Hawaiian - The Letter of Aristeas

Page 1


KaPalapalaa ʻAriseta

HOʻOLAUNA

MakalekaaʻAriseta,kekahionāhoʻōlakaulanaloaa kahikoloailokookēiahōʻiliʻili,uahelelōʻihimākoumai ʻAdamulāuaʻoEva,helōʻihiloamaikeKaiKaiakahinalii Hōʻikekēiapalapalaikahihiʻohiʻonaokekūpaʻaoka lāhuikanaka,kameaihoʻopihahouikaHonua,menā lāhuimanaenohoanamekahanohanoamekahanohano

Eheluheluʻoemaʻaneʻinokameakākaupukenuimua loa--ʻoPtolemyPhiladelphusMakemakeʻoiaehōʻiliʻilii lokookānahalewaihonapukemaAlexandria"nāpuke āpauokeaonei"ʻOkahopeloaikonamakemakee hoʻopaʻaihoʻokahihananui--nāKānāwaiIudaio--ua kālepaʻoiai100,000maupionokēlāpuke.ʻOkēiapaha kekumukūʻaikiʻekiʻeloaiukuʻianohoʻokahihana HōʻikeiaikahikumuʻēnokahopenaokaPihopaNui

Uahanaʻianāhananaokēiamoʻoleloikeolaʻanaoka MōʻīwahinekaulanaʻoArsinoe,nānaimakeikamakahiki 270BC.ʻAʻolemaopopokalākikoʻīokekākauʻana.

ʻOnākikoʻīokeolaokaʻahaaliʻi,kekūkākūkāʻanainā pilikiapilikaiauluoialā,hemeahoihoiloaiaaheʻoiaʻiʻo hoʻiHemeakupanahakaʻikeʻanaikealiʻiamekāna maumalihiniepāʻanianainānīnauamenāpaneikawā okālākouʻahaʻaina.

ʻOkeʻanookēiahanahoʻopūhoihoipenei:

1.HoʻolaʻaʻiakapukeiāPhilocrates. 2Hanamua:

(a)ʻOkamanaʻookaLunaWaihonaPukeehoʻokuʻuinā pioIudaiomakekūkaʻinokahipuke.

(b)Kekūʻokoʻa

(c)KalekaaPiladelapoiāʻEleazara (d)Kapane.

(e)Nāinoaokekōmikeikohoʻiaeunuhiikapuke

3Kaweheweheʻanaonāmakanaaliʻi:

(a)Kapapaʻaina(ʻoiapahakaʻāpanalakohalekikoʻīloa ihanaʻia).

(b)Hōʻikekameaʻēaʻe 4KaweheweheʻanaoIerusalema (a)Kaluakini(amekaʻōnaehanahanawai).

(b)Kaʻahahoʻomana (c)Kapākaua (d)Kekūlanakauhale.

(e)Kekuaʻāina 5KahoʻomaikaʻiʻanaoʻEleazara

6.KaweheweheʻanaaʻEleazaraikekānāwai(henaʻauao hohonukēia)

7Kahoʻokipa

8.Kaʻahaʻaina(72maunīnauamenāpane).

9KaunuhiʻanaokaBuke

MOKUNA1

IkawāokahoʻopioʻiaʻanaokapoʻeIudaioma ʻAigupita,uahōʻikeʻoPtolemyPhiladelphusiāiaihoʻoia kameakākaupukenuimuaMakemakeʻoiaeloaʻanā pukeapauokeaoneiilokookānahalewaihonapuke;i meaeloaʻaaināKānāwaioMose,uahāʻawiʻoiae kālepai100,000maupionokēlāhanamekahoʻōhoʻana, "Hepōmaikaʻiliʻiliʻimaolinōia!"

1ʻOiaiuahōʻiliʻiliauināmeanokahimoʻolelo hoʻomanaʻookoʻukipaʻanaiāʻEleazarakeKahunaNuio nāIudaio,anokamea,ʻoʻoe,ePhilocrates,ʻoiaiʻaʻole ʻoeenalowaleikamanawakūponoehoʻomanaʻomaiiaʻu, uahoʻonohonohonuiʻoeikaloaʻaʻanaokahimoʻoleloo nākumuamekekumuokaʻumisionari,uahoʻāʻowaue kahakiʻiikawehewehemaopopookekumuhananoʻoe, nokamea,keʻikeneiauhealohamaolikouikeaʻoʻana, kahiʻanoiloaʻaiāiakekanakakiʻekiʻeloa-ehoʻāʻomau anae'hoʻohuiikānawaihonaʻikeamenāloaʻa'ināmao keaʻoʻanaikamōʻaukalaaiʻolemakekomoʻanainā hananaponoʻī.

2Makēiaʻano,makalaweʻanailokoonaihoināmea hanohanoloa,uahoʻokumuʻiakaʻuhaneikamaʻemaʻe,a mahopeokahoʻopaʻaʻanaikānapahuhopumakahaipule, kapahuhopuhanohanoloaonāmeaapau,hoʻohanaiai kēiamakeʻanohealakaʻihikiʻolekekuhihewaapēlāe loaʻaaikahikumupaʻa.

3ʻOkoʻuhoʻolaʻaʻanaikaʻimiʻanaikaʻikehoʻomanai alakaʻiiaʻuehanaikaʻeleleikekanakaaʻuiʻōleloai,ka meaimahalonuiʻiaekonapoʻemakaʻāinanaponoʻīame nāpoʻeʻēaʻe,nokonaponoamekonahanohano,anona nāpalapalawaiwainuiloaināIudaiomakonaʻāina ponoʻīamanāʻāinaʻēnokaweheweheʻanaikekānāwai akua,nokamea,uakākauʻiakālākoumaukānāwaimanā ʻilipepamenāhuapalapalaIudaio

4Alaila,uahoʻomakawauikēiaʻelelemekahoihoi,ma hopeokaloaʻamuaʻanaokahimanawakūponoenoiaku aiikealiʻimakaʻaoʻaoonāIudaiopioilaweʻiamai IudeaaiʻAigupitaekamakuakāneokealiʻi,ikonawāi loaʻamuaaikēiakūlanakauhalealanakilaikaʻāinaʻo ʻAigupita

5Hemeakūponohoʻikaʻuehaʻiakuaiiāʻoeikēia moʻolelo,nokamea,uamaopopoiaʻuʻoe,mekou makemakeikahemoleleamekoualohainākānakae nohoanaelikemekekānāwaihemolele,ehoʻolohekoke ʻoeikamoʻoleloaʻuemanaʻoneiehōʻikeaku,nokamea,

uahelemaineiʻoeiāmākoumaikamokupunimaiake makemakeneiʻoeeloheināmeaapauehoʻouluaiika ʻuhane

6Makekahimanawamamuaakuneihoʻi,uahoʻounaaku auiāʻoeikahimoʻoleloonāʻoiaʻiʻoaʻuimanaʻoaihe meaponokehaʻiakuepilianaikalāhuiIudaio,--ka moʻoleloaʻuiloaʻaaimainākāhunanuiakamailoaoka ʻāinaakamailoaoʻAigupita.

7Nokoumakemakenuieloaʻakaʻikeonāmeae pōmaikaʻiaikanoʻonoʻo,kemanaʻoneiauhekuleana koʻuehāʻawiakuiāʻoeikaʻikeapauilokookoʻumana 8Ponoiaʻukemanaʻoikekuleanalikeikapoʻeapau nonakeʻanolike,akākemanaʻonuineiauiāʻoe,noka mea,hemaumakemakehanohanokou,aʻoiai,ʻaʻoleʻoe walenōkoʻuhoahānaumakeʻano,ʻaʻoleemimakekoko, akā,uahoʻokahipūʻoemeaʻuikaʻimiʻanaikapono.

9Nokamea,ʻaʻolekaleʻaleʻailoaʻamaikegulaamenā waiwaiʻēaʻeimahaloʻiaenāmanaʻopapauehāʻawiika ponolikemekaʻimiʻanaikamoʻomeheuamekeaʻoʻana amākouehoʻoliloaiikahoʻopaʻaʻanaiāia

10Akā,iʻoleauehoʻoluhiiāʻoukoumakahoʻolauna lōʻihiloa,ehoʻomaukokeakuauikekumuokaʻu moʻolelo

11UaloaʻaiāDemetriusoPhalerum,kepelekikenaoka halewaihonapukeokealiʻi,hekālānuiloa,nokekumuo kahōʻiliʻiliʻana,elikemekahikiiāia,ināpukeapauo keaonei

12Makekūʻaiʻanaamekekākauʻana,uahoʻokōʻoia, mekameahikiiāia,ikekumuokealiʻi

13Ikekahimanawaikoʻunohoʻanamalaila,uanīnauʻia ʻoia,ʻEhiatausanipukeilokookahalewaihonapuke?a panemailaʻoia,'ʻOiakumamuaoʻeluahanelitausani,e kealiʻi,aehoʻoikaikawauikawāehikimaianae hōʻiliʻiliikekoena,ihikiaikehōʻeaikahuinaoʻelima hanelitausaniUahaʻiʻiamaiiaʻuhemeakūponoke kākauʻianākānāwaiokapoʻeIudaioakūponoikahima kāuhalewaihonapuke!

14'Heahakameaepaleakuaiiāʻoemaikahanaʻanai kēia?'ipanemaiaikealiʻi'Uawaihoʻianāmeaapaue ponoaiikoulima!

15'Ponoeunuhiʻia,'ipanemaiaiʻoDemetrio,'nokamea, makaʻāinaokapoʻeIudaio,hoʻohanalākouikahipīʻāpā ʻokoʻa(elikemekoʻAigupita,heʻanolekakūikawāko lākou)aʻōlelolākouikahiʻōleloʻokoʻa

16UamanaʻoʻialākouehoʻohanaikaʻōleloSuria,akā, ʻaʻolekēiakahihia;uaʻokoʻaloakālākouʻōlelo.

17Aikahoʻomaopopoʻanaokealiʻiināʻoiaʻiʻoapauo kahihia,kauohaakulaʻoiaekākauʻiakahilekaike KahunaNuiIudaioihikiaikehoʻokōʻiakānamanaʻo(ka meaiwehewehemuaʻia)

18Mekamanaʻouahikimaikamanawaekoiakuaiike koi,aʻuiwaihopinepineaiimuaoSosibiusoTarentum lāuaʻoAndreas,kepoʻookapoʻekiaʻi,nokekūʻokoʻa ʻanaokapoʻeIudaioilaweʻiamaiIudeamaiekamakua kāneokealiʻinokamea,maokahuipūʻanaoka pōmaikaʻiamekekoa,uahoʻokōʻoiaikānahoʻouka kauaʻanamakaʻāpanaholoʻokoʻaoCoele-Syriaame Poinike,ikekaʻinahanaokahoʻoweliweliʻanaikaʻāinai lokookahoʻoluhi,ualaweʻoiaikekahiokonapoʻe ʻenemiamenāpoʻeʻēaʻeilawepioʻia.

19ʻAʻoleiemiihomamuaohoʻokahihaneritausanika nuiokapoʻeānailaweakuaimaikaʻāinaokapoʻe IudaioaiʻAigupita

20Hoʻolakoakulaʻoiaikanakolutausaniokēiapoʻei waeʻia,ahoʻonohoiholaiālākouilokoonāpākauama nāʻāinakuaʻāina

21(Amamuaokēiamanawa,uahelemaikanuionā IudaioiʻAigupitamekoPeresia,aikawāmamuaakunei, uahoʻounaʻiaakukekahipoʻeiʻAigupitaekōkuaiā PsammetichusikānakauakūʻēikealiʻiokoʻAitiopa Akā,ʻaʻolelikekēiamekanuionāpioaPtolemykekeiki aLagusilaweakuai)

22Elikemekaʻuiʻōleloai,uakohoʻoPtolemyikapoʻe maikaʻiloaokēiapoʻe,ʻonākāneikawāʻōpiopiooke olaakaulananokolākouwiwoʻole,aualakoiālākou, akāʻokalehulehuonāmeaʻēaʻe,ʻokapoʻeiʻelemakule loaaʻōpiopiopahanokēiakumu,amenāwāhinepū kekahi,uahoʻoliloʻoiaikauā,ʻaʻolenaʻeʻoiai makemakeehanaikēiamakonamakemakeponoʻī,akāua koiʻiaʻoiaekānamaukoanānaikoiiālākoumakeʻano heukunonālawelawealākouihāʻawiaiikekaua

23Mahopeokaloaʻaʻanaokahimanawakūponoe hoʻopaʻaaiikolākouhoʻokuʻuʻiaʻana,uakamaʻilioaku auikealiʻimekēiamauhoʻopaʻapaʻa'Mai hoʻowahāwahākākouikaʻaeʻanaikākākoumauhanae wahaheʻeikākākoumauʻōlelo'

24ʻOiaiʻokekānāwaiamākouemakemakeaiʻaʻolewale ekākauwaleakāeunuhipūkekahinokalāhuiIudaio holoʻokoʻa,heahakameaehikiaiiāmākoukeloaʻanokā mākouʻeleleʻoiaienohoanakanuiolākouikekūlana kauāmakouaupuni?

25Makahemoleleamekawaiwaiokoulokomaikaʻie hoʻokuʻuakuikapoʻeihoʻopaʻaʻiailokooiaʻano hoʻoluhikaumaha,nokamea,elikemekaʻuiʻikeai,ʻoke Akuanānaihāʻawiiālākouikolākoukānāwai,ʻoiake Akuanānaemālamaikouaupuni

26HoʻomanalākouikeAkuahoʻokahiʻokaHakuame kaMeanānaihanakeAoHoloʻokoʻa,elikemenākānaka ʻēaʻeapau,elikememākouiho,ekealiʻi,ʻoiaikekapa akuneimākouiāiamanāinoaʻokoʻa,elikemeZeus1ai ʻoleDis

27Uahāʻawikūponoʻiakēiainoaiāiaekokākoumau kūpunamua,imeaehōʻikeaiʻoia,kameanānaihāʻawi ʻianāmeaapauikeolaamekahanaʻiaʻana,ʻoianōka MeaHololioamekaHakuokeAoHoloʻokoʻa

28Ehoʻoliloikānakaapauikumuhoʻohālikenoka lokomaikaʻimakekuʻuʻanaikapoʻeihoʻopaʻaʻia

29Mahopeokekahimanawapōkole,ʻoiaiwauepule ikaikaanaikeAkuaehoʻoponoponoʻoiaikamanaʻoo kealiʻiihikiaikehoʻokuʻuʻianāpioapau--(nokamea, ʻokekanaka,ʻoiakameaihanaʻiaekeAkua,uahoʻohuli ʻiaahoʻoikaikaʻiaeia.

30Nolaila,menāpulehenui,uakāheaakuauiāIaka meanānaehoʻomaluikanaʻauikoiʻiakealiʻiehāʻawi maiikaʻunoi

31Nokamea,uanuikoʻumanaʻolanaepilianaikeolao nākānaka,nokamea,uahōʻoiaʻiʻoʻiamaiiaʻuehāʻawi maikeAkuaikahoʻokōʻiaokaʻupule

32Nokamea,ikawāehoʻolālāainākānakamainā manaʻomaʻemaʻeikekahihananokaponoamekahana ʻanaināhanahanohano,lawemaikeAkuaManaLoaikā lākoumauhanaamenākumuikahihopenaholomua)--

hāpaiaʻelakealiʻiikonapoʻoanānāmaiiaʻumeka helehelenaʻoliʻolianīnaumaila,'Ehiatausaniāuemanaʻo neieheluʻialākou?'

33ʻŌlelomailaʻoʻAnederea,kameaekūkokokeana, "ʻOiakumamuaohoʻokahihanelitausani."

34'Hemealiʻiliʻimaolinōia,'wahiakealiʻi,'ʻokā ʻArisetaenoimaineiiākākou!'

35AlailaʻōlelomailaʻoSosibiusamekekahipoʻeʻēaʻe malaila,'ʻAe,akā,hemakanakūponoiaikoʻoukou lokomaikaʻinoʻoukoukehāʻawiakuikekuleanaokēia poʻeimeahoʻolaʻaikeAkuakiʻekiʻeloa

36UahoʻohanohanonuiʻiaʻoeekeAkuaManaLoaaua hoʻokiʻekiʻeʻiamalunaokoumaukūpunaapauika hanohanoahemeakūponowalenōiāʻoekehāʻawiakuiā iaikamōhaimahalonuiloamakoumana

37Mekaʻoluʻoluloaikēiamauhoʻopaʻapaʻa,uakauoha akuʻoiaehoʻohuiʻiakaukuonākoamaokanuioke kālāpānaʻi,eukuʻiaheiwakāluadrakmaeināmeanona nokēlāmekēiakauā,ehoʻopukaʻiakahikauohalehulehu aehoʻopiliʻianāpapainoaonāpioiāia

38Uahōʻikeʻoiaikahoihoinuiloaikaʻoihana,noka mea,ʻokeAkuakameanānaihoʻokōpihaikāmākou manaʻoakoiakuiāiaehoʻōlaʻaʻolewaleikapoʻeihele maiiʻAigupitamekapūʻalikoaokonamakuakāneakāi kapoʻeihelemaimamuaokēlāmanawaaiʻoleilaweʻia maiilokookeaupunimahopemai

39Uakuhikuhiʻiaiāiaeʻoiakukekālāpānaʻimamuao ʻehāhaneritālena.

40Manaʻowauhemeaponokehoʻokomoikahikopeoke kauoha,nokamea,makēiaʻanoeʻikemaopopoʻiaaika lokomaikaʻiokealiʻi,kameaihāʻawiʻiaekeAkuaika manaehoʻopakeleinālehulehuhenui

41Peneikekauohaakealiʻi:'ʻOkapoʻeapauilawelawe makapūʻalikoaokomākoumakuakāneikekauakūʻēiā SuriaamePoinikeamakekauaʻanaikaʻāinaokapoʻe IudaioaliloipoʻepioIudaioalawemaiiālākouike kūlanakauhaleʻoAlexandriaamekaʻāinaʻoʻAigupitaa kūʻaiakupahaiālākouināpoʻeʻēaʻe-amakeʻanolike menāpioapauinohomakomākouʻāinamamuaokēlā manawaailaweʻiamaimaʻaneʻimahope-ʻokapoʻea paunonaiamaupioekoiʻiaehoʻokuʻukokeiālākou,e loaʻaanaheiwakāluadrakmanokekanakamakeʻanohe kālāpānaʻi.

42Eloaʻainākoakēiakālāmakeʻanohemakanai hoʻohuiʻiaikālākouuku,ʻokekoenamaikawaihona kālāokealiʻi.

43Manaʻomākouhemeakūʻēikamakemakeokomākou makuakāneakūʻēināponoāpauililoailākouipioaʻo kalukuʻiaʻanaokolākouʻāinaamekalaweʻiaʻanaonā IudaioiʻAigupitahehanaiaokahoʻowahāwahākoa 44ʻOkawaiwaipioihāʻuleinākoamakekahuakaua,ʻo iakawaiwaipioapaualākoueponoaikekoi.

45ʻOkahoʻohaʻahaʻaʻanainākānakaikekauāhehana hoʻomāinoinoloaia

46Nolaila,ʻoiaiuaʻaeʻiauamaʻamākouikahāʻawiʻana ikahoʻoponoinākānakaapau,aʻoiakuhoʻiikapoʻei nohokauāponoʻole,aʻoiaimākouehoʻoikaikaneiehana ponomenākānakaapauelikemenākoiokahoʻoponoa mekahaipule,uahoʻoholomākou,epilianainākānakao kapoʻeIudaioinohokauāʻiamakekahiʻāpanaoko mākouaupuni,eloaʻaikapoʻenonaiamaumeakahuina

kālāihoʻoholoʻiaahoʻokuʻuiālākou,aʻaʻohekanakae hōʻikeikalohiikahoʻokōʻanaikānamaukuleana.

47Ilokooʻekolulāmahopeokahoʻolahaʻiaʻanaokēia kauoha,ponolākouehanaināpapainoaonākauānonā lunaikohoʻiaehoʻokōikomākoumakemake,ahōʻike kokeinākānakaokapoʻepio

48Nokamea,kemanaʻoneimākouhemeaponoiano mākouanokāmākoumauhanakehoʻopauʻiakēiamea.

49Hikiikekahimeamakemakekehāʻawiikaʻikeepili anaikekahimeaehoʻoloheʻoleanaikekānāwai,make ʻanoināehōʻoiaʻiakahewaokekanaka,eliloʻoiaikauā nāna;akānaʻe,ehāʻawiʻiakānawaiwaiikawaihonakālā okealiʻi.

50Ikawāilaweʻiamaiaikekauohaeheluheluʻiaike aliʻinokonaʻāponoʻana,aiailokonāʻōleloʻēaʻeapau koewalenōkahuaʻōlelo'kekahipioinohomakaʻāinama muaoiamanawaaiʻoleilaweʻiamaimaʻaneʻima hope,'amekonalokomaikaʻiamekanuiokonapuʻuwai, uahoʻokomokealiʻiikēiapaukūahāʻawiinākauohae waihopihaʻiakekālāikoiʻianokekūʻaihouʻanamenā lunaukuonāpūʻalikoaamenāpanakōaliʻi,apēlāi hoʻoholoʻiaaikameaauaʻaeʻiakekauohailokoo ʻehikulā

51ʻOiakukanuiokekālāihāʻawiʻianokekūʻaihou ʻanamamuaoʻeonohanerimekanaonotalena;nokamea, uahoʻokuʻuʻianāpēpēhenuiikawaiūmekolākoumau makuahine

52Ikawāihāpaiʻiaaikanīnauināeukuʻiakahuinao iwakāluatalenanokēiamaumea,uakauohakealiʻiehana ʻia,apēlāʻoiaihoʻokōaiikānahoʻoholomakeʻanopiha loa.

