Guarani - 2nd Esdras

MOAKÃHA 1.1 1 Pe lívro mokõiha proféta Esdras, Saraias raʼy, Azarías raʼy, Helquías raʼy, Sadamías raʼy, Sadoc raʼy, Aquitob raʼy. 2 Aquías ra'y, Finees ra'y, Helí ra'y, Amarias ra'y, Aziei ra'y, Marimot ra'y, Arna ra'y, Ozías ra'y, Borit ra'y, Abisei ra'y , Finees ra'y, Eleazar ra'y. 3 Aarón ra'y, Leví ñemoñaregua. ha'e va'ekue ka'irãime Medo retãme, Artejerjes oisãmbyhy aja Persa ruvicha guasu. 4 Ha ou chéve Ñandejára ñe'ẽ, he'ívo: 5 Tereho nde rape, ha ehechauka che tavayguakurape hembiapo angaipa, ha imembykurape hembiapovai ojapovaekue che rehe; omombe'u haguã hikuái ita'yra ra'ykuérape. 6 Ituvakuéra angaipa hetavégui hese kuéra, hesaráigui chehegui ha oikuave'ẽ tupã ambuekuérape. 7 ¿Ndahaʼéi piko che ningo pe aguenohẽvaʼekue chupekuéra Egipto retãgui, pe tembiguái rógagui? ha katu chembopochy hikuái, ha odesprecia che consejokuéra. 8 Eipeʼa upéicharõ ne akãrague, ha emombo hiʼarikuéra opa mbaʼe vai, naiñeʼẽrendúigui hikuái che léipe, ha katu haʼe peteĩ tavayguakuéra opuʼãva. 9 ¿Arakaʼe peve piko aheja rei chupekuéra, ajapo vaʼekue chupekuéra heta mbaʼe porã? 10 Heta rréi ahundi hesekuéra; Faraón hembiguái ha opa ipu'aka reheve aity. 11 Ahundipaite umi tetã oĩvape henondépe, ha éste gotyo amosarambi umi hénte oĩvape mokõi provínsiape, Tiro ha Sidónpe, ha ajukapaite iñenemigokuérape. 12 Ere chupe kuéra: ‘Péicha heʼi Ñandejára. 13 Che pogueraha pe mar rupi ha iñepyrũme ameʼẽ peẽme peteĩ tape tuicha ha isegúrova. Ame'ẽ peẽme Moisés tendotarã, ha Aarón pa'irã. 14 Che ameʼẽ peẽme tesape peteĩ tatakuápe, ha tuicha hechapyrãva ajapo pende apytépe; upéicharõ jepe peẽ penderesarái chehegui, heʼi Ñandejára. 15 Péicha he'i Ñandejára Ipu'akapáva: “Umi codorniz ha'e kuri peteĩ techaukaha peẽme guarã. Ame'ẽkuri peẽme tenda pende ñeñangarekorã, upéicharõ jepe peñe'ẽmbegue upépe. 16 Ha nopuʼakái che rérape pene enemigokuéra ñehundíre, ha katu tapiaite koʼág̃a peve peñeʼẽmbegue gueteri. 17 ¿Moõpa oĩ umi mbaʼe porã ajapo vaʼekue penderehehápe? peñembyahýi ha ijy'uhéi ramo guare pe tave'ỹme, ndapesapukái piko chéve, 18 He'i: —Mba'ére piko oregueraha ko desiértope orejuka haguã? iporãve kuri oréve roservi ramo egipcio-kuérape, romano rangue ko tave'ỹme. 19 Upérõ aiporiahuvereko pende ñembyasy, ha ameʼẽ peẽme maná peʼu hag̃ua. upéicha pe'u ángel mbujape. 20 Peẽ ijyʼuhéirõ guare, ¿ndahaʼéi piko aikytĩ pe ita, ha y osyry peẽme? haku haguére che rojaho’i yvyra rogue reheve. 21 Amboja'o pende apytépe peteĩ yvy hi'a porãva, amosẽ pene renondépe umi cananeo, ferezeo ha filistéope. he’i Ñandejára.

22 Péicha heʼi Ñandejára ipuʼakapáva: “Peimerõ guare pe desiértope, amorréo rríope, ijyʼuhéi ha peñeʼẽ vai che rérare. 23 Che nameʼẽi peẽme tata peñeʼẽ vai haguére, síno amombo peteĩ yvyramáta pe ýpe ha ambopiroʼy pe rrío. 24 Mbaʼépa ajapóta nderehe, O Jacob? nde, Judá, nereñe'ẽrendúi chéve: che ambojevýta ambue tetãnguérape, ha umívape ame'ẽta che réra, oñongatu haguã che rembiapoukapy. 25 Peẽ chereja haguére, che ahejáta avei peẽme; peipotáramo che poriahuvereko penendive, ndaporiahuverekomoʼãi penderehe. 26 Pehenói jave cherehe, nahendúi peẽme, pemongy'águi pende po tuguy reheve, ha pende py pya'e peporojuka haguã. 27 Peẽ ndapehejái chereja haguéicha, ha katu pendejehegui, heʼi Ñandejára. 28 Péicha heʼi Ñandejára Ipuʼakapáva: “Ndahaʼéi piko añemboʼe peẽme peteĩ túvaicha itaʼýra, sy imembykuña ha imembykuñáramo. 29 Peẽ haʼe hag̃ua che tavayguakuéra, ha che haʼe hag̃ua pende Tupã; peẽ ha'e haguã che ra'y, ha che ha'e haguã pende ru? 30 Che pombyaty peteĩ ryguasu ombyatyháicha ipepo guýpe ryguasukuérape. Che romosẽta che rovagui. 31 Peikuave'ẽ vove chéve, amboykéta pendehegui, pende arete guasu, pende jasy pyahu ha pene sirkunsisión. 32 Amondo peẽme che rembiguái profeta-kuéra, pejagarra ha pejuka, ha pemondoro hetekuéra, huguy ajerurétava pende pógui, heʼi Ñandejára. 33 Péicha heʼi Ñandejára Ipuʼakapáva: “Pende róga ningo nandi, pomosẽta pe yvytu ojahogaháicha. 34 Ha nde raʼykuéra nohendýi moʼãi; haʼekuéra odespresia haguére che rembiapoukapy, ha ojapo pe mbaʼe ivaíva che renondépe. 35 Pende róga ameʼẽta peteĩ puévlo oútavape; nohendúiva gueteri chehegui chegueroviata; Che ndahechaukái va'ekue techaukaha, ha'e kuéra ojapóta che ha'eva'ekue chupe kuéra. 36 Haʼekuéra ndohechái profetakuérape, upéicharõ jepe ohenóita iñangaipakuéra imanduʼa hag̃ua, ha orrekonose chupekuéra. 37 Che ahecha umi hénte oútava imbaʼeporãha, imembykuéra ovyʼáva vyʼápe. 38 Ha koʼág̃a, che ryvy, péina ápe mba’e gloria; ha ehecha umi tetã oúva kuarahy resẽguio. 39 Umívape ameʼẽta mburuvicharã: Abrahán, Isaac ha Jacob, Oséas, Amós ha Miqueas, Joel, Abdías ha Jonás. 40 Nahúm, Abacuc, Sofonias, Ageo, Zacaría ha Malaquías, oñehenóiva avei Ñandejára ánhel. MOAKÃHA 2 rehegua 1 Péicha heʼi Ñandejára: Che aguenohẽ ko tavayguakuérape tembiguáiramo, ha ameʼẽ chupekuéra che rembiapoukapykuéra kuimbaʼe rembiguái profetakuéra rupive; haʼekuéra nohendúiva chupekuéra, ha katu odespresia che konsého. 2 Pe sy imembyva'ekue he'i chupekuéra: Peho pende ra'y. Che niko viuda ha ojehejareíva.

3 Che pomongakuaa vyʼápe; ha katu che pohýi ñembyasy ha mba'e pohýi reheve, pepeka haguére Ñandejára pende Jára renondépe ha pejapo henondépe ivaíva. 4 Ha katu mbaʼépa ajapóta peẽme koʼág̃a? Che niko viuda ha ojehejareíva, tapeho che ra'ykuéra, ha pejerure Ñandejára poriahuvereko. 5 Che katu, che túva, rohenói testimonio ramo koʼã mitã sy rehe, nokumplíriva che konvénio. 6 Regueraha hag̃ua chupekuéra sarambikuépe, ha isýpe peteĩ botínpe, ani hag̃ua oĩ chuguikuéra ñemoñare. 7 Toñemosarambi hikuái tetã nguéra apytépe, toñemosẽ héra yvýgui, ha'ekuéra odesprecia haguére che kompromíso. 8 ¡Aichejáranga ndéve, Asur, nde reñomiva ndepype umi hekojoja'ỹva! Peẽ tavayguakuéra iñañáva, penemandu'áke ajapo va'ekuére Sodoma ha Gomorra rehe; 9 Ijyvy opytáva yvykuʼi ha tanimbu ryru, upéicha avei ajapóta umi cherenduvaʼekuépe, heʼi Ñandejára Ipuʼakapáva. 10 Péicha he'i Ñandejára Esdras-pe: “Ere che retãyguakuérape ame'ẽtaha chupekuéra Jerusalén rréino ame'ẽséva Israel-pe. 11 Ajagarráta avei imimbipa, ha ameʼẽta koʼãvape umi tavernákulo opaveʼỹva, ambosakoʼivaʼekue chupekuéra g̃uarã. 12 Oguerekóta hikuái pe yvyramáta tekove rehegua peteĩ mbaʼe ryakuã porã hyakuã asývape g̃uarã; nomba'apomo'ãi, ni ikane'õ mo'ãi. 13 Peho ha pehupytyta, peñembo'e mbovy ára peẽme, oñembombyky haguã, pe rréino oñembosako'íma peẽme guarã. 14 Pegueraha yvága ha ko yvy testigo ramo; amboja'ógui pe ivaíva ha amoheñói pe iporãva, che aikovégui, he'i Ñandejára. 15 Sy, eñañuã ne membykuérape, ha emongakuaa chupekuéra vyʼápe, emoĩ ipy peteĩ pilaricha, che roiporavógui, heʼi Ñandejára. 16 Umi omanóvape amopu'ã jeýta hendaguágui ha aguenohẽta chupekuéra sepultúragui, aikuaágui che réra Israel-pe. 17 Ani rekyhyje, nde ra'y sy, che roiporavógui, he'i Ñandejára. 18 Ne pytyvõgui amondóta che rembiguái Esay ha Jeremype, haʼekuéra heʼi rire amomarangatu ha ambosakoʼi ndéve g̃uarã doce yvyramáta henyhẽva yva opaichagua. 19 Ha heta ykua osyryhápe kamby ha eíra, ha siete yvyty ipuʼakapáva, hiʼári okakuaa rosa ha lirio, upéva rupive amyenyhẽta vyʼágui ne membykuérape. 20 Ejapo porã pe viúda ndive, ehusga umi imembyʼỹvare, emeʼẽ imboriahúvape, edefende umi tyreʼỹvape, emonde umi ijaoʼỹvape. 21 Emonguera umi oñembyaíva ha ikangyvape, ani repuka peteĩ kuimbaʼe ikarẽvare odespresia hag̃ua, edefende umi ikangývape, ha tou pe ohechaʼỹva che resa renondépe. 22 Eñongatu umi itujáva ha imitãva nde murálla ryepýpe. 23 Rejuhúvo umi omanóvape, ejagarra chupekuéra ha eñotỹ chupekuéra, ha ameʼẽta ndéve pe lugár tenondegua che jeikove jey.

24 Epyta, che tavayguakuéra, ha epytuʼu, oúgui gueteri ne kirirĩ. 25 Emongaru ne membykuérape, nde mongakuaa porã; omopyenda ipykuéra. 26 Umi tembiguái ameʼẽ vaʼekue ndéve katu, ni peteĩva nomanomoʼãi. che ajerurétagui chupekuéra nde número apytégui. 27 Ani nekane'õ, og̃uahẽvo ára jehasa asy ha mba'e pohýi, ambuekuéra hasẽ ha oñembyasýta, nde katu revy'áta ha reguerekóta heta mba'e. 28 Umi tetãgua ne envidia, ha katu ndaikatumoʼãi ojapo mbaʼeve nderehe, heʼi Ñandejára. 29 Che po ndejahoʼíta, ani hag̃ua ne raʼykuéra ohecha infiérno. 30 Evyʼa, O nde sy, ne membykuéra ndive; che romosãsótagui, he’i Ñandejára. 31 Nemanduʼákena ne raʼykuéra okevare, che aguenohẽtagui chupekuéra yvy rembeʼýgui ha aiporiahuverekóta chupekuéra, che poriahuverekógui, heʼi Ñandejára Ipuʼakapáva. 32 Eñañuã ne membykuérape aju peve aiporiahuvereko chupekuéra, che ykuakuéra osyry ha che mborayhu ndopamo'ãi. 33 Che Esdras ahupyty peteĩ tembiapoukapy Ñandejáragui yvyty Oreb ári, aha haguã Israel-pe; ha katu aĝuahẽvo chupekuéra, chemboyke hikuái, ha odesprecia Ñandejára rembiapoukapy. 34 Ha upévare haʼe peẽme, O peẽ tetãnguéra, pehendúva ha peikuaáva, pehaʼarõ pende Pastor, haʼe omeʼẽta peẽme pytuʼu opaveʼỹva; Hi'aguĩmagui, oútava ko yvy pahápe. 35 Peime preparádo pe recompensa pe Rréinope, pe tesape opaveʼỹva omimbipáta pende ári opa ára g̃uarã. 36 Pekañy ko mundo sombra-gui, pehupyty pe vy’a pende gloria rehegua: Che atestifika abiertamente che Salvadorpe. 37 O pehupyty pe don oñemeʼẽva peẽme, ha pevyʼa, pemeʼẽvo aguyje pe penegueraha vaʼekuépe pe rréino yvagapeguápe. 38 Epuʼã ha eñemboʼy, ehecha mboy umi ojeselláva Ñandejára arete jave; 39 Umíva ojei ko yvy ape ári sombra-gui. ha orresivi Ñandejára ao omimbipáva. 40 Ejagarra nde número, O Sión, ha emboty umi nde ao morotĩvape, omoañetéva Ñandejára léi. 41 Oñekumpli pe número de nde ra'y, reipotaitéva, ejerure Ñandejára pu'akape, toñemomarangatu ne retãyguakuéra, oñehenóiva'ekue iñepyrũmby guive. 42 Che Esdras ahecha pe yvyty Sión ári peteĩ puévlo tuicháva, ndaikatúiva aipapa, ha enterovéva omombaʼeguasu Ñandejárape purahéi rupive. 43 Ha ijapytepekuéra oĩ peteĩ mitãrusu ijyvatevéva, ijyvatevéva opa ambuégui, ha peteĩteĩ iñakã ári omoĩ koróna, ha ijyvatevéva; upéva che sorprendeiterei. 44 Upémarõ aporandu pe ánhelpe ha haʼe chupe: “Karai, ¿mbaʼépa koʼã mbaʼe?”. 45 Ha'e ombohovái chéve: “Ko'ãva hína umi oipe'áva ao omanóva, omondeva'ekue pe nomano'ỹva ha omombe'u Tupã réra.

46 Upémarõ haʼe pe ánhelpe: “¿Mbaʼe mitãrusu piko okorona chupekuéra ha omeʼẽva chupekuéra palma ipópe?”. 47 Upémarõ haʼe heʼi chéve: “Haʼe hína Ñandejára Raʼy, haʼekuéra omombeʼu vaʼekue ko múndope”. Upéi añepyrũ tuicha amomba’eguasu umi oñembo’y hatãvape Ñandejára rérare. 48 Upémarõ pe ánhel heʼi chéve: “Tereho ha emombeʼu che tavayguakuérape mbaʼeichagua mbaʼe ha mbaʼeichaitépa tuicha mbaʼe hechapyrãva Ñandejára nde Járagui”. MOAKÃHA 3 rehegua 1 Pe 30 áño oñehundi rire pe siuda aime kuri Babiloniape, ha añeno che rupápe, ha che pyʼaite guive apensa. 2 Ahechágui pe Sión oñehundipaha ha umi oikóva Babiloniape heta mbaʼe. 3 Ha che espíritu ipyʼaite guive, upévare añepyrũ haʼe pe Yvatevévape ñeʼẽ kyhyjégui, ha haʼe: 4 O Ñandejára, regueraháva sãmbyhy, reñeʼẽkuri iñepyrũme, reñotỹrõ guare ko yvy, ha upéva ndete voi, ha remanda tavayguakuérape, 5 Ha omeʼẽ peteĩ tete Adánpe ángaʼỹre, haʼéva nde po rembiapokue, ha opytuʼu chupe tekove pytu, ha oikove ne renondépe. 6 Ha nde regueraha chupe paraísope, nde po akatúa oñotỹ vaʼekue, arakaʼeve ou mboyve ko yvy. 7 Ha reme'ẽ chupe tembiapoukapy ohayhu haguã nde rape, ha'e omboyke, ha pya'e remoĩ ñemano hese ha hi'arambotykuérape, chuguikuéra ou tetã, tribu, tavaygua ha ñemoñare. 8 Ha opa tavayguakura oguata oipotaháicha, ha ojapo mbae hechapyrãva ne renondépe, ha odesprecia ne rembiapoukapykuéra. 9 Ha jey ára ohasávo regueru pe dilúvio umi oikóva ko yvy ape ári, ha rehundi chupekuéra. 10 Ha ojehu peteĩ teĩme, pe ñemano haʼe haguéicha Adánpe g̃uarã, upéicha avei pe dilúvio koʼãvape g̃uarã. 11 Upevére peteĩva umíva apytégui reheja, haʼéva Noé hogaguakuéra ndive, haʼégui ou opavave kuimbaʼe hekojojáva. 12 Ha ojehu, umi oikóva ko yvy ape ári oñepyrũvo oñembohetave, ha oguereko rire chupekuéra heta mitã, ha haʼe peteĩ tavayguakuéra tuicháva, oñepyrũ jey hikuái iñañuãve umi ypykuegui. 13 Koʼág̃a oiko vaírõ guare hikuái ne renondépe, reiporavo peteĩ kuimbaʼe ijapytepekuéra, hérava Abrahán. 14 Chupe rehayhúva, ha chupe añoite rehechauka ne rembipota. 15 Ha ojapo hendive peteĩ konvénio opaveʼỹva, oprometévo chupe arakaʼeve ndapehejamoʼãiha iñemoñare. 16 Ha chupe reme'ẽ Isaac-pe, ha Isaac-pe avei reme'ẽ Jacob ha Esaúpe. Jacob rehe katu reiporavo chupe ha remoĩ Esaú ykére. 17 Reguenohẽvo iñemoñarekuérape Egíptogui, regueraha chupekuéra yvyty Sinaípe.

