Frisian Western - The Book of Jubilees

HAADSTIK1

1Enitbardeynitearstejierfan'eúttochtfan'ebernfan IsraelútEgypte,yn'etreddemoanne,op'esechstjindedei fan'emoanne,[2450AnnoMundi]datGodtsjinMozes sprutsensei:'KomneiMyop'eberch,enIksildytwa stiennentafelsjaanfan'ewetenfanitgebod,datIk skreaunhaw,datstoharlearemeist.'

2EnMozesgyngop'eberchfanGod,endehearlikheid fan'eHearebleauop'eberchSinaï,eninwolkoerskaadde itseisdagen

3EnHyrôpMozesop'esândedeiút'emiddenfan'ewolk, endeskynfan'ehearlikheidfan'eHearewieasin flammendfjoerop'etopfan'eberch

4EnMozeswiefjirtichdagenenfjirtichnachtenop'e berch,enGodleardehimdeeardereendelettereskiednis fan'eferdielingfanaldedagenfan'ewetenfanit tsjûgenis

5EnHysei:'NeigjedynherttaelkwurddatIktsjindy sprekkesilopdizzeberch,enskriuwityninboek,sadat hargeneraasjessjenkinnehoe'tIkharnetferlittenhaw fanwegenalitkweadatsedienhawwetrochitferbûnte oertrêdendatIkhjoedop'eberchSinaïtuskenMyendy oprjochtsjefoarhargeneraasjes

6Ensasilitbarreasaldizzedingenoerharkomme,datse sillewerkennedatIkrjochtfeardigerbinassyynalhar oardielenenynalhardieden,ensesillewerkennedatIk wierlikmeiharwesthaw.

7Enskriuwfoardyselsaldizzewurdenopdy'tIkdyhjoed ferkundigje,wantIkkenharrenopstânenharren stiifmoedigens,foardatIkharrenynitlânbringdatIk harrenfoarâlden,Abraham,IzaäkenJakob,meiineed taseinhaw,sizzende:'OanjimmeneiteamsilIkinlânjaan datoerrintfanmolkeenhuning.'

8Ensesilleiteentefredenwêze,ensesillehartafrjemde goadenkeare,ta(goaden)dy'tharnetrêdekinnefanneat fanharferdrukking:endittsjûgenissilheardwurdeasin tsjûgenistsjinharWantsesillealMyngeboadenferjitte, (sels)alleswatIkhargebied,ensesilledeheidenenfolgje, enneiharûnreinens,enneiharskande,ensillehargoaden tsjinje,endizzesilleharinmisdriuweninferdrukkingen inellindeeninstrikbewize

9Eninprottesilleomkommeensesillefinzennommen wurde,ensilleyn'ehannenfan'efijânfalle,om'tseMyn ferordeningenenMyngeboadenferlittenhawwe,ende feestdagenfanMynferbûn,enMynsabbatten,enMyn hilligeplakdatIkfoarMyselshilligehawynharmidden, enMyntabernakel,enMynhillichdom,datIkfoarMysels hilligehawyn'emiddenfanitlân,datIkMynnamme deropsettesoe,endatitdêrwenjesoe

10Ensesilleharselshichtenenboskenensnienebylden meitsje,ensesilleoanbidde,elksyneigen(snienbyld),om ôftedwalen,ensesilleharbernofferjeoandemoanen,en oanaldewurkenfan'edwalingfanharherten

11EnIksiltsjûgenneiharrenstjoere,datIktsjinharren tsjûgjemei,marsysillenetharkje,ensilledetsjûgenek deadzje,ensysilledejingenferfolgjedy'tdewetsykje,en sysilleallesôfskaffeenferoarjeomkweatedwaanfoar Myneagen

12EnIksilMynoantlitfoarharrenferbergje,enIksil harrenoerjaanyn'ehânfan'eheidenentafinzenskip,ta

bútentaferslinding,enIksilharrenútitmiddenfanitlân fuorthelje,enIksilharrenferspriedeûnderdeheidenen.

13EnsesillealMynwetenalMyngeboadenenalMyn oardielenferjitte,ensilleôfdwalelykasbynijemoannen, ensabbatten,enfeestdagen,enjubileaenferordeningen.

14EndêrneisillesehartaMykeareút'efolkenmeihar hielehertenmeiharhielesielenmeialharkrêft,enIksil harbyinoarbringeútaldefolken,ensesilleMysykje, sadatIktrochharfûnwurdesil,asseMysykjemeihar hielehertenmeiharhielesiel

15EnIksilharreninoerfloedigefredemeigerjochtichheid iepenbierje,enIksilharrendeplantfanoprjochtheid fuortsmite,meiMynhielehertenmeiMynhielesiel,ense silleinsegenwêzeennetinflok,ensesilledehollewêze ennetdesturt

16EnIksilMynhillichdomynharrenmiddenbouwe,en Iksilbyharrenwenje,enIksilharrenGodwêzeensysille Mynfolkwêzeynwierheidengerjochtichheid

17EnIksilsenetferlittenochyn'esteeklitte;wantIkbin deHeare,harrenGod

18EnMozesfoelopsynoantlitenbeaensei:'OHeare mynGod,ferlitdynfolkendynerfskipnet,sadatseyn'e dwalingfanharhertenôfdwale,enjousenetoeryn'e hannenfanharfijannen,deheidenen,datsenetoerhar hearskjeenhartsjinJosûndigjelitte.

19Litdyngenede,oHeare,oerdynfolkferhevenwurde, enskepynharreninoprjochtegeast,enlitdegeastfan BeliarnetoerharrenhearskjeomharrenfoarJote beskuldigjen,enomharrenfanallepadenfan gerjochtichheidtefangen,sadatsefoarJooantlit omkommekinne.

20MarhjabinneDynfolkenDynerfskip,datJomeidyn gruttemachtrêdenhawweút'ehannenfan'eEgyptners: skepynharreninsuverherteninhilligegeast,enlitharren netfannoôfoantynivichheidynharrensûndenferstrikt wurde

21DoeseideHearetsjinMozes:'Ikkenharren tsjinstridichheidenharrentinzenenharrenstiifnek,ense sillenethearrichwêzeoantseharreneigensûndeende sûndefanharrenheitenbekennen.

22EndêrneisillesehartaMykeareynalleoprjochtheid enmeiharhielehertenmeiharhielesiel,enIksilde foarhûdfanharhertendefoarhûdfanithertfanharsied besnije,enIksilynharinhilligegeastskeppe,enIksilhar suverje,sadatseharfandydeiôfnetfanMyôfkearesille oantynivichheid.

23EnharrensielensilleoanMyenoanalMyngeboaden fêsthâlde,ensesilleMyngeboadenfolbringe,enIksil harrenHeitwêzeensysilleMynbernwêze

24Ensesilleallegearrebernfan'elibbeneGodneamd wurde,enelkeingelenelkegeastsilwitte,ja,sesillewitte datditMynbernbinne,endatIkharrenHeitbinyn oprjochtheidengerjochtichheid,endatIkfanharrenhâld 25Enskriuwaldizzewurdenopdy'tikdyopdizzeberch ferkundigje,deearsteendelêste,dy'tbarresilleynalle ferdielingenfan'edagenyn'ewetenynittsjûgenisenyn 'ewikenendejubileaoantynivichheid,oantikdelkomen byharwenjefoardeivichheid'

26EnHyseitsjindeingelfan'eoanwêzigens:Skriuwfoar Mozesfanitbegjinfan'eskeppingôfoantMynhillichdom ûnderharrenboudisfoaralleivichheid

27EndeHearesilferskinefoardeeagenfanallegearre,en allegearresillewittedatIkdeGodfanIsraelbinendeHeit fanallebernfanJakob,enKeningop'eberchSionfoar ivichheid.EnSionenJeruzalemsillehillichwêze.'

28Endeingelfan'eoanwêzigensdy'tfoaritlegerfan Israelútgie,naamdetafelsfan'eferdielingenfan'ejierren -fan'etiidfan'eskepping-fan'ewetenfanittsjûgenis fan'ewikenfan'ejubilea,neffensdeyndividuelejierren, neffensithieleoantaljubilea[neffensdeyndividuele jierren],fan'edeifan'e[nije]skeppingôfasdehimelen deierdefernijdwurdesilleenalharskeppingneffensde krêftenfan'ehimel,enneffensaldeskeppingfan'eierde, oantithillichdomfan'eHearemakkewurdtynJeruzalem op'eberchSion,enaldeljochtenfernijdwurdefoar genêzingenfoarfredeenfoarsegenfoaraldeútkardenfan Israel,endatitsawêzemeifandydeiôfenoantalde dagenfan'eierde

HAADSTIK2

1Endeingelfan'eoanwêzigensspriektaMozesneffensit wurdfan'eHeare,sizzende:Skriuwdefolsleineskiednis fan'eskeppingop,hoe'tdeHeareGodynseisdagenalSyn wurkenenalleswatHyskepenhatfoltôge,endesabbatop 'esândedeihâldenhatendyhilligehatfoaralletiden,en dyasintekenfoaralSynwurkensteldhat 2Wantop'eearstedeiskepteHydehimelendy'tboppe binneendeierdeendewettersenaldegeastendy'tfoar himtsjinje-deingelsfan'eoanwêzigens,endeingelsfan hilliging,endeingels[fan'egeastfanfjoerendeingels] fan'egeastfan'ewinen,endeingelsfan'egeastfan'e wolken,enfantsjuster,enfansnieenfanhagelenfan rûchfroast,endeingelsfan'estimmenenfan'etongeren fan'ebliksem,endeingelsfan'egeastenfankjeldenfan waarmte,enfanwinterenfanmaitiidenfanhjerstenfan simmerenfanaldegeastenfansynskepselsdy'tyn'e himelenenopierdebinne,(skepHy)deôfgrûnenende tsjusternis,jûn<ennacht>,enitljocht,moarnsitenendei, dy'tHytarethatyn'ekennisfansynhert

3EndoeseagenwySynwurken,enpriizgenHim,en priizgenfoarHimfanwegenalSynwurken;wantsân gruttewurkenmakkeHyop'eearstedei

4Enop'etwaddedeiskepteHyitfirmamentyn'emidden fan'ewetters,endewetterswaardenopdydeispjalte-de heltefanharrengieomheechendeheltefanharrensakke ûnderitfirmament(datwie)yn'emiddenfanitoerflakfan 'ehieleierdeEnditwieitienigewurk(God)datop'e twaddedeiskepenwaard.

5Enop'etreddedeijoechHyitbefeldatdewettersfan'e hieleierdeneiienplakstreamesoene,endatitdroegelân ferskinesoe

6Endewettersdienesa'tHyharbefelhie,enselutsenhar weromfanitoerflakfan'eierdeneiienplakbûtendit firmament,enitdroegelânferskynde

7EnopdydeiskepteHyfoarharrenaldeseeënneffens harrenapartesammelplakken,enalderivieren,ende samlingenfan'ewettersyn'ebergenenop'ehieleierde, enaldemarren,enaldedaufan'eierde,enitsieddat sieddewurdt,enalitspruitendeding,enfruchtdragende beammen,enbeammenfanitbosk,endetúnfanEden,yn Edenenalleplantenneiharrensoarte

8DizzefjouwergruttewurkenskepenGodop'etreddedei Enop'efjirdedeiskepenHydesinneendemoanneende stjerren,ensetteseoanitfirmamentfan'ehimel,omljocht tejaanoerdehieleierde,enomtehearskjenoerdedeien denacht,enitljochtteskiedenfan'etsjusternis.

9EnGodsteldedesinnetaingruttekenopierdefoar dagenenfoarsabbattenenfoarmoannenenfoarfeestenen foarjierrenenfoarsabbattenfanjierrenenfoarjubileaen foaralleseizoenenfan'ejierren

10Enitskiedtitljochtfan'etsjusternis[en]foarwolfeart, datalledingendy'topierdespruiteengroeie,bloeiemeie 11DizzetrijesoartenmakkeHyop'efjirdedeiEnop'e fyfdedeiskepteHygrutteseedierenyn'edjiptenfanit wetter,wantditwienedeearstedingenfanfleisdy'ttroch synhannenskepenwaarden,defiskenenallesdatynit wetterbeweecht,enallesdatfljocht,defûgelsenalhar soarten

12Endesinnekaamboppeharrenopom(harren)te bloeien,enboppeallesdatopierdewie,allesdatút'eierde spruit,enallefruchtbeammen,enallefleis

13DizzetrijesoartenskepteHyop'efyfdedeiEnop'e sechsdedeiskepteHyallebistenfan'eierde,enalitfee, enallesdatop'eierdebeweecht

14EnneiditallesskepteHydeminske,inmaneninfrou skepteHyharren,enjoechhimhearskippijoeralleswatop 'eierdeis,enyn'eseeën,enoeralleswatfleant,enoer bistenenoerfee,enoeralleswatop'eierdebeweecht,en oerdehieleierde,enoerditallesjoechHyhimhearskippij.

15EndizzefjouwersoartenskepteHyop'esechsdedei Enderwieneyntotaaltwaentweintichsoarten

16EnHyfoltôgealsynwurkop'esechsdedei-alleswat yn'ehimelenopierdeis,enyn'eseeënenyn'eôfgrûnen, enynitljochtenyn'etsjusternis,enynalles

17EnHyjoechúsingrutteken,desabbatdei,datwyseis dagenwurkjemoatte,marop'esândedeidesabbathâlde moattefanallewurk

18Enaldeingelsfan'eoanwêzigens,enaldeingelsfan hilliging,dizzetwagrutteklassen-Hyhatúsopdroegen omdesabbatmeiHimtehâldenyn'ehimelenopierde

19EnHyseitsjinús:'Sjoch,IksilinfolkfoarMysels ôfskiedeútaldefolken,endizzesilledesabbatdeihâlde, enIksilharfoarMyselshilligjeasMynfolk,ensilhar seingje;lykasIkdesabbatdeihilligehawenfoarMysels hilligje,sasilIkharseingje,ensysilleMynfolkwêzeen IksilharGodwêze

20EnIkhawitneiteamfanJakobútkeazenútalleswatIk sjoenhaw,enhawhimopskreaunasMynearstbernesoan, enhawhimfoarMyselshilligefoarivichenaltyd;enIksil harrendesabbatdeileare,datsedêropdesabbathâlde meiefanallewurk’

21EnsaskepteHydêrynintekenneffenshokkersemeiús desabbathâldemoastenop'esândedei,omteitenente drinken,enomHimteseingjendy'talledingenskepenhat, lykasHyinbysûnderfolkboppeallefolkenfoarHimsels seinigeenhilligehat,endatsetegearremeiúsdesabbat hâldemoasten

22EnHylietSyngeboadenopsteanasinswieterookdy't foarHimakseptabelwie,aldedagen

23Derwienetwaentweintichhollenfan'eminskefan AdamoantJakob,entwaentweintichsoartenwurkwaarden makkeoantdesândedei;ditissegeneenhillich;ende

earsteiseksegeneenhillich;endizzetsjinnetmeidyfoar hilligingensegen.

24Enoandit(Jakobensynneiteam)waardjûndatsy altyddesegeneenhilligefan'eearstetsjûgenisenwet wêzesoene,lykasHydesabbatdeiop'esândedeihillige ensegenehie

25HyskeptedehimelendeierdeenalleswatHyskepen hieynseisdagen,enGodmakkedesândedeihillich,foar alSynwurken;dêromjoechHydêromitbefeldatelkenien dy'tdêrwurkdocht,stjerresil,endatwa'titûnreinmakket, wisstjerresil

26DêromgebiedejodebernfanIsraelomdizzedeite hâlden,datseithillichhâldemeieendergjinwurkop dwaan,enitnetûntreinigje,om'tithilligerisasalleoare dagen

27Enwa'titûntheiliget,silwisstjerre,enwa'tdêropwurk docht,silwisivichstjerre,sadatdebernfanIsraeldizzedei ynhargeneraasjeshâldemeie,ennetútitlânútroege wurde;wantitisinhilligedeieninsegenedei.

28Enelkeniendy'tithâldtendesabbatdêrophâldtfanal synwurk,silhillichenseingewêzeynalledagenlykaswy 29Ferklearjeensistsjin'ebernfanIsraeldewetfandizze dei,sawoldatsedêrdesabbathâldemoatte,asdatseitnet ferlittemoatteyn'edwalingfanharhert;(en)datitnet tastienisomdêrwurktedwaandatûnfatsoenlikis,omdêr hareigenwilletedwaan,endatsedêrneattariedemoatte omteitenoftedrinken,en(datitnettastienis)omwetter teputten,ofdêrlêsttrochharpoartenynofúttenimmen, dy'tsenetfoarharselstariedehieneop'esechsdedeiyn harwenten

30Ensesilleopdydeineatfanhûsneihûsbringenoch meinimme;wantdydeiishillicherenseingeaselke jubeldeifan'ejubeldagen;hjirophawwewydesabbatyn'e himelhâldenfoardatitoanienfleisbekendmakkewaard omdêropdesabbatopierdetehâlden

31EndeSkepperfanalledingensegeneit,marHyhillige netallefolkenennaasjesomdêrdesabbattehâlden,mar allinnichIsrael:allinnichharrentastienHyomteitenente drinkenendesabbattehâldenopierde

32EndeSkepperfanalledingensegenedizzedeidy'tHy skepenhietasegenenhilligensengloarjeboppealledagen 33Dizzewetentsjûgeniswaardenjûnoan'ebernfan Israelasinwetfoaraltydfoarhargeneraasjes.

HAADSTIK3

1Enop'eseisdagenfan'etwaddewikebrochtenwy, neffensitwurdfanGod,neiAdamaldebisten,enalitfee, enaldefûgels,enallesdatop'eierdebeweecht,enalles datynitwetterbeweecht,neffensharsoarten,enneffens harsoarten:debistenop'eearstedei;itfeeop'etwadde dei;defûgelsop'etreddedei;enaldatop'eierde beweechtop'efjirdedei;endatdatynitwetterbeweecht op'efyfdedei

2EnAdamneamdeharrenallegearrebyharrenrespektive nammen,enlykashyharrenneamde,sawaardharren namme.

3EnyndizzefiifdagenseachAdamaldizze,mantsjesen wyfkes,neffensallesoartendy'top'eierdewiene,marhy wieallinnichenfûngjinhelpdy'tbyhimpaste.

4EndeHeareseitsjinús:'Itisnetgoeddatdeman allinnichis;litúsinhelpmeitsjedy'tbyhimpast.'

5EndeHeareúsGodlietindjippesliepophimfalle,en hysliepte,enHynaamfoardefrouienribútsynribben, endizzeribwiedeoarsprongfan'efrouútsynribben,en Hyboudeitfleisynsynplak,enboudedefrou

6EnHywekkereAdamútsynsliependoe'terwekker waard,stieerop'esechsdedeiop,enHybrochtharbyhim, enHykoehar,enseitsjinhar:'Ditisnobonkefanmyn bonkenenfleisfanmynfleis;sysilmynfrouneamdwurde; om'tsyfanharmannommenis'

7Dêromsillemanenfrouienwêzeendêromsilinman synheitensynmemferlitteenoansynfroukleefje,ense silleienfleiswêze

8Yn'eearstewikewaardAdamskepen,enderib-syn frou:yn'etwaddewikelietHyharoanhimsjen:endêrom waarditgebodjûnomharûnreintehâlden,foarinman sândagen,enfoarinfroutwakearsândagen

9Ennei'tAdamfjirtichdagenynitlântrochbrochthie dêr'terskepenwie,brochtenwyhimyn'etúnfanEdenom ittebewurkjenenteûnderhâlden,marsynfroubrochtense op'etachtichstedeiyn,endêrneigiesyyn'etúnfanEden.

10Endêromstietitgebodop'ehimelsketablettenskreaun oangeandehardy'tbertejout:'asseinmantsjeberte,silse sândagenynharûnreinensbliuweneffensdeearstewike fandagen,entrijeëntritichdagensilseynitbloedfanhar reinigingbliuwe,ensesilneathillichsoanreitsje,nochit hillichdomyngean,oantsedizzedagenfoltôgehatdy't (opleinbinne)ynitgefalfaninmanlikbern

11Marynitgefalfaninfamkesilsetwawikenfandagen ynharûnreinensbliuwe,neffensdeearstetwawiken,en seisensechstichdagenynitbloedfanharsuvering,endat silleyntotaaltachtichdagenwêze'

12Endoe'tsedizzetachtichdagenfoltôgehie,brochten wyharyn'etúnfanEden,wantdyishillicherasdehiele ierdeenelkebeamdy'tderynplanteis,ishillich

13Dêromwaardderfoarskreaunoangeandehardy'tin manlikofinfamkeberte,deynsettingfandydagendatse neathillichsoanreitsjemei,nochithillichdomyngeanmei oantdizzedagenfoaritmanlikeoffamkebernfolbrocht binne

14DitisdewetenittsjûgenisdatfoarIsraelopskreaunis, sadatseitalledagenneikommemoatte.

15Enyn'eearstewikefanitearstejubileum,[1-7oere moarns]wieneAdamensynfrousânjieryn'etúnfan Edenoanitbebouwenenûnderhâlden,enwyjoegenhim wurkenwyjoegenhimynstruksjesomallestedwaandat geskiktisfoaritbebouwen.

16Enhybewurke(detún),enwieneakenenwistitnet,en skammehimnet,enhybeskermedetúntsjin'efûgelsen bistenenfee,ensammelesynfrucht,eniet,ensetteit oerbleauneoan'ekantfoarhimselsenfoarsynfrou[en setteoan'ekantwatbewarrewaard]

17Ennei'tdesânjierfoltôgewiene,dy'terdêrfoltôgehie, krektsânjier,[8oeremoarns]enyn'etwaddemoanne,op 'esantjindedei(fan'emoanne),kaamdeslangeen benaderedefrou,endeslangeseitsjin'efrou:'HatGod jimmegebeaenensein:Jimmemeienetitefanelkebeam yn'etún?'

18Enhjaseitsjinit:'Fanallefruchtenfan'ebeammenyn 'etúnhatGodtsjinússein:Ite;marfan'efruchtfan'e

beamdy'tmiddenyn'etúnstiethatGodtsjinússein: Jimmemeiedernetfaniteeniteknetoanreitsje,oars stjerrejimme'

19Doeseideslangetsjindefrou:‘Jimmesillewisnet stjerre,wantGodwitdatop'edeidatjimmedêrfanite, jimmeeageniepenewurdesille,enjimmesilleasgoaden wêze,enjimmesillegoedenkweakenne

20Endefrouseachdebeamdaternoflikennoflikwie foariteach,endatsynfruchtgoedwieomfanteiten,en synaamderfaneniet

21Endoe'tseharskandeearstmeifigeblêdenbedekthie, joechsedêrfanoanAdamenhyiet,ensyneagenwaarden iepene,enhyseachdathyneakenwie.

22Enhynaamfigeblêdenennaaideseoaninoar,enmakke inskelkfoarhimsels,enbedektesynskande

23EnGodferfloktedeslange,enwiefoaraltydlilkop har

24EnHywielilkop'efrou,om'tsyneidestimfan'e slangeharkeeniet;enHyseitsjinhar:'Iksildynfertriet endynpinetigefermannichfâldigje:meifertrietsilstbern krije,endynweromkomstsilneidynmanwêze,enhysil oerdyhearskje.'

25EntsjinAdamseierek:'Omdatjoneidestimfanjo frouharkehawwe,enfan'ebeamitenhawwedêr'tIkjo fanopdroegenhawdatjodernetfanitemochten,ferflokt isdegrûnomjowille;toarnenenstikelssilitjofoarbringe, enjosillejobreaiteynitswitfanjogesicht,oantjo weromkommeneideierdedêr'tjoweihellebinne;want ierdebinnejo,entadeierdesillejoweromkomme'

26EnHymakkefoarharrenkleanfanlear,enklaaide harrenoan,enstjoerdeharrenfuortút'etúnfanEden.

27EnopdydeidatAdamút'eTúngie,offerdehyasin swieterookinofferfanwierook,galbanumenstacte,en krûdenyn'emoarnmeiitopkommenfan'esinnefan'edei dathysynskandebedekte

28Enopdydeiwaarddemûleslutenfanallebisten,en fanfee,enfanfûgels,enfanalleswatrint,enfanalleswat beweecht,sadatsenetmearpratekoene:wantsehiene allegearmei-inoarsprutsenmeiienlippeenmeiientonge

29EnHystjoerdeút'eTúnfanEdenalitfleisdatyn'e TúnfanEdenwie,enalitfleiswaardferspraatneffenssyn soarten,enneffenssynsoarten,neideplakkendy'tfoarhar makkewiene.

30EnallinnichoanAdamjoechHy(itmiddel)omsyn skandetebedekken,fanallebistenenfee

31Dêromisitop'ehimelsketafelsfoarskreaunoangeande aldyjingendy'titoardielfan'ewetkenne,datsehar skandebedekkemoatte,enharselsnetûntbleatemoatte lykasdeheidenenharselsûntbleate

32Enop'enijemoannefan'efjirdemoannegongenAdam ensynfrouút'eTúnfanEden,ensewennenynitlânElda ynitlânfanharskepping.

33EnAdamneamdesynfrouEva

34Enhjahienengjinsoanoantitearstejubeljier,[8oere moarns]endêrneikoeerharkennen

35Nobewurkehyitlânlykashimyn'eTúnfanEden ynstruearrewie.

HAADSTIK4

1Enyn'etreddewikeynittwaddejubileum[64-70oere] krigeseKaïn,enyn'efjirde[71-77oere]krigeseAbel,en yn'efyfde[78-84oere]krigesehardochterAwân

2Enynitearste(jier)fanittreddejubileum[99-105AM] fermoardeKaïnAbel,om't(God)itofferfanAbel akseptearre,enitofferfanKaïnnetakseptearre

3Enhydeadehimynitfjild:ensynbloedrôpfan'egrûn neidehimel,enkleideom'terhimdeadehie.

4EndeHearebestrafteKaïnfanwegenAbel,om'terhim fermoardehie,enHymakkehimtaflechtlingop'eierde fanwegenitbloedfansynbroer,enHyferfloktehimop'e ierde

5Endêromstietitop'ehimelsketafelsskreaun:'Ferflokt ishydy'tsynbuormanferriedlikslacht,enlitelkeniendy't itsjoenenheardhatsizze:Saisit;endemandy'titsjoen hatenitnetferklearrehat,lithimferfloktwêzelykasde oare'

6Endêromferkundigjewy,aswyfoardeHeareúsGod komme,allesûndedy'tbegienisyn'ehimelenopierde,en ynitljochtenynittsjuster,enoeral

7EnAdamensynfrourouweomAbelfjouwerwikenfan jierren,[99-127AM]enynitfjirdejierfan'efyfdewike [130AM]waardensebliid,enAdamkoesynfrouwer,en sykrigehiminsoan,enhyneamdesynnammeSet;want hysei:'GODhatúsintwaddesiedopierdeopwekke ynsteefanAbel;wantKaïnhathimfermoarde' 8Enyn'esechsdewike[134-40AM]krigehysyndochter Azûrâ.

9EnKaïnnaamsynsusterÂwântafrouensykrigehim Henochoan'eeinfanitfjirdejubileum[190-196AM]En ynitearstejierfan'eearstewikefanitfyfdejubileum waarden[197AM]huzenopierdeboud,enKaïnboudein stêd,enneamdedyneidenammefansynsoanHenoch 10EnAdamkoeEva,synfrou,ensykrigenochnjoggen soannen

11Enyn'efyfdewikefanitfyfdejubileum[225-31oere] naamSethsynsusterAzûrâtafrou,enynitfjirde(jierfan 'esechsdewike)[235oere]krigesyhimEnos 12HybegondenammefandeHeareoanteroppenop ierde.

13Enynitsândejubileumyn'etreddewike[309-15AM] naamEnossynsusterNôâmtafrou,ensykrigehimin soanynittreddejierfan'efyfdewike,enhyneamdehim Kenan

14Enoan'eeinfanitachtstejubileum[325,386-3992AM] naamKenansynsusterMûalêlêthtafrou,ensykrigehim insoanynitnjoggendejubileum,yn'eearstewikeynit treddejierfandizzewike,[395AM]enhyneamdesyn nammeMahalalel

15Enyn'etwaddewikefanittsiendejubileum[449-55 AM]naamMahalalelDinatafrou,dedochterfanBarakiel, dedochterfansynheitebroer,ensykrigehiminsoanyn'e treddewikeynitsechsdejier,[461AM]enhyneamdehim Jared,wantynsyndagenkamendeingelsfan'eHearedel op'eierde,dyjingendy'tdeWachtersneamdwurde,omde bernfan'eminskenteûnderwizen,endatserjochten oprjochtheiddwaansoeneopierde.

16Enynitalfdejubileum[512-18AM]naamJaredinfrou, enharnammewieBaraka,dedochterfanRâsûjâl,in dochterfan'ebroerfansynheit,yn'efjirdewikefandit jubileum,[522AM]ensykrigehiminsoanyn'efyfde

wike,ynitfjirdejierfanitjubileum,enhyneamdehim Henoch.

17Enhywiedeearsteûnderdeminskendy'topierde bernebinnedy'tskriuwenenkennisenwiisheidleardeen dy'tdetekensfan'ehimelopskreauneffensdefolchoarder fanharmoannenyninboek,sadatminskendeseizoenen fan'ejierrenkennekoeneneffensdefolchoarderfanhar apartemoannen.

18Enhywiedeearstedy'tintsjûgenisskreauenhytsjûge oan'esoannenfan'eminskenûnderdegeneraasjesfan'e ierde,enteldedewikenfan'ejubileumsop,enmakkehar dedagenfan'ejierrenbekend,ensettedemoannenyn oarderenteldedesabbattenfan'ejierrenoplykaswyse himbekendmakkehawwe

19Enwatderwieenwatderwêzesil,seacherynin fisioenfansynsliep,lykasitbarresilmeidebernfan'e minskentrochhargeneraasjeshinneoantdedeifanit oardiel;hyseachenbegreepalles,enskreausyntsjûgenis op,enpleatsteittsjûgenisopierdefoarallebernfan'e minskenenfoarhargeneraasjes

20Enynittolfdejubileum,[582-88]yn'esândewike dêrfan,naamhyinfrou,enharnammewieEdna,de dochterfanDanel,dedochterfansynheitebroer,enynit sechsdejieryndizzewike[587AM]krigesehiminsoan enhyneamdehimMethusalah.

21EnhywieboppedatbydeingelenfanGoddizzeseis jubileumjierren,ensylietenhimallessjenwatopierdeen yn'ehimelis,dehearskippijfan'esinne,enhyskreaualles op

22EnhytsjûgetsjindeWachters,dy'tsûndigehienemei dedochtersfan'eminsken;wantdizzehieneharselsbegûn teferienigjen,sadatseûnreinwaarden,meidedochtersfan 'eminsken,enHenochtsjûgetsjin(harren)allegearre

23Enhywaardnommenútitmiddenfan'eminsken,en wyfierdenhimynmajesteiteneareyn'eTúnfanEden,en sjoch,dêrskriuwthydeferoardielingenitoardielfan'e wrâldop,enalitkweafan'eminsken.

24Endêrtrochbrocht(God)itwetterfan'eoerstreaming oerithielelânEden;wantdêrwaardhyasintekenstelden dathytsjûgjesoetsjinalleminsken,dathyallediedenfan 'egeneraasjesoantdedeifanferoardielingfertellesoe

25Enhyferbaarndeitreekwurkfanithillichdom,(ja) swietekrûdendy'takseptabelwienefoardeHeareop'e berch

26WantdeHearehatfjouwerplakkenopierde,deTúnfan Eden,endeBerchfanitEasten,endizzeberchdêr'tsto hjoedopbist,deBerchSinaï,endeBerchSion(dy't)yn'e nijeskeppinghilligewurdesilfoarinhilligingfan'eierde; dêrtrochsildeierdehilligewurdefanalharskuldenhar ûnreinenstrochdegeneraasjesfan'ewrâldhinne

27Enynitfjirtjindejubileum[652AM]naamMethusalah infrou,Edna,dedochterfanAzriaal,dedochterfansyn heitebroer,yn'etreddewike,ynitearstejierfandizze wike,[701-7AM]enhykrigeinsoanenneamdehim Lamech

28Enynitfyftjindejubileum,yn'etreddewike,naam Lamechinfrou,enharnammewieBetenos,dedochterfan Baraki'il,dedochterfan'ebroerfansynheit,enyndizze wikekrigesehiminsoan,enhyneamdehimNoäch,ensei: 'Dizzesilmytreastefanmynmuoiteenalmynwurk,en fan'egrûndy'tdeHeareferflokthat'

29Enoan'eeinfanitnjoggentjindejubileum,yn'esânde wikeynitsechsdejier[930AM]dêrfan,stoarAdam,enal synsoannenbegroevenhimynitlânfansynskepping,en hywiedeearstedy'tyn'eierdebegroevenwaard.

30Enhymistesantichjierfantûzenjier;wanttûzenjier binneasiendeiyn'etsjûgenisfan'ehimelendêromwaard itskreaunoerdebeamfankennis:'Op'edeidatjodêrfan itesillejostjerre.'Dêromfoltôgehydejierrenfandizzedei net;wanthystoaryn'etiid

31Oan'eeinfanditjubileumwaardKaïnneihimyn itseldejierfermoarde;wantsynhûsfoelophimynenhy stoarmiddenynsynhûs,enhywaardfermoardetrochsyn stiennen;wantmeiinstienhiehyAbelfermoarde,enmei instienwaardhyfermoardeynrjochtfeardichoardiel

32Dêromwaarditop'ehimelsketafelsfoarskreaun:Meiit ynstrumintwêrmei'tinmansynneistedeadet,silhydeade wurde;op'ewizewêrophyhimferwûnehat,sillesehim opdeseldewizebehannelje'

33Enynitfiifentweintichste[1205AM]jubileumnaam Noachinfrou,enharnammewie`Emzârâ,dedochterfan Râkê'êl,dedochterfansynheitebroer,ynitearstejieryn 'efyfdewike[1207AM]:enynittreddejierdêrfanbrocht sehimSem,ynitfyfdejierdêrfan[1209AM]brochtse himHam,enynitearstejieryn'esechsdewike[1212AM] brochtsehimJafet.

HAADSTIK5

1Enitbardedoe'tdebernfan'eminskenbegûnente fermannichfâldigjenopitoerflakfan'eierdeendochters foarharbernewaarden,datdeingelsfanGodharseagen yninbepaaldjierfanditjubileum,datsemoaiwieneomte sjen;ensenamenharselsfrouljuútallegearredy'tse keazenhiene,ensekrigenharsoannenensewaarden reuzen

2Endewetteloosheidnaamtaopierdeenallefleis ferdorvensynwei,lykasminskenenfeeenbistenenfûgels enallesdatopierderint-allegearferdorvenseharwegen enharoarders,ensebegûneninoarteferslinden,ende wetteloosheidnaamtaopierdeenelkeferbyldingfan'e gedachtenfanalleminsken(wie)saoanhâldendkwea

3EnGodseachneideierde,ensjuch,dywieferdorven,en allefleishiesynoardersferdorven,enalleswatop'eierde wie,hieallerhannekweafoarSyneagendien

4EnHyseidatHydeminskeenallefleisopitoerflakfan 'eierdedy'tHyskepenhie,ferneatigjesoe.

5MarNoachfûngenedefoardeeagenfandeHeare

6Entsjindeingelsdy'tHyop'eierdestjoerdhie,wieHy tigelilk,enHyjoechitbefelomharútalharhearskippijte ferdriuwen,enHyjoechúsitbefelomhartebinenyn'e djiptenfan'eierde,ensjoch,sebinnebûnynharmidden, enwurdeaparthâlden.

7EntsjinharrensoannengieinbefelútfanfoarSyn oantlitdatsemeiitswurdsleinwurdesoene,enûnderde himelweihellewurdesoene

8EnHysei:Myngeastsilnetaltydop'eminskebliuwe; wantsebinneekfleisenhardagensillehûnderttweintich jierwêze

9EnHystjoerdeSynswurdynharrenmidden,sadatelk synbuormandeadzjesoe,ensebegûnenelkoartedeadzjen

oantseallegeartrochitswurdfoelenenfan'eierde ferneatigewaarden.

10Enharrenheitenwienetsjûgen(fanharrenferneatiging), endêrneiwaardensefoaraltydbûnyn'edjiptenfan'e ierde,oantdedeifan'egrutteferoardieling,asitoardiel foltrokkenwurdtoeraldyjingendy'tharrenwegenen harrenwurkenferdorvenhawwefoardeHeare

11EnHyferneatigeallegearreútharrenplakken,ender bleaunetienfanharrenoerdy'tHynetoardieleneffensal harrenkwea-aardichheid

12Enhymakkefoaralsynwurkeninnijeen rjochtfeardigenatuer,sadatsenetfoaraltydynharhiele natuersûndigjesoene,marallegearaltydrjochtfeardich wêzesoene,elkynsynsoarte

13Enitoardielfanallegearreisfoarskreaunenskreaunop 'ehimelsketafelsyngerjochtichheid-sels(itoardielfan) allegearredy'tôfwikefanitpaaddatfoarharren foarskreaunisomyntekuierjen;enassedêrnetynkuierje, isitoardielskreaunfoarelkskepselenfoarelkesoarte.

14Enderisneatyn'ehimelofopierde,ofynljochtofyn tsjuster,ofynitSjeolofyn'edjipte,ofynittsjuster(dat netbeoardielewurdt);enalharoardielenbinne foarskreaunenskreaunengravearre

15Hysiloerallesoardielje,degrutteneffenssyngrutheid, endelytseneffenssynlytsens,enelkneffenssynwei.

16EnHyisnetiendy'tdepersoan(fanien)oansjoggesil, enHyiseknetiendy'tkado'soannimt,asHyseitdatHy oerelkinoardielútfieresil:asienallesjoechwatopierde is,silHydekado'sofdepersoan(fanien)netoansjogge, nochwatútsynhannenoannimme,wantHyisin rjochtfeardigerjochter.

17Enfan'ebernfanIsraelisitskreaunenfoarskreaun:As seharynrjochtfeardigenstahimbekeare,silHyalhar oertredingsferjaanenalharsûndenferjaan.

18ItstietskreaunenfoarskreaundatHygenedesjenlitte siloanallegearredy'tharienkearyn'tjierfanalharskuld bekeare.