MOKUNA2

Kehōʻikeneipeheaimālamaʻiaaināmoʻoleloakahele loaonāhanaokamokuʻāinaPalapalaʻUlaʻulaoke Aupuni.Uakohoʻiakahikōmikeoʻeonoeheleike KahunaNuimaIerusalemaahoʻonohonohonokahoʻololi ʻanaUahoʻonohoʻiaʻoAristeasmakekuleanaoka ʻelele

1Apaukēia,kauohaakulaʻoiaiāDemetrioekūkului halehoʻomanaʻonokekākauʻanaonāpukeIudaio

2Nokamea,uahoʻokōʻianāhanaapauokeaupunimao nākānāwaiamekapololeiloaekēiamaualiʻiʻAigupita, ʻaʻohemeaihanaʻiamakeʻanopalakaalapuwalepaha

3Anolailauahoʻokomoauinākopeokahoʻomanaʻoa menāleka,kaheluonāmakanaihoʻounaʻiaamekeʻano okēlāmekēia,ʻoiaiuaʻoiakukamaikaʻiokēlāmekēiao lākouikananiamekeakamailoea

4EiakekopeokapalapalahoʻomanaʻoʻOka HoʻomanaʻoʻanaiāDemetriusikealiʻinui'Mamulio kouhāʻawiʻanamaiiaʻuinākuhikuhiekealiʻi,ehōʻiliʻili ʻianāpukeeponoaiehoʻopauikāuwaihonapuke,ae hoʻoponoponoʻianāmeahemahema,uahoʻolaʻawauiaʻu ihomekamālamanuiikahoʻokōʻanaikoumau makemake,aikēiamanawa,aiaiaʻukēiamanaʻoewaiho akuimuaou.

5ʻAʻoleiloaʻanāpukekānāwaiokapoʻeIudaio(me kekahimaupukeʻēaʻe)maikahalewaihonapuke 6Uakākauʻialākoumanāhuapalapalaamekaʻōlelo Heberaauaunuhiponoʻoleʻia,ʻaʻolehoʻiehōʻikeanai kekikokikonakumuelikemekaʻuihōʻikemaiaieka

KaPalapalaaʻAriseta

poʻeʻike;nokamea,ʻaʻolelākouiloaʻaikamālamaake aliʻiemālamaiālākou.

7Hemeaponoehoʻopololeiʻiakēiamaumeanokāu waihonapuke,ʻoiaiʻokekānāwaiilokoolākou,noke Akuamaiia,uapihaikanaʻauaoaʻaʻohekīnā.

8Nokēiakumu,uapaleakunākānakamoʻokalaleoame nāhakumeleamekalehulehuonāmeakākaumōʻaukala maikaʻōleloʻanaikēiamaupukeamenākānakaiolaa keolaneielikemelākou,nokamea,hekapuahoʻomana kolākoumanaʻonokeola,elikemekaʻōleloaHecataeus oAbdera

9Ināʻoluʻoluʻoe,ekealiʻi,ekākauʻiakahilekaike KahunaNuimaIerusalema,enoianaiāiaehoʻounamaii ʻeonolunakahikomaikēlāʻohanakēiaʻohananākānaka iolaikeolahanohanoloaaakamailoaikālākou kānāwaiihikiiāmākoukeʻikeināmanaʻoikūlikeaika hapanuiolākou,anolaila,mahopeokaloaʻaʻanaokahi unuhipololei,hikiiāmākoukewaihoiāiamakahiiʻike nuiʻiamakeʻanokūponoikahanaponoʻīamekāukumu.

10Emauanakapōmaikaʻiiāʻoe!

11Ikawāihāʻawiʻiaaikēiameahoʻomanaʻo,kauoha akulakealiʻiekākauʻiakahilekaiāʻEleazaranokēiamea, ehōʻikeanahoʻiikamoʻolelookekūʻokoʻaʻanaoka poʻepioIudaio

12Ahāʻawiakulaʻoiaikanalimatālenagulamake kaupaonaʻana,amekanahikutālenakālā,amenāpōhaku makamaehenuiloa,ehanainākīʻaha,amenāipu,ame kapapaʻaina,amenākīʻahainu.

13Uakauohaakuhoʻiʻoiaikapoʻenānaimālamaikāna waihonakālāeʻaeināmeahanalimaekohoināmeaa lākoueponoainoiahana,aehoʻounaʻiaakuhoʻokahi haneritālenakālāehoʻolakoināmōhainokaluakiniano nāponoʻēaʻe

14Ehāʻawiakuauiāʻoukouikamoʻolelopihaokahana ʻanamahopeokoʻukauʻanaimuaoʻoukouinākopeo nālekaPeneikaholoʻanaokalekaakealiʻi:

15KehoʻounaakuneikealiʻiʻoPtolemyikealohaame kahoʻomaikaʻiiāʻEleazarakekahunanui

16ʻOiaihenuināIudaioinohomakomākouaupunii lawepioʻiamaiIerusalemamaiekoPeresiaikawāoko lākoumanaamenāmeahouakuihelepūmekoʻu makuakāneiʻAigupitamakeʻanohepio-henuiokēia poʻeānaihoʻokomoaiilokookapūʻalikoaaukuiā lākouināukukiʻekiʻeaʻemamuaokamaʻamau,aikona hōʻoiaʻanaikakūpaʻaokolākoumaualakaʻi,kūkuluʻo iaināpākauaahoʻonohoiālākoumakolākoumālama ʻanaihikiināʻAigupitamaolikehoʻoweliweliʻiaelākou 17Aʻowau,ikoʻupiʻiʻanaikanohoaliʻi,ualaweaui kahiʻanolokomaikaʻiikoʻupoʻemakaʻāinanaapau,aʻoi akuhoʻiikapoʻeoʻoukouuahoʻokuʻuakuauināpio henuimamuaohoʻokahihanelitausani,eukuanaiko lākoumaumeanonakekumukūʻaikūpononolākou,ainā ihanaʻiakahewaikoʻoukoupoʻemaonākukooka lehulehu,uahoʻihoʻiakuauiālākouikauku 18ʻOkekumuihoʻouluaiikaʻuhana,ʻoiakamakemake ehanamekahaipuleahāʻawiakuikamōhaihoʻomaikaʻi ikeAkuakiʻekiʻeloanokamālamaʻanaikoʻuaupuniika maluhiaamekahoʻonaninuimakeaoholoʻokoʻa 19Eiakekahi,ʻokapoʻeokoupoʻeikawāʻōpiopiooko lākouola,uahoʻonohoauilokookoʻupūʻalikoa,aʻoka poʻeikūponoepilipūmeaʻuakūponoikahilinaʻioka ʻahahoʻokolokolo,uahoʻonohoauinākūlanakūhelu

20ʻĀnō,nokamea,kemakemakenuineiauehōʻikei koʻumahaloikēiapoʻekāneamenāIudaiomakahonua holoʻokoʻaamenāhanaunaehikimaiana,uahoʻoholo waueunuhiʻiakāʻoukoukānāwaimaikaʻōleloHeberae hoʻohanaʻianeiiwaenaoʻoukouikaʻōleloHelene,i hoʻohuiʻiaaikēiamaupukeināpukealiʻiʻēaʻemakaʻu waihonapuke

21Helokomaikaʻiianoʻoukouaheukunokoʻuikaika ināekohoʻoukouiʻeonomaulunakahikomaikēlāʻohana kēiaʻohanaoʻoukou,hepoʻekānakahanohanoaakamaii koʻoukoukānāwaiahikikewehewehe,ihikiaiiākākou keʻikeikaʻōlelohoʻoholoakahapanuieʻaeai,noka mea,ʻokahoʻokolokoloʻanakameanuiloa.

22Kelananeikoʻumanaʻoeloaʻakahikaulananuimaka hoʻokōʻanaikēiahana

23UahoʻounaakuauiāʻAnederea,kepoʻookoʻupoʻe kiaʻi,ameʻArisetanākānakaaʻuemahalonuineie hoʻākākaikēiameaimuaouaehāʻawiakuiāʻoei hoʻokahihaneritālenakālā,ʻoianāhuamuaokaʻumōhai nokaluakiniamenāmōhaiamenāʻanohanahoʻomana ʻēaʻe

24Ināʻoeekākaumaiiaʻuepilianaikoumaumakemake makēiamaumea,ehāʻawimaiʻoeiaʻuikahilokomaikaʻi nuiaehāʻawimaiiaʻuikahiʻōlelohoʻohikihouoka launapūʻana,nokamea,ehoʻokōʻiakāumaumakemake apaumekawikiwikiloaAloha!

25UapanepololeiakuʻoʻEleazaraikēialekapenei:Ke alohaakuneiʻoʻEleazarakeKahunaNuiiākeAliʻiʻo Ptolemykānahoaalohaponoʻī

26ʻOkoʻumaumakemakenuiloanokouponoameke ponooKuiniArsinoe,koukaikuahine,amekāumaukeiki.

27UamaikaʻinōhoʻiauUaloaʻaiaʻukāulekaaua hauʻolinuiwauikoumanaʻoamekāuʻōleloaʻo hanohano.

28Uahoʻākoakoaauinākānakaapauaheluheluakulaiā lākouiʻikeailākouikoʻoukouhoʻolaʻaʻanaikokākou Akua.

29Uahōʻikeakuhoʻiauiālākouinākīʻahaāuihoʻouna maiai,heiwakāluagula,ahekanakolukālā,nākīʻaha ʻelimaamekapapahoʻolaʻa,amenāhaneritālenakālāno kamōhaiʻanaināmōhaiamekahoʻolakoʻanaināmeae ponoaikaluakini

30UalaweʻiamaikēiamaumakanaiaʻueʻAnederea, kekahiokāumaukauwāhanohanoloa,ameʻAriseta,nā kānakamaikaʻiamekaʻoiaʻiʻo,iʻikeʻiaekolākou naʻauao,akūponoināʻanoāpaueliloimauʻeleleokāu mauloinakiʻekiʻeamenākumupono

31Uahaʻimaikēiamaukānakaiaʻuikāulekaaualoaʻa maiiaʻukahipaneelikemekāulekaEʻaeakuauinā meaapaueponoaiʻoeʻoiaihemeaʻēloakāunoi

32Nokamea,uahāʻawimaiʻoeikomākoupoʻe makaʻāinanaināpononuiamauloaepoinaʻoleʻiamanā ʻanohenui

33Nolaila,uamōhaikokeakuauināmōhainou,nokou kaikuahine,nokāumaukeiki,anokoumauhoaaloha,aua puleakunākānakaapauiholomuamaukāumauhoʻolālā, aimālamamaikeAkuaManaLoaikouaupunimeka maluhiamekahanohano,aililokaunuhiʻanaoke kānāwaihemoleleimeaponoiāʻoeaihoʻokōponoʻia

34Imuaonākānakaapau,uakohoauiʻeonomau lunakahikomaikēlāʻohanakēiaʻohana,hepoʻekānaka

KaPalapalaaʻAriseta

maikaʻiaʻoiaʻiʻohoʻi,auahoʻounaakuauiālākouio ʻoukoulāmekekopeokāmākoukānāwai.

35Helokomaikaʻiia,ekealiʻipono,ināehāʻawiʻoeike aʻoʻanaikapauʻanaokaunuhiʻanaokekānāwai,e hoʻihoʻihouʻiamainākānakaiāmākoumekapalekana. Aloha!

36Eianāinoaonālunakahiko:Nokaʻohanamua,ʻo Iosepa,ʻoʻEzekia,ʻoZakaria,ʻoIoane,ʻoʻEzekia,ame ʻElisai

37Nokaluaokaʻohana,ʻoIuda,ʻoSimona,ʻoSamuʻela, ʻoʻAdaeus,ʻoMatatia,aʻoEselemia

38Nokekoluokaohana,oNehemia,oIosepa,o Teodosio,oBasea,oOrnia,oDaki.

39Nokaʻohanaʻehā,ʻoIonatana,ʻoʻAberahama,ʻo ʻElisai,ʻoʻAnania,ameKabria

40Nokaʻohanaʻelima,ʻoʻIsaʻaka,ʻoIakoba,ʻoIesū,ʻo Sabataeus,ʻoSimona,ameLevi

41Nokaʻohanaʻeono,ʻoIuda,ʻoIosepa,ʻoSimona,ʻo Zakaria,ʻoSamuela,ameSelema.

42Nokaʻohanaʻehiku,ʻoSabataeus,ʻoZedekia,ʻo Iakoba,ʻoʻIsaʻaka,ʻoIesia,ameNataeus

43Nokaʻohanaʻewalu,ʻoTheodosius,ʻoJason,ʻoIesū, ʻoTheodotus,ʻoIoane,ameIonatana

44Nokaʻohanaʻeiwa,ʻoTeofilo,ʻoʻAberahama,ʻo ʻArsamo,ʻoIasona,ʻoEndemia,ʻoDaniʻela.

45Nokaʻohanaʻumi,ʻoIeremia,ʻoʻEleazara,ʻoZakaria, ʻoBaneasa,ʻoʻElisai,ameDataio

46Nokaʻohanaʻumikumamākahi,ʻoSamuʻela,ʻoIosepa, ʻoIuda,ʻoIonatana,ʻoKabu,ameDositeo

47Nokaʻohanaʻumikūmālua,ʻoʻIsaʻelus,ʻoIoane,ʻo Teodosio,ʻoʻAresamosa,ʻoʻAbietesa,ameʻEzikela.

48HekanahikukūmālualākouapauPēlākapanea ʻEleazaraamekonamauhoaalohaihāʻawiakuaiikaleka akealiʻi.

MOKUNA3

Malokooiameaiweheweheʻiaaikapapaʻainananiloa amaikaʻiloaihanaʻiaAmenāmakanawaiwaiʻēaʻe,he meahoihoiiaikamālamalamaonāʻeliʻanaihalakoke akuneimaʻAigupita

1Ikēiamanawa,ehoʻomauwauehoʻōlaikaʻuʻōlelo hoʻohikiaehāʻawiikahiweheweheʻanaonāhananoʻeau.

2Uahanaʻialākoumekeakamainui,nokamea,ʻaʻolei hoʻokuʻukealiʻiikekālāamālamaponoʻīināpaʻahana pākahi.

3Nolaila,ʻaʻolehikiiālākoukehoʻopunipuniikekahi ʻāpanaokahanaahoʻopaupahaiāiameka hoʻohemahema

4ʻOkameamua,ehāʻawiakuwauiāʻoeikahiwehewehe okapapa

5Uamakemakenuikealiʻienuiloakēiaʻāpanahana,aua noiakuʻoiaināIudaiomaiawahiepilianaikanuioka papaʻainailokookaluakinimaIerusalema

6Aikolākouweheweheʻanaināana,nīnauakulaʻoia ināpahaehikiiāiakehanaihalenuiaʻe

7AʻōlelomailakekahipoʻekāhunaamenāIudaioʻēaʻe, ʻaʻohemeaepaleakuaiiāia

8Aʻōleloakulaiauamakemakenuiʻoiaehanaiāiai ʻelimamanawakanui,akāuakānaluaʻoiaoliloiaimea ʻolenonāʻoihanaluakini

9Uamakemakeʻoiaʻaʻoleewaihowaleʻiakānamakana ilokookaluakini,nokamea,eʻoiakukahauʻolioiainā hikiinākānenonakekuleanaehāʻawiakuināmōhai kūponokehanapēlāmakeʻanokūponomakapapaʻaina ānaihanaai.

10ʻAʻoleʻoiaimanaʻohemealiʻiliʻikapapaʻainamua nokaneleokegula,akā,mehemealā,wahiāna,aia kekahikumuihanaʻiaaiʻokēiaana.

11Nokamea,ināihāʻawiʻiakekauoha,ʻaʻoleeneleinā meawaiwai

12Nolaila,ʻaʻoleponokākouehanahewaahelepahama ʻōakuokeanakūpono

13Ikamanawalike,uakauohaakuʻoiaiālākoue hoʻohanaināʻanohananoʻeaulikeʻole,nokamea,he kanakaʻoiamenāmanaʻokiʻekiʻeloaauahāʻawikeʻano iāiaikanoʻonoʻoakamaiihikiaiiāiakekiʻiikeʻanoe hōʻikeʻiaekahanaihoʻopauʻia

14Uakauohaakuhoʻiʻoia,makahiiʻoleaināʻōleloaʻo ikauʻiamanāPalapalaHemoleleIudaio,ehanaʻianā meaapauimeananielikemekahiki

15Ikawāikauʻiaaikēlāmaukuhikuhi,ponoehoʻokō ponoʻia.

16Hanaiholalākouikapapaʻainaiʻeluakūbitakaloa, hoʻokahikūbitakalaulā,ahoʻokahikūbitaamekahapake kiʻekiʻe:hanaiholaiameahegulamaikaʻi.

17ʻOkaʻuewehewehenei,ʻaʻoleiahegulalahilahiikau ʻiamalunaokekahikahuaʻēaʻe,akā,ʻokeʻano holoʻokoʻa,hegulanuiihoʻopiliʻia.

18Ahanaiholalākouikaʻeapuniiamea,hoʻokahilima kalaulā

19Aaiakekahileiokahananalu,ikālaiʻiamakeʻanoo nākaulaihanakupanahaʻiamakonamauʻaoʻaoʻekolu 20Nokamea,heʻanohuinakolukonaʻano,aualikeloa keʻanookahanaʻanamakēlāʻaoʻaokēiaʻaoʻao,nolaila, makēlāʻaoʻaokēiaʻaoʻaoalākouihuliai,ualikeko lākouhelehelena

21ʻOnāʻaoʻaoʻeluamalalookekaʻe,ʻokameaiihoi laloikapapaʻainahehanananiloaia,akā,ʻokaʻaoʻaoo wahokameaihukiikanānāʻanaokameanānā

22Ikēiamanawa,ʻokalihiolunaonāʻaoʻaoʻelua,ua kiʻekiʻe,uaʻoiʻoiai,elikemekāmākouiʻōleloai,he ʻaoʻaoʻekolukekaʻe,maikēlāmekēiamanaʻoe hoʻokokokeakuaikekahi.

23Ahemaupapapōhakumakamaemalunaonama waenakonuokekaulaikālaiʻia,auaulanaʻialākou kekahimekekahiekahihananoʻeauhikiʻoleke hoʻohālikelikeʻia

24Nokapalekana,uahoʻopaʻaʻialākouapaumenānila gulaihoʻokomoʻiailokoonāpukailokoonāpōhaku

25Manāʻaoʻaouahoʻopaʻaʻialākouenāmeahoʻopaʻae hoʻopaʻaponoiālākou

26Makaʻāpanaokapalenaapunikapapaʻainaikūloui lunaahālāwaimenāmaka,uahanaʻiakekahiʻanohua manuilokoonāpōhakumakamae,ikālaiʻiamekananie kahiʻāpanahoʻomauokahanahoʻālaʻōheu,ipilipono kekahiikekahiapunikapapaʻainaholoʻokoʻa

27Amalaloonāpōhakuihoʻonohonohoʻiaehōʻikeinā huamanu,hananāmeapenakiʻiikaleialiʻimenāʻano hualikeʻole,menāhuihuawainaamenāʻōpūkulinama konapoʻo,nālāamenāʻāpala,amenāpomegeraneame nāmealike,ihoʻonohonohoponoʻia

28Uahanaʻiakēiamauhuamaināpōhakumakamae,oke kalalikemenāhuaponoʻī,auahoʻopaʻaʻialākoumanā ʻaoʻaoapuniokapapaʻainamekekaulagula

29Amahopeokekauʻiaʻanaokaleionāhua,malalo ihouahoʻokomoʻiakekahiʻanohuamanuilokoonā pōhakumakamae,amenāhanaʻēaʻeikālaiʻiaamenā meaikālaiʻia,ihikikehoʻohanaʻianāʻaoʻaoʻeluaoka papaʻaina,elikemekamakemakeonāmeanonaano kēiakumuuahoʻolōʻihiʻiakahananaluamekapalenai laloahikiināwāwaeokapapaʻaina

30Hanalākouahoʻopaʻamalalookalaulāholoʻokoʻao kapapaʻainaikahipānuiʻehāmanamanakamānoanoa,i hikikehoʻokomoʻianāwāwaeiloko,ahoʻopaʻapaʻaʻia menāpinelinch-ihoʻokomoʻiailokoonākumumalalo okekaʻe,ihikikehoʻohanaʻiakēlāmekēiaʻaoʻaooka papaʻainaakapoʻeemakemakeai.

31Pēlāimaopopoaiuamanaʻoʻiakahanaehoʻohanaʻia manāʻanoʻelua

32Malunaokapapaʻainaponoʻī,uakālaiʻiakahi 'maeander,'menāpōhakumakamaeekūanaiwaenakonu, nārubiamenāemeralaamekaʻonikaamenāʻano pōhakuʻēaʻehenuiiʻoiakukanani.

33Amakaʻaoʻaooka'maeander'uakauʻiakahiʻāpana pūnaewelekupaianaha,kameaihoʻohālikeikekikowaena okapapaʻainameherhomboidlākeʻano,amalunao lailaheanianiamekaamber,elikemekameaikapaʻia, uahanaʻia,kameaihoʻopukaikahimanaʻo hoʻohālikelikeʻoleikapoʻeenānāana.

