CHAPTER 1 1 bókin av orðini í Tobit, son of Tobiel, son son of Ananiel, son son of Aduel, son son of Gabael, of the síggja of Asael, of the ætt of Nephthali; 2, sum í løtuni er kallaður av Enemessar kongur í Assyrians var ledt úr hesumbe, sum er í høgru hond av hasum býnum, sum eitur rætt Nephthali í Galileu omanfyri Aser. 3 eg tobit hava gingið allar dagarnar í mínum lívi á veg til sannleikan og rættvísi, og eg gjørdi nógvar almsdeeds til mín, og mín tjóð, sum kom við mær til Nineve, inn í landið av Assyrians. 4 Og tá eg var í mínum egna landi, í landinum hjá Ísrael, men ungur, øll, sum vóru settar av Nephthali pápa mínum, sum var valdur úr øllum teimum, sum vóru valdar av Ísrael, sum vóru settar av Ísrael, har øll, sum vóru settar av teimum mest, sum vóru settar og bygd í øllum øldir. 5 nú eru allir ættarliðini, sum saman gjørdu, og húsini hjá pápa mínum Nephthali, ofra unto heifer Baal. 6 men eg fór ofta til Jerusalem í veitsluni, sum tað var ordained unto øll fólkið í Ísrael við einum nakrantíðlasting decree, meðan eg nakrantíð var í fyrstafruits og tíggjunda av vøkstur, við tí, sum var fyrst shorn; og tey góvu mær altar til priests børnini í Aaron. 7 The fyrsta tíggjunda partur av øllum vøksturum, sum eg gav synirunum hjá Aaron, sum ráð í Jerusalem: ein tíggjunda part, eg seldi burtur, og fór, og brúkti tað hvørt ár í Jerusalem: 8 Og triðja eg gav teimum til, hvør tað var hitt, sum Debora pápi mín hevði biðið meg, tí eg var farin frá einum faðir av pápa mínum. 9 Further longur, tá eg var komin til ein mann, giftist eg Anna av mínum egnu slagi, og av henni, sum eg begat Tobias. 10 Og tá ið vit vóru borin burtur til Nineve, øll míni og tey, sum vóru av mínum slagi av breyði. 11 men eg helt meg frá at eta; 12 tí eg mintist Gud við øllum mínum hjarta. 13 Og tann mest High gav mær yndi og tænastu áðrenn Enemessar, so at eg var hansara purveyor. 14 Og eg fór inn í Media, og fór avstað í álit við Gabael, beiggjan av Gabrias, í Rages a býi av Media tíggju evni av silvur. 15 nú, tá Enemessar var deyður, Sennacherib son sín í hansara støðu; hvørs ognir var stúrin, at eg ikki kundi fara inn í Media. 16 And í tíðini av Enemessar eg gav nógvar alms til mín, og gav mítt breyð til svangur, og gav mítt breyð til svangur, og gav mær breyð til svangur, og gav mær breyð til svangur, og gav mær breyð til mín. 17 Og míni klæði til nakin: og um eg sá nakað av mínum tjóði, ella kastaði um veggirnar í Nineve, eg jarðaði hann. 18 And if kongur Sennacherib hevði slain nakað, tá hann var komin, og flýddi frá Judea, eg jarðaði tey privily; fyri at hann drap nógv; men líkini vóru ikki funnin, tá ið tey vóru leitað eftir konginum. 19 Og tá ein av Ninevites fór og gramdi meg til kongin, sum eg jarðaði tey, og fjaldi meg sjálvan/sjálva; Eg skilti, at eg var leitað eftir at verða settur til deyða, tók eg meg sjálvan/sjálva av ótta. 20 so vóru øll míni góðu, sum vóru tikin burtur, var hvørki har, sum var eftir mær, við síðuna av konu míni og soni mínum. 21 Og har fór ikki fimm og hálvtrýss dagar, áðrenn tveir av synir hansara drap hann, og tey flýddi inn í fjøllini av Ararath; og Sarchedonus son sín sýgur í hansara heldur enn; sum útnevndur yvir konturnar hjá pápa sínum, og yvir øll hansara viðurskifti, Achiacharus beiggja mín Anael's son. 22 And Achiacharus intreating for me, eg kom aftur til Nineve. Nú Achiacharus var koppur, og halda á signet, og grýturættard,
