MOAKÃHA 1.1
MOAKÃHA 2
1 Tobit, Tobiel ra'y, Ananiel ra'y, Aduel ra'y, Gabael ra'y, Asael ñemoñare, Neftali ñemoñare. 2 Enemesar rréi de asirio tiémpope ojegueraha vaʼekue prisionéroramo Tíbegui, opytáva upe siuda deréchape, hérava hekoitépe Neftalia oĩva Galileape Aser ári. 3 Che Tobit aguata opa che rekove rape añete ha tekojoja rappe, ha ajapo heta limosna che joykeykurape, ha che retme, ouvaekue chendive Nínivepe, asirio retme. 4 Ha aime jave che retãme, Israel retãme chemitãnte, opa che ru Neftalia ñemoñare hoʼa Jerusalén rógagui, ojeporavóva opa Israel tribukuéra apytégui, opa tribu-kuéra ojapo hag̃ua sakrifísio upépe, oñekonsagra ha oñemopu’ã haguépe pe Tupao Ijyvatevéva rekoha opa época-pe ĝuarã. 5 Koʼág̃a opa umi tribu opuʼãva oñondive, ha che ru Neftali rogaygua, oikuaveʼẽ sacrificio pe vaquilla Baal-pe g̃uarã. 6 Ha katu che añoite aha jepi Jerusalénpe umi arete jave, oñeordena haguéicha opa Israel tavayguakuérape peteĩ tembiapoukapy opaveʼỹva rupive, oguerekóva yva ypykue ha diezmo yvu, pe oñeikytĩvaʼekue ndive; ha ame'ẽ chupe kuéra altar-pe pa'i kuérape Aarón ñemoñare. 7 Aarón raʼykuérape oservi vaʼekue Jerusalénpe, pe primer diez parte opa mbaʼe okakuaávagui, avende káda áño Jerusalénpe. 8 Ha pe mbohapyha ameʼẽ umi okonvenívape, Debora che ru sy heʼi haguéicha chéve, che ru oheja haguére chéve tyreʼỹ. 9 Hiʼarive arekórõ guare peteĩ kuimbaʼe, amenda Anáre, che rogaguakuérare, ha chugui che memby Tobías. 10 Ha rojegueraha jave prisionéroramo Nínivepe, opa che joykeʼykuéra ha umi che rogagua hoʼu gentil-kuéra mbujape. 11 Ha katu ajejoko ani haguã akaru; 12 Che pyʼaite guive chemanduʼa Ñandejárare. 13 Ha pe Ijyvatevéva omeʼẽ chéve imbaʼeporã ha imbaʼeporã Enemesar renondépe, ha upéicha rupi che haʼe chupe omeʼẽva chupe. 14 Upéi aha Media-pe ha aheja Gabael, Gabrias ryvy, Ragespe, peteĩ siuda de Media-pe 10 kilometro de pláta. 15 Enemesar omanómarõ, ita'ýra Senaquerib oisãmbyhy hendaguépe. ha'e kuéra ijyvy asy, ha ndaikatúi aike Media-pe. 16 Ha Enemesar tiémpope ameʼẽ heta limosna che joykeʼykuérape, ha ameʼẽ che mbujape umi iñembyahýivape. 17 Che ao che ao opívo, ha ahecháramo peteĩ che retãygua omanóva térã oñemombo Nínive murállare, añotỹ chupe. 18 Ha rréi Senaquerib ojukáramo peteĩvape, haʼe ou rire ha okañy Judéagui, añotỹ chupekuéra ñemiháme. ipochýpe ojuka haguére hetápe; ha katu umi te'õngue ndojejuhúi, ojeheka jave rréigui. 19 Peteĩ ninivígua oho ha odenunsia cherehe pe rréipe, añotỹ hague chupekuéra ha akañy. antende ojeheka hague chéve ajejuka haĝua, ajehekýi kyhyjégui. 20 Upéi ojegueraha mbaretépe che mbaʼerepy, ha ndaiporivéima chéve mbaʼeve, ndahaʼéiramo che rembireko Ana ha che raʼy Tobías. 21 Ha ndohasái cincuenta y ára, mokõi itaʼýra ojuka mboyve chupe, ha okañy hikuái Ararath yvytykuérape; ha ita'ýra Sarquedono oisãmbyhy hendaguépe; omoĩva’ekue itúva cuenta ha opa mba’e ojapóvare, Achiacharus che ryvy Anael ra’y. 22 Ha Aquiacarus ojerure asy cherehehápe, aha jey Nínivepe. Aquiacarus niko va'ekue mba'yru apoha, techaukaha ñangarekoha, mba'e renda ñangarekoha ha kundaha ñangarekoha.