34Uahanalākouināwāwaeokapapaʻainamenāpoʻoe likemenālīlia,ilikeaimenālīliaekūlouanailaloma lalookapapaʻaina,aʻonāʻāpanaiʻikeʻiauahōʻikeinā lauikūpololei

35ʻOkekumuokawāwaemakahonua,hesarebiia,aua anaʻiakekiʻekiʻeokalaulāokalimaapuni.

36Ualikekonaʻanomekekāmaʻa,aʻewalumanamana limakalaulā

37Malunaonaikauaikeākeaokawāwae.

38Auahoʻohālikelākouikawāwaemeheivyeuluana mailokomaiokapōhaku,iulanaʻiamenāakanthusa hoʻopuniʻiamekekumuwainaihoʻopuniiāiamenāhui huawaina,ihanaʻiailokoonāpōhaku,ahikiikapikoo kawāwae

39Uahanaʻianāwāwaeʻehāapaumakeʻanolike,aua hanaʻiaahoʻokomoʻianāmeaapaumekeakamai,aua hoʻohanaʻiakēlāakamaiamekaʻikekupaianahaika hoʻoliloʻanaiāiaimeakūponoikeʻano,ikawāihoʻoulu ʻiaaikaeaekamakani,uahāʻawiʻiakaneʻeʻanainālau, auahanaʻianāmeaapauekūlikemekeʻanomaolii hōʻikeʻia

40Ahanalākouikepoʻookapapaʻainaiʻekoluʻāpanae likemekatriptychon,auahoʻopiliponoʻialākouauakuʻi ʻiamenāwilimakalaulāholoʻokoʻaokahana,iʻolee ʻikeʻiaaʻikeʻiapahakahuiʻanaonāhui

41ʻAʻoleiemiihokamānoanoaokapapaʻainamalaloo kahapaluakūbita,nolaila,henuinātālenaililonoka hanaholoʻokoʻa

42Nokamea,ʻaʻolemakemakekealiʻiehoʻohuiikona nui,uahoʻoliloʻoiainākikoʻīikanuiokekālāeponoai ināhikikenuiaʻekanuiokapapaʻaina

43Auahoʻopauʻianāmeaapauelikemekānahoʻolālā, makeʻanokupaianahaakupaianahaloa,mekeakamai

hikiʻolekehoʻohālikeamekananihikiʻoleke hoʻohālikelikeʻia.

44Onākīʻahahuiʻana,ʻeluaihanaʻiamakegula,amai kekumuaiwaenakonuuakālaiʻiamekekiʻiʻoniʻonima keʻanoonāunahi,amawaenaonāunahiuahoʻokomoʻia nāpōhakumakamaemekeakamainoʻeaunui

45Alailaaiakekahi'maeander'hoʻokahikūbitakekiʻekiʻe, mekonaʻili.ihanaʻiamaināpōhakumakamaeonākala henui,ehōʻikeanaikahananoʻeaunuiamekanani

46Malunaokēiahemosaic,ihanaʻiamakeʻanookahi rhombus,heʻanoʻupenakonaʻanoahikiikalihi

47Mawaenakonu,nāpaleliʻiliʻiihanaʻiamenāpōhaku makamaelikeʻole,ikauʻiamakekahiʻaoʻao,aʻokoʻake ʻano,ʻaʻoleemimalalooʻehāmanamanalimakalaulā,ua hoʻonuiikananiokolākouhelehelena

48Malunaokekaʻehemeahoʻonanionālīliaepuaana, auakālaiʻianāhuiwainaiulanaʻiaapuni

49Pēlākeʻanoonākīʻahagula,aʻoiakumamuaoʻelua kapuaʻiilokookēlāmekēia.

50Helaumaniakaʻilionākīʻahakālā,auahana kupanahaʻiamehemealāuamanaʻoʻianonāaniani maka,nolaila,ʻoiakukamaopopoonāmeaapauilawe ʻiamaiiālākoumamuaonāaniani

51Akā,ʻaʻolehikikeweheweheikamanaʻomaoliakēia mauhananoʻeauihoʻopukaaimakanoʻonoʻoikawāi pauai

52Nokamea,ikapauʻanaokēiamaukīʻahaawaihoʻia makaʻaoʻao,hekīʻahakālāmuaalailahekīʻahagula,a lailahekālāʻēaʻe,alailahegulaʻēaʻe,ʻokeʻanoihōʻike ʻiahemeahikiʻolekeweheweheʻia,aʻokapoʻeihele maieʻikeiālākou,ʻaʻolehikiiālākoukehaehaeiālākou ihomaikaʻikeʻālohilohiamekahiʻohiʻona hoʻohiwahiwa

53ʻOkoʻanāʻanoonāmanaʻoihanaʻiaekaʻikemaka.

54Ikanānāʻanaokānakaināipugula,anānāponoko lākoumanaʻoikēlāmekēiakikoʻīokahanaʻana,ua pīhoihoikolākoumauʻuhanemekekahaha.

55Ikawāimakemakeaikekanakaenānāponoakuinā kīʻahakālā,ikolākoukūʻanaimuaona,mehemealāua ʻālohilohināmeaapauapunikahiānaikūai,auanuiaʻe kahauʻoliokapoʻeenānāana

56Nolaila,hemeahikiʻolekeweheweheikananinoʻeau onāhana.

57Uakālaiʻianāʻōmolegulamawaenakonumenālei waina

58Aapuninālihi,uaulanalākouikaleiokaivyameka myrtleamekaʻolivaihanahoʻokiʻekiʻeahoʻokomoinā pōhakumakamaeiloko.

59ʻOnāʻāpanaʻēaʻeokahanakōkuauahanalākouma nāʻanolikeʻole,ʻoiaiuahoʻolilolākouimeahanohanoe hoʻopauināmeaāpaumakeʻanokūponoikahanohanoo kealiʻi.

60Ikahihuaʻōlelo,hikikeʻōleloʻiaʻaʻoleilokooka waihonakālāokealiʻiaʻaʻolehoʻimanāmeaʻēaʻe,he mauhanailikemekēiamakekumukūʻaiaiʻoleke akamainoʻeau

61Nokamea,uanoʻonoʻonuikealiʻiiālākou,nokamea, uamakemakeʻoiaeloaʻakahoʻonaniʻianokamaikaʻio kānamauhana

62Nokamea,pinepineʻoiaehoʻopoinaikānaʻoihana kūhelu,ahoʻoliloikonamanawamenāmeapenakiʻime

konahopohopoehoʻopaulākouināmeaāpaumakeʻano kūponoikahiehoʻounaʻiaakuaināmakana.

63Nolaila,uahoʻokōʻianāmeaapaumakeʻanonui,ma keʻanokūponoikealiʻinānaihoʻounamaiināmakanaa mekekahunanuikealiʻiokaʻāina.

64ʻAʻohepalenaonāpōhakumakamae,nokamea,ʻaʻole iemiihomamuaoʻelimatausaniihoʻohanaʻiaauanui kolākounuiapau.

65Uahoʻohanaʻiakeakamainoʻeauʻoiloa,nolaila, ʻelimamanawakekumukūʻaionāpōhakuamekahana ʻanamamuaokegula

MOKUNA4

NākikoʻīmaopopookamōhaiHemeakoʻikoʻikapololei onākāhuna.Heʻahaʻainakolohe.Heweheweheʻanaika luakiniamekānamauhanawai

1Uahāʻawiakuauiāʻoeikēiaweheweheʻanaonā makananokameauamanaʻowauhemeaponoia.

2ʻOkameaaʻemakamoʻolelo,ʻoiakamoʻolelookā mākouhuakaʻiiāʻEleazara,akā,ehāʻawimuawauiāʻoei kahiweheweheokaʻāinaholoʻokoʻa.

3IkomākouhōʻeaʻanaikaʻāinaokapoʻeIudaio,ʻike mākouikekūlanakauhaleekūanamawaenakonuoIudea holoʻokoʻamalunaokahimaunakiʻekiʻeloa.

4Malunaokapikouakūkuluʻiakaluakinimekonanani apau

5Uahoʻopuniʻiaeʻekolupāpōhakuiʻoiakumamuao kanahikukūbitakekiʻekiʻeaʻokalōʻihiamekalaulāe likemekeʻanookahale

6Uahōʻikeʻianāhaleapauekananiamekekumukūʻaii ʻikeʻoleʻia

7Uamaopopoʻaʻoleimālamaʻiakekahililonokapukaa menāmeaehoʻopaʻaai,kameaihoʻopiliaiiāiamenā poupuka,amekekūpaʻaokalintel

8Uakūlikeloakeʻanookapalemekeʻanookapuka komo.

9ʻOkonalolemamuliokeeaokamakani,uaneʻemauia, aikawāihōʻikeʻiaaikēianeʻeʻanamailalomaiaua pukaaʻekapaleikonakiʻekiʻeloa,uahāʻawimaiiaikahi hiʻohiʻonaʻoluʻoluehikiʻoleaiikekanakakehaehaeiāia iho

10Uakūlikekekūkuluʻiaʻanaokekuahumekekahua ponoʻīamenāmōhaikuniihoʻopauʻiaekeahimaluna,a ualikekeanaokealaeheleakuaiilaila

11Aiakahipiʻimālieiluna,ihoʻonohonohoponoʻiano keʻanookekūpono,auaʻaʻahuʻianākāhunalawelawei nāloleolonā,ahikiilaloikolākoumaukuʻekuʻewāwae.

12Kekūpononeikaluakiniikahikina,akekūpononei konakuaikekomohana

13Uahoʻomoeʻiakapapaheleholoʻokoʻamenāpōhakua menāpaliilaloināwahiikohoʻia,ihikiaikelaweʻiaka waieholoiikekokomaināmōhai,nokamea,hemau tausaniholoholonaimōhaiʻiamalailainālāʻahaʻaina

14Ahewaipauʻoleia,nokamea,epukamaianakahi pūnāwaimaolinuimailokomaiokaluakini

15Eiakekahi,aianāluawaikupaianahaahikiʻoleke weheweheʻiamalalookahonua,elikemekālākoui kuhikuhimaiaiiaʻu,makahimamaooʻelimafurlongsa punikekahuaokaluakini,ahenuināpaipuokēlāme kēiaolākouihuipūainākahawailikeʻole

16Auahoʻopaʻaʻiakēiamaumeaapaumekekēpauma laloamanāpaiaʻaoʻao,auahoholaʻiakanuiokapalaki malunaolākou,auahanaponoʻiakēlāmekēiaʻāpanao kahana.

17Henuināpukanokawaimakekumuokekuahuiʻike ʻoleʻiaenāmeaapaukoewalenōkapoʻeelawelaweana, nolaila,uaholoiʻiakekokoapauonāmōhaiihōʻiliʻili ʻiahenuiikaʻemoʻanaokamaka.

18ʻOiakoʻumanaʻoepilianaikeʻanoonāwaihonawai aehōʻikeakuwauiāʻoepeheaihōʻoiaʻiaai

19Uaalakaʻilākouiaʻumamuaoʻehāsetadiamawahoo kekūlanakauhaleakauohamaiiaʻuenānāilaloikahi kikoʻīahoʻoloheikawalaʻauihanaʻiaekahuiʻanaonā wai,iʻikeʻiaaikanuionāwaihonawaiiaʻu,elikemeka meaihōʻikemuaʻia

20ʻAʻoleelikemekalawelaweʻanaanākāhunamanā ʻanoapau,nokonahoʻomanawanuikinoanokāna lawelaweʻanamekekauohaamekamālie

21Nokamea,hanawalelākouapaumekamanaʻoʻole, ʻoiaihenuikahanaʻehaeponoai,ahehanakūikawākā kēlāmekēiakanakaihāʻawiʻiaiāia

22Hoʻomauʻiakahanamekekeakeaʻolehoʻolako kekahiikawahie,ʻokekahiikaʻaila,ʻokekahiikapalaoa palaoamaikaʻi,ʻokekahiināmeaʻala;lawehoumai kekahiināʻāpanaʻiʻonokamōhaikuni,ehōʻikeanai kahiikaikakupaianaha

23Nokamea,lawelākoumenālimaʻeluainālālāoke keikibipi,ʻoiakukekaumahaokēlāmekēiamamuao ʻeluatalena,ahoʻoleiakumekēlāmekēialimamakeʻano kupanahamalunaokahikiʻekiʻeokekuahumekaʻoleo kahalaʻanaokekauʻanaiālākoumakahikūpono.

24Pēlānōhoʻi,hemeakupanahanāʻāpanaonāhipaame nākaonokolākoukaumahaamekolākoumomona

25Nokapoʻenonakaʻoihana,kohomaulākouinā holoholonakīnāʻoleamomonahoʻi,apēlāehoʻokōʻiaai kamōhaiaʻuiweheweheai

26Aiakahikūikawāihoʻokaʻawaleʻianolākoue hoʻomahaai,kahienohoaikapoʻeihoʻokuʻuʻiamaika hana

27Ikawāehanaʻiaaikēia,ʻokapoʻeihoʻomahamuaa mākaukauehoʻihouikālākoumauhanaekūaʻemeka manaʻoʻolenokamea,ʻaʻohemeanānaekauohaepili anaikahoʻonohonohoʻanaonāmōhai.

28Nohomālieloakanohomālieʻanaihikiaiikekahike noʻonoʻoʻaʻohekanakahoʻokahimalaila,ʻoiaiheʻehiku hanelikānakaehanaanaikahana,koewalenōkanuioka poʻeelaweanaināmōhai

29Hoʻokōʻianāmeaapaumekamahaloamekeʻano kūponoikeAkuanui

30UakāhāhānuimākouikomākouʻikeʻanaiāʻEleazara ehanaanaikalawelaweʻana,ikeʻanookonakapa,ame kahanohanookonahelehelena,kameaihōʻikeʻiamake kapakomoānaiʻaʻahuaiamenāpōhakumakamaema lunaokonakino

31Hemaubelegulamalunaokekapakomoahikiilaloi konamauwāwae,ehāʻawianaikahiʻanomeleʻanoʻē,a manāʻaoʻaoʻeluaolākouhemaupomegeranemenāpua ʻokoʻaokahiwaihoʻoluʻukupaianaha

32Uakāʻeiʻiaʻoiamekekāʻeinaniiʻikenuiʻia,iulana ʻiaināwaihoʻoluʻunaniloa.

33Malunaokonaumauma,uakauʻoiaikaʻōleloake Akua,elikemeiaikapaʻiaai,kahiihoʻokomoʻiaainā

pōhakuheʻumikūmālua,onāʻanolikeʻole,ihoʻopaʻaʻia mekegula,menāinoaonāalakaʻionāʻohana,elikeme kolākouhoʻonohonohomuaʻana,eʻālohilohianakēlāme kēiamakeʻanohikiʻolekeweheweheʻiamekona waihoʻoluʻuponoʻī.

34Malunaokonapoʻo,uakauʻoiaikatiara,elikemeia ikapaʻiaai,amalunaokēiamawaenakonuokonalaehe pāpalealiʻihoʻohālikeʻole,kaleialiʻiipihaikananime kainoaokeAkuaikākauʻiamanālekakapumalunao kahipāgulaimanaʻoʻiahekūponoekomoikēiamau hōʻailonaināhanalawelawe

35Uahoʻokumukolākouhelehelenaikamanaʻoweliweli amekahuikauelikemekameaimanaʻoʻiauahelemaii muaokealookekanakanokekahiaoʻēaʻe

36Uamaopopoiaʻuʻokēlāmekēiameaekomoikahana hoʻohiwahiwaaʻuiweheweheai,epihaʻoiaikekahahaa mekekahahahikiʻolekeweheweheʻia,aehoʻopilikianui ʻiakonamanaʻoikanoʻonoʻoʻanaikahemoleleipilii kēlāmekēiakikoʻīokalawelawe.

37Akā,imeaeloaʻaaikaʻikepiha,piʻimākouilunaoka pākauakokokeanānāapunimākou

38Aiaiamakahikiʻekiʻeloa,auapāʻiamenāhalekiaʻi henui,ikūkuluʻiaahikiilunaloa,menāpōhakunui,me kekumu,elikemekameaihaʻiʻiamaiiāmākou,ʻoiake kiaʻiʻanaināwahiokaluakini,iʻoleināhehoʻoukakaua, ahekipipahaahehoʻoukakauaʻanapahaokaʻenemi, ʻaʻohemeaehikikekomoikaikailokoonāpāehoʻopuni anaikaluakini.

39Malunaonāhalekiaʻiokapākauaikauʻiaaināʻano mīkinilikeʻole,aʻoiakukekiʻekiʻeokekūlanamamuao kapōʻaionāpāaʻuiʻōleloai.

40Uakiaʻiʻiahoʻināhalekiaʻiekahapanuionākānaka hilinaʻinānaihōʻikeikahōʻikepihaloaokolākoukūpaʻa ikolākouʻāina.

41ʻaʻoleloaiʻaeʻiakēiamaukānakaehaʻaleleikapā kaua,koewalenōinālāʻahaʻainaalailamanāhuiwale nō,ʻaʻolehoʻilākouiʻaeikekahimalihiniekomoiloko.

42Uaakaheleloahoʻilākouikawāipukamaiaikekahi kauohamaikalunanuimaieʻaeināmalihinienānāikahi, elikemekāmākouʻikeponoʻīiaʻomaiaiiāmākou.

43Uakānalualoalākoueʻaemaiiāmākouʻoiaiheʻelua walenōmākoumenāmeakauaʻoleenānāikamōhai ʻanaonāmōhai.

44Auaʻōlelolākouuapaʻalākouikahihoʻohikiikawāi hāʻawiʻiaaikahilinaʻiiālākou,nokamea,uahoʻohiki lākouapauauapaʻaehoʻokōikahoʻohikimeka hemoleleikaleka,ʻoiaiheʻelimahanerikolākounui, ʻaʻolelākoueʻaeinākānakaʻoiakumamuaoʻelimae komoikamanawahoʻokahi

45ʻOkapākauakapalekūikawāokaluakiniaua hoʻoikaikaikaikakonameanānaihoʻokumuiāiaihikiai iāiakepaleakuiāiamekapono.

MOKUNA5

Heweheweheʻananokekūlanakauhaleamekekuaʻāina EhoʻohālikelikeikaPaukū11menākūlanaokēialā HōʻikenāPaukū89-41ikeʻanookamanaʻookapoʻe kahikoikahikanakanaʻauaoamekahikanakahanohano

1Heʻanowaenakanuiokekūlanakauhale.

2Hekanahāsetadiakeanapuni,elikemekamamaoehiki aikekuhiʻia

3Uahoʻonohonohoʻiakonamauhalekiaʻimakeʻanoo kahihalekeaka,menāalanuiealakaʻianamawaenao lākouikēiamanawauaʻikeʻiakekihionāhalekiaʻi haʻahaʻaakāʻoiakukapinepineonāhalekiaʻiluna.

4Nokamea,kepiʻineikahonua,nokamea,uakūkulu ʻiakekūlanakauhalemalunaokamauna

5Aiakekahimauʻanuʻuepiʻiaiikealahaka,apiʻimau kekahipoʻe,aihokekahi,anohomamaolākoukekahii kekahimakealanuinokapoʻeihoʻopaʻaʻiaenālulaoka maʻemaʻe,iʻoleehoʻopāakuikekahimeakūʻoleike kānāwai

6ʻAʻoleiahemeaʻoleikekumuikūkuluaikapoʻenāna ihoʻokumumuaikekūlanakauhaleiameamanāʻāpana kūpono,nokamea,ualoaʻaiālākoukaʻikemaopopoe pilianaināmeaeponoai

7Nokamea,uaākeakaʻāinaauananihoʻi.

8Hepālahalahakekahimauʻāpanaoiawahi,ʻoiahoʻinā ʻāpanaoSamaria,elikemeiaikapaʻiaai,aepilianaika ʻāinaokoʻIdumeo,hemaunakekahimauʻāpana,ʻoia hoʻināmeaepilianaikaʻāinaʻoIudea

9Nolaila,uakoiʻianākānakaehoʻolaʻaiālākouihoika mahiʻaiamekamahiʻanaikalepoihikiaiiālākouke loaʻakalakonuionāmeakanu

10Makēiaʻanoehoʻomauʻiaaikamahiʻanaokēlāʻano kēiaʻanoaloaʻakaʻohinuimakaʻāinaholoʻokoʻaiʻōlelo ʻiamaluna

11ʻOnākūlanakauhalenuiamekapōmaikaʻielikemeia, uanuikapoʻeenohoana,akā,hoʻowahāwahālākouinā ʻāpanakuaʻāina,nokamea,uamakemakenākānakaapau ikeolaokaleʻaleʻa,nokamea,heʻanokūloheloheko kēlāmekēiakanakaikaʻimiʻanaikaleʻaleʻa.

12PēlānōkameaihanaʻiamaʻAlekanadera,kameaiʻoi akumamuaonākūlanakauhaleapauikanuiameka pōmaikaʻi.

13ʻOkapoʻekuaʻāinamaokaneʻeʻanamaināʻāpana kuaʻāinamaianohoikekūlanakauhaleuahoʻohaumiaika mahiʻai:anolaila,imeaepaleakuaiiālākoumaikanoho ʻanaikekūlanakauhale,uakauohakealiʻiʻaʻolelākoue nohomalailanonālāheiwakāluaaʻoiaku

14Amakeʻanolike,uahāʻawiʻoiainālunakānāwaiinā ʻōleloaʻoikākauʻia,ināponoehoʻopukaikahipalapala hoʻopiʻikūʻēikekahimeaenohoanamakaʻāina,ponoe hoʻoponoponoʻiakahihiailokoonālāʻelima.