19Enwataldyjingenoanbelangetdy'tharwegenenhar gedachtenferdorvenhawwefoardeoerstreaming,waard gjiniensynpersoanakseptearreútseindyfanNoach allinnich;wantsynpersoanwaardakseptearrefoarsyn soannen,dy't(God)rêdenhatfan'ewettersfan'e oerstreamingfanwegenhim;wantsynhertwie rjochtfeardichynalsynwegen,lykasithimbefelwie,en hywienetôfwyktfanwatfoarhimfoarskreaunwie

20EndeHeareseidatHyallesferneatigjesoedatop'e ierdewie,sawolminskenasfee,enwyldedieren,enfûgels fan'eloft,enalleswatop'eierdebeweecht.EnHyjoech Noachitbefelomhiminarktemeitsjen,sadathyhimsels rêdekoefan'ewettersfan'efloed

21EnNoachmakkedearkynalleopsichtenlykasHyhim befelhie,ynitsânentweintichstejubeljier,yn'efyfdewike ynitfyfdejier(op'enijemoannefan'eearstemoanne) [1307AM]

22Enhygieynitsechsde(jier)dêrfan,[1308AM]yn'e twaddemoanne,op'enijemoannefan'etwaddemoanne, oantdesechstjinde;enhygie,enalleswatwyhim brochten,yn'earke,endeHearedieitfanbûtenôftichtop 'esantjindejûn

23EndeHeareiepenesânsluzenfan'ehimel,ende mûningenfan'eboarnenfan'egruttedjipte,sânmûningen ynoantal

24Endesluzenbegûnenwetterút'ehimeltestreamen fjirtichdagenenfjirtichnachten,endeboarnenfan'e djiptejoegenekwetterop,oantdehielewrâldfolwetter wie

25Enitwetternaamtaop'eierde:Fyftjinelnkamende wettersboppealdehegebergenút,endearkewaard omheechtildboppedeierde,enitbeweegdeoeritoerflak fanitwetter

26Enitwetterhiedeoerhânopitoerflakfan'eierdefiif moannen-hûndertfyftichdagen.

27Endearkegynghinneenbleaulizzenop'etopfan Lubar,ienfan'ebergenfanArarat

28En(op'enijemoanne)yn'efjirdemoannewaardende boarnenfan'egruttedjipteslutenendesluzenfan'ehimel waardentsjinhâlden;enop'enijemoannefan'esânde moannewaardenallemûningenfan'eôfgrûnenfan'eierde iepene,enitwetterbegontesakjenyn'edjiptehjirûnder

29Enop'enijemoannefan'etsiendemoannewaardende toppenfan'ebergensjoen,enop'enijemoannefan'e earstemoannewaarddeierdesichtber

30Enitwetterferdwûnfanboppedeierdeyn'efyfdewike ynitsândejier[1309AM]dêrfan,enop'esantjindedeiyn 'etwaddemoannewiedeierdedroech

31Enop'esânentweintichstedêrfaniepenehydearke,en stjoerdederútbisten,enfee,enfûgels,enalitbewegende ding

HAADSTIK6

1Enop'enijemoannefan'etreddemoannegieerút'e arkeweienboudeinalteropdyberch.

2Enhydiefersoeningfoardeierde,ennaamingeitebokje endiemeisynbloedfersoeningfoaraldeskuldfan'eierde; wantalleswatderopwesthie,wieferneatige,útsein dyjingendy'tmeiNoächyn'earkewiene

3Enhyleiitfetdêrfanopitalter,enhynaaminokse,en ingeit,eninskiepengeiten,ensâlt,enintorteldove,enit jongefanindove,enleiinbrânofferopitalter,engeatdêr inoffermeioaljeoerhinne,ensprinkelewynenstruide wierookoeralles,enlietinmoaierookopkomme,wolkom foardeHeare

4EndeHearerookdemoaierook,enHymakkeinferbûn meihimdatdergjinoerstreamingmearwêzesoeomde ierdeteferneatigjen;dataldedagenfan'eierde-siedtiid enrispinge-neaophâldesoene;kjeldenhjitte,ensimmer enwinter,endeiennachtsoeneharfolchoardernet feroarje,nochfoarivichophâldesoene

5'Enjimme,wurdetalrykenfermannichfâldigjeopierde, enwurdedêrinprotteop,enwêsinsegenophar.De eangstfoarjimmeendeskrikfoarjimmesilIkynspirearje ynallesdatopierdeenyn'eseeis'

6Ensjuch,Ikhawjimmeallebistenjûn,enalle wjukdieren,enallesdatop'eierdebeweecht,endefisken ynitwetter,enalledingenfoariten;lykasdegrienekrûden, hawIkjimmeallesjûnomteiten

7Marfleis,meisynlibben,meiitbloed,meiejimmenet ite;wantitlibbenfanallefleisisynitbloed,datjimme bloedfanjimmelibbenneteaskewurdtFan'ehânfanelke

minske,fan'ehânfanelk(dier)silikitbloedfan'eminske easkje.

8Wa'titbloedfaninminskefergiettrochinminske,syn bloedsilfergettenwurde,wantneiitbyldfanGodhatHy deminskemakke.

9Enjimme,wurdetalrykenfermannichfâldigjeopierde 10EnNoachensynsoannenswarrendatsegjinbloedite soenedatynienofoarfleiswie,enhymakkeinferbûn foardeHeareGodfoarivichtrochaldegeneraasjesfan'e ierdeyndizzemoanne

11DêromseiHytsjindydatstyndizzemoanneop'eberch inferbûnmeidebernfanIsraelslutemoastestmeiineed, endatstbloedoerharsprinkeljemoastestfanwegenalde wurdenfanitferbûn,datdeHearefoaraltydmeihar makkehat

12Endizzetsjûgenisisoerjimmeskreaun,datjimmeit altydneikommemoatte,sadatjimmeopgjininkeldedei bloedfanbistenoffûgelsoffeeitemeie,aldedagenfan'e ierde,endeminskedy'titbloedfanbistenoffanfeeoffan fûgelsyt,aldedagenfan'eierde,hyensynneiteamsilleút itlânútroegewurde

13EngebieddebernfanIsraelgjinbloedteiten,sadathar nammenenharneiteamaltydfoardeHeareúsGodwêze meie

14Enfoardizzewetisdergjinlimytfandagen,wantitis foarivichSesilleitynhargeneraasjeshâlde,sadatsefoar jomeibloedfoaritaltersmeekjekinne;elkedeienop'e tiidfan'emoarnenjûnsillesefoarjoaltydferjouwing freegjefoardeHeare,sadatseithâldekinneennetútrûge wurde

15EnHyjoechNoachensynsoannenintekendatdergjin oerstreamingmearopierdekommesoe

16HysetteSynbôgeyn'ewolkasintekenfanitivich ferbûn,datdergjinoerstreamingwerop'eierdekomme soeomitteferneatigjenaldedagenfan'eierde

17Dêromisitfoarskreaunenskreaunop'ehimelsketafels, datseitfeestfan'ewikenyndizzemoanneienkearyn't jierfieremoatte,omitferbûnelkjiertefernijen

18Endithielefeestwaardyn'ehimelfierdfan'edeifan'e skeppingoantdedagenfanNoach-seisentweintich jubileumsenfiifwikenfanjierren[1309-1659AM]:en Noachensynsoannenfierdenitsânjubileumsenienwike fanjierren,oantdedeifanNoachsyndea,enfan'edeifan Noachsyndeahawwesynsoannenitôfskaftoantdedagen fanAbraham,enseitebloed

19MarAbrahamhatitynachtnommen,enIzaäkenJakob ensynbernhawweitynachtnommenoantyndyndagen, enyndyndagenhawwedebernfanIsraelitfergettenoant jimmeitop'enijfierdenopdizzeberch

20EngebieddebernfanIsraelomditfeesttehâldenynal hargeneraasjesasingebodfoarhar:iendeiyn'tjier,yn dizzemoanne,silleseitfeestfiere.

21Wantitisitfeestfan'ewikenenitfeestfan'eearste fruchten:ditfeestistwafâldichenfandûbeleaard:neffens watderoerskreaunengravearrestiet,fierit

22WantIkhawskreaunynitboekfan'eearstewet,yndat watIkfoardyskreaunhaw,datstitopsyntiidfieremoatst, iendeiyn'tjier,enIkhawdysynoffersútlein,datdebern fanIsraelbetinkemoatteenitfieremoatteynhar generaasjesyndizzemoanne,iendeiynelkjier.

23Enop'enijemoannefan'eearstemoanne,enop'enije moannefan'efjirdemoanne,enop'enijemoannefan'e sândemoanne,enop'enijemoannefan'etsiendemoanne binnededagenfanbetinking,endedagenfan'eseizoenen yn'efjouwerdielenfanitjier.Dizzebinneskreaunen ynsteldasintsjûgenisfoarivich

24EnNoachsteldesefoarhimselsynasfeestenfoarde generaasjesfoaraltyd,sadatsedêrtrochinoantinkenfoar himwurdenbinne

25Enop'enijemoannefan'eearstemoannewaardhim opdroegenomfoarhimselsinarktemeitsjen,enopdy(dei) waarddeierdedroechenhyiepene(deark)enseachde ierde.

26Enop'enijemoannefan'efjirdemoannewaardende mûningenfan'edjiptenfan'eôfgrûnhjirûnderslutenEn op'enijemoannefan'esândemoannewaardenalle mûningenfan'eôfgrûnenfan'eierdeiepene,enitwetter begûnderyntesakjen

27Enop'enijemoannefan'etsiendemoannewaardende toppenfan'ebergensjoen,enNoachwiebliid

28Endêromhatersefoarhimselsynsteldasfeestentain oantinkenfoarivich,ensabinneseynsteld.

29Ensepleatstenseop'ehimelsketafels,elkhietrettjin wiken;fandeieneneideoare(giefoarby)haroantinken, fan'eearsteneidetwadde,enfan'etwaddeneidetredde, enfan'etreddeneidefjirde

30Enaldedagenfanitgebodsilletwaenfyftichwiken fandagenwêze,en(dizzesille)ithielejierkompleet meitsjeSaisitgravearreenfoarskreaunop'ehimelske tafels

31Enderisgjinferwaarloazing(ditgebod)foarienjierof fanjierneijier

32EngebieddebernfanIsraeldatsedejierrenneffens dizzeberekkeningynachtnimme-trijehûnderten fjouwerenseistigdagen,en(dizze)silleinfolsleinjier foarmje,ensesillesyntiidnetfersteurefansyndagenen fansynfeesten;wantallessilynharútfalleneffenshar tsjûgenis,ensesillegjindeiweilittenochfeestenfersteure 33MarasseharferwaarloazjeennetneilibjeneffensSyn gebod,dansillesealharseizoenenfersteureendejierren silleútdizze(oarder)losmakkewurde,[ensesillede seizoenenfersteureendejierrensillelosmakkewurde]en sesilleharferordeningenferwaarloazje.

34EnaldebernfanIsraelsilleferjitteenitpaadfan'e jierrennetfine,ensilledenijemoannen,enseizoenen,en sabbattenferjitteensesilleferkeardgeanwatdehiele folchoarderfan'ejierrenoanbelanget

35Wantikwititenfannoôfsilikitjoferkundigje,enit isnetmyneigenútfining;wantitboek(leit)foarmy skreaun,enop'ehimelsketafelsisdeferdielingfandagen foarskreaun,datsedefeestenfanitferbûnnetferjitteen rinneneffensdefeestenfan'eheidenenneihardwalingen neiharûnwittendheid

36Wantdersilleljuwêzedy'twisobservaasjesfan'e moannemeitsjesille-hoe't(it)deseizoenenfersteurten fanjierneijiertsiendagentebetiidkomt

37Dêromsilledejierrenoerharkommedatse(deoarder) fersteuresille,eninôfgryslike(dei)dedeifantsjûgenis meitsje,eninûnreinedeiinfeestdei,ensesillealledagen betize,ithilligemeiitûnreine,endeûnreinedeimeiit

hillige;wantsesilleferkeardgeanwatdemoannenen sabbattenenfeestenenjubileaoanbelanget.

38Dêromgebiedentsjûgjeikjodatjofanhartsjûgje kinne;wantneijodeasillejobernharfersteure,sadatseit jiernetallinichtrijehûndertfjouwerenseistigdagenmeitsje, endêromsilleseferkeardgeanwatdenijemoannenen seizoenenensabbattenenfeestdagenoanbelanget,ense silleallesoartenbloeditemeiallesoartenfleis.

HAADSTIK7

1Enyn'esândewikeynitearstejier[1317oere]dêrfan, ynditjubileum,planteNoachwynstokkenop'eberchdêr't dearkeoprêstehie,meidenammeLubar,ienfan'e Araratbergen,ensedroegenfruchtynitfjirdejier[1320 oere]enhybewachteharrenfruchtensammeleitynditjier yn'esândemoanne

2Enhymakkederwynfanendieityninfet,enbewarreit oantitfyfdejier,[1321AM]oantdeearstedei,op'enije moannefan'eearstemoanne

3Enhyfierdemeiblydskipdedeifanditfeest,enhy brochtinbrânofferfoardeHeare,ienjongeokseenien ram,ensânskiep,elkinjierâld,eningeitebok,omdêrmei fersoeningtedwaanfoarhimselsensynsoannen

4Enhymakkeearstitgeitebokjeklear,endiewatfansyn bloedopitfleisdatopitalterleidatermakkehie,enalit fetleieropitalterdêr'teritbrânofferbrochthie,ende okseenderamenitskiep,enhyleialharfleisopitalter.

5Enhyleialharrenoffers,mingdmeioalje,derop,en dêrneisprinkelehywynopitfjoerdathyearderopitalter makkehie,enhyleireekwurkopitalterenlietinswiete rookopsteandy'takseptabelwiefoardeHeare,synGod 6Enhywiebliidendronkfandizzewyn,hyensynbern meiblydskip.

7Enitwaardjûn,enhygyngynsyntinte,endronkenwie erenleihimdelensliepte,enwieûntbleateynsyntinte wylsthysliepte.

8EnHamseachNoäch,synheit,neaken,engyngúten ferteldeitsyntwabruorrenbûten

9EnSemnaamsynkleanenstieop,hyenJafet,enhja leinenitkleanopharskoudersengongenefterúten bedektendeskandefanharheit,enhargesichtenwiene efterút.

10EnNoachwaardwekkerútsynsliepenwistalleswat synjongstesoanhimoandienhie,enhyferfloktesynsoan ensei:'FerfloktmeiKanaänwêze;inslaafsilhywêzefoar synbruorren'

11EnhysegeneSemensei:'PriizgemeiedeHeare,de GodfanSem,enKanaänsilsyntsjinstfeintwêze

12GodsilJafetferbreedzje,enGodsilwenjeyn'ewente fanSem,enKanaänsilsyntsjinnerwêze

13EnHamwistdatsynheitsynjongstesoanferflokthie, enhywiedernetbliidmeidathysynsoanferflokthieEn hyskiedehimfansynheit,hyensynsoannenmeihim, KusjenMisraïmenPutenKanaän

14Enhyboudeinstêdfoarhimselsenneamdedyneide nammefansynfrouNe'elatama'uk.

15EnJafetseachit,enwaardoergeunstichopsynbroer, enhyboudeekinstêdfoarhimsels,enhyneamdedynei denammefansynfrouAdataneses.

16EnSemwennebysynheitNoach,enhyboudeinstêd tichtbysynheitop'eberch,enhyneamdedyekneide nammefansynfrouSedeqetelebab

17Ensjoch,dizzetrijestêdenbinnetichtbydeberchLubar; Sedeqetelebabfoardeberchyniteasten;enNa'eltama'uk ynitsuden;'Adatan'esesynitwesten

18EnditbinnedesoannenfanSem:Elam,enAssur,en Arpaksad-dizze(soan)waardtwajierneideoerstreaming berne-enLud,enAram

19DesoannenfanJafet:Gomer,Magog,Madai,Javan, Tubal,MesechenTiras;datbinnedesoannenfanNoach 20Enynitachtentweintichstejubileum[1324-1372AM] begonNoachsynsoannendeferordeningenengeboaden optelizzen,enaldeoardielendy'thywist,enhyfermande synsoannenomrjochtfeardigensteobservearjen,ende skandefanharfleistebedekken,enharSkepperte seingjen,enheitenmemteearjen,enharneisteleafte hawwen,enharsielentebehoedzjenfoarhoererijen ûnreinheidenalleûngerjochtichheid.

21Wanttrochdizzetrijedingenkaamdeoerstreamingoer deierde,nammentliktrochdehoererijwêrby'tdeWachters tsjindewetfanharrenferordeningenynhoererijgienemei dedochtersfan'eminsken,enharselsfrouljunamenfan allegearredy'tsekeazenhiene:ensymakkenitbegjinfan ûnreinens.

22Enhjakrigensoannen,deNaphidim,enhjawiene allegearûngelyk,enhjafersloegeninoar:endeReuzen deadendeNaphil,endeNaphildeadendeEljo,endeEljominskheid,endeienemandeoare

23Enelkferkochthimselsomûngerjochtichheidtedwaan eninsoadbloedteferjitten,endeierdewaardfolmei ûngerjochtichheid

24Endêrneisûndigesetsjindebistenendefûgels,en allesdatbeweechtenrintop'eierde:eninsoadbloed waardop'eierdefergetten,enelkeferbyldingenwinskfan 'eminskenbetochtijdelheidenkweaoanhâldend

25EndeHeareferneatigeallesfan'eierde;fanwegende kweadediedenfanharrendieden,enfanwegenitbloeddat seyn'emiddenfan'eierdefergettenhiene,ferneatigeHy alles.

26'Enwybleauwenoer,ikenjimme,mynsoannen,en allesdatmeiúsyn'earkekaam,ensjoch,iksjochjimme wurkenfoarmydatjimmenetynrjochtfeardigensrinne: wantopitpaadfanferneatigingbinnejimmebegûnte rinnen,enjimmeskiedejimmefanelkoar,enbinne oergeunstichopelkoar,en(sakomtit)datjimmenetyn harmonybinne,mynsoannen,elkmeisynbroer

27Wantiksjoch,ensjuch,dedemoanenbinnebegûnmei harrenferliedingentsjinjimmeenjimmebern,ennobinik bangfoarjimme,datjimmeneimyndeaitbloedfan minskenop'eierdeferjittesille,endatjimmeekfan'e ierdeferneatigewurdesille.

28Wantwa'titbloedfaninminskefergiet,enwa'titbloed fanhokkerfleisdanekyt,silallegearfan'eierde ferneatigewurde

29Endersilgjinminskeoerbliuwedy'tbloedyt,ofdy'tit bloedfaninminskeop'eierdefergiet,endersilgjinsied ofneiteamoerbliuwedy'tûnderdehimellibje;wantynit grêfsillesegean,enynitplakfanferoardielingsillese delkomme,enyn'etsjusternisfan'edjiptesilleseallegear trochingewelddiedigedeafuorthellewurde

30Dersilgjinbloedoanjimmesjoenwurdefanalitbloed datderwêzesilaldedagenwêrynjimmebistenoffeeof watdanekop'eierdefleanthawwedeade,endochingoed wurkfoarjimmesielentrochtebedekkenwatopitoerflak fan'eierdefergettenis.

31Enjimmesillenetwêzelykashimdy'tmeibloedyt, marpasopjimmeselsdatnimmenbloedfoarjimmeyt: bedekitbloed,wantsabinikopdroegenomjimmeen jimmeberntetsjûgjen,tegearremeiallefleis

32Enlitdesielnetmeiitfleisitenwurde,datjimmebloed, datjimmelibbenis,neteaskewurdtfan'ehânfanhokker fleisdanekdatitop'eierdefergiet

33Wantdeierdesilnetreinwêzefanitbloeddatderop fergettenis;want(allinich)trochitbloedfanhimdy'tit fergettenhat,sildeierdesuverewurdetrochalhar generaasjeshinne.

34Enno,mynbern,harkje:wurkjerjochten gerjochtichheid,datjimmeyngerjochtichheidplantewurde meieoeritoerflakfan'ehieleierde,enjimmegloarje ferhegewurdefoarmynGod,dy'tmyrêdenhatfan'e wettersfan'eoerstreaming

35Ensjuch,jimmesillegeanenstêdenfoarjimselsbouwe, endêralleplantenplantedy'top'eierdebinne,en boppedatallefruchtbeammen

36Trijejierlangsildefruchtfanallesdatitenwurdtnet sammelewurde:enynitfjirdejiersildefruchthillich achtewurde[ensillesedeearstefruchtenofferje], akseptabelfoardeAllerheechsteGod,dy'thimelenierde enalledingenskepenhatLitseynoerfloeddeearstefan'e wynenoalje(as)earstefruchtenofferjeopitalterfan'e Heare,dy'titûntfangt,enwatoerbliuwt,littede tsjinstfeintenfanithûsfan'eHeareitefoaritalterdat(it) ûntfangt

37Enynitfyfdejiermeitsjejimmedefrijlitting,sadat jimmeitfrijlitteynrjochtfeardigensenoprjochtheid,en jimmesillerjochtfeardichwêze,enalleswatjimmeplante silbloeie.

38WantsahatHenoch,deheitfanjimmeheit,Methusalah, synsoan,enMethusalah,synsoanLamech,enLamechhat myaldedingengebeady'tsynheitenhimgebeaenhawwe.

39Eniksiljimmeekgeboadenjaan,mynsoannen,lykas Henochsynsoanyn'eearstejubileumsgebea:wylster nochlibbe,desândeynsyngeneraasje,gebeaentsjûgehy synsoanendesoannenfansynsoannenoantdedeifansyn dea

HAADSTIK8

1Ynitnjoggentweintichstejubileum,yn'eearstewike, [1373oere]oanitbegjindêrfannaamArpaksadinfrouen harnammewieRasu'eja,dedochterfanSusan,dedochter fanElam,ensykrigehiminsoanynittreddejieryndizze wike,[1375oere]enhyneamdehimKainam

2Endesoangroeideop,ensynheitleardehimskriuwen, enhygieopsykneiinplakdêr'terinstêdfoarhimselsyn beslachnimmekoe

3Enhyfûninskriftdateardere(generaasjes)op'erots gravearrehiene,enhylieswatderopstie,enhyskreauit oerensûndigedertroch;wantitbefettedelearfan'e Wachtersneffenshokkersedefoartekensfan'esinne, moanneenstjerrenynalletekensfan'ehimelobservearren

4Enhyskreauitopenseiderneatoer;wanthywiebang omdermeiNoachoertepraten,úteangstdathylilkop himwurdesoefanwegenit

5Enynittritichstejubileum,[1429AM]yn'etwadde wike,ynitearstejierdêrfan,naamhyinfrou,enhar nammewieMelka,dedochterfanMadai,desoanfanJafet, enynitfjirdejier[1432AM]krigehyinsoan,enneamde synnammeSela;wanthysei:'Wierlik,ikbinstjoerd.'

6[Enynitfjirdejierwaarderberne],enSelagroeideopen naaminfrou,enharnammewieMu'ak,dedochterfan Kesed,debroerfansynheit,ynitienentritichstejubileum, yn'efyfdewike,ynitearstejier[1499AM]dêrfan

7Ensykrigehiminsoanynitfyfdejier[1503AM]dêrfan, enhyneamdesynnammeEber:enhynaamfoarhimselsin frou,enharnammewie'Azûrâd,dedochterfanNebrod,yn ittwaëntritichstejubileum,yn'esândewike,ynittredde jierdêrfan[1564AM]

8Enynitsechsdejier[1567AM]dêrfankrigesyhimin soan,enhyneamdesynnammePeleg;wantyn'edagendat hybernewaard,begûnendebernfanNoachdeierdeûnder harselsteferdielen:dêromneamdehysynnammePeleg 9Enhjaferdieldenitynitgeheimûnderharsels,en ferteldenitoanNoach

10Enitbardeoanitbegjinfanittrijeëntritichstejubileum [1569AM]datsedeierdeyntrijedielenferdielden,foar SemenHamenJafet,neffensdeerfskipfanelk,ynit earstejieryn'eearstewike,doe'tienfanúsdy'tstjoerdwie, byharrenwie.

11Enhyrôpsynsoannen,enhjakamentichterbyhim,hja enharrenbern,enhyferdieldedeierdeyn'elotten,dy't syntrijesoannenynbesitnimmemoasten,enhjastrekten harrenhannenút,ennamenitskriftút'eboarstfanNoach, harrenheit

12EndêrkaamopitskriftasSemsynlotitmiddenfan'e ierdetefoarskyn,dathyaserfskipnimmesoefoarhimsels enfoarsynsoannenfoardegeneraasjesfanivichheid,fan 'emiddenfan'eberchrigefanRafa,fan'emûningfanit wetterfan'erivierTina,ensyndielgietneiitwestentroch itmiddenfandizzerivier,enitstrekthimútoantitit wetterfan'eôfgrûnenberikt,wêrútdizzerivierûntstieten synwetteryn'eseeMe'atgiet,endizzerivierstreamtyn'e grutteseeEnalleswatneiitnoardenis,isfanJafet,en alleswatneiitsudenis,hearttaSem.

13EnitstrekthimútoantitKarasoberikt:ditisyn'e boezemfan'etongedy'tneiitsudensjocht

14Ensyndielstrekthimútlânsdegruttesee,enitstrekt himútyninrjochtelineoantititwestenberiktfan'etonge dy'tneiitsudensjocht:wantdizzeseewurdtdetongefan 'eEgyptyskeSeeneamd

15Enitdraaitfanhjirneiitsudenneidemûningfan'e grutteseeoan'ewâlfan(syn)wetters,enitstrekthimút neiitwestennei'Afra,enitstrekthimútoantititwetter fan'erivierdeGihonberikt,ensúdlikfanitwetterfan'e Gihon,neideiggenfandizzerivier

16Enitstrekthimútneiiteasten,oantitdeTúnfanEden berikt,neiitsudendêrfan,[neiitsuden]enfaniteastenfan ithielelânfanEdenenfanithieleeasten,draaititneiit eastenengiettrochoantititeastenfan'eberchmeide nammeRafaberikt,enitgietdelneidewâlfan'emûning fan'erivierdeTina.

17DitdielkaamtrochitlotfoarSemensynsoannen,dat syitfoaraltydynbesitnimmesoene,foarsyngeneraasjes oantynivichheid

18EnNoachwiebliiddatditdielfoarSemensynsoannen útkaam,enhyûnthâldealleswathymeisynmûleyn profesijesprutsenhie;wanthyhiesein:'Priizgesyde HeareGodfanSemEnmeideHearewenjeyn'ewentefan Sem.'

19EnhywistdatdeTúnfanEdenithilligefanhilligenis, endewentefan'eHeare,endeberchSinaïitsintrumfan'e woastyn,endeberchSion-itsintrumfan'enavelfan'e ierde:dizzetrijewaardenskepenashilligeplakkentsjinoer elkoar.

20EnhypriizgedeGodfan'egoaden,dy'titwurdfan'e Heareynsynmûleleinhie,endeHearefoaraltyd 21EnhywistdatinseinigedieleninsegentaSemensyn soannenkommenwiefoardegeneraasjesfoaraltyd-it hielelânEdenenithielelânfan'eReadeSee,enithiele lânfaniteastenenYndia,enop'eReadeSeeendebergen dêrfan,enithielelânBasan,enithielelânLibanonende eilannenfanKaftur,enaldebergenfanSaniren'Amana, endebergenfanAssurynitnoarden,enithielelânfan Elam,AssurenBabel,enSusanenMaedai,enaldebergen fanArarat,enithielegebietbûtendesee,datbûtende bergenfanAssurneiitnoardenleit,inseinigeenromlân, enalleswatderynisistigegoed

22EnfoarHamkaamittwaddedielút,foarbydeGihon neiitsudentarjochtsfan'eTún,enitstrekthimútneiit sudenenitstrekthimútneialdebergenfanfjoer,enit strekthimútneiitwestenneideseefan'Atelenitstrekt himútneiitwestenoantitdeseefanMa'ukberikt-dy (see)dêr'tallesdatnetferneatigewurdtyndelkomt

23EnitgietfierderneiitnoardenneidegrinzenfanGadir, enitgietfierderneidekustfan'ewettersfan'eseeneide wettersfan'egrutteseeoantittichtbyderivierdeGihon komt,engietlânsderivierdeGihonoantitderjochterkant fan'eTúnfanEdenberikt.

24EnditisitlândatfoarHamkaamasitdieldathyfoar altydynbesitnimmesoefoarhimselsensynsoannen,oant ynhargeneraasjesfoaraltyd.

25EnfoarJafetkaamittreddedielútoerderivierdeTina, benoardendeútstreamfansynwetters,enitstrekthim noardeasterlikútneidehieleregiofanGog,enneiithiele lâneastlikdêrfan

26Enitstrekthimnoardlikútneiitnoarden,enitstrekt himútneidebergenfanQeltneiitnoarden,enneidesee fanMa'uk,enitgietútneiiteastenfanGadiroantitgebiet fan'ewettersfan'esee.

27EnitstrekthimútoantititwestenfanFarabenaderet enitweromkomtnei'Aferag,enitstrekthimeastlikútnei itwetterfan'eseefanMe'at

28Enitstrekthimútneiitgebietfan'erivierdeTinayn noardeastlikerjochtingoantitdegrinsfansynwetters benaderetrjochtingdeberchRafa,enitdraaitneiit noarden

29DitisitlândatfoarJafetensynsoannenkaamasitdiel fansynerfskipdathyfoarhimselsensynsoannenhawwe soe,foarhargeneraasjesfoaraltyd;fiifgrutteeilannen,en ingrutlânynitnoarden

30Maritiskâld,enitlânfanHamishjit,enitlânfanSem isnochhjitnochkâld,maritisinmingselfankjelden hjitte

HAADSTIK9

1EnChamferdieldeûndersynsoannen,enitearstediel kaamútfoarKusjneiiteasten,enwestlikfanhimfoar Misraim,enwestlikfanhimfoarPut,enwestlikfanhim [enwestlikdêrfan]oan'eseefoarKanaän

2EnSemferdieldeekûndersynsoannen,enitearstediel kaamútfoarHamensynsoannen,eastlikfan'erivierde Tigrisoantiteastentichtbykomt,ithielelânfanYndia,en oan'eReadeSeeoansynkust,endewettersfanDedan,en aldebergenfanMebrienEla,enalitlânfanSusanen allesdatoan'ekantfanPharnakleitoantdeReadeSeeen derivierdeTina

3EnfoarAssurkaamittwaddedielút,ithielelânfan AssurenNinevéenSinearenoantdegrinsfanYndia,enit rintomheechenom'erivierhinne

4EnfoarArpaksadkaamittreddediel,ithielelânfan'e regiofan'eChaldeeërseastlikfan'eEufraat,grinzjendoan 'eReadeSee,enalitwetterfan'ewoastyntichtbydetong fan'eseedy'tneiEgypteútsjocht,ithielelânLibanonen SanirenAmanaoantdegrinsfan'eEufraat.

5EnfoarAramkaamitfjirdedielút,ithielelânfan MesopotamiëtuskendeTigrisendeEufraatynitnoarden fan'eChaldeeënoantdegrinsfan'ebergenfanAssurenit lânfanArara

6EndêrkaamfoarLuditfyfdediel,debergenfanAssur enalleswatdêrbyheartoantitdeGrutteSeeberikt,en oantititeastenfansynbroerAssurberikt

7EnJafetferdieldeekitlânfansynerfskipûndersyn soannen.

8EnitearstedielkaamútfoarGomeryniteastenfan'e noardkantoantderivierdeTina;enynitnoardenkaamút foarMagogaldebinnenstedielenfanitnoardenoantitde seefanMeatberikt

9EnwantMadaikaamútassyndieldathyfanitwesten fansyntwabruorrenoantdeeilannenenoantdekustenfan 'eeilannenbesittesoe

10EnfoarJavankaamitfjirdedielút,elkeilânende eilannendy'tneidegrinsfanLudlizze.

11EnfoarTubalkaamitfyfdedielútyn'emiddenfan'e tongedy'tneidegrinsfanitdielfanLudneidetwadde tongerint,neiitgebietfoarbydetwaddetongeneide treddetonge

12EnfoarMesechkaamitsechsdedielút,ithielegebiet foarbydetreddetongeoantiteastlikfanGadirkomt

13EnfoarTiraskaamitsândediel,fjouwergrutteeilannen yn'emiddenfan'esee,dy'toantitdielfanHamreitsje[en deeilannenfanKamaturikamentrochitlotútfoarde soannenfanArpaksadassynerfskip]

14EnsaferdieldendesoannenfanNoachitoanharren soannenyn'eoanwêzigensfanharrenheitNoach,enhy bûnharrenallegearremeiineed,enferflokteelkeniendy't besochtitdieltepakkendatnettrochsynlot(oanhim) fallenwie

15Enhjaseinenallegearre:'Saisit;saisit'foarharselsen harrensoannenfoaraltydtrochharrengeneraasjeshinne oantdedeifanitoardiel,wêropdeHeareGodharrensil

rjochtsjemeiinswurdenmeifjoerfoaralitûnreinekwea fanharrenflaters,wêrmei'tsedeierdefolhawwemei oertredingenûnreinheidenhoererijensûnde

HAADSTIK10

1Enyn'etreddewikefanditjubileumbegûnendeûnreine demoanendebernfan'esoannenfanNoachopindwaling telieden,enhartedwalenenteferneatigjen

2EndesoannenfanNoachkamenbyharrenheitNoach, enhjaferteldenhimoerdedemoanendy'topindwaalspoar liedenenblynmakkenendesoannenfansynsoannen deadzjen.

3EnhybeafoardeHeare,synGod,ensei:'Godfan'e geastenfanallefleis,dy'tmygenedetoandhawweEnmy enmynsoannenrêdenhawwefan'ewettersfan'e oerstreaming,enmynetferneatigehawwelykasJode soannenfan'eferneatigingdienhawwe;WantJogenedeis grutwestfoarmy,engrutisJogenedewestfoarmynsiel; LitJogenedeoermynsoannenferhevewurde,enlitgjin kweadegeastenoerharhearskje,datseharnetfan'eierde ferneatigje.

4Marsegenjemyenmynsoannen,datwytanimmeen fermannichfâldigjeendeierdefoljemeie

5EnJowittehoe'tJoWachters,deheitenfandizzegeasten, ynmyntiidhannelen:enwatdizzegeastenoanbelanget dy'tlibje,finzenseenhâldsefêstopitplakfan feroardieling,enlitsegjinferneatigingbringeoerde soannenfanjotsjinner,mynGod;wantdizzebinnekweaaardich,enmakkeomteferneatigjen

6Enlitsenethearskjeoerdegeastenfan'elibbenen;want allinnichJokinnehearskippijoerharútoefenjeEnlitse fannoôfenfoaraltydgjinmachthawweoerdesoannen fan'erjochtfeardigen.'

7EndeHeareúsGodjoechúsopdrachtomallegearrete binen

8Endehaadmanfan'egeasten,Mastêmâ,kaamensei: 'Hear,Skepper,litguonfanharrenfoarmybliuwe,enlitse neimynstimharkje,enallesdwaanwatiktsjinharren sizzesil;wantasguonfanharrennetoanmyoerlitten wurde,silikdemachtfanmynwilnetkinneútfiereop'e soannenfan'eminske;wantdizzebinnefoarferdorvenens enliedeopindwaalspoarfoarmynoardiel,wantgrutisde kweadefan'esoannenfan'eminske'

9EnHysei:Litittsiendedielfanharrenfoarhimbliuwe, enlitnjoggendielendelkommeyn'eplakfan feroardieling'

10EnienfanúsjoechHyitbefeldatwyNoachalharren medisinenlearesoene;wantHywistdatsenetyn oprjochtheidrinnesoene,nochynrjochtfeardigensstribje soene

11EnwydieneneffensalSynwurden:aldekweade kweadenbûnenwyopitplakfanferoardielingenin tsiendedielfanharrenlietenwyachter,sadatse ûnderwurpenwurdekoeneoanSatanopierde

12EnwyferklearrenNoachaldemedisinenfoarharren sykten,tegearremeiharrenferliedingen,hoe'thyharren genêzekoemeikrûdenfan'eierde

13EnNoachskreaualledingenopyninboek,lykaswy himynstruearrenoangeandeallesoartenmedisinen.Sa

waardendekweadegeastenútslettenfanit(seardwaan) fan'esoannenfanNoach.

14EnhyjoechalleswaterskreaunhieoanSem,synâldste soan;wanthyhâlddemearfanhimasfanalsynsoannen.

15EnNoachslieptemeisynfoarâlden,enwaard begroevenop'eberchLubarynitlânArarat

16Njoggenhûndertfyftichjierfoltôgehyynsynlibben, njoggentjinjubileumsentwawikenenfiifjier.[1659AM] 17Enynsynlibbenopierdeoertrofhydebernfan'e minskenútseinHenochfanwegenderjochtfeardigens, wêrynhyperfektwieWantHenochsynamtwieynsteldas intsjûgenisfoardegeneraasjesfan'ewrâld,sadathyalle diedenfangeneraasjeopgeneraasjefertellesoe,oantde deifanitoardiel

18Enynittrijentritichstejubileum,ynitearstejieryn'e twaddewike,naamPeleginfrou,waansnammeLomna wie,dedochterfanSina'ar,ensykrigehiminsoanynit fjirdejierfandizzewike,enhyneamdesynnammeRe'u; wanthysei:'Sjoch,debernfan'eminskebinnekwea wurdentrochitkweadedoelomfoarharselsinstêdenin toertebouwenynitlânSinear'

19WanthjateagenútitlânArarateastlikneiSinear;want ynsyndagenboudenhjadestêdendetoer,enseinen: Kom,litúsdêrweineidehimelopstige

20Enhjabegûnentebouwen,enyn'efjirdewikemakken hjastiennenmeifjoer,endestiennentsjinnenharasstien, endeklaaidêr'thjasemeioaninoarsementearrenwie asfaltdatút'eseekomt,enút'ewetterboarnenynitlân Sinear

21Enhjaboudenit:trijeënfjirtichjier[1645-1688AM] boudenhjait;synbreedtewie203stiennen,endehichte (faninstien)wiedetreddefanien;synhichtewie5433el en2palmbeammen,en(delingtefanienmuorrewie) trettjinstadia(enfan'eoaretritichstadia).