og yvirseer av accounts: og Sarchedonus útnevndur hann við síðuna av honum: og hann var beiggi mín. CHAPTER 2 1 nú, tá ið eg kom heim aftur, og kona mín var komin heim aftur til mín, við soni mínum Tobias, í veitsluni av Pentecost, sum er tann holy veitslan í sjey vikur, har var ein góður døgurða fyrireikaður meg, í tí eg setti meg niður at eta. 2 Og tá eg sá nógv kjøt, segði eg við son mín, Far og taka tað, sum tú/skalt/skulu finna út av okkara/tað, sum er ímóti Harrinum; og, lo, eg tarry fyri teg. 3 men hann kom aftur, og segði, pápi, ein av okkara tjóð er kvaldur, og er tveittur út á marknaðinum. 4, áðrenn eg hevði smakkað av nøkrum kjøti, byrjaði eg upp, og tók hann upp í eitt kamar, til eg fór niður í sólina. 5 so kom eg aftur, og vaskaði meg sjálvan/sjálva, og át mítt kjøt í tungleika, 6 minnist, at spádómur av Amos, sum hann segði, tín veitslu skal verða gjørd til at syrgda, og alt tín mirth til lamentation. 7 tí eg græt: og eftir at fara niður í sólina, sum eg fór og gjørdi eina grøv, og jarðaði hann. 8 men grannar mínir gjørdu meg, og segði, hesin maðurin er ikki bangin fyri at verða settur til deyða fyri hetta málið: sum flýddi burtur; og kortini, lo, hann burieth tey deyðu aftur. 9 á sama kvøld kom eg eisini aftur úr burial, og svav við vegginum í mínum garðinum, og mítt andlit var óbrúkt: 10 Og eg visti ikki, at har vóru sparrowar í vegginum, og eyguni hjá mær vóru opin, og tað var tað, at eg fór inn í eyguni á mær, og eg fór í eyguni á mær: og eg fór til tau, men tey hjálptu mær ikki: meiraover Achiacharus gjørdi nourish me, fyrr enn eg fór inn í Elymais. 11 og kona mín tók kvinnur til at gera. 12 Og tá hon hevði sent teimum heim til eigarin, rindaði tey sína løn, og gav henni eisini við síðuna av einum barni. 13 Og tá ið tað var í mínum húsum, og byrjaði at gráta, segði eg, at hon var í ferð við at gera hetta barnið? Er tað ikki stolið? Render tað til eigarin; fyri tað er ikki lógligt at eta nakað, sum er stolið. 14 men hon svaraði mær, fekk tað eina gávu meira enn løn. Hvussubeit eg trúði henni ikki, men ringt hennara render tað til eigarin: og eg var ein av teimum. Men hon svaraði mær, hvar eru tínar/tykkara/tygara rætt? Hygg/Hyggið, tú/og alt títt/tykkara arbeiði eru kend. CHAPTER 3 1 So var eg syrgdur/srrík, og í mínum sorg bað, segði, segði. 2 O Lord, tú list bara, og alt títt arbeiði og allir mátar eru náði og sannleika, og tú/dømar/dóma og bara fyri nakrantíð. 3 minnist meg, og hygg at mær, revsa meg ikki fyri mínar syndir og fávitsku, og syndir hjá pápa mínum, sum hava syndað áðrenn teg: 4 For teir/tær/tey fylgdu ikki tínum/tykkara/tygara boð: harfore tú/hevur/hava fingið okkum til eitt oyðileggja, og ikki til deyða, og til eitt orðatakið av reproach til allar tjóðir millum, sum vit eru dispersed. 5 Og nú er tín/tykkara/tygara avgerð, eru nógv og satt: hava við mær at gera, og pápi mín: tí vit hava ikki hildið teg/tykkum/tygum, hvørki hava gingið í sannleikanum áðrenn teg/tykkum/tygum. 6 nú er tað, at eg havi við mær at gera, tí eg havi hoyrt, at eg kann vera tikin frá mær, og tað kann vera, at eg kann gerast komin út úr hesum distress, og gerast jørð: fyri meg at doyggja heldur enn at liva, tí eg havi hoyrt false reproaches, og hava nógv sorg: command tí, at eg kann nú verða send út