15Anokonamanaʻohemeanuiloakēia,uahoʻonohopū ʻoiainālunakānāwainokēlāmekēiaʻāpanamekolākou maukōkua,iʻoleehoʻokahenāmahiʻaiamekolākou poʻekākoʻoināhalepapaʻaokekūlanakauhale,ʻoiahoʻi, nāhuaokamahiʻaiʻana,nokaponookaʻoihana.

16UaʻaeauikēiaʻaoʻaoʻēaʻenokameaʻoʻEleazaraka meanānaikuhikuhimekamaopopoloaināmanaʻoi ʻōleloʻia

17Nokamea,nuikaikaikaalākouehoʻoliloaiikamahi ʻanaikalepo

18Nokamea,uakanunuiʻiakaʻāinamenālāʻauʻoliva henui,menāhuaokapalaoaamekapākī,menākumu wainahoʻi,auanuikameli

19ʻAʻoleiheluʻianāʻanolāʻauhuaʻēaʻeamenālāika hoʻohālikelikeʻiamekēia

20Henuiloanābipiokēlāʻanokēiaʻano,ahewahihānai momonanolākou.

21Nolaila,uaʻikeponolākouheponokahelunakanaka nuionāʻāpanakuaʻāina,auahoʻoponoponoponoʻianā pilinamawaenaokekūlanakauhaleamenākauhale

22UalaweʻiamaiilokookaʻāinaekapoʻeʻArabiaka nuionāmeaʻalaamenāpōhakumakamaeamekegula.

23Nokamea,uakūponokaʻāinaʻaʻolewalenoka mahiʻaiakānokekālepaʻanahoʻi,auawaiwaike kūlanakauhaleināhananoʻeauaʻaʻoheonawaiwaiilawe ʻiamaimakēlāʻaoʻaookekai

24Loaʻaiāianāawakūponoamaikaʻihoʻima ʻAsekalona,Iopa,ameGaza,amePtolemaisaihoʻokumu ʻiaekeAliʻiaaiaikahikūlanawaenaihoʻohālikelikeʻia menāwahiʻēaʻeikapaʻia,ʻaʻolemamaoloamaikekahi olākou

25Hoʻohuanuimaikaʻāinaināmeaapau,nokamea,ua hoʻoinumaikaʻiʻiamanāʻaoʻaoapauauapalemaikaʻi ʻiamaināʻino

26ʻOkamuliwaiʻoIoredane,elikemekonainoa,ʻaʻole iaemaloʻo,kekaheneimawaenaokaʻāina.

27Ikinohi,ʻaʻoleiemiihomamuao60milionaʻekaka nuiokaʻāinaʻoiaimahopemaiuakomohewamainā kānakaepilianaiāiaauahoʻonohoʻiahe600,000 kānakamalailamanāmahiʻaihehoʻokahihaneliʻekakēlā mekēia

28PiʻiaʻekamuliwaielikemekaNileikawāʻohiʻohia hoʻoinuikahihapanuiokaʻāina

29MakahikokokeikaʻāpanaonākānakaoPetolemai, pukaakulaiailokookekahimuliwaiʻēaʻe,akaheakula kēiaikekai

30ʻOnākahawaimaunaʻēaʻe,elikemekālākouikapa ʻiaai,kaheilaloikapāpūahoʻopuniināʻāpanaapuniʻo GazaamekaʻāpanaʻoʻAsedoda

31Uahoʻopuniʻiakaʻāinaekahipāmaoliahepaʻakikī loakehoʻoukaakuaʻaʻolehikikehoʻoukaʻiaenāpūʻali koanui,mamulionāalahaiki,menāpaliekauanama lunaamenāawāwahohonu,amekeʻanopaʻakikīonā wahimaunaehoʻopunianaikaʻāinaholoʻokoʻa.

32Uahaʻiʻiamaiiāmākouualoaʻamuakekeleaweame kahaomaināmaunakokokeoArabia

33Uahoʻōkiʻiakēia,akānaʻe,ikawāokeaupuniPeresia, ʻoiaiuahoʻolahanālunaoiamanawaikahihōʻike wahaheʻeepilianaikahanaʻanaonāluaelihemeaʻolea hepipiʻihoʻiimeaepaleakuaiikolākouʻāinamaika lukuʻiaʻanaekahanaʻeliʻanamakēiamauʻāpanaalawe ʻiaakupahamaiiālākoumamuliokeaupuniPeresia, ʻoiaimakekōkuaokēiahōʻikewahaheʻeualoaʻaiālākou kahikumunokekomoʻanaikaʻāpana

34Ikēiamanawa,ekuʻukaikainaalohaʻoPhilocrates,ua hāʻawiakuauiāʻoeikaʻikekoʻikoʻiāpauepilianaikēia kumuhanamakeʻanopōkole

35Eweheweheauikahanaunuhimakahopena

36UakohokeKahunaNuiinākāneokeʻanomaikaʻiloa amekamoʻomeheukiʻekiʻeloa,elikemekameae manaʻoʻiamaikolākoumaumākuahanohano

37Hepoʻekānakalākouiloaʻaʻoleikamākaukaumaka palapalaIudaiowalenō,akā,uaaʻoponohoʻiikapalapala akapoʻeHelene.

38Nolaila,uamākaukaukūikawālākounokalawelawe ʻanamanāʻeleleauahoʻokōlākouikēiakuleanainā manawaapaueponoai.

39Hepononuikolākounonāʻahakūkāameke kūkākūkāʻanaināpilikiaepilianaikekānāwai

40Uakākoʻolākouikealawaena--aʻokēiakealamaikaʻi loaehahaiai.

41Uahōʻolelākouikeʻanoʻoʻoleʻaamekeʻano lapuwale,akāualanakilaloalākouikahaʻaheoaʻaʻole loaimanaʻoikeʻanookaʻoiakumamuaohaʻi,aike kamaʻilioʻanauamākaukaulākouehoʻoloheahāʻawiika panekūponoikēlāmekēianīnau

42Amālamaponolākouapauikēiakānāwaiaua makemakenuilākouehoʻomaikaʻikekahiikekahiika mālamaʻanaiiamea,auakūponolākouapauikolākou alakaʻiamekonapono

43AhikikeʻikeʻiakeʻanookolākoualohaiāʻEleazara makolākoumakemakeʻoleehoʻokaʻawaleʻiamaiona akulāamekonaalohaiālākou

44Mawahoaʻeokalekaānaikākauaiikealiʻiepiliana ikolākouhoʻipalekanaʻana,uanoiikaikaakuʻoiaiā ʻAnedereaehananokahopenalikeauakoimaiiaʻue kōkuaikameahikiiaʻu

45Aʻoiaiuahoʻohikimākouehāʻawiikāmākounānā ponoloaikēiamea,uaʻōleloʻoiauakaumahanuiʻoia, nokamea,uaʻikeʻoiauamanaʻokealiʻimamuliokona lokomaikaʻihepononuiloaia,ikēlāmekēiamanawaāna iloheaiikahikanakaiʻoiakumamuaokonamauhoa makamoʻomeheuamekeakamai,ekāheaiāiaikona ʻahaaliʻi.

46Nokamea,ualoheauikānaʻōlelomaikaʻiepilianai kahoʻopaʻaʻanainākānakaponoanaʻauaoepilianaiāia, eloaʻaiāiakapalekananuiloanokonaaupuni,nokamea, ehāʻawimanawaleʻaakukēlāmauhoaalohaiāiainā ʻōleloaʻoponoloa

47AʻonākānakaihoʻounaʻiaakuiāiaeʻEleazara,ua loaʻaiālākoukēiamauʻano

48Auahoʻohikipinepineʻoiaʻaʻoleloaiaehoʻokuʻui nākānakaināhemakemakepilikinowalenōianonaiho kekumuhoʻoikaikaakā,nokaponolikeonā makaʻāinanaapaukānaihoʻounaakuaiiālākou

49Nokamea,uaweheweheʻoia,ʻokeolamaikaʻika mālamaʻanainākānāwaiokekānāwai,auahoʻokōnui ʻiakēiahopenamakaloheʻanamamuaokaheluheluʻana

50Maikēiaamenāʻōlelolikeʻēaʻe,uamaopopokona maumanaʻoiālākou

MOKUNA6

Nāweheweheʻanaināloinaonākānakaehōʻikeanaike ʻanookahuaʻōlelo,"Haumaele."ʻOkeʻanoamekekumu oka"ManaʻoʻiʻoikeAkua"Hāʻawināpaukū48-44ikahi wehewehekiʻiokeAkuaokaphysiology

1Hemeakūponokehaʻipōkoleakuikaʻikeānaihāʻawi maiaiikapaneʻanaikāmākoumaunīnau

2Nokamea,kemanaʻoneiauhenuikapoʻeehoihoineii kekahionākānāwaiilokookekānāwai,ʻoiaihoʻināmea epilianaināʻiʻoamenāmeainuamenāholoholonai ʻikeʻiahehaumia

3Ikomākounīnauʻananokeaha,ʻoiaihoʻokahiwalenō ʻanookahanaʻana,uamanaʻoʻiakekahimauholoholona hehaumianokaʻaiʻana,aʻokekahihehaumiahoʻiika pāʻana(nokamea,ʻoiaiheakahelekekānāwaimaka hapanuionāmea,heakaheleloaiamanāmeaelikeme kēia)uahoʻomakaʻoiaikānapanepenei:

4'Keʻikeneiʻoe,'wahiāna,'ikahopenaokokākouʻano okeolaamekokākouhuipūʻanamekākou;makalauna

pūʻanamekapoʻeʻino,loaʻainākānakakolākouhewaa liloimeaʻinoikolākouolaapau;akā,ināenohopū lākoumekapoʻenaʻauaoamekapoʻeakamai,loaʻaiā lākoukealaepakeleaimaikanaʻaupōahoʻololiiko lākouola.

5ʻOkokākoumeahāʻawikānāwai,ʻoiakameamua,ua kauinākumumanaʻookahaipuleamekaponoaua hoʻokomoponoiālākou,ʻaʻolewalemanāpāpāʻanaakā makahoʻohanaʻanaināhiʻohiʻona,ehōʻikeanainā hopenaʻinookahewaamenāhoʻopaʻiikauʻiaekeAkua malunaokapoʻehewa

6Nokamea,uahōʻoiamuaʻoiahehoʻokahiwalenō Akuaauahōʻikeʻiakonamanamakeaoholoʻokoʻa,ʻoiai uapihanāwahiapauikonamanaaliʻiaʻaʻohemeaihana ʻiamakahimalūekānakamakahonuaepakeleikona ʻike.

7Nokamea,uamaopopoiāianāmeaapauakekanakae hanaai,amenāmeaapauehikimaianaikawāehiki maiana.

8Makahoʻomaopopoponoʻanaikēiamauʻoiaʻiʻoame kahoʻākākaʻanaiālākou,uahōʻikeʻoiaināpahae noʻonoʻokekanakaehanahewaʻaʻolehoʻieʻōleloika hoʻokōmaoliʻana,ʻaʻoleiaepakeleikaʻikeʻiaʻana,no kamea,uahoʻākākaʻoiauauhikamanaokeAkuaike kānāwaiholoʻokoʻa.

9Maikonahoʻomakaʻana,uahoʻomauʻoiaehōʻikeike manaʻoʻiʻoneinākānakaapaukoewalenōmākouikeola ʻanaonāakuahenui,ʻoiaiʻoiakukolākoumanamamua onāmeaalākouehoʻomanalapuwalenei

10Nokamea,ikawāalākouihanaaiinākiʻipōhakua mekalāʻau,ʻōlelolākouhemaukiʻiiaokapoʻeihanai kahimeapononokeolaahoʻomanalākouiālākou,ʻoiai hehōʻikemaopopokolākouʻaʻoheolākoumanaʻo

11Nokamea,hemealapuwaleloakemanaʻoualilo kekahiiakuamamuliokānamauhanaihanaai

12Nokamea,ualawewalenāmeahanaikekahimaumea ihanamuaʻiaamakahoʻohuiʻanaiālākou,uahōʻikeʻia heponohoukolākou:ʻaʻolelākouihoihanaikeʻanooka mea,anolailahemealapuwalealapuwalehoʻiinā kānakakehanaināakuaokānakaelikemelākouiho.

13Nokamea,ikokākouaunei,henuikapoʻeiʻoiaku kanoʻeauamekanaʻauaomamuaonākānakaokawā kahikoihoʻāliʻiʻiaiakua,akā,ʻaʻoleloalākouehelemai ehoʻomanaiālākou

14Manaʻokapoʻehanaamenāmeakākauokēiamau moʻolelokaʻaoʻolākoukapoʻeakamailoaonāHelene.

15Nokeahalāeponoaikākoueʻōleloepilianainā kānakaʻēaʻeimakemakenuiʻia,ʻokoʻAigupitaamenā mealike,kapoʻeehilinaʻineiināholoholonahihiuame nāʻanomeakoloamenābipi,ahoʻomanaiālākou,a kaumahaakuināmōhaiiālākouikawāeolaanaaika wāmake?

16ʻOiai,ʻokokākouKānāwai,hekanakanaʻauaoia,aua hāʻawikūikawāʻiaekeAkuaehoʻomaopopoināmeaa pau,uanānāponoʻoiaikēlāmekēiakikoʻī,auahoʻopuni iāmākoumenāpākauapaʻaamenāpāhao,iʻolemākou ehuipūmekekahionālāhuiʻēaʻe,akāenohomaʻemaʻe makekinoamekaʻuhane,mekekaʻawalemaināmanaʻo lapuwaleapau,ehoʻomanaanaikeAkuaManaLoa hoʻokahimalunaonāmeaapauihanaʻia.

17Nolaila,uanānāpononākāhunanuioʻAigupitainā meahenui,auaʻikelākouikāmākoumauhana,uakapa mailākouiāmākouhe"kāneokeAkua"

18ʻAʻolekēiainoanokekoenaokānakaakānokapoʻe hoʻomanaikeAkuaʻoiaʻiʻowalenō.

19ʻOkekoena,ʻaʻolelākouhepoʻenokeAkua,akā,no kaʻai,amekameainu,amekekapa

20Nokamea,ʻokolākouʻanoholoʻokoʻakealakaʻinei iālākoueloaʻakaʻoluʻoluilokookēiamaumeaimanaʻo ʻoleʻiahemeanui,akā,maokālākoumaumeaapau

21Iwaenaokokākoupoʻe,ʻoiaolaapau,ʻokolākou manaʻonuikamanaokeAkua

22Nolaila,iʻolekākouehoʻohaumiaʻiaekekahimea hoʻopailua,aiʻoleehoʻopilikiaʻiakokākouolaenā kamaʻilioʻino,uahoʻopunimaiʻoiaiākākouapunienā lulaokamaʻemaʻe,ehoʻopilikiaanaināmeaakākoue ʻaiai,ainuai,ahoʻopāai,aloheai,aʻikeaipaha

23Nokamea,makeʻanolaulā,ualikenāmeaapauma kolākouʻanomaoli,ʻoiaiuahoʻomaluʻialākouapaueka manahoʻokahi,akāaiakekahikumuhohonuikēlāmekēia hihianokeahamākouepaleakuaiikahoʻohanaʻanai kekahimaumeaahauʻoliikahoʻohanalikeʻanaonāmea ʻēaʻe

24Nokahoʻākākaʻana,eholowaumalunaohoʻokahia ʻeluapahamaumanaʻoaweheweheakuiāʻoe.

25Nokamea,ʻaʻoleponoʻoukouehāʻuleilokooka manaʻohoʻohaʻahaʻauakākauʻoMoseikānamau kānāwaimekeakaheleloanonāʻioleamenāweaselsa menāmealikeʻole

26Uahanaʻiakēiamauʻōleloapaunokaponoekōkuai kaʻimiʻanaikaponoamekahoʻomaʻemaʻeʻanaike ʻano

27Nokamea,ʻonāmanuapauamākouehoʻohananei, uaakahaiaʻikeʻialākouekolākoumaʻemaʻe,eʻaianai nāʻanopalaoalikeʻoleamenāhuamanu,elikemenā manunūnū,nāmanukuhukukū,nāʻūhini,nāmanu ʻokiʻoki,nāgeesepūkekahi,amenāmanuʻēaʻeapauo kēiapapa

28Akā,ʻonāmanuipāpāʻia,eʻikeʻoehehihiuaʻaiʻiʻo, ehoʻoluhihewaanaināmeaʻēaʻemaokaikaikailoaʻa iālākou,aeloaʻaanakameaʻaimekelokoʻinomakaʻai ʻanaināmanupalupaluiheluʻiamaluna

29ʻAʻolewalenōia,akā,hopulākouinākeikihipaame nākeikikao,ahōʻehapūinākānaka,ināmakeaolapaha, apēlāmakekapaʻanaiālākouhehaumia,hāʻawiʻoiai kahihōʻailonamaolākoulā,ʻokapoʻenonaka ikauʻiaaikekānāwai,ehoʻomaʻamaʻaikaponoilokoo kolākoumaunaʻau,ʻaʻoleehoʻoluhihewaikekahimeka hilinaʻiʻanaikolākouikaikaiho,ʻaʻolehoʻiehaoikekahi meaiālākou,akā,ehoʻokeleikolākouolaelikemeka hoʻopono,elikemenāmanuakahaiiʻōlelomuaʻia,eʻai anaināʻanoʻanonatilikeʻoleeuluanamakahonuaa ʻaʻolehoʻiehoʻoluhihewaikalukuʻiaʻanaokolākou poʻehoahānauponoʻī

30Nolaila,uaaʻomaikomākoumeahanakānāwaiiā mākoumaoiamauʻanohanaehāʻawiʻiaaināhōʻailonai kapoʻenaʻauao,ponolākouehoʻoponoaʻaʻoleehanai kekahimeamakahanaʻino,akāohiikahoʻoluhihewa ʻanamalunaohaʻimekahilinaʻimakolākouikaikaiho 31Nokamea,ʻoiaihemeaponoʻolekehoʻopāakuinā holoholonahaumia,elikemekameaiʻōleloʻia,mamuli okālākoumauʻanoponoʻī,ʻaʻoleaneikākouehanainā

meaāpauemakaʻalaaiohōʻinoʻiakokākouʻanoponoʻīi kanuilike?

32Nolaila,ʻonālulaapauānaikauaiepilianaināmea iʻaeʻianokēiamaumanuamenāholoholonaʻēaʻe,ua hoʻokōʻoiamekekumueaʻomaiiāmākouikahi haʻawinapono

33Nokamea,ʻokamāheleʻanaokaʻiʻowāwaeameka hoʻokaʻawaleʻanaonāmaiʻuʻu,uamanaʻoʻiaeaʻomaiiā kākoueponokākouehoʻokaʻawalemawaenaokākākou mauhanapākahimekamanaʻoehanaikapono

34Nokamea,ʻokaikaikaokokākoukinoholoʻokoʻaa mekānahana,ehilinaʻianaiamalunaokokākoumau poʻohiwiamenālālā.

35Nolaila,kekoimaineiʻoiaiākākoueʻikeheponoiā kākoukehanaikākākoumauhanaapaumeka hoʻokaʻawaleelikemekekūlanaokapono,--ʻoiakuhoʻi nokameauahoʻokaʻawaleloaʻiakākoumaikekoenao kānaka

36Nokamea,ʻokahapanuionākānakaʻēaʻeehaumia iālākouihomakamoekolohe,amaiameaehanaanaika hewanui,aʻonāʻāinaamenākūlanakauhaleapaue haʻaheoanaiālākouihomalunaoiamauhewa.

37Nokamea,ʻaʻolelākouemoewalemenākāne,akā,ua hoʻohaumialākouikolākoumaumakuahineamekā lākoumaukaikamāhine.

38Akā,uahoʻokaʻawaleʻiakākoumaiiamauhewa

39Aʻokapoʻeihoʻokaʻawaleʻiamakeʻanoiʻōleloʻia malunanei,uaʻikeʻiahoʻiekaMeaHāʻawiKānāwaihe meanonakamakanaokahoʻomanaʻo

40Nonāholoholonaapau"nāwāwaemāheleʻiaanaui kaʻai"hōʻikeikameaihoʻomakaʻiaikahōʻailonaoka hoʻomanaʻo

41Nokamea,ʻokahananauʻanaikaʻai,ʻaʻohemeaʻē aʻemamuaokahoʻomanaʻoʻanaikeolaamekeolaʻana.