22EndeHeareúsGodseitsjinús:Sjoch,sebinneienfolk, en(dit)begjinnesetedwaan,ennosilneatharûnthâlden wurde.Kom,litúsdelgeanenhartaalbetize,sadatsede taalfanelkoarnetbegripe,enseferspraatwurdeynstêden enfolken,eniendoelsilnetlangerbyharbliuweoantde deifanitoardiel.

23EndeHearegiedel,enwygongenmeihimdelomde stêdendetoertesjendy'tdeminskenbernboudhiene

24Enhybetizeharrentaal,ensebegrepenelkoarstaalnet mear,ensehâldendoeopmeiitbouwenfan'estêdende toer

25DêromwurdtithielelânSinearBabelneamd,om'tde Hearedêralletalenfan'eminskenbetizehat,endêrwei waardenseferspraatynharstêden,elkneffenssyntaalen synfolk

26EndeHearestjoerdeinmachtigewyntsjin'etoeren smietitomop'eierde,ensjuch,itwietuskenAssuren BabylonynitlânSinear,enseneamdenit'Omkearing'.

27Yn'efjirdewikefanitearstejier[1688AM]oanit begjindêrfanynitfjouwerentritichstejubileum,waarden seferspraatútitlânSinear

28EnHamensynsoannengongenneiitlândathyyn besitnimmesoe,dathyassyndielkrigeynitlânfanit suden

29EnKanaänseachitlânLibanonoantderivierfan Egypteta,datittigegoedwie,enhygyngnetynitlânfan synerfskipneiitwesten(datisnei)desee,marhywenne

ynitlânLibanon,neiiteastenenneiitwestenfan'egrins fan'eJordaanenfan'egrinsfan'eseeôf.

30EnHam,synheit,enKusjenMisraim,synbruorren, seinetsjinhim:'Dohastdyneiwenjensetyninlândatnet fandyis,endatnettrochitlotoanúsfallenis:dochdat net;wantasdodatdochst,silledoendynsoannenynitlân falleentrochoproerferfloktwurde;wanttrochoproerhast dodyneiwenjenset,entrochoproersilledynbernfalle, endosilstfoaraltydútwoartelewurde

31Wenjenetyn'ewentefanSem;wantitisSemensyn soannentakommentrochharrenlot

32Ferfloktbistû,enferfloktsilstûwêzeboppealde soannenfanNoach,trochdeflokdêr'twyússelsmeiineed ferbûnhawweyn'eoanwêzigensfan'ehilligerjochter,en yn'eoanwêzigensfanúsheitNoach

33Marhyharkenetneiharren,enwenneynitlânLibanon fanHamatoantdeyngongfanEgypte,hyensynsoannen oanthjoeddedei

34EndêromwurdtdatlânKanaänneamd.

35EnJafetensynsoannengongenneideseetaenwennen ynitlânfanharrenerfdiel,enMadaiseachitlânfan'esee enitfûnhimnetnoflik,enhyfregein(diel)fanHamen AssurenArpaksad,debroerfansynfrou,enhywenneyn itlânMedië,tichtbydebroerfansynfrouoanthjoeddedei

36Enhyneamdesynwenplakenitwenplakfansyn soannenMedië,neidenammefanharrenheitMadai

HAADSTIK11

1Enynitfiifentritichstejubileum,yn'etreddewike,ynit earstejier[1681AM]dêrfan,naamReuinfrou,enhar nammewie'Ôrâ,dedochterfan'Ûr,desoanfanKesed,en sykrigehiminsoan,enhyneamdehimSêrôh,ynitsânde jierfandizzewikeynditjubileum.[1687AM]

2EndesoannenfanNoachbegûnentsjinelkoartestriden, finzentenimmenentedeadzjen,enitbloedfanminsken op'eierdeteferjitten,enbloedteiten,ensterkestêdente bouwen,enmuorren,entuorren,enyndividuen(begûnen) harselsteferheffenboppedenaasje,enitbegjinfan keninkrikentestiftsjen,enomoarlochtefierenfolktsjin folk,ennaasjetsjinnaasje,enstêdtsjinstêd,enallegear (begûnen)kweatedwaan,enwapenstekrijen,enhar soannenoarlochtelearen,ensebegûnenstêdente feroverjen,enmanlikeenfroulikeslaventeferkeapjen

3En'Ûr,desoanfanKesed,boudedestêd'Arafan'e Chaldeeën,enneamdedyneisyneigennammeende nammefansynheitEnsemakkenfoarharselsgetten bylden,enseoanbiddenelkitôfgoad,itgettenbylddatse foarharselsmakkehiene,ensebegûnensnijdebyldenen ûnreinesimulacratemeitsjen,enkweadegeastenholpenen ferlieden(har)omoertredingenûnreinheidtebegean 4EnprinsMastêmâspandehimynomditallestedwaan, enhystjoerdeoaregeastenút,dyjingendy'tûndersynhân steldwaarden,omallerhanneûnrjochtensûndetedwaan, enallerhanneoertreding,omteferneatigjenente ferneatigjen,enombloedop'eierdeteferjitten 5DêromneamdehydenammefanSerôhSerug,om't elkeniendy'thimtaallerhannesûndeenoertredingkearde 6EnhygroeideopenwenneynUrfan'eChaldeeën, tichtbydeheitfan'ememfansynfrou,enhyoanbea ôfgoaden,enhynaaminfrouynitseisentritichstejubileum,

yn'efyfdewike,ynitearstejierdêrfan,[1744AM]enhar nammewieMelka,dedochterfanKaber,dedochterfan'e broerfansynheit

7EnsykrigehimNahor,ynitearstejierfandizzewike,en hygroeideopenwenneynUrfan'eChaldeeën,ensynheit leardehimdeûndersikenfan'eChaldeeënomtefoarsizzen entefoarsizzen,neffensdetekensfan'ehimel

8Enynitsânentritichstejubileum,yn'esechsdewike,yn itearstejierdêrfan,[1800AM]naamhyinfrou,enhar nammewie'Ijaska,dedochterfanNestagfan'eChaldeeërs 9EnsykrigehimTerachynitsândejierfandizzewike [1806AM]

10EnprinsMastêmâstjoerderavenenfûgelsomitsiedte ferslindendatynitlânsieddewie,omitlânteferneatigjen endeminskebernfanhararbeidteberovenFoardatseit siedynploegjekoene,pluktenderavenitfanitoerflakfan 'egrûn

11EndêromneamdehysynnammeTerach,om'tderaven endefûgelshartaearmoedefermindereenharsied opfretten

12Endejierrenbegûnenûnfruchtbertewurden,fanwegen defûgels,ensefersloegenallefruchtenfan'ebeammenút 'ebeammen:itwieallinichmeigrutteynspanningdatsein bytsjefanallefruchtenfan'eierdeynhardagenrêdekoene 13Enynditnjoggenentritichstejubileum,yn'etwadde wikeynitearstejier,[1870AM]naamTerachinfrou,en harnammewieEdna,dedochterfanAbram,dedochter fan'esusterfansynheit.Enynitsândejierfandizzewike [1876AM]krigesehiminsoan,enhyneamdehimAbram, neidenammefan'eheitfansynmem; 14wanthywieferstoarnfoardatsyndochterinsoankrigen hie

15Enitbernbegondeflatersfan'eierdetebegripendy't allegearôfdwaaldenneisnienebyldenenneiûnreinens,en synheitleardehimskriuwen,enhywietwawikenfan jierrenâld,[1890AM]enhyskiedehimfansynheit,dat hygjinôfgoadenmeihimoanbiddensoe.

16EnhybegontebiddentadeSkepperfanalledingendat Hyhimrêdemochtfan'eflatersfan'eminskenbern,endat syndielnetynflaterfallesoeneiûnreinensengemeenheid. 17Endesiedtiidkaamfoaritsiedzjenfansiedopitlân,en segongenallegeartegearreútomharsiedtebeskermjen tsjinderaven,enAbramgieútmeidyjingendy'tgongen, enitbernwieinjongefanfjirtjinjier

18Eninwolkfanravenkaamomitsiedteferslinden,en Abramrûnharrentemjittefoardatseop'egrûnsetten,en rôptaharrenfoardatseop'egrûnsettenomitsiedte ferslinden,ensei:'Komnetdel,geanweromneiitplak dêr'tjimmeweikomme,'ensegongenwerom

19Enhylietdewolkenfanravendydeisantichkear weromdraaie,enfanalderavenynithielelândêr'tAbram wie,festigehardêrnetien.

20Enallegearredy'tbyhimwieneynithielelânseagen himútroppe,enalderavenkeardenwerom,ensynnamme waardgrutynithielelânfan'eChaldeeën

21Enditjierkamenallegearredy'tsiedzjewoenebyhim, enhygiemeiharrenoantdetiidfansiedzjenophâlde:en sysieddenharrenlân,endatjierbrochtensygenôchnôt thúsenietenenwaardentefreden

22Enynitearstejierfan'efyfdewike[1891AM]learde Abramdejingendy'tarkfoaroksenmakken,de

ambachtsljuynhout,ensemakkeninskipboppedegrûn, tsjinoeritframefan'eploege,omitsiedderoptedwaan, enitsiedfoeldêrfandelopitskaaifan'eploege,enwaard ferburgenyn'eierde,ensewienenetlangerbangfoarde raven.

23Enopdizzewizemakkense(fetten)boppedegrûnop alleframesfan'eploegen,ensesieddenenbewurkenit hielelân,lykasAbramharbefelhie,ensewienenetlanger bangfoardefûgels

HAADSTIK12

1Enitbardeyn'esechsdewike,ynitsândejierdêrfan, [1904AM]datAbramtsjinTerach,synheit,sei:'Heit!'

2Enhysei:'Sjoch,hjirbinik,mynsoan'Enhysei: 'Wathelpenfoardielhawwewyfandyôfgoadendy'tjo oanbidde, Enfoarwabûgejojosels?

3Wantderisgjingeastynharren, Wantitbinnedommefoarmen,eninmisliedingfanithert Oanbiddesenet:

4OanbiddeGodfan'ehimel, Walitdereinendedauop'eierdedelkomme Endochtallesopierde, EnhatallesskepentrochSynwurd, EnalitlibbenisfanfoarSynoantlit

5Wêromoanbiddejimmedingendy'tgjingeastynhar hawwe?

Wantsebinneitwurkfan(minske)hannen, Enopjimmeskoudersdragejimmese, Enjimmehawwegjinhelpfanharren, Marsebinneingrutteoarsaakfanskandefoardejingen dy'tsemeitsje,

Eninmisliedingfanithertfoardejingendy'tharoanbidde: Oanbidsenet

6Ensynheitseitsjinhim:Ikwititek,mynsoan,marwat moatikdwaanmeiinfolkdatmyfoarharrentsjinjelitten hat?

7Enasikharrendewierheidfertel,sillesemydeadzje; wantharrensielhingetoanharrenomharrenteoanbidden enteearjen

8Hâlddystil,mynsoan,datsedynetdeadzje’Endizze wurdenspriekertsjinsyntwabruorren,ensywaardenlilk ophimenhybleaustil

9Enynitfjirtichstejubileum,yn'etwaddewike,ynit sândejierdêrfan,[1925AM]naamAbraminfrou,enhar nammewieSarai,dedochterfansynheit,ensywaardsyn frou.

10EnHaran,synbroer,naaminfrouynittreddejierfan'e treddewike,[1928AM]ensykrigehiminsoanynitsânde jierfandizzewike,[1932AM]enhyneamdehimLot

11EnNahor,synbroer,naamfoarhimselsinfrou.

12EnynitsechstichstejierfanitlibbenfanAbram,datis, yn'efjirdewike,ynitfjirdejierdêrfan,[1936AM]stie Abramnachtsopenferbaarndeithûsfan'eôfgoaden,en hyferbaarndealleswatyn'ehûswieengjinienwistit

13Enhjastieneopyn'enachtensochtenhargoadente rêdenútitmiddenfanitfjoer

14EnHaranhastigehimomharrenterêden,maritfjoer flammeoerhimhinne,enhywaardynitfjoerferbaarnd,

enhystoarynUrfan'eChaldeeënfoaritoantlitfansyn heitTerach,ensebegroevenhimynUrfan'eChaldeeën.

15EnTerachgyngútUrfan'eChaldeeën,hyensyn soannen,omneiitlânLibanonenneiitlânKanaäntegean, enhywenneynitlânHaran,enAbramwennetwawiken fanjierrenbysynheitTerachynHaran

16Enyn'esechsdewike,ynitfyfdejierdêrfan,[1951AM] sietAbramdehielenachtop'enijemoannefan'esânde moanneomdestjerrenteobservearjenfan'ejûnoantde moarn,omtesjenwatitkarakterfanitjierwêzesoe oangeandedereinen,enhywieallinnichwylsthysieten observearre

17Eninwurdkaamynsynhertenhysei:Aldetekensfan 'estjerren,endetekensfan'emoanneenfan'esinnebinne allegearyn'ehânfan'eHeareWêromsykikseút?

18AsHywol,litHyitreine,moarnsenjûns; EnasHyitwol,hâldtHyittsjin, Enalledingenbinneynsynhân' 19Enhybeadynachtensei: 'MynGod,GoddeAllerheechste,Joallinnichbinnemyn God, EnDyenDynhearskippijhawikkeazen. EnJohawwealledingenskepen, Enaldydingendy'titwurkfandynhannenbinne 20Ferlosmyút'ehannenfankweadegeastendy'thearskje oerdegedachtenfan'ehertenfanminsken, EnlitsemynetfanJo,mynGod,ôfliede Enbefêstigjemyenmynneiteamfoaraltyd Datwyfannoôfenfoaraltydnetopindwalinggeane' 21Enhysei:'SilikweromgeanneiUrfan'eChaldeeërs dy'tmynoantlitsykje,datikneiharrenweromkommemei, moatikhjiropditplakbliuwe?ItrjochtepaadfoarJo,mei itslagjeyn'ehannenfanJotsjinner,dathyitfolbringemei endatiknetyn'eferrifelingfanmynhertrinnemei,omyn God'

22Doe'terklearwiemeipratenenbidden,waarditwurd fandeHearetrochmytahimstjoerd:'Geanfuortútdyn lân,enútdynsibbenenútithûsfandynheitneiinlândat Ikdysjenlittesil,enIksildyingrutentalrykfolkmeitsje 23Eniksildyseingje

Eniksildynnammegrutmeitsje, Endûsilstsegenewurdeopierde, EnynJosilleallefamyljesfan'eierdesegenewurde, Eniksildejingenseingjedy'tdyseingje, Enferflokjedejingendy'tdyferflokke

24EnIksilinGodwêzefoardyendynsoan,enfoarde soanfandynsoan,enfoaraldynneiteam:wêsnetbang, fannoôfenoantallegeneraasjesfan'eierdebinIkdyn God

25EndeHeareGodsei:'Iepenjesynmûleensynearen, dathyhearreensprekkemeisynmûle,meidetaaldy't iepenbiereis';wantitwieopholdenút'emûlefanalle minskenbernfan'edeifan'eûndergong(fanBabel)

26Enikiepenesynmûle,ensynearenensynlippen,enik begonmeihimtepratenynitHebriuwskyn'etaalfan'e skepping

27Enhynaamdeboekenfansynfoarâlden,endizze wieneskreaunynitHebrieusk,enhyskreauseoer,enhy begonsefannoôftebestudearjen,enikmakkehim bekendwathynet(begripe)koe,enhybestudearreseyn'e seisreinmoannen

28Enitbardeynitsândejierfan'esechsdewike[1953 AM]dathymeisynheitsprutsenhimferteldedathy HaranferlittesoeomneiitlânKanaäntegeanomittesjen enneihimweromtegean.

29DoeseisynheitTerachtsjinhim:Geanynfrede! MeideivigeGoddynpaadrjochtmeitsje

EndeHearemeidywêze,endybeskermjefanallekwea, Enjoudygenede,barmhertichheidengeunstfoardejingen dy'tdysjogge,

Enmeiegjinienfan'eminskenbernmachtoerdyhawwe omdyskeaoantedwaan; Geanynfrede

30Enasjoinlânsjoggedatnoflikisfoarjoeagenomyn tewenjen,meitsjedanopennimmymeijoennimLotmei, desoanfanjobroerHaran,asjoeigensoan:deHearemei jowêze.

31EngeandynbroerNahormeimyoantstoynfrede weromkomst,enwygeaneallegearretegearremeidy’

HAADSTIK13

1DoereizgeAbramútHaran,enhynaamSarai,synfrou, enLot,desoanfansynbroerHaran,meineiitlânKanaän, enhykaamynAssur,engieneiSichem,enwennebyin hegeiik.

2Enhyseach,ensjuch,itlânwietigenoflikfan'eyngong fanHamatoantdehegeikebeam

3EndeHeareseitsjinhim:'OandyendynneiteamsilIk ditlânjaan'

4Enhyboudedêrinalter,enhyofferdedêrinbrânoffer opoandeHeare,dy'thimferskyndwie.

5EnhyferfeardêrweineiitberchlânBethelynitwesten enAiyniteasten,ensettedêrsyntinteop

6Enhyseachensjuch,itlânwietigewiidweidichengoed, enallesgroeidederop-wynstokkenenfigenen granaatappels,ikenenilexen,enterebintenen oaljebeammen,ensederenensipressenendadelbeammen, enallebeammenfanitfjild,enderwiewetterop'ebergen

7EnhyseingedeHearedy'thimútUrfan'eChaldeeën laathie,enhimneiditlânbrochthie.

8Enitbardeynitearstejier,yn'esândewike,op'enije moannefan'eearstemoanne,1954AM]dathyinalter boudeopdizzeberch,endenammefan'eHeareoanrôp: 'Do,deivigeGod,bistmynGod'

9EnhyofferdeopitalterinbrânofferoandeHeare,dat Hymeihimwêzesoeenhimnetferlittesoealdedagen fansynlibben

10Enhyferfeardêrweiengyngneiitsuden,enhykaam ynHebronenHebronwaardyndytiidboud,enhywenne dêrtwajier,enhygyng(dêrwei)neiitlânfanitsuden,nei Bealoth,endêrwieinhongersneedynitlân

11EnAbramgyngneiEgypteynittreddejierfan'ewike, enhywennefiifjierynEgyptefoardatsynfroufanhim ôfskuordwaard

12NowaardTanaisynEgypteyndytiidboud-sânjier neiHebron

13Doe'tFaraoSarai,defroufanAbram,pakte,trofde HeareFaraoensynhûsmeigruttepleagenfanwegenSarai, defroufanAbram

14EnAbramwietigeroemrykfanwegenbesittingsyn skiep,enkij,enezels,enhynders,enkamielen,en

tsjinstfeinten,entsjinstfammen,enynsulverengoudynin oerfloed.EnLot,desoanfansynbroer,wieekryk. 15EnFaraojoechSarai,defroufanAbram,werom,enhy stjoerdehimútitlânEgypte,enhyreizgeneiitplakdêr't hysyntinteynitbegjinopsleinhie,neiitplakfanitalter, meiAiyniteastenenBethelynitwesten,enhypriizgede Heare,synGod,dy'thimynfredewerombrochthie

16Enitbardeynitienenfjirtichstejubileumynittredde jierfan'eearstewike,[1963AM]dathyweromkaamnei ditplakendêrinbrânofferopoffere,endenammefan'e Heareoanrôpensei:'Do,deallerheechsteGod,bistmyn Godfoarivichenaltyd'

17Enynitfjirdejierfandizzewike[1964AM]skiedeLot him,enLotwenneynSodom,endemannenfanSodom wienetigesûnders

18Enitfertriethimynsynhertdatdesoanfansynbroer fanhimskiedenwie;wanthyhiegjinbern

19YndatjierdatLotfinzennommenwaard,seideHeare tsjinAbram,nei'tLotfanhimskiedenwie,ynitfjirdejier fandizzewike:'Sladyneagenopfanitplakdêr'tsto wennest,neiitnoardenenneiitsuden,neiitwestenennei iteasten.

20Wantalitlândatstosjochst,silIkdyendynneiteam foaraltydjaan,enIksildynneiteammeitsjeasitsânfan'e see:alkininminskeitstoffan'eierdetelle,dynneiteam silnetteldwurde

21Meitsjejoklear,geantrochitlânynsynlingteenyn synbreedte,ensjochitallegear;wantoandynneiteamsil Ikitjaan’EnAbramgieneiHebron,enwennedêr 22EnyndatjierkamenKedorlaomer,keningfanElam,en Amrafel,keningfanSinear,enArioch,keningfanSellasar, enTergal,keningfan'efolken,endeadendekeningfan Gomorra,endekeningfanSodomflechte,eninprotte foelentrochwûnenyn'edellingfanSiddim,bydeSâltsee. 23EnhjanamenSodomenAdamenSeboïmfinzen,enhja namenekLot,desoanfanAbramsbroer,enalsyn besittingsfinzen,enhjagongenneiDan.

24Eniendy'tûntkommenwiekaamenferteldeAbramdat desoanfansynbroerfinzennommenwieen(Abram) bewapenesynhúshâldliketsjinstfeinten...

25foarAbramensynneiteamintsiendefan'e earstelingenoan'eHeare,endeHearehatitasinivich ferordeningynsteld,datseitoan'eprystersjaansoenedy't foarHimtsjinnen,datseitfoaraltydynbesitnimmesoene 26Enoandizzewetisgjinlimytfandagen;wantHyhatit foardegeneraasjesfoaraltydfoarskreaundatsedeHeare detsiendenfanallesjaanmoatte,fanitsiedenfan'ewyn enfan'eoaljeenfanitfeeenfan'eskiep.

27EnHyjoechitoanSynprystersommeiblydskipfoar Himteitenentedrinken

28DoekaamdekeningfanSodomneihimtaenbûgde himfoarhim,ensei:'UsHearAbram,jouúsdesielendy't jorêdenhawwe,marlitdebútfanjowêze'

29DoeseiAbramtsjinhim:'Ikhefmynhannenopneide AllerheechsteGod,datikneatnimmesildatfanjois,fan intriedoantinskuonriem,datjonetsizzekinne:Ikhaw Abramrykmakke;útseinallinichwatdejongemannen itenhawwe,enitdielfan'emannendy'tmeimygienbinne -Aner,EskolenMamreDysillehardielnimme'

HAADSTIK14

1Neidizzedingen,ynitfjirdejierfandizzewike,op'e nijemoannefan'etreddemoanne,kaamitwurdfan'e HearetaAbramynindream,sizzende:'Wêsnetbang, Abram;Ikbindynferdigener,endynleansiltigegrut wêze'

2Enhysei:'Hear,Hear,watwolleJomyjaan,om'tik sûnderberngean,endesoanfanMaseq,desoanfanmyn tsjinstfaam,isdeDammasekEliëzer:hysilmynerfgenamt wêze,enoanmyhawweJogjinneiteamjûn'

3Enhyseitsjinhim:'Dizze(man)silnetdynerfgenamt wêze,mariendy'tútdyneigenliifkomt;hysildyn erfgenamtwêze.'

4EnHybrochthimneibûtenenseitsjinhim:'Sjochneide himelenteldestjerrenasjosetellekinne'

5Enhyseachneidehimelenseachdestjerren.EnHysei tsjinhim:'Sasildynneiteamwêze'

6Enhyleaudeyn'eHeare,enitwaardhimta rjochtfeardigensrekkene.

7EnHyseitsjinhim:'IkbindeHearedy'tdyútUrfan'e Chaldeeënhellehat,omdyitlânfan'eKanaänitentejaan omitfoaraltydtebesitten;enIksilGodwêzefoardyen foardynneiteamneidy'

8Enhysei:'Hear,Hear,wêrmeisilikwittedatikitervje sil?'

9EnHyseitsjinhim:'NimMyinkofantrijejier,enin geitfantrijejier,eninskiepfantrijejier,enintortelduif, enindûf.'

10Enhynaamaldizzedingenyn'emiddenfan'emoanne enhywennebydeikebeamfanMamre,dy'ttichtby Hebronleit.

11Enhyboudedêrinalter,enofferdealdizzedingen;en hygeatharbloedopitalter,endieseyn'emidden,enlei setsjinoerelkoar;mardefûgelsdieernetyn'emidden.

12Enfûgelskamendelop'estikken,enAbramdreause fuort,enlietdefûgelssenetoanreitsje

13Doe'tdesinneûndergie,foelinekstaseoerAbram,en sjuch,inskrikfangruttetsjusternisfoeloerhim,ender waardtsjinAbramsein:'Witwisdatdynneiteamin frjemdlingsilwêzeyninlândatnetfanharrenis,ense silleseynslavernijbringeensefjouwerhûndertjierlang ferpletterje

14Enekitfolkdêr'tseynslavernijoansillewêze,silIk rjochtsje,endêrneisillesedêrweikommemeiinsoad besittings

15Endûscilstynfredeneidynfoarâldengean,enynin goedeâlderdombegroevenwurde

16Marynitfjirdegeslachtsillesehjirweromkomme, wantdeûngerjuchtichheidfan'eAmoritenisnochnetfol’

17Enhywaardwekkerútsynsliep,enhystieop,ende sinnewieûndergien;endêrwieinflam,ensjuch!inoven smoke,eninflamfanfjoergietuskendestikkentroch.

18EnopdydeimakkedeHeareinferbûnmeiAbramen sei:'OandynneiteamsilIkditlânjaan,fan'erivierfan Egypteoantdegrutterivier,derivierdeEufraat,de Keniten,deKeniziten,deKadmoniten,dePeriziten,de Refaïten,deFakoriten,deHewiten,deAmoriten,de Kanaäniten,deGirgasitenendeJebusiten

19Endedeigiefoarby,enAbramofferdedestikken,en defûgels,enharfruitoffers,enhardrankoffers,enitfjoer fertarrese

20EnopdydeimakkenwyinferbûnmeiAbram,lyksa't wyyndizzemoanneinferbûnmeiNoachslettenhiene;en Abramfernijdeitfeestendeferordeningfoarhimselsfoar altyd.

21EnAbramwiebliidenmakkealdizzedingenbekend oanSarai,synfrou;enhytochtdathysiedkrijesoe,mar sykrigegjinbern

22EnSaraijoechharmanAbramitadvysenseitsjinhim: "GeanneiHagar,mynEgyptyskefaam;miskienkinikdy trochharsiedopbouwe"

23EnAbramharkeneidestimfanSarai,synfrou,ensei tsjinhar:"Dochdat"EnSarainaamHagar,harfaam,de Egyptyske,enjoechharoanAbram,harman,omsynfrou tewêzen

24Enhygyngbyharyn,enhjawaardswierenkrigehim insoan,enhyneamdesynnammeIsmaël,ynitfyfdejier fandizzewike[1965AM];enditwieitseisentachtichste jierynitlibbenfanAbram

HAADSTIK15

1Enynitfyfdejierfan'efjirdewikefanditjubileum, [1979AM]yn'etreddemoanne,yn'emiddenfan'e moanne,fierdeAbramitfeestfan'eearstelingenfan'e nôtrispinge.

2Enhyofferdenijeoffersopitalter,deearstelingenfan'e frucht,oan'eHeare,inko,ingeiteninskiepopitalteras brânofferoan'eHeare;harfruchtoffersenhardrankoffers offerdehyopitaltermeiwierook

3DoeferskyndedeHeareoanAbramenseitsjinhim:'Ik binGoddeAlmachtige;wêsgoedfoarMyenwês folmakke

4EnIksilMynferbûnmeitsjetuskenMyendy,enIksil dytigefermannichfâldigje.’

5DoefoelAbramopsynoantlit,enGodspriekmeihimen sei:

6'Sjoch,mynferordeningisbydy, Endûsilstdeheitfaninprottefolkenwêze

7DynnammesilnetmearAbramneamdwurde, Mardynnammesilfannoôf,selsfoaraltyd,Abraham wêze

WantdeheitfaninprottefolkenhawIkdymakke

8Eniksildytigegrutmeitsje, EnIksildytafolkenmeitsje, Enkeningensilleútdyweikomme

9EnIksilMynferbûnoprjochtsjetuskenMyendy,en dynneiteamneidy,ynalharrengeneraasjes,asinivich ferbûn,sadatIkinGodfoardywêzemei,enfoardyn neiteamneidy

10<EnIksiloandyenoandynneiteamneidy>itlânjaan dêr'tstoasfrjemdlingwesthast,itlânKanaän,datstoitfoar altydynbesitnimmemeist,enIksilharrenGodwêze.’ 11DoeseideHearetsjinAbraham:‘Enwatdy oanbelanget,hâldmynferbûn,dûendynneiteamneidy; enbesnijalitmanlikeûnderjimme,enbesnijjimme foarhûden,enitsilintekenwêzefaninivichferbûntusken Myenjimme.

12Enitbernop'eachtstedeisillejimmebesnije,alit manlikeynjimmegeneraasjes,himdy'tynithûsberneis, ofdy'tjimmemeijildkochthawwefaninfrjemdling,dy't jimmeoankochthawwedy'tnetfanjimmesiedis

13Hydy'tyndynhûsberneis,silwisbesnienwurde,en dejingendy'tstomeijildkochthast,sillebesnienwurde,en Mynferbûnsilynjimmefleiswêzeasinivigeynsetting

14Endeûnbesnienemandy'tnetop'eachtstedeibesnien isoanitfleisfansynfoarhûd,dysielsilútroegewurdeút synfolk,om'terMynferbûnbrutsenhat

15DoeseiGodtsjinAbraham:‘WatSarai,dynfrou, oanbelanget,harnammesilnetmearSaraiwêze,marhar nammesilSarawêze

16EnIksilharseingje,endyinsoanútharjaan,enIksil himseingje,enhysilinfolkwurde,enkeningenfanfolken silleúthimkomme’

17EnAbrahamfoelopsynoantlit,enwiebliid,enseiyn synhert:'Silderinsoanbernewurdeoaniendy'thûndert jierâldis,ensilSara,dy'tnjoggentichjierâldis,bern krije?'

18DoeseiAbrahamtsjinGod:'O,mochtIsmaëlmarfoar Jolibje!'

19EnGodsei:'Ja,enSarasildyekinsoankrije,endû scilsthimIzaäkneame,enIksilMynferbûnmeihim oprjochtsje,inivichferbûn,enfoarsynneiteamneihim 20EnekwatIsmaëloanbelanget,hawIkdyheard,en sjuch,Iksilhimseingjeenhimgrutmeitsjeenhimtige fermannichfâldigje,enhysiltolvefoarstenkrije,enIksil himingrutfolkmeitsje.

21MarmynferbûnsilIkoprjochtsjemeiIzaäk,dy'tSara dyyndizzedagen,ynitfolgjendejier,bernjaansil 22Endoe'tHyopholdmeimeihimtepraten,gyngGodop fanAbraham

23EnAbrahamdielyksa'tGodhimseinhie,enhynaam synsoanIsmaël,enaldyjingendy'tynsynhûsbernewiene, endy'thymeisynjildkochthie,alitmanlikeynsynhûs, enbesneeditfleisfanharrenfoarhûd

24EnopdyseldedeiwaardAbrahambesnien,enalde mannenfansynhûs,<endy'tynithûsbernewiene>,enal dyjingendy'termeijildkochthiefan'ebernfan'e frjemdling,waardenmeihimbesnien.

25Dizzewetisfoarallegeneraasjesfoarivich,enderis gjinbesnijenisfan'edagen,engjinweilittingfaniendeiút 'eachtdagen;wantitisinivigeferordening,foarskreaun enskreaunop'ehimelsketafels

26Enelkeniendy'tbernewurdt,waansfleisnetop'e achtstedeibesnienwurdt,heartnettadebernfanitferbûn datdeHearemeiAbrahammakkehat,martadebernfan'e ferneatiging;enderisekgjintekenophimdathyfan'e Heareis,mar(hyisbestimd)omferneatigeendeadete wurdenfan'eierde,enomút'eierdewoarteletewurden, wanthyhatitferbûnfan'eHeareúsGodbrutsen.

27Wantaldeingelenfan'eoanwêzigensenaldeingelen fanhilligingbinnesaskepenfan'edeifanharskeppingôf, enfoardeingelenfan'eoanwêzigensendeingelenfan hilliginghatHyIsraelhillige,datsebyHimenbySyn hilligeingelenwêzesoene

28EnjowdebernfanIsraelitbefelenlitseittekenfandit ferbûnynhargeneraasjeshâldeasinivigebepaling,ense sillenetútitlânwoartelewurde

29Wantitgebodisynsteldasinferbûn,datseitfoaraltyd ûnderallebernfanIsraelhâldemoatte

30WantIsmaëlensynsoannenensynbruorrenenEsau lietdeHearenettichterbykomme,enHyhatharrennet útkeazenom'tsedebernfanAbrahambinne,om'tHy

harrenkoe,marHyhatIsraelútkeazenomSynfolkte wêzen.

31EnHyhilligeit,ensammeleitútaldeminsken;want derbinneinprottefolkeneninprottefolken,enallegear binnesefanHim,enoeralleshatHygeastenynautoriteit steldomharfanHimôftelieden

32MaroerIsraelhatHygjiningelofgeastoansteld,want Hyallinnichisharrenhearsker,enHysilharrenbewarjeen harrenfreegjefan'ehânfanSyningelsenSyngeasten,en fan'ehânfanalSynmachten,sadatHyharrenbewarjeen seingjekin,endatseSynbinneenHyfanharrenisfanno ôfoantynivichheid

33EnnoferkundigjeikjodatdebernfanIsraelharnet oandizzeferordeninghâldesille,ensesilleharsoannen netbesnijeneffensdizzehielewet;wantynitfleisfanhar besnijenissillesedizzebesnijenisfanharsoannenweilitte, enallegearre,soannenfanBeliar,silleharsoannen ûnbesnienlittelykassebernebinne

34Endersilgruttegrimefan'eHearewêzetsjin'ebern fanIsrael,om'tseSynferbûnferlittenhawweenfanSyn wurdôfwyktbinne,enprovosearreenlasterje,om'tsede ferordeningfandizzewetnetneikomme;wantsehawwe harledenbehanneleasdeheidenen,sadatsefuorthelleen útitlânwoartelewurdekinneEndersilgjinferjouwingof ferjouwingmearfoarharwêze[sadatderferjouwingen ferjouwingwêzesoe]foaraldesûndefandizzeivige dwaling

HAADSTIK16

1Enop'enijemoannefan'efjirdemoanneferskyndenwy oanAbraham,bydeikebeamfanMamre,enwysprieken meihim,enwymakkenhimbekenddatinsoanhimjûn wurdesoetrochsynfrouSara.

2EnSaralake,wantsyheardedatwydizzewurdenmei Abrahamsprutsenhiene,enwyhawweharwarskôge,en sywaardbang,enûntkendedatsylakehiefanwegende wurden

3Enwyferteldenhardenammefanharsoan,lykassyn nammefoarskreaunenskreaunisyn'ehimelsketafels (dwsIzaäk,

4En(dat)aswyopinfêststeldetiidbyharweromkamen, soeseinsoankrije.

5EnyndizzemoannefierdedeHearesynoardielenútoer Sodom,Gomorra,SeboïmendehieleJordaan,enHy ferbaarndesemeifjoerenswevel,enferneatigeseoant hjoeddedei,lyksa'tIkjoalharwurkenferklearrehaw,dat segoddeleasensûndersbinne,endatseharselsûnrein meitsjeenhoererijbegeaneynharfleis,enûnreinheidop'e ierdewurkje

6EnopdeseldewizesilGodoardielútfiereoerdeplakken dêr'tsedienhawweneffensdeûnreinheidfan'eSodomiten, lykasitoardielfanSodom

7MarwyhawweLotrêden;wantGodtochtoanAbraham enstjoerdehimútitmiddenfan'eûndergong

8Enhyensyndochtersbegienensûndeopierde,sa'tder netopierdewesthiesûntdedagenfanAdamoantsyntiid; wantdemanslieptemeisyndochters

9Ensjuch,itwaardoangeandealsynsiedop'ehimelske tafelsbefelengravearreomseteferwiderjenenútte roegjen,eninoardieloerharúttefierenlykasitoardielfan

Sodom,engjinsiedfan'eminskeopierdeoertelittenop 'edeifanferoardieling.

10EnyndizzemoanneferfearAbrahamútHebron,en settehimdelenwennetuskenKadesenSuryn'ebergen fanGerar.

11Enyn'emiddenfan'efyfdemoanneferhuzehydêrwei, enwennebydeBoarnefan'eEed

12Enyn'emiddenfan'esechsdemoannebesochtde HeareSaraendiemeiharlykasHyseinhie,ensywaard swier

13Ensykrigeinsoanyn'etreddemoanne,enyn'e middenfan'emoanne,op'etiiddêr'tdeHeareoertsjin Abrahamsprutsenhie,opitfeestfan'eearstefruchtenfan 'erispinge,waardIzaäkberne

14EnAbrahambesneedsynsoanop'eachtstedei:hywie deearstedy'tbesnienwaardneffensitferbûndatfoarivich ynsteldis

15Enynitsechsdejierfan'efjirdewikekamenwyby Abraham,bydeBoarnefan'eEed,enwyferskyndenoan him[lykaswytsjinSaraseinhienedatwyneihar weromkommemoasten,ensysoeinsoankrije

16Enwykamenweromyn'esândemoanne,enfûnenSara swierfoarús]enwyseingenhim,enwymakkenhim bekendaldedingendy'toerhimbeslettenwiene,dathy netstjerresoeoanthynochseissoannenkrijesoe,ense sjensoefoardathystoar;mar(dat)ynIzaäksynnammeen neiteamneamdwurdesoene:

17En(dat)alitneiteamfansynsoannenheidenenwêze soe,enbydeheidenenrekkenewurdesoe;marút'e soannenfanIzaäksoeieninhillichneiteamwurde,ennet bydeheidenenrekkenewurdesoe.

18Wanthysoeitdielfan'eAllerheechstewurde,enalsyn siedsoeynitbesitfanGodfallenwêze,datitfoarde Heareinfolktasynbesitwêzesoeboppeallefolkenendat itinkeninkrykenprysterseninhilligenaasjewurdesoe

19Enwygongenúswei,enwyferteldenSaraalleswatwy himferteldhiene,ensewienebeidetigebliid.