18 Ha reñesũvo yvága, rembopyʼaguasu ko yvy, remonguʼe ko yvy tuichakue, ha remokyreʼỹ umi yvy pypuku, ha rembopyʼarory umi kuimbaʼe upe épokapegua. 19 Ha ne gloria ohasa irundy okẽ rupi, tata, yvyryrýi, yvytu ha ro'y; eme'ẽ haguã léi Jacob ñemoñarekuérape, ha kyre'ỹ Israel ñemoñarekuérape. 20 Ha upéicharõ jepe nereipeʼái chuguikuéra peteĩ korasõ aña, ne léi hiʼa hag̃ua ipypekuéra. 21 Pe Adán peteĩha ogueraháva ikorasõ aña, ha ipuʼaka hese. ha upéicha toiko opavave chugui heñóiva. 22 Péicha pe mbaʼasy ojejapo tapiaite g̃uarã; ha pe léi (avei) tavayguakuéra korasõme hapo vai reheve; upéicha rupi umi iporãva oho, ha pe ivaíva opyta gueteri. 23 Upémarõ ohasa umi ára ha opa umi áño, ha upéi remopu'ã ne rembiguái, hérava David. 24 Peẽ pemanda vaʼekue chupe omopuʼã hag̃ua peteĩ siuda nde rérape g̃uarã, ha toikuaveʼẽ ndéve insiénso ha ofrénda. 25 Heta áñore oiko rire upéva, umi oikóva upe siudápe ndeheja rei. 26 Ha opa mbaʼépe ojapo Adán ha opa iñemoñarekuéra ojapo haguéicha. 27 Ha upéicha remeʼẽ ne tavaguasu ne enemigokuéra pópe. 28 ¿Iporãvépa umi mbaʼe ojapóva hikuái Babilóniape, ikatu hag̃uáicha ogoverna hikuái Sión ári? 29 Aĝuahẽrõ guare upépe, ha ahecha rire itupy’ỹva ipapapy’ỹva, upérõ che ánga ohecha heta mba’evai apoha ko treinta y-pe apysa, upéicha che korasõ chembotavy. 30 Che ahecha mba'éichapa rehasa ha'e kuéra opeka, ha reheja rei umi hembiapo vaívape, ha rehundi ne retãyguakuérape, ha reñongatu ne enemigokuérape, ha neremombe'úi upéva. 31 Naimanduʼái mbaʼéichapa ikatu ojeheja ko tape: ¿Haʼekuéra piko upéicharõ haʼekuéra Babiloniagua iporãve umi Sióngui? 32 Térãpa oĩ ambue tetã ndekuaáva Israel ykére? Térã mba'e ñemoñare piko oguerovia ne ñe'ẽme'ẽ Jacob-icha? 33 Ha jepeve ndojehechái ijehepymeʼẽ, ha hembiapokuéra ndoguerekói yva, aha haguére ápe ha pépe tetãnguéra rupi, ha ahecha osyryha hikuái mbaʼerepy, ha napensái ne rembiapoukapykuérare. 34 Upévare epesa ore rembiapo vaikue ko'ágã pe balanzape, ha avei umi oikóva ko yvy ape ári. ha upéicha avei ndojejuhúi moõve nde réra Israel-pe añónte. 35 Térã arakaʼe piko raʼe umi oikóva ko yvy ape ári ndopekaivaʼekue nde renondépe? térã mba'e tavayguakuéra piko upéicha okumpli ne rembiapoukapykuéra? 36 Rejuhúta Israel héra rupive oñongatu hague ne rembiapoukapykuéra; ha katu ndaha'éi umi tetã ambueguápe. MOAKÃHA 4 rehegua 1 Ha pe ánhel oñemondovaʼekue che rendápe, hérava Uriel, ombohovái chéve. 2 Ha he'i: —Ne korasõ oho mombyry ko yvy ape ári, ha reimo'ã piko reikuaataha pe Ijyvatevéva rape? 3 Upéi haʼe: “Heẽ, che ruvicha”. Ha he'i chéve: “Che añemondo ahechauka haguã ndéve mbohapy tape ha amombe'u haguã mbohapy mba'e ojoguáva ndéve.

4 Upévagui ikatúramo che remombeʼu peteĩ, ahechaukáta ndéve avei pe tape rehechaséva, ha ahechaukáta ndéve moõguipa ou pe korasõ aña. 5 Ha che ha'e: “Emombe'u che ruvicha”. Upémarõ he'i chéve: Tereho, epesa chéve tata pohýi, térã emedi yvytu pohýi térã cherenói jey ára ohasava'ekuépe. 6 Upémarõ ambohovái ha haʼe chupe: “¿Mbaʼe piko ikatu ojapo upéva, rejerure hag̃ua chéve koʼãichagua mbaʼe?”. 7 Ha haʼe heʼi chéve: “Aporandúramo ndéve mbaʼeichaitépa tuicha umi óga yguasu mbytépe, térã mboy ykuapa oĩ pe pypuku ñepyrũme, térã mboy ykuapa oĩ pe firmamento ári, térã mávapa osẽ yvotyrokái: 8 Oiméne ere chéve: Arakaʼeve ndaguejypái pe pypukúpe, ni koʼág̃a peve añaretãme, ni arakaʼeve ndajupíri yvágape. 9 Upevére koʼág̃a ajerure ndéve tata ha yvytu añoite, ha pe ára rehasa haguégui, ha umi mbaʼe ndaikatúivagui rejesepara, ha upéicharõ jepe ndaikatúi remeʼẽ chéve mbaʼeveichagua mbohovái umívagui. 10 Haʼe heʼi avei chéve: “Nde mbaʼe rembaʼéva ha umi nendive okakuaapámava, ndaikatúi reikuaa; 11 Mbaʼéicha piko upéicharõ ne mbaʼyru ikatúta ontende pe Ijyvatevéva rape, ha, koʼág̃a ko mundo okáguio oñembyaíma ontende hag̃ua pe ñembyai ojehecháva che resa renondépe? 12 Upémarõ haʼe chupe: “Iporãve ningo ndajaikovéiramo, jaikove gueteri tekovaípe, ha jahasa asy, ha ndajaikuaái mbaʼérepa. 13 Haʼe heʼi chéve: “Aha peteĩ kaʼaguýpe peteĩ ñúme, ha umi yvyramáta oñemoĩ peteĩ ñeʼẽme. 14 Ha he'i: —Eju jaha ñañorairõ pe mar ndive oho haguã ñande renondégui ha ñamopu'ãve haguã ñandéve ka'aguy. 15 Umi yguasu yguasu avei oñemoĩ peteĩ ñeʼẽme ha heʼi: “Eju jajupi ha ñamoĩ ipoguýpe umi kaʼaguy oĩva pe ñúme, ikatu hag̃uáicha avei jajapo ñandéve ótro tetã”. 16 En vano pe pensamiénto pe yvyrare, pórke pe tata ou ha ohapypa. 17 Pe pensamiénto pe yguasu oútavare, upéicha avei ndoikói mbaʼeve, pórke pe yvykuʼi opuʼã ha ojoko chupekuéra. 18 Koʼág̃a rehuséramo koʼã mokõi apytépe, ¿mávapepa reñepyrũta rembohusga? Térã mávape piko rekondenáse? 19 Che ambohovái ha haʼe: “Añetehápe ningo peteĩ pensamiénto tavy mokõivéva opensa vaʼekue, pórke pe yvy oñemeʼẽ kaʼaguýre, ha pe yguasu oreko avei henda ogueraha hag̃ua umi ysyry. 20 Upémarõ haʼe heʼi chéve: “Rembojovake porã, péro mbaʼére piko nerehusgái avei? 21 Yvy oñeme'ẽháicha ka'aguýpe ha yguasu ysyry guasúpe oĩva yvága yvatekuégui. 22 Upémarõ che ambohovái ha ha'e: “Che Jára, ajerure ndéve che arandu. 23 Ndahaʼéigui che akãme aikuaaseha umi mbaʼe yvate, ha katu umi ohasáva ore ykére ára ha ára, haʼéva, upévare Israel oñemeʼẽ ñembohory ramo tetãnguérape, ha mbaʼérepa oñemeʼẽ tavayguakuéra rehayhuvaʼekue umi tetã iñañávape, ha mba'érepa ohundi ñande ru ypykue rembiapoukapy, ha umi ñe'ẽme'ẽ ojehaíva ndoikói mba'eve.

24 Ha jahasa yvóragui saltamontes-icha, ha ñande rekove haʼe ñemondýi ha kyhyje, ha nañamereséi jahupyty poriahuvereko. 25 ¿Mbaʼépa ojapóta upéicharõ héra ñanerenóivare? ko'ã mba'égui ajerure. 26 Upémarõ haʼe heʼi chéve: “Rehekavévo, reñesorprendevéta. ko mundo pya'e ohasávo. 27 Ha ndaikatúi ontende umi mbaʼe oñeprometéva umi hekojojávape ára oútavape, ko múndo henyhẽgui tekojoja ha ikangyhágui. 28 Ha katu pe thi ngs nde reporandúva chéve, amombe'úta ndéve; oñeñotỹgui pe ivaíva, ha katu ne’ĩra gueteri og̃uahẽ pe ñehundi. 29 Upévare pe oñeñotỹva noñembojerei ramo, ha pe tenda oñeñotỹhápe ivaíva ndohasáiramo, upéicharõ ndaikatumo'ãi ou pe oñeñotỹva iporãva. 30 Oñeñotỹgui raʼỹi aña raʼỹi Adán korasõme iñepyrũmby guive, ha mbaʼeichaitépa ogueru koʼág̃a peve? ha mboýpa oguenohẽta gueteri og̃uahẽ meve ára oñembotývo? 31 Ejepyʼamongeta koʼág̃a ndejehe, mbaʼeichaitépa tuicha hiʼa tekovai pe ñemoñare vai raʼỹi. 32 Ha oñekytĩ vove umi apysa, ojepapaʼỹva, ¿mbaʼeichaitépa tuicha piso omyenyhẽta hikuái? 33 Upémarõ ambohovái ha haʼe chupe: “¿Mbaʼéicha piko ha arakaʼépa oikóta koʼã mbaʼe?”. mbaʼére piko ñande áño saʼi ha ivai? 34 Ha'e he'i chéve: —Ani rejapura pe Ijyvatevéva ári. 35 Umi hekojojáva ánga avei noporandúi koʼã mbaʼére ikotýpe ha heʼívo: ¿Arakaʼe peve piko ahaʼarõta péicha? araka'épa oúta ñande recompensa piso yva? 36 Uriel pe arcángel ombohovái chupekuéra ha he'i: “Peteĩ ñemoñare henyhẽ vove jepe, ha'e opesa haguére ko múndo balanza-pe”. 37 Haʼe omedi umi tiémpo; ha papapy rupi haʼe oipapa umi ára; ha nomomýi ni nomongu’éi chupekuéra, oñekumpli peve pe medida oje’éva. 38 Upémarõ che ambohovái ha haʼe chupe: “Ñandejára regovernáva, enterove ñande ningo ñanerenyhẽ Ñandejárape. 39 Ha ñande rehehápe oiméne umi hekojojáva piso noñemyenyhẽi, umi oikóva ko yvy ape ári angaipa rupi. 40 Upémarõ haʼe heʼi chéve: “Tereho peteĩ kuña hyeguasúva rendápe ha eporandu chupe okumpli vove 9 mése, ikatútapa imemby imemby. 41 Upémarõ haʼe chupe: “Nahániri, Ñandejára, upéva ndaikatumoʼãi”. Ha'e he'i chéve: “Pe sepultúrape umi ánga kotýpe ojogua peteĩ kuña ryépe. 42 Kuña imembykuña pya'e okañyháicha imembykuñágui. 43 Iñepyrũmby guive, emañamína, mba'épa rehechaséva, ojehechaukáta ndéve. 44 Upémarõ che ambohovái ha haʼe: “Oimérõ chegustáma ne resa renondépe, ha ikatúramo, ha upévare chepytyvõramo. 45 Upéicharõ, ehechauka chéve oĩtapa hetave mbaʼe oútava yma guarégui, térãpa oútavagui. 46 Che aikuaa mbaʼépa oiko vaʼekue, péro ndaikuaái mbaʼépa oúta. 47 Haʼe heʼi chéve: “Eñemboʼy nde akatúape ha amombeʼúta ndéve pe joguaha”.

48 Upémarõ añembo'y ha ahecha, ha, péina ápe, ohasa che renonderã peteĩ horno haku asýva, ha ojehu pe tatatĩ ohasávo amaña ha, péina ápe, pe tatatĩ opyta. 49 Upe rire ohasa che renonderã peteĩ arai y reheve, ha oky heta tormenta reheve. ha ohasávo pe ama tormenta, umi gota opyta kirirĩháme. 50 Upéi he'i chéve: Ejepy'amongeta ndejehe. pe ama hetaveháicha umi gotagui, ha tata tuichaveháicha tatatĩgui; ha katu umi gota ha tatatĩ opyta tapykuépe: upéicha pe cantidad ohasava’ekue hetave ohasa. 51 Upémarõ añembo'e ha ha'e chupe: “Ikatu piko aikove, ¿nde piko upe ára peve?”. térã mbaʼépa oikóta umi árape? 52 Ha'e ombohovái chéve: “Umi mba'e rejeruréva chéve, ikatu amombe'u ndéve peteĩ párte. ndaikuaáigui upéva. MOAKÃHA 5 rehegua 1 Upevére oúvo umi techaukaha, péina ápe, og̃uahẽta ára, umi oikóva ko yvy ape ári ojeguerahataha hetaiterei, ha pe añetegua rape oñeñomita, ha pe tetã haʼéta jerovia. 2 Ha katu pe tembiapovai oñembohetavéta koʼág̃a rehechávagui, térã ymaite guive rehenduvaʼekuégui. 3 Ha pe yvy, rehecháva koʼág̃a hapo, rehecháta oñehundi sapyʼa. 4 Pe Ijyvatevéva ome'ẽ ramo ndéve reikove haguã, pe tercera trompeta rire rehecháta kuarahy omimbi jey sapy'a pyhare, ha jasy mbohapy jey ára pukukue. 5 Tuguy ho'áta yvyrágui, ha pe ita iñe'ẽ, ha tavayguakuéra oñemondýita. 6 Ha haʼe jepe oisãmbyhýta, haʼekuéra nohaʼarõivape oikóva ko yvy ape ári, ha guyrakuéra okañýta oñondive. 7 Yguasu Sodomíta omosẽta pira ha pyharekue ohenduka tyapu heta ndoikuaáiva. 8 Heta hendápe oikóta avei sarambi, ha pyʼỹinte oñemondo jeýta tata, ha umi mymba kaʼaguy okambiáta henda, ha umi kuña imembykuña imembýta mymba vai. 9 Ha y juky ojejuhúta pe heʼẽ asývape, ha opa angirũ oñohundíta; upérõ iñarandu okañýta, ha iñarandu ojeretira ikoty ñemiháme. 10 Hetápe ojehekáta, ha katu ndojejuhúi, upérõ hetavéta tekojoja ha tekojoja'ỹ ko yvy ape ári. 11 Peteĩ tetã avei oporandúta ambuépe, ha heʼi: “Oho tnde rupive? Ha he'íta: Nahániri. 12 Upe jave avei yvypóra oha'arõta, ha katu mba'eve ndohupytýi, omba'apóta, ha katu ndoikoporãmo'ãi hape. 13 Aheja ahechauka haguã ndéve ko'ãichagua techaukaha; ha reñemboʼe jeýramo, ha repukavéramo koʼág̃aicha, ha reajunáramo ára jepe, rehendúta mbaʼe tuichavéva. 14 Upémarõ che apuʼã, ha che rete pukukue okyhyjeterei, ha che apytuʼũ oñemondýi, ha upévare oñedesmaia. 15 Upémarõ pe ánhel ou vaʼekue oñeʼẽ hag̃ua chendive chejagarra, chekonsola ha chemoĩ che py ári. 16 Pe mokõiha pyharépe, ou che rendápe Salatiel pe puévlo ruvicha ha heʼi: “Moõ piko reime raʼe?”. ha mba'ére piko nde rova ipohýiete? 17 ¿Ndereikuaái piko Israel oñeme'ẽha ndéve ñeñapytĩmbýpe? 18 Upérõ, pe’u mbujape, ha ani orereja, pe ovecharerekua ohejávaicha ijovechakuéra umi lobo ipy’ahatãva pópe.