42Nokamea,uamaʻamaukeolaeolaʻiaekameaʻai,no lailakepaipaimaineiʻoiaiākākoumakaPalapala Hemoleleikēiamauʻōlelo:"Ehoʻomanaʻoponoʻoeika Hakunānaihanailokoouikēlāmaumeanuia kupaianaha"

43Nokamea,ikawāehoʻohuaponoʻiaailākou,uaʻike maopopoʻialākouhenuiahehanohano;ʻokameamua, ʻokekūkuluʻiaʻanaokekinoamekahoʻonohonohoʻana okameaʻaiamekahoʻokaʻawaleʻanaokēlāmekēialālā, aʻoiakuhoʻi,ʻokahoʻonohonohoʻanaonāmanaʻo,ka hanaamekaneʻeʻikeʻoleʻiaokanoʻonoʻo,kawikiwiki okānamauhanakikoʻīamekonaʻikeʻanaināhana noʻeau,hōʻikeikahiakamaipalenaʻole

44Nolaila,kepaipaimaineiʻoiaiākākouehoʻomanaʻo uamālamaʻianāʻāpanaiʻōleloʻiamalunaekamana akuamekeakamaipiha

45Nokamea,uakohoʻoiaikēlāmekēiamanawaame kēlāmekēiawahiihikiaiiākākoukehoʻomanaʻomaui keAkuanānaemālamaamālamamaiiākākou

46Nokamea,makeʻanoonāmeaʻaiamenāmeainu, kekauohamaineiʻoiaiāmākouehāʻawimuaikahi ʻāpanaimōhaialailaeʻaikokeikāmākouʻai

47Eiakekahi,malunaokomākoumauʻaʻahu,uahāʻawi maiʻoiaiāmākouikahihōʻailonahoʻomanaʻo,amake ʻanolike,uakauohamaiʻoiaiāmākouekauināʻōleloa keAkuamalunaokomākoumauʻīpukaamenāpukai meahoʻomanaʻoikeAkua

48Amalunaokokākoumaulimahoʻi,uakauoha maopopoʻoiaehoʻopaʻaʻiakahōʻailona,ehōʻike maopopoanaheponoiākākoukehanaināhanaapauma kapono,ehoʻomanaʻoanaikokākouhanaponoʻī,ama lunaonāmeaapaukamakaʻuikeAkua.

49Kekauohaakuneihoʻiʻoiainākānaka,ikawāemoe anaaalahouana,enoʻonoʻoināhanaakeAkua,ʻaʻole walemakaʻōlelo,akā,makanānāponoʻanaikaloliame kamanaʻoihanaʻiamalunaolākou,ikawāehiamoeai lākou,amekolākoualaʻanahoʻi,peheakeʻanoakuaa mekapaʻakikīkehoʻomaopopoikaloliʻanamaikekahio kēiamaukūlanaikekahi

50Uahōʻikeʻiaiāʻoukoukamaikaʻiokahoʻohālikelikee pilianaikahoʻokaʻawaleamekahoʻomanaʻo,elikeme kāmākouweheweheʻanai"kamāiʻuʻumāheleameka nauʻanaikaʻai."

51Nokamea,ʻaʻoleikākauʻiakāmākoumaukānāwai makeʻanohewaaiʻoleelikemekamanaʻomuaihiki maiikanoʻonoʻo,akā,mekanānāʻanaikaʻoiaʻiʻoame kahōʻailonaokekumukūpono

52Nokamea,maonākuhikuhiānaehāʻawimaiaiepili anaināmeaʻaiamenāmeainuamenāhihiakikoʻīoka hoʻopāʻana,kekauohamaineiʻoiaiākākouʻaʻoleehana ahoʻolohepahaikekahimeamekanoʻonoʻoʻoleaʻaʻole hoʻiehoʻohanaikahanaponoʻolemaokahoʻohanapono ʻoleʻanaikamanaokekumu

53Ikeʻanoonāholoholonahihiu,hikinōhoʻikeʻikeʻia kekumumanaʻolike.

54Nokamea,ʻokeʻanookaweaselamenāʻioleamenā holoholonaelikemekēia,iʻōlelomaopopoʻia,hemea lukuia.

55Hoʻohaumiaahōʻinonāʻioleināmeaāpau,ʻaʻolewale nokālākoumeaʻaiponoʻīakāahikiikawāehoʻoliloaii meaʻoleloaikekanakaināmeaapauehāʻuleaiiko lākoualaehōʻinoai

56Hemeaʻēnōhoʻikapapaweasel:nokamea,mawaho aʻeonāmeaiʻōleloʻia,heʻanohaumiakona:Hāpaiiama onāpepeiaoahānaumakawaha

57Anokēiakumuikapaʻiaaikahanalikehehaumiai lokoonākānaka.

58Nokamea,makahoʻokomoʻanaināmeaapaua lākoueloaʻaaimaonāpepeiaomakaʻōlelo,hoʻokomo lākouināpoʻeʻēaʻeināhewaahanaʻoleikahaumia maʻamau,uahaumialoalākouikahaumiaokahanaʻino 59Aʻokoʻoukoualiʻi,elikemekameaihaʻiʻiamaiiā mākou,uahanapololeiloaiaikalukuʻanaikēlāmau kānaka

60Alailaʻōleloakulaau'Manaʻowauʻoʻoekekuhikuhi neiināmeahōʻike,nokamea,kehōʻikemauneiʻoiaiā lākouināhoʻomāinoinoamenāʻanomakeʻeha'

61ʻAe,’ipanemaiaiʻoia,‘ʻokēianākānakaaʻueʻōlelo nei;nokamea,ʻokamakaʻalaʻanaikalukuʻiaʻanao kānaka,hemeahaumiaia

62Akepāpāmaineikomākoukānāwaiiāmākoumaika hōʻehaʻanaikekahimakaʻōleloamakahanapaha

63ʻOkaʻumoʻolelopōkoleokēiamaumea,uaponoiae hōʻoiaʻiʻoiāʻoe,uakākauʻiakāmākoumaukānāwaia paumekamanaʻonokapono,aʻaʻohemeaihoʻokōʻia makaPalapalaHemolelemekanoʻonoʻoʻoleameke kumuʻole,akāʻokonakumu,ʻoiakahikiiāmākouiko mākouolaapauamakāmākoumauhanaapaukehanai

kaponoimuaonākānakaapau,mekahoʻomanaʻoʻanai keAkuaManaLoa.

64Anolailaepilianaināʻiʻoamenāmeahaumia,nā meakolo,amenāholoholonahihiu,kekuhikuhineika ʻōnaehanaholoʻokoʻaikaponoamenāpilinakūponoma waenaokekanakaamekekanaka

65Mehemealāuapalemaikaʻiʻoiaiaʻumanāmeaapau; nokamea,epilianahoʻiinākeikibipiamenāhipakāne amenākaoimōhaiʻia,uaʻōleloʻoiahemeaponoke laweiālākoumailokomaionābipiamenāʻohanahipa,a emōhaiakuināholoholonalakaaʻaʻoleehāʻawiakuinā meahihiu,imaopopoaiikapoʻemōhaiikeʻano hōʻailonaokameahāʻawikānāwaiaʻaʻolehoʻienohoma lalookamanaokahoʻowahāwahāhaʻaheo

66Nokamea,ʻokameaehāʻawiakuikamōhai,hāʻawi pūʻoiaikonaʻuhaneponoʻīmakonamauʻanoapau.

67Manaʻowauhemeakūponokehaʻiʻiakēiamaumea kikoʻīepilianaikāmākoukūkākūkāʻana,amamulioke kapuamekeʻanomaoliokekānāwai,uakoiʻiawaue weheweheponoiāʻoe,ePhilocrates,mamuliokou hoʻolaʻaponoʻīikeaʻoʻana

MOKUNA7

ʻOkahōʻeaʻanaonāʻelelemekapalapalalimaokapuke makamaeamenāmakanaNāhoʻomākaukaunokahi ʻahaʻainaaliʻiʻOkameahoʻokipamahopekokeihoo konanohoʻanamakapapaʻaina,hoʻokipaʻoiaikāna maumalihinimenānīnauamenāpaneManaʻokekahi po ʻ ena ʻauaoepilianaikanohonakanaka

1AmahopeokekaumahaʻanaoʻEleazaraikamōhai,a mekekohoʻanaināʻelele,amekahoʻomākaukauʻanai nāmakanahenuinokealiʻi,uahoʻounamaiʻoiaiā mākoumakāmākouhuakaʻimekapalekananui.

2AikomākouhikiʻanaiʻAlekanadera,uahaʻikokeʻia akuikealiʻikomākouhikiʻanamai

3Ikomākoukomoʻanailokookahalealiʻi,uaalohaaku māuameʻAnederiaikealiʻimekaʻoluʻoluahāʻawiakula iāiaikalekaaʻElezaraikākauai

4Uamakemakenuikealiʻiehālāwaimenāʻelele,a kauohaakulaehoʻokuʻuʻianālunaʻēaʻeapauaekiʻi kokeʻianāʻeleleimuaona

5Ano,ʻokēiakahahanuiihoʻonāukiukiʻia,nokamea,he meamaʻamauianokapoʻeehelemaianaeʻimiikahi hālāwaimekealiʻimanāmeanuieʻaeʻiaimuaonaika lāʻelima,ʻoiaiʻonāʻelelemaināaliʻiaiʻolenā kūlanakauhalekoʻikoʻimekapaʻakikīehoʻopaʻaike komoʻanaikaʻAhailokookanakolumaulā-akāua manaʻoʻoiauakūponokēiamaukānakaikahanohanonui aʻe,nokamea,uamahalonuiʻoiaikolākouhaku,ano lailauahoʻokuʻukokeʻoiaikapoʻeānaimanaʻoaihe meaʻolekealoahoʻomauikaheleahikiikolākoukomo ʻanaahikiiāiakehoʻokipaiālākou

6Ikolākoukomoʻanamaimenāmakanaihoʻounaʻia maimelākouamenāʻilipepawaiwainui,kahiikākauʻia aikekānāwaimakegulamanāhuapalapalaIudaio,noka mea,uahoʻomākaukaukupaianahaʻiakaʻilipepaaua hoʻopiliʻiakapilinamawaenaonāʻaoʻaoimeaeʻike ʻoleʻiaai,ikonaʻikeʻanaiālākou,hoʻomakakokekealiʻi enīnauiālākouepilianaināpuke.

7Aikawāilaweailākouināʻōwilimailokomaioko lākouuhiaweheaʻelaināʻaoʻao,kūmāliekealiʻino

kekahimanawalōʻihi,alailakūlouiholaimuaonano ʻehikumanawa,ʻīakulaia, 8'Kehoʻomaikaʻiakuneiauiāʻoukou,ekuʻumau hoaaloha,akehoʻomaikaʻiakuneiauikameanāna ʻoukouihoʻounahoumai,aʻoiakuhoʻimamuaoke Akua,nonakēiamauʻōlelohoʻohiki'

9Aikawāihoʻōhoaināmeaapau,nāʻeleleamenā poʻeʻēaʻeilailapūkekahi,mekaleohoʻokahi:'Eolake Aliʻi!'uapohāaʻelaiaināuēokahauʻoli

10Nokonahoʻokiʻekiʻeʻiaʻanaokonaʻuhaneameka manaʻookahanohanonuiihāʻawiʻiaiāia,uakoiʻiaʻoia euēnokonapōmaikaʻi

11Kauohaakulaiaiālākouehoʻihoʻiināʻōwiliiko lākouwahi,amahopeokealohaʻanaakuinākānaka,ʻī akula,'Hemeaponoia,enākānakaokeAkua,ehāʻawi muaakuauikoʻumahaloināpuke,noiamea,uakāhea akuauiāʻoukoumaʻaneʻi,alaila,ikapauʻanaoiamea,e hāʻawiakuikalimaʻākauokealohaiāʻoukou'

12Nokēiakumuihanamuaaiauikēia.

13Uahoʻoholoauemālamaʻiakēialāāuihōʻeamaiai, helānui,aehoʻolauleʻaʻiaikēlāmekēiamakahikiapau koʻuolaʻana.

14Eiakekahi,ʻoiakalāhoʻomanaʻookoʻulanakilaʻana malunaoAntigonusNolaila,ehauʻoliwaueʻahaʻaina pūmeʻoukouikēialā.

15ʻOnāmeaapauāueloaʻaaikamanawakūponoe hoʻohanaai,'wahiāna,'ehoʻomākaukauʻianoumake ʻanokūponoanoʻupūkekahimeʻoe.'

16Mahopeokolākouhōʻikeʻanaikolākouhauʻoli, kauohaakulaiaehāʻawiʻiaakunāwahimaikaʻiloae kokokeanaikapākauaiālākou,aehoʻomākaukauʻiano kaʻahaʻaina

17AkāheaakulaʻoNikanoraikalunakiaʻinui,ʻo Dorotheus,ʻoiakelunakūikawāihoʻonohoʻiaemālamai kapoʻeIudaio,akauohaakulaiāiaehoʻomākaukauinā meaeponoainokēlāmekēiakanaka

18Nokamea,uahanaʻiakēiahoʻonohonohoekealiʻi,a hehoʻonohonohoiaaʻoukoueʻikeneiemālamaʻianeii kēialā

19Nokamea,ʻokanuionākūlanakauhaleiloaʻanāʻano kūikawānokainuʻana,kaʻaiʻana,amekanohoʻana,ua hoʻonohoʻianālunakūikawāemālamaikālākoumau pono.

20Aikolākouheleʻanamaiekipaināmōʻī, hoʻomākaukauʻiaelikemekālākoumauhanaponoʻī,i ʻoleehoʻopilikiaʻiakaleʻaleʻaokālākoukipaʻana.

21Ualaweʻiakeakahelelikemakahihiaonāʻelele Iudaio.

22ʻODorotheus,kekahuihoʻonohoʻiaemālamainā malihiniIudaio,hekanakamālamaponoloaia

23ʻOnāmeaʻaiapaumalalookonamanaahoʻokaʻawale ʻianokahoʻokipaʻanaikēlāpoʻemalihini,ualawemaiʻo iaiwahonokaʻahaʻaina

24Hoʻonohonohoiholaiainānohomanālālaniʻeluae likemekekauohaakealiʻi

25Nokamea,uakauohaakuʻoiaiāiaehoʻonohoika hapaluaonākānakamakonaʻaoʻaoʻākauamekekoena mahopeona,iʻoleaiʻoiaehōʻoleakuiālākouika hanohanokiʻekiʻeloa

26Ikolākounohoʻana,uakauohaakulaʻoiaiā Dorotheusehoʻokōināmeaapauelikemenāloinai hoʻohanaʻiamawaenaokānamaumalihiniIudaio

27Nolaila,uahoʻōkiʻoiainālawelaweanāʻelelekapua menākāhunamōhaiamenāpoʻeʻēaʻeimaʻaikapule ʻana,akāheaakulaikekahiomākou,ʻoʻEleazara,ke kahunakahikoloaonākāhunaIudaio,epule.

28Akūaʻelaiailuna,apuleakulaikahipulekupaianaha, ʻīakula,'EkeAkuaManaLoa,ehoʻopōmaikaʻimaiiāʻoe, ekealiʻi,menāmeamaikaʻiapauānaihanaai,aehāʻawi maihoʻiʻoiaiāʻoe,amekāuwahine,amekāumaukeiki, amekoumauhoaikawaiwaimauolākouikouwāeola ana!'

29Ikēiamauʻōlelo,uahoʻomakakapaʻipaʻileonuia hauʻolihoʻinokekahimanawalōʻihi,alailahulilākouika ʻoliʻoliokaʻahaʻainaihoʻomākaukauʻia.

30Uahoʻokōʻianāhoʻonohonohoapaunokalawelawe ʻanamakapapaʻainaelikemekekauohaaDorotheus

31Mawaenaonāmealawelawe,ʻonāʻaoʻaoaliʻiamenā poʻeʻēaʻeinohoināwahihanohanomakaʻahaaliʻi

32Ikahoʻohanaʻanaikahimanawakūponoihāʻawiʻiae kahoʻomahaikiʻanaikaʻahaʻaina,nīnauakulakealiʻii kaʻeleleenohoanamakanohohanohano(nokamea,ua hoʻonohonohoʻialākouelikemekekūlanakiʻekiʻe), pehealāehikiaiiāiakemālamaikonaaupuniiʻolee hōʻinoʻiaahikiikahopena?

33Mahopeokanoʻonoʻoʻananokekahimanawa,pane mailaʻoia,'Hikiiāʻoekehoʻokumuikonapalekanainā ʻoeehoʻohālikeikalokomaikaʻimauokeAkuaNoka mea,ināʻoeehōʻikeikealohaahoʻokauināhoʻopaʻi māliemalunaokapoʻeikūponoiālākouelikemekā lākoumauuku,ehoʻohuliʻoeiālākoumaikahewaa alakaʻiiālākouikamihi'

34Hoʻomaikaʻiakulakealiʻiikapanealailanīnauakulai kekanakaaʻe,pehealāehikiaiiāiakehanaināmeaa paunokamaikaʻiloaikānamauhanaapau?

35Aʻōlelomailaʻoia,'Ināmālamakekanakaikeʻano kūponoināmeaapau,ehanaponomauʻoiaināmanawa apau,ehoʻomanaʻoanauaʻikeʻiakēlāmekēiamanaʻoe keAkua.InāʻoeelaweikamakaʻuikeAkuamakeʻano hekumuhoʻomaka,ʻaʻoleloaʻoeehaʻaleleika pahuhopu'

36Uahoʻomaikaʻiakukealiʻiikēiakanaka,nokānapane ʻana,anīnauakulaikekahi,pehealāeloaʻaaiiāianā hoaalohalikemanaʻomeia?

37ʻĪmailaia,'Ināʻikelākouiāʻoeenoʻonoʻoanainā ponookalehulehuāuenohoaliʻinei;ehanaponoʻoee nānāikeʻanookahāʻawiʻanamaiokeAkuaikānamau ponoikalāhuikanaka,ehāʻawianaiālākouikeolakinoa mekameaʻaiamenāmeaʻēaʻeapauikamanawa kūpono.'

38Mahopeokahōʻikeʻanaikonaʻaeʻanamekapane,ua nīnauakulakealiʻiikamalihiniaʻe,pehealāikahāʻawi ʻanaināhālāwaiamekahoʻoholoʻanaināhoʻoholoe hikiaiiāiakeloaʻakamahaloʻiaekapoʻeilanakilaʻolei kālākouhoʻopiʻi?

39Aʻīmailaʻoia,'Ināʻoukoueʻōleloponoināmeaa pau,aʻaʻoleloaehanamekahoʻokiʻekiʻeʻoleameka lokoinoikāʻoukouhanaʻanaikapoʻelawehalaAehana ʻoukouikēiaināenānāʻoukouikeʻanookahanaake AkuaHoʻokōmauʻianānoiakapoʻepono,ʻoiaiʻoka poʻeineleikaloaʻaʻanaokapaneikālākoumaupule,ua hoʻomaopopoʻiamaonāmoeʻuhaneaiʻolenāhananao kameaihōʻinoikālākounoiaʻaʻolekeAkuaehahauiā

lākouelikemekālākoumauhewaaiʻolekanuiokona ikaika,akāehanamekeahonuiiālākou.'

40Uahoʻomaikaʻimaikaʻikealiʻiikekanakanokāna paneanīnauakulaikameaaʻemakeʻano,pehealāehiki aiiāiakelanakilaʻolemanāhanakoa?

41Apanemailaʻoia,'Ināʻaʻoleʻoiaihilinaʻipihaikona lehulehuaiʻolekonamaupūʻalikoakaua,akā,uakāhea mauakuikeAkuaehoʻokōikānamauhana,ʻoiaiʻoia ihoehoʻokōanaikānamauhanaapaumakaʻuhaneoka hoʻopono'

42Ikahoʻokipaʻanaikēiapane,nīnauakulaʻoiaikekahi meaʻēaʻepehealāʻoiaeliloaiimeamakaʻuikonapoʻe ʻenemi.

43Apanemailaʻoia,'Ināʻoiaiemālamaanaikahilako nuionāmeakauaamenāpūʻalikoa,uahoʻomanaʻoʻoia ʻaʻohemanaokēiamaumeaehoʻokōaiikahihopenamau loaapaʻaNokamea,hoʻokomokeAkuaikamakaʻui lokookamanaʻookānakamakahāʻawiʻanainā hoʻomahaamekahōʻikewaleʻanaikanuiokonamana.'

44Hoʻomaikaʻiakulakealiʻiikēiakanaka,alailaʻōlelo akulaikekahi,'Heahakaponokiʻekiʻeloaokeola?'

45Apanemailaʻoia,'EʻikeʻokeAkuakaHakuokeAo Holoʻokoʻa,amakāmākoumauhoʻokōmaikaʻiloa,ʻaʻole ʻomākoukameaeholomuaaiakā,ʻokeAkuakamea nānaehoʻokōināmeaapaumaokonamanaaalakaʻiiā mākouikapahuhopu'

46Kāheaakulakealiʻiuapanemaikaʻikekanaka,alaila nīnauakulaikealiʻiaʻepehealāehikiaiiāiakemālamai kānamauwaiwaiapauahāʻawiakuiālākouikonapoʻe hopemakeʻanolike?

47Apanemailaʻoia,'MakapulemauʻanaikeAkuae hoʻoikaikaʻiaʻoemenāmanaʻokiʻekiʻeikāumauhanaa pauamakeaʻoʻanaikāupoʻemamoʻaʻolee hoʻopūhoihoiʻiaekekaulanaamekawaiwai,nokamea, ʻokeAkuakameanānaehāʻawimaiikēiamaumakanaa pauaʻaʻoleloaelanakilanākānakamaolākouihoike kūlanakiʻekiʻe.'

48Uahōʻikekealiʻiikonaʻaeʻanaikapaneanīnauakula ikamalihiniaʻe,pehealāehikiaiiāiakehoʻomanawanui mekeakaheleināmeaapauehikimaianaiāia?

49Aʻīmailaʻoia,'Ināloaʻaiāʻoekamanaʻopaʻaua kohoʻianākānakaapauekeAkuaekaʻanalikeikahewa nuiloaamekamaikaʻinuiloa,ʻoiai,ʻaʻolehikiike kanakakehoʻokuʻuʻiamaikēiamaumeaAkā,ʻoke Akuakameaakākouepulemauai,hoʻoikaikamaiiā kākoumekawiwoʻoleehoʻomanawanui.'