20EnhyboudedêrinalterfoardeHearedy'thimrêden hie,endy'thimbliidmakkeynitlânfansyn frjemdlingskip,enhyfierdesândageninfeestfanfreugde yndizzemoanne,tichtbyitalterdathyboudhiebyde Boarnefan'eEed

21Enhyboudehuttenfoarhimselsenfoarsyn tsjinstfeintenopditfeest,enhywiedeearstedy'titfeest fan'ehuttenopierdefierde

22Enyndizzesândagenbrochthyelkedeiinbrânoffer foardeHeareneiitalter,twakij,twarammen,sânskiep, ienbok,assûndoffer,omdêrmeifersoeningtedwaanfoar himselsenfoarsynneiteam

23En,asintankoffer,sânrammen,sângeiten,sânskiep ensângeitebokken,enharrenfruchtoffersenharren drankoffers;enhyferbaarndealitfetdêrfanopitalter,in útkardeofferoandeHeare,tainswietrûkenderook

24Enmoarnsenjûnsferbaarndehygeurigestoffen, wierookengalbanum,enstackte,ennardus,enmirre,en krûderij,enkostume;aldizzesânofferdehy,gemalen, mingdyngelikensedielen(en)suver.

25Enhyfierdeditfeestsândagenlang,enwiebliidmei synhielehertenmeisynhielesiel,hyenaldyjingendy't ynsynhûswiene,enderwiegjinfrjemdlingbyhim,noch iendy'tûnbesnienwie

26EnHyseingesynSkepperdy'thimskepenhieynsyn generaasje,wantHyhiehimskepenneffensSyn goedbehae;wantHywistenfernaamdatúthimdeplant fangerjochtichheidfoardeivigegeneraasjesûntsteansoe, enúthiminhillichsied,sadatitwurdesoelykasHydy't alledingenmakkehie

27Enhysegeneenwiebliid,enhyneamdedenammefan ditfeestitfeestfan'eHeare,infreugdedy'toannimlikis foardeAllerheechsteGod

28Enwyhawwehimfoaraltydseinge,enalsynneiteam neihimtrochallegeneraasjesfan'eierdehinne,om'thydit feestopsyntiidfierde,neffensittsjûgenisfan'ehimelske tafels.

29Dêromisitop'ehimelsketafelsoangeandeIsrael foarskreaun,datseitfeestfan'ehuttensândagenmei freugdefieresille,yn'esândemoanne,akseptabelfoarde Heare-inivichynsettingtrochhargeneraasjeshinne,elk jier

30Enhjirfoarisgjinlimytfandagen;wantitisfoaraltyd foarskreaunoangeandeIsraeldatseitfieremoatteenyn huttenwenjemoatte,enkrânsenopharhollenlizzemoatte, enblêdigetûkenenwilgenút'ebeeknimmemoatte.

31EnAbrahamnaamtûkenfanpalmbeammenende fruchtfanmoaiebeammen,enalledagengieersânkear deismeidetûkenomitalterhinne,moarnspriizgeen tankteersynGodfoaralledingenmeifreugde

HAADSTIK17

1Enynitearstejierfan'efyfdewikewaardIzaäkyndit jubileumôfwûn,[1982AM]enAbrahammakkeingrut feestmielyn'etreddemoanne,op'edeidatsynsoanIzaäk ôfwûnwaard

2EnIsmaël,desoanfanHagar,deEgyptner,stiefoarit oantlitfanAbraham,synheit,ynsynplak,enAbraham wiebliidenpriizgeGod,om'tersynsoannensjoenhieen netsûnderbernstoarnwie.

3Enhytochtoan'ewurdendy'tHytahimsprutsenhieop 'edeidatLotfanhimskiedenwie,enhywiebliiddatde Hearehimsiedop'eierdejûnhieomdeierdeteerven,en hysegenemeisynhielemûledeSkepperfanalledingen

4EnSaraseachIsmaëlboartsjenendûnsjen,enAbraham dy'thimtigebliidmakke,ensywaardoergeunstichop IsmaëlenseitsjinAbraham:'Driuwdizzeslaafenharsoan fuort,wantdesoanfandizzeslaafsilnetmeimynsoan, Izaäk,erfgenamtwêze.'

5Enitdingwieslimyn'eeagenfanAbraham,fanwegen syntsjinstfaamenfanwegensynsoan,dathysefanhim ôfdriuwesoe

6DoeseiGodtsjinAbraham:"Lititnetslimwêzeynjo eagen,fanwegenitbernenfanwegendetsjinstfaam;yn alleswatSaratsjinjoseinhat,harkjeneiharwurdenen dochse;wantynIzaäksiljonammeenneiteamneamd wurde"

7Marwatdesoanfandizzetsjinstfaamoangiet,silIkhim taingrutfolkmeitsje,om'terfandynsiedis’ 8EnAbrahamstiemoarnsbetiidop,ennaambreaenin flessewetter,enleidyop'eskoudersfanHagarenitbern, enstjoerdeharfuort

9Enhjagyngfuortenswalkeyn'ewoastenijefanBerseba, enitwetteryn'eflesserekkeop,enitbernhietoarst,en koenetfierdergean,enfoeldel

10Ensynmemnaamhimensmiethimûnderinolivebeam, engynghinneensetteharfoarhimdel,opinôfstânfanin bôgeskot;wantsysei:'Litmydedeafanmynbernnet sjen,'enwylstsysiet,gûldesy

11EniningelfanGod,ienfan'ehilligen,seitsjinhar: 'Wêromgûlstû,Hagar?Rinop,nimitbernenhâldityn dynhân,wantGodhatdynstimheardenitbernsjoen'

12Enhjaiepenehareagen,enhjaseachinwetterput,en hjagynghinneenfoldeharfleskemeiwetter,enhjajoech harberntedrinken,enhjastieopengyngneidewoastyn fanParan

13Enitberngroeideopenwaardinbôgesjitter,enGod wiemeihim,ensynmemnaamhiminfrouútitmidden fan'edochtersfanEgypte

14Enhjakrigehiminsoan,enhyneamdehimNebajoth, hwenthjasei:DeHearewietichtbymydoe'tikHim oanrôp

15Enitbardeyn'esândewike,ynitearstejierdêrfan, [2003AM]yn'eearstemoanneynditjubileum,op'e tolfdefandizzemoanne,wienederstimmenyn'ehimel oangeandeAbraham,dathytrouwieynalleswatHyhim seinhie,endathydeHeareleafhie,endathyynalle ellindetrouwie

16EndeprinsMastêmâkaamenseifoarGod:'Sjoch, AbrahamhâldtfansynsoanIzaäk,enhyhatmearwilleyn himasalles;sizhimhimasbrânofferopitalteroante bieden,enJosillesjenofthyditgeboddwaansil,enJo sillewitteofthytrouisynalleswêr'tJohimop'eproef stelle

17EndeHearewistdatAbrahamtrouwieynalsyn ellinde;wantHyhiehimbeproefdtrochsynlânenmei hongersneed,enhiehimbeproefdmeiderykdomfan keningen,enhiehimwerbeproefdtrochsynfrou,doe'tsy (fanhim)ôfskuordwie,enmeibesnijenis;enhiehim beproefdtrochIsmaëlenHagar,syntsjinstfaam,doe'tHy harfuortstjoerde

18Enynallesdêr'tHyhimop'eproefsteldhie,waarder troufûn,ensynsielwienetûngeduldich,enhywienet stadichomtehanneljen;wanthywietroueninleafhawwer fan'eHeare.

HAADSTIK18

1DoeseiGodtsjinhim:'Abraham,Abraham';enhysei: 'Sjoch,hjirbinik.'

2Enhysei:Nimdynleafstesoandy'tstoleafhast,Izaäk, engeanneiithegelân,enofferjehimopienfan'ebergen dy'tIkdyoanwizesil'

3Enhystiemoarnsbetiidopensealesynezel,ennaam syntwajongemannenmei,ensynsoanIzaäk,enkloofit houtfoaritbrânoffer,enhygyngop'etreddedeineiit plak,enhyseachitplakfanfierren

4Doekaamerbyinwetterboarne,enhyseitsjinsynjonge mannen:'Bliuwhjirmeideezel,enikendejongesille (hjirhinne)gean,enaswyoanbeahawwe,sillewy weromkommeneijimme'

5Enhynaamithoutfanitbrânofferenleiitopsynsoan Izaäk,enhynaamitfjoerenitmesynsynhân,ense gongenbeidetegearreneidyplak

6EnIzaäkseitsjinsynheit:Heit;enhysei:Hjirbinik, mynsoan.Enhyseitsjinhim:Sjochitfjoer,enitmes,en ithout;marwêrisitskiepfoaritbrânoffer,heit?

7Enhysei:‘Godsilfoarhimselsinskiepfoarinbrânoffer soargje,mynsoan.’Enhykaamtichterbyitplakfan’e berchfanGod

8Enhyboudeinalter,enhyleiithoutopitalter,enbûn synsoanIzaäk,enleihimopithoutdatopitalterlei,en strektesynhânútomitmestenimmenomsynsoanIzaäk teslachtsjen.

9Enikstiefoarhim,enfoardeprinsMastêmâ,ende Hearesei:'Sishimnetdatersynhânop'ejongelizzemoat, nochdaterhimwatdwaanmoat,wantikhawsjenlitten daterdeHearefrezet'

10Enikrôphimút'ehimelenseitsjinhim:'Abraham, Abraham!'enhywaardferskrekkeensei:'Sjoch,hjirbin ik'

11Enikseitsjinhim:'Lûkdynhânnetop'ejonge,en dochhimneat;hwantnohawiksjenlittendatstdeHeare frezest,endynsoan,dynearstbernesoan,netfoarmy ûnthâldenhast'

12EndeprinsMastêmâwaardskamd;enAbrahamtilde syneagenopenseach,ensjuch,inramfêstoansyn hoarnen,enAbrahamgynghinneennaamderamen offerdehimasinbrânofferynitplakfansynsoan.

13EnAbrahamneamdedyplak'DeHearehatsjoen',sadat derseinwurdtop'eberchdatdeHearesjoenhat:datisde berchSion.

14EndeHearerôpAbrahamintwaddekearbysyn nammeút'ehimel,om'tHyúsferskinelietommeihimte sprekkenyn'enammefan'eHeare.

15Enhysei:'ByMyselshawIkswarre,seitdeHeare,om't joditdienhawwe,enjosoan,joleafstesoan,netfanMy ûnthâldenhawwe,datIkjoynsegenseingjesil,enjo neiteamynfermannichfâldigjesilLykasdestjerrenfan'e himel,enasitsândatoan'eseestrânleitEnjoneiteamsil destêdenfansynfijannenervje, 16Enyndynneiteamsilleallefolkenfan'eierdeseinge wurde;Omdatstneimynstimharkehast,enikoan allegearresjenlittenhawdatstmytroubistynalleswatik tsjindyseinhaw:Geanynfrede

17EnAbrahamgyngneisynjongemannen,enhja makkenharopengongentegearreneiBerseba,en Abraham[2010AM]wennebydeBoarnefan'eEed 18Enhyfierdeditfeestelkjier,sândagenmeiblydskip, enhyneamdeititfeestfan'eHeareneffensdesândagen wêryn'thyynfredehinneenweromkaam 19EndêrtrochisitoangeandeIsraelensynsied foarskreaunenskreaunop'ehimelsketafelsdatseditfeest sândagenmeidefreugdefanitfeestfieremoatte

HAADSTIK19

1Enynitearstejierfan'eearstewikeynittwaënfjirtichste jubileumkaamAbrahamweromenwennetwawikenfan jierrentsjinoerHebron,datisKirjat-Arba

2Enynitearstejierfan'etreddewikefanditjubeljier waardendedagenfanitlibbenfanSarafolbrocht,ensy stoarynHebron

3EnAbrahamgieomoerharterouklaagjenenharte begraven,enwyhawwehimbeproefd[omtesjen]oftsyn geastgeduldichwieenhynetlilkwieyn'ewurdenfansyn mûle;enhywaardhjirgeduldichynfûn,enwaardnet ûnrêstichmakke.

4WantyngeduldfangeastsprutshymeidebernfanHeth, meidebedoelingdatsehiminplakjaansoeneomsyn deadentebegraven

5EndeHearejoechhimgenedefoarallegearredy'thim seagen,enhysmeekteynsêftensdesoannenfanHeth,en syjoegenhimitlânfan'edûbelegrotfoarMamreoer,dat isHebron,foarfjouwerhûndertsulverensikkels

6Enhjasmeektenhimenseine:Wysilleitjofergeesjaan; marhywoeitnetfergeesútharrenhannennimme,wanthy joechdepriisfanitplak,itfolsleinejild,enhybûgdetwa kearfoarharren,endêrneibegroefhysyndeadenyn'e dûbelegrot

7EnaldedagenfanitlibbenfanSarawierenhûndert sânentweintichjier,datbinnetwajubileumjierrenen fjouwerwikenenienjier:datbinnededagenfan'e libbensjierrenfanSara

8Ditisdetsiendebeproevingdêr'tAbrahammeibeproefd waard,enhywaardtroufûn,geduldichfangeast

9EnhyseigjinwurdoeritgeroftynitlândatGodseinhie datHyithimensynneiteamneihimjaansoe,enhyfrege dêrinplakomsyndeadentebegraven;wanthywaardtrou fûnenwaardop'ehimelsketafelsskreaunasdefreonfan God.

10Enynitfjirdejierdêrfannaamhyinfroufoarsynsoan IzaäkenharnammewieRebekka[2020AM][dedochter fanBethuel,desoanfanNahor,debroerfanAbraham],de susterfanLabanendochterfanBethuel;enBethuelwiede soanfanMelka,dy'tdefrouwiefanNahor,debroerfan Abraham.

11EnAbrahamnaamintreddefrou,enharnammewie Ketura,út'edochtersfansynhúshâldliketsjinstfeinten, wantHagarwiefoarSarastoarn.Ensykrigehimseis soannen,Simram,enJoksan,enMedan,enMidian,en Jisbak,enSua,yn'etwawikenfanjierren

12Enyn'esechsdewike,ynittwaddejierdêrfan,krige RebekkaoanIzaäktwasoannen,JakobenEsau, 13En[2046AM]Jakobwieinglêdeenoprjochteman,en Esauwiefûl,inmanfanitfjild,enhierrich,enJakob wenneyntinten

14Endejongelingengroeidenop,enJakoblearde skriuwen;marEsauleardeitnet,wanthywieinmanfanit fjildeninjager,enhyleardeoarloch,enalsyndieden wienefûl

15EnAbrahamhâlddefanJakob,marIzaäkhâlddefan Esau

16EnAbrahamseachdediedenfanEsau,enhywistdat ynJakobsynnammeensiedneamdwurdesoene;enhy rôpRebekkaenjoechingebodoangeandeJakob,wanthy wistdatsyJakobfollemearleafhieasEsau.

17Enhyseitsjinhar:Myndochter,hoedzjemynsoan Jakob,wanthysilynmynplakwêzeopierde,entain segenynitmiddenfan'eminskenbern,entagloarjefanit hielesiedfanSem

18WantikwitdatdeHearehimútkiezesilominfolkfoar Himselstewêzen,boppeallefolkendy'topitoerflakfan'e ierdebinne

19Ensjuch,mynsoanIzaäkhâldtmearfanEsauasfan Jakob,mariksjochdatstûwierlikfanJakobhâldst.

20Dochnochmeargoedensoanhim,enlitdyneagenmei leafdeophimrjochtewêze;wanthysilinsegenfoarús wêzeopierdefannoôfoantallegeneraasjesfan'eierde.

21Litdynhannensterkwêze,enlitdynhertbliidwêzeyn dynsoanJakob;wantikhawhimfolleleafhawnasalmyn soannenHysilfoaraltydseingewêze,ensynneiteamsil dehieleierdefolje

22Asimmenitsânfan'eierdetellekin,silsynneiteamek teldwurde

23Enaldesegeningendêr'tdeHearemyenmynneiteam meiseingehat,sillefoaraltydoanJakobensynneiteamta hearre

24Enynsynneiteamsilmynnammeseingewurde,ende nammefanmynfoarâlden,Sem,enNoäb,enHenoch,en Mahalalel,enEnos,enSet,enAdam

25Endizzesilletsjinjeomdefûnemintenfan'ehimelte lizzen,endeierdetefersterkjen,enaldeljochtendy'toan itfirmamentbinnetefernijen

26EnhyrôpJakobfoardeeagenfanRebekka,synmem, entutehim,ensegenehim,ensei:

27'Jakob,mynleafstesoan,dy'tmynsielleafhat,meiGod dyseingjefanboppeitfirmament,enmeiHydyalde segeningenjaandêr'tHyAdam,Henoch,NoachenSem meiseinigehat;enaldedingendêr'tHymyoerferteldhat, enaldedingendêr'tHymytaseinhattejaan,meiHydy endynneiteamfoaraltydoanhingjelitte,neffensdedagen fan'ehimelboppedeierde

28EndeGeastenfanMastêmâsillenetoerdyofoerdyn neiteamhearskjeomdyôftekearenfan'eHeare,dy'tdyn Godisfannoôfoantynivichheid

29EnmeideHeareGodinHeitwêzefoardyenfoardy, deearstbernesoan,enfoaritfolkaltyd.

30Geanynfrede,mynsoan’Enhjagongenbeidetegearre fuortfanAbraham

31EnRebekkahâlddefanJakob,meiharhielehertenmei harhielesiel,follemearasfanEsau;marIzaäkhâlddefan EsaufollemearasfanJakob

HAADSTIK20

1Enynittwaënfjirtichstejubileum,ynitearstejierfan'e sândewike,rôpAbrahamIsmaël,[2052(2045?)AM]en syntolvesoannen,enIzaäkensyntwasoannen,endeseis soannenfanKetura,enharrensoannen

2EnhygebeaharrendatsedeweifandeHeareynacht nimmemoasten;datserjochtfeardigensdwaanmoasten,en elksynneisteleafhawwemoasten,enopdizzewize hanneljemoastenûnderalleminsken;datseelksamei respektfoarharrenrinnemoastenomrjochten rjochtfeardigensopierdetedwaan

3Datseharrensoannenbesnijesoene,neffensitferbûndat Hymeiharrenmakkehie,ennetôfwikeneirjochtsoflofts fanaldepadendy'tdeHeareúsopleinhie;endatwy ússelshâldesoenefanallehoererijenûnreinens,[enússels ôfswarrefanallehoererijenûnreinens].

4Enasinfrouoffaamûnderjimmehoererijbegeit, ferbaarnehardanmeifjoerenlitsegjinhoererijmeihar begeitneihareagenenharhert;enlitsegjinfroulju nimmeút'edochtersfanKanaän;wantitsiedfanKanaän silútitlânútroegewurde.

5Enhyferteldeharrenoeritoardielfan'ereuzen,enit oardielfan'eSodomiten,hoe'tseferoardielewiene fanwegenhargoddeloazeheid,enstoarnwienefanwegen harhoererij,enûnreinheid,enûnderlingekorrupsjetroch hoererij

6'Enhoedzjejimmeselsfoarallehoererijenûnreinens,en foarallefersmoargingfansûnde,datjimmeúsnammenet tainflokmeitsje,enjimmehielelibbentainbespotting,en aljimmesoannennettrochitswurdferneatigewurde,en jimmenetferfloktwurdelykasSodom,enaljimme oerbliuwselsasdesoannenfanGomorra.

7Iksmeekjimme,mynsoannen,hâldfan'eGodfan'e himel,enhâldjimmeoanalSyngeboadenEnrinnetnei harrenôfgoaden,enneiharrenûnreinheden, 8Enmeitsjegjingettenofgravearregoadenfoarjimsels; wantsebinneijdelheid,enderisgjingeastyn;wantse binnewurkfan(minske)hannen,enelkeniendy'tderop fertrout,fertroutopneat

9Tsjinjesenet,enoanbidsenet,martsjinjede AllerheechsteGod,enoanbiddeHimaltyd:Enhoopje altydopSynoantlit,endochoprjochtheiden rjochtfeardigensfoarHim,datHyinwilleynjimme hawwemeienjimmeSyngenedejaanmei,enreinoer jimmestjoeremoarnsenjûns,enaljimmewurkenseingje dy'tjimmeop'eierdedienhawwe,enseingjejimmebrea enjimmewetter,enseingjedefruchtfanjimmeliifmoeren defruchtfanjimmelân,endekeppelsfanjimmefee,ende keppelsfanjimmeskiep

10Enjimmesilleinsegenwêzeopierde,enallefolkenfan 'eierdesillejimmebegeare,enjimmesoannenseingjeyn mynnamme,datsesegenewurdemeielykasik

11EnhyjoechIsmaëlensynsoannenendesoannenfan Keturakado's,enstjoerdesefuortfansynsoanIzaäk,en hyjoechallesoansynsoanIzaäk

12EnIsmaëlensynsoannen,endesoannenfanKeturaen harrensoannen,gongentegearreenwennenfanParanoant deyngongfanBabylonynithielelândatneiiteastenleit, rjochteop'ewoastyn.

13Endizzenmingdenharmei-inoar,enharrennamme waardArabierenenIsmaëlitenneamd

HAADSTIK21

1Enynitsechsdejierfan'esândewikefanditjubileum rôpAbrahamIzaäksynsoan,en[2057(2050?)AM]joech himitbefel:'Ikbinâldwurden,enwitdedeifanmyndea net,enbinfolfanmyndagen.

2Ensjuch,ikbinhûndertfiifensantichjierâld,enalmyn libbensdagenhawikoan'eHearetocht,enmeimynhiele hertbesochtomSynwiltedwaan,enoprjochttekuierjen ynalSynwegen

3Mynsielhatôfgoadenhate,<enikhawdejingendy'thar tsjinnenferachte,enikhawmynhertengeastjûn>datik deromtinkenoanjaanmochtomdewiltedwaanfanHim dy'tmyskepenhat.

4WantHyisdelibbeneGod,enHyishillichentrou,en Hyisrjochtfeardichboppealles,enbyHimisgjin oannimmenfanpersoanenengjinoannimmenfankado's; wantGodisrjochtfeardich,enfiertoardielútoeral dyjingendy'tSyngeboadenoertredeenSynferbûn ferachtsje

5Endû,mynsoan,hâlddyoanSyngeboadenenSyn rjochtenenSynrjochten,enrinnetneidegruwelenennei desnienebyldenenneidegettenbylden

6Enitehielendalgjinbloedfanbistenoffee,offan hokkerfûgeldanekdy'tyn'ehimelfleane

7Enasjoinslachtofferslachtsjeasinakseptabeltankoffer, slachitdanenjititbloedopitalter,enalitfetfanit offerofferopitaltermeifynmoalenitspiisoffermingd meioalje,meiitdrankoffer-offerjeseallegeartegearreop italterfanitbrânoffer;itisinswieterookfoardeHeare. 8Endûscilstitfetfanitlofofferofferjeopitfjoerdatopit alteris,enitfetdatop'ebúkis,enalitfetoan'e yngewantenendetwanieren,enalitfetdatdêroanis,en oan'elendeenleverscilstûfuorthelje,tegearremeide nieren

9Enofferjeditallesasinswieterookdy'twolkomisfoar deHeare,meiitspiisofferenitdrankoffer,asinswiete rook,itbreafanitofferfoardeHeare

10Enytitfleisopdydeienop'etwaddedei,enlitde sinnedernetoerûndergeanop'etwaddedeioantititenis, enlitderneatoerbliuwefoardetreddedei;wantitisnet akseptabel[wantitisnetgoedkard]enlititnetmeariten wurde,enelkeniendy'tderfanytsilsûndeoerharsels bringe;wantsahawikitskreaunfûnyn'eboekenfanmyn foarâlden,enyn'ewurdenfanHenoch,enyn'ewurdenfan Noach

11Enoeraldynoffersscilstûsâltstruije,enlititsâltfanit ferbûnnetûntbrekkeynaldynoffersfoardeHeare.

12Enwatithoutfan'eoffersoanbelanget,pasopdatjo gjin(oar)houtfoaritalterbringeneistdizze:sipres,laurier, amandel,spar,dinne,seder,savin,fige,olive,mirre,laurier, aspalathus

13Enlizfandizzesoartenhoutopitalterûnderitoffer, sokkendy'topharuterlikhifkebinne,enlizdêrgjin spjaltenofdonkerhoutop,marhurdenskjin,sûnder gebreken,insûneennijegroei;enlizdêrgjinâldhoutop, [wantsynrookisfuort]wantderisgjinrookmearynlykas earder

14Utseindizzesoartenhoutisdergjinoardatjo(opit alter)pleatsesille,wantderookwurdtferspraat,enderook fansynrookgietnetneidehimelop

15Hâldditgebodynachtendochit,mynsoan,datst oprjochtwêzemeistynaldyndieden

16Enwêsaltydreinyndynlichem,enwaskjedyselsmei wetterfoardatstotichterbykomstomopitalterteofferjen, enwaskjedynhannenendynfuottenfoardatstotichterby italterkomst;enasstoklearbistmeiofferjen,waskjedan nochrisdynhannenendynfuotten

17Enlitgjinbloedoandyofoandynkleanferskine;wês opdynhoede,mynsoan,foarbloed,wêstigeopdynhoede; bedekitmeistof.

18Enitegjinbloed,wantitisdesiel;itehielendalgjin bloed

19Ennimgjinoffersoanfoaritbloedfan'eminske,datit netsûnderstraffefergettenwurdt,sûnderoardiel;wantitis

itbloeddatfergettenwurdtdatdeierdesûndiget,ende ierdekinnetsuverewurdefanitbloedfan'eminske,útsein trochitbloedfanhimdy'titfergettenhat

20Ennimgjinkadoofjefteoanfoaritbloedfan'eminske: bloedfoarbloed,datjoakseptearrewurdemeiefoarde Heare,deAllerheechsteGod;wantHyisdeferdigening fanitgoede:endatjobehâldenwurdemeiefanallekwea, endatHyjorêdemeifanallesoartendea.

21Iksjoch,mynsoan,dataldewurkenfan'eminskebern sûndeengoddeloazeheidbinne,enalhardiedenûnreinheid eningruweleninfersmoargingbinne,enderisgjin rjochtfeardigensbyhar

22Pasop,datstûnetynharrenwegenrinneenynharren padentrede,eninsûndetadedeasûndigjefoarde AllerheechsteGodOarssilHySynoantlitfoardy ferbergje,endyweromjaanyn'ehannenfandynoertrêding, endyútitlânroegje,endynneiteamekûnderdehimel,en dynnammeendynneiteamsillefan'ehieleierdeferdwine 23Keardyôffanalhardiedenenalharûnreinens,enhâld dyoan'ebepalingfan'eAllerheechsteGod,endochSyn wilenwêsoprjochtynalledingen

24EnHysildyseingjeynaldyndieden,ensilútdyin plantfangerjochtichheidopstekkeoerdehieleierde,troch allegeneraasjesfan'eierde,enmynnammeendynnamme sillenetfoaraltydûnderdehimelfergettenwurde.

25Gean,mynsoanynfredeMeideAllerheechsteGod, mynGodendynGod,dysterkjeomSynwiltedwaan,en meiHydynhielesiedenitoerbleaunefandynsiedsegenje foardegeneraasjesfoaraltyd,meiallerjochtfeardige segeningen,datstinsegenwêzemeistop'ehieleierde' 26Enhygyngbliidbyhimwei.

HAADSTIK22

1Enitbardeyn'eearstewikefanitfjouwerenfjirtichste jubileum,ynittwaddejier,datisitjierwêryn'tAbraham stoar,datIzaäkenIsmaëlút'eBoarnefan'eEedkamenom itfeestfan'ewikentefieren-datisitfeestfan'eearste fruchtenfan'erispinge-neiAbraham,harrenheit,en Abrahamwiebliiddatsyntwasoannenkommenwiene.

2WantIzaäkhieinsoadbesittingsynBerseba,enIzaäk wendwieomtegeanensynbesittingstebesjenenwerom tegeanneisynheit.

3EnyndydagenkaamIsmaëlomsynheittesjen,ense kamenbeidenbyinoar,enIzaäkofferdeinofferas brânoffer,ensetteitopitalterfansynheitdateryn Hebronmakkehie

4Enhybrochtintankofferenmakkeinfeestfanfreugde foarIsmaël,synbroer:enRebekkabaktenijekoekenfanit nijenôt,enjoechseoanJakob,harsoan,omsenei Abraham,synheit,tebringen,fan'eearstefruchtenfanit lân,sadathyitekoeendeSkepperfanalledingensegenje koefoardathystoar

5EnIzaäkstjoerdeektrochdehânfanJakobneiAbraham inbêstelofoffer,dathyiteendrinkekoe

6Enhyietendronk,enpriizgedeAllerheechsteGod,dy't himelenierdeskepenhat,dy'talitfetfan'eierdemakke hat,enseoan'eminskenbernjûnhat,datseiteendrinke enharSkepperpriizgjemeie

7'EnnotankjeikJo,mynGod,om'tJomydizzedeisjen littenhawwe:sjuch,ikbinhûnderttritichenfyftjinjier,in

âldmanenfoldagen,enalmyndagenhawwefoarmy fredewest.

8Itswurdfan'etsjinstannerhatmynetoerwûnynalles watJomyenmynbernjûnhawwe,aldedagenfanmyn libbenoanthjoeddedei.

9MynGod,meieJogenedeenJofredeoerJotsjinner wêze,enoeritneiteamfansynsoannen,datsefoarJoin útkardenfolkeninerfskipwêzemeieútaldefolkenfan'e ierde,fannoôfoantaldedagenfan'egeneraasjesfan'e ierde,oantalleieuwen

10EnhyrôpJakobensei:'MynsoanJakob,meideGod fanallegearredyseingjeendysterkjeom rjochtfeardichheidtedwaan,enSynwilfoarHim,enmei Hydyendynneiteamútkieze,datjimmeinfolkfoarSyn erfskipwurdemeieneffensSynwilfoaraltyd

11Endo,mynsoan,Jakob,komtichterbyentútsjemy.’ Enhykaamtichterbyentúttehim,enhysei:‘Singdmeie mynsoanJakobwêze,enaldesoannenfanGodde Allerheechste,foaralletiden:MeiGoddyinsiedfan gerjochtichheidjaan;enguonfandynsoannenmeiHy hilligjeynitmiddenfan'ehieleierde;meiefolkendy tsjinje,enallefolkenharbûgefoardynsied.

12Wêssterkyn'eoanwêzigensfanminsken,enoefenje machtútoeralitsiedfanSethDansilledynwegenende wegenfandynsoannenrjochtfeardichwêze,sadatsein hillichfolkwurdesille

13MeideAllerheechsteGoddyaldesegeningenjaan, dêr'tHymymeiseingehat,endêr'tHyNoachenAdam meiseingehat;meieserêsteop'ehilligehollefandyn neiteamfangeneraasjeopgeneraasjefoarivich

14EnmeiHydysuverjefanalleûngerjochtichheiden ûnreinheid,datdyalleoertredingsferjûnwurdemeie; dy'tstoûnwittendbegienhastEnmeiHydysterkjeendy seingje.Enmeistdehieleierdeervje,

15EnmeiHysynferbûnmeidyfernije,datstûfoarHimin folkassynerfskipwêzemeistfoaralleivichheden,endat HyfoardyendynneiteaminGodwêzemeiynwierheid enrjochtfeardigens,aldedagenfan'eierde

16Endo,mynsoanJakob,tinkoanmynwurden,enhâld dyoan'egeboadenfanAbraham,dynheit:skieddyselsôf fan'efolken,enytnetmeiharren;endochnetneffens harrenwurken,enwêsnetmeiharrenferbûn;wantharren wurkenbinneûnrein,enalharrenwegenbinnein fersmoargingeningruwelenûnreinens

17Seofferjeharoffersoan'edeaden,enseoanbidde kweadegeasten,enseiteboppedegrêven,enalhar wurkenbinneijdelheidenneat

18Sehawwegjinhertomtebegripen,enhareagensjogge netwatharwurkenbinne,enhoe'tsedwaleassetsjinin stikhoutsizze:'DobistmynGod,'entsjininstien:'Dobist mynHearendobistmynrêder'[Ensehawwegjinhert] 19Enwatdyoangiet,mynsoanJakob,meide AllerheechsteGoddyhelpe,endeGodfan'ehimeldy seingje,endyfuortheljefanharûnreinensenfanalhar dwaling

20Wêsfoarsichtich,mynsoanJakob,datjogjinfrou nimmeútienfan'edochtersfanKanaän;wantalsynsied moatút'eierdewoartelewurde

21Want,fanwegendeoertredingfanHam,gieKanaänop indwaling,enalsynsiedsilfan'eierdeferneatigewurde

enalitoerbliuwseldêrfan,ennimmendy'túthimûntstiet silrêdenwurdeop'edeifanitoardiel.

22Enwatalleoanbiddersfanôfgoadenendeûnheiligen oanbelanget

(a)Dersilgjinhopefoarharrenwêzeynitlânfan'e libbenen; (b)Endersilgjinoantinkenoanharrenwêzeopierde; (c)WantsesilledelkommeynitSjeol, (d)Enynitplakfanferoardielingsillesegean, LykasdebernfanSodomfan'eierdefuorthellewaarden, sasilleallegearredy'tôfgoadenoanbiddefuorthellewurde 23Wêsnetbang,mynsoanJakob,enwêsnetfernuvere, soanfanAbraham:meideAllerheechsteGoddybewarje fanferneatiging,enmeiHydyrêdefanallepadenfan dwaling

24Dithûshawikfoarmyselsboud,datikmynnamme deropsettemeiyn'eierde:[itwurdtdyendynneiteam foaraltydjûn],enitsilithûsfanAbrahamneamdwurde;it wurdtdyendynneiteamfoaraltydjûn;wantdosilstmyn hûsbouweenmynnammefoarGodfêstigjefoaraltyd:dyn neiteamendynnammesillebesteantrochallegeneraasjes fan'eierde.'

25Enhyholdopmeihimtegebiedenenhimtesegenjen

26Endytwaleinetegearreopienbêd,enJakobsliepteyn 'eboarstfanAbraham,synheitsynheit,enhytutehimsân kear,ensyngenedeensynhertwienebliidoerhim

27Enhysegenehimmeisynhielehertensei:'De AllerheechsteGod,deGodfanalles,enSkepperfanalles, dy'tmyútUrfan'eChaldeeënhellehat,sadatHymydit lânjaankoeomitfoaraltydteerven,endatikinhillich siedfêstigjekoe-segenemeideAllerheechstefoaraltyd.'

28EnhysegeneJakobensei:'Mynsoan,oerwa'tikmei mynhielehertenmyngenedejubelje,meieJogenedeen Jobarmhertichheidoerhimenoersynneiteamaltyd ferhevewurde

29Enferlithimnet,enbeskôgjehimnetasneatfannoôf oantyn'eivichheid,enmeieJoeageniepenewurdeoer himenoersynneiteam,datJohimbewarjeenhimseingje enhimhilligjeasinfolkfoarJoerfskip;

30EnsegenjehimmeialDynsegeningenfannoôfoantal dedagenfan'eivichheid,enfernijeDynferbûnenDyn genedemeihimenmeisynneiteamneffensalDyn wolbehagenoanallegeneraasjesfan'eierde.'

HAADSTIK23

1EnhyleitwafingersfanJakobopsyneagen,enhy priizgedeGodfan'egoaden,enhybedektesyngesichten strektesynfuottenútenslieptedesliepfan'eivichheid,en waardbysynheitensammele

2EnnettsjinsteandeditallesleiJakobynsynboarst,en wistnetdatAbraham,deheitfansynheit,deawie.

3DoewaardJakobwekkerútsynsliep,ensjuch,Abraham wiekâldasiis,enhysei:'Heit,heit';marderwienimmen dy'tspruts,enhywistdathydeawie

4EnhystieopútsynboarstenrûnenferteldeitRebekka, synmem;enRebekkagienachtsneiIzaäkenferteldeit him;ensegongentegearre,enJakobmeiharren,enin lampewieynsynhân,endoe'tsederyngienen,fûnense Abrahamdealizzen.

5EnIzaäkfoelopitgesichtfansynheitengûldeentute him.

6EndestimmenwaardenheardynithûsfanAbraham,en Ismaël,synsoan,stieopengyngneiAbraham,synheit,en gûldeoerAbraham,synheit,hyenithielehûsfan Abraham,ensygûldenmeiingruttegûlen

7EnsynsoannenIzaäkenIsmaëlbegroevenhimyn'e dûbelegrot,bysynfrouSara,ensygûldenfjirtichdagen omhim,aldemannenfansynhûs,enIzaäkenIsmaël,en alharrensoannen,enaldesoannenfanKeturaopharren plakken;endedagenfanitgûlenomAbrahamwiene foarby

8Enhylibbetrijejubileumjierrenenfjouwerwikenfan jierren,hûndertfiifensantichjier,enfoltôgededagenfan synlibben,âldenfolfandagen

9Wantdedagenfan'efoarâlden,fanharrenlibben,wiene njoggentjinjubileums;enneideFloedbegûnenseminder asnjoggentjinjubileumstewurden,enynjubileumsôfte nimmen,enfluchâldtewurden,enfoltewêzenfanharren dagentrochinprotteferdrukkingendegoddeleazefan harrenwegen,meiútsûnderingfanAbraham

10WantAbrahamwieperfektynalsyndiedenmeide Heare,enwolbehagenynrjochtfeardigensaldedagenfan synlibben;ensjuch,hyfoltôgegjinfjouwerjubeljierrenyn synlibben,doe'thyâldwurdenwiefanwegende goddeleazens,enfolwiefansyndagen

11Enaldegeneraasjesdy'tfandizzetiidôfoantdedeifan itgrutteoardielûntsteanesille,sillegauâldwurde,foardat setwajubileumsfoltôgje,enharkennissilharferlitte fanwegenharâlderdom,enalharkennissilferdwine

12Enyndydagen,asinmaninjubeljiereninhealjier libbet,silleseoerhimsizze:'Hyhatlanglibbe,enit grutstepartfansyndagenbinnepineenfertrieten benearing,enderisgjinfrede:

13Wantrampfolgetopramp,enwûneopwûne,en ferdrukkingopferdrukking,enkweanijsopkweanijs,en sykteopsykte,enallekweadeoardielenlykasdizze,ien meideoare,sykteenûndergong,ensnieenfroasteniis,en koarts,enkjeld,enstomte,enhonger,endea,enswurd,en finzenskip,enallesoartenrampenenpine.

14Enaldizzesillekommeoerinkweadegeneraasje,dy't oertrêdtopierde:harwurkenbinneûnreinensenhoererij, enfersmoargingengruwels.