úr hesum distress, og far inn í nakrantíð at seta andlitið burtur frá mær. 7 tað kom at standa sama dag, sum í Ecbatane a býi av Media Sara dóttur í Raguel var eisini reproached av pápa sínum. 8 av tí at hon hevði verið gift við sjey manni, sum Asmodeus tann ónda anda hevði dripið, áðrenn tey høvdu lagt saman við henni. Veitst/Vita tú/ikki, at teir/tær/tey søgdu, at tú/hevur/hava kvaldi mann? Tú/hevur/hava longu havt sjey mann, hvørki vart/vóru tú/nevndur/r/að eftir nøkrum av teimum. 9 Hvarfore dost tú vann á okkum fyri tey? Um teir/tær/tey eru deyð, far/farið eftir teimum, lat/latið okkum ongantíð síggja teg/tykkum/tygum ella dóttur. 10 tá hon hoyrdi hesi tingini, var hon sera sorg, so hon helt, at hon helt seg hava kvaldi seg sjálva; og hon segði, at eg eri tann einasta dóttirin hjá pápa mínum, og um eg geri hetta, skal tað vera ein reproach unto hann, og eg skal hava hansara gamla aldur við sorg. 11, so bað hon móti vindeyganum, og segði, signi list, tú, Og Harrin hjá mær, og tað er, at hon nakrantíð er førur fyri nakrantíð: lat øll títt arbeiði. 12 And nú, O Lord, eg setti eyguni og andlitið móti tær, 13 Og sig, tak meg út úr jørðini, at eg hoyri ikki meira. 14 tú veitst, Harrin, at eg eri reinur/rein frá øllum sin við manni, 15 Og at eg ongantíð dálkaði mítt navn, ella navnið á pápa mínum, í landinum hjá mær: Eg eri tann einasta dóttirin hjá pápa mínum, hvørki hevur hann nakað barn at vera hansara, hvørki nær við kinsman, ella nakar sonur hansara á lívi, sum eg kann halda meg sjálvan/sjálva fyri eina konu: Sjey maður mín er longu deyður; og hví skuldi eg búð? men um tað ikki er takk fyri, at eg skuldi doyggja, so hevði eg ikki fingið eitt sindur av mær, og samkenslu av mær, at eg hoyri ikki meira reproach. 16 So bønir hjá teimum báðum vóru hoyrdur áðrenn majesty av tí stóra Gud. 17 And Raphael varð sendur til hannal tey bæði, tað er, at tað er, at tað er, at tað er, at hann var í ferð við at geva dóttur síni av Raguel for a konu til Tobias son of Tobit; og at binda Asmodeus tann ónda anda; tí hon hoyrdi til Tobias av høgru av arvaði. sjálvsame tíðin kom til hús, og kom inn í húsini hjá honum, og Sara dóttirin hjá Raguel kom niður úr hennara upper. CHAPTER 4 1 In tann dagin Tobit mintist pengarnar, sum hann hevði framt til Gabael í Rages of Media, 2 Og segði við seg sjálvan, eg havi ynskt, at eg havi ynskt deyðanum; Hvar fyri at ringja eg ikki til son mín, sum eg kann skriva undir við honum um pengarnar, áðrenn eg doyggi? 3 Og tá ið hann hevði ringt til hansara, segði hann, sonur mín, tá eg eri deyður/deyð, jarða meg; og vanvirða ikki mammu tína, men heiðurliga hana allar dagarnar í lívinum, og gera hatta, sum skal gera hana, og syrgja hana ikki. 4 minnist, sonur mín, at hon sá nógvar vandar fyri teg, tá ið tú/vart/vóru deyður/deyð/deyð/deyð, tá ið hon er deyð, jarða hana av mær í einari grøv. 5 sonur mín, hugsa um Harrin hjá Harrinum, og lat ikki vera við at sin, ella at transgress hansara: gera alt lívið, og fylgt ikki á, hvussu tú/fert/fara at gera alt lívið, og fylgt ikki so nógv, sum tú//tygum fert/fara at gera. 6 Fyri um tú/veruliga hevur/hava við at gera, so skalt/skulu tú//tygum gera tað, og at tú//tygum hevur/hava tað, sum býr bara.