50Mekahauʻoliikapaneakekanaka,ʻīakulakealiʻiua maikaʻikālākoumaupaneapau.'Enīnauakuauikekahii kekahi,'wahiāna,'alailaekūwaunokēiamanawa:ihiki aiiākākoukehoʻohuliikokākoumanaʻoikaleʻaleʻaoka ʻahaʻainaahoʻoliloikahimanawaleʻaleʻa'

51Alailanīnauakulaʻoiaikekanaka,'Heahakekumu maoliokekoa?'

52Apanemailaʻoia,'Ināehoʻokōʻiakahihoʻolālā kūponoikaholaokapōʻinoelikemekamanaʻomuaNo kamea,uahoʻokōʻianāmeaapauekeAkuanokoupono, ekealiʻi,nokamea,hemaikaʻikoumanaʻo.'

53Ikawāihōʻikeaināmeaapaumaokālākoupaʻipaʻi limaikolākouʻaeʻanaikapane,ʻīakulakealiʻiinā akeakamai(nokamea,ʻaʻolekakaikahiolākouihelemai), 'Manaʻowauuaʻoiakukēiapoʻeikaponoaloaʻaiālākou kaʻikekupaianaha,ʻoiai,makamanawakoke,uahāʻawi

lākouināpanekūponoikēiamaunīnauaʻuinīnauakuai iālākou,auahoʻolilolākouapauikeAkuaikumuokā lākoumauʻōlelo'

54AʻōleloakulaʻoMenedemus,keakeakamaioEretria, 'ʻOiaʻiʻo,ekeAliʻi--nokamea,ʻoiaiuamālamaʻiakeao holoʻokoʻaekeAkuaanokamea,uaʻikeponomākouhe hananakeAkuakekanaka,nolaila,uapukamaikamana amekananiokaʻōlelomaikeAkuamai.'

55Ikawāikūlouaikealiʻiikonaʻaeʻanaikēiamanaʻo, uaokikaʻōleloʻanaahoʻomakalākoueleʻaleʻaAhiki maikeahiahi,uapaukaʻahaʻaina

MOKUNA8

NānīnauamenāpanehouakuEnānāikaPaukū20me kānakuhikuhiʻanaikaleleʻanamakalewaikākauʻiai kamakahiki150BC

1Aikekahilāaʻe,nohohoulākouilaloepapaʻaina,a hoʻomauikaʻahaʻainaelikemenāhoʻonohonoholike.

2Ikamanaʻookealiʻiuahikimaikamanawakūponoe nīnauakuaiikānamaumalihini,hoʻomauakulaʻoiaika nīnauhouakuinākānakaenohokokokeanaikapoʻei hāʻawimaiināpaneikalāmamua

3Hoʻomakaʻoiaeweheikekamaʻilioʻanamekekanaka ʻumikumamākahi,nokamea,heʻumikapoʻeinīnauʻiai nānīnaumakamanawamua

4Ikawāinohomālieai,nīnauakulaʻoiapehealāehiki aiiāiakehoʻomauikawaiwai?

5Mahopeokanoʻonoʻopōkoleʻana,uapanemaike kanakainīnauʻiaakuai'Ināʻaʻoleʻoiaihanaikekahi meakūponoʻoleikonakūlana,ʻaʻoleloaihanakolohe, ʻaʻoleloaihoʻoliloinālilononāhanalapuwalea lapuwale,akā,maonāhanalokomaikaʻi,uahoʻoliloʻoiai konapoʻemakaʻāinanaapauimeaeʻaemaikaʻiaiiāia ihoNokamea,ʻokeAkuakekumuonāmeamaikaʻia pau,aʻoiakameaeponoaikekanakakehoʻolohe'

6Hāʻawiakulakealiʻiikahoʻomaikaʻiiāia,alailanīnau akulaikekahi,pehealāehikiaiiāiakemālamaika ʻoiaʻiʻo?

7Ikapaneʻanaikanīnau,ʻīakulaʻoia,'Makaʻikeʻana hemeahilahilanuikawahaheʻeinākānakaapau,aʻoi akuhoʻiināaliʻiNokamea,ʻoiaihemanakolākoue hanaināmeaalākouemakemakeai,nokeahalākoue hoʻohanaaiināwahaheʻe?Eiakekahi,ponoʻoee hoʻomanaʻomau,ekeAliʻi,hemeaalohakeAkuaika ʻoiaʻiʻo.

8Ualoaʻaikealiʻikapanemekaʻoliʻolinui,anānāakula ikekahi,ʻīakula,Heahakeaʻoʻanaokanaʻauao?

9Apanemailakekahi,'Elikemekoumakemakeʻaʻolee hikimaikahewaiāʻoe,akā,eliloʻoeimeakomoināmea maikaʻiapau,pēlāʻoeehanaaimakeʻanolikeikoupoʻe makaʻāinanaamekapoʻelawehala,aeaʻomālieakuʻoei kapoʻehanohanoamekapoʻemaikaʻiNokamea,ke hukineikeAkuainākānakaapauiāiaihomaokona lokomaikaʻi'

10Hoʻomaikaʻiakulakealiʻiiāia,anīnauakulaikamea aʻe,pehealāehikiaiiāiakeliloihoaalohaokānaka?

11Apanemailaʻoia,'Makaʻikeʻanaikauluʻanaoka lāhuikanakaahānauʻiamekapilikianuiamekaʻehanui: nolaila,ʻaʻoleponoʻoeehoʻopaʻimāmāahoʻokaupahai nāʻehamalunaolākou,nokamea,uaʻikeʻoeuahanaʻia keolaokānakamenāʻehaamenāhoʻopaʻiNokamea,

ināʻoeimaopopoināmeaapau,epihaʻoeikealoha,no kamea,hemeaalohanōhoʻikeAkua!

12Ualoaʻaikealiʻikapanemekaʻaeʻiaanīnauakulai kealiʻiaʻe,'Heahakekūlanakoʻikoʻiloanokealiʻiʻana?'

13'Emālamaiāiaiho,'iʻōlelomaiaiʻoia,'maikauku ʻinoaehoʻomaʻamaʻaikahapanuiokeolaokekanaka,e hoʻohanohanoikaponomalunaonāmeaapau,aelauna pūmenākānakaoiaʻano.Nokamea,makemakenōhoʻi keAkuaikahoʻopono!

13Ahōʻikeakulakealiʻiikonaʻaeʻana,ʻīakulaiai kekahi,'Heahakahōʻailonamaoliokahaipule?'

14Aʻōlelomailaʻoia,'Eʻikeikahanamauʻanaoke AkuamakeAoHoloʻokoʻaaʻikeināmeaapau,aʻaʻohe kanakaehanahewaanaahanahewaehikikepakelei konaʻikeElikemekeAkuakameakōkuaokeao holoʻokoʻa,pēlānōhoʻiʻoeeponoaiehoʻohālikeiāiaa neleikahewa!

15Hōʻikeakulakealiʻiikonaʻaeʻana,aʻōleloakulai kekahi,'Heahakeʻanookealiʻiʻana?'

16Apanemailaʻoia,'ʻOkealakaʻiponoʻanaiāʻoeihoa ʻaʻolehoʻiealakaʻihewaʻiaekawaiwaiaiʻoleke kaulanaināmakemakehoʻokanoaponoʻolepaha,ʻoiake alamaoliokeaupuniināʻoeenoʻonoʻoponoikameaNo kamea,ʻonāmeaapauāueponoai,ʻokāuia,auanele keAkuaikaneleahelokomaikaʻihoʻi.Elilokoumau manaʻoikanaka,amaimakemakeināmeahenuiakāʻo nāmeawalenōeponoainokeaupuni!

17Hoʻomaikaʻiakulakealiʻiiāia,anīnauakulaikekahi kanakaʻēaʻe,pehealāeliloaikānamaukūkākūkāʻanai meamaikaʻi?

18Apanemailaʻoia,'Ināehoʻokaumauanaʻoiaika hoʻoponoimuaonamanāmeaāpauamanaʻoʻokahana ponoʻoleualikeiamekaneleikeolaNokamea,ua hoʻohikimaukeAkuaināhoʻomaikaʻikiʻekiʻeloaika poʻepono!'

19Mahopeokahoʻomaikaʻiʻanaiāia,nīnauakulake aliʻiikekahi,pehealāehikiaiiāiakehoʻokuʻuʻiamainā manaʻohoʻopilikiaikonahiamoeʻana?

20Apanemailaʻoia,'Uanīnaumaiʻoeiaʻuikahinīnau paʻakikīloaepaneaku,nokamea,ʻaʻolehikiiāmākouke hoʻokomoikomākouʻanomaoliilokookapāʻaniinā holahiamoe,akāuapaʻamākouilokookēiamaumeae nānoʻonoʻohikiʻolekekāohiʻiaekanoʻonoʻo.Noka mea,loaʻaikomākouʻuhanekamanaʻoeʻikemaolilākou ināmeaekomoilokookomākouʻikeikawāhiamoe Akā,hanahewamākouināmanaʻomākoueholomaoli anamākoumakekaimanāwaʻaaiʻoleeleleanamaka lewaaiʻoleeheleanaināwahiʻēaʻeaiʻolekekahimea ʻēaʻeoiaʻanoAkā,kemanaʻoneimākouehanaʻiaana kēlāmaumea

21Makahiehikiaiiaʻukehoʻoholo,uahikiauikēia hopena.Ponoʻoemanāʻanoāpau,ekeAliʻi,ehoʻomalui kāumauʻōleloamekāumauhanamaokekānāwaioka haipuleiloaʻaiāʻoekaʻikeemālamaanaʻoeikaponoa ʻaʻoleloaʻoeekohoehoʻomāʻonaiāʻoeihomake kumukūʻaiokekumuaʻaʻoleloamakahoʻohanahewa ʻanaikoumanaehoʻowahāwahāikapono.

22Nokamea,ʻokanoʻonoʻokameanuiehoʻoikaikaiāia ihoikahiamoemenāmealike,ānaehoʻoikaikaaiikawā ealaana.Aʻokameanānaihoʻonohonohoikānamau manaʻoamekānamauhanaapauināhopenahanohano loaehoʻokumuiāiaihoikaponoikonawāealaanaai

konawāehiamoeanaNolaila,ponoʻoeekūpaʻaika hoʻopaʻimauʻanaiāʻoeiho.

23Hoʻomaikaʻiakulakealiʻiikekanaka,aʻōleloakulai kekahi'ʻOiaiʻoʻoekaʻumiepanemai,apaukāuʻōlelo ʻana,ehoʻolaʻamākouiāmākouihoikaʻahaʻaina.'Alaila nīnauakulaʻoia,pehealāehikiaiiaʻukepaleakuika hanaʻanaikekahimeaponoʻoleiaʻuiho?

24Apanemailaʻoia,'Enānāmauikoukaulanaponoʻīa mekoukūlanakiʻekiʻeloa,ihikiiāʻoekeʻōleloa noʻonoʻowaleināmeaekūlikemeia,mekaʻikeʻanae noʻonoʻoakamaʻilioanakoupoʻemakaʻāinanaapauepili anaiāʻoeNokamea,ʻaʻoleponoʻoeeʻikeʻiaheʻoiaku kaʻinomamuaonāmeahanakeaka,kapoʻeeaʻopono anaikekuleana,kameaeponoailākouepāʻani,a hoʻoponoponoikālākoumauhanaapauelikemeia ʻAʻoleʻoeehanaanaikahiʻāpana,akā,healiʻimaolinō ʻoe,nokamea,uahāʻawimaikeAkuaiāʻoeikahimana aliʻiekūlikemekouʻano'

25Ikawāihoʻomaikaʻinuiaikealiʻimekaleonuia lōʻihimakeʻanolokomaikaʻiloa,uakoiʻianāmalihinie ʻimiikahoʻomahaNolaila,ikapauʻanaokekamaʻilio ʻana,uahoʻolaʻalākouiālākouihoikapapahanaaʻeoka ʻahaʻaina

26Ikekahilāaʻe,uamālamaʻiakahoʻonohonoholike,ai kawāiloaʻaaiikealiʻikahimanawakūponoenīnauaii nākānaka,uanīnauʻoiaikameamuaokapoʻeikoeno kanīnauhouʻana,Heahakeʻanoaupunikiʻekiʻeloa?

27Apanemailaʻoia,'Ehoʻomaluiāʻoeihoaʻaʻolee laweʻiaenāmanaʻohoʻomakeNokamea,hemanaʻo maolikonākānakaapauHemeahikipahaikahapanuio nākānakakemakemakeikameaʻaiamekameainuame kaleʻaleʻa,aʻonāmōʻīkemakemakeikaloaʻaʻanaoka ʻāinaamekekaulananuiAkā,hemeamaikaʻikekaulike ināmeaapau.

28ʻOkameaakeAkuaehāʻawimaiai,ʻoiakāuelaweai amālama,akā,maikukoināmeamawahookouhiki

29Mekaʻoluʻoluikēiamauʻōlelo,nīnauakulakealiʻii kekahi,pehealāehikiaiiāiakehoʻokuʻuʻiamaikalili?

30Amahopeokahimanawapōkole,panemailaʻoia,'Inā ʻoeenoʻonoʻomuaikameaapau,ʻokeAkuakamea nānaehāʻawiināaliʻiapauikahanohanoamekawaiwai nui,ʻaʻohemeaialiʻimakonamanaponoʻīMakemakenā kānakaapauekaʻanalikeikēiahanohanoakāʻaʻolehiki, nokamea,hemakanaianakeAkua!

31Hoʻomaikaʻiakulakealiʻiikekanakamakahi haʻiʻōlelolōʻihialailanīnauakulaikekahi,pehealāehiki aiiāiakehoʻowahāwahāikonapoʻeʻenemi?

32ʻĪmailaʻoia,'ināehōʻikeʻoeikalokomaikaʻiinā kānakaapaualoaʻaiāʻoekolākoualoha,ʻaʻoleponoʻoe emakaʻuikekahiʻOkaliloʻanaimeakaulanaiwaenao nākānakaapau,ʻoiakamakanamaikaʻiloaeloaʻamai keAkuamai!

33Mahopeokahoʻomaikaʻiʻanaikēiapane,uakauoha akulakealiʻiikekanakaaʻeepaneikanīnau,pehealāe hikiaiiāiakemālamaikonakaulananui?

34Apanemailaʻoia,'Ināʻoeelokomaikaʻialokomaikaʻi ikahāʻawiʻanaikalokomaikaʻiamenāhanalokomaikaʻi ināpoʻeʻēaʻe,ʻaʻoleloaʻoeenalowaleikoukaulana,akā ināmakemakeʻoeehoʻomauʻianālokomaikaʻiiʻōleloʻia maluna,ponoʻoeekāheamauikeAkua.'

35Uahōʻikekealiʻiikonaʻaeʻana,anīnauakulaikekahi, Iāwailāeponoaikekanakaehōʻikeikalokomaikaʻi?

36Aʻōlelomailaʻoia,'Uaʻikenākānakaapauheponoiā kākoukehōʻikeakuikalokomaikaʻiikapoʻeimakemake maikaʻiiākākou,akā,kemanaʻoneiauheponoiākākou kehōʻikeakuikaʻuhanelokomaikaʻilikeikapoʻeekūʻē maianaiākākou,ihikiaiiākākoukehoʻohuliiālākoui kaponoamekameaeponoaiiākākouihoAkā,pono kākouepuleikeAkuaehoʻokōʻiakēia,nokamea,ʻoia kealiʻiokamanaʻoonākānakaapau.'

37Mahopeokahōʻikeʻanaikonaʻaeʻanamekapane, uanoikealiʻiikeonoepaneikanīnau,iāwailāmākoue hōʻikeakuaiikamahalo?

38Aʻōlelomailaʻoia,'Ikomākoumaumākuamau,noka mea,uahāʻawimaikeAkuaiāmākouikahikauoha koʻikoʻiloaepilianaikahoʻohanohanoʻanaināmākua Makahiaʻe,uaheluʻoiaikeʻanookahoaalohaika hoaalohanokamea,uaʻōleloʻoiano"kahihoaalohae likemekouʻuhaneponoʻī"Hanamaikaʻiʻoeikahoʻāʻo ʻanaehoʻolaunainākānakaapauikapilinameʻoeiho' 39ʻŌlelolokomaikaʻiakulakealiʻiiāia,alailanīnau akulaikekahi,Heahakameaelikeaimekananimake kumukūʻai?

40ʻĪmailaia,'ʻOkealoha,nokamea,ʻoiakeʻano poʻokelaokanani,aaiakonamanaikealoha,ʻoiaka makanaakeAkuaUaloaʻaiāʻoekēiaamenā hoʻomaikaʻiapauokeola.'

41Uahoʻomaikaʻiakukealiʻiikapanemekeʻano lokomaikaʻiloaanīnauakulaikekahi,pehealā,ināe hāʻuleʻoia,ehikiaiiāiakehoʻihoʻihouikonakaulana makeʻanolike?

42Aʻōlelomailaʻoia,'ʻAʻolehikiiāʻoekehāʻule,noka mea,ualūlūʻoeilokoonākānakaapauināhuaoka mahaloehuamaianaikaʻohiokalokomaikaʻi,aʻoiaku kamanaokēiamamuaonāmeakauaikaikaloaahōʻoiai kapalekananuiloa.Akā,ināhāʻulekekahikanaka,ʻaʻole ponoʻoiaehanahouikēlāmaumeaihoʻokumuikona hāʻuleʻana,akā,ponoʻoiaehoʻokumuināpilinaalohaa hanapololei.Nokamea,hemakanaianakeAkuaehikiai kehanaināhanamaikaʻiaʻaʻoleikameaʻēaʻe'

43Mekahauʻoliikēiamauʻōlelo,nīnauakulakealiʻii kekahi,pehealāehikiaiiāiakehoʻokuʻuʻiamaike kaumaha?

44Apanemailaʻoia,'Ināʻaʻoleʻoiaihanaʻinoikekahi, akā,uahanamaikaʻiʻoiainākānakaapauauahahaiike alaokapono,nokamea,ʻokonamauhuaelawemaiike kūʻokoʻamaikekaumahaAkā,ponokākouepuleike Akuaiʻoleehikimaināmeaʻinoelikemekamakeame kamaʻiamekaʻehaaiʻolekekahimeaokēiaʻanoma lunaokākouahōʻehaiākākou.Akā,nokouhoʻolaʻaʻana ikahaipule,ʻaʻohepōʻinoehikimaianamalunaou'

45Hāʻawiakulakealiʻiikahoʻomaikaʻinuiiāia,anīnau akulaikaʻumi,Heahakeʻanohanohanokiʻekiʻeloa?

46Aʻīakulaia,'NokahoʻohanohanoʻanaikeAkua, ʻaʻolekēiaehanaʻiamenāmakanaamenāmōhaiakāme kamaʻemaʻeokaʻuhaneamekamanaʻoʻiʻohemolele, ʻoiaiuahanaʻiaahoʻomaluʻianāmeaapauekeAkuae likemekonamakemakeNokēiakumu,aiaʻoeilokooka waiwaimauelikemenākānakaapaumaikāumauhanai kawāmamuaamekēiamanawa'

47Mekaleonui,uaalohaakukealiʻiiālākouapaua ʻōlelolokomaikaʻiakulaiālākou,auahōʻikemaikapoʻea pauilailaikolākouʻaeʻana,ʻoiaihoʻināakeakamaiNo kamea,uaʻoiakukolākouʻoiakumamuaolākou[ʻoia

KaPalapalaaʻAriseta

hoʻināakeakamai]makeʻanoamekahoʻopaʻapaʻaʻana, nokamea,uahoʻolilomaulākouikeAkuaikumu hoʻomaka

48Mahopeihookēia,ehōʻikeikonamanaʻomaikaʻi,ua hoʻomakakealiʻieinuikameaeolaaikānamaumalihini.

MOKUNA9

HōʻikekaPaukū8ikawaiwaiokaʻikePaukū28,ke alohamakuaEhoʻomaopopoponoikanīnaumaka Paukū26amekapaneEhoʻomaopopopūikanīnauma kaPaukū47amekapaneHeʻōleloaʻoaʻonaʻauaokēia nonākāneʻoihana

1Ikekahilāaʻe,uahoʻonohonohoʻianāhoʻonohonoho likenokaʻahaʻaina,aikawāiloaʻaaikamanawakūpono, uahoʻomakakealiʻienīnauinākānakaenohokokoke anaikapoʻeipanemuamai,aʻīakulaʻoiaikamua, 'Hikianeikeaʻoʻiakanaʻauao?'

2Aʻīmailaʻoia,'Uahoʻokumuʻiakaʻuhaneihikiiāia maokamanaakuakeloaʻanāmeamaikaʻiapauahōʻole ikameakū'ē'

3Uahōʻikekealiʻiikaʻaeʻanaanīnauakulaikekanaka aʻe,Heahakameaeponoaikeolakino?

4Aʻīmailaʻoia,'ʻOkeakahai,aʻaʻolehikikeloaʻakēia keʻolekeAkuaehoʻokumuikahiʻanonoiamea.'

5ʻŌleloakulakealiʻimekealohaikekanaka,aʻōlelo akulaikekahi,'Pehealāehikiaiikekanakakeukuponoi kaʻaiʻēokamahaloikonamaumākua?'