15Dansillesesizze:'Dedagenfan'efoarâldenwienenin protte(sels),oanttûzenjier,enwienengoed;marsjoch,de dagenfanúslibben,asinminskeinprottelibbehat,binne tritichjierentsien,en,ashysterkis,fjoutichjier,endy binnekwea,enderisgjinfredeyn'edagenfandizze kweadegeneraasje'

16Enyndygeneraasjesilledesoannenharrenheitenen harrenâldstenoertsjûgjefansûndeenûngerjochtichheid, enfan'ewurdenfanharrenmûleendegruttekweade diedendy'tsedogge,enoangeandeharrenferlittenheidfan itferbûndatdeHearetuskenharrenenHimmakkehat,dat sealSyngeboadenenSynferordeningenenalSynwetten ynachtnimmeendwaansoene,sûnderneirjochtsoflofts ôftewiken.

17Wantallegearrehawwesekweadien,enelkemûle sprektûngerjochtichheidenalharwurkenbinnein ûnreinheideningruwel,enalharwegenbinne fersmoarging,ûnreinheidenferneatiging

18Sjoch,deierdesilferneatigewurdefanwegenalhar wurken,endersilgjinsiedfan'ewynstôkwêze,engjin oalje;wantharwurkenbinnehielendalûntrou,ensesille allegeartegearrefergean,bistenenfeeenfûgels,enalde fiskenfan'esee,fanwegendeminskenbern.

19Ensesillemei-inoarstriden,dejongemeideâlde,ende âldemeidejonge,deearmenmeideriken,deleechsteande meidegrutte,endebidlermeidefoarst,fanwegendewet enitferbûn;wantsehawweitgebodenitferbûn,ende feesten,endemoannen,endesabbatten,endejubileaen alleoardielenfergetten

20Ensesillesteanmeibôgenenswurdenenoarlochom harweromtebringenop'ewei;marsesillenet weromkommeoantderinsoadbloedop'eierdefergetten is,ienfoarien

21Endejingendy'tûntkommenbinne,sillenet weromkommefanhargoddeleazeneideweifan gerjochtichheid,marsesilleharselsallegearferheffeta ferrieenrykdom,sadatseelkallesnimmekinnewatfan synbuormanis,ensesilledegruttenammeneame,mar netynwierheidennetyngerjochtichheid,ensesilleit hilligefanhilligenûntreinigjemeiharûnreinensende ferdorvenheidfanharfersmoarging

22Eningruttestrafsildediedenfandizzegeneraasjefan 'eHeareoerkomme,enHysilharoerjaanoanitswurden oanitoardielenoanfinzenskip,enomplondereenferslokt tewurden

23EnHysiltsjinharrendesûndersfan'eheidenenwekker meitsje,dy'tgjingenedenochmeilijenhawwe,endy'tit persoanfannimmenrespektearjesille,nochâldnochjong, nochien,wantsebinnegoddeleazerensterkeromkweate dwaanasalleminskenbernEnsesillegeweldbrûketsjin IsraelenoertredingtsjinJakob,eninsoadbloedsilop'e ierdefergettenwurde,endersilgjinienwêzeomte sammeljenengjinienomtebegraven

24Yndydagensilleselûdroppe,enroppeenbiddedatse rêdenwurdemeieút'ehânfan'esûnders,deheidenen;mar gjiniensilrêdenwurde

25Endehollenfan'ebernsillewytwêzemeigriishier,en inbernfantrijewikensilâldlykjeasinmanfanhûndert jier,enharstatuersilferneatigewurdetrochferdrukkingen ûnderdrukking

26Enyndydagensilledebernbegjinnedewettente bestudearjen,endegeboadentesykjen,enweromtegean neiitpaadfangerjochtichheid

27Endedagensillebegjinnetegroeienentetanimmen ûnderdybernfan'eminskeOanthardagentichtbytûzen jierkomme.Entaingrutteroantaljierrenas(earder)wieit oantalfan'edagen

28Endersilgjinâldemanwêze,nochiendy'tnettefreden ismeisyndagen,wantallegearsillesewêzeasbernen jongelingen.

29Enalhardagensillesefoltôgjeenlibjeynfredeenyn freugde,endersilgjinsatanofienkweadeferneatiger wêze;wantalhardagensilledagenfansegenengenêzing wêze

30EnyndytiidsildeHeareSyntsjinstfeintengenêze,en sesilleopsteanengruttefredesjen,enhartsjinstanners ferdriuweEnderjochtfeardigensilleitsjenentankber wêze,enjubeljemeiblydskipfoarivichenaltyd,ensilleal haroardielenenalharflokkenopharfijannensjen

31Enharrenbonkensillerêsteyn'eierde,enharren geastensilleinsoadfreugdehawwe,ensesillewittedatit deHeareisdy'titoardieldocht,engenedetoantoan hûndertenentûzenenenoanallegearredy'tHim leafhawwe.

32Enskriuwdû,Mozes,dizzewurdenop;wantsabinne seskreaun,enseskriuweseop'ehimelsketafelsasin tsjûgenisfoardegeneraasjesfoaraltyd.

HAADSTIK24

1EnitbardeneidedeafanAbrahamdatdeHearesyn soanIzaäkseinge,enhystieopútHebronengynghinne enwennebydeBoarnefanitFisyynitearstejierfan'e treddewike[2073AM]fanditjubileum,sânjier 2Enynitearstejierfan'efjirdewikebegûnin hongersneedynitlân,[2080AM]neistdeearste hongersneed,dy'twesthieyn'edagenfanAbraham 3EnJakobsieddelinzensop,enEsaukaamhongerichútit fjildEnhyseitsjinsynbroerJakob:'Joumyfandizze readesop'EnJakobseitsjinhim:'Ferkeapjemydyn [primogeniture,dit]berterjochteniksildybreajaan,enek watfandizzelinzensop'

4EnEsauseiynsynhert:'Iksilstjerre;watfoarnuthatdit berterjochtmy?

5‘EnhyseitsjinJakob:‘Ikjouitdy’EnJakobsei:‘Swar itmyhjoed,’enhyswardeithim

6EnJakobjoechsynbroerEsaubreaensop,enhyietoant ersêdwie,enEsauferachtesynberterjocht;dêromwaard EsausynnammeEdomneamd,fanwegenitreadesopdat Jakobhimassynberterjochtjoech.

7EnJakobwaarddeâldste,enEsauwaardfansyn weardichheidferlege

8Endehongersneedwieoeritlân,enIzaäkgyngynit twaddejierfandizzewikeneiEgypte,engyngneide keningfan'eFilistinenynGerar,neiAbimelech

9EndeHeareferskyndehimenseitsjinhim:Geannetdel neiEgypte;wenjeynitlândatIkdyoanwizesil,en ferbliuwasfrjemdlingynditlân,enIksilmeidywêzeen dyseingje.

10WantoandyendynneiteamsilIkdithielelânjaan,en IksilMyneedbefêstigjedy'tIkoanAbraham,dynheit, swardhaw,enIksildynneiteamfermannichfâldigjeasde stjerrenfan'ehimel,enIksildynneiteamdithielelânjaan 11Enyndynneiteamsilleallefolkenfan'eierdeseinge wurde,om'tdynheitneimynstimharkehat,enmynwacht enmyngeboadenenmynwettenenmynferordeningenen mynferbûnhâldenhat;ennoharkjeneimynstimenwenje ynditlân

12EnhywennetrijewikenfanjierrenynGelar

13EnAbimelechjoechhimenalleswatfanhimwie,en sei:'Elkeniendy'thimofwatfanhimisoanrekket,silwis stjerre'

14EnIzaäkwaardmachtichûnderdeFilistinen,enhy krigeinprottebesittings,kijenskiepenkamielenenezels eningruttehúshâlding

15Enhysieddeynitlânfan'eFilistinenenbrocht hûndertfâldichop,enIzaäkwaardtigemachtich,ende Filistinenwienehimoergeunstich

16Aldyputtendy'tdetsjinstfeintenfanAbrahamgroeven hieneyn'etiiddatAbrahamlibbe,dyhienedeFilistinen neidedeafanAbrahamtichtmakkeenmeiierdefolmakke

17DoeseiAbimelechtsjinIzaäk:"Geanfuortfanús,want dobistfollemachtigeraswy."EnIzaäkgiedêrweiynit earstejierfan'esândewike,enferbleauasfrjemdlingyn'e dellingenfanGerar

18Enhjagroevendewetterputtenop'enijdy'tde tsjinstfeintenfanAbraham,synheit,groevenhiene,endy't deFilistinentichtmakkehieneneidedeafanAbraham,syn heit,enhyneamdeharrennammenlykasAbraham,syn heit,harrenneamdhie

19EndetsjinstfeintenfanIzaäkgroeveninputyn'e delling,enfûnenlibbenwetter,endehoedersfanGerar rûzjenmeidehoedersfanIzaäk,sizzende:'Itwetterisfan ús';enIzaäkneamdedenammefan'eput'Persiteit',om'tse perversmeiúswesthiene

20Enhjagroevenintwaddeput,endêrstrideseekoer,en hyneamdeit'Fijandskip'.Enhystiedêrweiopenhja groeveninoareput,endêrstridesenetoer,enhyneamde it'Romte',enIzaäksei:'NohatdeHeareromtefoarús makke,enwybinnefermannichfâldigeynitlân.'

21EnhygyngdêrweiopneideBoarnefan'eEedynit earstejierfan'eearstewikeynit[2108AM]fjirtichste jubileum.

22EndeHeareferskyndehimdynacht,op'enijemoanne fan'eearstemoanne,enseitsjinhim:'IkbindeGodfan Abraham,dynheit;wêsnetbang,wantIkbinmeidy,enIk sildyseingjeendynneiteamwisfermannichfâldigjeasit sânfan'eierde,om'ewillefanAbraham,myntsjinner' 23Enhyboudedêrinalter,datsynheitAbrahamearst boudhie,enhyrôpdenammefandeHeareoan,enhy offerdeinofferoandeGodfansynheitAbraham 24Enhjagroeveninputenfûnenlibbenwetter.

25EndetsjinstfeintenfanIzaäkgroeveninoareputen fûnengjinwetter,enhjagongenhinneenferteldenIzaäk dathjagjinwetterfûnhiene,enIzaäksei:'Ikhawhjoedde deioan'eFilistinenswarreenditisúsbekendmakke'

26EnhyneamdedenammefandyplakdeBoarnefan'e Eed;wantdêrhieerAbimelechenAhuzzat,synfreon,en Pikol,deprefekt,Ofsyngasthear,meiineedôfsward

27EnIzaäkwistdydeidathyûndertwangoanharren swardhieomfredemeiharrentesluten.

28EnIzaäkferfloktedydeideFilistinenensei:'Ferflokt meiedeFilistinenwêzeoantdedeifangrimeenferachting útitmiddenfanallefolken;meiGodsemeitsjetainspot eninflokeninobjektfangrimeenferachtingyn'ehannen fan'esûnders,deheidenen,enyn'ehannenfan'eKittiërs.

29Enwa'tekûntkomtoanitswurdfan'efijânende Kittimen,meiitrjochtfeardigefolkynitoardielûnderde himelútrûgje;wantsysilledefijannenentsjinstannersfan mynbernwêze,trochalhargeneraasjeshinneopierde.

30Endersilgjinoerbliuwselfoarharrenoerbliuwe,noch iendy'trêdenwurdtop'edeifan'egrimefanitoardiel; Foarferneatigingenútrûgingenferdriuwingfan'eierdeis ithielesiedfan'eFilistinen(reservearre),endersilgjin nammeofsiedmearoerbliuwefoardizzeKaftorietenop ierde

31Wantalsoeerneidehimelopstige,dêrweisiler delhellewurde,enalsoeerhimselssterkmeitsjeopierde, dêrweisilerútlutsenwurde,enalsoeerhimûnderde

folkenferbergje,selsdêrweisilerútrûgewurde;enalsoe erynitgrêfdelkomme,dêrsilsynferoardielingekgrut wêze,endêrsilerekgjinfredehawwe

32Enaserynfinzenskipgiet,sillesehimûnderweis deadzjetrochdehannenfandejingendy'tsynlibbensykje, engjinnammenochneiteamsilhimoerlittenwurdeop'e hieleierde;wantyninivigeferflokingsilerweigean

33Ensastietitoerhimskreaunengravearreop'e himelsketafels,ommeihimtedwaanop'edeifanit oardiel,sadathyút'eierdewoartelewurdekin

HAADSTIK25

1Enynittwaddejierfandizzewikeynditjubileumrôp RebekkaJakobharsoan,enspriektahim,sizzende:'Myn soan,nimgjinfrouút'edochtersfanKanaän,lykasEsau, dynbroer,dy'thimtwafrouljuút'edochtersfanKanaän naam,endyhawwemynsielbittermakkemeialhar ûnreinedieden:wantalhardiedenbinnehoererijenlust, enderisgjinrjochtfeardigensbyhar,want(hardieden) binnekwea

2Enik,mynsoan,hâldtigefandy,enmynhertenmyn genegenheidseingjedyelkoerefan'edeienwachtfan'e nacht

3Enno,mynsoan,harkjeneimynstim,endochdewilfan dynmem,ennimgjinfrouút'edochtersfanditlân,mar allinnichútithûsfanmynheit,enút'efamyljefanmyn heit.Dûscilstinfrounimmeútithûsfanmynheit,ende AllerheechsteGodsildyseingje,endynbernsillein rjochtfeardigegeneraasjeeninhillichsiedwêze’

4DoespriekJakobtsjinRebekka,synmem,enseitsjinhar: 'Sjoch,mem,ikbinnjoggenwikenâld,enikkengjinfrou enikhawharnetoanrekke,enikhawmymeigjinfrou ferloofd,enikhawmyderselsnetoantochtominfroute nimmenút'edochtersfanKanaän

5Wantiktinkoan,mem,dewurdenfanAbraham,úsheit, wanthyhatmygebeaomgjinfroutenimmenút'e dochtersfanKanaän,marommyinfroutenimmenútit siedfanmynheitehûsenútmynsibben

6IkhawearderhearddatLaban,dynbroer,dochtersberne binne,enikhawmynsinderopsetominfrouútharrente nimmen

7Endêromhawikmyselsynmyngeastbeskermetsjin sûndigjenofferdorvenwurdenynalmynwegen,alde dagenfanmynlibben;wantoangeandelustenhoererijhat Abraham,mynheit,myinprottegeboadenjûn.

8En,nettsjinsteandealleswathymyopleinhat,hatmyn broerdizzetwaentweintichjiermeimystriden,enfaak tsjinmysprutsenensein:'Mynbroer,niminsusterfan myntwafrouljutafrou';marikwegerjetedwaanlykashy dienhat

9Ikswarfoardy,mem,datikaldedagenfanmynlibben gjinfrounimmesilút'edochtersfanitsiedfanKanaän,en iksilnetgoddeleasdwaanlykasmynbroerdienhat

10Wêsnetbang,mem;wêsderwisfandatikdynwil dwaansilenynoprjochtheidrinnesil,enmynwegennet foaraltydferdorve.'

11Endoetildesehargesichtopneidehimelenstrektede fingersfanharhannenút,eniepeneharmûleenseingede AllerheechsteGod,dy'tdehimelendeierdeskepenhie,en sejoechHimtankenlof

12Enhjasei:'PriizgemeideHeareGod,enmeisyn hilligenammepriizgewurdefoarivichenaltyd,dy'tmy Jakobjûnhatasinsuveresoaneninhillichsied;wanthy isfandy,ensynsiedsilfandywêzefoaraltydentroch allegeneraasjeshinnefoarivich.

13Segenjehim,oHeare,enlizynmynmûledesegenfan 'egerjochtichheid,datikhimseingjemei’ 14Enopdatstuit,doe'tdegeastfangerjochtichheidynhar mûledelkaam,leisebeidehannenop'ehollefanJakoben sei:

15Lofberbinnejo,HearfangerjochtichheidenGodfan'e iuwen,enmeiHyjoseingjeboppeallegeneraasjesfan minsken.MeiHyjo,mynSoan,itpaadfangerjochtichheid jaan,engerjochtichheidiepenbierjeoanjoneiteam 16EnmeiHydynsoannentalrykmeitsjeyndynlibben,en meieseopkommeneffensitoantalmoannenfanitjier.En meieharrensoannentalrykengrutwurdeboppedestjerren fan'ehimel,enmeieharrenoantallenmearwêzeasitsân fan'esee.

17EnmeiHyharrenditmoaielânjaan-lykasHyseinhat datHyitoanAbrahamensynneiteamneihimfoaraltyd jaansoe-enmeieseitfoaraltydasinbesittinghâlde.

18Enmeiikdy,mynsoan,seinigebernsjen(berne)yn mynlibben,eninseinigeenhilligesiedmeialdynsied wêze.

19Enlykasjodegeastfanjomemferfarskehawweynhar libben,segenetdeliifmoerfanhardy'tjodroegenhatjosa, [Myngenegenheid]enmynboarstensegenjejoEnmyn mûleenmyntongepriizgjejotige

20Tanimmeenferspriedeoerdeierde,Enmeidynsied perfektwêzeyn'efreugdefanhimelenierdefoarivich;En meidynsiedjubelje,Enop'egruttedeifanfredemeiit fredehawwe

21Enmeidynnammeendynneiteambesteanoantynalle ivichheden,enmeideAllerheechsteGodharrenGodwêze, enmeideGodfan'egerjochtichheidbyharrenwenje,en meitrochharrensynhillichdomboudwurdeoantynalle ivichheden

22Seingemeiehydy'tdyseinget,enallefleisdatdyfalsk ferflokt,meiferfloktwêze.

23Ensytutehimenseitsjinhim:'MeideHearfan'e wrâlddyleafhawwelykasithertfandynmemenhar leafdeyndybliidbinneendyseingje.'Ensyhâlddeopmei seingjen

HAADSTIK26

1EnynitsândejierfandizzewikerôpIzaäkEsau,syn âldstesoan,enseitsjinhim:'Ikbin[2114AM]âld,myn soan,ensjuch,myneagenbinnedofomtesjen,enikwit dedeifanmyndeanet

2Ennonimdynjachtwapens,dynpylkkokerendynbôge, engeanitfjildyn,enjeieenfangmy(wyld),mynsoan,en meitsjemysmaaklikmiel,lykasmynsielleafhat,enbring itmydatikitekin,endatmynsieldyseingjemeifoardat ikstjer'

3MarRebekkaheardeIzaäktsjinEsaupraten.

4EnEsaugyngierenbetiidneiitfjildomtejeienente fangenenitneisynheittatebringen

5EnRebekkarôpJakob,harsoan,enseitsjinhim:'Sjoch, ikheardeIzaäk,dynheit,tsjinEsau,dynbroer,sizzen:

'Sykjefoarmy,enmeitsjemyinhearlikmiel,enbringit mydat

6IkmeiiteendyseingjefoardeHearefoardatikstjer"En no,mynsoan,harkjeneimynstimynwatikdygebied: Geanneidynkeppelenheljemytwagoedegeitebokken, eniksilseinhearlikmielmeitsjefoardynheit,sa'terit leafhat,endûscilstitneidynheitbringe,dathyiteendy seingjemeifoardeHearefoardaterstjert,endatdûsegene wurdemeist'

7DoeseiJakobtsjinRebekka,synmem:'Mem,iksilneat ûnthâldedatmynheititewolendathimoansprekkesoe; allinnichbinikbang,mem,dathymynstimwerkennesil enmyoanreitsjewol.

8Endowitstdatikglêdbin,enEsau,mynbroer,hierrich is,eniksilfoarsyneagenferskineasinkwea-diediger,en silindieddwaandathymynetopleinhie,enhysillilkop mywêze,eniksilinflokoermyselsbringe,engjinsegen 9EnRebekka,synmem,seitsjinhim:'Dynflokmeiop mywêze,mynsoan,harkjeallinnichneimynstim.'

10EnJakobharkeneidestimfanRebekka,synmem,en gynghinneenhelletwamoaieenfettegeitebokken,en brochtseneisynmem,ensynmemmakkederinhearlik mielfan,sa'teritleafhie

11EnRebekkanaamdemoaiekleanfanEsau,harâldste soan,dy'tbyharyn'ehûswie,enseklaaideJakob,har jongstesoan,dermeioan,ensediedehûdenfan'e geitebokkenomsynhannenenom'ebleatedielenfansyn nekke.

12Enhjajoechitfleisenitbreadathjaklearmakkehieyn 'ehânfanharsoanJakob

13DoegieJakobneisynheittaensei:'Ikbindynsoan;ik hawdienlykasjomyseinhawwe;steanop,sitenytfan watikfongenhaw,heit,datdynsielmyseingjemei'

14DoeseiIzaäktsjinsynsoan:‘Hoehastûitsagaufûn, mynsoan?

15'EnJakobsei:'OmdatdeHeare,dynGod,mydatfine littenhat.'

16DoeseiIzaäktsjinhim:Komtichterby,datikdybefiele mei,mynsoan,oftstomynsoanEsaubistofnet

17DoegyngJakobtichterbyIzaäk,synheit,enhyfielde himensei:'DestimisJakobsstim,mardehannenbinnede hannenfanEsau,'

18enhyûnderskiedehimnet,om'titinbestimmingút'e himelwieomsynfermogenomtewaarnimmenfuortte nimmenenIzaäkûnderskiedeitnet,wantsynhannen wienehierrichlykasdyfansynbroerEsau,dathysegene him

19Enhysei:'BistomynsoanEsau?'Enhysei:'Ikbindyn soan'Enhysei:'Bringitbymy,datikitemeifanwatsto fongenhast,mynsoan,datmynsieldyseingjemei' 20Enhybrochtitbyhim,enhyiet,enhybrochthimwyn, enhydronk.

21DoeseiIzaäk,synheit,tsjinhim:Komtichterbyen tútsjemy,mynsoan

22EnhykaamtichterbyentutehimEnhyrookderook fansynklean,enhysegenehimensei:'Sjoch,derookfan mynsoanisasderookfaninfolfjilddatdeHearesegene hat'

23EnmeideHearedyjaanfan'edauwefan'ehimelen fan'edauwefan'eierde,eninoerfloedfannôtenoalje:lit folkendytsjinje,enfolkenfoardybûge

24Wêshearoerdynbruorren,enlitdesoannenfandyn memfoardybûge;enmeiealdesegeningendêr'tdeHeare mymeiseingehatenAbraham,mynheit,seingehawwe, oandyenoandynneiteamtaivichtawiisdwurde:Ferflokt ishydy'tdyferflokt,enseingeishydy'tdysegenet.

25EnitbardesagauasIzaäkklearwiemeiitsegenjenfan synsoanJakob,enJakobfuortgienwiefansynheitIzaäk, daterhimferburgenhieenEsau,synbroer,kaamfan'e jacht

26Enhymakkeeksmaaklikmiel,enbrochtitneisynheit, enseitsjinsynheit:'Litmynheitoereinkommeenfan mynwildite,datdynsielmyseingjemei'

27EnIzaäk,synheit,seitsjinhim:'Wabisto?'Enhysei tsjinhim:'Ikbindynearstberne,dynsoanEsau;ikhaw dienlykasstomyopdroegenhast'

28EnIzaäkwietigefernuvere,ensei:'Waishydy'tjage enfongenenmybrochthat,enikhawfanallesitenfoardat jokamen,enhawhimseinge:(en)hysilseingewêze,enal synneiteamfoaraltyd.'

29Doe'tEzaudewurdenfansynheitIzaäkhearde,rôper meiintigegrutteenbitteregjalp,enseitsjinsynheit: 'Segenjemy,myek,heit.'

30Enhyseitsjinhim:'Dynbroerkaammeilistenhatdyn segennommen'Enhysei:'Nowitikwêrom'tsynnamme Jakobneamdwurdt:sjuch,hyhatmynotwakear ferdrongen:hyhatmynberterjochtnommen,ennohathy mynsegennommen'

31Enhysei:'Hawwejogjinsegenfoarmybewarre,heit?' enIzaäkantwurdeenseitsjinEsau:'Sjoch,ikhawhimta johearmakke,enalsynbruorrenhawikhimas tsjinstfeintenjûn,enmeiinoerfloedfannôtenwynen oaljehawikhimfersterke:Enwatmoatiknofoarjo dwaan,mynsoan?'

32DoeseiEzautsjinIzaäk,synheit:'Hawwejomarien segen,heit?Segenjemy,myek,heit!'

33EnEzausettesynstimopengûldeEnIzaäkantwurde enseitsjinhim:'Sjoch,fierfan'edauwefan'eierdesildyn wenplakwêze,enfierfan'edauwefan'ehimelfanboppen

34Entrochdynswurdsilstûlibje,endûsilstdynbroer tsjinje.Enitsilbarreasdûgrutwurdst,ensynjokfandyn nekkeskoddest,dûsilstinfolsleinesûndeoantdedeata sûndigje,endynsiedsilûnderdehimelweirûkewurde

35EnEsaubleauJakobdriigjefanwegendesegendêr'tsyn heithimmeiseinigehie,enhyseiynsynhert:'Meitsjede dagenfanrouoermynheitnokomme,sadatikmynbroer Jakobdeadzjekin.'

HAADSTIK27

1EndewurdenfanEsau,harâldstesoan,waardenoan Rebekkaferteldynindream,enRebekkastjoerdeenrôp Jakob,harjongstesoan, 2enseitsjinhim:'Sjoch,dynbroerEsausilwraakopdy nimmeomdytedeadzjen

3No,mynsoan,harkjeneimynstim,enmeitsjeopen flechtsjeneiLaban,mynbroer,neiHaran,enbliuwinpear dagenbyhimoantdegrimefandynbroerweirekkeis,en hysyngrimefandyôfnimt,enallesferjitwatstodienhast; dansilikstjoereendydêrweihelje

4EnJakobsei:'Ikbinnetbang;asermydeadzjewol,sil ikhimdeadzje'

5Marsyseitsjinhim:'Litmynetopiendeifanmynbeide soannenûntkomme.'

6DoeseiJakobtsjinRebekka,synmem:"Sjoch,dowitst datmynheitâldwurdenisennetmearsjocht,om'tsyn eagendofbinne.Asikhimferlit,silithimnetoansprekke, om'tikhimferlitenfanjimmeôfgeanMynheitsildan lilkwurdeenmyferflokkeIksilnetgean;allinnichaser mystjoert,silikgean."

7EnRebekkaseitsjinJakob:'Iksilneibinnengeanenmei himprate,enhysildyfuortstjoere'

8DoegieRebekkaneibinnenenseitsjinIzaäk:'Ikhain ôfgryslikehekeloanmynlibbenfanwegendetwadochters fanHeth,dy'tEsauhimtafrounommenhat;enasJakobin frounimtút'edochtersfanitlânlykasdizze,wêrfoarmoat ikdannochlibje?DedochtersfanKanaänbinnekwaa'

9EnIzaäkrôpJakobenseingehim,enwarskôgehimen seitsjinhim:'Nimgjinfrouútienfan'edochtersfan Kanaän;

10MeitsjedyklearengeanneiMesopotamië,neiithûs fanBetuël,deheitfandynmem,ennimdêrinfrouút'e dochtersfanLaban,debroerfandynmem

11EnGoddeAlmachtigemeidyseingjeendy fermannichfâldigjeenfermannichfâldigje,datstin mannichtefanfolkenwurdst,enmeidydesegeningenfan mynheitAbrahamjaan,oandyenoandynneiteamneidy, datstitlânfandynfrjemdlingenervjemeistenalitlândat GodoanAbrahamjûnhat:gean,mynsoan,ynfrede

12EnIzaäkstjoerdeJakobfuort,enhygyngnei Mesopotamië,neiLaban,desoanfanBetuel,deSyriër,de broerfanRebekka,Jakobsmem

13Enitbardenei'tJakoboereinkommenwieomnei Mesopotamiëtegean,datdegeastfanRebekkafertriet krigeoerharsoan,ensygûlde

14EnIzaäkseitsjinRebekka:Mynsuster,skriemnetom Jakob,mynsoan;hwenthygietynfredehinne,enynfrede silhyweromkomme

15DeAllerheechsteGodsilhimbewarjefanallekwea,en silmeihimwêze;wantHysilhimnetferlittealsyndagen; 16Wantikwitdatsynwegenynalledingenfoarspoedich wêzesille,wêr'terekhinnegiet,oanterynfredebyús weromkomt,enwyhimynfredesjogge

17Wêsnetbangfoarhim,mynsuster,wanthyisopit rjochtepaadenhyisinperfektman:enhyistrouensilnet ferlerngeanSkriemnet

18EnIzaäktreasteRebekkafanwegenharsoanJakob,en seingehim.

19EnJakobgyngfan'eBoarnefan'eEedneiHaranynit earstejierfan'etwaddewikeynitfjirtichstejubileum,en hykaambyLuzop'ebergen,datisBethel,op'enije moannefan'eearstemoannefandizzewike,[2115AM]en hykaamjûnsopitplakendraaidedynachtfan'eweineiit westenfan'edyk:enhyslieptedêr;wantdesinnewie ûndergien

20Enhynaamienfan'estiennenfandyplakenleidy ûnderdebeamoansynholle,enhywieallinnich ûnderweis,enhysliepte

21Enhydreamdedynacht,ensjuch,inljedderstieop'e ierde,endeboppekantdêrfanrikteneidehimel,ensjuch, deingelsfan'eHearegongenderopopendel,ensjuch,de Hearestiederop.

22EnHyspriektaJakobensei:'IkbindeHeare,deGod fanAbraham,dynheit,endeGodfanIzaäk;itlândêr'tsto opsliepst,silIkdyjaan,endynneiteamneidy

23Endynneiteamsilwêzeasitstoffan'eierde,endûsilst tanimmeneiitwestenenneiiteasten,neiitnoardenenit suden,enyndyenyndynneiteamsilleallefamyljesfan'e folkensegenewurde

24Ensjuch,Iksilmeidywêze,ensildybewarjewêr'tsto ekhinnegiest,enIksildyynfredewerombringeynditlân; wantIksildynetferlitteoantIkallesdienhawwatIkdy seinhaw’

25DoewaardJakobwekkerútsynsliepensei:"Wier,dit plakisithûsfandeHeare,enikwistitnet."Enhywie bangensei:"Ferskriklikisditplak,datneatoarsisasit hûsfanGod,enditisdepoartefan'ehimel"

26EnJakobstiemoarnsbetiidop,ennaamdestiendy'ter ûndersynholleleinhieensettedyopasinpylderfoarin teken,enhygeatderoaljeboppe-opEnhyneamdede nammefandyplakBethel;mardenammefandyplakwie earstLuz

27EnJakobdieingelofteoandeHeare,sizzende:'Asde Hearemeimywêzesil,enmybewarjesilopdizzeweidy't ikgean,enmybreajaansilomteitenenkleanomoante dwaan,sadatikynfredeweromkomneiithûsfanmynheit, dansildeHearemynGodwêze,endizzestiendy'tikasin pylderasintekenopdizzeplakoprjochtehaw,silithûs fandeHearewêze,enfanalleswatJomyjouwe,silikit tsiendeoanJo,mynGod,jaan.'

HAADSTIK28

1Enhygieopreisenkaamynitlânfaniteasten,by Laban,debroerfanRebekka,enhywiebyhimentsjinne himienwikefoarsyndochterRachel.

2Enynitearstejierfan'etreddewike[2122AM]seier tsjinhim:'Joumymynfrou,dêr'tiksânjierfoartsjinne haw';enLabanseitsjinJakob:'Iksildydynfroujaan.'

3EnLabanmakkeinfeestmiel,ennaamLea,synâldste dochter,enjoechharoanJakobasfrou,enjoechharZilpa, syntsjinstfaam,astsjinstfaam;enJakobwistitnet,hwent hytochtdatitRachelwie

4Enhygyngbyharyn,ensjuch,itwieLea;enJakob waardlilkopLaban,enseitsjinhim:Wêromhastûsamei mydien?HawikdynettsjinnefoarRachelennetfoarLea? Wêromhastûmyûnrjochtoandien?

5Nimdyndochtermei,eniksilgean;wantdohastmy kweadien’WantJakobhâlddemearfanRachelasfanLea; wantLea'seagenwieneswak,marhargestaltewietige moai;marRachelhiemoaieeageneninmoaientigemoai gestalte

6EnLabanseitsjinJakob:'Itisnetsadienynúslân,om dejongstefoardeâldstetejaan.'Enitisnetgoedomditte dwaan;wantsaisitfoarskreaunenskreaunyn'ehimelske tafels,datnimmensynjongstedochterfoardeâldstejaan moat;mardeâldstejoutearstenneihardejongste-ende mandy'tdatdocht,setteseskuldophimyn'ehimel,en nimmenisrjochtfeardichdy'tditdocht,wantdizzediedis kweafoardeHeare

7EngebieddebernfanIsraeldatseditnetdogge;litsede jongstenetnimmenochjaanfoardatsedeâldstejûn hawwe,wantitistigegoddeleas

8DoeseiLabantsjinJakob:"Litdesândagenfanitfeest fandizzefoarbygean,eniksildyRacheljaan,datstmy nochsânjiertsjinjemeist,sadatstmynskiepweidzjekinst lykasyn'efoarigewike."

9Enop'edeidatdesândagenfanitfeestfanLeafoarby wiene,joechLabanRacheloanJakob,daterhimnochsân jiertsjinjekoe,enhyjoechRachelBilha,desusterfan Zilpa,astsjinstfaam.

10EnhytsjinnenochsânjierfoarRachel,wantLeawie himomneatjûn

11EndeHeareiepenedeliifmoerfanLea,ensywaard swierenkrigeJakobinsoan,enhyneamdehimRuben,op 'efjirtjindedeifan'enjoggendemoanne,ynitearstejier fan'etreddewike[2122AM]

12MardeliifmoerfanRachelwaardsluten,wantdeHeare seachdatLeahatewaardenRachelleafhie.

13EnJakobgiewerbyLeayn,ensywaardswierenkrige Jakobintwaddesoan,enhyneamdehimSimeon,op'e ienentweintichstefan'etsiendemoanne,enynittreddejier fandizzewike[2124AM]

14EnJakobgiewerbyLeayn,ensywaardswierenkrige himintreddesoan,enhyneamdehimLevi,yn'enije moannefan'eearstemoanneynitsechsdejierfandizze wike[2127AM]

15EnJakobgiewerbyharyn,ensywaardswierenkrige himinfjirdesoan,enhyneamdehimJuda,op'efyftjinde fan'etreddemoanne,ynitearstejierfan'efjirdewike [2129AM]

16EnfanwegenditalleswieRacheloergeunstichopLea, om'tsegjinbernkrige,enseseitsjinJakob:'Joumybern'; enJakobsei:'Hawikdefruchtenfandynliifmoerfoardy ûnthâlden?Hawikdyferlitten?'

17Doe'tRachelseachdatLeafjouwersoannenoanJakob bernehie,RubenenSimeonenLevienJuda,seisetsjin him:"GeanneimyntsjinstfaamBilha,ensysilswier wurdeenmyinsoankrije"(EnsyjoechhimBilha,har tsjinstfaam,tafrou.)

18Enhygiebyharyn,ensywaardswierenkrigehimin soan,enhyneamdehimDan,op'enjoggendefan'e sechsdemoanne,ynitsechsdejierfan'etreddewike. [2127AM]

19EnJakobgyngwerintwaddekearneiBilha,ensy waardswierenkrigeJakobinoaresoan,enRachelneamde himNaftali,op'efyfdefan'esândemoanne,ynittwadde jierfan'efjirdewike[2130AM]

20Doe'tLeaseachdatseûnfruchtberwurdenwieengjin bernkrige,wieseoergeunstichopRachel,ensejoechek hartsjinstfaamZilpaoanJakobtafrou,ensewaardswier enkrigeinsoan,enLeaneamdesynnammeGad,op'e tolfdefan'eachtstemoanne,ynittreddejierfan'efjirde wike[2131AM]

21Enhygiewerbyharyn,ensywaardswierenkrigehim intwaddesoan,enLeaneamdehimAser,op'etwaddefan 'ealfdemoanne,ynitfyfdejierfan'efjirdewike[2133 AM]

22EnJakobgyngbyLeayn,ensywaardswierenkrigein soan,ensyneamdehimIssaskar,op'efjirdefan'efyfde moanne,ynitfjirdejierfan'efjirdewike,[2132AM]ensy joechhimoaninferpleechster

23EnJakobgyngwerbyharyn,enhjawaardswieren krigetwa(bern),insoanenindochter,enhjaneamdede

soanSebulon,endedochterDina,op'esândefan'esânde moanne,ynitsechsdejierfan'efjirdewike.[2134AM]

24EndeHearewieRachelgenedefol,eniepenehar liifmoer,ensywaardswierenkrigeinsoan,ensyneamde himJozef,op'enijemoannefan'efjirdemoanne,ynit sechsdejieryndizzefjirdewike[2134AM]

25Enyn'edagendatJozefbernewaard,seiJakobtsjin Laban:'Joumymynfrouljuensoannen,enlitmyneimyn heitIzaäkgean,enlitmyinhûsbouwe;wantikhawde jierrenfoltôgewêryn'tikjotsjinnehawfoarjotwa dochters,eniksilneiithûsfanmynheitgean'

26DoeseiLabantsjinJakob:Bliuwbymyfoardynlean, enhoedmynkeppelwerfoarmy,ennimdynleanoan.

27Enhjakamenitmei-inoariensdathyhimasleanjaan soedatfan'elammenengeitendy'tswart,flekkeenwyt bernewiene,(dit)soenesynleanwêze.

28Enaldeskiepkrigenflekken,spikkeldenenswarten, meiferskillendemarken,ensekrigenwerlammenlykas harsels,enaldy'tflekkenwiene,wienefanJakobendy't netwiene,wienefanLaban

29EnJakobsbesittingsfermannichfâldigentige,enhyhie kijenskiepenezelsenkamielen,entsjinstfeintenen tsjinstfammen

30EnLabanensynsoannenwieneoergeunstichopJakob, enLabannaamsynskiepfanhimwerom,enhyseachhim meikweadebedoelingenoan

HAADSTIK29

1Doe'tRachelJozefbernehie,gieLabansynskiepskeare; wantsewieneinreisfantrijedagenfanhimôf.

2DoeseachJakobdatLabansynskiepskearesoe,en JakobrôpLeaenRachel,enspriekfreonliktsjinharrendat semeihimneiitlânKanaänkommemoasten.