7 Gev/Gevið alms av tínum/tykkara evni; og tá ið tú/gevur/geva tær/tykkum/tygum eitt sindur av, lat/latið teg/tykkum ikki vera øvundsjúkur/øvundsjúk/ øvundsjúk, og tað er ikki neyðugt hjá Gudi at vera burtur frá tær/tykkum/tygum. 8 um tú/hevur/hava ikki verið bangin fyri at geva tær/tykkum/tygum eitt sindur av: um tú/hevur/hava eitt sindur bangin fyri at geva tær/tykkum/tygum eitt sindur: 9 Fyri teg/tykkum/tygum er ein góður skattur fyri teg/tykkum sjálvan/sjálva ímóti degnum. 10 av tí at almur gera av deyðanum, og líða ikki at koma í myrkri. 11 For alms er ein góð gáva, sum gevur tað í eygsjón. 12 Beware av øllum, sumredom, sonur mín, og leiðari taka eina konu av tí, sum pápi tín, og tak ikki eina løgina kvinnu til konuna, sum ikki er ein løgin kvinna, sum ikki er ein av teimum, sum ikki er til, at vit eru tey, sum eru tey, sum eru gift, og Jacob: minnist, sonur mín, sum pápi okkara, sum er frá byrjanini, sjálvt at tey øll giftust við teirra egnu. og vóru signað í børnum sínum, og teirra síggja út til at arva jørðina. 13 nú, sonur mín, kærleiki tín, og vanvirða ikki í hjarta tínum, og tað er tað, at tú/ikki hevur/hava eina konu av teimum: í errinum og nógvum trupulleikum, og í lewdness er tað, sum tú/vilt/vilja hava: til lewdness er mammain hjá tær/tykkum. 14 Lat/Latið ikki lønina hjá nøkrum manni, sum hevur gjørt av tær/tykkum/ tygum, men gev/gevið honum tað út úr hondini: til um tú//tygum fert/fara eisini at endurrinda tær/tykkum/tygum: vera circumspect son mín, í øllum tí, tú/gert/gera, og vera vísur/vís í øllum tínum/tykkara samrøðu. 15 Do hatta fyri ongum manni, sum tú hatar: drekka ikki vín fyri at gera teg fullur: hvørki lat fullur/full fara við tær/tykkum/tygum í tínum/tykkara ferð. 16 Gev/Gevið tær/tykkum breyðið til svangur/svong, og av tínum/tykkara/tygara breyð, sum eru nakin; og eftir tínum/tykkara/tygara týtum geva alms: og lat/latið ikki vera øvundsjúkur/øvundsjúk, tá ið tú/gevur/geva tær/tykkum/tygum. 17 Pour út breyðið á burial av bara, men gev einki til tað ónda. 18 spyr counsel av øllum, sum eru vís, og vanvirða ikki nakað counsel, sum er vinning. 19 Signi Harrin hjá tær altíð, og ynski um hann, at tú/kanst/kunnu vera beinleiðis, og tað er alt, sum tú/hevur/hava, og tað er, at tú/ikki hevur/hava hug til hvønn tjóð, og tað er ikki neyðugt hjá tær/tykkum/tygum at gera. men Harrin gevur øllum góðum tingum, og hann fer at gera tað, sum hann fer, sum hann fer; Nú, sonur mín, minnist mínar boð, hvørki lata tey verða sett úr tínum sinni. 20 Og nú skriva eg undir hetta til teirra, at eg framdi tíggju evni til Gabael sonin av Gabrias at Rages í Media. 21 Og óttast ikki, sonur mín, at vit eru fátæk: til tín/tykkara/tygara ríkidømi, um tú/ert/eru bangin fyri Gud, og far/farið frá øllum synd, og gera hatta, sum er í hansara eygnabrá. CHAPTER 5 1 Tobias svaraði og segði, pápi, eg fari at gera alt tað, sum tú/hevur/hava fingið boð um: 2 men hvussu kann eg fáa pengarnar, síggi eg hann ikki? 3 so gav hann honum handskriftina, og segði við hann, at tú/kanst/kunnu fara við tær/tykkum/tygum, meðan eg enn búgvi, og eg fari at geva honum pengarnar: og eg fari at fáa pengarnar. 4 tí, tá ið hann fór at leita eftir einum manni, fann hann Raphael, at tað var ein eingil.