1 Koʼág̃a aju jeývo che rógape, ha che rembireko Ana oñemoĩjey chéve, che raʼy Tobías ndive, Pentecostés arete jave, haʼéva pe arete marangatu umi siete semánape, oñembosakoʼi chéve peteĩ karu porã, upépe Aguapy akaru haguã. 2 Ha ahechávo heta soʼo, haʼe che raʼýpe: Tereho egueru oimeraẽ kuimbaʼe mboriahu rejuhúva ore joykeʼykuéragui, imanduʼáva Ñandejárare; ha, péina ápe, apyta nde rehehápe. 3 Haʼe katu ou jey ha heʼi: “Che Ru, peteĩ ñane retãygua ojeestrangulisa ha oñemombo merkádope”. 4 Upéi aproba mboyve mbaʼeveichagua soʼo, apuʼã ha araha chupe peteĩ kotýpe kuarahy oike peve. 5 Upéi ajevy, ajejohéi ha ha'u che so'o pohýi. 6 Penemanduʼáke pe profesía omeʼẽvaʼekue Amósre, haʼe heʼi haguéicha: “Pende fiésta oñekonvertíta ñembyasýpe, ha opa vyʼapavẽ oikóta ñembyasýpe”. 7 Upévare cherasẽ, ha kuarahy oike rire aha ajapo peteĩ sepultúra ha añotỹ chupe. 8 Che rapichakuéra katu oñembohory cherehe ha he'i: “Ko kuimba'e ndokyhyjéi gueteri ojejuka haguã ko mba'ére. ha upéicharõ jepe, péina ápe, haʼe oñotỹ jey umi omanóvape. 9 Upe pyharépe aju jey pe ñeñotỹgui, ha ake che korapy murálla ykére, añemongy'a ha che rova ojejaho'i. 10 Ha ndaikuaái oĩha gorrión pe murállape, ha che resa ojepe'a, umi gorrión omokirirĩ estiércol haku asýva che resa ryepýpe, ha ou peteĩ morotĩ che resápe Achiacharus chemongaru añete, aike peve Elimais-pe. 11 Ha che rembireko Ana ogueraha kuña rembiapo. 12 Ha omondo rire chupekuéra hógape umi ijára rendápe, haʼekuéra opaga chupe hepykue ha omeʼẽ avei chupe peteĩ kavara raʼy. 13 Oguahẽvo che rógape ha oñepyrũ osapukái, ha'e chupe: “Moõgui piko ou ko ka'aguy? ¿ndaha'éi piko oñemondava'ekue? ome’ẽ ijárakuérape; Ndojehejáigui oje'u mba'eve oñemondava'ekue. 14 Ha'e katu he'i chéve: “Ome'ẽ jopói ramo hetave mba'e ojehepyme'ẽvagui”. Ha katu ndagueroviái chupe, ajerure chupe tome'ẽ ijára kuérape, ha atĩ hese. Ha'e katu ombohovái chéve: “Moõ piko oĩ ne limosna ha ne rembiapo porã? péina ápe, nde ha opa ne rembiapo ojekuaa. MOAKÃHA 3 1 Upérõ che ñembyasy cherasẽ, ha che ñembyasýpe añembo'e ha ha'e: 2 O Ñandejára, nde hekojojáva, ha opa ne rembiapo ha opa ne rape haʼe poriahuvereko ha añetegua, ha rehusga añete ha hekojojáva tapiaite g̃uarã. 3 Penemanduʼákena cherehe, ha pemaña cherehe, ani chekastiga che angaipa ha aikuaaʼỹvare, ha che rukuéra angaipa, ne renondépe opeka vaʼekue. 4 Haʼekuéra noñeʼẽrendúigui ne rembiapoukapykuérape: upévare oremoguahẽ mbaʼe mongonorã, ñeñapytĩmbýpe, ha ñemano meve, ha peteĩ ñeʼẽpoty ñembohoryrã opa tetãnguéra roñemosarambívape. 5 Ha koʼág̃a ne huísiokuéra heta ha añete: ejapo cherehe che angaipakuéra ha che rukuéra angaipaháicha: noroñongatúigui ne rembiapoukapykuéra, ni ndoroguatái añeteguápe ne renondépe. 6 Koʼág̃a katu ejapo cherehe iporãveháicha, ha ejerure tojepeʼa chehegui che espíritu, ikatu hag̃uáicha añemboyke ha oiko chehegui yvy, ideprovéchogui chéve amano aikove rangue, ahendu haguére japu ojahéi, ha heta ñembyasy,
ejerure ko'ágã añemosãso haguã ko jehasa asygui ha aha haguã tenda opa'ỹvape. 7 Upe árape voi, Ecbatánpe peteĩ táva Media-pegua Sara, Raguel rajy, ojahéi avei itúva rembiguái kuéra. 8 Haʼe omenda vaʼekue siete ménare, ojuka vaʼekue chupekuéra pe espíritu aña Asmodeo, oñeno mboyve hendivekuéra. ¿Ndereikuaái piko, he'i hikuái, reñapytĩ hague ne ménape? nde reguerekóma siete ména, ha ni peteĩva nerembohérai. 9 Mba'ére piko oreinupã hesekuéra? omanóramo hikuái, tereho hapykuéri, ani araka'eve rohecha nderehe ni ta'ýra térã tajýra. 10 Ohendúvo koʼã mbaʼe, ombyasyeterei ha oimoʼã oestrangulisa hague. ha heʼi: Che haʼe che ru rajy peteĩnte, ha ajapóramo péicha, haʼéta peteĩ ñembohory chupe g̃uarã, ha aguerúta ituja ñembyasy reheve pe sepultúrape. 11 Upéi oñembo'e ventána gotyo ha he'i: “Ñandejára che Jára, reñemomba'e guasu ha nde réra marangatu ha oñemomba'eguasúva opa ára g̃uarã. 12 Ha koʼág̃a, O Ñandejára, amoĩ che resa ha che rova nde gotyo, 13 Ha ere: Cheguenohẽ ko yvy ape ári, ani haguã ahendu jey pe ñe'ẽ vai. 14 Nde reikuaa che Jára, che potĩha opa angaipa yvypóra ndive. 15 Ha arakaʼeve namongyʼái hague che réra, ni che ru réra, che ñeñapytĩmby retãme: che haʼe che ru rajy peteĩmínte, ni haʼe ndorekói ni peteĩ mitã haʼe hag̃ua heredero, ni peteĩ pariente agu ̃ i, ni peteĩ taʼýra hekovégui, che añeñangareko haguã che rembirekorã, che ména siete omanóma. ha mba'ére piko aikovéta? ha katu nandegustáiramo amano, ejerure tojehecha michĩmi cherehe, ha tojeporiahuvereko cherehe, ani hag̃ua ahenduve ñembohory. 16 Upémarõ oñehendu mokõivéva ñemboʼe Ñandejára tuichaitéva renondépe. 17 Upéi oñemondo Rafael omonguera haguã mokõivévape, upéva he'ise oipe'a haguã Tobit resa morotĩ ha ome'ẽ haguã Sara, Raguel rajy, Tobías ra'ýpe hembirekorã. ha ojokua hagua Asmodeo-pe pe espíritu aña; ha'e ha'égui Tobías mba'e derecho de herencia rupive. Upe jave voi Tobit og̃uahẽ hógape ha oike hógape, ha Sara Raguel rajy oguejy ikotýgui.