19 Upémarõ haʼe chupe: “Eho chehegui ha ani reñemoag̃ui cherehe”. Ha ha'e ohendu che ha'éva, ha oho che hegui. 20 Ha upéicha aajuna siete día, añembyasy ha cherasẽ, Uriel pe ángel heʼi haguéicha chéve. 21 Ha siete ára rire upéicha ojehu, che korasõ pensamiénto ivaieterei jey chéve, 22 Ha che ánga orrekupera pe espíritu entendimiento, ha añepyrũ jey añeʼẽ pe Ijyvatevéva ndive. 23 Ha he'i: “Ñandejára regovernáva, opa ka'aguy ko yvy ape ári ha opa yvyramáta apytégui, nde reiporavo peteĩ parral año. 24 Ha opa yvy apytégui reiporavo peteĩ yvykua, ha opa yvoty apytégui peteĩ lirio. 25 Opa yguasu pypukúgui remyenyhẽ peteĩ ysyry, ha opa táva oñemopu'ãvagui remomarangatu Sión ndejupe g̃uarã. 26 Opa guyrakuéra apytégui rembohéra peteĩ paloma, ha opa mymba ojejapo va'ekue apytégui reme'ẽ ndéve peteĩ ovecha. 27 Ha opa tavayguakuéra apytégui rehupyty peteĩ tetã, ha ko tavayguakuérape, rehayhúvape, reme'ẽ peteĩ léi opavave oguerohorýva. 28 Ha koʼág̃a, O Ñandejára, mbaʼére piko remeʼẽ ko tavayguakuéra peteĩme heta pópe? ha peteĩ hapo ári rembosakoʼi ambuépe, ha mbaʼére piko remosarambi ne tavayguakuéra peteĩnte heta apytépe? 29 Ha umi ne promesakuéra ndogueroviáiva, ha ndogueroviáiva ne konvéniokuéra, opyrũ chupekuéra. 30 Rembojeguaruitereíramo ne tavayguakuérare, upéicharõ jepe rekastiga vaʼerã chupekuéra nde po rupive. 31 Ha'e rire ko'ã ñe'ẽ, oñemondo che rendápe pe ángel oúva che rendápe upe pyhare mboyve. 32 Ha he'i chéve: Cherendu, ha rombo'éta; ehendu pe ha'éva, ha amombe'úta ndéve hetave mba'e. 33 Ha che ha'e: “Eñe'ẽmi che Jára!” Upémarõ he'i chéve: —Nde rejepy'apyeterei Israel rehehápe. 34 Ha ha'e: “Nahániri, Ñandejára, ha katu añe'ẽ ñembyasy guasúgui, che jyva chembohasýgui káda aravo, amba'apo aja aikuaa haguã pe Yvatetegua rape ha aheka haguã peteĩ pehẽngue ha'e ohusgáva. 35 Ha'e he'i chéve: —Ndaikatúi. Ha che ha'e: Mba'ére piko, Ñandejára? mba'égui piko che reñói upérõ? térã mba'ére piko che sy rye ndaha'éikuri upérõ che sepulcro, ani haguã ahecha Jacob ra'ỹi, ha Israel ra'y ikane'õva? 36 Ha ha'e he'i chéve: “Eipapa chéve umi mba'e ne'ĩrava gueteri, embyaty chéve umi mba'e ky'a isarambipáva, ejapo jey chéve umi yvoty ipiru'ỹva. 37 Eipe'a chéve umi tenda oñembotýva ha eguenohẽ chéve yvytu oñembotýva ipype, ehechauka chéve ñe'ẽ ra'ãnga, ha upéi amombe'úta ndéve pe mba'e reñeha'ãva reikuaa. 38 Ha che haʼe: “Oh Ñandejára, pe ogovernáva, máva piko ikatu oikuaa koʼã mbaʼe, péro pe ndoikóiva yvypóra ndive? 39 Che katu naiñarandúi, mba'éicha piko añe'ẽta ko'ã mba'e rejerurévare chéve? 40 Upémarõ heʼi chéve: “Ndaikatúiháicha rejapo mbaʼeve koʼã mbaʼe añeʼẽvaʼekuégui, upéicha avei ndaikatumoʼãi reikuaa che huísio, térã ipahápe pe mborayhu apromete vaʼekue che tavayguakuérape. 41 Ha che haʼe: “Péina ápe, Ñandejára, reime gueteri hiʼag̃ui umi oñeñongatúvagui ipahaite peve, ha mbaʼépa

ojapóta hikuái umi oĩvaʼekue che mboyve, térã ore koʼág̃a, térã umi oútava ore rapykuéri? 42 Ha ha'e he'i chéve: “Ambojojáta che juicio peteĩ anillo rehe. 43 Upémarõ ambohovái ha haʼe chupe: “Ndaikatúi piko rejapo peteĩ jeýpe umi ojejapo vaʼekue, ha oĩva koʼág̃a ha oútavape. rehechauka pya'eve haguã nde huísio? 44 Upémarõ haʼe heʼi chéve: “Ndahaʼéi ningo pyaʼe porã pe ojapo vaʼekuére. ni pe yvóra ikatu ojoko chupekuéra peteĩ jeýpe umi ojejapótava ipype. 45 Ha ha'e: Ere haguéicha ne rembiguáipe, nde remoingoveva'ekue opavavépe, remoingove peteĩ jeýpe pe tekove rejapova'ekuépe, ha pe tekove ogueraha ko’áğa eime presente peteĩ jeýpe. 46 Haʼe heʼi chéve: “Eporandu peteĩ kuña ryépe, ha ere chupe: “Rememby ramo, mbaʼére piko nerejapói oñondive, peteĩ rire ojuehegui?”. Upévare eñembo’e chupe imemby haguã umi mitãn peteĩ jeýpe. 47 Ha ha'e chupe: —Ha'e ndaikatúi, ojapova'erã mombyry guive. 48 Upéi heʼi chéve: “Upéicha avei ameʼẽ ko yvy ape ári umi oñeñotỹvape hiʼárape”. 49 Peteĩ mitã michĩva ndaikatuiháicha nomeʼẽi umi mbaʼe ijedáva mbaʼe, upéicha avei che amoĩ ko múndo ajapo vaʼekue. 50 Ha aporandu ha ha'e: “Ko'ágã reme'ẽma chéve tape, añe'ẽta ne renondépe. 51 Ha'e ombohovái chéve ha he'i: “Eporandu peteĩ kuña imembyvape, ha tomombe'u ndéve”. 52 Ere chupe: “Mba'ére piko umi nde regueru vaekue ko'ágã ojogua umi yma guarépe, ha katu sa'ive ijyvate? 53 Ha'e he'íta ndéve: “Umi heñóiva imitãrusúpe, peteĩ mba'énte, ha umi onase va'ekue itujáma jave, imemby imembykuñáramo, ambue mba'e”. 54 Epensamína avei mbaʼéichapa nde saʼiveha umi nde mboyveguágui. 55 Ha upéicha avei umi oúva pende rapykuéri saʼive pendehegui, umi criatura koʼág̃a oñepyrũva ituja, ha ohasa imitãrusu mbarete ári. 56 Upémarõ che haʼe: “Che Ruvicha, ajerure ndéve chegustáramo ne resa renondépe, ehechauka ne rembiguáipe revisita hag̃ua ne rekove”. MOAKÃHA 6 rehegua 1 Ha'e he'i chéve: Iñepyrũmbýpe, yvy ojejapo ramo guare, ko yvy rembe'y oñembo'y mboyve, térã araka'eve oipeju yvytu. 2 Arasunu ha ohesape mboyve, térã arakaʼeve oñemoĩ mboyve umi paraíso pyenda. 3 Ojehecha mboyve umi yvoty porã, térã oñemopyenda mboyve umi poder omýiva, oñembyaty mboyve hetaiterei ánhel. 4 Térã arakaʼeve ojehupi pe yvytu yvate, oñembohéra mboyve umi medida oĩva pe firmaméntope, térã arakaʼeve umi chimenea oĩva Siónpe haku. 5 Ha ojeheka mboyve umi áño koʼag̃agua, ha térã arakaʼeve ojere umi invensión koʼag̃agua angaipa, ojesella mboyve chupekuéra ombyatyvaʼekue jerovia peteĩ tesororã.

6 Upérõ ahecha ko'ã mba'e, ha opavave ojejapo che rupive añoite, ha ndaha'éi ambuéva rupive. 7 Upémarõ che ambohovái ha haʼe chupe: “¿Mbaʼéicha piko pe ojesepara vaʼerã umi tiémpo?”. Térã araka'épa oikóta pe tenondegua paha, ha upe riregua oñepyrũta? 8 He'i chéve: “Abrahán guive Isaac peve, Jacob ha Esaú onase rire, Jacob po oguereko raẽ Esaú talón. 9 Esaú niko ko múndo paha, ha Jacob katu pe oútava ñepyrũ. 10 Yvypóra po oĩ talón ha ipo mbytépe, ambue porandu, Esdras, ani reporandu. 11 Upérõ ambohovái ha haʼe chupe: “Che Ruvicha, che regovernáva, chegustáramo nde resa renondépe. 12 Ajerure ndéve, ehechauka ne rembiguáipe mba'éichapa opa umi ne mba'e rechaukaha. 13 Upémarõ haʼe heʼi chéve: “Eñemboʼy nde py ári ha ehendu peteĩ ñeʼẽ hatãva”. 14 Ha haʼéta peteĩ movimiento tuichávaicha; ha katu pe tenda reñembo'yhápe noñemongu'emo'ãi. 15 Ha upévare oñeʼẽ jave ani pekyhyje, pe ñeʼẽ haʼégui ipahaitéva, ha oñentende pe yvy ñemopyenda. 16 Ha mbaʼérepa? ko'ã mba'e ñe'ẽ oryrýi ha oñemomýi, oikuaágui ko'ã mba'e paha oñemoambueva'erãha. 17 Ha ojehu, ahendúvo upéva añemboʼy che py ári, ha ahendu, ha, péina ápe, oĩ peteĩ ñeʼẽ oñeʼẽva, ha ipu haʼete heta y ryapu. 18 Ha he'i: —Og̃uahẽta ára añepyrũta añemboja ha avisita umi oikóvape ko yvy ape ári. 19 Ha oñepyrũta ojapo inquisición hesekuéra, mbaʼépa haʼekuéra omoñeñandu vaíva hekojojaʼỹme, ha oñekumplíta vove pe Sión jehasaʼasy; 20 Ha opa vove ko mundo, oñepyrũtava okañy, upérõ ahechaukáta ko'ã techaukaha. 21 Ha umi mitã orekóva peteĩ áño oñeʼẽta iñeʼẽme, umi kuña hyeguasúva imemby vaʼerã imemby hiʼarive mbohapy térã irundy mése orekóva, ha oikovéta, ha oñemopuʼãta. 22 Ha sapy'aitépe ojehechaukáta umi tenda oñeñotỹva oñeñotỹ'ỹre, umi almacén henyhẽva ojejuhúta sapy'a nandi. 23 Ha pe trompéta ohendukáta peteĩ tyapu, opavave ohendúvo, sapyʼaitépe okyhyjéta. 24 Upe jave angirũnguéra oñorairõta ojuehe umi enemigoicha, ha yvy opytáta kyhyjépe umi oikóva ndive, umi ykua ykua opyta ha mbohapy aravo rire ndodiparamo’ãi. 25 Opa opytáva opa koʼã mbaʼe che haʼevaʼekuégui, okañýta, ha ohecháta che salvasiõ, ha nde yvóra paha. 26 Ha umi kuimbaʼe ojeguerohorýva ohecháta upéva, haʼekuéra ndoʼúi vaʼekue pe ñemano heñói guive, ha umi oikóva upépe ikorasõ oñemoambuéta ha oñekonvertíta ótro heʼisévape. 27 Pe mbaʼe vai oñemboguepáta, ha pe ñembotavy oñemboguepáta. 28 Jerovia katu, oñakãrapuʼãta, ipuʼakáta pe ñembyai, ha oñemombeʼúta pe añetegua, are guivéma hiʼaʼỹre. 29 Ha oñeʼẽrõ guare chendive , péina ápe, saʼi ha saʼi amaña pe añemboʼyvaʼekuére. 30 Ha koʼã ñeʼẽ heʼi chéve; Che aju ahechauka haguã ndéve ára pyhare oútava.

31 Reñembo'evéramo, ha reajuno jeýramo 7 ára, ára pukukue amombe'úta ndéve umi mba'e tuichavéva ahenduva'ekuégui. 32 Pe Ijyvatevéva renondépe oñehendu ne ñe'ẽ, pe Ipu'akapáva ohechágui ne rembiapo hekojojáva, ohecha avei ne reko potĩ, nemitã guive. 33 Ha upévare chembou ahechauka hag̃ua ndéve opa koʼã mbaʼe ha haʼe hag̃ua ndéve: “Eñembopyʼaguapy ha ani rekyhyje”. 34 Ha ani reñembopyaʼe umi ára ohasavaʼekuére, repensa rei hag̃ua mbaʼe rei, ani hag̃ua reñembopyaʼe umi ára pahagui. 35 Ha ojehu ko mbae rire, cherasẽ jey, ha aajuna siete ára upéicha avei, ajapo hag̃ua mbohapy arapokõindy haʼe heʼivaʼekue chéve. 36 Ha pe octavo pyharépe che korasõ opyrũ jey chepype, ha añepyrũ añeʼẽ pe Ijyvatevéva renondépe. 37 Che espíritu tuicha oñemyendy tata, ha che ánga oñeñandu vai. 38 Ha che hae: O andejra, nde ere pe creación ñepyrũ guive, jepe ára peteĩha, ha ere péicha; Tojejapo yvága ha yvy; ha ne ñeʼẽ haʼe vaʼekue peteĩ tembiapo hekoitépe. 39 Ha upérõ oĩ pe espíritu, ha pytũ ha kirirĩ oĩ opa hendápe; yvypóra ñe’ẽ ryapu ne’ĩra gueteri oñeforma. 40 Upéi ere peteĩ tesape porã osẽ hag̃ua ne mbaʼerepy apytégui, ojekuaa hag̃ua ne rembiapo. 41 Pe segundo díape rejapo pe espíritu pe firmaméntope, ha ere chupe tombojaʼo ha tombojaʼo umi y apytépe, peteĩ párte ojupi ha pe ótro opyta iguype. 42 Mbohapyha árape remanda oñembyaty haguã y séptimo pehẽngue yvy ape ári, seis pehẽngue ipiru ha reñongatu, ko'ãva apytégui oĩ Tupã oñeñotỹva ha oñemitỹva neservi haguã. 43 Osẽ riremínte pe tembiapo. 44 Upepete voi oĩ yva tuicha ha ojepapa'ỹva, ha heta ha opaichagua vy'a sabor rehe, yvoty sa'y iñambue'ỹva ha hyakuã porã hyakuã porãva, ha péicha ojejapo mbohapyha árape. 45 Pe irundyha árape ere kuri kuarahy omimbi haguã, jasy ohesape haguã, ha mbyjakuéra toĩ hendaitépe. 46 Ha ome'ẽ chupe kuéra tembiapoukapy ojapo haguã yvypóra rembiaporã. 47 Ára poteĩme ere pe séptimo pehẽngue oñembyatyhápe y oguenohẽtaha mymba oikovéva, guyra ha pira. 48 Pe y iñeʼẽngúva ha tekoveʼỹva oguenohẽgui umi mbaʼe oikovéva Ñandejára rembiapoukapy rupive, enterove tavayguakuéra omombaʼeguasu hag̃ua ne rembiapo hechapyrãva. 49 Upéi remoĩ mokõi tekove oikovéva, peteĩvape rehenói Enoc ha ambuépe Leviatán. 50 Ha ombojaʼo peteĩva ambuégui, pórke pe séptimo pehẽngue, haʼéva pe y oñembyatyhápe, ndaikatúi ojoko mokõivévape. 51 Enoc-pe reme'ẽ peteĩ pehẽngue, ipiruva'ekue mbohapyha árape, oiko haguã upe tendáre, upépe oĩ mil sérro. 52 Levitánpe katu reme'ẽ pe séptimo pehẽngue, ha'éva pe hykúva. ha reñongatu chupe hoʼu hag̃ua mávagui reipotáva, ha arakaʼépa.

53 Ára seis-pe reme'ẽkuri tembiapoukapy ko yvy ape ári, tome'ẽ ne renondépe mymba, mymba ha mymba otyryrýva. 54 Ha ko'ãva rire, Adán rejapo va'ekue avei opa ne rekoha ruvicha ramo. 55 Opa koʼã mbaʼe haʼe ne renondépe, Ñandejára, rejapo haguére ko yvy ore rehehápe 56 Umi ótro puévlo, oúva Adángui avei, nde ere ndahaʼeiha mbaʼeve, síno haʼeteha peteĩ escupida. 57 Ha koʼág̃a, O Ñandejára, péina ápe, koʼã tetãnguéra, arakaʼeve ojeʼe vaʼekue mbaʼeveichavérõ, oñepyrũma haʼe ñande ruvicha, ha ñande hoʼu. 58 Ha katu ore ne tavayguakuéra, rehenóiva nde raʼy ypykue, nde raʼy peteĩete ha ne rayhuhára kyreʼỹme, roñemeʼẽ ipópe. 59 Koʼág̃a ojejapóramo ko múndo ñanderehehápe, ¿mbaʼére piko ndajarekói peteĩ erénsia ko múndo ndive? ¿araka'e peve piko ipukúta ko mba'e? MOAKÃHA 7 rehegua 1 Ha añeʼẽpa rire koʼã ñeʼẽ, oñemondo che rendápe pe ángel oñemondovaʼekue chéve umi pyhare mboyve. 2 Ha he'i chéve: “Esdras, epu'ã ha ehendu umi ñe'ẽ aju ha'e haguã ndéve.” 3 Ha che ha'e: “Eñe'ẽ, che Jára!” Upémarõ he'i chéve: Pe yguasu oñemoĩ peteĩ tenda tuichahápe, ipypuku ha tuicha haguã. 4 Ha katu ñamoĩ pe káso umi entráda ijyvykuʼi, ha peteĩ rríoicha; 5 ¿Máva piko ikatúta oike yguasúpe omaña haguã hese ha oisãmbyhy haguã? ndohasáiramo pe ijyvyku’i rupi, mba’éicha piko oikeva’erãmo’ã pe ipypukúvape? 6 Oĩ avei ambue mbaʼe; Peteĩ táva oñemopu'ã ha oñemoĩ peteĩ ñu puku ha henyhẽ opa mba'e porãgui. 7 Pe entráda ijyvykuʼi ha oñemoĩ peteĩ lugár ipeligrósovape hoʼa hag̃ua, haʼete ku oĩva tata akatúape ha ijasu gotyo peteĩ y pypuku. 8 Ha peteĩ tape añoite mokõivéva apytépe, jepe tata ha y mbytépe, michĩeterei ha ikatu o ne kuimba'e oho upépe sapy'a. 9 Ko tavaguasu koʼág̃a oñemeʼẽrire peteĩ kuimbaʼépe erénsiarã, arakaʼeve ndohasamoʼãiramo pe peligro oñemoĩva henondépe, mbaʼéicha piko ohupytýta ko erénsia? 10 Ha che ha'e: “Péicha che Jára”. Upémarõ he'i chéve: “Israel rembijokuái avei.” 11 Ha'ekuéra rehehápe ajapo ko múndo, ha Adán omboyke ramo guare che léi, upérõ oje'e ko'ágã. 12 Upérõ ko mundo rokẽ oñemboty, henyhẽ ñembyasy ha mba'e hasývagui, sa'i ha ivaíva, henyhẽ peligro-gui, ha hasyeterei. 13 Pórke pe múndo itujavéva oikeha tuicha ha ijetuʼu, ha ogueru yva nomanoʼỹva. 14 Upéicharõ, umi oikovéva noñehaʼãiramo oike koʼã mbaʼe ijetuʼúvape, arakaʼeve ndaikatumoʼãi orresivi umi oñeñongatúvape chupekuéra g̃uarã. 15 Mba'ére piko rejepy'apy, nde ha'égui peteĩ kuimba'e oñembyaíva? ha mba'ére piko reñemomýi, ha katu remano'ỹnte?