5 men hann visti ikki; og hann segði við hann, kanst tú fara við mær til Rages? og kenna teg/tykkum/tygum væl hasar støð? 6 Til hvønn eingil segði, fari eg við tær, og eg veit, hvussu væl eg havi fingið saman við beiggja okkara. 7 Then Tobias segði unto hann, Tarry for me, til eg sigi pápa mínum. 8 so segði hann, at hann ikki var til staðar, far og tarry ikki. So hann fór inn og segði við pápa sín, eg havi funnið ein, sum fer við mær. Síðani segði hann, ring til hansara, at eg kann vita um, hvat hann er, og um hann er ein álit á tær. 9 so hann ringdi til hansara, og hann kom inn, og tey saluteu ein annan. 10 So segði Tobit segði unto hann, beiggja, honw meg av tí, sum ættar og familja tú list. 11 Til hvønn hann segði, Dost tú leitar eftir einum ætt ella familju, ella ein seta maður at fara við soninum? Síðani segði hann, hevði eg vitað, beiggja tín og navn. 12 so segði hann, eg eri Azarias, sonur sonur Ananias tann stóra, og av tínum/tykkara/tygara. 13 Then Tobit segði, tú list vælkomin, beiggi; Ver/verið ikki illur/ill við meg, tí eg havi sett meg at vita, at tú/og tín/tykkara familju; fyri teg/tykkum/tygum, sum beiggi mín, av einum ærligur og góðum stock: til eg veit, at Ananias og Jonathas, synir av hasum stóra Samaias, sum vit fóru saman til Jerusalem fyri at tilbiður, og bjóðaði fyrstu ferð, og tíggjunda av fruktunum; og teir/tær/tey vóru ikki forført av errorinum hjá okkara beiggja: beiggja mín, tú/hevur/hava ein góðan stock. 14 men sig mær, hvat løn skal eg geva tær? Vilt/Vilja tú/hava ein drachm um dagin, og tað er neyðugt hjá mær? 15 ja, meiraover, um tú kemur aftur í øllum góðum, fari eg at leggja okkurt í tína løn. 16 so tey vóru væl nøgd. Síðani segði hann, at hann skuldi Tobias, fyrireika teg sjálvan/sjálva til ferðina, og Gud sendi tær eina góða ferð. Og tá ið sonur hansara hevði fyrireikað alt til ferðina, segði pápi hansara, far/farið við hesum manninum, og Gud, sum vardi í himlinum, og ein eingil hjá Gudi. So teir/tær/tey fóru fram bæði, og hundurin hjá ungum manninum við teimum. 17 men Anna græt, og segði við Tobit, hví hevur tú ikki sent son okkara burtur? Er hann ikki starvsfólkið í okkara hond, í at fara inn og út áðrenn okkum? 18 Be ikki grágnur at leggja pengar í pengar: men lat tað vera sum nokta at virða okkara barn. 19 For hatta, sum Harrin hevur givið okkum at liva saman við okkum. 20 segði Tobit til hennara, tak einki í, systir mín; hann skal koma aftur í trygd, og tunn eygu skulu síggja hann. 21 Fyri tað góða eingil fer at halda honum fyritøku, og ferð hansara skal vera væl fyri, og hann skal koma aftur í øllum góðum. 