9 Rembyatýgui peteĩ tesóro iporãva ndejupe g̃uarã ára tekotevẽha. 10 Pe limosna osalva pe ñemanógui, ha ndohejái oike pytũmbýpe. 11 Pe limosna ningo peteĩ rregálo iporãva enterove omeʼẽvape pe Ijyvatevéva renondépe. 12 Che ra'y, eñangarekóke opa tekovaígui, ha tenonderãite ehembireko nde ru ypykue ñemoñare, ha ani rembireko peteĩ kuña extranhéro ndaha'éiva nde ru ñemoñare, ore ningo maranduhára ñemoñare, Noé, Abrahán , Isaac, ha Jacob: nemandu’a, che ra’y, ore rukuéra iñepyrũmby guive, jepe opavave omenda hague hembireko ipehẽnguekuéragui, ha ojehovasa imembykuérape, ha iñemoñarekuéra oguerekóta pe yvy. 13 Koʼág̃a, che raʼy, ehayhu ne joykeʼykuérape, ha ani remboyke nde pyʼapýpe ne joykeʼykuérape, ne tavayguakuéra raʼy ha tajýrape, neremendái haguére chuguikuéra hembireko ha heta mba'e oikotevẽva, teko ky'a ha'égui ñembyahýi sy. 14 Aníkena topyta nendive umi mbaʼe repagáva nde rehehápe, emeʼẽ uvei chupe ipópe, pórke reservíramo Tupãme, haʼe avei omyengoviáta ndéve. ha iñarandu opa ne ñemongetahápe. 15 Ani rejapo upéva avavére nde rembojeguarúva, ani re'u víno nemboka'u haguã, ha ani reho nendive ka'u nde rape rehe. 16 Eme'ẽ ne rembi'u umi iñembyahýivape, ha nde ao umi ijao'ỹvape. ha peme'ẽ pe limosna pende hetaháicha ha peme'ẽ limosna. 17 Eñohẽ ne rembi'u hekojojávape oñeñotỹ haguã, ha ani reme'ẽ mba'eve iñañávape. 18 Pejerure konsého opavave iñarandúvape, ha ani pemboyke mbaʼeveichagua konsého ideprovéchova. 19 Akóinte emomba'e guasu Ñandejára nde Járape, ha eipota chupe toñemongu'e nde rape, ha opa ne rape ha ne rembipota tosẽ porã. ha katu Ñandejára voi omeʼẽ opa mbaʼe porã, ha omomirĩ oipotávape, haʼe oipotaháicha; koʼág̃a upévare, che raʼy, nemanduʼákena che rembiapoukapykuérare, ni toñemosẽ ne akãgui. 20 Ha koʼág̃a ahechauka chupekuéra upéva añekompromete hague diez talento Gabael Gabrias raʼýpe Rages-pe, Media-pe. 21 Ha ani rekyhyje che ra'y, ore mboriahugui, heta mba'e reguerekógui, rekyhyjéramo Tupãgui, ha reñemomombyrýramo opa angaipagui, ha rejapo ha'e ombovy'áva.
MOAKÃHA 4 MOAKÃHA 5 1 Upe árape Tobit imandu'a pe pláta ome'ẽva'ekue Gabael-pe, Media retãme. 2 Ha heʼi ijupe: “Aipotaiterei ningo amano; mbaʼére piko nahenóiri che raʼy Tobíaspe ikatu hag̃uáicha ahechauka chupe pe pláta amano mboyve? 3 Ha ohenói rire chupe, he'i: —Che ra'y, che amano vove, cheñotỹ. ha ani remboyke nde sýpe, ha katu emombaʼe chupe opa nde rekove pukukue, ha ejapo pe ombovyʼáva chupe, ha ani embopyʼarory chupe. 4 Nemandu'áke, che ra'y, ha'e ohecha hague heta mba'e vai nde reime jave, ha omanómarõ, eñotỹ chupe che ykére peteĩ sepultúrape. 5 Che raʼy, eñatendékena Ñandejára ñande Járare opa nde ára pukukue, ha ani reheja ne rembipota repeka, térã remboyke hembiapoukapykuéra. 6 Rejapóramo añete, ne rembiapokue osẽ porãta ndéve ha opavave hekojojávape. 7 Emeʼẽ limosna ne mbaʼerepygui; ha remeʼẽvo limosna, ani ne resa oenvidia, ni rembojere nde rova oimeraẽ mboriahúgui, ha Tupã rova ndojeremoʼãi ndehegui. 8 Reguerekóramo heta mba'e, eme'ẽ limosna.
1 Upémarõ Tobías heʼi: “Che Ru, ajapóta opa mbaʼe ere vaʼekue chéve. 2 Péro, ¿mbaʼéicha piko arresivíta pe pláta, ndaikuaáiramo jepe chupe? 3 Upéi ome'ẽ chupe pe kuatiañe'ẽ ha he'i chupe: —Eheka ndéve peteĩ kuimba'e oho haguã nendive che aikove aja gueteri, ha ame'ẽta chupe repykue. 4 Upémarõ Jesús oho oheka peteĩ kuimbaʼépe, otopa Rafaélpe, haʼéva peteĩ ánhel. 5 Ha katu haʼe ndoikuaái; ha he'i chupe: —Ikatu piko reho chendive Ragespe? ha reikuaa porãpa umi tenda? 6 Pe ánhel heʼi chupe: “Aháta nendive, ha aikuaa porã pe tape, aime haguére ore ermáno Gabael ndive”. 7 Upéi Tobías heʼi chupe: “Epyta che rendápe amombeʼu peve che túvape”. 8 Upéi he'i chupe: Tereho ha ani repyta. Upémarõ ha'e oike ha he'i itúvape: Ajuhu peteĩ ohótava chendive. Upémarõ he'i: “Ehenói chupe che rendápe, aikuaa haguã mba'e tribu-pepa ha'e, ha ojeroviaha ohóta nendive.” 9 Upémarõ haʼe ohenói chupe, ha haʼe oike ha haʼekuéra oñosaluda.