3Wanthyferteldeharrenhoe'terallesynindreamsjoen hie,selsalleswatertsjinhimseinhiedaterweromgean moastneiithûsfansynheit,enhjaseinen:'Oeraldêr'tsto hinnegiest,sillewymeidygean'

4EnJakobpriizgedeGodfansynheitIzaäk,endeGod fanAbraham,synheiteheit,enhystieopensettehimop synfrouljuensynbern,ennaamalsynbesittingsen oerstiekderivier,enkaamynitlânGilead,enJakob ferburgensynbedoelingfoarLabanenferteldeithimnet.

5Enynitsândejierfan'efjirdewikekeardeJakobhim (syngesicht)neiGileadyn'eearstemoanne,op'e ienentweintichstedêrfan.[2135AM]EnLabansettehim achterneienhelleJakobynop'eberchfanGileadyn'e treddemoanne,op'etrettjindedêrfan.

6EndeHeareliethimnettaomJakobseartedwaan,want HyferskyndehimnachtsynindreamEnLabanspriekta Jakob

7Enop'efyftjindefandydagenmakkeJakobinfeestfoar Laban,enfoarallegearredy'tmeihimkamen,enJakob swardedydeiLaban,enLabanekJakob,datgjinienfan beidenmeikweadebedoelingendeberchfanGileadneide oareoerstekkesoe

8Enhymakkedêrintsjûgeniustien;dêromwurdtde nammefandyplakneamd:'DeTsjûgeniustien',neidizze tsjûgeniustien

9MarearderneamdenseitlânGileaditlânfan'eRefaïten; wantitwieitlânfan'eRefaïten,endeRefaïtenwaarden

(dêr)berne,reuzenwaanshichtetsien,njoggen,achtoant sânelnwie.

10Enharrenwenplakwiefanitlânfan'ebernfanAmmon oantdeberchHermon,endesittenfanharrenkeninkryk wieneKarnaïmenAstarot,enEdrei,enMisur,enBeon.

11EndeHeareferneatigeharrenfanwegenitkweafan harrendieden;wantsewienetigekwea-aardich,ende Amoritenwennenynharrenplak,goddeleasensûndich,en derishjoedgjinfolkdatalharrensûndenfolsleindienhat, ensehawwegjinlingtefanlibbenmearopierde

12EnJakobstjoerdeLabanfuort,enhygienei Mesopotamië,itlânfanitEasten,enJakobgieweromnei itlânGilead.

13EnhygieoerdeJabbokyn'enjoggendemoanne,op'e alfdedêrfanEnopdydeikaamEsau,synbroer,byhim, enhyfermoedehim,enferliethimneiitlânSeïr,mar Jakobwenneyntinten

14Enynitearstejierfan'efyfdewikeynditjubileum [2136AM]giehyoerdeJordaan,enwenneoan'eoare kantfan'eJordaan,enhyweidesynskiepfan'eseefan'e heapoantBetsan,enoantDotanenoantitboskfan Akrabbim.

15EnhystjoerdeneisynheitIzaäkalsynbesittings,klean enitenenfleisendrinkenenmolkeenbûterentsiis,en watdadelsútitdal.

16EnoansynmemRebekkaekfjouwerkearyn'tjier, tuskendetidenfan'emoannen,tuskenploegjenenrispjen, entuskenhjerstenrein(seizoen)entuskenwinteren maitiid,neidetoerfanAbraham

17WantIzaäkwieweromkommenfan'eBoarnefan'eEed enwieopgienneidetoerfansynheitAbraham,enhy wennedêrapartfansynsoanEsau

18Wantyn'edagendatJakobneiMesopotamiëgie,naam EsauMahalath,dedochterfanIsmaël,foarhimselsinfrou, enhysammelealdekeppelsfansynheitensynfroulju byinoar,engyngopenwenneop'eberchSeïr,enlietsyn heitIzaäkallinnichbydeBoarnefan'eEed.

19EnIzaäkgyngopfan'eBoarnefan'eEedenwenneyn 'etoerfanAbraham,synheit,op'ebergenfanHebron, 20EndêrhinnestjoerdeJakoballeswaterfantiidtatiid neisynheitensynmemstjoerde,alleswatsenedichhiene, ensyseingenJakobmeiharhielehertenmeiharhielesiel

HAADSTIK30

1Enynitearstejierfan'esechsdewike[21:43oere]gyng hyynfredeopneiSalem,eastlikfanSichem,yn'efjirde moanne.

2EndêrfierdenseDina,dedochterfanJakob,meineiit hûsfanSichem,desoanfanHemor,deHevyt,defoarstfan itlân,enhyleibyharenûntreinigehar,enhjawieinlyts famke,inbernfantolvejier.

3Enhysmeektesynheitenharbruorrendatsehimtafrou jûnwurdemochtEnJakobensynsoannenwienelilk fanwegendemannenfanSichem;om'tseDina,harsuster, ûntreinigehiene,ensespriekenmeikweadebedoelingen tsjinharenhannelenbedrochmeiharenbedrogenhar.

4EnSimeonenLevikamenûnferwachtsneiSichemen fierdeninoardielútoerallemannenfanSichem,endeaden allemannendy'tsedêrfûnen,enlietendergjinienoer:se

deadenallegearreynpine,om'tseharsusterDinaûnteare hiene.

5Ensalititfannoôfnetwerdienwurdedatindochterfan Israelûnreinwurdt;wantitoardielisyn'ehimeltsjin harrenfoarskreaundatseallemannenfan'eSichemiten meiitswurdferneatigjemoatte,om'tseskandeynIsrael oanrjochtehawwe

6EndeHearejoechharrenoeryn'ehannenfan'esoannen fanJakob,sadatseharrenmeiitswurdútrûgjekoeneenin oardieloerharrenútfierekoene,endatitnetwersadien wurdemochtynIsraeldatinjongfaamfanIsraelûnrein makkewurdesoe

7Enasderienisdy'tynIsraelsyndochterofsynsuster jaanwoloaniendy'tútitsiedfan'eheidenenis,dansiler wisstjerre,ensesillehimstiennigje;wanthyhatskande ynIsraeloanrjochte;ensesilledefroumeifjoerferbaarne, om'tsedenammefanithûsfanharheitûntearehat,ense silútIsraelwoartelewurde

8Enlitgjinoerhoerfrouengjinûnreinensfûnwurdeyn Israelynaldedagenfan'egeneraasjesfan'eierde;want IsraelishillichfoardeHeare,enelkemandy'titûntreinige hat,silwisstjerre:sesillehimmeistiennenstiennigje.

9Wantsaisitfoarskreaunenskreaunyn'ehimelsketafels oangeandealitsiedfanIsrael:hydy'titûntreiniget,silwis stjerre,enhysilmeistiennenstiennigewurde.

10Enoandizzewetisgjinlimytfandagen,engjin kwytskelding,nochfersoening:mardemandy'tsyn dochterûntreinigehat,silútrûgewurdeynitmiddenfan hielIsrael,om'thyfansynsiedoanMolochjûnhat,en goddeleasdienhatomitteûntreinigjen

11Endû,Mozes,gebieddebernfanIsraelenfermanje harrenomharrendochtersnetoan'eheidenentejaan,en omgjindochtersfan'eheidenenfoarharrensoannente nimmen,wantditisinôfgryslikefoardeHeare.

12Dêromhawikfoardyyn'ewurdenfan'ewetalde diedenfan'eSichemitenopskreaun,dy'tsetsjinDinadien hawwe,enhoe'tdesoannenfanJakobseine:'Wysilleús dochternetjaanoaninmandy'tûnbesnienis;wantdatsoe insmaadfoarúswêze'

13EnitisinsmaadfoarIsrael,foardyjingendy'tlibje,en foardyjingendy'tdedochtersfan'eheidenennimme;want ditisûnreinenôfgryslikfoarIsrael

14EnIsraelsilnetfrijwêzefandizzeûnreinheidasitin frouhatfan'edochtersfan'eheidenen,ofienfansyn dochtersjûnhatoaninmandy'tfanienfan'eheidenenis

15Wantdersilpleachoppleachwêze,enflokopflok,en alleoardielenenpleachenfloksilleoerhimkomme:aser ditdocht,ofsyneagenferbergetfoardejingendy't ûnreinheidbegeane,ofdejingendy'tithillichdomfan'e Heareûntreine,ofdejingendy'tSynhilligenamme ûntheiligje,(dan)silithielefolktegearreferoardielewurde foaraldeûnreinheidenûntheiligingfandizzeman.

16Endersilgjinoansjenfanpersoanwêze[engjin oansjenfanpersoanen]engjinûntfangstútsynhannenfan fruchtenoffersenbrânoffersenfet,nochderookfan swietegeur,omitteakseptearjen:ensagietelkemanof frouynIsraeldy'tithillichdomûntreiniget.

17Dêromhawikdyopleinensein:'Tsjûgjefandit tsjûgenisoanIsrael:sjochhoe'titdeSichemitenenharren soannenfergienbinne:hoe'tseoerleverewaardenyn'e hannenfantwasoannenfanJakob,endy'tseûnder

martelingenfermoardehawwe,enitwaardharrenta rjochtfeardigensrekkene,enitisharrentarjochtfeardigens opskreaun

18EnitneiteamfanLeviwaardútkeazenfoarit prysterskip,enomLevitentewêzen,datsefoardeHeare tsjinjekoenen,lykaswy,altyd,endatLeviensynsoannen foaraltydsegenewurdemeie;wanthywieijverichom rjochtfeardigensenoardielenwraakúttefierenop allegearredy'ttsjinIsraelopstienwiene

19Ensaskriuweseasintsjûgenisynsyngeunstop'e himelsketafelssegenengerjochtichheidfoardeGodfan allegearre:

20Enwybetinkederjochtfeardigensdy'tdemanfolbrocht hattidenssynlibben,ynalletidenfanitjier;oanttûzen generaasjessilleseitopskriuwe,enitsiltahimkommeen tasynneiteamneihim,enhyisopskreaunop'ehimelske tafelsasinfreoneninrjochtfeardigeman

21Dithieleferhaalhawikfoardyskreaun,enikhawdy opdroegenomtsjin'ebernfanIsraeltesizzen,datsegjin sûndebegeanemoatte,nochdeferordeningenoertrede moatte,nochitferbûndatfoarharrenynsteldisbrekke moatte,(mar)datseitferfoljemoatteenasfreonen registrearrewurdemoatte

22Marasseoertredeenopallemanierenûnreinheid dogge,silleseop'ehimelsketafelsastsjinstannersskreaun wurde,ensesilleútitboekfanitlibbenferneatigewurde, ensesilleopskreaunwurdeynitboekfandyjingendy't ferneatigewurdesilleenmeidyjingendy'tút'eierde woartelewurdesille

23Enop'edeidatdesoannenfanJakobSichem fermoarden,waardinskriftyn'ehimelynharrenfoardiel opskreaundatserjochtfeardigensenoprjochtheidenwraak op'esûndersdienhiene,enitwaardskreaunasinsegen

24EnhjabrochtenDina,harrensuster,útithûsfan Sichem,enhjanamenallesfinzendatynSichemwie, harrenskiepenharrenkijenharrenezels,enalharren besittings,enalharrenkeppels,enbrochtenitallegearnei Jakob,harrenheit

25Enhyferwytharren,om'tsedestêdmeiitswurd fermoardehiene,wanthywiebangfoardeynwennersfan itlân,deKanaänitenendePerizziten

26EndeskrikfoardeHearewieoeraldestêdendy'tom Sichemhinnelizze,ensestienenetopomdesoannenfan Jakobefterneitesetten;wantdeskrikwieopharfallen

HAADSTIK31

1Enop'enijemoannefan'emoannespriekJakobtaalit folkfansynhûsensei:'Reinigjejimmeenferoarjejimme klean,enlitúsopsteanenneiBethelgean,dêr'tikHimin geloftedienhawop'edeidatikflechtefoaritgesichtfan mynbroerEsau,om'thymeimywesthatenmyynfrede ynditlânbrochthat,enjimmedefrjemdegoadendy't ûnderjimmebinne,fuortdiede'

2Enhjajoegendefrjemdegoadenopendatwatynharren earenwieendatomharrennekkensietendeôfgoadendy't RachelfanharheitLabanstellenhie,joechsehielendal oanJakobEnhyferbaarndeenbrutsseynstikkenen ferneatigese,enferburgenseûnderinikebeamdy'tynit lânSichemis.

3Enhygyngop'enijemoannefan'esândemoannenei Bethel.Enhyboudeinalteropitplakdêr'tersliepthie,en hysettedêrinwijdepylderop,enhystjoerdeboadskipnei synheitIzaäkomneihimtekommentasynoffer,ennei synmemRebekka.

4EnIzaäksei:'LitmynsoanJakobkomme,enlitmyhim sjenfoardatikstjer'

5EnJakobgyngneisynheitIzaäkenneisynmem Rebekka,neiithûsfansynheitAbraham,enhynaamtwa fansynsoannenmei,LevienJuda,enhykaamneisynheit IzaäkenneisynmemRebekka

6EnRebekkakaamút'etoerneifoarenomJakobte tútsjenenhimteomearmjen;wanthargeastwiewer oplibbedoe'tsehearde:'Sjoch,Jakob,dynsoaniskommen'; ensetutehim

7Enhjaseachsyntwasoannen,enhjaherkendese,ensei tsjinhim:'Binneditdynsoannen,mynsoan?'enhja omearmeseentutese,enseinese,sizzende:'Ynjimmesil itneiteamfanAbrahamferneamdwurde,enjimmesillein segenopierdewêze'

8DoegieJakobneisynheitIzaäk,neidekeamerdêr'ter lei,ensyntwasoannenwienebyhim,enhynaamdehân fansynheit,enbûgdehimdelentutehim,enIzaäk klamptehimoan'enekkefansynsoanJakob,engûldeoan synnekke.

9EndetsjusternisferlietdeeagenfanIzaäk,enhyseach detwasoannenfanJakob,LevienJuda,enhysei:'Binne ditdynsoannen,mynsoan?Wantsebinnelykasdo.'

10Enhyseitsjinhimdatitwiersynsoannenwiene:'Enjo hawwewiersjoendatitwiermynsoannenbinne'

11Enhjakamentichterbyhim,enhydraaidehimomen tuteharenomearmeharbeidentegearre

12Endegeastfanprofesijekaamdelynsynmûle,enhy naamLevibysynrjochterhânenJudabysynlofterhân.

13EnhydraaidehimearstneiLevita,enbegonhimearst teseingjen,enseitsjinhim:MeideGodfanallegearre,de Hearefanalleieuwen,dyendynbernseingjetrochalle ieuwenhinne

14EnmeideHearedyendynneiteamgrutheidengrutte gloarjejaan,endyendynneiteam,útallefleis,taHim bringeomtetsjinjenynSynhillichdomasdeingelsfan'e oanwêzigensenasdehilligen(Krekt)lykassy,silit neiteamfandynsoannenwêzetagloarjeengrutheiden hilligens,enmeiHyhargrutmeitsjefoaralleieuwen

15Enhjasillerjochtersenfoarstenwêze,enfoarstenfanal itneiteamfan'esoannenfanJakob;hjasilleitwurdfan'e Heareynrjochtfeardigenssprekke,enhjasillealsyn oardielenynrjochtfeardigensrjochtsje.Enhjasillemyn wegenoanJakobferkundigjeenmynpadenoanIsraelDe segenfan'eHearesilynharrenmûlejûnwurdeomalit neiteamfan'eleafstenteseingjen

16DynmemhatdyLevineamd,enrjochtfeardichhatse dyneamd;dosilstmeideHeareferbûnwurdeendemaat wêzefanaldesoannenfanJakob;litsyntafeldywêze,en doendynsoannenitedêrfan;enmeidyntafelfolwêzefan generaasjetageneraasje,endynitennettekoartkommefan âldtaâld.

17Enlitallegearredy'tdyhatefoardydelfalle,enlital dyntsjinstannersútrûgewurdeenomkomme;enseingeis hydy'tdyseinget,enferfloktiselkfolkdatdyferflokt.

18EntsjinJudaseier:'MeideHearedykrêftenmacht jaanomallegearredy'tdyhaatsjetefertraapjen;infoarst silstûwêze,dûenienfandynsoannen,oerdesoannenfan Jakob;meidynnammeendenammefandynsoannen útgeanenelklânenregiotrochkrúsje.Dansillede heidenenfoardynoantlitbangwêze,enallefolkensille bibberje

19YndysildehelpfanJakobwêze,enyndysildeheil fanIsraelfûnwurde

20Enasjositteop'etroanfanearefanjogerjochtichheid, sildergruttefredewêzefoaralitsiedfan'esoannenfan'e leafste;Seingeishydy'tjosegenet,enallegearredy'tjo haatsjeenjoferfeleenjoferflokke,silleútrûgeenfan'e ierdeferneatigewurdeenferfloktwurde'

21Enhydraaidehimom,tutehimwerenomearmehim, enwietigebliid;wanthyhiedesoannenfansynsoan Jakobynwierheidsjoen

22Enhygyngweituskensynfuottenenfoeldelenbûgde himfoarhim,enhysegeneharrenenrêstedêrdynachtby synheitIzaäk,ensyietenendronkenmeiblydskip

23EnhylietdetwasoannenfanJakobsliepe,deieneoan synrjochterhânendeoareoansynlofterhân,enitwaard himtarjochtfeardichheidrekkene

24EnJakobferteldesynheitallesyn'enacht,hoe'tde Hearehimgruttegenedetoandhie,enhoe'tHyhimynal synwegenfoarspoedichmakkehie,enhimbeskermehie tsjinallekwea

25EnIzaäkpriizgedeGodfansynheitAbraham,dy'tsyn genedeensyngerjochtichheidnetweromlutsenhiefan'e soannenfansyntsjinnerIzaäk

26EndeoaremoarnsferteldeJakobsynheitIzaäkde geloftedy'teroandeHearedienhie,enitfisioendater sjoenhie,endaterinalterboudhie,endatallesklearwie foaritofferdatfoardeHearebrochtwurdesoe,lykaser taseinhie,endaterkommenwieomhimopinezelte setten

27DoeseiIzaäktsjinsynsoanJakob:'Ikkinnetmeidy gean,wantikbinâldenkindeweinetdrage;gean,myn soan,ynfrede;wantikbinhjoedhûndertfiifensechstichjier; ikkinnetmearreizgje;setdynmem(opinezel)enlithar meidygean

28Enikwit,mynsoan,datstûfoarmykommenbist,en meidizzedeiseingewêze,wêropstûmyynlibbensjoen hast,enikhawdyeksjoen,mynsoan

29Meistûwolkommeendegelofteferfoljedy'tstûdien hast;ensteldyngeloftenetút;wantdûsilstterrekken roppenwurdeoangeandedegelofte;hastjedynodêrom omitteferfoljen,enmeiHytefredenwêzedy'talledingen makkehat,oanwa'tstûdegeloftedienhast'

30EnhyseitsjinRebekka:"GeanmeidynsoanJakob" EnRebekkagiemeiharsoanJakob,enDeborameihar,en hjakamenneiBethel.

31EnJakobtochtoanitgebeddêr'tsynheithimensyn twasoannen,LevienJuda,meiseingehie,enhywiebliid enseingedeGodfansynfoarâlden,AbrahamenIzaäk

32Enhysei:'Nowitikdatikinivigehopehaw,enmyn soannenek,foardeGodfanalles';ensaisitfoarskreaun oangeandedetwa;enseskriuweitopasinivigetsjûgenis foarharop'ehimelsketafelshoe'tIzaäkharsegenehat

1EnhybleaudynachtynBethel,enLevidreamdedatse himwijdenentaprysterfan'eAllerheechsteGodmakke hiene,hyensynsoannenfoaraltyd;enhywaardwekkerút synsliepenpriizgedeHeare.

2EnJakobstiemoarnsbetiidop,op'efjirtjindefandizze moanne,enhyjoechintsiendefanalleswatmeihimkaam, sawolfanminskenasfanfee,sawolfangoudasfanalle gereienklean,ja,hyjoechtsiendenfanalles

3EnyndydagenwaardRachelswierfanharsoan BenjaminEnJakobteldesynsoannenfanhimôfen omheech,enLevifoeltaitdielfan'eHeare,ensynheit klaaidehimyn'ekleanfanitpreesteramtenfoldiesyn hannen

4Enop'efyftjindefandizzemoannebrochthyfjirtjinkij útitfeeneiitalter,enachtentweintichrammen,en njoggenenfjirtichskiep,ensânlammen,enienentweintich geitebokkenasbrânofferopitofferalter,inswieterook foarGod.

5Ditwiesynoffer,asgefolchfan'egeloftedy'terdienhie daterintsiendejaansoe,meiharrenfruitoffersenharren drankoffers.

6Endoe'titfjoeritfertarrehie,baarndehyreekwurkopit fjoerboppeitfjoer,enastankoffertwakijenfjouwer rammenenfjouwerskiep,fjouwergeiten,entwaskiepfan injierâld,entwageitebokken;ensadiehyalledagensân dagenlang

7Enhyenalsynsoannenensynmannenietenditdêrsân dagenmeiblydskipenseagenentanktendeHeare,dy't himútalsynbenearingrêdenhieenhimsyngeloftejûn hie.

8Enhyjoechtsiendenfanallereinebistenenbrochtin brânoffer,mardeûnreinebistenjoechhynetoansynsoan Levi,enhyjoechhimaldesielenfan'eminsken.

9EnLeviferfolleitpreesteramtynBethelfoarsynheit Jakobboppesyntsienbruorren,enhywiedêrpryster,en Jakobjoechsyngelofte:sajoechhydetsiendeweroande Heareenhilligeit,enitwaardhillichfoarHim

10Endêromisitop'ehimelsketafelsaswetfoarskreaun foaritjaanfantsienden,werdetsiendenomteitenfoarde Hearefanjiertajier,opitplakdêr'tútkeazenisdatSyn nammewenjemoat,enoandizzewetisdergjinlimytfan dagenfoarivich.

11Dizzeferordeningisskreaun,sadatitfanjiertajier folbrochtwurdekintrochititenfan'etwaddetsiendefoar deHeareopitplakdêr'titútkeazenis,enneatsilderfan oerbliuwefanditjieroantitjierdêrop

12Wantynsynjiersilitsieditenwurdeoantdedagenfan 'eynsammelingfanitsiedfanitjier,endewynoantde dagenfan'ewyn,endeoaljeoantdedagenfansynseizoen

13Enalleswatderfanoerbliuwtenâldwurdt,lititas ûnreinbeskôgewurde;lititmeifjoerferbaarndwurde, wantitisûnrein

14Ensalitteseittegearreiteynithillichdom,enlitteseit netâldwurde

15Enaldetiendenfan'ekijenskiepsillehillichwêzefoar deHeare,ensilletasynprystershearre,dy'tsefanjierta jierfoarHimitesille;wantsaisitfoarskreaunengravearre oangeandedetiendenop'ehimelsketafels

16Endefolgjendenacht,op'etwaëntweintichstedeifan dizzemoanne,naamJakobitbeslútomdyplaktebouwen,

enitfoarhofmeiinmuorreteomsluten,enittehilligjenen itfoaraltydhillichtemeitsjen,foarhimselsensynbernnei him

17EndeHeareferskyndehimnachtsenseingehimensei tsjinhim:'DynnammesilnetJakobneamdwurde,marse silledynnammeIsraelneame'

18EnHyseiwertsjinhim:'IkbindeHearedy'tdehimel endeierdeskepenhat,enIksildyfermannichfâldigjeen tigefermannichfâldigje,enkeningensilleútdykomme,en sesillerjochtsjeoeralwêr'tdefoetfan'eminskeberntrape hat

19EnIksiloandynneiteamdehieleierdejaandy'tûnder dehimelis,ensysilleallefolkenrjochtsjeneffensharren begearten,endêrneisillesydehieleierdeynbesitkrijeen itfoaraltydervje’

20Doe'tHyklearwiemeihimtepraten,gyngHyfanhim ôfomheechEnJakobseachoantHyneidehimelopfearn wie

21Enhyseachyninfisioenfan'enacht,ensjuch,iningel kaamdelút'ehimelmeisântafelsynsynhannen,enhy joechseoanJakob,enhyliesseenwistalleswatdêryn skreaunstie,wathimensynsoannenoerkommesoetroch alleieuwenhinne

22Enhyliethimallessjenwatop'etafelsskreaunstie,en seitsjinhim:'Boudizzeplaknet,enmeitsjedergjinivich hillichdomfan,enwenjehjirnet;wantditisnetdeplak GeanneiithûsfanAbraham,dynheit,enwenjebyIzaäk, dynheit,oantdedeifandynheitsyndea.

23WantynEgyptesilstûynfredestjerre,enynditlân silstûmeiearebegroevenwurdeynitgrêffandyn foarâlden,meiAbrahamenIzaäk.

24Wêsnetbang,wantlykasjoitsjoenenlêzenhawwe,sa silitallegearwêze;enskriuwallesoplykasjoitsjoenen lêzenhawwe.’

25EnJakobsei:'Hear,hoekinikmyallesûnthâldewatik lêzenensjoenhaw?'Enhyseitsjinhim:'Iksiljoallesyn't sinbringe.'

26Enhygyngfanhimôfoerein,enhywaardwekkerút synsliep,enhyûnthâldealleswathylêzenensjoenhie,en hyskreaualdewurdenopdy'thylêzenensjoenhie.

27Enhyfierdedêrnochindei,enhyofferdedêrop neffensalleswathyop'eearderedagenofferehie,en neamdeit'Tafoeging',wantdizzedeiwietafoegeende earderedagenneamdehy'ItFeest'

28Ensawaarditiepenbieredatitwêzesoe,enitstiet skreaunop'ehimelsketafels:dêromwaardithim iepenbieredathyitfieresoe,enittafoegjeoan'esândagen fanitfeest.

29Ensynnammewaard'Tafoeging'neamd,om'tit opskreaunwaardûnderdedagenfan'efeestdagen,neffens itoantaldagenfanitjier

30Enyn'enacht,op'etrijeëntweintichstefandizze moanne,stoarDebora,deferpleechsterfanRebekka,ense begroevenharûnderdestêdûnderdeikebeamfan'erivier, enhyneamdedenammefanditplak'DerivierfanDebora', endeikebeam'Deikebeamfan'eroufanDebora'

31EnRebekkagyngweromneiharhûs,neisynheitIzaäk, enJakobstjoerdeharrammen,skiepengeiten,sadatsyin mielfoarsynheittariedekoe,sa'terwoe

32EnhyfolgesynmemoanthyynitlânKabratankaam, enhywennedêr

33EnRachelkrigeinsoanyn'enacht,enneamdehim 'Soanfanmynfertriet';om'tselijenhiebyitbertejenfan him;marsynheitneamdehimBenjamin,op'ealfdefan'e achtstemoanneyn'eearstefan'esechsdewikefandit jubileum.[2143AM]

34EnRachelstoardêrensywaardbegroevenynitlân Efrata,datisBetlehem,enJakobboudeinwijdepylderop itgrêffanRachel,oan'eweiboppehargrêf.

HAADSTIK33

1EnJakobgynghinneensettehimneiwenjenynitsuden fanMagdala-Ferrah.EnhygyngneisynheitIzaäk,hyen synfrouLea,op'enijemoannefan'etsiendemoanne

2EnRubenseachBilha,Rachelsfaam,debyfroufansyn heit,ynwetterbadenopingeheimplak,enhykrigeleafde foarhar

3Enhyferburgehimnachts,enhygyngynithûsfan Bilha,enhyfûnharallinnichsliependopinbêdynharhûs.

4Enhyleibyhar,enhjawaardwekkerenseach,ensjuch, Rubenleibyharynbêd,enhjaûntbleatederânefanhar tekkenenpaktehim,enrôpitút,enûntdutsdatitRuben wie

5Ensyskammeharoerhim,enlietharhânfanhimlos,en hyflechte.

6Ensyklagetigeoerditding,enferteldeitoannimmen

7Doe'tJakobweromkaamenharsocht,seisytsjinhim:'Ik binnetreinfoardy,wantikbinûnreinmakkefoardy; wantRubenhatmyûnreinmakkeenhatnachtsbymylein, eniksliepte,enûntdutsitnetoanthymynkleedûntbleate enbymysliepte.'

8EnJakobwietigelilkopRuben,om'terbyBilhaleinhie, om'terdeslipfansynheitûntbleatehie

9EnJakobkaamnetwerbyhar,om'tRubenharûntreinige hieEnwatoangietelkemandy'tderokfansynheit ûntbleatet,syndiedistigegoddeleas,wanthyisin ôfgryslikefoardeHeare.

10Dêromstietitskreaunenfoarskreaunop'ehimelske tafelsdatinmannetmeidefroufansynheitsliepemei,en derokfansynheitnetûntbleatemei,wantdatisûnrein:se sillewistegearrestjerre,demandy'tmeidefroufansyn heitslieptendefrouek,wantsehawweûnreinensop'e ierdedien.

11EndersilneatûnreinswêzefoarúsGodynitfolkdat HyfoarHimselsútkeazenhatasbesitting 12Enwerstietderintwaddekearskreaun:'Ferfloktmei wêzedy'tbydefroufansynheitleit,om'terdeskandefan synheitbleatleinhat';enaldehilligenfandeHeareseine: 'Saisit,saisit'

13Endû,Mozes,gebieddebernfanIsraeldatseditwurd ynachtnimme;wantit(bringt)instraffan'edea;enitis ûnrein,enderisgjinfersoeningfoarivichomfersoeningte dwaanfoardemandy'tditdienhat,marhymoatdeadeen deadewurde,enstiennigewurde,enútroegewurdeútit middenfanitfolkfanúsGod

14Wantgjiniendy'tdatynIsraeldocht,meiiendeiop ierdeynlibbenbliuwe,wanthyisôfgryslikenûnrein.

15Enlitsenetsizze:oanRubenwaarditlibbenen ferjouwingjûnnei'terbydebyfroufansynheitleinhie,en oanharek,hoewol'tsyinmanhie,enharmanJakob,syn heit,nochynlibbenwie

16Wantoantdytiidwiedeferordeningenitoardielende wetnetynsynfolsleinensfoarallegearreiepenbiere,mar yndyndagen(isitiepenbiere)asinwetfantidenenfan dagen,eninivigewetfoardeivigegeneraasjes.

17Enfoardizzewetisdergjinfoltôgingfandagen,engjin fersoeningderfoar,marsemoattebeideútrûgewurdeynit middenfan'enaasje:op'edeidatseitbegienhawwe,sille sesedeadzje.

18EnskriuwitopfoarIsrael,Mozes,sadatseitynacht nimmekinneenneffensdizzewurdendwaankinneengjin sûndebegeanedy'ttadedealiedt;wantdeHeareúsGodis rjochter,dy'tgjinpersoanoannimtengjinkado'soannimt

19Enfertelharrendizzewurdenfanitferbûn,datsehearre enobservearjemeie,enopharhoedewêzemeiemei respektfoarhar,ennetferneatigeenútitlânroetwurde; wantinûnreinheid,eningruwel,eninfersmoarging,enin fersmoargingbinneallegearredy'titopierdedoggefoarús God

20Enderisgjingrutteresûndeasdehoererijdy'tseop ierdebegeane;wantIsraelisinhilligenaasjefoardeHeare, synGod,eninnaasjefanerfskip,eninprysterlikeen keninklikenaasjeenfoar(Syneigen)besitting;endersil gjinsokkeûnreinensferskineynitmiddenfan'ehillige naasje

21Enynittreddejierfandizzesechsdewike[21:45oere] gongenJakobenalsynsoannenhinneenwennenynithûs fanAbraham,tichtbyIzaäk,synheit,enRebekka,syn mem.

22Enditwienedenammenfan'esoannenfanJakob:de earstberneRuben,Simeon,Levi,Juda,Issaskar,Sebulon, desoannenfanLea;endesoannenfanRachel,Jozefen Benjamin;endesoannenfanBilha,DanenNaftali;ende soannenfanSilpa,GadenAser;enDina,dedochterfan Lea,deiennichstedochterfanJakob.

23EnhjakamenenbûgdenharfoarIzaäkenRebekka,en doe'thjaharseagen,seagenhjaJakobenalsynsoannen, enIzaäkwietigebliid,hwenthyseachdesoannenfan Jakob,synjongstesoan,enhyseagenhar

HAADSTIK34

1Enynitsechsdejierfandizzewikefandit fjouwerenfjirtichstejubileum[2148AM]stjoerdeJakob synsoannenomharskiepteweidzjen,ensyntsjinstfeinten meiharneidegreidenfanSichem

2Endesânkeningenfan'eAmorietenkamenbyinoartsjin harrenomharrentedeadzjen,enferburgenharûnderde beammen,enomharrenfeeasbúttenimmen.

3EnJakobenLevienJudaenJozefwierenyn'ehûsby harrenheitIzaäk;hwentsyngeastwiefertrietlik,ense koenenhimnetferlitte;enBenjaminwiedejongste,en dêrombleauerbysynheit.

4Endêrkamendekening(en)fanTaphuendekening(en) fanAresa,endekening(en)fanSeragan,endekening(en) fanSelo,endekening(en)fanGa'as,endekeningfan Bethoron,endekeningfanMa'anisakir,enaldyjingendy't yndizzebergenwenje(en)dy'tyn'eboskenynitlân Kanaänwenje

5EnhjamakkenditoanJakobbekendenseine:'Sjoch,de keningenfan'eAmorietenhawwedynsoannenomsingele enharrenkeppelsplondere'

6Enhystieopútsynhûs,hyensyntrijesoannenenalde tsjinstfeintenfansynheit,ensyneigentsjinstfeinten,enhy gietsjinharrenopmeiseistûzenman,dy'tswurden droegen.

7Enhyfermoardeseyn'egreidenfanSichem,en efterfolgedejingendy'tflechte,enhyfermoardesemeide skerptefanitswurd,enhyfermoarde'AresaenTaphuen SareganenSeloen'AmanisakirenGa[ga]'as,enhykrige synkeppelswerom

8Enhyoerwûnharren,enleiharreninskattingop,datse himskattingbeteljemoasten,fiiffruchtproduktenfan harrenlân,enhyboudeRobelenTamnatares

9Enhykaamweromynfrede,enmakkefredemeiharren, ensywaardensyntsjinstfeinten,oantdedeidathyensyn soannenneiEgypteteagen

10Enynitsândejierfandizzewike[21:49oere]stjoerde hyJozeffansynhûsneiitlânSichemomtewittente kommenhoe'titmeisynbruorrengie,enhyfûnharrenyn itlânDothan.

11Enhjahannelenferriedlikmeihim,enmakkenin komplottsjinhimomhimtedeadzjen,marom'tsefan gedachtenferoaren,ferkochtensehimoanIsmaëlityske keaplju,endybrochtenhimdelneiEgypte,enhja ferkochtenhimoanPotifar,deeunuchfanFarao,dehaad fan'ekoks,prysterfan'estêdElew.

12EndesoannenfanJakobslachteningeitebokje,en dooptendekleedfanJozefynitbloed,enstjoerdenitnei harrenheitJakobop'etsiendefan'esândemoanne.

13Enhyrouwedyhielenacht,wantsehieneithimjûns brocht,enhywaardkoartsichfanrouoersyndea,enhysei: 'InkweabisthatJozefopfretten';enaldeledenfansynhûs [rouwedydeimeihim,ense]wienedyhieledeiynrouen rou

14Ensynsoannenensyndochterstieneopomhimte treasten,marhywegereomtreastetelittenoersynsoan

15EnopdydeiheardeBilhadatJozefferstoarnwie,ensy stoarynrouomhim,ensywenneynQafraatef,enekDina, syndochter,stoarnei'tJozefferstoarnwie

16EndizzetrijerouweoerIsraelkamenynienmoanne EnhjabegroevenBilhafoaritgrêffanRachel,eneksyn dochterDina,dêrbegroevenhja

17EnhyrouweienjieromJozef,enhyhâlddenetop, hwenthysei:Litmyynitgrêfdelgeanynrouommyn soan

18DêromisitfoarskreaunfoardebernfanIsraeldatse harselsoan'etsiendefan'esândemoanne-op'edeidatit nijsdathimoanitskriemenmakkeomJozefbysynheit Jakobkaam-datsedêropfersoeningfoarharselsdwaan moattemeiinjongegeitop'etsiendefan'esândemoanne, ienkearyn'tjier,foarharsûnden;wantsehienede genegenheidfanharheitfoarsynsoanJozefbedroefd 19Endizzedeiisynstelddatsedêroprouwemoatteoer harsûnden,enoeralharoertredingsenoeralharflaters, sadatseharselsopdydeiienkearyn'tjierreinigjekinne

20Ennei'tJozefferstoarnwie,namendesoannenfan JakobfrouljuDenammefanRubensfrouisAda;ende nammefanSimeonsfrouisAdlbaa,inKanaänitysk;ende nammefanLevi'sfrouisMelka,út'edochtersfanAram,út itneiteamfan'esoannenfanTerach;endenammefan Juda'sfrou,Betasuël,inKanaänitysk;endenammefan Issaskar'sfrou,Hezaqa;endenammefanSebulonsfrou,

Niiman;endenammefanDan'sfrou,Egla;endenamme fanNaftali'sfrou,Rasu'u,útMesopotamië;endenamme fanGad'sfrou,Maka;endenammefanAshersfrou,Ijona; endenammefanJozefsfrou,Asenath,deEgyptner;ende nammefanBenjamin'sfrou,Ijasaka.

21EnSimeonbekeardehimennaamintwaddefrouút Mesopotamië,lykassynbruorren

HAADSTIK35

1Enynitearstejierfan'eearstewikefanitfiifenfjirtichste jubileum[2157AM]rôpRebekkaJakob,harsoan,en joechhimitbefeloangeandesynheitenoangeandesyn broer,dathyharearjemoastaldedagenfansynlibben

2DoeseiJakob:'Iksilallesdwaanlykasjomygebean hawwe;wantditsilmytaeareengrutheidwêze,en rjochtfeardigensfoardeHeare,datikharearjesoe

3Enekdo,mem,witstfan'etiiddatikbernebinoant hjoeddedei,almyndiedenenalleswatynmynhertis,dat ikaltydgoedtinkoeralles

4Enhoesoeikditdingnetdwaanmoattedatjomyoplein hawwe,datikmynheitenmynbroerearjesoe!