16 Mba'ére piko nerepensái ne akãme ko mba'e oútava rehe, pe ko'ãgagua rangue? 17 Upémarõ che ambohovái ha ha'e: “Ñandejára, regovernáva, nde remoĩ nde léipe, umi hekojojáva ohupyty haguã ko'ã mba'e, ha umi iñañáva omano haguã. 18 Upevére umi hekojojáva ohasa asýta, ha ohaʼarõta heta mbaʼe, umi hembiapo vaíva ohasa asy rupi umi mbaʼe pohýi, ha upéicharõ jepe ndohechamoʼãi pe ipukúva. 19 Ha heʼi chéve. Ndaipóri hués Tupã ári, ha avave oguerekóva iñarandu pe Ijyvatevéva ári. 20 Heta oĩ omanóva ko tekovépe, odesprecia haguére Tupã Léi oñemoĩva henondépe. 21 Tupã omeʼẽgui tembiapoukapy pochy umi oúvape, mbaʼépa ojapovaʼerã oikove hag̃ua, ou haguéicha, ha mbaʼépa ojapovaʼerã ani hag̃ua ojekastiga. 22 Upevére noñeʼẽrendúi hikuái chupe; ha katu oñeʼẽ hese, ha oimoʼã mbaʼe rei; 23 Ha oñembotavy hembiapo vaikue rupi; ha heʼi pe Yvatevévare, haʼe ndahaʼeiha; ha ndoikuaái hape. 24 Ha katu hembiapoukapy omboyke hikui, ha onega ikonveniokura; estatuto-kuérape noĩri hikuái jeroviaha, ha ndojapói hembiapokuéra. 25 Ha upévare, Esdras, umi nandi haʼégui mbaʼe nandi, ha henyhẽvape g̃uarã haʼe umi mbaʼe henyhẽva. 26 Péina ápe, og̃uahẽta ára, oikotaha koʼã techaukaha haʼevaʼekue ndéve, ha ojehechaukáta pe nóvia, ha ojehecháta haʼe osẽva, koʼág̃a ojepeʼaha yvýgui. 27 Ha oimeraẽ oñemosãsóva umi mbaʼevai ojeʼevaʼekuégui ohecháta che hechapyrãva. 28 Che raʼy Jesús ojekuaaukáta umi oĩvandi hendive, ha umi opytáva ovyʼáta cuatrocientos áño rire. 29 Koʼã áño rire omanóta che raʼy Cristo ha enterove yvypóra orekóva tekove. 30 Ha ko múndo oñekonvertíta pe kirirĩ yma guarépe 7 ára pukukue, umi huísio yma guaréicha. 31 Ha siete ára rire pe yvóra, nopuʼãiva gueteri, oñemopuʼãta, ha omanótava oñembyaíva 32 Ha pe yvy omoĩjeýta umi okevaʼekuépe ipype, ha upéicha avei pe yvytimbo umi oikóva kirirĩháme, ha umi tenda ñemigua omosãsóta umi ánga oñemeʼẽvaʼekue chupekuéra. 33 Ha pe Ijyvatevéva ojehechaukáta pe huísio apyka ári, ha ohasáta pe jehasa asy, ha opa pe jehasa asy puku. 34 Ha katu pe huísio añoite opyta, pe añetegua opytáta ha pe jerovia imbaretevéta. 35 Ha pe tembiapo osegíta, ha ojehechaukáta pe jopói, ha umi tembiapo porã imbaretéta, ha umi tembiapo aña ndoguerahamoʼãi mbaʼeveichagua rrégla. 36 Upéi haʼe: “Abrahán oñemboʼe raẽ umi sodomítare ha Moisés opeka vaʼekue pe desiértope. 37 Ha'e rire Jesús Israel rehehápe Acán tiémpope. 38 Samuel ha David ohundi haguã, ha Salomón oútava Santuario-pe. 39 Helias avei umi oky vaʼekuépe g̃uarã. ha omanóva rehehápe oikove haguã. 40 Ezequías katu Senaquerib tiémpope puévlope g̃uarã. 41 Upéicharõ jepe, koʼág̃a katu okakuaa ohóvo pe ñembyai, ha hetave mbaʼe vai, ha umi hekojojáva oñemboʼe umi iñañávare.

42 Ha'e ombohovái chéve ha he'i: Ko tekove ko'ágãgua ndaha'éi pe ipaha oĩháme heta gloria. upévare oñemboʼe hikuái umi ikangyvévare. 43 Ha katu pe ñehundi ára ha’éta ko ára paha, ha oñepyrũta pe inmortalidad oútava, ha’éva pe ñembyai ohasava’ekue. 44 Opa pe intemperasión, oñeikytĩ pe infidelidad, okakuaa pe tekojoja ha heñói pe añetegua. 45 Upéicharõ, avave ndaikatumoʼãi osalva pe oñehundívape, ni ombohasa asy pe victoria ohupytyvaʼekuépe. 46 Upérõ ambohovái ha ha'e: “Kóva ha'e che ñe'ẽ ypykue ha ipahaitéva, iporãveha nome'ẽi ramo ko yvy Adánpe, térã oñeme'ẽ rire chupe, ajoko chupe ani haguã opeka. 47 ¿Mbaʼe ideprovéchota piko koʼág̃a koʼág̃a umi kuimbaʼe oiko pohýi, ha omano rire ohaʼarõ pe kastígo? 48 O nde Adán, mba'épa rejapo? nde haʼéramo jepe pe angaipa vaʼekue, ndahaʼéi nereʼaivaʼekue, ha katu ore opavave ndehegui oúva. 49 Mba'e piko ideprovéchota ñandéve, oñepromete ramo ñandéve ára nomanomo'ãiha s jajapopa umi tembiapo oguerúva ñemano? 50 Ha oñeprometeha ñandéve peteĩ esperanza opaveʼỹva, ha ñandejehe ñandejehe ñande rekovaivéva jajejapo rei? 51 Ha oĩha oñeñongatúva ñandéve g̃uarã umi óga hesãi ha isegúrova, ha katu jaiko vai? 52 Ha pe Ijyvatevéva rekomi oñeñongatu hag̃ua oñedefende hag̃ua umi oguerahávape peteĩ tekove ñeñangarekópe, ñande katu jaguata umi tape iñañavévare opa mbaʼégui? 53 Ha ojehechaukataha peteĩ paraíso, hiʼa opytátava opa ára g̃uarã, oĩháme seguridad ha pohã, ndajaikemoʼãigui ipype? 54 (Ore ningo roguata umi lugár ndogustáivape). 55 Ha umi oipuruvaʼekue pe abstinencia rova omimbitaha mbyjakuéra ári, ñande rova katu morotĩvéta pytũmbýgui? 56 Roikove ha rojapo aja tembiapovai, noropensái roñepyrũtaha rohasa asy upévare omano rire. 57 Upémarõ haʼe heʼi chéve: “Kóva hína pe ñorairõ, pe kuimbaʼe onase vaʼekue ko yvy ape ári oñorairõta. 58 Ipu'aka ramo hese, ohasa asýta nde ere haguéicha. 59 Péicha oikove Moisés he'iva'ekue tetãyguakuérape, he'ívo: “Eiporavo nde rekove, reikove haguã”. 60 Upevére ndogueroviái hikuái chupe, ni umi proféta hapykuéri, ni che añeʼẽvaʼekue chupekuéra. 61 Ani hag̃ua oĩ peichagua mbaʼe pohýi oñehundívape, ovyʼátaháicha umi oñekonvensévare ojesalva hag̃ua. 62 Upérõ ambohovái ha haʼe: “Che Ruvicha, aikuaa pe Ijyvatevévape heʼiha iporiahuverekoha, oiporiahuvereko haguére umi neʼĩrava gueteri ou ko yvy ape ári. 63 Ha umi ojeréva avei hembiaporãme; 64 Ha haʼe ipasiénsiaha, ha oaguanta puku umi opeka vaʼekuépe, hekohakuéraicha; 65 Ha haʼe hetaiteha, oĩgui dispuesto omeʼẽ hag̃ua oikotevẽhápe; 66 Ha haʼe oiporiahuverekoha tuicha, ombohetavégui poriahuvereko umi oĩvape, ha yma guarépe, ha avei umi oútavape. 67 Haʼe nombohetavéiramo iporiahuvereko, ko yvy ndoikomoʼãi umi ohereda vaʼekuére ipype.

68 Ha haʼe operdona; ndojapóiramo upéicha imbaʼeporãgui, ikatu hag̃uáicha oñembovevýi chuguikuéra umi hembiapo vaikue, umi yvypóra pehẽngue diez mil pehẽngue ndopytamoʼãi oikove. 69 Ha'e ramo juez, noperdonái ramo umi oñepohano va'ekuépe iñe'ẽ rupive, ha nomboguemo'ãi ramo umi ñorairõ guasu. 70 Sa’ieterei opyta va’erã aventura peteĩ multitud innumerable-pe. MOAKÃHA 8 rehegua 1 Ha'e ombohovai chéve: “Pe Yvatetegua ojapo ko mundo hetápe guarã, ha katu ko mundo oútava mbovymínte”. 2 Amombeʼúta ndéve peteĩ mbaʼe ojoguáva, Esdras; Rejeruréramo guáicha yvy, he'íta ndéve ome'ẽha heta molde ojejapo haguã mba'yru yvyguigua, ha katu sa'i yvytimbo osẽva órogui. 3 Heta oĩ ojejapovaʼekue, péro saʼi ojesalváta. 4 Upémarõ ambohovái ha haʼe: “Etragákena che ánga, entende ha e’u arandu”. 5 Rehendúma niko ha reprofetisase. 6 O Ñandejára, nderehejáiramo ne rembiguáipe, roñemboʼe hag̃ua ne renondépe, ha remeʼẽ oréve semilla ore korasõme, ha cultura ore entendimiento-pe, osẽ hag̃ua chugui yva; mba'éicha piko oikovéta peteĩ teĩ iñañáva, ogueraháva peteĩ kuimba'e rendaguépe? 7 Nde año, ha opavave ore peteĩ tembiapo nde po rupive, nde ere haguéicha. 8 Pe tete ojejapo vove koʼág̃a nde sy ryepýpe, ha remeʼẽramo chupe hetekuéra, ne rekove oñeñongatu tata ha ýpe, ha nueve mésere ne rembiapokue oaguanta pe ne rekoha ojejapo vaʼekue ipype. 9 Pe oñeñongatúva ha oñeñongatúva katu oñeñongatúta, ha og̃uahẽvo ára, pe tyekue oñeñongatuva'ekue ome'ẽ umi mba'e okakuaáva ipype. 10 Nde remeʼẽ vaʼekue pe tete pehẽnguégui, heʼiséva, oñemeʼẽtaha kamby, haʼéva pe jyva yva. 11 Ikatu hag̃uáicha pe mbaʼe ojejapo vaʼekue oñemongaru peteĩ tiémpore, remboporiahuvereko peve. 12 Nde remongakuaa ne tekojoja reheve, ha remongakuaa nde léipe, ha remoambue nde huísio reheve. 13 Ha remomortifikáta ne rekohaicha, ha remoingove ne rembiaporãicha. 14 Upévare rehundíramo pe tembiapo tuichaitereívape ojejapo vaʼekuépe, ndahasyiete oñeordena ne rembiapoukapy rupive, oñeñongatu hag̃ua pe mbaʼe ojejapo vaʼekue. 15 Koʼág̃a upévare, Ñandejára, añeʼẽta; opokóva kuimba’ére en general, nde reikuaa porãve; ha katu apoko ne tavayguakuérare, che ambyasy hesekuéra; 16 Ha ne erénsia rehe, che añembyasy hesekuéra; ha Israelpe guarã, che pohýi; ha Jacob rehehápe, hesehápe chepyʼarory; 17 Upévare añepyrũta añembo’e ne renondépe chejehe ha hesekuéra, ahechágui ro’aha ore roikóva upe tetãme. 18 Ha katu ahendu pe hués oútava pyaʼe porã.

19 Upévare ehendu che ñeʼẽ, ha entende che ñeʼẽ, ha añeʼẽta ne renondépe. Péicha oñepyrũ Esdras ñe'ẽ, ojehupi mboyve, ha che spytyvõ, 20 O Ñandejára, nde reikóva tapiaiteguápe rehecháva yvate guive umi mbaʼe yvága ha yvágare; 21 Itrónope ningo ndaijojahái; ikatúva noñeñandúi igloria; henondépe umi ánhel ehérsito oñemboʼy oryrýi. 22 Haʼekuéra ningo oservi chupekuéra yvytu ha tata; iñe’ẽ añetegua, ha he’íva tapiaite; hembiapoukapy imbarete, ha ordenanza kyhyje; 23 Ha'e resa ombopiro'y pypuku, ha pochy omongu'e umi yvyty; pe añetegua ohechakuaáva. 24 O ehendu ne rembiguái ñemboʼe, ha ehendu nde rekove ojeruréva. 25 Che aikove aja añeʼẽta, ha aikuaa aja ambohováita. 26 O ani remaña nde tavayguakuéra angaipakuérare; Ha katu umi ne rembiguái añeteguáre. 27 Ani reñatende umi tetã ambuegua invención aña rehe, ha katu umi oñangarekóva ne testimonio rehe jehasa asy jave. 28 Ani rejepy'amongeta umi oguata gua'u va'ekuére ne renondépe, ha nemandu'áke hesekuéra, nde reipotaháicha oikuaáva nde kyhyje. 29 Ani ne rembipota rehundi umi oikovaʼekue mymbaicha; ha katu oma'ẽ haguã umi ne rembiapoukapy ombo'e porã va'ekuére. 30 Ani rembopochy umi ojehecháva ivaiveha mymbakuéragui; ha katu ehayhu umi ojerovia meméva nde tekojoja ha ne gloria rehe. 31 Ore ha ore ru kuéra ypykue ningo roñembyasy koʼãichagua mbaʼasýgui, péro ore pekadór káusare ojeʼéta nderehe poriahuverekoha. 32 Reiporiahuverekoséramo orerehe, reñehenóita poriahuverekoha, oréve, haʼéva, ndoguerekóiva tembiapo tekojoja rehegua. 33 Umi hekojojáva, heta tembiapo porã oñeñongatúva nendive, ohupytýta mbaʼe porã hembiapokuégui. 34 Mba'e piko yvypóra, reñembohorýta hese? Térã mba'e piko peteĩ ñemoñare oñembyaíva, reñembohorývo hese? 35 Añetehápe niko haʼekuéra ndaipóri avave umi heñóiva apytépe, ha katu haʼe ojapo ivaíva; ha umi jeroviaha apytépe ndaipóri avave ndojapóiva ivaíva. 36 Pévape niko, O Ñandejára, oñemombeʼúta ne tekojoja ha ne mbaʼeporã, reiporiahuverekóramo umi ndorekóivape tembiapo porã jerovia. 37 Upéi he'i chéve: “Oĩ mba'e ere porã va'ekue ha oikóta nde ere haguéicha”. 38 Añetehápe napensamoʼãi mbaʼéichapa opeka vaʼekue omano mboyve, ojehusga mboyve ha oñehundi mboyve. 39 Ha katu avyʼáta umi hekojojáva disposición rehe, ha chemanduʼáta avei iperegrinación rehe, ha pe salvasiõ, ha pe recompensa, oguerekótavare hikuái. 40 Che haʼe haguéicha koʼág̃a, upéicha oikóta. 41 Pe chokokue oñotỹháicha heta semilla yvýpe ha oñotỹ heta yvyramáta, ha jepeve pe oñeñotỹ porãva hi'árape ndoúi, ha opa oñeñotỹva noñemopyenda ko yvy ape ári; ndahaʼemoʼãi opavave ojesalva vaʼerã. 42 Upérõ che ambohovái ha haʼe: “Oimérõ chembovyʼa, tañeʼẽ”.

43 Pe chokokue ñemoñare ohundiháicha, ndojupíriramo ha neremokõiramo hi'árape. térã oky hetaiterei ramo, ha ombyai: 44 Upéicha avei oñehundi yvypóra, nde po rupive, ha oñembohérava nde ra'ãnga, nde ha'égui pe rejapova'ekue opa mba'e rehehápe, ha rembojoja chupe pe chokokue ñemoñare rehe. 45 Ani ndepochy orendive, eiporiahuvereko nde tavayguakuérape ha eiporiahuvereko ne erénsia, nde poriahuvereko niko nde rekovére. 46 Upéi he'i chéve: —Umi mba'e oĩva ko'ágã ha oútava umi oútavape guarã. 47 Nde niko mbykymi rehayhuve haguã che rekovépe chehegui. 48 Péicha avei nde hechapyrã pe Yvatetegua renondépe. 49 Reñemomirĩ rupi, oikoháicha ndéve, ha nerejehusgái remereseha reñemombaʼeguasu heta hekojojáva apytépe. 50 Heta jehasa asy guasu ojejapóta umi ára pahápe oikótavare ko yvy ape ári, oguata haguére hikuái tuicha orgullo-pe. 51 Ha katu entende ndejehegui, ha eheka pe gloria umi ndeichagua. 52 Ojepeʼágui peẽme paraíso, oñeñotỹ pe yvyramáta tekove rehegua, oñembosakoʼi pe ára oútava, oñembosakoʼi heta mbaʼe, oñemopuʼã peteĩ tavaguasu, ha ojeheja pytuʼu, heẽ, mbaʼeporã ha arandu perfecto. 53 Pe ivaíva rapo ojesella pendehegui, ikangy ha pe ryguasu rupi'a oñeñomi pendehegui, ha pe ñembyai okañy Infierno-pe ikatu haguã penderesarái. 54 Ohasáma umi ñembyasy, ha ipahápe ojehechauka pe tesoro nomanomoʼãiva. 55 Ha upévare ani reporanduvéma umi omanóva hetaiterei rehe. 56 Haʼekuéra oñemosãso rire, odespresia pe Ijyvatevévape, oimoʼã odespresia pe léi ha oheja hape. 57 Haʼekuéra opyrũ umi hekojojávare. 58 Ha heʼi ikorasõme, ndaiporiha Tupã; heẽ, ha upéva oikuaávo omano vaʼerãha hikuái. 59 Umi mba'e oje'eva'ekue pendeguerohorýtaháicha, péicha pe y'uhéi ha mba'asy oñembosako'i chupekuéra guarã. 60 Umi ojejapo vaʼekue katu oreko omongy’a pe ojapova’ekue chupe kuéra réra, ha nome’ẽi aguije pe ombosako’ívape tekove chupekuéra ĝuarã. 61 Ha upévare koʼág̃a hiʼag̃uíma che huísio. 62 Ko'ã mba'e ndaha'éi ahechaukáva opavavépe, nde ha mbovymi ndeichagua. Upéi ambohovái ha ha'e: 63 Péina ápe, Ñandejára, koʼág̃a rehechauka chéve hetaiterei mbaʼe hechapyrãva, reñepyrũtava rejapo ára pahápe. MOAKÃHA 9 rehegua 1 Upérõ ha'e ombohovái chéve ha he'i: “Emedi porã pe ára, ha rehecha vove umi techaukaha yma guare, ha'e vaekue ndéve. 2 Upéi reikuaáta, haʼeha pe ára voi, pe Ijyvatevéva oñepyrũtaha ovisita ko yvy haʼe ojapovaʼekue.