10 Upémarõ Tobit heʼi chupe: “Che ermáno, ehechauka chéve mbaʼe tribu ha familiapa nde”. 11 Upépe heʼi: “¿Reheka piko peteĩ trívu térã ne família térã peteĩ kuimbaʼe oñekontratáva oho hagũ a ne raʼy ndive?”. Upémarõ Tobit he'i chupe: Che ryvy, aikuaase ne ñemoñare ha nde réra. 12 Upémarõ haʼe heʼi: “Che hína Azarias, Ananias tuichavéva ha ne ermanokuéra raʼy”. 13 Upémarõ Tobit heʼi: “Che ermáno, rejeguerohory. ani ko'ágã nde pochy chendive, aporandu haguére aikuaa haguã nde ñemoñare ha ne rogaygua; nde niko che ryke'y, hekoitépe ha iporãva, che aikuaágui Ananias ha Jonatás, upe Samaia guasu ra'y, roho jave oñondive Jerusalén-pe romomba'eguasu haguã, ha roikuave'ẽ umi ta'ýra ypykue ha umi hi'a gui. ha noñembotavýi chupekuéra ore joykeʼykuéra jejavy reheve: che ryvy, nde ningo peteĩ mbaʼe porãgui. 14 Péro eremína chéve: ¿Mbaʼe pagopa ameʼẽta ndéve? ¿Reipota piko peteĩ drácma peteĩ árape, ha umi mba'e tekotevẽva, che ra'y teépe guarãicha? 15 Heẽ, hiʼarive, pejevýramo kyreʼỹme, amoĩta peteĩ mbaʼe pende repykue rehe. 16 Upévare ovyʼaiterei hikuái. Upéi he'i Tobíaspe: Eñembosako'i reho haguã, ha Tupã tombou ndéve peteĩ jeguata porã. Ha ita'ýra ombosako'ipa rire opa mba'e ojeguata haguã, itúva he'i:—Tereho ko kuimba'e ndive, ha Tupã, yvágape oikóva, toñakãrapu'ã nde rape, ha Tupã remimbou nemoirũ. Upémarõ oho hikuái mokõivéva, ha hendivekuéra pe mitãrusu jagua. 17 Ha isy Ana hasẽ ha heʼi Tobit-pe: “¿Mbaʼére piko remondo ore raʼýpe?”. ¿ndaha’éi piko ha’e ñande po yvyra, oike ha osẽvo ñande renonderã? 18 Ani peñembotavy pemoĩve hag̃ua pláta pe plátare, ha toiko ñande raʼýre. 19 Pe Ñandejára omeʼẽ vaʼekue ñandéve jaiko hag̃ua hendive, ñanepytyvõ. 20 Upéi Tobit heʼi chupe: “Ani reñatende, che reindy. ha'e ojevýta py'aguapýpe, ha nde resa ohecháta chupe. 21 Pe ánhel ivuénova oñangarekóta hese, ha oho porãta ha ou jeýta hekoitépe. 22 Upéi hasẽ opa. MOAKÃHA 6 1 Oho aja hikuái, ka'aru ogũ ahẽ ysyry Tigris peve, ha opyta upépe. 2 Ha pe mitãrusu oguejy jave ojejohéi, peteĩ pira osẽ pe rríogui ha hoʼuse chupe. 3 Upémarõ pe ánhel heʼi chupe: —Ejagarra pe pira. Ha pe mitãrusu ojagarra pe pira ha oguenohẽ yvýpe. 4 Upe ánhel heʼi chupe: “Eipeʼa pe pira, ha ejagarra nde pyʼa, nde hígado ha nde ryguasu rupiʼa, ha emoĩ porã”. 5 Upémarõ pe mitãrusu ojapo pe ánhel heʼi haguéicha chupe; ha ombojypa rire hikuái pira, ho'u hikuái: upéi mokõivéva oho hape, oñemoaguĩ peve Ecbatane-pe. 6 Upéi pe mitãrusu heʼi pe ánhelpe: “Ermáno Azarias, ¿mbaʼépe piko ideprovécho pe pira korasõ, hígado ha gallo?” 7 Ha he'i chupe: —Opokóvo ñande py'a ha ñande hígado rehe, peteĩ aña térã peteĩ espíritu aña omoñeñandu vaíramo, ñamopu'ãva'erã tatatĩ pe kuimba'e térã kuña renondépe, ha pe aty ndopytamo'ãvéima. 8 Iporãta ñañohẽ peteĩ kuimbaʼe hesa morotĩvape, ha okueráta. 9 Oguahẽvo hikuái Rages-pe. 10 Pe ánhel heʼi pe mitãrusúpe: “Che ermáno, ko árape ropytáta Raguel ndive, haʼéva ne primo. oguereko avei peteĩ tajýra peteĩete, hérava Sara; Añe'ẽta hesehápe, oñeme'ẽ haguã ndéve ne rembirekorã.
11 Ndéve niko pe derécho orekóva haʼe, pórke nde haʼe hína ipehẽnguekuérante. 12 Pe tembiguái kuña iporã ha iñarandu, ko'ágã cherendu ha añe'ẽta itúva ndive. ha jajevývo Rages-gui jagueromandu'áta pe ñemenda: aikuaágui Raguel ndaikatuiha omenda ambue rehe Moisés léi he'iháicha, ha katu ha'e omanóta kulpávle, pe derecho herencia rehegua oguerekógui nderehe oimeraẽvagui ambue. 13 Upémarõ pe mitãrusu heʼi pe ánhelpe: “Che ermáno Azarias, ahendu ko kuñataĩ oñemeʼẽ hague siete kuimbaʼépe, ha enterovéva omano pe matrimonio rógape”. 14 Ha koʼág̃a che haʼe che ru raʼy peteĩete, ha akyhyje, ani hag̃ua aikéramo hendápe, amano, ambue yma guaréicha: peteĩ espíritu aña ohayhúgui chupe, ndojapóiva mbaʼeve ivaíva hete, ha katu umi oúvape i; upévare akyhyje avei ani haguã amano, ha agueru che rupi che ru ha che sy rekove ñembyasýpe, ndoguerekóigui hikuái ambue ta'ýra oñotỹ haguã chupekuéra. 