6Aʻīakulaʻoia,'Makahoʻoluhiʻoleʻanaiālākou,a ʻaʻolehikikēiakehikiʻolekehoʻolilokeAkuaika manaʻoikahahaiʻanaināhopenahanohanoloa.'

7Uahōʻikekealiʻiikaʻaeʻanaanīnauakulaikameaaʻe, pehealāehikiaiiāiakeliloimeahoʻolohemakemake?

8Aʻīmailaʻoia,'Makahoʻomanaʻoʻanahepononāʻike apau,nokamea,hikiiāʻoemakekōkuaokeAkuaika wāpilikiakekohoikekahionāmeaāuiaʻoaiahoʻopili iālākouikapilikiaekūneiiāʻoe.Apēlāehoʻokōʻiaai nāhanaakānakamakekōkuaokeAkua'

9Hoʻomaikaʻiakulakealiʻiiāia,anīnauakulaikealiʻi aʻePehealāehikiaiiāiakepaleakuikahanaʻanai kekahimeakūʻēikekānāwai?

10ʻĪmailaia,'InāʻikeʻoukouʻokeAkuakameanānai hoʻokomoināmanaʻoilokoonānaʻauokapoʻekākau kānāwaiimeaemālamaʻiaaikeolaokānaka,ehahai ʻoukouiālākou'

11Uaʻaekealiʻiikapaneakekanaka,aʻōleloakulai kekahi,'Heahakapōmaikaʻiokapilinapili?'

12Apanemailaʻoia,'Ināmanaʻokākouuapilikiakākou ihoināpōʻinoehāʻuleanamalunaokokākoumau hoahānauainālilokolākoumauʻehaikokākouiho-a lailaʻikekokeʻiakaikaikaokapilina,nokamea,ikawā ehōʻikeʻiaaikēlāʻanomanaʻoeloaʻaaiiākākouka hanohanoamekamahaloikolākoumaumakaNokamea, ʻokekōkua,ikawāepilipūaimekalokomaikaʻi,he pilinapaʻaloaiaehikiʻolekehemoAikalāokolākou pōmaikaʻi,ʻaʻoleponokākouemakemakeikālākou waiwai,akā,ponoepuleikeAkuaehāʻawimaiināʻano maikaʻiapaumalunaolākou'

13Aikahāʻawiʻanaakuikahoʻomaikaʻilikemeke koena,nīnauakulakealiʻiikekahi,pehealāehikiaiiāia kehoʻokuʻuʻiamaikamakaʻu?

14Aʻīakulaʻoia,'Keʻikekanoʻonoʻoʻaʻoleiaihanai kahewa,akekuhikuhiakukeAkuaiāiaināʻōleloaʻo hanohanoapau'

15Uahōʻikekealiʻiikonaʻaeʻanaanīnauakulaikekahi, pehealāehikiaiiāiakemālamamauikahoʻoholo pololei?

16Aʻōlelomailaia,'Ināekaumauanaʻoiaimuaokona maumakaināpōʻinoehikimaianainākānakaaʻikeʻo keAkuakameanānaelaweakuikapōmaikaʻimaikekahi poʻealawemaiikekahiikahanohanonuiameka hoʻonani'

17Uahoʻokipamaikaʻikealiʻiikekanaka,anīnauakulai kameaaʻeepanemaiikanīnau,pehealāehikiaiiāiake paleakuikahiolaokaʻoluʻoluamekaleʻaleʻa?

18Apanemailaʻoia,'Ināehoʻomanaʻomauʻoiaʻoiake aliʻiokahiaupuninuiamekealiʻionālehulehuhenui,a ʻaʻoleponoehoʻoliloʻiakonamanaʻoināmeaʻēaʻe,akā, ponoiāiakenoʻonoʻomauikeʻanoehikiaiiāiake hoʻolahamaikaʻiikolākoupono.Ponohoʻiʻoiaepulei keAkuaiʻoleehaʻaleleʻiakekahikuleana'

19Mahopeokahoʻomaikaʻiʻanaiāia,nīnauakulake aliʻiikaʻumi,pehealāʻoiaeʻikeaiikapoʻeehana koloheanaiāia?

20Apaneakulaʻoiaikanīnau,'Ināuanānāʻoiaināhe ʻanomaolikeʻanookapoʻeapuniiāiaaināpahaua mālamalākouikekānāwaikūponookamuamanāʻaha hoʻokipaamenāʻahakūkā,amakālākoulaunapūʻana, ʻaʻoleloaehelemamuaonāpalenaokekūponoinā hoʻomaikaʻiaiʻolenāmeaʻēaʻeokeʻanoAkā,e hoʻohulikeAkuaikoumanaʻo,ekeAliʻi,ināmeaapaui hanohano.'

21Ikawāihōʻikeaikealiʻiikonaʻaenuiʻanaameka hoʻomaikaʻiʻanaiālākouapau(iwaenaokahoʻomaikaʻi ʻiaʻanaekapoʻeapauilaila),hulilākouikaʻoliʻolioka ʻahaʻaina

22Aikekahilāaʻe,ikawāihāʻawiʻiaaikamanawa kūpono,nīnauakulakealiʻiikekanakaaʻe,Heahake ʻanohoʻowahāwahānuiloa?

23Apanemailaʻoia,'Ināʻaʻolemālamakekanakaikāna maukeikiahoʻolaʻaināhanaapaunokālākou hoʻonaʻauaoʻanaNokamea,kepulemauneimākouike Akua,ʻaʻolenomākouiho,akānokāmākoumaukeiki,i lilonāhoʻomaikaʻiapauiālākou.ʻOkomākoumakemake eloaʻaikāmākoumaukeikikekāohiponoʻī,uahoʻokō waleʻiamakamanaokeAkua'

24ʻĪmailakealiʻiuamaikaʻikānaʻōleloʻana,alaila nīnauakulaikekahi,pehealāehikiaiiāiakealohaʻāina?

25'Makahoʻomanaʻoʻanaimuaokoumanaʻo,'ipane maiaiʻoia,'ʻokamanaʻohemeamaikaʻikeolaameka makemakaʻāinaponoʻīʻOkanohoʻanamawahoelawe maiikahoʻowahāwahāikapoʻeʻilihuneamekahilahilai kapoʻewaiwaimehemealāuakipakuʻialākounoka hewaInāʻoeehāʻawiināponoināmeaapau,elikeme kāuehanamaunei,ehāʻawimaikeAkuaiāʻoeika lokomaikaʻimenāmeaapauaemanaʻoʻiaʻoehealoha ʻāina

26Mahopeokahoʻoloheʻanaikēiakanaka,nīnauakula kealiʻiikameaaʻe,pehealāehikiaiiāiakenohomeka ʻoluʻolumekānawahine?

27Apanemailaʻoia,'Makaʻikeʻanaheʻanopaʻakikīa ikaikanāwāhineikahahaiʻanaikolākoumaumakemake ponoʻī,ahikikelolikokekamanaʻomaokanoʻonoʻo

kuhihewa,ahenāwaliwalikolākouʻanoHemeaponoe hananaʻauaomelākouaʻaʻoleehoʻonāukiukiikahakakā. Nokaholomuaokeolaponoikameahoʻokelekeʻikei kapahuhopueponoaiʻoiaekuhikuhiikānaala.Make kāheawaleʻanaikekōkuaokeAkuaehikiaiinākānaka kehoʻokeleikahialaolamaoliināmanawaapau' 28Uahōʻikekealiʻiikonaʻaeʻanaanīnauakulaikekahi, pehealāehikiaiiāiakehoʻokuʻuʻiamaikahewa?

29Apanemailaʻoia,'Ināʻoeehanamaumekanoʻonoʻo ponoaʻaʻoleloaehōʻoiaʻiʻoināʻōlelohōʻino,akāe hōʻoiaʻiʻoiāʻoeihoināmeaiʻōleloʻiaiāʻoeahoʻoholo makoumanaʻoponoʻīinānoiihāʻawiʻiaiāʻoeahoʻokō ināmeaāpaumakekukuiokoumanaʻo,ehoʻokuʻuʻia ʻoemaikahewa,ekeAliʻiAkā,ʻokaʻikeameka hoʻomaʻamaʻaʻanaikēiamaumea,ʻoiakahanaaka manaAkua.'

30Mekahauʻoliikēiamauʻōlelo,nīnauakulakealiʻii kekahi,pehealāehikiaiiāiakehoʻokuʻuʻiamaikahuhū mai?

31Aʻōleloakulaʻoiaikapaneʻanaikanīnau,'Ināʻikeʻo iahemanakonamalunaonāmeaapau,ahikiika hoʻokauʻanaikamakemalunaolākou,ināehāʻawiʻoia ikahuhū,ahemeaʻoleiaahemeaminaminahoʻiināʻo ia,nokameahehakuʻoia,ehoʻoneleināolahenui

32Heahakaponookahuhū,ikawāenohomālieananā kānakaapau,ʻaʻohemeaikūʻēiāia?Hemeaponoeʻike ʻiaenohoaliʻianakeAkuamakeaoholoʻokoʻamaka ʻuhaneokalokomaikaʻiamekahuhūʻole,aʻoʻoe,'wahi āna,'ekeAliʻi,ponoʻoeehoʻohālikeikānakumu hoʻohālike'

33ʻĪmailakealiʻiuapanemaikaʻiʻoia,alailanīnau akulaikekanakaaʻe,Heahakaʻōleloaʻomaikaʻi?

34'Ehanamaikaʻiināmanawaapauamekanoʻonoʻo ponoʻana,'wahiāna,'ehoʻohālikelikeanaikameaepono aikāmākoukulekeleponoʻīmenāhopenaʻinoeloaʻamai anamaikalaweʻanaikamanaʻokū'ē,imeaehikiaiiā mākoukeaʻomaikaʻiʻiamakekaupaonaʻanaikēlāme kēiakikoahikikehoʻokōʻiakāmākoupahuhopuAʻoka meanuiloa,makamanaokeAkuaeloaʻaaikahoʻokōʻia okāumauhoʻolālānokameakehananeiʻoeikahaipule.'

35ʻĪmailakealiʻiuapanemaikaʻikēiakanaka,anīnau akulaikekahi,Heahakeakeakamai?

36Auaweheweheʻoia,'Enoʻonoʻoponoepilianai kekahinīnauekūmaianaaʻaʻoleloaelaweʻiaenā manaʻohoʻonāukiuki,akāenoʻonoʻoināʻehailoaʻamai nākuko,aehanapololeielikemekekūlanaekoiai,me kahoʻomaʻamaʻaʻanaikeakahaiAkā,ponokākouepule ikeAkuaehoʻokomoilokookokākoumanaʻoika mahalonokēiamaumea'

37Uahōʻikekealiʻiikonaʻaeanīnauakulaikekahi, pehealāehikiaiiāiakeloaʻakaʻikeʻiaikonaheleʻanai nāʻāinaʻē?

38'Makekūponoʻanainākānakaapau,'ipanemaiaiʻo ia,'amakeʻanohehaʻahaʻamamuaokekiʻekiʻemamua okapoʻeānaihelepūaiNokamea,hekumuiʻikeʻiaua ʻaekeAkuamakonaʻanoponoʻīikapoʻehaʻahaʻaA alohakekanakaikapoʻeemakemakeanaehoʻoloheiā lākou'

39Mahopeokonaʻaeʻanaikēiapane,nīnauakulake aliʻiikekahi,pehealāehikiaiiāiakekūkuluimeaemau aikonamauhalemahopeona?

40Apaneakulaʻoiaikanīnau,'Ināhenuiahanohano kānamaumeaihanaai,ihikiaiikapoʻenānāke hoʻokuʻuiālākounokolākounani,aināʻaʻoleʻoiae hoʻokukeakuikekahiokapoʻenānaihanaiiamauhana aʻaʻolehoʻiekoiakuināpoʻeʻēaʻeelawelaweikāna mauponomekaukuʻole

41NokaʻikeʻanaikeʻanookeAkuaehoʻolakoaiika lāhuikanaka,ehāʻawianaiālākouikeolakinoameka noʻonoʻoamenāmakanaʻēaʻeapau,ponoʻoiaehahaii kānakumuhoʻohālikemakahāʻawiʻanainākānakaika ukunokālākouhanaluhiNokamea,ʻonāhanaihanaʻia makaponoemaumauana!

42ʻĪmailakealiʻi,uapanemaikaʻimaikēiakanaka,a nīnauakulaikaʻumi,Heahakahuaokeakamai?

43Apanemailaʻoia,'Eʻikeponokekanakaiāiaiho ʻaʻoleʻoiaihanaikahewaaeolaʻoiamakaʻoiaʻiʻo.No kamea,maikēiamaumeamai,ekeAliʻimanaloa,eloaʻa aiiāʻoekahauʻolinuiloaamekekūpaʻaokaʻuhanea mekamanaʻoʻiʻoikaikaikeAkuaināehoʻomaluʻoei kouaupunimekahaipule'

44Aikolākouloheʻanaikapane,hoʻōhonuilākouapau, amahopeiho,hoʻomakakealiʻimekapihaokonahauʻoli einuikālākouwaiʻona

45Aikalāaʻe,ualikekeʻanookaʻahaʻainamenā manawamamua,aikawāiloaʻaaikamanawakūpono, uahoʻomakakealiʻienīnauināmalihiniikoe,aʻīakula ʻoiaikamua,'Pehealāehikiaiikekanakakepaleakuiā iaihomaikahaʻaheo?'

46Apanemailaʻoia,'Ināmālamaʻoiaikekaulikea hoʻomanaʻoināmanawaapauhekanakaʻoiaenohoaliʻi anamalunaokānaka.AhoʻopaukeAkuaikapoʻe haʻaheo,ahoʻokiʻekiʻehoʻiikapoʻehaʻahaʻaameka poʻehaʻahaʻa!

47ʻŌlelolokomaikaʻiakulakealiʻiiāia,anīnauakulai kekahi,ʻOwailākekanakaekohoaiimaukākāʻōlelo nona?

48Apanemailaʻoia,'ʻOkapoʻeihoʻāʻoʻiamanāmea henuiamālamaikalokomaikaʻiihuipūʻoleʻiaiāiaa komopūikonaʻanoponoʻīAhōʻikekeAkuaiāiaihoi kapoʻekūponoehoʻokōʻiaaikēiamauhopena.'

49Hoʻomaikaʻiakulakealiʻiiāia,anīnauakulaikekahi, Heahakawaiwainuiloanokealiʻi?

50'ʻOkalaunaalohaamekealohaokonapoʻe makaʻāinana,'ipanemaiaiʻoia,'nokamea,maokēia meaehoʻopaʻaʻiaaikekaulaokalokomaikaʻiAʻoke Akuakameanānaehōʻoiaehikimaikēiaelikemekou makemake'

51Hoʻomaikaʻiakulakealiʻiiāiaanīnauakulaikekahi, Heahakapahuhopuokaʻōlelo?Apanemailaʻoia,'E hōʻoiaʻiʻoikouhoapaiomakahōʻikeʻanaiāiaikāna mauhewailokookahipūʻalikoahoʻopaʻapaʻai hoʻonohonohoponoʻia.

52Nokamea,makēiaʻanoelanakilaaiʻoeikāumea hoʻolohe,ʻaʻolemakekūʻēʻanaiāia,akā,makahāʻawi ʻanaikahoʻomaikaʻiiāiamekamanaʻoehoʻohuliiāia AmakamanaokeAkuaihoʻokōʻiaaikahoʻohuliʻana 53ʻĪmailakealiʻiuahāʻawiʻoiaikahipanemaikaʻi,a nīnauakulaikekahi,pehealāehikiaiiāiakenohomeka ʻoluʻolumenālāhuilikeʻolehenuiihoʻokumuika helunakanakaokonaaupuni?

54'Makahanaʻanaikakuleanakūponoikēlāmekēia,'i panemaiaiʻoia,'amekalaweʻanaikaponomakeʻano

healakaʻinou,elikemekāuehananeimekekōkuaoka ʻikeakeAkuaihāʻawimaiaiiāʻoe.'

55Uahauʻolikealiʻiikēiapane,anīnauakulaikekahi, 'Makeʻanoheaeponoaikekanakaeʻeha?'

56'Ināpōʻinoehikimaianaikomākoumauhoaaloha,'i panemaiaiʻoia,'keʻikemākouualōʻihilākouaʻaʻole hikikehoʻōlaʻiaʻAʻoleʻaekekumuiāmākouekanikau nokapoʻeimakeahoʻokuʻuʻiamaikahewa,akā,ke kanikauneinākānakaapaunolākounokamea,nolākou ihowalenōamekolākouponoponoʻīMakamanaoke Akuawalenōehikiaiiāmākoukepakeleināhewaapau!

57Uaʻōlelokealiʻiuahāʻawiʻoiaikahipanekūpono,a nīnauakulaikekahi,pehealāinalowaleaikainoamaikaʻi?

58Apanemailaʻoia,'Kelanakilakahaʻaheoameka hilinaʻiponoʻīpalenaʻole,hoʻouluʻiakahilahilaameka nalowaleʻanaokainoamaikaʻi.Nokamea,ʻokeAkuaka Hakuonāinoamaikaʻiapauahāʻawimaiiaikahiānae makemakeai'

59Uahōʻoiakealiʻiikapane,anīnauakulaikekanakaʻē aʻe,Iāwailāeponoaiinākānakakehilinaʻiiālākouiho?

60'Ikapoʻe,'ipanemaiaiʻoia,'nānaelawelaweiāʻoe mekalokomaikaʻi,ʻaʻolenokamakaʻuaiʻolekapono ponoʻī,enoʻonoʻowaleanaikolākouponoponoʻīNoka mea,ʻokekahikahōʻailonaokealoha,ʻokekahika hōʻailonaokamanaʻoʻinoamekalawelawemanawa.

61Nokamea,ʻokekanakaemakaʻalamauanaikona waiwaiponoʻī,hekumakaiaʻoiamakanaʻauAkā,loaʻa iāʻoekealohaokoupoʻemakaʻāinanaapaumakekōkua okaʻōleloaʻomaikaʻiakeAkuaihāʻawimaiaiiāʻoe

62ʻĪmailakealiʻiuapaneakamaiʻoia,anīnauakulai kekahi,Heahakameaepalekanaaikeaupuni?

63Apaneakulaʻoiaikanīnau,'Emālamaponoae noʻonoʻomuaiʻoleehanaʻiakahewaekapoʻei hoʻonohoʻiamakekūlanamanamalunaonākānaka,ake hanamauneiʻoeikēiamakekōkuaokeAkuanānae hoʻoikaikaiāʻoemekahoʻohewakoʻikoʻi'

64Uaʻōleloakukealiʻiināʻōlelohoʻoikaikaiāia,a nīnauakulaikekahi,Heahakameaehoʻomauaiika mahaloamekahanohano?

65Apanemailaʻoia,'ʻOkapono,nokamea,ʻoiakamea nānaihanaināhanamaikaʻi,amaoiameaualukuʻiaka hewa,ʻoiaiʻoeehōʻikeanaikeʻanohanohanoināmeaa paumaokamakanaakeAkuaihāʻawimaiaiiāʻoe.'

66Uaʻaelokomaikaʻikealiʻiikapaneanīnauakulaika ʻumikumamākahi(ʻoiaiheʻeluaiʻoiakumamuao kanahiku),pehealāehikiaiiāiakemālamaikamaluhiao kaʻuhaneikawākaua?

67Apanemailaʻoia,'Makahoʻomanaʻoʻanaʻaʻoleʻoia ihanahewaikekahiokonapoʻemakaʻāinana,aehakakā nāmeaapaunonanonāponoiloaʻaiālākou,mekaʻike ʻanaināpahaenalowalekolākouola,emālamaʻoeika poʻeehilinaʻianaiālākou.Nokamea,ʻaʻoleʻoeenelei kahoʻoponoponoʻanaikekahi--ʻoiakeʻanolokomaikaʻia keAkuaihoʻouluaiiāʻoe'

68Hoʻomaikaʻinuiakulakealiʻiiālākouapaua kamaʻiliolokomaikaʻiakulaiālākou,alailainuiholai kahiinulōʻihinokeolakinookēlāmekēia,ehāʻawiana iāiaihoikaleʻaleʻa,ahāʻawiakuikalaunaalohanuia mekahauʻoliikānamaumalihini

MOKUNA10

KehoʻomauneinānīnauamenāpaneKehōʻikenei peheaekohoʻiaainālunakoaʻOwaikekanakaepono aikemahaloʻiaamenāpilikiaʻēaʻeokeolaokēlāme kēialāelikemekaʻoiaʻiʻoikēialāelikeme2000mau makahikiihalaHemeakaulananāpaukū15-17noka ʻōleloʻanaikahalekeakaHōʻikenāpaukū21-22ike akamaiokekohoʻanaipelekikenaaiʻolekaloaʻaʻanao kealiʻi

1Ikahikuokalā,uanuiakunāhoʻomākaukauihanaʻia, auahelemaināmeaʻēaʻehenuimainākūlanakauhale likeʻole(amawaenaolākouhenuināʻelele).

2Ikawāiloaʻaaikahimanawakūpono,nīnauakulake aliʻiikameamuaokapoʻeinīnauʻoleʻia,pehealāehiki aiiāiakepaleakuikahoʻopunipuniʻiaenāmanaʻo kuhihewa?