5Fertelmy,mem,hokkerperversiteithastûynmysjoenen iksilmyderfanôfkeare,engenedesiloermywêze'

6Ensyseitsjinhim:'Mynsoan,ikhawyndyalmyn dagengjinferkeardediedensjoen,marallinnichoprjochte diedenMardochssilikdydewierheidfertelle,mynsoan: iksilditjierstjerre,eniksilditjiernetynmynlibben oerlibje;wantikhawynindreamdedeifanmyndeasjoen, datiknetlangerashûndertfiifenfyftichjierlibjesoe:en sjoch,ikhawaldedagenfanmynlibbenfoltôgedy'tik libjesil'

7EnJakoblakeomdewurdenfansynmem,om'tsynmem tsjinhimseinhiedatsestjerresoe;ensysietfoarhimoer ynharkrêft,ensywienetswakynharkrêft;wantsygie ynenútenseach,enhartoskenwienesterk,engjinkwea hieharrekkealdedagenfanharlibben.

8EnJakobseitsjinhar:'Sillichbinik,mem,asmyndagen tichterbykommeasdedagenfandynlibben,enmynkrêft bymybliuwtlykasdynkrêft:endosilstnetstjerre,want dospottesûnderdoelmeimyoerdyndea'

9EnhjagyngneiIzaäktaenseitsjinhim:Ienfersykdoch ikoandy:litEsauswarredaterJakobgjinseardwaansil, nochhimmeifijânskipefterfolgjesil;hwentdowitstwol datEsausyngedachtenfansynjeugdôfferkeardbinne,en derisgjingoedensynhim;hwenthywolhimneidyndea deadzje

10Enjowittealleswathydienhatfan'edeiôfdatsyn broerJakobneiHarangieoanthjoeddedei:hoe'thyús meisynhielehertferlittenhat,enúskweadienhat;jo keppelshathyfoarhimselsnommen,enaljobesittings foarjooantlitweifierd.

11Endoe'twyhimsmeektenensmeektenomwatúseigen wie,dieerasinmandy'tmeilijenmeiúshie

12Enhyisbittertsjindy,om'tstoJakob,dynperfekteen oprjochtesoan,seingehast;wantderisgjinkweaynhim, marallinnichgoedens,ensûnthyútHarankaamoant hjoeddedeihathyúsneatûntnommen,wanthybringtús altydallesopsyntiid,enisbliidmeisynhielehertaswyit útsynhannennimmeenhyússegenet,enhatúsnet

skiedensûnthyútHarankaamoanthjoeddedei,enhy bliuwtaltydbyústhúseneartús.'

13EnIzaäkseitsjinhar:'Ikwitensjochekdediedenfan Jakobdy'tbyúsis,hoe'thyúsmeisynhieleherteart;mar ikhâlddeeardermearfanEsauasfanJakob,om'thyde earstbernewie;marnohâldikmearfanJakobasfanEsau, om'thyinprottekweadediedendienhat,enderisgjin rjochtfeardigensynhim,wantalsynwegenbinne ûnrjochtfeardigensengeweld,[enderisgjin rjochtfeardigensomhimhinne]

14Ennoismynhertûnrêstichfanwegenalsyndieden,en nochhynochsynneiteamsilrêdenwurde,wantsybinne dejingendy'tfan'eierdeferneatigewurdesilleendy't ûnderdehimelútrûgewurdesille,wanthyhatdeGodfan Abrahamferlittenensynfrouljuenharûnreinensenhar dwalingefterfolge,hyensynbern.

15Enjofreegjemyomhimteswarrendathysynbroer Jakobnetdeadzjesil;selsashyswarret,silhyhimnetoan syneedhâlde,enhysilgjingoeddwaan,marallinichkwea.

16MaraserJakob,synbroer,deadzjewol,silerynJakob synhannenjûnwurde,enhysilnetûntkommeoansyn hannen,[wanthysilynsynhannendelkomme.]

17EnwêsnetbangfanwegenJakob;wantdebeskermer fanJakobisgrutenmachticheneareenpriizgemearasde beskermerfanEsau.

18EnRebekkastjoerdeenrôpEsau,enhykaambyhar,en syseitsjinhim:'Ikhawinfersyk,mynsoan,oandyte dwaan,endobeloofstittedwaan,mynsoan.'

19Enhysei:'Iksilallesdwaanwatjomysizze,eniksiljo fersyknetwegerje'

20Ensyseitsjinhim:'Ikfreegjedydatstomyop'edeidat ikstjer,ynhûsnimmesilstenmybegravebySara,demem fandynheit,endatstoenJakobfanelkoarhâldesilleendat gjinienfanbeidenkweatsjinelkoarwinsket,marallinnich ûnderlingeleafde,en(sa)sillejimmefoarspoedichwêze, mynsoannen,enearewurdeynitmiddenfanitlân,engjin fijânsiloerjimmebliidwêze,enjimmesilleinsegenenin genedewêzeyn'eeagenfanallegearredy'tfanjimme hâlde'

21Enhysei:'Iksilallesdwaanwatjomyseinhawwe,en iksiljobegraveop'edeidatjostjerrebySara,dememfan mynheit,lykasjowinskehawwedatharbonkenbyjo bonkenwêzemeie.

22EnJakob,mynbroer,silikekleafhawweboppealle fleis;wantikhawgjinbroerop'ehieleierdeashim allinnich:enditisgjingruttefertsjinstefoarmyasikfan himhâld;wanthyismynbroer,enwybinnetegearre sieddeyndynlichem,entegearrekamenwyútdyn liifmoer,enasikmynbroernetleafhaw,wasilikdan leafhawwe?

23EnikselsfreegjedyomJakoboantemoedigjen oangeandemyenmynsoannen,wantikwitdathywis keningoermyenmynsoannenwêzesil,wantop'edeidat mynheithimsegenemakkehyhimdehegereenmyde legere

24Enikswardydatikhimleafhawwesil,engjinkwea tsjinhimwinskjesilaldedagenfanmynlibben,mar allinnichitgoede’

25EnhyswardeharoangeandealdizzesaakEnsyrôp JakobfoardeeagenfanEsau,enjoechhimgebodneffens dewurdendy'tsytsjinEsausprutsenhie

26Enhysei:'Iksildwaanwatjowol;leaumydatgjin kweafanmyoffanmynsoannentsjinEsaukommesil,en iksildeearstewêzeynneat,útseinallinnichynleafde'

27Ensyietenendronken,syenharsoannendynacht,en systoar,trijejubileumjierrenenienwikeenienjierâld,yn dynacht,enhartwasoannen,EsauenJakob,begroeven haryn'edûbelegrotbySara,dememfanharrenheit

HAADSTIK36

1Enynitsechsdejierfandizzewike[2162AM]rôpIzaäk syntwasoannenEsauenJakob,ensykamenbyhim,enhy seitsjinharren:'Mynsoannen,ikgeandeweifanmyn heiten,neiitivigehûsdêr'tmynheitenbinne

2Dêrom,begravemybymynheitAbraham,yn'edûbele grotynitfjildfanEfrondeHethyt,dêr'tAbrahamingrêf kochthatomyntebegraven;ynitgrêfdatikfoarmysels groevenhaw,dêrmoattejomybegrave

3Enditgebiedikjimme,mynsoannen,datjimme rjochtfeardichheidenoprjochtheidopierdeoefenje,sadat deHeareoerjimmebringemeialleswatdeHeareseinhat datHyoanAbrahamensynneiteamdwaansoe.

4Enhâldfaninoar,mynsoannen,jimmebruorrenasin mandy'tsyneigensielleafhat,enlitelksykjeneiwater synbroertegoedekinkomme,entegearrehanneljeop ierde;enlitsefaninoarhâldeasfanhareigensielen

5Enoangeandedefraachfanôfgoaden,gebieden fermanjeikjimmeomseteferwerpenentehaatsjen,ense netleaftehawwen,wantsebinnefolferrifeljenfoar dyjingendy'tseoanbiddeenfoardyjingendy'tharbûge

6Tinkderom,mynsoannen,deHeare,deGodfan Abraham,jimmeheit,enhoe'tikHimekoanbeaenHim tsjinnehawynrjochtfeardigensenynfreugde,datHy jimmefermannichfâldigjesoeenjimmesiedfergrutsjesoe asdestjerrenfan'ehimelynmannichte,enjimmeopierde fêstigjesoeasdeplantfanrjochtfeardigensdy'tnetútrûge wurdesilfoarallegeneraasjesfoarivich.

7Ennosilikjimmeingrutteeedswarrelitte-wantderis gjineeddy'tgrutterisasdizze,trochdenammeglorieuze eneareengrutteenprachtigeenwûnderbaarlikeen machtige,dy'tdehimelendeierdeenalledingentegearre skepenhat-datjimmeHimfreezjeenHimoanbiddesille 8Endatelksynbroerleafhawwesilmeigenegenheiden gerjochtichheid,endatgjinienfannoôfoantynivichheid kweatsjinsynbroerwinsket,aldedagenfanjimmelibben, sadatjimmeynaljimmediedenfoarspoedichwêzemeie ennetferneatigewurde

9Enasienfanjimmekweatsjinsynbroerbetocht,witdan datfannoôfelkeniendy'tkweatsjinsynbroerbetocht,yn synhânfallesil,enútitlânfan'elibbenenútrûgewurdesil, ensynneiteamsilûnderdehimelferneatigewurde

10Marop'edeifanûnrêstenferflokingenlilkensen grime,meiflammend,ferslindendfjoerlykasHySodom ferbaarnde,sasilHyeksynlânensynstêdenalleswatfan himisferbaarne,enhysilútwiskewurdeútitboekfan'e tuchtfan'eminskenbern,ennetskreaunwurdeynitboek fanitlibben,maryndatwatornearreistaferneatiging,en hysilgeanynivigeferfloking;sadatharferoardielingaltyd fernijdwurdekinynhaatenynferflokingenyngrimeen ynpineenynferachtingenynpleagenenynsyktefoar altyd

11Iksisentsjûgjejimme,mynsoannen,neffensitoardiel datkommesiloerdemandy'tsynbroerseardwaanwol.

12Enhyferdieldealsynbesittingstuskendetwaopdydei enhyjoechitgrutstedieloanhimdy'tdeearstbernewie, endetoerenalleswatderomhinnewie,enalleswat AbrahamhiebydeBoarnefan'eEed

13Enhysei:'Ditgrutteredielsilikoan'eearstbernejaan' 14EnEsausei:'IkhawitoanJakobferkochtenmyn berterjochtoanJakobjûn;litithimjûnwurde,enikhaw dergjinwurdoertesizzen,wantitisfanhim'

15EnIzaäksei:Meiinsegenoerjimmerêste,myn soannen,enoerjimmeneiteamhjoed,om'tjimmemyrêst jûnhawwe,enmynhertisnetbenaudoeritberterjocht,dat jimmedêrtrochgjinkweadwaansoene

16MeideAllerheechsteGoddemanseingjedy't rjochtfeardigensdocht,himensynneiteamfoaraltyd.

17Enhyeinigemeiitbefeljenensegenjenfanharren,en seietenendronkentegearrefoarhim,enhywiebliidom't deriengeasttuskenharrenwie,ensegongenfanhimwei enrêstendydeiensliepten

18EnIzaäkslieptedydeibliidopsynbêd;enhyslieptede ivigesliep,enstoarhûnderttachtichjierâld.Hyfoltôge fiifentweintichwikenenfiifjier;ensyntwasoannenEsau enJakobbegroevenhim

19EnEzaugyngneiitlânEdom,neiitberchtmefanSeïr, enwennedêr

20EnJakobwenneyn'ebergenfanHebron,yn'etoerfan itlânfan'efrjemdlingenfansynheitAbraham,enhy oanbeadeHearemeisynhielehertenneffensdesichtbere geboaden,lykasHydedagenfansyngeneraasjesferdield hie.

21EnsynfrouLeastoarynitfjirdejierfan'etwaddewike fanitfiifenfjirtichstejubileum,[2167AM]enhybegroef haryn'edûbelegrotbyRebekka,synmem,linksfanit grêffanSara,dememfansynheit

22enalharsoannenensynsoannenkamenommeihimte rouweomsynfrouLeaenhimtetreastenoerhar,wanthy roudeomhar,om'thyhartigeleafhienei'tharsuster Rachelferstoarnwie;

23wantsywieperfektenoprjochtynalharwegenensy eareJakob,enaldedagendatsybyhimlibbe,heardehy gjinhurdwurdútharmûle,wantsywiesêftenfreedsum enoprjochtenearber.

24Enhytochtoanalhardiedendy'tseynharlibbendien hieenhybeklaagdehartige;wanthyhâlddefanharmeial synhertenmeialsynsiel.

HAADSTIK37

1Enop'edeidatIzaäk,deheitfanJakobenEsau,stoar, [2162AM]heardendesoannenfanEsaudatIzaäkitdiel fan'eâldsteoansynjongstesoanJakobjûnhieense waardentigelilk

2Enhjarûzjenmeiharrenheitenseinen:Wêromhatdyn heitJakobitdielfan'eâldstejûnendyoerslein,wylstdo deâldstebistenJakobdejongste?

3Enhyseitsjinharren:'Omdatikmynberterjochtoan Jakobferkochthawfoarinlytsstikjelinzen,enop'edei datmynheitmystjoerdeomtejeienentefangenenhim wattebringendathyitekoeenmyseingjekoe,kaamhy

meilistenbrochtmynheititenendrinken,enmynheit seinigehimensettemyûndersynhân.

4Ennohatúsheitússwarrelitten,myenhim,datwygjin kweabetinkesille,nochtsjinsynbroer,endatwyyn leafdeenynfredebliuwesille,elkmeisynbroer,enús wegennetferdorvenmeitsjesille

5Enhjaseinentsjinhim:'Wysillenetneidyharkjeom fredemeihimtesluten;wantúskrêftisgrutterassynkrêft, enwybinnemachtigerashy;wysilletsjinhimyngeanen himdeadzje,enhimensynsoannenferneatigjeEnasjo netmeiúsgeanewolle,sillewyjoekseardwaan'

6Ennoharkjeneiús:LitúsneiAramenFilistiëenMoab enAmmonstjoere,enlitúsfoarússelsútkardenmannen kiezedy'thertstochtlikbinnefoardestriid,enlitústsjin himgeanenmeihimfjochtsje,enlitúshimfan'eierde útroegefoardathysterkwurdt.'

7Enharrenheitseitsjinharren:'Geannetenfiergjin oarlochmeihim,oarsfallejimmefoarhim'

8Enhjaseinentsjinhim:'Ditisekkrektdyn hannelingswizefandynjeugdôfoanthjoeddedei,endo setstdynnekkeûndersynjok

9Wysillenetneidizzewurdenharkje.’Enhjastjoerden neiAram,enneiAduramneidefreonfanharrenheit,en hjahierdenmeiharrentûzenfjochters,útkarde kriichsmannen.

10EnderkamentûzenútkeazenmannentaharrenútMoab enút'ebernfanAmmon,dy'tynhierdwiene,enútFilistéa tûzenútkeazenkriichsmannen,enútEdomenút'e Horietentûzenútkeazenkriichsmannen,enút'eKittiërs, machtigekriichsmannen

11Enhjaseinentsjinharrenheit:Geanmeiharrenfoarút enliedeharren,oarssillewydydeadzje

12Enhywaardfolmeililkensenferachtingdoe'terseach datsynsoannenhimtwongenomfoarharúttegeanom haroanteliedentsjinsynbroerJakob

13Mardêrneitochteroanalitkweadatynsynhert ferburgenleitsjinsynbroerJakob;enhytochtnetoande eeddy'tersynheitensynmemswardhie,dateralsyn dagengjinkweatsjinsynbroerJakobbetinkesoe

14EnnettsjinsteandeditalleswistJakobnetdatsetsjin himkamenomtestriden,enhyroudeomLea,synfrou, oantsetigetichtbydetoerkamenmeifjouwertûzen krigersenútkardekriichsmannen.

15EndemannenfanHebronstjoerdenneihimenseine: 'Sjoch,dynbroeristsjindykommenomtsjindyte fjochtsjen,meifjouwertûzenmanbegordemeiitswurd,en sedrageskyldenenwapens';wantsehâldenmearfan JakobasfanEsau.Datferteldensehim;wantJakobwiein liberalerenbarmhertigermanasEsau

16MarJakobwoenetleauweoantsehieltichtbydetoer kamen

17Enhydiedepoartenfan'etoerticht;enhystieop'e kantelenenspriektsjinsynbroerEsauensei:'Edelisde treastwêrmei'tjokommenbinneommytetreastenfoar mynfroudy'tferstoarnisIsditdeeeddy'tjooanjoheit swardhawweennochrisoanjomemfoardatsestoaren?Jo hawwedeeedbrutsen,enopitmomintdatjooanjoheit swarden,waardenjoferoardiele'

18DoeantwurdeEsauenseitsjinhim:'Nochdeminsken nochdebistenfan'eierdehawweineedfan rjochtfeardigensdy'tsemeiswarrenswardhawwe(ineed

dy'tjildichis)foarivich;maralledagenbetinkesekwea tsjinelkoar,enhoe'telksyntsjinstannerenfijândeadzje kin

19Endosilstmyenmynbernfoaraltydhaatsje.Enderis gjinmooglikheidomdebânfanbruorskipmeidytehâlden.

20Harkjeneidizzewurdendy'tikdyferkundigje:Asit baarchsynhûdferoarjekinensynborstelharensêftmeitsje kinaswol,ofasithoarnenopsynkopútspruitelittekin lykasdehoarnenfaninreeofinskiep,dansilikdebânfan bruorskipmeidyhâlde,enasdeboarstenharfanharmem skiedenhawwe,wantdobistgjinbroerfoarmywest

21Enasdewolvenfredeslutemeidelammen,sadatsehar netferslindeofgeweldoandogge,enasharhertfoarit goedemeiharis,dansilderfredeynmynhertmeidy wêze

22Enasdeliuwdefreonfan'eoksewurdtenfredemei himslút,enasermeihimûnderienjokbûnisenmeihim ploeget,dansilikfredemeidyslute

23Enasderavenwytwurdtasderaza,witdandatIkdy leafhawnhaw,enfredemeidyslutesil,dûsilstútrûge wurde,endynsoannensilleútrûgewurde,endersilgjin fredefoardywêze.

24Endoe'tJakobseachdathysakwea-aerdichtsjinhim oanwiemeisynhertenmeisynhielesieldathyhim deadzjewoe,endathyoankaamwieasinwyldebaarch dy'top'espearkomtdy'tittrochboarretendeadet,ender netfoarweromdeinst;

25Doeseiertsjinsyneigenmannenentsjinsyn tsjinstfeintendatsehimenalsynmatenoanfallemoasten

HAADSTIK38

1EndêrneispriekJudatsjinJakob,synheit,enseitsjin him:'Spandynbôge,heit,enstjoerdynpylkenútensmit detsjinstannerdelendeadzjedefijân;enmeiejodemacht hawwe,wantwysilledynbroernetdeadzje,wanthyis lykasjo,enhyislykasjo,litúshim(dizze)earejaan.'

2DoespandeJakobsynbôgeenstjoerdedepylkúten rekkeEsau,synbroer(opsynrjochterboarst)endeadehim

3EnwerstjoerdehyinpylkútenrekkeAdoran,de Arameeër,op'elofterboarst,endreauhimefterútendeade him

4EndoegongendesoannenfanJakobút,syenharren tsjinstfeinten,enferdieldenharyngroepenoan'efjouwer kantenfan'etoer

5EnJudagyngfoarop,enNaftalienGadmeihimen fyftichtsjinstfeintenmeihimoan'esúdkantfan'etoer,en sefermoardenallegearredy'tsefoarharfûnen,ennetien fanharrenûntkaam

6EnLevi,DanenAsergongenútoan'eeastkantfan'e toer,enfyftich(manlju)meiharren,ensyfermoardende stridendemannenfanMoabenAmmon.

7EnRuben,IssaskarenSebulongongenútoan'e noardkantfan'etoer,enfyftichmanmeiharren,ensy deadendestridendemannenfan'eFilistinen

8EnSimeonenBenjaminenHenoch,desoanfanRuben, gongenútoan'ewestkantfan'etoer,enfyftich(manlju) meiharren,ensefermoardenfanEdomenfan'eHoriten fjouwerhûndertman,dapperekrigers;enseishûndert flechten,enfjouwerfan'esoannenfanEsauflechtenmei

harren,enlietenharrenheitdeadelizze,lykashyfallenwie op'eheuveldy'tyn'Aduramis.

9EndesoannenfanJakobfolgenharrenneidebergenfan Seïr.EnJakobbegroefsynbroerop'eheuveldy'tyn Aduramleit,enhygieweromneisynhûs.

10EndesoannenfanJakobdrongenhurdoanop'e soannenfanEsauyn'ebergenfanSeïr,enbûgdenhar nekken,sadatsetsjinstfeintenwaardenfan'esoannenfan Jakob

11Enhjastjoerdenneiharrenheit(omtefreegjen)oftse fredemeiharrenslutemoastenofharrendeadzjemoasten

12EnJakobstjoerdeberjochtneisynsoannendatsefrede slutemoasten,endymakkenfredemeiharren,enleinenit jukfantsjinstberensopharren,sadatsealtydbelesting betellenoanJakobenoansynsoannen

13EnhjableauwenJakobbelestingbeteljeoantdedeidat erneiEgyptegie

14EndesoannenfanEdombinneoanthjoeddedeinet ûntkommenoanitjukfanslavernijdatdetolvesoannen fanJakobharopleinhiene

15Enditbinnedekeningendy'tynEdomregearrehawwe foardatderinkeningoerdebernfanIsraelregearre[oant hjoeddedei]ynitlânEdom

16EnBalaq,desoanfanBeor,regearreynEdom,ende nammefansynstêdwieDanaba.

17EnBalakstoar,enJobab,desoanfanZarafanBoser, regearreynsynplak

18EnJobabstoar,enAsam,útitlânTeman,regearreyn synplak

19DoestoarAsam,enAdath,desoanfanBarad,dy't MidianfersloechynitfjildfanMoab,regearreynsynplak, endenammefansynstêdwieAvith

20En'Adathstoar,enSalman,út'Amaseqa,regearreyn synplak.

21EnSalmanstoar,enSaulfanRa'abot(oan'erivier) regearreynsynplak

22EnSaulstoar,enBaëlunan,desoanfanAchbor, regearreynsynplak

23EnBa'elunan,desoanfanAchbor,stoar,enAdath regearreynsynplak,endenammefansynfrouwie Maitabith,dedochterfanMatarat,dedochterfan Metabedza'ab

24Ditbinnedekeningendy'tregearrenynitlânEdom.

HAADSTIK39

1EnJakobwenneynitlânfansynheitsynasfrjemdlingen, ynitlânKanaän.DitbinnedegeslachtenfanJakob.

2EnJozefwiesantjinjierâlddoe'tsehimmeinamenneiit lânEgypte,enPotifar,ineunuchfanFarao,dehaadkok, kochthim

3EnhysteldeJozefoersynhielehûs,endesegenfande Hearekaamoerithûsfan'eEgyptnerfanwegenJozef,en deHeareliethimfoarspoedichwêzeynalleswathydie

4EndeEgyptnerjoechallesyn'ehannenfanJozef;hwent hyseachdatdeHearemeihimwie,endatdeHearehim foarspoedichmakkeynalleswathydie.

5EnJozefsoansjenwiemoai[entigemoaiwiesyn oansjen],endefroufansynhearetildehareagenopen seachJozef,ensyhieleafdeoanhimensmeektehimom byhartesliepen

6Marhyjoechsynsielnetoer,enhytochtoan'eHeareen oan'ewurdendy'tJakob,synheit,foarliesút'ewurdenfan Abraham,datgjinmanhoererijbegeanmeiinfroudy'tin manhat;datfoarhimdestraffan'edeayn'ehimel foarskreaunisfoardeAllerheechsteGod,endesûndesil tsjinhimregistrearrewurdeyn'eivigeboekenfoarde Heare

7EnJozeftochtoandizzewurdenenwegeremeiharte sliepen

8Ensysmeektehiminjierlang,marhywegereenwoe netharkje

9Marsyomearmehimenholdhimfêstyn'ehûsomhim tetwingenbyhartesliepen,endiededoarrenfanithûs tichtenholdhimfêst;marhylietsynkleanynharhannen enbrutstrochdedoarenflechtefoarharút

10Endefrouseachdathynetbyharsliepewoe,ensy beskimptehimyn'eoanwêzigensfansynhear,sizzende: DynHebrieusketsjinstfeint,dy'tjoleafhawwe,besochtmy tetwingen,sadathybymysliepekoe;enitbardedoe'tik mynstimferhege,dathyflechteensynkleanynmyn hannenlietdoe'tikhimfêsthâlde,enhybrutstrochdedoar

11EndeEgyptnerseachitkleanfanJozefendebrutsen doar,enheardedewurdenfansynfrou,ensmietJozefyn 'efinzenis,opitplakdêr'tdefinzenenholdenwaardendy't dekeningfinzenhold.

12Enhywiedêryn'efinzenis;endeHearejoechJozef geunstyn'eeagenfan'eoerstefan'efinzeniswachtenen meilibjenfoarhim,wanthyseachdatdeHearemeihim wie,endatdeHearealleswathydiefoarspoedichmakke

13Enhyjoechalledingenynsynhannen,endeoerstefan 'efinzeniswachtenwistneatfanwatbyhimwie,want Jozefdiealles,endeHearemakkeitfolmakke

14EnhybleaudêrtwajierEnyndydagenwieFarao,de keningfanEgypte,lilkopsyntwaeunuchen,op'e haadskinkerenop'ehaadbakker,enhysetteseyn'e finzenisynithûsfan'ehaadkok,yn'efinzenisdêr'tJozef fêstsiet.

15Endeoerstefan'efinzenisbewakersbeneamdeJozef omhartetsjinjen;enhytsjinnefoarhar

16Enhjadreamdenbeideindream,dehaadskinkerende haadbakker,enhjaferteldenitoanJozef

17Enlykaserharútleinhie,sabardeithar,enFaraojoech dehaadskinkerweromynsynamtende(haad)bakker fermoardeer,lykasJozefharútleinhie

18MardeoersteskinkerfergeatJozefyn'efinzenis, hoewol'terhimferteldhiewathimoerkommesoe,enhy tochtdernetoanomFaraotefertellenhoe'tJozefithim ferteldhie,wanthyfergeatit.

HAADSTIK40

1YndydagendreamdeFaraotwadreamenyniennacht oerinhongersneeddy'tynithielelânwêzesoeHywaard wekkerenrôpaldedreamútleggersdy'tynEgyptewiene, endetsjoenders,enferteldeharrensyntwadreamen,mar sykoenensenetútlizze

2EndoetochtdehaadskinkeroanJozefensprutsoerhim meidekening,enhybrochthimút'efinzenis,enhy dreamdesyntwadreamenfoarhim

3EnhyseifoarFaraodatsyntwadreamenienwiene,en hyseitsjinhim:'Sânjiersillekomme(ynhokkeroerfloed

silwêze)oerhielEgypte,endêrneisânjierfan hongersneed,sa'nhongersneedasdernochnetynhielit lânwesthat

4EnlitFaraonotafersjochhâldersoanstelleynhiel Egyptelân,enlitharrenitenopslaanynelkestêdyn'e dagenfan'ejierrenfanoerfloed,endersilitenwêzefoar desânjierrenfanhongersneed,enitlânsilnettrochde hongersneedtefergeanwêze,wantitsiltigeswierwêze.’

5EndeHearejoechJozefgeunstengenedeyn'eeagenfan Farao,enFaraoseitsjinsyntsjinstfeinten:Wysillesa'n wizeenferstannigemanasdizzemannetfine,wantde geastfandeHeareismeihim

6Enhybeneamdehimtadetwaddeynsynhiele keninkrykenjoechhimgesachoerhielEgypte,enliethim rideyn'etwaddeweinfanFarao

7Enhyklaaidehimmeibyssusklean,enhydieingouden kettingomsynnekke,en(inheraut)rôpfoarhimút''El'El wa'Abirer,'endieinringoansynhânenmakkehim hearskeroersynhielehûs,enferhearlikehim,enseitsjin him:'Allinnichop'etroansilikgrutterwêzeasjo'

8EnJozefhearskeoerhielitlânfanEgypte,enalde foarstenfanFarao,enalsyntsjinstfeinten,enallegearre dy'titwurkfan'ekeningdiene,hâldenfanhim,wanthy wandeldeynoprjochtheid,wanthywiesûndergrutskens enarroânsje,enhyhiegjinûnderskiedfoarpersoanen,en naamgjinkado'soan,marhyoardieldeynoprjochtheidal itfolkfanitlân

9EnitlânEgyptewieynfredefoarFaraofanwegenJozef, wantdeHearewiemeihim,enjoechhimgeunstengenede foaralsyngeneraasjesfoarallegearredy'thimkendhiene endyjingendy'tfanhimhearden,enitkeninkrykfanFarao wiegoedoardere,enderwiegjinSatanengjinkwea persoan(yn)

10EndekeningneamdeJozefSefantifans,enjoechJozef tafroudedochterfanPotifar,dedochterfan'eprysterfan Heliopolis,dehaadkok

11Enop'edeidatJozeffoarFaraostie,wieertritichjier âld

12EnyndatjierstoarIzaäkEnitbardelykasJozefsein hieyn'eútlisfansyntwadreamen,neffenslykashyitsein hie,wienedersânjierrenfanoerfloedoerhielEgyptelân, enitlânEgypteprodusearreoerfloedich,ienmaat (produsearre)achttjinhûndertmaat.

13EnJozefsammeleitenynelkestêdoantsefolwiene meinôt,oantseitnetmeartelleenmjittekoenefanwegen synmannichte.

HAADSTIK41

1Enynitfiifenfjirtichstejubileum,yn'etwaddewike,(en) ynittwaddejier,[2165AM]naamJudaassynearstberne Er,infrouút'edochtersfanAram,meidenammeTamar. 2Marhyhieinhekeloanharenleinetbyhar,om'tsyn memút'edochtersfanKanaänwie,enhywoehiminfrou nimmeút'efamyljefansynmem,marJuda,synheit,woe himdatnettastean

3EndizzeEr,deearstbernefanJuda,wiegoddeleas,ende Hearedeadehim

4DoeseiJudatsjinOnan,synbroer:"Geanneidefroufan dynbroerendochdeplichtfaninmansynbroerfoarhar, enwêssiedfoardynbroer"

5EnOnanwistdatitsiednetfanhimwêzesoe,(mar) allinnichfansynbroer,enhygieynithûsfan'efroufan synbroer,enferspildeitsiedop'egrûn,enhywieferkeard yn'eeagenfan'eHeare,enHydeadehim.

6DoeseiJudatsjinTamar,synskoandochter:"Bliuwas widdoynithûsfandynheitoantmynsoanSelagrut wurdenis,eniksildyoanhimtafroujaan"

7Enhywaardgrut;marBedsuël,defroufanJuda,liethar soanSelanettrouweEnBedsuël,defroufanJuda,stoar [2168AM]ynitfyfdejierfandizzewike

8EnynitsechsdejiergieJudaopneiTimnaomsynskiep teskearen[2169AM]EnseferteldenTamar:'Sjoch,dyn skoanheitgietopneiTimnaomsynskiepteskearen.'

9Enhjadiedekleanfanharwiddoút,endieinsluierom, enklaaideharselsoan,ensietyn'epoartedy'toan'ewei neiTimnalei.

10EnwylstJudaûnderweiswie,fûnerhar,entochtdatse inhoerwie,enhyseitsjinhar:'Litmybydykomme';en syseitsjinhim:'Kombinnen',enhygiederyn.

11Enhjaseitsjinhim:'Joumymynlean';enhyseitsjin har:'Ikhawneatynmynhânasmynringdy'toanmyn fingeris,enmynketting,enmynstêfdy'tynmynhânis.'

12Enhjaseitsjinhim:"Jousemyoantjomymynlean stjoere,"enhyseitsjinhar:"Iksiljoingeitebokjestjoere" Enhyjoechsehar,enhygiebyharyn,ensywaardswier fanhim

13EnJudagyngneisynskiep,ensygyngneiithûsfan harheit.

14EnJudastjoerdeingeitebokjetrochdehânfansyn hoeder,inAdullamiet,marhyfûnharnet;enhyfregede minskenfanitplakensei:'Wêrisdehoerdy'thjirwie?'En syseinetsjinhim:'Derisgjinhoerhjirbyús'

15Enhykaamweromenferteldeithim,enseitsjinhim dathyharnetfûnhie:'Ikfregedeminskenfanitplak,en syseinetsjinmy:"Derishjirgjinhoer"'

16Enhysei:'Lithar(se)hâlde,datwynetinoarsaakfan spotwurde.'Endoe'tsetrijemoannenfoltôgehie,waardit dúdlikdatseswierwie,enseferteldenJudaenseine: 'Sjoch,Tamar,dynskoandochter,isswiertrochhoererij'

17EnJudagyngneiithûsfanharheit,enseitsjinharheit enharbruorren:Bringharút,enlitharferbaarne,wantse hatûnreinensynIsraeldien

18Enitbardedoe'tseharneibûtenbrochtenomharte ferbaarnen,datsederingendekettingendestêfneihar skoanheitstjoerde,sizzende:'Undersykjewa'tdizzebinne, wanttrochhimbinikswier.'

19EnJudaerkendeitensei:'Tamarisrjochtfeardigerasik 20Endêromlitseharnetferbaarne'Endêromwaardse netoanSelajûn,enhykaamnetwerbyhar

21Endêrneikrigesetwasoannen,Perez[2170AM]en Serah,ynitsândejierfandizzetwaddewike

22Endoewienedesânjierrenfanfruchtberensfolbrocht, dêr'tJozefoermeiFaraosprutsenhie

23EnJudaerkendedatdedieddy'terdienhiekweawie, wanthyhiemeisynskoandochterlein,enhyachteit hatelikynsyneagen,enhyerkendedathyoertrêdenen ôfdwaaldwie,wanthyhiederokfansynsoanûntbleate, enhybegontekleienentesmeekjenfoardeHeare fanwegensynoertrêding

24Enwyferteldenhimynindreamdatithimferjûnwie, om'thyyntinsyfsmeekteenkleideenitnetwerdie

25Enhykrigeferjouwing,om'thyhimôfkearefansyn sûndeenfansynûnwittendheid,wanthyhieswier oertrêdenfoarúsGod;enelkeniendy'tsadocht,elkenien dy'tbysynskoanmemleit,litsehimmeifjoerferbaarne, dathydêrynferbaarnemei,wantdêrisûnreinheiden fersmoargingophar,meifjoerlitseharferbaarne

26EngebieddebernfanIsraeldatdergjinûnreinens ûnderharrenwêzemoat,wantelkeniendy'tbysyn skoandochterofbysynskoanmemleit,hatûnreinensdien; meifjoerlittesedemandy'tbyharleinhat,enallyksade frou,enHysilgrimeenstraffanIsraelôfkeare

27EntsjinJudaseinewydatsyntwasoannennetmeihar leinhiene,endêromwiesynsiedfêstigefoarintwadde generaasje,ensoenetútrûgewurde

28Wantynienfâldfaneachwieergienenhiestrafsocht, nammentlik,neffensitoardielfanAbraham,datersyn soannenopleinhie,hieJudabesochtharmeifjoerte ferbaarnen

HAADSTIK42

1Enynitearstejierfan'etreddewikefanit fiifenfjirtichstejubileumbegûndehongersneedynitlânte kommen,endereinwegereoan'eierdetejaan,wantneat foel.

2Endeierdewaardûnfruchtber,marynitlânEgyptewie deriten,wantJozefhieitsiedfanitlânyn'esânjierrenfan oerfloedsammeleenitbewarre.

3DoekamendeEgyptnersbyJozef,daterharrenitenjaan mocht,enhyiepenedefoarriedendêr'titnôtfanitearste jierwie,enhyferkochtitoanitfolkfanitlânfoargoud.

4<DehongersneedwietigeslimynitlânKanaän>,en JakobheardedatderitenynEgyptewie,enhystjoerdesyn tsiensoannenomitenfoarhimynEgypteteheljen;mar Benjaminstjoerdehynet,en<detsiensoannenfanJakob> kamen<ynEgypte>oanûnderdyjingendy't(dêrhinne) gienen.

5EnJozefherkendeharren,marhjaherkendenhimnet,en hyspriektaharrenenfregeharren,enhyseitsjinharren: 'Binnejimmegjinspionnenenbinnejimmenetkommen omdeyngongenfanitlânteferkennen?'Enhysetteharren yn'efinzenis

6Endêrneilieterharrenwerfrij,enholdSimeonallinnich fêstenstjoerdesynnjoggenbruorrenfuort

7Enhyfoldeharrensekkenmeinôt,enhydieharrengoud ynharrensekken,ensewistenitnet.

8Enhygebeaharrenomharrenjongerebroertebringen, wantsehienehimfertelddatharrenheitenharrenjongere broernochynlibbenwiene

9EnhjateagenopútitlânEgypteenkamenynitlân Kanaän;enhjaferteldenharrenheitalleswatharren oerkommenwie,enhoe'tdehearfanitlânrûchtsjinharren sprutsenhie,enSimeonfêsthâldenhieoantseBenjamin bringesoene

10DoeseiJakob:‘Jimmehawwemyfanmynbernberôve! JozefisdernetmearenSimeonisdereknetmear,en jimmesilleBenjaminmeinimme.Jimmekweaisoermy kommen

11'Enhysei:'Mynsoansilnetmeijimmedelgean,oars wurdtermiskiensiik;wantharrenmemhattwasoannen krigen,enienisferstoarn,endizzesillejimmeekfanmy

nimmeAsermiskienûnderweiskoartskrige,soenejimme mynâlderdommeifertrietoantdedeatabringe.'

12Wanthyseachdatharrenjildweromjûnwieoan elkenienynsynsek,endêromwiehybangomhimte stjoeren.

13Endehongersneednaamtaenwaardslimynitlân Kanaän,enynallelannenútseinynitlânEgypte,wantin prottefan'ebernfan'eEgyptnershieneharsiedopslein foaritenfan'etiidôfdatseseagendatJozefsiedbyinoar sammeleenitynfoarriedendieenitbewarrefoarde jierrenfanhongersneed

14EnitfolkfanEgyptefiedeharselsdêrmeiynitearste jierfanharrenhongersneed.

15Mardoe'tIsraelseachdatdehongersneedtigeslimwie ynitlân,endatdergjinrêdingwie,seiertsjinsynsoannen: 'Geanwerom,enheljeúsiten,sadatwynetstjerre.'