3 Upévare ojehecháta yvyryrýi ha sarambi umi hénte ko yvy ape ári. 4 Upérõ rentende porãta, pe Yvatetegua oñeʼẽ hague umi mbaʼe nde mboyve guive, iñepyrũmby guive. 5 Opa mba'e ojejapóva ko yvy ape ári oguereko iñepyrũ ha ipaha, ha ipaha ojekuaa. 6 Upéicha avei umi Yvatevéva tiémpo oreko avei iñepyrũ porã umi tembiapo hechapyrã ha ipuʼakapávape, ha opa umi mbaʼe ojejapóva ha umi señálpe. 7 Ha opavave ojesalvátava, ha ikatúta okañy hembiapokue rupi, ha ijerovia rupi, peẽ pejerovia haguépe. 8 Oñeñongatúta umi peligro ojeʼévagui, ha ohecháta che salvasiõ che retãme, ha che rembeʼýpe, amomarangatu haguére chéve g̃uarã iñepyrũmby guive. 9 Upérõ oiporiahuverekóta hikuái, ko'ágã ojahéi vaekue che rape, ha umi omombovaíva chupekuéra oikóta jehasa asy. 10 Umi hekovépe ohupytyvaʼekue mbaʼeporã, ha ndachekuaáiva. 11 Ha umi ombojeguarúva che léi, oguereko aja gueteri sãso, ha, ojepeʼa gueteri chupekuéra arrepentimiento tenda, noñandúi, ha katu odesprecia; 12 Upeva avei oikuaavaʼerã omano rire hasýgui. 13 Ha upévare ani reikuaase mba'éichapa ojekastigáta umi iñañávape, ha araka'épa ojekastigáta umi hekojojávape, ha katu eporandu mba'éichapa ojesalváta umi hekojojáva, mávapa ko yvy ha mávape guarãpa ojejapo ko yvy. 14 Upéi ambohovái ha haʼe: 15 Che haʼéma kuri, ha koʼág̃a añeʼẽ, ha añeʼẽta avei koʼág̃a, heta hetaveha umi omanóvagui, umi ojesalvátavagui. 16 Ojogua peteĩ ola tuichavéva peteĩ gota-gui. 17 Ha'e ombohovai chéve: “Pe kokueicha, upéicha avei pe semilla. yvotykuéra ha’eháicha, upéicha avei umi sa’y; mba'apohára ha'eháicha, péicha avei tembiapo; ha pe chokokue ha'e haguéicha, upéicha avei iñemitỹ, ha'égui ko yvy ape ári. 18 Ha koʼág̃a ambosakoʼírõ guare pe yvóra, neʼĩrava gueteri ojejapo, jepe oiko hag̃ua hikuái koʼág̃a oikovévape, avave noñeʼẽi cherehe. 19 Upérõ opavave iñeʼẽrendúgui, péro koʼág̃a umi ojejapo vaʼekue ko múndope oiko vaʼekue, oñehundi peteĩ ñemoñare opa ára g̃uarã ha peteĩ léi ndaikatúiva ojeporeka. 20 Upémarõ ahesaʼỹijo ko múndo, ha péina ápe, oĩ pelígro umi mbaʼe oikéva rupi ipype. 21 Ha ahecha, ha aperdona heta, ha añongatu chéve peteĩ parral raʼỹigui, ha peteĩ kaʼavo peteĩ tavayguakuéra tuichávagui. 22 Upérõ tohundi pe aty guasu, heñóiva rei; ha toñeñongatu che parral, ha che ka'avo; Tuicha ñeha'ã rupi ajapo chugui perfecto. 23 Upevére, repytáramo siete árave, (ha katu ani reajuna umívape. 24 Peho peteĩ yvoty kokuépe, noñemopuʼãihápe óga, ha peʼu pe ñu yvotykuérante; ani pe’u so’o, ani pe’u víno, ha katu pe’u yvoty añónte;) 25 Ha eñemboʼe meme pe Ijyvatevévape, upéicharõ ajúta añeʼẽ nendive.

26 Upémarõ aha pe ñu héravape Ardat, haʼe heʼi haguéicha chéve; ha upépe aguapy yvotykuéra apytépe, ha haʼu kaʼavokuéra ñúre, ha upeichagua soʼo chembovyʼa. 27 Siete día rire aguapy kapi'ípe, ha che py'a ñembopy'aju che py'apýpe, yma guaréicha. 28 Aipe'a che juru ha añepyrũ añe'ẽ pe Yvatetegua renondépe ha ha'e. 29 O Ñandejára, nde rejehechaukáva oréve, rejehechauka ore rukuérape taveʼỹme, peteĩ lugár avave ndopytáihápe, peteĩ lugár iséndivape, osẽrõ guare hikuái Egiptogui. 30 Ha ere: “Israel, cherendu. ha emarka che ñe'ẽ, nde Jacob ñemoñare. 31 Péina ápe, añotỹgui pendepype che léi, ha hiʼa pendepype, ha peñemombaʼeguasúta ipype tapiaite g̃uarã. 32 Ha katu ore rukuéra, orrecibíva pe léi, noñongatúi, ha noñangarekói ne ordenanza-kuéra rehe, ha jepeve nde léi yva noñehundíri, ndaikatúi avei, haʼégui nembaʼe; 33 Upéicharõ jepe, umi orresivi vaʼekue omano, noñongatúigui pe mbaʼe oñeñotỹva ipypekuéra. 34 Ha, péina ápe, jepokuaa, pe yvy ohupyty jave semilla, térã yguasu peteĩ várko, térã oimeraẽ mbaʼyru soʼo térã mbaʼyru, pe omanóva oñeñotỹ térã oñemombo haguépe. 35 Upe mba'e oñeñotỹ vaekue, térã oñemombóva ipype, térã oñeme'ẽva'ekue, oñehundi ha ndopytái ñanendive. 36 Ñande jahupytyvaʼekue pe léi ñañehundi angaipa rupi, ha ñane korasõ avei umi orresivi vaʼekue pe léi 37 Ha'e ramo jepe pe léi nohundíri, opyta uvei ipype imbarete. 38 Ha añeʼẽvo koʼã mbaʼe che korasõme, amaña tapykue gotyo che resa reheve, ha ijakatúa gotyo ahecha peteĩ kuña, ha, péina ápe, oñembyasy ha hasẽ iñeʼẽ hatã reheve, ha tuicha oñembyasy ikorasõme, ha haʼe ao ojedesgarra, ha iñakã ári oreko tanimbu. 39 Upémarõ aheja che pensamiénto aime hague, ha ajevy hendápe. 40 Ha oporandu chupe: —Mba'ére piko repukavy? mba'ére piko reñembyasyeterei ne akãme? 41 Ha haʼe heʼi chéve: “Karai, chereja, añembyasy ha amombaʼeve hag̃ua che ñembyasy, chepyʼaroryeterei haguére che akãme, ha añemomirĩeterei”. 42 Ha ha'e chupe: Mba'e piko nde rasy? ere. 43 Ha'e he'i chéve: “Che ne rembiguái ningo che memby'ỹ ha ndarekói memby, areko ramo jepe 30 áño che ména. 44 Ha umi treinta áño ndajapói ambue mbaʼe ára ha pyhare, ha káda óra, ha katu ajapo che, ñemboʼe Ijyvatevévape. 45 Ohasávo treinta áño Tupã cherendu ne rembiguái ramo, omaña che jehasa asy, ohecha che jehasa asy ha ome'ẽ chéve peteĩ mitãkuimba'e, ha che avy'aiterei hese, upéicha avei che ména ha opavave che rapichakuérape pe Ipu’akapáva. 46 Ha che amongaru chupe tuicha mbaʼe pohýi reheve. 47 Upémarõ haʼe okakuaapámarõ ha og̃uahẽ pe tiémpo hembirekorã, ajapo peteĩ karu guasu. MOAKÃHA 10 rehegua 1 Ha ojehu, che ra'y oikévo imensápe, ho'a ha omano. 2 Upéi enterove roity umi luz, ha enterove che rapichakuéra opuʼã chembopyʼaguapy hag̃ua.

3 Ha ojehu, opavave ohejávo chembopyʼaguapy, ipahaite peve ikatu akirirĩ; upérõ apu'ã pyharekue ha akañy, ha aju ko'ápe ko ñúme, rehechaháicha. 4 Ha koʼág̃a añehaʼã ndajevýi pe siudápe, síno koʼápe apyta, ha ani akaru ni amboyʼu, síno añembyasy meme ha aajuna amano meve. 5 Upéi aheja umi mbaʼe ajepyʼamongetáva che aime haguépe, ha pochýpe añeʼẽ chupe ha haʼe chupe: 6 Nde kuña itavýva opa mba'e ári, nderehechái piko ore ñembyasy, ha mba'épa ojehu oréve? 7 Mbaʼéicha piko Sion ñande sy henyhẽ opa mbaʼe pohýigui, ha heta oñemomirĩ, oñembyasyeterei? 8 Ha koʼág̃a, jahechávo opavave ñañembyasy ha ñañembyasy, opavave ñaime haguére mbaʼe pohýipe, ¿reñembyasy piko peteĩ taʼýrare? 9 Eporandu yvýpe, ha haʼe heʼíta ndéve, haʼeha pe oñembyasyvaʼerãha hetaiterei okakuaáva hiʼári hoʼa haguére. 10 Upégui osẽ ypy guive opavave, ha chugui oúta opa ambuekuéra, ha, péina ápe, haimete opavave oguata hikuái ñehundípe, ha hetaiterei ijapytepekuéra oñemosẽmbaite. 11 Upérõ máva piko ombyasyvéta pe omano vaʼekuégui hetaiterei héntepe. ha ndaha'éi nde, rembyasýva peteĩ reheguánte? 12 Ha katu ere ramo chéve: Che ñembyasy ndahaʼéi ko yvy apeguáicha, aperdégui che rye yva, amosẽvaʼekue mbaʼasy reheve, ha amongakuaavaʼekue ñembyasy reheve; 13 Péro ko yvy ndahaʼéi upéicha, pórke umi hénte oĩva ipype, pe yvy oiko haguéicha. 14 Upémarõ haʼe ndéve: “Remeʼẽ haguéicha rembaʼapo káusare. upéicha avei yvy ome’ẽ avei hi’a, ha’éva, yvypóra, iñepyrũ guive pe ojapova’ekuépe. 15 Koʼág̃a eñongatu ne ñembyasy ndejehe, ha egueropuʼaka pyʼaguasúpe pe ojehu vaʼekue nderehe. 16 Rerrekonoséramo Tupã odesidíva hekojojátaha, mokõivéva rerresivita ne raʼýpe itiempoitépe, ha reñemombaʼeguasúta kuñanguéra apytépe. 17 Upéi tereho pe siudápe ne ména rendápe. 18 Ha'e he'i chéve: —Upéva ndajapomo'ãi. 19 Upémarõ añeʼẽve chupe ha haʼe chupe: 20 Ani pejapo upéicha, peñekonseja uvei. che rupive: mboýpa umi mba'e vai Sión rehegua? peñekonsola Jerusalén ñembyasy rehe. 21 Rehechágui ore santuario oñehundiha, ore altar oñembyaiha, ore templo oñehundiha; 22 Ñande saltério oñemoĩ yvýpe, ñane purahéi oñemokirirĩ, ñane vyʼapavẽ opa, oñembogue ñande candelabro resape, ñane kompromíso árka oñembyai, ñane mbaʼe marangatu oñemongyʼa ha pe téra upéva oñehenói ñandéve haimete oñemongy'a: ñane ra'ykuéra oñemotĩ, ñande pa'ikuéra ojehapy, ñande levita-kuéra oho prisionero-pe, ñande vírgen-kuéra oñemongy'a ha ñande rembireko ojejapi; ñande kuimba’e hekojojáva ojegueraha, ñande ra’y michĩva oñehundi, ñande mitãrusu ojegueru tembiguáiramo, ha ñande kuimba’e mbarete ikangy; 23 Ha, haʼéva pe tuichavéva opa mbaʼégui, pe Sión sello koʼág̃a operde iñemombaʼeguasu; Ha'e oñeme'ẽgui umi ñande ndaija'éiva pópe.

24 Ha upévare embotyryry nde pohýi tuichaitéva, ha emboyke hetaite ñembyasy, ikatu hag̃uáicha pe Ipuʼakapáva oiporiahuvereko jey ndéve, ha pe Ijyvatevéva omeʼẽta ndéve pytuʼu ha pyʼaguapy nembaʼapohágui. 25 Ha ojehu añeʼẽ aja hendive, péina ápe, hova sapyʼaitépe omimbieterei, ha hova omimbi, upévare akyhyje chugui, ha ajepyʼamongeta mbaʼépa ikatu. 26 Ha, péina ápe, sapy'aitépe osapukái ha okyhyjeterei, ha yvy oryrýi pe kuña ryapu. 27 Ha amaña, ha, péina ápe, pe kuña ndojehechaukavéima chéve, ha katu oĩ peteĩ tavaguasu oñemopuʼãva, ha a tuicha tenda tuicha ojehechauka ypy guive, upérõ akyhyje ha asapukái hatã ha ha'e: 28 Moõpa oĩ Uriel pe ánhel, ou vaʼekue che rendápe ypy vaʼekue? haʼe chemoĩgui heta trance-pe, ha che paha oñekonverti ñembyaípe, ha che ñemboʼe amongavaju hag̃ua. 29 Ha añeʼẽ aja koʼã ñeʼẽ péina ápe, haʼe ou che rendápe, ha omaña cherehe. 30 Ha, péina ápe, añeno peteĩ omanóvaicha, ha ojepeʼa chehegui che arandu. 31 Mba'e piko nde rasy? ha mba'ére piko rejepy'apyeterei? ha mbaʼére piko oñembopyʼarory ne arandu, ha ne korasõ remiandu? 32 Ha haʼe: Chereja haguére, ha upéicharõ jepe ajapo ne ñeʼẽ heʼiháicha, ha aha pe ñúme, ha, péina ápe, ahecha, ha upéicharõ jepe ahecha, ndaikatuiha amombeʼu. 33 Ha'e he'i chéve: “Epu'ã ha che añemoñe'ẽta ndéve”. 34 Upémarõ che haʼe: “Eñeʼẽmína chendive che ruvicha. sólo ani chereja, ani haguã amano frustrado che esperanzagui. 35 Che ahecha ndaikuaaiha, ha ahendu ndaikuaaiha. 36 Térãpa che akãme oñembotavy, térãpa che ánga che képe? 37 Ko'ágã ajerure ndéve rehechauka haguã ne rembiguáipe ko visión. 38 Upérõ ha'e ombohovái chéve ha he'i chéve: Cherendu ha amombe'úta ndéve mba'érepa rekyhyje. 39 Ha'e ohecha nde rape iporãha, reñembyasy meme ne retãyguakuérare, ha reñembyasy tuicha Sión rehe. 40 Upévare, kóva he'ise pe visión rehecháva ko'ã ára pahápe. 41 Rehecha peteĩ kuña oñembyasýva ha reñepyrũ rembopy'aguapy chupe. 42 Péro koʼág̃a nderehechavéima pe kuñáicha, péro ojekuaa ndéve peteĩ siuda oñemopuʼãva. 43 Ha ha'e omombe'u ramo jepe ndéve ita'ýra ñemano, kóva ha'e pe solución. 44 Ko kuña rehecháva hína Sión, ha he'i ramo jepe ndéve, peẽ pehecháva peteĩ táva oñemopu'ãvaicha. 45 Ha'e ramo jepe, ha'e peẽme treinta áño imembyha, ha'e umi treinta áño ndojejapói hague ofrénda. 46 Treinta áño rire Salomón omopuʼã pe siuda ha oikuaveʼẽ ofrénda. 47 Ha'e ramo jepe he'i ndéve omongaru hague chupe mba'apo'ỹme. 48 Ha katu he'i ndéve: Che ra'y oúvo ikotýpe omendahápe, omano ha omano.