3Apanemailaʻoia,'Makanānāponoʻanaikameae ʻōleloana,kameaiʻōleloʻia,amekekumuhanae kūkākūkāʻianei,amakahoʻihoʻiʻanainānīnaulikema hopeokahimanawamanāʻanolikeʻoleAkā,ʻokaloaʻa ʻanaokanoʻonoʻomakaʻalaamekahikikehoʻokumui kahinoʻonoʻoponoināhihiaapau,ʻoiakekahionā makanamaikaʻiakeAkua,aloaʻaiāʻoeiamea,eke Aliʻi.'

4Uapāpaʻileonuikealiʻiikapaneanīnauakulaikekahi, Nokeahalāʻaʻoleililokahapanuionākāneipoʻepono?

5'Nokamea,'ipanemaiaiʻoia,'uaʻanohoʻokanoʻolenā kānakaapauamakemakeikaleʻaleʻaNolaila,kupumai kaponoʻoleamekekaheʻanaokamakeʻewaiwaiʻOka maʻamauokaponohemeakeakeaiaikapoʻeihoʻolaʻa ʻiaikeolaokaleʻaleʻanokamea,uakauohaiaiālākoue makemakeikahoʻokanoamekaponoNokamea,ʻoke Akuakehakuokēiamaumea.'

6ʻĪmailakealiʻiuapanemaikaʻiʻoia,anīnauakula,He ahakameaeponoaiināaliʻikemālama?ʻĪmailaia,'ʻO nākānāwai,imeaehoʻihoʻimaiailākouikeolaokānaka maonāhanaponoElikemeʻoemaiaʻanohanae hoʻoloheaiikekauohaakeAkua,uahoʻāhuʻoenouihoi meahoʻomanaʻomauloa.'

7ʻĪmailakealiʻiuaʻōlelomaikaʻikēiakanaka,anīnau akulaikekahi,ʻOwaikākākouehoʻonohoaiimau kiaʻāina?

SApanemailaʻoia,'ʻOkapoʻeapaueinainaanaika hewa,aehoʻohālikeanaikāuhanaponoʻī,ehanapono lākouimeaemauaikolākouinoamaikaʻi.Nokamea,ʻo kēiakāuehanaai,ekeAliʻimanaloa,'wahiāna,'aʻoke Akuakameanānaihāʻawimaiiāʻoeikaleiokapono.'

9Uahoʻōholeonuikealiʻiikapane,alailanānāakulai kekanakaaʻe,ʻīakula,ʻOwaikākākouehoʻonohoaii maulunamalunaonākoa?

10Aweheweheakulaʻoia,'ʻOkapoʻeiʻoiakukawiwo ʻoleamekaponoamekapoʻeiʻoiakukahopohopono kapalekanaokālākoupoʻemamuaokaloaʻaʻanaoka lanakilamakahoʻoweliweliʻanaikolākouolamaoka wikiwikiNokamea,elikemekahanamaikaʻiakeAkua inākānakaapau,pēlānōʻoemakeʻanohemeakōkuai koupoʻemakaʻāinanaapaumakeʻanohoʻohālikeiāia' 11ʻĪmailakealiʻiuahāʻawiʻoiaikapanemaikaʻia nīnauakulaikekahi,ʻOwaikekanakaeponoaike mahaloʻia?

12Aʻōlelomailaʻoia,'ʻOkekanakaihoʻolakoʻiameka inoamaikaʻiamekawaiwaiamekamanaanonaka ʻuhaneelikemeiameaapauKehōʻikeneiʻoemakāu mauhanahemeakūponoloaʻoeemahaloʻiamakekōkua ʻanamaiokeAkuanānaʻoeemālamaikēiamaumea.'

113Uahōʻikekealiʻiikonaʻaeʻanaaʻōleloakulai kekahi,'Ināhanaheaeponoaiināaliʻikehoʻoliloika hapanuiokamanawa?'

14Apanemailaʻoia,'Ikaheluheluʻanaamekeaʻoʻanai nāmoʻoleloonāhuakaʻikūhelu,ikākauʻiaepilianainā aupunilikeʻole,mekamanaʻoehoʻoponoponohoua mālamaināmakaʻāinanaAmaoiahanailoaʻaaiiāʻoe kahihanohanoihikiʻoleikekahipoʻeʻēaʻeke hoʻokokokeaku,makekōkuaokeAkuanānaehoʻokōi koumaumakemakeapau'

15ʻŌleloakulakealiʻimekahoihoiikekanaka,anīnau akulaikekahi,pehealāeponoaiikekanakakehoʻoluhi iāiaihoikonamauholahoʻomahaamekaleʻaleʻa?

16Aʻōlelomailaʻoia,'ʻOkanānāʻanaikēlāmaupāʻani ehikikehanaʻiamekekūponoamekekauʻanaimuao nāmakaokekahiināhiʻohiʻonailaweʻiamaikeolaa hanaʻiamekahanohanoamekeʻanomaikaʻi,hemea waiwaiakūponohoʻiia'

17Nokamea,aiakekahimaumeaehoʻonaʻauaoʻiaaima kēiamauleʻaleʻa,nokamea,pinepinekekahihaʻawinai makemakeʻiaeaʻoʻiaenāmealiʻiliʻiloaokeolaAkā, makahoʻomaʻamaʻaʻanaikekūponoloaikāumauhana apau,uahōʻikeʻoehekanakaakeakamaiʻoeaua hoʻohanohanoʻiaʻoeekeAkuamamuliokoupono

18ʻOluʻolukealiʻiināʻōleloiʻōleloʻiaakunei,ʻīakula iaikekanakaʻeiwa,Pehealāeponoaikekanakaehanaiā iaihoināʻahaʻaina?

19Apanemailaʻoia,'Ekāheaakuʻoeinākānakaakamai amekapoʻehikikehāʻawiiāʻoeināmanaʻokōkuaepili anaināhanaokouaupuniamekeolaokoupoʻe makaʻāinana(nokamea,ʻaʻolehikiiāʻoekeloaʻaikekahi kumuhanakūponoaʻoiakukahoʻonaʻauaomamuaokēia) nokamea,hemeaalohakeAkuaikēlāmaukānakanoka mea,uahoʻomaʻamaʻalākouikolākoumanaʻoenoʻonoʻo inākumuhanahanohanoloa-elikemeʻoeehananeiiā ʻoeiho,nokamea,uaalakaʻiʻiakāumauhanaapaueke Akua'

20Mekahauʻoliikapane,nīnauakulakealiʻiikekanaka aʻe,Heahakameamaikaʻiloanonākānaka?ʻOke kanakapilikinoeliloialiʻimalunaolākouaiʻolehelālā okaʻohanaaliʻi?

21Apanemailaʻoia,ʻOkameamaikaʻiloamakeʻano maoli.Nokamea,ʻonāaliʻiihelemaimaikahanauna aliʻi,hepinepinelākouikaʻinoamekekoʻikoʻiikolākou poʻemakaʻāinanaAʻoiakukanuiokēiamekekahioka poʻeipiʻiaʻemainākūlanaonāmakaʻāinanapilikino,ka poʻemahopeokaʻikeʻanaikahewaamekahāpaiʻanai kolākouʻāpanaokaʻilihune,ikawāenohoaliʻiailākou malunaonālehulehu,uaʻoiakukolākouʻinomamuao nālunahoʻoluhiakuaʻole

22Akā,elikemekaʻuiʻōleloai,ʻokeʻanomaikaʻiiaʻo ponoʻiaehikikenohoaliʻi,ahealiʻinuiʻoe,ʻaʻolenoka meauaʻoiakuʻoemakahanohanookounohoaliʻiʻanaa mekouwaiwaiakānokameauaʻoiakuʻoemamuaonā kānakaapaumakealohaamekalokomaikaʻi,mahaloike Akuanānaihāʻawiiāʻoeikēiamauʻano

23Uahoʻolōʻihikealiʻiikekahimanawaehoʻomaikaʻi anaikēiakanakaalailanīnauakulaikameahopeloa,He ahakameanuiloaikanohoaliʻiʻanaikahiaupuni?

24Apanemailaʻoia,'Enohomaunāmakaʻāinanaikahi maluhia,aehoʻokōkokeʻiakahoʻoponoināhihiapaio.'

25Hoʻokōʻiakēiamauhopenamaokamanaokealiʻi, ʻoiaiʻoiahekanakaeinainaanaikahewaaalohaika maikaʻiahoʻolaʻaikonaikaikaehoʻopakeleikeolao kānaka,elikemekoumanaʻoʻanaikaponoʻolekeʻano ʻinoloaokahewaamaokāuhoʻoponoponoponoʻanaua hanaʻoeikahiinoamauloanouiho,ʻoiaikehāʻawimai neikeAkuaiāʻoeikahinoʻonoʻoimaʻemaʻeaʻaʻohe haumiaokekahihewa.

26Aikonaokiʻana,uahoʻomakakapaʻipaʻileonuia hauʻolinokekahimanawalōʻihiIkonaokiʻana,laweke aliʻiikekīʻahaahāʻawiikahiʻahaʻainahoʻomaikaʻino kānamaumalihiniapauamenāʻōleloalākouiʻōleloai 27Alaila,ikahopena,ʻīakulaʻoia,Ualoaʻaiaʻuka pōmaikaʻinuiloamaikoualomai.Uapōmaikaʻinuiau maokeaʻoakamaiāuihāʻawimaiaiiaʻuepilianaike akamaiokeaupuniʻana

28Alailakauohaakulaiaehāʻawiʻiaakuiʻekolutālena kālāikēlāmekēiaolākou,ahoʻonohoiholaikekahio kānamaukauwāehāʻawiakuikekālā

29Hoʻōhokokeakulalākouapauikolākouʻaeʻana,a lilokaʻahaʻainaimeahauʻoli,ahoʻomaukealiʻiika ʻahaʻainahoʻomau

MOKUNA11

Nokahimanaʻoepilianaikastenographykahiko,eʻikei kaPaukū7Uawaihoʻiakaunuhinokaʻāponoʻiaaua ʻ aeʻiaelikemekaheluheluʻia,a(Paukū23)ualaweʻia kahibalotaʻāponoepiʻiaʻeanaauaʻaelikeʻia.

1Uakākaulōʻihiwauakenoiakuneiauikoukalaʻana,e Philocrates

2Uakāhāhānuiauinākāneamekeʻanookālākou hāʻawiʻanaināpaneikamanawakokeiponoaika manawalōʻihienoʻonoʻoai

3Nokamea,ʻoiaiuanoʻonoʻonuikameanīnauikēlāme kēianīnau,ʻokapoʻeipanemaikekahimahopeokekahi, uamākaukaukokekālākoumaupaneinānīnau,anolaila ualikelākoumeaʻuamekapoʻeapauilaila,aʻoiaku hoʻiikapoʻeakeakamai,hemeakūponokemahaloʻia

4Akemanaʻoneiauelikemekameakupaianahaiameai kapoʻeeheluheluikaʻumoʻoleloikawāehikimaiana.

5Akā,hemeakūponoʻolekekuhihewaināʻoiaʻiʻoi hoʻopaʻaʻiamanāwaihonaaupuni.

6ʻAʻoleponoiaʻukehanahewamaiameaelikemekēia Kehaʻiakuneiauikamoʻoleloelikemekameaihana ʻia,mekapaleponoʻanaikekahihewa

7Uapīhoihoiloaauikaikaikaokālākoumauʻōlelo,aua hoʻāʻowauekūkākūkāmekapoʻenonakaʻoihanae kākauināmeaapauihanaʻiamanāhālāwaialiʻiamenā ʻahaʻaina

8Nokamea,hemeamaʻamauia,elikemekouʻike,mai kamanawaehoʻomakaaikealiʻiehanaikānaʻoihanaa hikiikamanawaehoʻomahaaiʻoia,nokamoʻoleloe kākauʻiaaikānamauʻōleloamekānamauhanaapau hehoʻonohonohomaikaʻiloaaponohoʻi.

9Nokamea,ikalāaʻe,eheluheluʻianāmoʻoleloonā hanaamenāʻōlelookalāmamuamamuaokahoʻomaka

KaPalapalaaʻAriseta ʻanaokahana,aināhehewa,ehoʻoponoponokokeʻiaka mea.

10Nolaila,ualoaʻaiaʻu,elikemekameaiʻōleloʻia,ka ʻikepololeimaināmoʻolelolehulehu,auahoʻonohonoho ponowauināʻoiaʻiʻonokameauaʻikewauikou makemakenuieloaʻakaʻikepono

11ʻEkolulāmahopemai,laweʻoDemetrioinākānakaa heleakulamakapākai,ʻehikustadiakalōʻihi,ahikiika mokupuni,heleakulamakealahakaaheleakulainā ʻāpanaʻākauoPharos

12Malailaʻoiaihoʻākoakoaaiiālākouilokookahihale ikūkuluʻiamakahakai,henaniloaamakahimehameha hoʻi,akonoakulaiālākouehoʻokōikahanaunuhi,ʻoiai, uahāʻawiʻianāmeaapaualākoueponoainoiahanaiā lākou

13Nolaila,hoʻomakalākouehanaehoʻohālikelikeikā lākoumauhopenalikeʻoleahoʻoholoiālākouekūlike,a ʻonāmeaalākouiʻaelikeai,uakopekūponoʻiamalaloo kealakaʻiʻanaaDemetrius.

14Auamaukahālāwaiahikiikaholaʻeiwa;mahopeo kēiauahoʻokuʻuʻialākouelawelaweikolākoumaupono kino.

15Uahoʻolakonuiʻianāmeaapaualākouimakemakeai Eiakekahi,uahoʻomākaukaulikeʻoDorotheusnolākoui kēlāmekēialāmenāmeaihoʻomākaukauʻianokealiʻi ponoʻīnokamea,pēlāikauohaʻiaaiʻoiaekealiʻi

16Ikekakahiakanui,uakūlākouikaʻAhaHoʻokolokolo ikēlāmekēialā,amahopeokahoʻomaikaʻiʻanaakuike aliʻi,hoʻiakulalākouikolākouwahiponoʻī

17AelikemekeʻanomaʻamauonāIudaioapau,holoi lākouikolākoumaulimaikekaiapuleikeAkuaalaila hoʻolaʻaiālākouihoikaheluheluʻanaamekaunuhiʻana ikapaukūkikoʻīalākouiaʻoai,anīnauakulaauiālākou, Nokeahalālākouiholoiaiikolākoumaulimamamuao kolākoupuleʻana?

18Auawehewehelākouhehōʻailonaiaʻaʻolelākoui hanahewa(nokamea,hanaʻiakēlāmekēiaʻanohanae nālima)ʻoiaimakolākouʻanohanohanoahemolelehoʻi, manaʻolākouināmeaāpauhehōʻailonaokaponoame kaʻoiaʻiʻo.

19Elikemekaʻuiʻōleloaimamua,uahālāwaipūlākoui kēlāmekēialāmakahiʻoluʻolunokonamālieamekona mālamalama,auahoʻoikaikalākouikālākouhana.

20Auahikiikamanawakūponokehoʻopauʻiakahana unuhiilokoonālāhekanahikukūmālua,mehemealāua hoʻonohonohoponoʻiakēia.

21Ikapauʻanaokahana,uahōʻuluʻuluʻoDemetrioika poʻeIudaiomakahiiunuhiʻiaai,aheluheluakulaimuao nāmeaapau,imuaokapoʻeunuhi,aualoaʻaiālākouka ʻoluʻolunuimainākānakamai,nonāpononuialākoui hāʻawimaiaiiālākou

22HoʻomaikaʻinuiakulalākouiāDemeterio,akoiakula iāiaekākauʻiakekānāwaiholoʻokoʻaahāʻawiikopeiko lākoumaualakaʻi

23Mahopeokaheluheluʻiaʻanaonāpuke,kūaʻelanā kāhunapuleamenālunakahikookapoʻeunuhiameke kaiāuluIudaioamenāalakaʻionākānaka,aʻīakula,ʻoiai uahanaʻiakahiunuhimaikaʻiloaahemoleleapololeihoʻi, uakūponowalenōiaenohomauelikemeiaihala,ʻaʻohe hoʻololiʻanaehanaʻiailoko.

24Aikahōʻikeʻanaokaʻahakanakaholoʻokoʻaiko lākouʻaeʻana,uakauohaakulākouiālākouehoʻolahai

kahiʻōlelohōʻinoelikemekālākoumaʻamaumalunao kekahimeaehanaikekahihoʻololimakahoʻohuiʻanai kekahimeaaiʻolekahoʻololiʻanaikekahiʻanoonā huaʻōleloikākauʻiaaiʻolekahanaʻanaikekahimeai haʻaleleʻia.

25Hehanaakaheleloakēiaehōʻoiaaiemālamaʻiaka pukenokamanawaehikimaianamekahoʻololiʻoleʻia 26Ikawāihōʻikeʻiaakuaikemeaikealiʻi,uahauʻoli nuiʻoia,nokamea,uamanaʻoʻoiauahoʻokōpalekana ʻiakahoʻolālāānaihanaai

27Uaheluheluʻiakapukeholoʻokoʻaiāia,auakahaha nuiʻoiaikaʻuhaneokekākāʻōlelo

28AʻīakulaʻoiaiāDemetrio,'Pehealāimanaʻoʻoleai kekahionāmeakākaumoʻoleloaiʻolenāhakumelehe meakūponokekuhikuhiʻanaikahihanakupaianaha?'

29Aʻōlelomailaʻoia,'Nokamea,hekapukekānāwaia hekumuakuaAʻokekahiokapoʻeimanaʻoehanameia mea,uahahauʻialākouekeAkuaanolailauahoʻōki lākouikālākouhana.'

30UaʻōleloʻoiaualoheʻoiamaiTheopompusmaiua kipakuʻiaʻoiamaikonamanaʻononālāhekanakoluaʻoi akunokameauamanaʻoʻoiaehoʻokomoilokookāna moʻolelokekahionāhananamaināunuhimuaahilinaʻi ʻoleʻiaokekānāwai

31Ikonahoʻōlaikiʻana,nonoiakulaiaikeAkuae hoʻākākamaiiāiaikekumuokapōʻinoihikimaiaiiāia

32Auahōʻikeʻiaiāiamakamoeʻuhane,maikahoihoi palaualelouamakemakeʻoiaehaʻiakuināʻoiaʻiʻokapui nākānakamaʻamau,aināehoʻōkiʻoiaehoʻōlaʻiakona olakino

33Ualohenōhoʻiau,maināleheleheoTheodektes, kekahionāhakumelekaumaha,ikonakokokeʻanae hoʻololiikekahionāhananaihoʻopaʻaʻiamakapukeno kekahiokānamaupāʻani,ualoaʻaiāiakamaʻicataract makonamaumakaʻelua

34Aikonaʻikeʻanaikekumuokapōʻinoihikimaiaiiā ia,puleakulaiaikeAkuanonālāhenui,amahopeiho uaolahouʻoia

35Amahopeokaloaʻaʻanaokaweheweheʻanaa Demetrioikealiʻi,elikemekaʻuiʻōleloaimamua,ua hoʻomaikaʻiakulaʻoiaakauohaakulaemālamaponoʻia nāpuke,aemālamaponoʻia

36Akoiakulaʻoiaināunuhiʻōleloekipapinepineakuiā iamahopeokolākouhoʻiʻanaiIudea,nokamea,hemea ponowalenōia,wahiāna,ehoʻounaakuʻoiaiālākouika home.

37Akā,ikolākouhoʻiʻanamai,emālamaʻoiaiālākou mehemauhoaalohalā,elikemekameakūpono,aeloaʻa iālākounāmakananuimaiiāia

38Kauohaakulaiaehoʻomākaukaunokolākouhoʻiʻana ikahome,ahanalokomaikaʻiakulaiālākou

39Hāʻawiakulaʻoiaikēlāmekēiaolākouiʻekoluʻaʻahu maikaʻiloa,ʻeluatalenagula,kahipapaʻainaikaupaona ʻiahoʻokahitalena,amenālakoapaunonāmoeʻekolu

40AhoʻounaakulaʻoiamekapoʻekiaʻiiāʻElezarainā moeheʻumimenāwāwaekālāamenālakoponoapau, hepapamoenokanakolutālenakekumukūʻai,heʻumi ʻaʻahuponi,amekaleialiʻinani,amehoʻokahihaneri ʻāpanaolonāiulanamaikaʻiʻia,amenākīʻahaamenā kīʻaha,ameʻeluakīʻahagulaehoʻolaʻaʻianokeAkua.

41Koiakulaʻoiaiāiamakahileka,ināmakemakekekahi onākānakaehoʻimaiiāia,ʻaʻoleekeʻakeʻaiālākou

42Nokamea,uamanaʻoʻoiahemeahanohanonuika hauʻoliʻanaikalaunapūʻanameiapoʻeakamai,a makemakeʻoiaehoʻoliloikānawaiwaimalunaolākou mamuaonāmealapuwale.

43Aikēiamanawa,ePhilocrates,ualoaʻaiāʻoeka moʻolelopihaelikemekaʻuʻōlelohoʻohiki

44Manaʻowauuaʻoiakukouhauʻoliikēiamaumeama muaonāpalapalaakapoʻekākaumoʻolelo.

45Nokamea,uahoʻolaʻaʻiaʻoeikeaʻoʻanaināmeae ponoaikaʻuhane,auahoʻoliloʻoeikamanawanuimaia meaEhoʻāʻowauehaʻiināhananaʻēaʻeeponoke hoʻopaʻaʻia,ihikiiāʻoekeloaʻakaukukiʻekiʻeloano kouikaika.

Turn static files into dynamic content formats.

Create a flipbook
Issuu converts static files into: digital portfolios, online yearbooks, online catalogs, digital photo albums and more. Sign up and create your flipbook.