15 Upémarõ pe ánhel heʼi chupe: —Nanemanduʼái piko umi léi nde ru omeʼẽ vaʼekuére ndéve, remenda hag̃ua ne rembirekóre? upévare cherendu, O che joykeʼy; haʼe oñemeʼẽtagui ndéve ne rembirekorã; ha ani rejapo cuenta pe espíritu aña rehe; Ko pyharépe voi oñeme'ẽta ndéve ñemendápe. 16 Reike vove pe ñemenda rógape, rejagarra pe tanimbu hyakuã asýva, ha remoĩ hi'ári pira korasõ ha hígado, ha rembopupu tatatĩ. 17 Ha pe aña ohetũta, ha okañýta, ha ndouvéima, ha katu reju vove hendápe, epu'ã mokõivévape ha eñembo'e Tupã iporiahuverekóvape, pene poriahuvereko ha osalvátava nde: ani rekyhyje, ha'e oñenombra haguére ndéve iñepyrũmby guive; ha reñongatúta chupe, ha ohóta nendive. Hi'arive aimo'ã ha'e imembytaha ndéve. Tobías ohendúvo ko'ã mba'e, ohayhu chupe, ha ikorasõ oike porã hendive. MOAKÃHA 7 1 Oguahẽvo hikuái Ecbatánpe, ogu ̃ ahẽ hikuái Raguel rógape, ha Sara ojotopa chupekuéra, ha oñosaluda rire hikuái, ogueraha chupekuéra hógape. 2 Upéi Raguel heʼi hembireko Ednápe: “Ajépa ojogua ko mitãrusu che primo Tobit-pe! 3 Raguel oporandu chupekuéra: “Che ermanokuéra, moõgui piko peju? Ha'e kuéra he'i chupe kuéra: “Ore ningo Neftalim ra'y kuéragui, Nínive retãygua ra'y”. 4 Upéi he'i chupekuéra: —Peikuaa piko ore pariente Tobit-pe? Ha'e kuéra he'i: —Roikuaa chupe. Upémarõ he'i chupe: — Hesãi porã piko? 5 Ha'e kuéra he'i: —Ha'e oikove ha hesãi. 6 Upéi Raguel opoi ohetũ chupe ha hasẽ. 7 Upéi ohovasa chupe ha he'i chupe: —Nde niko peteĩ kuimba'e hekopotĩ ha ivuénova ra'y. Ohendúvo Tobit ohecha'ỹha, oñembyasy ha hasẽ. 8 Ha upéicha avei hembireko Edna ha itajýra Sara hasẽ. Hiʼarive ombovyʼa chupekuéra vyʼápe; ha ojuka rire hikuái peteĩ ovecha mácho ovecha máchogui, omoĩ hikuái mesa ári soʼo. Upéi Tobías he'i Rafael-pe: “Ermano Azarias, eñe'ẽ umi mba'e reñe'ẽva'ekue tapére, ha toñemondo ko mba'e. 9 Upémarõ haʼe omombeʼu Raguélpe ko mbaʼe, ha Raguel heʼi Tobíaspe: “Ekaru ha eyʼu ha evyʼa. 10 Iporã niko remenda che membykuñáre, upéicharõ jepe amombeʼúta ndéve pe añetegua. 11 Amendáma che membykuñáme 7 kuimba'e ndive, omanóva upe pyharépe oike hague hendápe. Tobías katu he'i: Nda'umo'ãi mba'eve ko'ápe, roñemoĩ peteĩ ñe'ẽme ha rohura peve ojupe. 12 Raguel he'i: —Ko'ágã guive egueraha chupe he'iháicha.
13 Upéi ohenói itajýra Sárape, ha haʼe ou itúva rendápe, ha haʼe ojagarra chupe ipópe ha omeʼẽ chupe Tobías rembirekorã, ha heʼi: “Ejagarra chupe Moisés léi heʼiháicha ha egueraha chupe ne rendápe”. túva. Ha ohovasa chupekuéra; 14 Ha ohenói hembireko Edna-pe, ha ojagarra kuatia, ha ohai peteĩ tembiporu konvénio rehegua, ha osella. 15 Upéi oñepyrũ okaru hikuái. 16 Upe rire Raguel ohenói hembireko Ednápe ha heʼi chupe: “Ermana, embosakoʼi ótro koty ha egueraha chupe upépe”. 17 Ha'e ojapo rire he'i haguéicha chupe, ogueraha chupe upépe, hasẽ ha orresivi hesay imembykuñágui ha he'i chupe: 18 Eñembopyʼaguapy porã, che rajy; yvága ha yvy Jára ome'ẽ ndéve vy'a ko ne ñembyasy rehe: eñembopy'aguapy porã che rajy. MOAKÃHA 8 1 Okaru rire hikuái, ogueru Tobías hendápe. 2 Ha ohokuévo, imanduʼa Rafael ñeʼẽre, ha ojagarra umi hyakuã asýva tanimbu, ha omoĩ hiʼári pe pira korasõ ha hígado, ha ojapo chugui tatatĩ. 3 Pe hyakuã asýva pe espíritu aña hyakuã rire, haʼe okañy Egipto pahápe, ha pe ánhel ojokua chupe. 4 Oñemboty rire mokõivévape, Tobías opuʼã hupágui ha heʼi: “Ermána, epuʼã ha ñañemboʼe Ñandejára oreporiahuvereko hag̃ua”. 5 Upéi Tobías oñepyrũ heʼi: “Nde, ore ru ypykue Jára, reñemombaʼeguasúma, ha nde réra marangatu ha omimbipáva opa ára g̃uarã. tanderovasa yvága, ha opa ne rekove. 6 Nde rejapo Adánpe ha reme'ẽ chupe hembireko Évape pytyvõrã ha opyta haguã, umíva apytégui ou yvypóra. jajapo chupe peteĩ pytyvõ haʼeichagua. 7 Ha koʼág̃a, O Ñandejára, ndajagarrái ko che reindype mbaʼepotarã ha katu hekojojápe: upévare poriahuverekópe aordena ikatu hag̃uáicha ituja oñondive. 