49 Ha, péina ápe, rehecha ha'e ha'e, ha oñembyasýgui ita'ýra rehe, reñepyrũ rembopy'aguapy chupe. 50 Koʼág̃a pe Yvatetegua ohecháma reñembyasyha, ha rehasa asyha nde pyʼaite guive hese, upéicha ohechauka ndéve mbaʼéichapa omimbipa ha iporãha. 51 Ha upévare ajerure ndéve repyta pe ñúme noñemopuʼãi haguépe óga. 52 Che aikuaágui pe Ijyvatevéva ohechaukataha ndéve upéva. 53 Upévare haʼe ndéve reho hag̃ua pe ñúme, ndaipórihápe ni peteĩ óga pyenda. 54 Pe lugár pe Yvatevéva oñepyrũhápe ohechauka itavaguasu, ndaikatúi oñemboʼy avave róga. 55 Ha upévare ani rekyhyje, ani rekyhyje ne korasõ, ha katu eike, ha ehecha pe óga iporã ha tuichaha, nde resa ikatuháicha ohecha. 56 Ha upéi rehendu vaʼerã ne apysa ontendeháicha. 57 Nde rejehovaságui heta ambuégui, ha reñehenói pe Ijyvatevéva ndive; ha upéicha avei mbovymínte. 58 Ha katu koʼẽrõ pyhare repytáta koʼápe; 59 Ha upéicha pe Ijyvatevéva ohechaukáta ndéve umi mbaʼe ijyvatevéva jehecha, pe Ijyvatevéva ojapótava umi oikóvare ko yvy ape ári ára pahápe. Upévare ake upe pyharépe ha ambue pyharépe, haʼe omanda haguéicha chéve. MOAKÃHA 11 rehegua 1 Upéi ahecha peteĩ che képe, ha ahecha pe yguasúgui ou peteĩ ágila, ipepo 12 pluma ha mbohapy iñakã. 2 Ha ahecha, ha, péina ápe, haʼe oipyso ipepo opa yvy ape ári, ha opa yvytu yvytu oipejúva hiʼári, ha oñembyaty. 3 Ha ahecha, ha ipiregui okakuaa ambue pluma ojoavyva; ha oiko chuguikuéra pluma michĩ ha michĩ. 4 Iñakã katu opytu'u, iñakã mbytépe tuichave ambuégui, ha katu opytu'u umi hembýva ndive. 5 Ahecha avei, pe ágila oveve ipire reheve, ha oisãmbyhy ko yvy ha umi oikóva upépe. 6 Ha ahecha opa mbaʼe oĩva yvága guýpe oñemoĩha ipoguýpe, ha avave noñeʼẽi hese, ni, ni peteĩ tekove oĩva ko yvy ape ári. 7 Ha ahecha, ha, pe ágila opuʼã ijyva ári ha oñeʼẽ ipysãme. 8 Ani reñatende peteĩ jeýpe, káda uno eke hendaguépe ha emaña porã. 9 Péro toñeñongatu umi akã ipahaitépe g̃uarã. 10 Ha ahecha, ha, péina ápe, pe ñeʼẽ ndohói iñakãgui, ha katu hete mbytégui. 11 Ha aipapa umi ipysã ojuehegua, ha, péina ápe, oĩ ocho ijapytepekuéra. 12 Ha amaña, ha, péina ápe, ijakatúa gotyo opuʼã peteĩ pluma ha oisãmbyhy d opa yvy ári; 13 Ha upéicha oiko, oisãmbyhy jave, og̃uahẽ ipaha, ha ndojehecháivéima pe lugár oĩháme. ha oisãmbyhy, ha ohasa tuicha ára; 14 Ha ojehu, oisãmbyhy vove, ipaha og̃uahẽ avei, peteĩhaicha, ha ndojehecháivéima. 15 Upéi ou hendápe peteĩ ñe'ẽ ha he'i: 16 Ehendu nde are guivéma regovernáva ko yvy ape ári. 17 Nde rire avave ndohupytýi ne tiempo, ni mbyte peve.

18 Upémarõ pe mbohapyha opuʼã ha ogoverna pe ótro yma guaréicha, ha ndojehechái avei. 19 Upémarõ oho peteĩ rire entéro umi hembýva ndive, káda uno ogovernaháicha, ha upéi ndojehecháivéima. 20 Upémarõ ahecha, ha, péina, ára ohasávape, umi pluma oúva hapykuéri opuʼã ijakatúa gotyo, ikatu hag̃uáicha oisãmbyhy avei. ha oĩ ijapytepekuéra oisãmbyhýva, ha sapy'ami ndohechavéima. 21 Oĩ vaʼekue ijapytepekuéra oñemoĩva, péro ndoikói ogovernáva. 22 Upe rire amaña, ha péina ápe, umi doce pluma ndojehecháivéima ha umi mokõi pluma michĩva. 23 Ndaiporivéima pe ágila rete, mbohapy iñakã opytu'úva ha seis ipepo michĩva. 24 Upémarõ ahecha avei mokõi pluma michĩva ojedividiha umi seis apytégui ha opyta pe iñakã guýpe oĩva ijakatúa gotyo, pórke umi irundy osegi hendaguépe. 25 Ha ahecha, ha, péina ápe, umi pluma oĩva pe ipepo guýpe oimoʼã oñemoĩ ha oreko hag̃ua pe rrégla. 26 Ha ahecha, ha, péina ápe, oĩ peteĩ oñemoĩva, ha katu pyaʼe ndojehecháivéima. 27 Ha pe mokõiha oho pyaʼeve pe peteĩhágui. 28 Ha ahecha, ha, péina ápe, umi mokõi hembýva opensa avei ijehe oisãmbyhytaha. 29 Ha opensávo hikuái upéicha, péina ápe, opáy peteĩ umi iñakã opytuʼúva, haʼéva pe oĩva ijapytépe; upéva tuichavégui umi mokõi ambue akãgui. 30 Ha upéi ahecha umi mokõi ambue akã oñembojoajuha hendive. 31 Ha, péina ápe, pe akã ojere umi oĩva ndive, ha hoʼu umi mokõi pluma ipepo guýpe oisãmbyhyséva. 32 Ha katu ko akã okyhyje ko yvy tuichakue, ha ogoverna ipype opa umi oikóva ko yvy ape ári heta jejopy reheve; ha oguereko hetave pe yvóra sãmbyhy opa ipepo oĩvagui. 33 Ha upe rire ahecha, ha, péina ápe, pe akã oĩva mbytépe ndojehechái sapyʼa, ipepoicha. 34 Péro opyta umi mokõi akã, haʼekuéra avei ogovernáva ko yvy ape ári ha umi oikóva upépe. 35 Ha ahecha, ha, péina ápe, pe iñakã oĩva ijakatúa gotyo hoʼu pe oĩva ijasu gotyo. 36 Upéi amoakã peteĩ ñe'ẽ, he'íva chéve: Ema'ẽ ne renondépe ha ehecha pe mba'e rehecháva. 37 Ha ahecha, ha'ete peteĩ león okororõva oñemosẽva ka'aguýgui, ha ahecha omondoha peteĩ kuimba'e ñe'ẽ pe ágila rendápe ha he'i: 38 Ehendu, añeʼẽta nendive, ha pe Ijyvatevéva heʼíta ndéve: 39 ¿Ndahaʼéi piko nde pe hembýva umi cuatro mymba apytégui, che ajapo vaʼekue oisãmbyhy hag̃ua che múndope, ikatu hag̃uáicha haʼekuéra rupive opa ára? 40 Ha pe irundyha ou, ha ipuʼaka opa mymba yma guarére, ha oguerekóva puʼaka ko yvy ape ári tuicha kyhyje reheve, ha opa yvy ape ári heta jejopy vai reheve; ha are guivéma oiko yvýpe ñembotavy reheve. 41 Nderehusgái niko ko yvy añeteguápe. 42 Rembohasa asy haguére umi ipyʼaporãvape, remoñeñandu vai umi ipyʼaguapývape, rehayhúgui ijapúvape, ha rehundi umi hiʼa hiʼavaʼekue oikoha, ha reity umi mbaʼe vai ndojapóiva nderehe korapy.

43 Upévare pe ne rembiapo vai ojupi pe Ijyvatevévape, ha ne ñemombaʼeguasu pe Ipuʼakapávape. 44 Pe Ijyvatevéva omaña avei umi ára oñemombaʼeguasúvare, ha, péina ápe, opa, ha oñekumpli umi mbaʼe ombojeguarúva. 45 Ha upévare anivéma rejekuaauka, nde ágila, ni nde pepo vaiete, ni ne pluma aña, ni ne akã vai, ni nde garra hasýva, ni opa nde rete rei. 46 Ikatu hag̃uáicha opa ko yvy ipyʼaguapy ha ou jey, ojesalvávo ne pohýigui, ha ohaʼarõ pe oporohusga ha oiporiahuvereko chupe ojapovaʼekue. MOAKÃHA 12 rehegua 1 Pe león heʼi aja koʼã mbaʼe pe ágilape: “Ahecha. 2 Ha, péina ápe, pe akã hembýva ha umi irundy ipepo ndojehecháivéima, ha mokõivéva oho hendápe ha oñemoĩ oisãmbyhy hag̃ua, ha irréino michĩ, ha henyhẽ sarambikuégui. 3 Ha ahecha, ha, péina ápe, ndojehecháivéima hikuái, ha pe ágila rete tuichakue ojehapy ha okyhyjeterei ko yvy. ha heʼi che espíritupe: 4 Péina ápe, kóva rejapo cherehe, rehekávo pe Ijyvatevéva rape. 5 Péina, upéicharõ jepe chekaneʼõ che akãme, ha chekangeterei che espíritupe; ha saʼi mbarete oĩ chepype, tuicha kyhyje che ajehasaʼasy haguére ko pyharépe. 6 Upévare koʼág̃a ajerure pe Ijyvatevévape, chembopyʼaguapy hag̃ua ipahaite peve. 7 Ha haʼe: “Ñandejára ogueraháva mburuvicha, ajuhúramo grásia t mboyvehy resa, ha che ajehustíramo nendive heta ambue tapicha renondépe, ha che ñembo’e añetehápe ojupíramo nde rova renondépe; 8 Chembopyʼaguapy upéicharõ, ha ehechauka chéve ne rembiguáipe ko jehecha kyhyjeha ñemyesakã ha iñambueha hesakã porãva, ikatu hag̃uáicha rembopyʼaguapy porãiterei che ánga. 9 Nde ningo chembojovake memeha ahechauka chéve umi ára paha. 10 Ha'e he'i chéve: “Kóva ha'e pe visión he'iséva. 11 Pe ágila, rehecháva ojupiha pe márgui, haʼe hína pe rréino ojehechavaʼekue ne ermáno Daniel visiónpe. 12 Ha katu noñemyesakãi chupe, upévare koʼág̃a amombeʼu ndéve. 13 Péina ápe, oúta ára, opuʼãtaha peteĩ rréino ko yvy ape ári, ha ojekyhyjéta chugui opa rréino oĩvaʼekue mboyve ári. 14 Upépe oisãmbyhýta 12 rréi, peteĩ rire. 15 Upévagui mokõiha oñepyrũta oisãmbyhy, ha oguerekóta hetave tiémpo oimeraẽva umi doce apytégui. 16 Ha péva ohechauka umi doce ipepo, rehecháva. 17 Pe ñe'ẽ rehenduva'ekue oñe'ẽ ha nderehechái osẽha iñakãgui, hete mbytégui uvei, péicha he'ise. 18 Upe rréino tiémpo rire opuʼãta ñorairõ guasu, ha opytáta pelígrope ofalla hag̃ua: upéicharõ jepe ndoʼamoʼãi upérõ, ha katu oñemoĩjeýta iñepyrũme. 19 Ha rehecháramo jepe umi ocho pluma guýpe ojepysóva ipepo rehe, kóva ha'e pe ñe'ẽ. 20 Upépe opuʼãta ocho rréi, hiʼára michĩmínte, ha ipyaʼevéta hiʼára.

21 Ha mokõi ijapyteguikuéra oñehundíta, hi'aguĩma pe ára mbytépe, irundy oñeñongatúta ipaha oñepyrũ meve hi'aguĩ, mokõi katu oñeñongatúta ipahaite peve. 22 Ha rehecháramo jepe mbohapy akã opytu'úva, péicha he'ise. 23 Hiʼára pahápe pe Ijyvatevéva omopuʼãta mbohapy rréino, ha ombopyahúta heta mbaʼe ipype, ha oguerekóta hikuái ko yvy ape ári. 24 Ha umi oikóva ipype, heta jejopy reheve, opa umi oĩva’ekue mboyve ári, upévare oñembohéra chupekuéra ágila akã. 25 Koʼãva haʼégui umi ojapótava hembiapovai, ha omohuʼãtava ipahaite. 26 Ha rehecha ramo jepe pe akã guasu ndojehechaukavéima, upéva ohechauka peteĩva ijapytepekuéra omanótaha hupápe, ha upéicharõ jepe hasy reheve. 27 Umi mokõi hembýva ojejukáta kyse puku reheve. 28 Peteĩ kyse puku ho'úta ambuépe, ha ipahápe ho'áta kyse puku rupive. 29 Ha rehecháramo jepe mokõi pluma ipepo guýpe ohasáva iñakã ári oĩva ijakatúa gotyo. 30 Ohechauka koʼãva haʼeha umi, pe Ijyvatevéva oñongatúva ipahaite peve: kóva haʼe pe rréino michĩ ha henyhẽva jepyʼapýgui, rehecha haguéicha. 31 Ha pe león rehecháva opuʼã kaʼaguýgui, okororõ ha oñeʼẽ pe ágilape, ha omongavaju chupe hekopeʼỹ haguére opa ñeʼẽ rehenduvaʼekuére. 32 Kóva haʼe pe unhído, pe Ijyvatevéva oñongatuvaʼekue chupekuéra g̃uarã ha hembiapovaikuérare ipahaite peve: haʼe ojahéita chupekuéra, ha ojahéita chupekuéra ipyʼahatã rupi. 33 Ha'e omoĩta henondépe oikovéva huísiope, ha omongavaju ha okorrehi chupekuéra. 34 Che tavayguakuéra hembývagui haʼe omosãsóta poriahuvereko reheve, umi ojejopyvaʼekue che rembeʼýpe, ha ombovyʼáta chupekuéra og̃uahẽ meve ára huísio, upévagui añeʼẽma ndéve iñepyrũmby guive. 35 Kóva ha'e pe sueño rehechava'ekue, ha ko'ãva ha'e umi interpretación. 36 Nde añoite reimevaʼekue reikuaa hag̃ua ko Yvatevéva ñemigua. 37 Upévare ehai peteĩ kuatiañe'ẽme opa ko'ã mba'e rehechava'ekue ha emokañy. 38 Ha emboʼe umíva tavayguakuéra iñarandúvape, ikorasõ nde reikuaáva ikatu ontende ha oñongatu koʼã ñemi. 39 Ha katu eha'arõ ko'ápe ndete voi siete árave, ojehechauka haguã ndéve, opa mba'e oipotaháicha pe Ijyvatevéva oikuaauka ndéve. Ha upéva reheve oho hape. 40 Ha ojehu, opa tavayguakura ohechávo ohasamaha umi siete ára, ha ndahaʼevéimaha tavaguasúpe, ombyaty hikuái opavave, michĩvéva guive tuichavéva peve, ha ou che rendápe ha heʼi: 41 Mba'e piko rombopochy? ha mba'e ivaíva piko rojapo nde rehe, orereja haguére, ha reguapy ko'ápe ko tendápe? 42 Opa proféta apytégui nde añoite repytáma oréve, peteĩ ryguasu ra'ỹiicha, ha peteĩ tendáreicha peteĩ tenda iñypytũvape, ha peteĩ refugio térã várkoicha oñeñongatúva pe yvytu atãgui.

43 ¿Ndahaʼéi piko suficiente umi mbaʼe vai oúva ñandéve? 44 Nde orereja ramo, ¿mbaʼéicha piko iporãvéta kuri oréve, rojehapyrire avei Sión mbytépe? 45 Ñande naiporãvéi umi omano vaʼekuégui upépe. Ha hasẽ hikuái hatã. Upéi ambohovái chupekuéra ha ha'e: 46 O Israel, eñembopyʼaguapy porã; Ha ani nde pohýi, nde Jacob rogagua. 47 Pe Ijyvatevéva niko penemanduʼa, ha pe Ipuʼakapáva ndahesaráiri pendehegui tentasiónpe. 48 Che katu ndapehejareíri ha ndajehejareíri pendehegui, aju ko tendápe añembo'e haguã Sión oñehundi haguã, ha aheka poriahuvereko pende reko michĩva rehe ur santuario rehegua. 49 Ha koʼág̃a peho pende rógape peteĩ teĩ, ha koʼã ára rire ajúta pene rendápe. 50 Upémarõ umi hénte oho pe siudápe, che haʼe haguéicha chupekuéra. 51 Ha katu aime gueteri ñúme 7 ára pukukue, pe ángel heʼi haguéicha chéve; ha hoʼu umi árapente umi yvoty ñupegua, ha areko che soʼo kaʼavokuéragui. MOAKÃHA 13 rehegua 1 Siete ára rire, pyharekue ahecha che képe. 2 Ha, péina ápe, opuʼã peteĩ yvytu yguasúgui, omomýiva opa umi ola. 3 Ha ahecha, ha péina ápe, upe kuimba'e imbarete ohóvo miles yvága ndive, ha ojere jave hova omaña haguã, opa mba'e ojehechava'ekue iguype oryrýi. 4 Ha osẽ jave ijurúgui pe ñeʼẽ, opa umi ohendúva iñeʼẽ okáipa, haʼete ku yvy ikangyháicha oñandu jave tata. 5 Ha upe rire ahecha, ha, péina ápe, oñembyaty hetaiterei kuimbaʼe, ipapapyʼỹvagui, irundy yvytu yvágagui, omoĩ hag̃ua ipoguýpe pe kuimbaʼe osẽvaʼekue yguasúgui 6 Ha katu ahecha, ha, péina ápe, haʼe oñotỹ ijehe peteĩ yvyty guasu, ha oveve hiʼári. 7 Ha katu ahecháta kuri pe región térã tenda ojejapohápe pe cerro, ha ndaikatúi. 8 Ha upéva rire ahecha, ha, péina ápe, opa umi oñembyatýva omoĩ hag̃ua chupe ipoguýpe, okyhyjeiterei, ha upéicharõ jepe oñeanima oñorairõ. 9 Ha, péina ápe, haʼe ohechávo umi hénte oúva ipuʼakaha, ndohupíri ipo, ni ndoguerekói kyse puku, ni mbaʼeveichagua tembiporu ñorairõrã. 10 Ha katu che añoite ahecha haʼe omondoha ijurúgui haʼerõguáicha peteĩ tatatĩ, ha ijurúgui peteĩ apytuʼũ tatatĩ, ha iñeʼẽgui omosẽ chispa ha yvytu atã. 11 Ha opavave oñembojeheʼa oñondive; tatarendy, pytu tatatĩ ha yvytu atã guasu; ha hoʼa mbarete reheve umi hénte oñembosakoʼívare oñorairõ hag̃ua, ha ohapypaite chupekuéra, upéicha sapyʼaitépe hetaiterei hénte ojepapaʼỹvape ndojehechakuaái mbaʼeve, síno yvytimbo ha tatatĩ hyakuã asývante: ahechávo upéva akyhyje . 12 Upe rire ahecha pe kuimbaʼe voi oguejyha pe montáñagui, ha ohenói chupe ambue Atyguasu ipyʼaguapývape. 13 Upérõ heta hénte ou hendápe, oĩ ovyʼáva, oĩ oñembyasýva, ha oĩ oñeñapytĩva ha ambue oguerúva umi oñekuaveʼẽvagui.