22 so gjørdi hon enda á at gráta. CHAPTER 6 1 Og sum teir/tær/tey fóru á ferðina, komu teir/tær/tey um kvøldið til ánna, og teir/tær/tey fóru har. 2 Og tá ið ungi maðurin fór niður at vaska seg sjálvan, ein fiskur leyp út úr ánni, og hevði havt gjørt hann. 3 so segði eingilin, tak/takið fiskin. Og ungi maðurin legði í fiskin, og teknaði hann til land. 4 Til hvønn eingil segði, lat fiskin upp og tak hjartað og livur og gall, og setti tey upp í øllum góðum. 5 So ungi maðurin gjørdi, sum eingil gav honum; og tá ið teir/tær/tey høvdu stokt fiskin, ótu teir/tær/tey bæði á veg, til teir/tær/tey teknaði nær við Ecbatane.
6, so segði ungi maðurin við eingil, beiggja Azarias, til tað, sum brúkar hjarta og livur og livur og gal av fiskinum? 7 Og hann segði, at hann ikki var meira vexur, og livur, um ein devil ella ein óndur anda, mugu vit gera ein roykja har, áðrenn maðurin ella kvinnan, og veitslan skal ikki vera meira vexed. 8 As for gall, er tað gott at ein maður, sum hevur hvítt í eygunum, og hann skal verða lektur. 9 And tá ið teir/tær/tey komu nær við Rages, 10 The eingil segði við unga mannin, beiggja, til dagin, vit skulu vera saman við Raguel, sum er tín systkinabarn; hann hevur eisini eina einastu dóttur, sum eitur Sara; Eg fari at tosa fyri hana, at hon kann fáa tær eina konu. 11 For toe doth rætt av hennara appertain, síggja teg bara list av hennara slagi. 12 Og arbeiðsgarðin er rættvísur og vísur: nú hoyrir eg meg, og eg fari at tosa við pápa hennara; og tá ið vit koma aftur úr Rages, fara vit at hátíðarhalda hjúnalagið: tí eg veit, at Raguel kann ikki giftast við henni til eina aðra sambært eftir lógini hjá Móses, men hann skal vera sekur í deyðanum, tí hann skal vera sekur í deyðanum, tí hann skal vera sekur í tí, at hann ikki kann giftast við henni. 13 Then tann unga maðurin svaraði eingil, eg havi hoyrt, beiggja Azarias, at hetta arbeiðsgarðin hevur fingið sjey menn, sum øll doyðu í hjúnabandinum. 14 Og nú eri eg tann einasti sonur mín, og eg eri bangin fyri, um eg fari inn í hana, so eg doyggi, sum hin áðrenn: til ein óreina kærleika, sum særdi hana, men tey, sum koma til hennara; har eg eri eisini bangin fyri, at eg doyði, og kom við pápa mínum, og mamma mín er, tí at eg havi fingið eitt annað son at jarða tey. 15 Then eingil segði unto hann, Dost tú ikki minnist precepts, sum pápi tín gav tær, at tú skuldi giftast við eini konu av tínum egnu slagi? Hvarfore hoyrir meg, O beiggja mín; tí hon skal fáa teg/tykkum/tygum at fáa teg/tykkum/tygum. og ger teg/tykkum ikki at halda, at tað ónda anda; í sama kvøld skal hon fáa teg í hjúnabandi. 