8 Ha he'i hendive: —Amén. 9 Upémarõ haʼekuéra oke mokõivéva upe pyharépe. Raguel opu'ã ha oho ojapo peteĩ sepultúra. 10 He'i: —Akyhyje ani haguã ha'e omano avei. 11 Raguel og̃uahẽvo hógape. 12 Heʼi hembireko Ednápe. Emondo peteĩ tembiguái kuña ha tohecha oikovépa, ndaha'éiramo, ñañotỹ haguã chupe, ha avave ndoikuaái. 13 Upémarõ pe kuñataĩ oipeʼa pe okẽ, ha ojuhu mokõivévape okeha. 14 Ha osẽ omombeʼu chupekuéra haʼe oikoveha. 15 Upéi Raguel omomba'e guasu Tupãme ha he'i: “Ñandejára, nde ningo reñemomba'eguasu opa mba'e potĩ ha imarangatúva reheve. upévare toñemombaʼeguasu ne marangatukuéra opa ne rekoha ndive; ha opa ne remimbou ha ne poravopyre tomomba'e guasu tapiaite peve. 16 Nde reñemombaʼeguasúva, nde chembovyʼágui; ha upéva ndoúi chéve asospecha vaʼekue; ha katu rejapo orendive ne poriahuvereko tuichaháicha. 17 Nde reñemombaʼeguasúva reiporiahuvereko haguére mokõi ituvakuéra raʼy peteĩete: eporiahuvereko chupekuéra, Ñandejára, ha emohuʼã hekove tesãi reheve vyʼa ha poriahuverekópe. 18 Upéi Raguel heʼi hembiguáikuérape omyenyhẽ hag̃ua pe sepultúra. 19 Haʼe ojapo pe kasamiento 14 ára pukukue. 20 Opa mboyve pe ñemenda ára, Raguel heʼi chupe peteĩ juramento rupive, ndohomoʼãiha opa peve umi catorce ára omenda hague;
21 Ha upéi ojagarráta imbaʼerepy mbyte, ha oho porã itúva rendápe; ha oguerekova’erã hembýva che ha che rembireko romano vove. MOAKÃHA 9 1 Upéi Tobías ohenói Rafaélpe ha he'i chupe: 2 Hermano Azarias, egueraha nendive peteĩ tembiguái ha mokõi kaméllo, ha tereho Rages de Media-pe Gabael-pe, ha egueru chéve pe pláta ha egueru chupe kasamientohápe. 3 Raguel ohura niko ndahejamo'ãiha. 4 Ha katu che ru oipapa ára; ha apyta are ramo, ha'e ombyasyetereíta. 5 Upémarõ Rafael osẽ opytu'u Gabael ndive ha ome'ẽ chupe kuatiañe'ẽ. 6 Ko'ẽmbotávo osẽ mokõivéva oñondive ha og̃uahẽ pe kasamientohápe, ha Tobías ohovasa hembirekópe. MOAKÃHA 10 1 Itúva Tobit oipapa ára ha ára, ha opa rire umi ára ojeguata haguã, ha ndoúi. 2 Upémarõ Tobit heʼi: “¿Ojejokópa chupekuéra? Térãpa omanóma Gabael, ha ndaipóri avave ome'ẽ haguã chupe pe pirapire? 3 Upévare haʼe ombyasyeterei. 4 Upémarõ hembireko he'i chupe: Che ra'y omanóma. ha oñepyrũ ojaheʼo chupe, ha heʼi: 5 Koʼág̃a naimportái mbaʼeve, che raʼy, ropoi guive, che resa resape. 6 Tobit heʼi chupe: “Ekirirĩ, ani reñatende porã, haʼe oĩ porã”. 7 Ha'e katu he'i: —Ekirirĩ ha ani chembotavy. che ra’y omanóma. Osẽ ára ha ára tape ohohápe hikuái, ha ndo'úi so'o ára pukukue, ha ndopytái pyhare pukukue ojahe'o ita'ýra Tobías rehe, opa peve umi catorce ára omenda hague, Raguel ohura va'ekue ojapotaha ogasta upépe. Upéi Tobías he'i Raguel-pe: Taha, che ru ha che sy nomañavéima cherechávo. 8 Suégro katu he'i chupe: “Epyta chendive ha amondóta nde túva rendápe, ha tomombe'u chupe mba'éichapa oho nendive”. 9 Tobías katu he'i: —Nahániri. ha katu taha che ru rendápe. 10 Upéi Raguel opu'ã ha ome'ẽ chupe hembireko Sara, imba'erepy mbyte, hembiguái, vaka ha viru. 11 Upéi ohovasa chupekuéra ha omondo chupekuéra he'ívo: “Ñandejára yvagapegua tome'ẽ peẽme peteĩ jeguata porã, che ra'ykuéra”. 12 Upéi he'i itajýrape: “Emomba'e nde ru ha nde suegra, ko'ágã nde tuvakuéra, ahendu porã haguã ndehegui”. Ha ohetũ chupe. Edna he'i avei Tobíaspe: “Yvaga Jára tanemoĩjey, che ryvy ahayhuetéva, ha eme'ẽ chéve tahecha ne membykuérape che rajy Sara-gui amano mboyve, avy'a haguã Ñandejára renondépe jerovia especial rehegua; moõpa oĩ ani pejerure asy chupe. MOAKÃHA 11 1 Ko'ã mba'e rire Tobías oho ha omomba'eguasúvo Ñandejárape ome'ẽ haguére chupe peteĩ jeguata porã, ha ohovasa Raguel ha hembireko Edná-pe, ha oho hi'aguĩ peve hikuái Nínivepe. 2 Upémarõ Rafael heʼi Tobíaspe: “Che ermáno, nde reikuaa mbaʼéichapa rehejákuri nde túape. 3 Pyaʼe roho ne rembireko renondépe ha rombosakoʼi pe óga. 4 Ha ejagarra nde pópe pe pira gallo. Upémarõ oho hikuái, ha pe jagua oho hapykuéri. 5 Koʼág̃a Ana oguapy omaña pe tapére itaʼýrape.