14 Nde rehechauka ne rembiguáipe ko'ã mba'e hechapyrãva iñepyrũmby guive, ha chemomba'e porãha rerresivi haguã che ñembo'e. 15 Ehechauka chéve koʼág̃a peve mbaʼépa heʼise ko képe. 16 Che aimoʼãháicha che entendimiento-pe, ai umi opytávare upe árape ha hetaiteve ai umi ndojehejáivare tapykuépe! 17 Umi ndojepytasóiva ningo ipohýi. 18 Koʼág̃a antende umi mbaʼe oñeñongatúva ára pahápe, oikótava chupekuéra ha umi ojehejávare. 19 Upévare ou hikuái tuicha peligro ha heta tekotevẽme, koʼã sueño omombeʼuháicha. 20 Upevére, ipeligrosovétapa oike koʼã mbaʼépe, ohasa rangue araiicha ko múndogui, ha ndohechái umi mbaʼe oikóva umi ára pahápe. Ha he'i chéve: 21 Ahechaukáta ndéve pe visión ñemyesakã, ha aipe'áta ndéve pe mba'e rejeruréva. 22 Reñe'ẽ hague umi ojeheja va'ekuére, kóva ha'e pe ñe'ẽ he'iséva. 23 Upe tiémpope ogueropuʼakátava pe mbaʼe vai, oñeñangarekóma ijehe, umi hoʼáva peligro-pe haʼe umi orekóva tembiapo ha jerovia pe Ipuʼakapávare. 24 Peikuaa ko mba'e, umi ojehejava'ekue tapykuépe ojehovasaveha umi omanóvagui. 25 Péicha he'ise pe visión: Rehecha ramo jepe peteĩ kuimba'e ojupíva yguasu mbytégui. 26 Ha'e hína pe Tupã Ijyvatevéva oñongatuva'ekue peteĩ ára guasu, ha'e voi osalváta umi hembiapokue. 27 Ha rehecha ramo jepe, ijurúgui osẽ yvytu, tata ha torméntaicha; 28 Ha ndoguerekói hague ni kysepuku, ni mbaʼeveichagua tembiporu ñorairõrã, ha katu oike pyaʼe ohundipaite pe aty guasu oúva ipoguýpe; péva ha’e pe interpretación: 29 Péina ápe, og̃uahẽ ára, pe Ijyvatevéva oñepyrũtaha omosãso umi oĩvape ko yvy ape ári. 30 Ha haʼe oñemondýita umi oikóvape ko yvy ape ári. 31 Ha peteĩva oñekompromete oñorairõtaha ambuéva ndive, peteĩ tavaguasu ambue ndive, peteĩ tenda ambue ndive, peteĩ tavayguakuéra ambue ndive, ha peteĩ reino ambue ndive. 32 Ha pe ára oikóta koʼã mbaʼe, ha oikóta umi techaukaha ahechaukavaʼekue ndéve upe mboyve, ha upéi oñemombeʼúta che Raʼy, pehechavaʼekue peteĩ kuimbaʼe ojupívaicha. 33 Ha opa tavaygua ohendúvo iñeʼẽ, peteĩ teĩ ohejáta ijyvy teépe pe ñorairõ oguerekóva ojuehe. 34 Ha oñembyatýta hetaiterei hénte, rehecha haguéicha chupekuéra, ouséva, ha ipuʼakaséva hese oñorairõ rupi. 35 Haʼe katu oñemboʼýta pe sérro Sión ruʼãme. 36 Ha Sión oúta ha ojekuaaukáta opavavépe, oñembosako'i ha oñemopu'ã. ha'ete ku rehechava'ekue yvyty po'ỹre. 37 Ha ko che Raʼy okorrehíta umi tetã invención aña, hoʼavaʼekue hekove aña rehe yvytu atãme; 38 Ha omoĩta henondépe henondépe hemiandu vai, ha umi jehasa asy oñepyrũtava ojehasa asy chupekuéra, haʼetéva tatarendy, ha haʼe ohundíta chupekuéra ombaʼapoʼỹre pe léi cheichagua rupive. 39 Ha rehechávo haʼe ombyatyha chupe ambue atyguasu pyʼaguapýpe;

40 Umíva haʼe umi tribu, ojegueraha vaʼekue prisionéroramo ijyvy teégui, rréi Oseas tiémpope, Salmanasar, Asiria rréi ogueraha vaʼekue prisionéroramo, ha haʼe ogueraha chupekuéra y ári, ha upéicha ou hikuái ambue tetãme . 41 Ha katu ojagarra hikuái ko konsého ojuehe, ohejataha hikuái umi tetã ambuegua, ha ohotaha peteĩ tetã mombyryvehápe, arakaʼeve ndoikói haguépe yvyporakuéra. 42 Upépe haʼekuéra okumpli umi léi, haʼekuéra arakaʼeve noñongatúiva ijyvy teépe. 43 Upéi oike hikuái Éufratespe umi lugár ijyvykuʼíva ysyry rembeʼýpe. 44 Upérõ pe Yvatetegua ohechauka chupekuéra techaukaha ha ojoko pe dilúvio ohasa peve. 45 Upe tetã rupi oĩ vaʼekue peteĩ tape tuichaitereíva, upéva hína peteĩ áño imédio, ha upe lugár oñembohéra Arsaret. 46 Upéi oiko hikuái upépe ára paha peve. ha koʼág̃a oñepyrũvo ou hikuái, 47 Pe Ijyvatevéva ojoko jeýta umi ysyry ykua, ohasa haguã. 48 Ha katu umi ojehejáva nde tavayguakuéragui ha’e umi ojejuhúva che rembe’ýpe. 49 Koʼág̃a haʼe ohundívo hetaiterei tetã oñembyatývape, odefendéta itavayguakuéra hembývape. 50 Ha upéi ohechaukáta chupekuéra umi mbaʼe hechapyrãva tuichaitereíva. 51 Upémarõ che haʼe: “Ñandejára, che regovernáva, ehechauka chéve ko mbaʼe: ¿Mbaʼére piko ahecha pe kuimbaʼe ojupíva pe mar mbytégui?”. 52 Ha ha'e he'i chéve: —Ndereikuaaiháicha umi mba'e yguasu pypukúpe oĩva . 53 Kóva haʼe pe ñeʼẽmeʼẽ pe sueño rehechavaʼekue, ha upéva rupive añoite reñembohesape koʼápe. 54 Rehejágui nde rape, ha reipuru ne kyreʼỹ che léipe, ha reheka. 55 Nde rekove remohenda arandúpe, ha rehenói entendimiento nde sýpe. 56 Ha upévare ahechauka ndéve pe Yvatetegua mbaʼerepy: mbohapy ára rire amombeʼúta ndéve ambue mbaʼe, ha amombeʼúta ndéve umi mbaʼe ipuʼakapáva ha hechapyrãva. 57 Upéi asẽ ñúme, ameʼẽvo ñemomorã ha aguyje tuicha pe Ijyvatevévape umi mbaʼe hechapyrãva ojapovaʼekuére itiempoitépe; 58 Ha'e oisãmbyhýgui peteĩcha, ha umi mba'e ho'áva hi'árape, ha upépe aguapy mbohapy ára pukukue. MOAKÃHA 14 rehegua 1 Mbohapyha árape, aguapy peteĩ yvyra roble guýpe, ha ahecha peteĩ ka’aguygui osẽ peteĩ ñe’ẽ che rovái, ha he’i: “Esdras, Esdras”. 2 Ha haʼe: Péina ápe aime, Ñandejára Ha añemboʼy che py ári. 3 Upémarõ he'i chéve: “Pe ka'aguýpe ajekuaauka Moiséspe ha añe'ẽ hendive, che retãgua oservi jave Egipto-pe. 4 Amondo chupe ha agueraha che retãyguakuérape Egíptogui, ha agueraha chupe pe sérrope areko haguépe chupe heta tiémpore.

5 Ha omombeʼu chupe heta mbaʼe hechapyrãva, ha omombeʼu chupe umi mbaʼe ñemigua ára ha ipahaitépe. ha he'i chupe: 6 Koʼã ñeʼẽ remombeʼúta, ha koʼãva reñomi. 7 Ha koʼág̃a haʼe ndéve, 8 Emoĩ nde py'apýpe umi mba'e techaukaha ahechaukava'ekue ha umi sueño rehechava'ekue ha umi ñe'ẽkuaaty rehenduva'ekue. 9 Rejepeʼátagui opavavégui, ha koʼág̃a guive repytáta che Raʼy ndive, ha umi ndeichagua ndive, opa peve ára. 10 Ko mundo operde imitãrusúgui, ha umi ára oñepyrũ ituja. 11 Ko múndo ningo ojedividi doce pártepe, ha umi diez párte opáma, ha la mitad peteĩ diez pártegui. 12 Ha opyta pe diez parte mbyte rire. 13 Koʼág̃a emoĩ porã nde róga ha embohory ne tavayguakuérape, embopyʼaguapy umi ohasa asývape, ha koʼág̃a emboyke umi mbaʼe vai. 14 Eheja ndehegui umi pensamiénto omanóva, emombo yvyporakuéra pohýi, emboyke koʼág̃a pe teko ikangy, 15 Ha emboyke umi pensamiénto ipohýiveva ndéve, ha pyaʼe eñani hag̃ua koʼã tiémpogui. 16 Koʼágui rire ojejapóta umi mbaʼe vai tuichavéva umi rehecha vaʼekuégui oiko. 17 Pemañamína mbaʼeichaitépa ikangyvéta ko múndo ijeda rupi, hetavéta umi mbaʼe vai oikóva ipype. 18 Pe ára okañy mombyry, ha pe arrendamiento hasy og̃uahẽma, ko'ágã pya'e oúta pe visión rehecháva. 19 Upéi ambohovái ne renondépe ha haʼe: 20 Péina ápe, Ñandejára, ahata, nde ere haguéicha chéve, ha ambohory tavayguakuéra oĩvape upépe. péicha ko mundo oñemoĩ pytũmbýpe, ha umi oikóva ipype oĩ tesape’ỹre. 21 Nde léi ojehapy haguére, upévare avave ndoikuaái umi mba'e ojejapótava ndehegui, térã tembiapo oñepyrũtava. 22 Ha katu ajuhúramo grásia ne renondépe, emondo Espíritu Santo chepype, ha ahaíta opa mbaʼe ojejapovaʼekue ko yvy ape ári iñepyrũmby guive, ojehaivaʼekue nde léipe, ikatu hag̃uáicha yvypóra ojuhu nde rape, ha haʼekuéra oikótava ára pahápe ikatu oikove. 23 Ha'e ombohovai chéve: “Tereho, embyaty tavayguakuérape ha ere chupekuéra ani haguã nde rekávo cuarenta ára pukukue”. 24 Péro emañamína embosakoʼi ndéve heta káha, ha egueraha nendive Sarea, Dabria, Selémia, Ecano ha Asiel, koʼã cinco oĩmava ohai pyaʼe hag̃ua; 25 Ha eju koʼápe, ha amyendýta ne korasõme peteĩ mbaʼyru entendimiento rehegua, noñemboguemoʼãiva, ojejapo peve umi mbaʼe reñepyrũtava rehai. 26 Rejapopa rire, remoherakuãta peteĩ mba'e ha mba'e reikuaaukáta ñemiháme umi iñarandúvape. 27 Upéi asẽ, haʼe heʼi haguéicha, ha ambyaty enterove tavayguakuérape ha haʼe: 28 Israel, ehendu ko'ã ñe'ẽ. 29 Ñande ypykuéra ypykue ha'e vaekue extranjero Egiptope, upégui ojesalva. 30 Ha pehupyty pe tekove léi, haʼekuéra noñongatúiva, peẽ avei pejapo vaʼekue haʼekuéra rire.

31 Upérõ pe yvy, Sión retã, oñemboja'o pende apytépe sorteo rupive, ha katu pende rukuéra, ha peẽ voi, pejapo teko'ỹ ha napejapói umi tape Ijyvatevéva omandava'ekue peẽme. 32 Ha haʼe ningo peteĩ hués hekojojáva, haʼe oipeʼa pendehegui pe mbaʼe omeʼẽ vaʼekue peẽme. 33 Ha koʼág̃a peime koʼápe, ha pene joykeʼykuéra pende apytépe. 34 Upévare pemoĩramo pende poguýpe pene arandu, ha pemoporã pene korasõ, peñongatúta peikove ha pemano rire pehupyty poriahuvereko. 35 Ñamano rire oúta pe huísio, jaikove jeývo, ha upéi ojekuaaukáta umi hekojojáva réra ha umi iñañáva rembiapo. 36 Upévare ani avave tou che rendápe koʼág̃a, ni chereka koʼã cuarenta díape. 37 Upémarõ ajagarra umi cinco kuimbaʼépe, haʼe heʼi haguéicha chéve, ha roho pe ñúme ha ropyta upépe. 38 Ko'ẽmbotávo, peteĩ ñe'ẽ cherenói ha he'íva: Esdras, eipe'a nde juru ha emboy'u che ame'ẽva ndéve remboy'u haguã. 39 Upéi aipeʼa che juru, ha ahecha haʼe og̃uahẽ chéve peteĩ kópa henyhẽva, haʼetévaicha henyhẽva ygui, péro tatatĩicha ikolór. 40 Ha ajagarra ha amboy'u, ha amboy'u rire, che korasõ he'i aikuaa ha arandu okakuaa che pyti'ápe, che espíritu omombaretégui che mandu'a. 41 Ha che juru ojepe'a ha noñembotyvéima. 42 Pe Ijyvatevéva omeʼẽ entendimiento umi cinco kuimbaʼépe, ha ohai hikuái umi visión hechapyrãva pyhare rehegua oñemombeʼúva, haʼekuéra ndoikuaáiva. 43 Che katu. Ára añe'ẽ, ha pyharekue ndajokói che ñe'ẽ. 44 Cuarenta díape ohai hikuái doscientos cuatro lívro. 45 Upe cuarenta ára henyhẽ rire, pe Ijyvatevéva he'i: “Umi rehai ypyva'ekue emomarandu abiertamente, ikatu haguã omoñe'ẽ umi ikatupyrýva ha naiporãiva. 46 Peñongatu umi 70 ipahaitépe, peme'ẽ haguã umi iñarandúvape añoite. 47 Ipypekuéra oĩgui pe ykua entendimiento, arandu ykua ha pe ysyry mbaʼekuaarã. 48 Ha che ajapo upéicha. MOAKÃHA 15 rehegua 1 Péina ápe, ere che tavayguakuéra apysápe umi ñeʼẽ profecía rehegua, amoĩtava nde jurúpe, heʼi Ñandejára. 2 Ha ehai kuatiáre, ha'e kuéra jeroviaha ha añeteguágui. 3 Ani rekyhyje umi imaginación nde rehe, ani nembopy'a rasy, umi oñe'ẽva nderehe. 4 Opa umi ojeroviaʼỹva omanóta ijeroviaʼỹ rupi. 5 Péina ápe, heʼi Ñandejára, aguerúta mbaʼasy yvóra ári; kyse puku, ñembyahýi, ñemano ha ñehundi. 6 Pe tembiapovai omongyʼaitereígui ko yvy tuichakue, ha oñekumpli hembiapo vai. 7 Upévare heʼi Ñandejára: 8 Ndajokomoʼãvéima che ñeʼẽ umi mbaʼe vai ojapóvare hikuái, haʼekuéra ojapovaʼekue ikyʼa, ni ndahejamoʼãi chupekuéra umi mbaʼépe, haʼekuéra iñañávape: péina ápe,

pe tuguy inosénte ha hekojojáva osapukái chéve, ha umi ánga oñedenuncia meme mante. 9 Ha upévare, heʼi Ñandejára, katuete avengáta chupekuéra, ha arresivíta chéve opa tuguy inosénte ijapyteguikuéra. 10 Péina ápe, che tavayguakuéra ojegueraha peteĩ ovecha atyicha ojejukahápe: ndahejamoʼãi chupekuéra koʼág̃a oiko Egipto retãme. 11 Péro aguerúta chupekuéra che po mbarete ha che po ojepysóva reheve, ha ainupãta Egíptope umi mbaʼe vai apoha, yma guaréicha, ha ahundíta kompletoite ko yvy. 12 Egipto oñembyasýta, ha pe pyenda oñeinupãta pe mbaʼasy ha kastígo Ñandejára oguerútava hiʼári. 13 Umi oñemitỹva yvýre oñembyasýta, iñemoñarekuéra opátagui pe yvytu atã ha amandáu, ha peteĩ mbyjajere okyhyjéva reheve. 14 ¡Aichejáranga ko yvy ha umi oikóva ipype! 15 Hiʼag̃uímagui pe kysepuku ha iñehundi, ha peteĩ tavayguakuéra opuʼãta ha oñorairõ jeýtat ambue, ha kyse puku ipópe. 16 Oikótagui ñorairõ yvyporakuéra apytépe, ha oñorairõta ojuehe; ndohechamoʼãi hikuái mburuvicha guasu ni mburuvichakuérape, ha hembiapokuéra rape oñemoĩta ipuʼakápe. 17 Peteĩ kuimbaʼe ohose peteĩ siudápe, ha ndaikatumoʼãi. 18 Ijorgullo rupi umi tavaguasu oñemondýita, umi óga oñehundíta, ha yvyporakuéra okyhyjéta. 19 Peteĩ kuimbaʼe ndoiporiahuverekomoʼãi hapichápe, ha katu ohundíta hogakuéra kyse puku reheve, ha omondapa imbaʼerepy, ndaipórigui mbujape, ha tuicha jehasa asy. 20 Péina ápe, heʼi Tupã, ahenóita oñondivepa opa rréi yvypegua chemombaʼe hag̃ua, haʼéva kuarahy osẽ guive, sur guive, kuarahyresẽgui ha Libano; ojere haguã ojuehe, ha omyengovia haguã umi mba'e ojapova'ekue hesekuéra. 21 Haʼekuéra ojapoháicha gueteri koʼág̃a peve che aiporavovaʼekuére, upéicha avei ajapóta, ha arrekompensata ijyva ári. Péicha he’i Ñandejára Tupã; 22 Che po akatúa ndoiporiahuverekomoʼãi umi pekadórpe, ha che kysepuku ndopytuʼumoʼãi umi oñohẽvaʼekuére tuguy inosénte ko yvy ape ári. 23 Pe tata osẽ ipochýgui, ha ohapypa pe yvy pyenda ha umi pekadórpe, pe kapiʼi hendývaicha. 24 Ai umi opekapávare, ha nokumplíriva che rembiapoukapykuéra! he’i Ñandejára. 25 Che ndaiporiahuverekomoʼãi chupekuéra, peho raʼykuéra, pe podérgui, ani pemongyʼa che santuário. 26 Ñandejára oikuaágui opavave opeka vaʼekuépe hese, ha upévare omeʼẽ chupekuéra ñemano ha ñehundi peve. 27 Ko'ágã niko oúma umi mba'asy vai ko yvy tuichakue javeve ha pepytáta ipype. 28 Péina ápe peteĩ jehecha kyhyje, ha ojehechaháicha kuarahy resẽguio. 29 Upépe umi tetã dragón Arabia-gua osẽta heta kárro reheve, ha hetaiterei ogueraháva yvytuicha yvy ári, opavave ohendúva chupekuéra okyhyje ha oryrýi. 30 Avei umi carmanano-kuéra ipochýva pochýpe osẽta umi jaguarete kaʼaguyicha, ha tuicha puʼaka reheve oúta hikuái, ha oñorairõta hendivekuéra, ha ohundíta peteĩ pehẽngue asirio-kuéra retãgui.