16Enhjaseinen:'Wysillenetgean;asúsjongstebroernet meiúsgiet,sillewynetgean'

17EnIsraelseachdatashyhimnetmeiharrenstjoerde,se allegearomkommesoenefanwegendehongersneed

18EnRubensei:'Jouhimynmynhân,enasikhimnet werombring,deadzjedanmyntwasoannenynsteefansyn siel'

19Enhyseitsjinhim:'Hysilnetmeidygean'EnJuda kaamtichterbyensei:'Stjoerhimmeimy,enasikhimnet werombring,litmydandeskuldfoardydragealdedagen fanmynlibben'

20Enhystjoerdehimmeiharrenynittwaddejierfan dizzewikeop'e[2172Am]earstedeifan'emoanne,ense kamenynitlânfanEgyptemeiallegearredy'tgienen,en (sehienen)kado'synharhannen,stacteenamandelsen terebinthnutenensuverehuning

21EnhjagongenhinneenstienefoarJozef,enhyseach synbroerBenjamin,enhyherkendehim,enseitsjinharren: 'Isditjimmejongstebroer?'Enhjaseinentsjinhim:'Hyis it'Enhysei:'MeideHearedygenedehawwe,mynsoan!'

22EnhystjoerdehimneisynhûsenhybrochtSimeonby harrenútenhymakkeinfeestmielfoarharren,ense presintearrenhimitkadodatseynharhannenbrochthiene

23Enhjaietenfoarhimenhyjoechharrenallegearrein diel,maritdielfanBenjaminwiesânkeargrutterasdat fanienfanharren

24Enhjaietenendronkenenstieneopenbleauwenby harrenezels

25EnJozefbetochtinplanwêrmei'terharrengedachten wittekoeoftderfredeûnderharrenhearske,enhyseitsjin debehearderdy'toersynhûswie:'Foljealharrensekken meiiten,endochharrenjildweromynharrensekken,en mynbeker,desulverenbekerdêr'tikútdrink,dochdyyn 'esekfan'ejongste,enstjoerharrenfuort'

HAADSTIK43

1Enhydielyksa'tJozefhimseinhie,enfoldealharren sekkenfoarharrenmeiitenendieharrenjildynharren sekken,endiedebekerynBenjaminsynsek

2Enmoarnsbetiidgongensefuort,enitbardedat,doe'tse dêrweigienwiene,Jozeftsjindebehearderfansynhûssei: 'Efterfolgjese,rinengrypse,sizzende:"Wantjimme hawwemymeikweaferjild;jimmehawwedesulveren bekerfanmystellendêr'tmynhearútdrinkt"Enbring

harrenjongstebroerwerombymy,enheljehimgau foardatikneimynrjochterstoelgean.'

3Enhyrûnharrenachterneienseitsjinharrenneffens dizzewurden.

4Enhjaseinentsjinhim:'MeiGodferbiededatjo tsjinstfeintenditdwaansoene,enienofoararkstelleútit hûsfanjohear,enekitjilddatwydeearstekearynús sekkenfûnen,hawwewy,jotsjinstfeinten,werombrochtút itlânKanaän

5Hoesoenewydanienarkstellekinne?Sjoch,hjirbinne wyenússekkenoanitsykjen,enwêr'tjoekdebekeryn'e sekfinefanienfanús,lithimdeadzje,enwyenúsezels sillejoheartsjinje.

6Enhyseitsjinharren:'Netsa,demanbydy'tikfyn,dy allinnichsilikastsjinstfeintnimme,enjimmesilleyn fredeweromneijimmehûsgean.'

7Endoe'terynharrensekkensocht,begjinnendmeide âldsteeneinigjendmeidejongste,waarditfûnyn Benjaminsynsek.

8Enhjaskuordenharklean,enladenharezels,engongen weromneidestêdenkamenbyithûsfanJozef,enhja bûgdenharallegearremeiitgesichtneidegrûnfoarhim.

9EnJozefseitsjinharren:'Jimmehawwekweadien'En hjaseinen:'Watsillewysizzeenhoesillewyússels ferdigenje?Ushearhatdeoertredingfansyntsjinstfeinten ûntdutsen;sjuch,wybinnedetsjinstfeintenfanúshear,en úsezelsek

10‘DoeseiJozeftsjinharren:‘Ikbinekbangfoarde Heare;jimme,geanneijimmehuzenenlitjimmebroer myntsjinstfeintwêze,wantjimmehawwekweadien Wittejimmenetdatinminskewillehatynsynbekerlykas ikyndizzebeker?Endochshawwejimmeitfanmy stellen’

11DoeseiJuda:'Omynhear,litjotsjinner,ikfreegjejo, inwurdsprekkeynitearfanmynhear:twabruorren hawwedememfanjotsjinnerúsheitberne:ienis fuortgienenwieferlern,enisnetfûn,enhyisallinnich oerbleaunfansynmem,enjotsjinner,úsheit,hâldtfan him,ensynlibbenisekferbûnmeiitlibbenfandizze (jonge).

12Enitsilbarre,aswyneijotsjinner,úsheit,geane,ende jongeisnetbyús,dathystjerresil,enwysilleúsheitmei fertrietoantdedeadelbringe.

13Litmy,jotsjinner,noleaverynitplakfan'ejonge bliuweasslaaffanmynhear,enlitdejongemeisyn bruorrengean,wantikbinfoarhimboarchwurdenyn'e hânfanjotsjinner,úsheit,enasikhimnetwerombring,sil jotsjinnerfoaraltyddeskuldbyúsheithearre.

14EnJozefseachdatseallegearreyngoedensmei-inoar oerienkamen,enhykoehimselsnetynhâlde,enhyfertelde harrendathyJozefwie

15Enhysprutsmeiharrenyn'eHebriuwsketaalenfoel harrenom'enekkeengûlde

16MarsekendenhimnetensebegûnentegûlenEnhy seitsjinharren:'Gûlnetommy,marbringmynheitgauby my;enjimmesjoggedatitmynmûleisdy'tsprektende eagenfanmynbroerBenjaminsjogge.'

17Wantsjoch,ditisittwaddejierfan'ehongersneed,en derbinnenochfiifjiersûnderrispingeoffruchtfan beammenofploegjen.

18Komgaudel,jimmeenjimmehúshâldings,sadatjimme nettrochdehongersneedomkomme,enwêsnettreurich oerjimmebesittings,wantdeHearehatmyfoarjimme útstjoerdomdingenynoardertestellen,sadatinprotte minskenynlibbenbliuwekinne.

19Ensismynheitdatiknochynlibbenbin,enjimme, sjuch,jimmesjoggedatdeHearemytainheitfoarFarao makkehat,entahearskeroersynhûsenoerhielEgyptelân.

20Enfertelmynheitfanalmyngloarje,enalderykdom engloarjedy'tdeHearemyjûnhat'

21Enneffensitbefelfan'emûlefanFaraojoechhyharren weinenenfoarriedenfoardewei,enhyjoechharren allegearrekleurigekleanensulver.

22Enneiharrenheitstjoerdeerkleanensulverentsien ezelsdy'tnôtdroegen,enhystjoerdeharrenfuort

23EnhjagongenopenferteldenharrenheitdatJozefnoch libbe,endaternôtútmjitteoanallefolkenfan'eierde,en daterhearskerwieoerhielEgyptelân

24Enharrenheitleaudeitnet,wanthywiebûtenhimsels ynsyngedachten;mardoe'terdeweinenseachdy'tJozef stjoerdhie,kaamsyngeastwerbylibben,enhysei:'Itis genôchfoarmyasJozeflibbet;iksildelgeanenhimsjen foardatikstjer'

HAADSTIK44

1EnIsraelreizgeútHaran,fansynhûsôf,op'enije moannefan'etreddemoanne,enhygieop'eweineide Boarnefan'eEed,enhyofferdeinofferoan'eGodfansyn heitIzaäkop'esândefandizzemoanne

2EnJakobtochtoan'edreamdy'terynBethelsjoenhie, enhywiebangomneiEgyptetegean

3EnwylsterderoerneitochtomJozefteberjochtte stjoerendaterneihimkommesoe,endaternetdelgean soe,bleauerdêrsândagen,asermiskieninfisioensjen koeofterbliuwesoeofdelgeansoe

4Enhyfierdeitrispingefeestfan'eearstelingenmeiâld nôt,wantynhielitlânKanaänwiedergjinhantsjefolsied [ynitlân],wantdehongersneedwieoeralitbistenitfee endefûgels,enekoerdeminske.

5Enop'esechstjindeferskyndedeHeareoanhim,ensei tsjinhim:'Jakob,Jakob';enhysei:'Hjirbinik'EnHysei tsjinhim:'IkbindeGodfandynfoarâlden,deGodfan AbrahamenIzaäk;wêsnetbangomneiEgyptetegean, wantdêrsilikdytaingrutfolkmeitsje;iksilmeidy delgean,eniksildywerombringe,enynditlânsilstdo begroevenwurde,enJozefsilsynhannenopdyneagen lizze.'

6Wêsnetbang;geandelneiEgypte

7Ensynsoannenstieneop,endesoannenfansynsoannen, enseleinenharrenheitenharrenbesittingsopweinen

8EnIsraelstieopút'eBoarnefan'eEedop'esechstjinde fandizzetreddemoanne,enhygieneiitlânEgypte

9EnIsraelstjoerdeJudafoarhimútneisynsoanJozefom itlânGosenteûndersiikjen,wantJozefhiesynbruorren seindatsedêrkommemoastenendêrwenjemoasten, sadatsetichtbyhimwêzekoene.

10Enditwieitmoaiste(lân)ynitlânEgypte,entichtby him,foarallegearre(fanhar)enekfoaritfee

11Enditbinnedenammenfan'esoannenfanJakobdy't meiharrenheitJakobneiEgyptegongen

12Ruben,deearstbernefanIsrael;enditbinnedenammen fansynsoannenHenoch,enPallu,enHesronenKarmifiif

13Simeonensynsoannen;enditbinnedenammenfan synsoannen:Jemuel,enJamin,enOhad,enJachin,en Sohar,enSaul,desoanfan'eSefatityskefrou-sân 14Leviensynsoannen;enditbinnedenammenfansyn soannen:Gerson,enKohath,enMerari-fjouwer. 15Judaensynsoannen;enditbinnedenammenfansyn soannen:Sela,enPeres,enSerah-fjouwer

16Issaskarensynsoannen;enditbinnedenammenfan synsoannen:Tola,enPua,enJasub,enSimron-fiif

17Sebulonensynsoannen;enditbinnedenammenfan synsoannen:Sered,enElon,enJahleël-fjouwer

18EnditbinnedesoannenfanJakobenharrensoannen dy'tLeaoanJakobynMesopotamiëbernehat,seis,en harrenienesuster,Dina,enaldesielenfan'esoannenfan Leaenharrensoannen,dy'tmeiJakob,harrenheit,nei Egyptegongen,wienenjoggenentweintich,enJakob, harrenheit,wiemeiharren,sywienetritich

19EndesoannenfanSilpa,Lea'stsjinstfaam,defroufan Jakob,dy'toanJakobGadenAssurbernehat.

20Enditbinnedenammenfanharrensoannendy'tmei himneiEgyptegongenDesoannenfanGad:Sifion,en Haggi,enSuni,enEzbon,<enEri>,enAreli,enArodiacht

21EndesoannenfanAser:Jimna,enJisva,<enJisvi>,en Beria,enSerah,harreniensuster,seis.

22Aldysielenwienefjirtjin,endyfanLeawienefjirtich 23EndesoannenfanRachel,defroufanJakob:Jozefen Benjamin.

24EnJozefkrigeynEgyptedetrijeberndy'tAsenat,de dochterfanPotifar,deprysterfanHeliopolis,himberne hie:ManasseenEfraïm.

25EndesoannenfanBenjamin:BelaenBecherenAsbel, GeraenNaämanenEhi,enRos,enMuppim,enHuppim, enArd-alve.

26EnaldesielenfanRachelwierenfjirtjin

27EndesoannenfanBilha,detsjinstfaamfanRachel,de froufanJakob,dy'tsyJakobbernehie,wieneDanen Naftali

28Enditbinnedenammenfanharrensoannendy'tmei harrenneiEgyptegongen.EndesoannenfanDanwiene Hushim,enSamon,enAsudi,enIjaka,enSalomon-seis

29EnhjastoarenynitjierdathjaynEgyptekamen,en allinnichbleaufoarDanHushimoer.

30Enditbinnedenammenfan'esoannenfanNaftali: Jahziël,enGuni,enJezer,enSallum,enIv.

31EnIv,dy'tbernewaardneidejierrenfanhongersneed, stoarynEgypte

32EnaldesielenfanRachelwierenseisentweintich

33EnaldesielenfanJakobdy'tneiEgyptekamen,wieren santichsielenDitbinnesynbernensynbernsbern,yn totaalsantich,marfiifstoarenynEgyptefoarJozef,en hienengjinbern

34EnynitlânKanaänstoarentwasoannenfanJuda,Eren Onan,ensehienengjinbern,endebernfanIsrael begroevendejingendy'tomkamen,ensewaardenrekkene tadesantichheidenskefolken

HAADSTIK45

1EnIsraelgyngneiitlânEgypte,neiitlânGosen,op'e nijemoannefan'efjirde[2172AM]moanne,ynittwadde jierfan'etreddewikefanitfiifenfjirtichstejubileum.

2EnJozefgyngsynheitJakobtemjitte,neiitlânGosen, enhyfoelsynheitom'enekkeengûlde

3DoeseiIsraeltsjinJozef:‘Litmynostjerre,no’tikdy sjoenhaw,ennomeideHeare,deGodfanIsrael,priizge wurde,deGodfanAbrahamendeGodfanIzaäk,dy’tsyn genedeensyngenedenetûntholdenhatoansyntsjinner Jakob

4Itismygenôchdatikdyngesichtsjoenhawwylstik nochynlibbenbin;ja,wierisitfisioendatikynBethel seachPriizgemeideHeare,mynGod,foarivichenaltyd, enpriizgemeisynnamme’

5EnJozefensynbruorrenietenbreafoarharrenheiten dronkenwyn,enJakobwietigebliid,om'terJozefseach itenmeisynbruorrenendrinkenfoarhim,enhypriizgede Skepperfanalledingendy'thimbewarrehie,ensyntolve soannenfoarhimbewarrehie

6EnJozefhieoansynheitenoansynbruorrenasinkado itrjochtjûnomtewenjenynitlânGosenenynRameses enyn'ehieleomkriten,dêr'terfoarFaraohearskeEn IsraelensynsoannenwennenynitlânGosen,itbêstediel fanitlânEgypte,enIsraelwiehûnderttritichjierâlddoe't erynEgyptekaam

7EnJozefûnderholdsynheitensynbruorrenenekharren besittingsmeibrea,safolleassegenôchhienefoardesân jierfan'ehongersneed

8EnitlânEgyptehietelijenûnderdehongersneed,en JozefkrigealitlânfanEgyptefoarFaraoynruilfoariten, enhykrigeitfolkenharfeeenallesfoarFaraoynbesit

9Endejierrenfan'ehongersneedwienefoarby,enJozef joechdeminskenynitlânsiedeniten,datseynitachtste jiersiedzjekoene,wantderivierhieithielelânfanEgypte oerstreamd

10Wantyn'esânjierfan'ehongersneedwieit(net) oerstreamdenhieitmarinpearplakkenoan'eiggenfan'e rivieryrrigearre,marnorûnitoerendeEgyptnerssiedden itlân,enitbrochtdatjierinsoadnôtop.

11Enditwieitearstejierfan[2178AM]defjirdewike fanitfyfdeenfjirtichstejubileum

12EnJozefnaamfanitnôtfan'erispingeinfyfdedielfoar dekeningenlietfjouwerdielenfoarharrenoerasitenen assied,enJozefmakkeittainferordeningfoaritlân Egypteoanthjoeddedei.

13EnIsraellibbesantjinjierynitlânEgypte,enalde dagendy'terlibbewienetrijejubileumjierren,hûndert sânenfjirtichjier,enhystoarynitfjirde[2188AM]jierfan 'efyfdewikefanitfiifenfjirtichstejubileum

14EnIsraelsegenesynsoannenfoardaterstoarenfertelde harrenalleswatharrenoerkommesoeynitlânEgypte;en hymakkeharrenbekendwatharrenoerkommesoeyn'e lêstedagen,ensegeneharrenenjoechJozeftwadielenyn itlân

15Enhyslieptemeisynfoarâlden,enhywaardbegroeven yn'edûbelegrotynitlânKanaän,njonkenAbraham,syn heit,ynitgrêfdathyfoarhimselsgroevenhieyn'edûbele grotynitlânHebron

16Enhyjoechalsynboekenendeboekenfansynheiten oansynsoanLevi,dathysebewarjeenfernijekoefoar synbernoanthjoeddedei

HAADSTIK46

1Enitbardedatnei'tJakobstoar,debernfanIsraelynit lânEgyptefermannichfâldigewaarden,ensewaardenin gruttenaasje,ensewieneienriedichfanhert,sadatbroer fanbroerholdenelkemansynbroerholp,ensenamen oerfloedichtaenfermannichfâldigenhartige,tsien[2242 AM]wikenfanjierren,aldedagenfanitlibbenfanJozef 2EnderwiegjinSatannochienkweaaldedagenfanit libbenfanJozefdy'terlibbeneisynheitJakob,wantalle EgyptnersearrendebernfanIsraelaldedagenfanit libbenfanJozef.

3EnJozefstoar,hûndertentsienjierâld;santjinjier wennehyynitlânKanaän,entsienjierwiehyin tsjinstfeint,entrijejieryn'efinzenis,entachtichjierwie hyûnderdekening,enhearskeoerhielEgypte 4Enhystoarenalsynbruorrenendathielegeslacht 5EnhygebeadebernfanIsraelfoarsyndeadatsesyn bonkenmeihardragemoastenasseútitlânEgypteteagen 6Enhylietharrenswarreoangeandesynbonken,wanthy wistdatdeEgyptnershimnetwerbringeenbegravesoene ynitlânKanaän,wantMakamaron,keningfanKanaän, wylsthyynitlânAssyriëwenne,fochtyn'edellingmeide keningfanEgypteenfermoardehimdêr,enefterfolgede EgyptnersoantdepoartenfanErmon

7Marhykoedernetyn,wantinoare,innijekening,wie keningfanEgyptewurden,enhywiesterkerashy,enhy gieweromneiitlânKanaän,endepoartenfanEgypte waardensluten,ennimmengiederútennimmenkaamyn Egypte.

8EnJozefstoarynitseisentweintichstejubileum,yn'e sechsdewike,ynittwaddejier,ensebegroevenhimynit lânEgypte,en[2242AM]alsynbruorrenstoarenneihim.

9EndekeningfanEgyptegieútneideoarlochmeide keningfanKanaän[2263AM]ynitsânenfjirtichste jubileum,yn'etwaddewikefanittwaddejier,endebern fanIsraelbrochtenalitgebeenfan'ebernfanJakobút, útseinitgebeenfanJozef,ensebegroevenitynitfjildyn 'edûbelegrotyn'eberch.

10Endemeasten(fanharren)gongenweromneiEgypte, marinpearfanharrenbleauwenyn'ebergenfanHebron, enAmram,dynheit,bleaubyharren.

11EndekeningfanKanaänwieoerwinnendoerdekening fanEgypte,enhydiedepoartenfanEgypteticht.

12Enhybetochtinkweaplantsjin'ebernfanIsraelom hartepleagjenenhyseitsjinitfolkfanEgypte:'Sjoch,it folkfan'ebernfanIsraelismeartanommenen fermannichfâldigeaswy.

13Komenlitúswiismeiharrenomgeanfoardatsetefolle wurde,enlitúsharrenmeislavernijpleagjefoardatde oarlochoerúskomtenfoardatsyektsjinúsfjochtsje;oars silleseharbyúsfijannenoansluteenútúslânweikomme, wantharrenhertengesichtenbinneneiitlânKanaänta.

14Enhysteldetaakmastersoerharoanomharmei slavernijtepleagjen;enseboudensterkestêdenfoarFarao, PitomenRaamses,enseboudenaldemuorrenenalde fersterkingendy'tyn'estêdenfanEgyptefallenwiene

15Enselietenharmeihurdenstsjinje,enhoekweaaerdichseharbehannelen,hoemearsetanommenen fermannichfâldigen

16EnitfolkfanEgyptehieinôfgriisfan'ebernfanIsrael.

HAADSTIK47

1Enyn'esândewike,ynitsândejier,ynitsânenfjirtichste jubileum,giedynheitútitlânKanaän,endobistberneyn 'efjirdewike,ynitsechsdejierdêrfan,ynit achtenfjirtichstejubileum;ditwiedetiidfanferdrukking foardebernfanIsrael.

2EnFarao,dekeningfanEgypte,joechinbefeloangeande harrendatsealharjongeberndy'tbernewieneyn'erivier smitemoasten.

3Ensehawwesesânmoannenlangynbrochtoantdedei datjobernewaarden

4Endynmemhatdytrijemoannenferburgen,ense ferteldenoerharEnsymakkeinarkfoardy,enbedekteit meipikenasfalt,ensetteityn'etegelsoan'ewâlfan'e rivier,ensysettedysândagendêryn,endynmemkaam nachtsensûgedy,enoerdeisbewachteMirjam,dynsuster, dyfoardefûgels

5EnyndydagenkaamTharmuth,dedochterfanFarao, omtebadenyn'erivier,ensyheardedynstimroppen,en syseitsjinharfaamkesdatsedyfoarútbringemoasten,en sybrochtendyneiharta.

6Ensyhelledyút'earke,ensyhiemeilijenmeidy

7Endynsusterseitsjinhar:'Silikgeanenienfan'e Hebrieuskefrouljubydyropomditbernfoardyte boarstfiedenentesûgjen?'

8Enhjaseitsjinhar:'Gean'Enhjagynghinneenrôpdyn memJochebed,enhjajoechharlean,enhjafersoargedy.

9Endêrnei,doe'tjogrutwaarden,brochtensejoneide dochterfanFarao,enjowaardenharsoan,enAmram,jo heit,leardejoskriuwen,ennei'tjotrijewikenfoltôgehiene, brochtensejoneiitkeninklikhof

10Enjowienetrijewikenfanjierrenoanithofoantdetiid [2351-]doe'tjoútitkeninklikhofgieneneninEgyptner seagendy'tjofreonsloech,dy't[2372AM]tadebernfan Israelhearde,enjohawwehimfermoardeenhimynitsân ferburgen.

11Enop'etwaddedeihawwejoentwafan'ebernfan Israelmei-inoarstriden,enjohawwetsjinhimseindy'tit ferkeardedie:'Wêromslachstûdynbroer?'

12Enhywaardlilkenferûntweardige,ensei:'Wahatdy tainfoarsteninrjochteroerúsmakke?Tinkstomyte deadzjenlykasstojusterdeEgyptnerfermoardehast?'En dowiestbangenflechtefanwegendizzewurden

HAADSTIK48

1Enynitsechsdejierfan'etreddewikefanit njoggenenfjirtichstejubileumbinnejofuortgienenhawwe jofiifwikenenienjierynitlânMidianwenneEnjobinne weromkaamneiEgypteyn'etwaddewikefanittwadde jierfanitfyftichstejubileum

2EndowitstselswatHytsjindysprutsenhatop'eberch Sinaï,enwatprinsMastêmâmeidydwaanwoedoe'tsto

weromkaamstneiEgypte<ûnderweisdoe'tstohimbyit ûnderkommenmoetest>.

3Haternetmeialsynmachtbesochtdytedeadzjenende Egyptnersútdynhânterêdendoe'terseachdatststjoerd wiestomoardielenwraaktefolbringenoan'eEgyptners?

4EnIkhawdyrêdenútsynhân,endohastdetekensen wûndersdiendêr'tstostjoerdbistomtedwaanynEgypte tsjinFarao,entsjinsynhielehûs,entsjinsyntsjinstfeinten ensynfolk

5EndeHearefierdeingruttewraakútopharrenfoar Israel,ensloechharrenmei(depleagenfan)bloeden kikkerts,luzenenmiggen,enkweadeswollendy't útbrutsenynbletten;enharrenfeetrochdedea;entroch hagelstiennen,dêrmeiferneatigeHyalleswatfoarharren groeide;entrochsprinkhoannendy'titoerbliuwsel opfrettendatoerbleaunwietrochdehagel,entrochtsjuster; en<trochdedea>fan'eearstbernenfanminskenenbisten, enopalharrenôfgoadennaamdeHearewraaken ferbaarndeharrenmeifjoer.

6Enalleswaardtrochjohânstjoerd,datjo(dizzedingen) ferkundigjesoenefoardatsedienwaarden,enjohawwe meidekeningfanEgyptesprutsenfoaralsyntsjinstfeinten enfoarsynfolk

7Enallesbardeneffensjowurden;tsiengrutteen ferskriklikerjochtsakenkamenoeritlânEgypte,sadatjo wraaknimmekoenefoarIsrael

8EndeHearedieallesfoarIsraelswille,enneffensSyn ferbûn,datHymeiAbrahamoprjochtehie,datHywraak opharrennimmesoe,om'tseharrenmeigeweldyn slavernijbrochthiene

9EnprinsMastêmâstietsjindyopenbesochtdyyn'e hannenfanFaraotesmiten,enhyholpdeEgyptyske tsjoenders,

10EnhjastieneopendienefoarJodekweadingendy't wyharwoltastienhawwetedwaan,marderemedies hawwewynettastientrochharrenhannen

11EndeHearesloechharrenmeikweadesweren,ense koenennetsteanbliuwe,wantwyferneatigenharren,sadat segjininkeldtekendwaankoene

12Ennettsjinsteandeal(dizze)tekensenwûnderswaard prinsMastêmânetskamte,om'thymoedfûnende Egyptnersrôpomjoteefterfolgjenmeialdekrêftenfan'e Egyptners,meiharweinenenmeiharhyndersenmeialde legersfan'efolkenfanEgypte

13EnikstietuskendeEgyptnersenIsrael,enwyrêden Israelútsynhân,enút'ehânfansynfolk,endeHeare brochtharrentrochitmiddenfan'eseeaswieitdroechlân

14Enaldefolkendy'tHybrochthieomIsraelte efterfolgjen,dysmietdeHeareúsGodmiddenyn'esee, yn'edjiptenfan'eôfgrûnûnderdebernfanIsrael,krekt sa'titfolkfanEgypteharbernyn'eriviersmitenhieHy naamwraakop1.000.000fanharren,entûzensterkeen enerzjikemannenwaardenferneatigefanwegenien sûgjendefan'ebernfanjofolkdy'tseyn'eriviersmiten hiene

15Enop'efjirtjindedeienop'efyftjindeenop'e sechstjindeenop'esantjindeenop'eachttjindewaard prinsMastêmâbûnenfinzensetefterdebernfanIsrael, sadathyharnetbeskuldigjekoe

16Enop'enjoggentjindelietenwyharrenlos,sadatsede EgyptnershelpekoenenendebernfanIsraelefterfolgje koene

17Enhyferhurdeharrenhertenenmakkeharrenkoppich, enitplanwaardbetochttrochdeHeareúsGod,datHyde Egyptnersslaanenyn'eseesmitesoe

18Enop'efjirtjindebûnenwyhim,sadathydebernfan Israelnetoanklagekoeop'edeidatsedeEgyptnersfregen omskippenenklean,sulverenskippen,goudenskippenen brûnzenskippen,omdeEgyptnersteplonderjenynruil foardeslavernijdêr'tseharyntwongenhieneomte tsjinjen

19EnwyhawwedebernfanIsraelnetmeilegehannenút Egyptelaat

HAADSTIK49

1TinkoanitgeboddatdeHearedyoangeandeitPeaske opleinhat,datstitopsyntiidfieremoatst,op'efjirtjinde fan'eearstemoanne,datstitslachtsjemoatstfoar'titjûnis, endatseitnachtsitemoatte,op'ejûnfan'efyftjindefan'e tiidfansinneûndergong.

2Wantyndizzenacht-itbegjinfanitfeestenitbegjinfan 'efreugde-ietenjimmeitPeaskeynEgypte,doe'talle machtenfanMastêmâloslittenwieneomalleearstbernen ynitlânEgyptetedeadzjen,fan'eearstbernefanFarao oantdeearstbernefan'efinzenetsjinstfaamyn'emûne,en oantitfee.

3EnditisittekendatdeHeareharrenjoech:Ynelkhûs dêr'tseop'elateienitbloedfaninlaamfanitearstejier seagen,yndathûsmochtensenetyngeanomteslachtsjen, marsemochtenderlânsgean,sadatallegearredy'tynit hûswienerêdenwurdesoene,om'tittekenfanitbloedop 'elateiensiet.

4Endemachtenfan'eHearedieneallesneffenswatde Heareharbefelhie,ensegongenfoarbyaldebernfan Israel,endepestkaamnetoerharomiensielúthar middenteferneatigjen,nochfanfee,nochfanminske, nochfanhûn

5EndepestwietigeslimynEgypte,enderwiegjinhûs ynEgyptedêr'tnetiendeadewie,enskriemenenkleien

6EnhielIsraelietitfleisfanitPeaskelamendronkde wyn,enpriizgeensegeneentankjedeHeare,deGodfan harrenfoarâlden,enwiereeomûnderitjukfanEgypteen út'ekweadeslavernijweitegean

7Entinkoandizzedeialdedagenfandynlibben,enhâld itfanjiertajieraldedagenfandynlibben,ienkearyn't jier,opsyndei,neffensalsynwet,enferstelitnetfandei tadei,offanmoannetamoanne

8Wantitisinivigeferordening,engravearreop'e himelsketafelsoangeandeallebernfanIsrael,datseitelk jieropsyndeiienkearyn'tjiermoattehâlde,trochalhar generaasjeshinne;enderisgjinlimytfandagen,wantdit isfoarivichynsteld

9Endemandy'tfrijisfanûnreinens,ennetkomtomitte hâldenop'edeidêrfan,ominakseptabelofferfoarde Hearetebringen,enomteitenentedrinkenfoardeHeare op'edeifansynfeest,dymandy'treinisentichtbyis,sil útroegewurde;om'thyitofferfan'eHearenetop'e bepaaldetiidofferehat,silhydeskuldophimselsnimme.

10LitdebernfanIsraelkommeenitPeaskehâldeop'e deifansynfêststeldetiid,op'efjirtjindedeifan'eearste moanne,tuskendejûnen,fanittreddedielfan'edeioantit treddedielfan'enacht,wanttwadielenfan'edeibinnejûn oanitljocht,enintreddedieloan'ejûn.

11DitiswatdeHearedygebeanhat,datstittuskende jûnenhâldemoatst

12Enitisnettastienomitteslachtsjentidenshokker perioadefanitljochtdanek,maryn'eperioadedy'tgrinzet oan'ejûn,enlitseititeop'etiidfan'ejûn,oantittredde dielfan'enacht,enwatderoerbliuwtfanalsynfleisfanit treddedielfan'enachtenfierder,litseitmeifjoer ferbaarne.

13Ensesilleitnetmeiwettersiede,ensesilleiteknetrau ite,marroastjeopitfjoer:sesilleitmeisoarchite,dekop meideyngewantenendefuottensillesemeifjoerroastje, engjinbonkedêrfanbrekke;wantfan'ebernfanIsraelsil gjinbonkeferpletterdwurde

14DêromhatdeHearedebernfanIsraelgebeaomit Peasketehâldenop'edeifansynfêststeldetiid,ensemeie gjinbonkebrekke;wantitisinfeestdei,eninbefeldedei, endermeinetoergienwurdefandeitadei,enfanmoanne tamoanne,marop'edeifansynfeestmoatithâldenwurde 15EngebieddebernfanIsraelomitPeasketehâldenyn alhardagen,elkjier,ienkearyn'tjierop'edeifansyn fêststeldetiid,enitsilkommeasinbetinkingsfeestdat goedoannimlikisfoardeHeare,engjinpleachsiloerhar kommeomteslachtsjenofteslaanyndatjierwêryn'tseit PeaskefiereopsyntiidynalleopsichtenneffensSyn gebod

16Ensesilleitnetitebûtenithillichdomfan'eHeare,mar foarithillichdomfan'eHeare,enalitfolkfan'egemeente fanIsraelsilitfiereop'efêststeldetiid

17Enelkemandy'topsyndeikommenis,silititeynit hillichdomfanjoGodfoardeHearefantweintichjierâld enâlder;wantsaisitskreaunenfoarskreaundatseitite moatteynithillichdomfandeHeare.

18EnasdebernfanIsraelynitlânkommedatseynbesit nimmesille,ynitlânKanaän,endetabernakelfande Heareynitmiddenfanitlânynienfanharstammen opsetteoantithillichdomfandeHeareynitlânboudis,lit sedankommeenitPeaskefiereynitmiddenfan'e tabernakelfandeHeare,enlitseitjierneijierfoarde Heareslachtsje

19Enyn'edagendatithûsyn'enammefan'eHeareboud isynitlânfanharrenerfskip,sillesedêrhinnegeanenit Peaskeslachtsjeyn'ejûn,bysinneûndergong,opittredde dielfan'edei.

20Ensesilleitbloedofferjeop'edrompelfanitalter,enit fetopitfjoerlizzedatopitalteris,enitfleisite,roastmei fjoer,ynitfoarhôffanithûsdathilligeisyn'enammefan deHeare.

21EnsemeieitPeaskenetfiereynharstêden,nochopin oarplakasfoardetabernakelfan'eHeare,offoarSynhûs dêr'tSynnammewennehat;ensemeienetôfdwalefan'e Heare

22Endû,Mozes,gebieddebernfanIsraelomderjochten fanitPeasketehâlden,sa'titdyopleinis;ferkundigje harrenelkjierendedeifansyndagen,enitfeestfanit ûnsûrrebrea,datsesândagenûnsûrrebreaitemoatte,(en) datseitfeestdêrfanhâldemoatte,endatseelkedeiin

offerbringeyndysândagenfanfreugdefoardeHeareop italterfanjimmeGod.

23Wantjimmefierdenditfeestmeihaastdoe'tjimmeút Egypteweiteagenoantjimmeyn'ewoastenijefanSur kamen;wantoan'ewâlfan'eseehawwejimmeitfoltôge.

HAADSTIK50

1Enneidizzewethawikdydedagenfan'esabbatten bekendmakkeyn'ewoastynSin[ai],dy'ttuskenElimen Sinaïleit

2EnIkhawjimmeferteldoerdesabbattenfanitlânop'e berchSinaï,enIkhawjimmeferteldoerdejubeljierrenyn 'esabbattenfanjierren:maritjierdêrfanhawIkjimmenet ferteldoantjimmeitlânyngeanedatjimmeynbesit nimmesille.

3Enitlânsileksynsabbattenhâldewylstsederopwenje, ensesilleitjubeljierkenne

4Dêromhawikfoardydejierwikenendejierrenende jubileumsfêststeld:derbinnenjoggenenfjirtichjubileums fan'edagenfanAdamoantdizzedei,[2410AM]enien wikeentwajier:enderbinnenochfjirtichjiertekommen (letterlik'fierfuort')omde[2450AM]geboadenfan'e Hearetelearen,oantseoergeanneiitlânKanaän,ende Jordaanneiitwestenoerstekke.

5Endejubileumssillefoarbygean,oantIsraelsuvereisfan alleskuldfanhoererij,enûnreinheid,enfersmoarging,en sûnde,endwaling,enmeifertrouwenynithielelân wennet,endersilgjinSatanofhokkerkweademearwêze, enitlânsilfandytiidôffoaraltydskjinwêze

6Ensjoch,itgebodoangeandedesabbatten-ikhawse foarjoopskreaun-enaldeoardielenfansynwetten

7Seisdagensilstûarbeidzje,marop'esândedeiisde sabbatfan'eHeare,jimmeGod.Dêrsillejimmegjinwurk dwaan,jimmeenjimmesoannen,enjimmetsjinstfeinten enjimmetsjinstfammen,enaljimmefeeenekde frjemdlingdy'tbyjimmeis.

8Endemandy'tdêrwurkdocht,silstjerre:wa'tdydei ûntheiliget,wa'tmeisynfrouleit,ofwa'tseitdathydêr watdwaansil,dathydêropreisgeansilynferbânmei keapjenofferkeapjen;enwa'tdêrwetteropputdathynet foarhimselstarethieop'esechsdedei,enwa'tinlêst opnimtomitútsyntinteofútsynhûstedragen,silstjerre.

9Jimmemeieop'esabbatdeigjinwurkdwaan,útseinwat jimmeop'esechsdedeifoarjimselstarethawwe, nammentlikite,drinkeenrêste,endesabbathâldefanalle wurkopdydei,endeHearejimmeGodpriizgje,dy't jimmeinfeestdeieninhilligedeijûnhat:enindeifanit hilligekeninkrykfoarhielIsraelisdizzedeifoaraltyd ûnderharrendagen

10Wantgrutisdeearedy'tdeHeareoanIsraeljûnhat,dat seiteendrinkeentefredenwêzeopdizzefeestdei,en dêroprêstefanallearbeiddy'thearttadearbeidfan'e minskenbern,útseinitbaarnenfanwierookenitbringen fanoffersenoffersfoardeHearefoardagenenfoar sabbatten

11Allinnichditwurksildienwurdeop'esabbattenynit hillichdomfan'eHeare,jimmeGod;datsefoarIsrael fersoenjemeioffersdy'taltydfandeitadeioanhâlde,asin oantinkendatwolbehagenisfoardeHeare,endatHyse altydfandeitadeiûntfangemei,lykasjoopleinis

12Enelkemandy'tdêrwurkdocht,ofopreisgiet,ofsyn pleatsbewurket,ofitnoynsynhûsisofearneoars,enwa't infjoeroanstekket,ofopinbistrydt,ofmeiinskipop'e seereizget,enwa'twatslachtofdeadet,ofinbistofin fûgelslacht,ofwa'tinbistofinfûgelfangt,ofwa'tfêstet ofoarlochfiertop'esabbatten:

13Demandy'tienfandizzedingenop'esabbatdocht,sil stjerre,sadatdebernfanIsraeldesabbattenhâldeneffens degeboadenoangeandedesabbattenfanitlân,lykasit skreaunstietyn'etabletten,dy'tHyynmynhannenjûnhat, datikfoarjodewettenfan'etidenútskriuwesoe,ende tidenneffensdeferdielingfanhardagenHjirmeiisit ferslachfan'eferdielingfan'edagenfoltôge.