6 Ha ohechávo chupe ouha, he'i itúvape: —Péina, ou ne ra'y ha pe kuimba'e oho vaekue hendive. 7 Upémarõ Rafael heʼi: “Tobías, che aikuaa nde ru oipeʼataha hesa”. 8 Upévare eñohẽ hesa ryguasu rupi’a, ha ojekutu rire hese, ha’e ohetũta, ha pe morotĩ ho’áta ha nde recháta. 9 Upémarõ Ana oñani osẽ ha hoʼa itaʼýra akãre ha heʼi chupe: “Che raʼy, rohecha haguére, koʼág̃a guive avyʼa amano hag̃ua”. Ha hasẽ hikuái mokõivéva. 10 Tobit osẽ avei pe okẽ gotyo ha oñepysanga, ita'ýra katu odipara hendápe. 11 Ha ojagarra itúvape ha oinupã itúva kuéra resa ha he'i: — Eha'arõ porã, che ru. 12 Ha oñepyrũvo iñarandu hesa, ohetũ; 13 Pe hesa jyvagui oñemomorotĩ, ha ohechávo ita'ýrape, ho'a ijajúra ári. 14 Ha hasẽ ha heʼi: “Ñandejára, reñemombaʼeguasu, ha nde rerohovasa opa ára g̃uarã; ha ojehovasa opa ne remimbou marangatu. 15 Reinupã ha cheporiahuvereko, ahechágui che ra'y Tobías. Ita'ýra oike vy'ápe ha omombe'u itúvape umi mba'e guasu ojehu va'ekue chupe Media retãme. 16 Upémarõ Tobit osẽ ohug̃uahẽ itajýrape Nínive rokẽme, ovyʼa ha omombaʼeguasu Ñandejárape. 17 Tobías katu oagradese chupekuéra, Ñandejára oiporiahuvereko haguére chupe. Oguahẽvo itajýra Sara rendápe, ohovasa chupe ha he'i chupe: “Nde ningo che rajy, tojehovasa Tupã, nde regueru vaekue oréve, ha toñemomba'eguasu nde ru ha nde sy. Ha ovy'a opa ijoyke'ykura Nínivepe. 18 Oguahẽ Aquiacaro ha iñermáno ra'y Nasbás. 19 Tobías ñemenda ovyʼaiterei siete díare. MOAKÃHA 12 1 Upéi Tobit ohenói itaʼýra Tobíaspe ha heʼi chupe: “Che raʼy, ehecha pe kuimbaʼe ohepymeʼẽ vaʼekue nendive, ha remeʼẽve vaʼerã chupe”. 2 Tobías he'i chupe: —Che ru, naiporãi chéve ame'ẽvo chupe la mitad umi mba'e agueru va'ekuégui. 3 Haʼe chegueru jeýgui ne rendápe pyʼaguapýpe, ha omonguera che rembireko, ha ogueru chéve pe pláta, ha upéicha avei nemonguera. 4 Upémarõ pe karai tuja heʼi: “Odevéva chupe”. 5 Upémarõ ohenói pe ánhelpe ha heʼi chupe: “Ejagarra la mitad opa mbaʼe regueru vaʼekuégui ha tereho porã”. 6 Upéi oipe'a mokõivévape ha he'i chupekuéra: —Pemomba'e guasu Tupãme, pemomba'eguasu ha pemomba'eguasu chupe ha pemomba'eguasu chupe umi mba'e ojapova'ekuére penderehe opavave oikovéva renondépe. Iporã ñamomba’eguasu Tupãme, ha ñamopu’ã héra, ha ñamomba’eguasúvo jahechauka Tupã rembiapo; upévare ani peñembotavy pemombaʼeguasu hag̃ua chupe. 7 Iporã ñañongatu porã peteĩ rréi sekréto, péro iporã jaikuaauka Ñandejára rembiapokue. Pejapo iporãva, ha mba'eve ivaíva ndopokói penderehe. 8 Pe ñemboʼe iporã pe ayuno, limosna ha tekojoja reheve. Pe tekojojápe michĩmi iporãve heta mba’e tekojoja’ỹ reheve. Iporãve ñame'ẽ limosna ñambyaty rangue óro. 9 Pe limosna omosãsógui ñemanógui, ha omopotĩta opa angaipa. Umi oipurúva limosna ha tekojoja henyhẽta tekovégui. 10 Umi opeka vaʼekue katu iñenemigo hekovépe. 11 Katuete namombytamoʼãi mbaʼeve pendehegui. Che ha'e kuri: Iporã niko ñañongatu peteĩ mburuvicha guasu ñemigua, ha katu iporã jaikuaauka Tupã rembiapo.
12 Koʼág̃a, reñemboʼe jave ha Sara ne nuera, che agueru ne ñemboʼe manduʼa pe Imarangatúva renondépe. 13 Nde nerepyta'ỹirõ guare repu'ã ha reheja ne karu reho haguã rejaho'i umi omanóvape, ne rembiapo porã noñemokañýi chehegui, che katu aime nendive. 14 Ha koʼág̃a Tupã chembou amonguera hag̃ua ndéve ha Sara nde rajy. 15 Che hína Rafael, peteĩva umi siete ánhel marangatu apytégui, opresentáva umi imarangatúva ñemboʼe, ha oike ha osẽva Ñandejára gloria renondépe. 16 Upéi mokõivéva oñemondýi ha oñesũ hova ári, okyhyjégui. 17 Jesús katu he'i chupekuéra: —Ani pekyhyje, oho porãtagui peẽme. upévare pemomba'eguasu Ñandejárape. 18 Ndaha'éi mba'eve che mborayhúgui, ha katu ñande Tupã rembipota rupi aju; upévare pemombaʼeguasu chupe tapiaite g̃uarã. 19 Opa koʼã ára ajechauka peẽme; ha katu che nda’úi ni nda’úi, ha katu pehecha peteĩ jehecha. 20 Ko'ágã peme'ẽ aguije Tupãme. ha katu ehai opa mba'e ojejapóva peteĩ arandukápe. 21 Ha opu'ãvo hikuái, ndohechavéima chupe. 22 Upéi omombeʼu hikuái Tupã rembiapo tuicha ha hechapyrãva, ha mbaʼéichapa Ñandejára ángel ojehechauka chupekuéra. MOAKÃHA 13 1 Upéi Tobit ohai peteĩ ñemboʼe ovyʼa hag̃ua, ha heʼi: “Toñemombaʼeguasu Ñandejára oikovéva opa ára gu ̃ arã, ha toñemombaʼeguasu Irréino”. 2 Ha'e oinupã ha oiporiahuvereko, ogueraha infierno-pe ha omopu'ã jey. 3 Peẽ Israel ra'y, pemombe'u chupe umi tetã ambuegua renondépe, ha'e ore mosarambi haguére ijapytepe kuéra. 4 Upépe pemombe'u tuichaha ha pemomba'eguasu chupe opavave oikovéva renondépe, ha'égui ñande Ruvicha ha ha'e Tupã ñande Ru opa ára g̃uarã. 5 Ha haʼe ñaneinupãta ñane rembiapovaikuérare, ha oiporiahuvereko jeýta, ha ñanembyatýta opa tetãgui, haʼe ñanemosarambivaʼekue apytépe. 6 Pejevýramo hendápe pene korasõite guive, ha pene apytuʼũ tuichakue reheve, ha pejapo porã henondépe, upéicharõ haʼe ojeréta pene rendápe ha nomokañýita pendehegui hova. Upévare ehecha mba'épa ojapóta nderehe, ha emombe'u chupe nde juru pukukue, ha emomba'eguasu Ñandejára ipu'akapávape ha emomba'eguasu Mburuvicha guasu opave'ỹvape. Che retãme amomba'eguasu chupe, ha amombe'u ipu'aka ha imba'eporãha peteĩ tetã pekador-pe. Peẽ pekadór, pejere ha pejapo hustísia henondépe, ¿máva piko omombeʼúta penemoneĩtapa ha pendeporiahuverekótapa? 7 Amombaʼeguasúta che Tupãme, ha che ánga omombaʼeguasúta pe Rréi yvágapeguápe, ha ovyʼáta tuichaháicha. 8 Opavave toñeʼẽ, ha enterove tomombaʼeguasu chupe hekojojágui. 9 O Jerusalén, tavaguasu marangatu, haʼe neinupãta ne raʼykuéra rembiapo rehe, ha oiporiahuvereko jeýta umi hekojojáva raʼykuérape. 10 Emomba'e guasu Ñandejárape, ha'e imba'e porãgui, ha emomba'eguasu Rréi opave'ỹvape, vy'ápe oñemopu'ã jey haguã nde pype tavernákulo, ha tovy'a nde pype umi oĩva prisionero-pe, ha tohayhu ndepype opa ára g̃uarã umi mba’e vaiete. 11 Heta tetã oúta mombyry guive Tupã Ñandejára rérape jopói ipópe, jopói jepe Rréi yvágapeguápe; opa ñemoñare nemomba'eguasúta tuicha vy'ápe.