31 Ha upéi umi dragón oguerekóta ipo yvate, imanduʼávo hekoháre; ha ojere ramo hikuái, oñomoirũvo oñondive tuicha puʼaka reheve opersegi hag̃ua chupekuéra, 32 Upéi koʼãva huguypaitéta, ha okirirĩta ipuʼaka rupive, ha okañýta. 33 Ha asirio-kuéra retãgui umi enemigo omoñuãta chupekuéra, ha ohundíta peteĩvape, ha ijehérsitope kyhyje ha kyhyje, ha oñorairõta imburuvichakuéra apytépe. 34 Péina ápe arai kuarahyresẽgui ha nórte guive sur peve, ha ivaieterei ojesareko hag̃ua hesekuéra, henyhẽva pochy ha yvytu atãgui. 35 Haʼekuéra oinupãta ojuehe, ha oinupãta hikuái hetaiterei mbyjakuéra ko yvy ape ári, jepe mbyjajere imbaʼéva; ha tuguy oúta kyse puku guive tyekue peve, 36 Yvypóra ryguasu rupi'a kaméllo rykue peve. 37 Ha oikóta tuicha kyhyje ha oryrýi ko yvy ape ári, ha umi ohecháva pe pochy okyhyjéta ha oryrýi oúta hi'arikuéra. 38 Ha upéi oúta yvytu atã guasu sur guive, ha nórtegui, ha ambue pehẽngue kuarahyreike guive. 39 Ha yvytu hatã opuʼãta kuarahyresẽguio, ha oipeʼáta; ha pe arai haʼe omopuʼãvaʼekue pochýpe, ha pe mbyja oñemomýiva okyhyje hag̃ua yvytu kuarahyresẽ ha kuarahyreike gotyo, oñehundíta. 40 Umi arai tuicha ha ipuʼakapáva oñembotuichavéta pochýgui, ha pe mbyja, omondýi hag̃ua opa yvy, ha umi oikóva ipype; ha oñohẽta hikuái opa tenda yvate ha ojehecharamóva ári peteĩ mbyja vaiete, 41 Tata, ha amandáu, ha kyse puku oveveva, ha heta y, opa kokue henyhẽ haguã, ha opa ysyry, heta y guasu reheve. 42 Ha oitypáta hikuái umi táva ha murálla, yvyty ha yvyty, yvyramáta ka'aguy, kapi'i ñu, ha itra'i. 43 Ha'e kuéra ohóta Babilóniape ha omondýita chupe. 44 Ha'e kuéra oúta hendápe ha omo'ãta hese, mbyja ha opa pochy oñohẽta hi'ári. 45 Ha umi opytáva ipoguýpe oservíta umi okyhyjévape chupe. 46 Ha nde, Asia, reparticipáva Babilonia esperanza rehe, ha remomba'eguasúva chupe. 47 Aichejáranga ndéve, nde imboriahu, rejejogua haguére chupe; ha rembojegua ne rajykuérape tekovai, ombovyʼa ha oñembotuicha hag̃ua ne rayhuhárape, ymaite guive oporomoakãratĩséva nendive. 48 Peẽ pesegi pe ojehayhu'ỹvape opa hembiapokue ha hembiapokue rupive. 49 Che amondóta nderehe umi mbaʼe vai; viuda, mboriahu, ñembyahýi, kyse ha mba'asy, rehundi haguã nde róga ñehundi ha ñemano reheve. 50 Ha nde Pokatu remimbipa ipirúta yvotyicha, opuʼãta pe haku oñemondovaʼekue nde ári. 51 Ndekangýta kuña mboriahu oinupãvaicha, ha ojekastigaháicha herida reheve, ikatu haguãicha umi ipu'akapáva ha ohayhúva ikatúta ohupyty ve nde. 52 Che envidióre piko upéicha añemboja nerehe, heʼi Ñandejára. 53 Nderejukárire tapiaite umi che aiporavova'ekue, remomba'eguasúvo nde po jekutu ha ere umi omanóva ári, reka'úrõ guare. 54 ¿Emombeʼúpa mbaʼeichaitépa iporã nde rova?

55 Nde rekovai jopói oĩta nde jyva ári, upévare rehupytýta recompensa. 56 Rejapo haguéicha che aiporavovaʼekuére, heʼi Ñandejára, upéicha avei Tupã ojapóta nderehe, ha neremeʼẽta mbaʼevaípe 57 Ne membykuéra omanóta ñembyahýigui, ha re'áta kyse puku rupi, ne távakuéra oñembyaíta ha opa ne mba'éva oñehundíta kyse puku reheve ñúme. 58 Umi oĩva yvytýpe omanóta ñembyahýigui, hoʼúta hoʼo tee, ha hoyʼúta huguy, iñembyahýitereígui mbujape ha y yʼuhéigui. 59 Nde revy'a'ỹvaicha reju jeýta yguasu rupi, ha rehupyty jeýta mba'e vai. 60 Ha pe ohasávo ojagarráta hikuái pe siuda ndoikóivape, ha ohundíta peteĩ párte nde retãgui, ha ohundíta peteĩ párte nde gloria, ha ojevýta Babilonia oñehundi vaʼekuépe. 61 Ha remombota hesekuéra yvyra rakãicha, ha haʼekuéra haʼéta ndéve g̃uarã tatatĩcha; 62 Ha ndehundíta, ha ne tavaguasukuéra, ne retã ha ne yvytykuéra; opa ne ka’aguy ha ne yvyramáta hi’áva ohapypáta hikuái tatápe. 63 Ne raʼykuérape ogueraháta prisionéroramo, ha, emañamína, mbaʼépa rerekóva, omondapa, ha ombyaíta nde rova porã. MOAKÃHA 16 rehegua 1 ¡Aichejáranga ndéve, Babilonia ha Asia! ág̃a, Egipto ha Siria! 2 Peñeñapytĩ ao vosa ha akãrague rehegua, peñembyasy pene membykuérape ha pembyasy; hi’aguĩmagui pene ñehundi. 3 Oñemondóma pende ári peteĩ kyse puku, ha máva piko ikatu ombojere? 4 Oñemondóma tata pende apytépe, ha máva piko ikatu ombogue? 5 Oñemondóma peẽme mbaʼe vai, ha mbaʼépa pe omosẽta chupekuéra? 6 ¿Ikatu piko peteĩ kuimbaʼe omosẽ peteĩ león iñembyahýivape kaʼaguýpe? térã piko oĩ ombogue tata kapi’ípe, oñepyrũvo hendy? 7 ¿Ikatu piko peteĩ ombojere jey pe flécha odispara peteĩ arquero imbaretéva? 8 Ñandejára ipuʼakapáva omondo umi mbaʼe vai ha máva piko pe ikatúva omosẽ chupekuéra? 9 Tata osẽta ipochýgui, ha máva piko pe ikatúva ombogue? 10 Haʼe omombota rayo, ha máva piko ndokyhyjéi? ha'e arasunu, ha máva piko ndokyhyjéi? 11 Ñandejára oamenasáta, ha máva piko noñeinupãmoʼãi henondépe? 12 Yvy oryrýi, ha umi pyendakuéra; yguasu opu'ã ola pypukúgui, ha umi ola ipypegua oñemondýi, ha umi pira avei, Ñandejára renondépe ha ipu'aka mimbipa renondépe. 13 Imbaretégui ipo akatúa ombojere pe arco, umi iflécha haʼe oinupãva haimbe, ha ndofaltamoʼãi, oñepyrũvo ojedispara ko yvy ape ári. 14 Péina ápe, oñemondo umi mbaʼasy vai, ha ndojevymoʼãvéima, ou peve yvy ape ári.

15 Pe tata hendy ha noñemboguemoʼãi, ohundi peve pe yvy pyenda. 16 Peteĩ flecha odisparaháicha peteĩ arquero ipu'akapáva ndojevýi tapykuépe, upéicha avei umi mba'e vai oñemondotava ko yvy ape ári ndojevymo'ãvéima. 17 ¡Aichejáranga chéve! ¡ág̃a che! máva piko chemosãsóta umi árape? 18 Ñembyasy ha tuicha ñembyasy ñepyrũ; ñembyahýi ha ñemano guasu ñepyrũ; ñorairõ ñepyrũ, ha umi puʼaka oñemboʼýta kyhyjépe; mba’evai ñepyrũ! mba'épa ajapóta oúvo ko'ã mba'e vai? 19 Péina ápe, ñembyahýi ha mbaʼasy, jehasa asy ha jehasaʼasy, oñemondo mbaʼe vai ramo oñemyatyrõ hag̃ua. 20 Ha katu opa koʼã mbaʼére ndojevymoʼãi hikuái hembiapovaígui, ni noñatendéi meme umi mbaʼe vai rehe. 21 Péina ápe, umi tembiʼu iporãitereíta ndahepyiete ko yvy ape ári, haʼekuéra oimoʼãta hikuái oĩ porãha, ha upérõ jepe okakuaáta mbaʼevaikuéra ko yvy ape ári, kysepuku, ñembyahýi ha tuicha ñembotavy. 22 Heta umi oikóva ko yvy ape ári omanóta ñembyahýigui; ha ambue, okañýva ñembyahýigui, kyse puku ohundíta. 23 Umi omanóva oñemombóta estiércolicha, ha ndaiporimoʼãi avave ombopyʼaguapýtava chupekuéra, pórke pe yvy oñehundipáta ha umi siuda ojeitypáta. 24 Ndaiporimoʼãi avave oñemitỹ hag̃ua ko yvy ha oñotỹ hag̃ua 25 Umi yvyramáta hiʼa, ha máva piko ombyatýta? 26 Umi parrál hiʼajupáta, ha máva piko opyrũta? Opa tendáre opyta nandi yvyporakuéragui. 27 Upéicharõ peteĩ kuimbaʼe ohechase ambuépe ha ohenduse iñeʼẽ. 28 Peteĩ távagui hembýta diez ha mokõi ñúgui, okañýta umi ka'aguy hũ ha ita rykuépe. 29 Oĩháicha peteĩ yvotyty Olivo rehegua káda yvyramáta ári opyta mbohapy térã irundy olivo. 30 Térã peteĩ parralty oñembyatýramoguáicha, opyta unos kuánto aty oheka kyreʼỹva pe parralty. 31 Upéicha avei umi árape ohejáta mbohapy térã irundy umi oheka vaʼekue hóga kyse puku reheve. 32 Ha pe yvy oñehundíta, ha umi kokue itujáta, ha hape ha opa hape henyhẽta ñuatĩgui, avave ndoguatamoʼãigui upérupi. 33 Umi kuñataĩ oñembyasýta, ndorekóiramo nóvio. umi kuña oñembyasýta, ndorekóigui iména; imba'ekuéra tajýra oñembyasýta, ndorekóiva pytyvõhára. 34 Umi ñorairõme oñehundíta umi nóvio, ha iména omanóta ñembyahýigui. 35 Pehendu koʼág̃a koʼã mbaʼe ha pentende, peẽ Ñandejára rembiguái. 36 Péina ápe, Ñandejára ñeʼẽ, pehupyty: ani peguerovia umi tupã Ñandejára oñeʼẽvaʼekuére. 37 Péina ápe, umi mbaʼasy vai hiʼag̃ui, ha ndahaʼéi ipyʼaguapýva. 38 Peteĩ kuña hyeguasu jave imemby noveno mes-pe, imemby jave, mokõi térã mbohapy aravo imemby rire, hasyeterei ojere ijyva rehe, hasy, pe mitã imemby jave, ndopytu'úi sapy'ami.

39 Upéicharõ jepe umi mbaʼe vai ndopytamoʼãi ou hag̃ua ko yvy ape ári, ha ko yvy oñembyasýta, ha oúta hiʼári opárupi ñembyasy. 40 O che tavayguakuéra, ehendu che ñeʼẽ: eñembosakoʼi ne ñorairõrã, ha umi mbaʼevaípe eime peregrino-icha jepe ko yvy ape ári. 41 Pe ovendéva, toiko pe okañývaicha. 42 Pe oipyhýva mba'erepy, ojogua umi ndohupytýiva mba'eve. 43 Pe oñotỹva, ha'ete ku nomono'õiva. 44 Umi omendáva, imembyʼỹvaicha. Ha umi nomendáiva, umi viúdoicha. 45 Ha upévare umi ombaʼapóva ombaʼapo rei. 46 Umi extranhéro omonoʼõtagui hiʼa, ha oipeʼáta imbaʼerepy, oitypa hóga, ha ojagarráta itaʼyrakuérape prisionéroramo, prisionéroramo ha ñembyahýipe oguerekótagui mitã. 47 Ha umi omba'apóva imba'erepy monda rehe, ombojeguave hikuái itáva, hóga, imba'e ha imba'e teéva. 48 Che pochyvéta hendivekuéra ipekádore, heʼi Ñandejára. 49 Kuña rekovai oenvidiaháicha peteĩ kuña hekojojáva ha hekoporãvare. 50 Upéicharõ pe tekojoja ndochaʼemoʼãi tembiapovai rehe, haʼe oñemboja vove, ha ojahéiramo chupe hova renondépe, haʼe ou vove odefendéva pe oheka kyreʼỹvape opa angaipa ko yvy ape ári. 51 Ha upévare ani peẽ pejogua, ni umi hembiapokue. 52 Michĩmi gueteri, ha tembiapovai ojepeʼáta ko yvy ape ári, ha tekojoja oisãmbyhýta pende apytépe. 53 Aníke pe pekadór he'i ndopekaiha, Tupã ohapytagui tatakua iñakã ári, he'íva Ñandejára Tupã ha hekomimbipa renondépe: “Che ndajapói angaipa”. 54 Péina ápe, Ñandejára oikuaa opa yvypóra rembiapo, imaginación, ipensamiénto ha ikorasõ; 55 Ha'e kuéra oñe'ẽnte pe ñe'ẽ: “Tojejapo ko yvy!” ha ojejapo: Tojejapo yvága; ha ojejapo. 56 Iñeʼẽ rupive ojejapo umi mbyja, ha haʼe oikuaa mboýpa oĩ. 57 Haʼe ohesaʼỹijo pe pypuku, ha umi mbaʼerepy oĩva; ha'e omedi pe yguasu ha mba'épa ipype. 58 Haʼe omboty pe yguasu y mbytépe, ha iñeʼẽ rupive omosaingo pe yvy y ári. 59 Haʼe oipyso yvága peteĩ bóvedaicha; y ári omopyenda. 60 Pe desiértope haʼe ojapo y ykua ha estanque umi montáña ruʼãme, ikatu hag̃uáicha pe y osyry umi ita yvate guive orrega hag̃ua ko yvy. 61 Haʼe ojapo yvypórape, ha omoĩ ikorasõ hete mbytépe, ha omeʼẽ chupe pytu, tekove ha arandu. 62 Heẽ ha Tupã Ipuʼakapáva Espíritu, ojapovaʼekue opa mbaʼe, ha ohesaʼỹijóva opa mbaʼe kañymby oĩva yvy ape ári ñemiháme. 63 Añetehápe haʼe oikuaa pene invensión, ha mbaʼépa pepensa pene korasõme, jepe umi opeka vaʼekue, ha omokañyséva iñangaipa. 64 Upévare Ñandejára ohesaʼỹijo porã opa mbaʼe pejapo vaʼekue, ha penemotĩta enterovépe. 65 Ha ojegueru vove pene angaipa, peñemotĩta yvyporakuéra renondépe, ha pene angaipakuéra haʼéta pende acusador upe árape.

66 Mbaʼépa pejapóta? térã mba'éicha piko peñomi pene angaipa Tupã ha hi'ángel renondépe? 67 Péina ápe, Tupã voi haʼe pe hués, pekyhyje chugui: peheja pene angaipakuéragui, ha penderesarái pene rembiapovaikuéragui, anivéma hag̃ua pejepytaso hendivekuéra tapiaite g̃uarã: upéicha Tupã pendegueraháta, ha penemosãsóta opa jehasaʼasýgui. 68 Péina ápe, hetaiterei aty pochy hendýva hendy pende ári, ha oipeʼáta hikuái peteĩva pende apytégui, ha penemongaru, peimévo mbaʼeve, umi mbaʼe oñekuaveʼẽva taʼangakuérape. 69 Ha umi omoneĩva hesekuéra oñembohory ha oñembohory, ha opyrũta ipy guýpe. 70 Oĩtagui opa tendáre, ha umi tavaguasu oúvape, peteĩ insurrección tuicháva umi okyhyjéva Ñandejáragui. 71 Haʼekuéra ojoguáta umi itavyetévape, ndopordéi avavépe, ha katu ombyai ha ohundíta gueteri umi okyhyjéva Ñandejáragui. 72 Haʼekuéra ombyaítagui ha oipeʼáta chuguikuéra imbaʼerepy, ha omosẽta chupekuéra hógagui. 73 Upéi ojekuaáta chupekuéra, mávapa che aiporavovaʼekue; ha oñehaʼãta hikuái pe óro tatápeguáicha. 74 Pehendu, O che ahayhuetéva, heʼi Ñandejára: péina ápe, hiʼag̃uíma umi ára jehasaʼasy, ha katu che pomosãsóta upévagui. 75 Ani pekyhyje ni peduda; Tupã niko pende guía, 76 Ha umi oñongatúva che rembiapoukapy ha che rembiapoukapykuéra sãmbyhyhára, heʼi Ñandejára Ñandejára: ani peheja pene angaipa pende pohýi, ha ani peheja pene rembiapovaikuéra ojehupi ijehegui. 77 Ai umi ojejokuava angaipa reheve, ha ojejahoi ini reheve cuities ha’ete peteĩ kokue ojejaho’íva ka’avokuéragui, ha tape ojejaho’íva ñuatĩgui, ani haĝua avave ohasa! 78 Ojeheja oñemonde’ỹre, ha ojepoi tatápe oñehundi haguã.