenwongingtanahpusakaneanak-anakePutra-putra YakubrolasdikuburdeningwongIsrael,sabenwonging tanahpusakaneanak-anake.
39Ikijeneng-jenengkutha-kuthasingdikuburparaputrane Yakubrolas,singdigawawongIsraelsakaMesir
40LanpadhanguburRubenlanGadingsabrange bengawanYarden,ingRumia,singwisdiparingakeNabi Musamaranganak-anake
41SimeonlanLewidikuburingkuthaMauda,singwis diparingakemarangbaniSimeon,lanwilayahpinggiran kuthaikukanggobaniLewi.
42LayonéwongYéhudadikuburingkuthaBenyamin, madhepBètléhèm
43Balung-balungéIsakharlanZebulondikuburingSidon, ingpérangansingdadiwarisanéanak-anaké.
44DandikuburingkuthaneparaputraneingEsytael,dene NaftalilanAsyerdikuburingKadesy-Naftali,sabenwong ingpanggonanedhewe-dhewesingwisdiwenehake marangparaputrane
45Balung-balungeYusufdikuburingSikhem,ingtanah singditukuYakubsakaHemor,lansingdadiwarisane Yusuf
46.Wong-wongmaubanjurnguburlayonBenyamining Yerusalem,madhepmarangwongYebus,kang
diwenehakemarangbaniBenyamin;wongIsraelbanjur nguburleluhuresabenwongingkuthaneanak-anake.
47Sawisérongtaun,YosuabinNuntilardonyanalika yuswasatussepuluhtaun,lanYosuadadihakiméwong Israèlrongpuluhwolutaun.WongIsraèlngabektimarang Pangéransajronéurip
48Lancrita-critaliyanebabaganYosua,perang-perange, lanteguran-teguransingdigunakakekanggomenehake marangwongIsrael,lankabehsingwisdiprentahake marangwong-wongmau,lanjeneng-jenengkuthasing diduweniwongIsraelnalikajamane,kabehmauwis katulisingkitabpangandikaneYosuamarangwongIsrael, laningkitabperang-perangePangeranYehuwah,sing ditulisdeningNabiMusa,Yosua,lanwongIsrael
49WongIsraelbanjurnguburlayoneYosuaingtapel watestanahpusakane,ingTimnat-Serakh,singdiwenehake marangdhewekeingPagununganEfraim
50LanEleazerputraneHaruntilardonyaingdina-dina iku,landikuburinggunungduwekePinehasputrane,sing diwenehakemarangdhewekeingPagununganEfraim
BAB91
1Nalikasemono,sawiséYosuaséda,wongKanaanisih anaingtanahkono,lanwongIsraèlmutusakéarepngusir wong-wongmau
2WongIsraelbanjurpadhatakonmarangPangeran Yehuwah,“Sapakangbakalmiwitimajuperangnglawan wongKanaan?”PangeranYehuwahngandika,“Taler Yehudakangbakalmaju”
3BaniYehudabanjurkandhamarangSimeon,“Melua menyangtanahku,lankitabakalperangnglawanwong Kanaan,lankitaugabakalmelukowe,melutanahmu” BaniSimeonbanjurmelubaniYehuda.
4BaniYehudabanjurmajuperangnglawanwongKanaan, mulaPangeranYehuwahmasrahakewongKanaan menyangtanganebaniYehuda,lanwong-wongmaupadha ngalahakewong-wongmauanaingBezek,sepuluhewu wong
5Wong-wongmaupadhaperangnglawanAdonibezeking Bezek,nangingAdonibezekmlayusakangarepewongwongmau,banjurdioyaklandicekelBanjurdicekellan jempoltanganelanjempolsikilediethok.
6Adonibezekbanjurkandha,“Wongrajapitungpuluh kangjempoltanganlansikiledikethokpadhanglumpukaké pangananingsangisoréméjaku,kayasingwistaklakoni, GustiAllahwismalesaku”Wong-wongmaunggawa dhèwèkémenyangYérusalèmlansédaingkana.
7BaniSimeonbanjurmelubaniYehuda,lanpadha ngalahakewongKanaannganggolandhepingpedhang
8PangeranYehuwahnunggilkarobaniYehuda,lanpadha ngrebutpagununganmau,denebaniYusufpadhamunggah menyangBetel,yaikuLus,lanPangeranYehuwahnunggil karowong-wongmau
9BaniYusufpadhanelikBetel;parapenjagaweruhana wongmetusakakutha,banjurdicekellandiomongi, "Tuduhnalawangmlebukuthaiki,lanakubakalnindakake kabecikanmarangkowe"
10Wonglanangmaunuduhakédalanmlebukutha,lan anak-anakéYusufpadhatekalannggempurkuthamau nganggolandhepingpedhang
11Wonglanangmaukarokulawarganebanjurdiutus lunga,banjurlungamenyangpanggonanewongHetlan ngadegakekutha,lankuthamaudijenengiLuz,mulakabeh wongIsraelmanggoningkutha-kuthanedhewe-dhewe,lan wongIsraelmanggoningkutha-kuthanedhewe-dhewe,lan wongIsraelpadhangladeniGustiAllahsajroneuripe Yosua,lansajroneuripeparapinituwa,singwissuweuripe sawiseYosua,lanndelengpakaryangedhesakaGusti Allah,singwisditindakakekanggoIsrael
12LanparapinituwapadhangadiliwongIsraelsawise sedaYosuasajronepitulastaun
13LankabehpinituwaugaperangnglawanwongKanaan ingIsraellanGustiAllahngusirwongKanaansaka ngarepewongIsrael,supayawongIsraelbisamanggoning tanahe
14LanPanjenenganénetepisakèhingpangandikakangwis dingandikakakémarangAbraham,Iskak,lanYakub,sarta sumpahkangwisdiucapaké,supayadiparingakémarang wong-wongmaulanmaranganak-anaké,tanahéwong Kanaan
15LanGustiAllahmaringitanahKanaankabehmarang wongIsrael,kayasingwisdijanjekakemarangpara leluhure,lanGustiAllahmaringikatentremansakawongwongingsakubenge,lanwongIsraelbisamanggonkanthi tentremingkutha-kuthane.
16PinujiaPangeranYehuwahingsalawas-lawase,amin, lanamin
17Padhakuwatnaawakmudhewe,lansupayaatimukabeh wongsingpercayamarangPangeranYehuwahdadikendel Pungkasan