12 Oñemaldesi opa umi nderehe ndochaʼéiva, ha ojehovasáta opa nderayhúva opa ára g̃uarã. 13 Pevy'a ha pevy'a umi hekojojáva ra'ykuéra rehe, ha'ekuéra oñembyatýta ha oguerohorýta hekojojáva Járape. 14 O ojehovasa umi nderayhúva, ovyʼátagui ne pyʼaguapýpe: ojehovasa umi oñembyasyvaʼekue opa ne mbaʼe vai rehe; ovyʼáta nderehe, ohechávo opa ne rekomimbipa, ha ovyʼáta tapiaite g̃uarã. 15 Che ánga tohovasa Ñandejárape pe Rréi tuichaitévape. 16 Jerusalén oñemopu'ãta zafiro ha esmeralda ha ita hepyetereívape, nde murálla, tórre ha ñorairõha óro potĩme. 17 Jerusalén kállere ojejapóta berilo, carbúnculo ha ita Ofirgui. 18 Opa umi kállere heʼíta: ‘Aleluia’. ha haʼekuéra omombaʼeguasúta chupe, heʼívo: “Toñemombaʼeguasu Ñandejára, omombaʼeguasúva chupe opa ára g̃uarã”. MOAKÃHA 14 1 Upémarõ Tobit omombaʼeguasu Ñandejárape. 2 Oguerekóma cincuenta y ocho áño ohecha'ỹ jeývo chupe, ocho áño rire, ome'ẽ limosna, ha okyhyjeve Tupã Ñandejáragui ha omomba'eguasu chupe. 3 Itujaitereímarõ ohenói ita'ýra ha ita'ýra ra'ykuérape, ha he'i chupe: Che ra'y, egueraha ne membykuérape. pórke, péina ápe, che itujáma, ha aimema asẽ hag̃ua ko tekovégui. 4 Eike Media-pe che ra'y, che arovia añete umi mba'e profeta Jonás he'iva'ekue Nínive rehe, oñehunditaha; ha peteĩ tiémpore pyʼaguapy oĩ porãvetaha Media-pe; ha ñande joyke'y kuéra oñenotaha isarambipáva yvýpe upe yvy porãgui: ha Jerusalén opyta nandi, ha Tupã róga oĩva ipype ojehapýta, ha opyta nandi sapy'ami; 5 Ha upéva jey Tupã oiporiahuverekota chupekuéra, ha oguerujeýta chupekuéra upe tetãme, omopuʼãtahápe hikuái peteĩ témplo, ha katu ndahaʼéi pe peteĩhaicha, oñekumpli peve upe époka ára; ha upe rire ojevýta hikuái opa tenda iñapytĩmbýgui, ha omopuʼãta Jerusalén gloriosamente, ha Tupã róga oñemopuʼãta ipype tapiaite peteĩ óga gloriosa reheve, profetakuéra heʼi haguéicha hese. 6 Ha opa tetãnguéra ojevýta, ha okyhyjéta Ñandejára Tupãgui añetehápe, ha oñotỹta itaʼangakuéra. 7 Upéicha opa tetã omombaʼeguasúta Ñandejárape, ha itavayguakuéra okonfesáta Tupãme, ha Ñandejára omopuʼãta itavayguakuérape; ha opavave ohayhúva Ñandejára Tupãme añete ha tekojojápe ovyʼáta, oiporiahuverekóvo ñande joykeʼykuérape. 8 Ha koʼág̃a, che raʼy, esẽ Nínive-gui, oikótagui katuete umi mbaʼe proféta Jonás heʼivaʼekue. 9 Ha katu eñongatu pe léi ha tembiapoukapykuéra, ha ehechauka nde poriahuvereko ha hekojojáva, oho porã haguã ndéve. 10 Ha cheñotỹ porã, ha nde sy chendive; ha katu ani pepytavéima Nínivepe. Nemandu'áke, che ra'y, mba'éichapa Aman oñatende Achiacharus omongakuaava'ekue chupe, mba'éichapa tesape'águi ogueru chupe pytũmbýpe, ha mba'éichapa ombojopói jey chupe: upéicharõ jepe Achiacharus ojesalva, ha ambue katu oguereko ipremio: oguejy haguére pytũmbýpe. Manasés ome'ẽ limosna, ha ojehekýi ñemano ñuhãgui omoĩva'ekue chupe, Amán katu ho'a ñuhãme ha omano. 11 Upévare koʼág̃a, che raʼy, ehecha mbaʼépa ojapo pe limosna, ha mbaʼéichapa pe tekojoja omosãso. He'i rire ko'ã mba'e, ome'ẽ pe espíritu hupápe, orekógui cien cincuenta y ocho áño. ha oñotỹ chupe ñemombaʼépe.
12 Ha isy Ana omanómarõ, oñotỹ chupe itúva ndive. Tobías katu oho hembireko ha imembykuéra ndive Ecbatánpe, isuégro Raguel rendápe. 13 Upépe haʼe ituja ha oñotỹ itúa ha isuégrape, ha haʼe ohereda itúa ha itúva Tobit mbaʼe. 14 Ha'e omano Ecbatánpe, Media retãme, orekórõ guare cien veinti siete áño. 15 Omano mboyve ohendu Nínive ñehundi, Nabucodonosor ha Asuero ojagarráva, ha omano mboyve ovy'a Nínive rehe.