16 Og tá tú skalt koma inn í hjúnalagið, tú skalt taka økjuna av luktilsi, og skalt tú leggja á tey eitt sindur av hjarta og livur av fiskinum, og skalt tú roykja við tí: 17 Og devilin skal lukta tað, og flýggja burtur, og ongantíð koma aftur: men tá tú skalt koma til hennara, rise upp bæði av tær, og biðja Gud, sum er mercifult, sum fer at hava samkenslu við tær, og bjarga tær: ótta ikki, tí hon er útnevndur til tess at koma til hennara. og tú skalt varðveita hana, og hon skal fara við tær. Meira haldi eg, at hon skal bera teg/tykkum/tygum. Nú tá ið Tobias hevði hoyrt hesi tingini, elskaði hann hana, og hjarta hansara var effectuliga við henni. CHAPTER 7 1 Og tá ið teir/tær/tey komu til Ecbatane, komu teir/tær/tey til húsini hjá Raguel, og Sara møtti teimum: og eftir, at teir/tær/tey høvdu saluted ein annan, hon kom við teimum inn í húsini. 2 Then segði Raguel to Edna konu sína, hvussu sum er hesin ungi maðurin at Tobit mín systkinabarn! 3 And Raguel spurdi tey, From táce eru ye, brethren? Fyri hvørjum tey søgdu, eru vit av synirunum í Nephthalim, sum eru fangi í Nineve. 4 so segði hann við tey, veitst tú, at tú/veitst/vita, at vit eru saman við okkara kinsman? Og tey søgdu, vit kenna hann. Síðani segði hann, er hann í góðum heilsu? 5 Og tey søgdu, at hann er bæði á lívi, og í góðum heilsu: og Tobias segði, hann er pápi mín. 6 Then Raguel leyp upp, og mussaði hann, og græt,
7 Og signi hann, og segði til hansara, tú list son sín og góðan mann. Men tá ið hann hevði hoyrt, at Tobit var blindur, var hann sorg og græt. 8 Og sum tað, sum kona hansara og Sara hansara græt. Meiraover teir/tær/tey undirhildin teir/tær/tey glað; og eftir, at teir/tær/tey høvdu dripið ein ram av fylginum, settu teir/tær/tey kjøt á borðið. Síðani segði Tobias to Raphael, beiggja Azarias, tosa um hasar tingini, sum tú/tosaði/tosaðu á veg, og lat/latið hesa fyritøku vera disp. 9 So hann samskiftaði málið við Raguel: og Raguel segði við Tobias, eta og drekka, og ger merry: 10 Fyri tað er at hitta, at tú/skuldi/skuldu giftast við dóttur míni: ongantíð fari eg at lýsa sannleikan. 11 eg havi givið dóttur míni í hjúnabandi til sjey menn, sum doyðu ta náttina, tey komu inn í hana: ongantíð kortini til staðar. Men Tobias segði, fari eg einki at eta her, fyrr enn vit eru samd og svørja ein annan. 12 Raguel segði, so tak hana frá honum, sum hann er, tí tú/hevur/hava fingið tað gott, og hon er tín/tykkara/tygara gott úrslit, og hon er tín/tykkara/tygara góð úrslit í øllum. 13, so ringdi hann til dóttur sína, og hon kom til pápa sín, og hann tók hana við hondini, og gav henni at vera kona til Tobias, segði, Behold, tak hana eftir lógini hjá Móses, og førdi hana burtur til pápa tín. Og hann signi teir/tær/tey; 14 Og ringdi til konu sína, og tók pappír, og skrivaði eitt ljóðføri av covenants, og læsti tað. 15 so fóru tey at eta. 16 Eftir Raguel ringdi til konu sína Edna, og segði unto her, systir, fyrireika eina aðra og kom við henni í thither. 17, tá hon hevði gjørt, sum hann hevði bannað henni, hon kom við henni: og hon græt, og hon fekk tár av dóttur síni, og segði, at hon hevði gjørt hana, og segði, at hon hevði gjørt tað, og hon hevði gjørt hana, og hon græt, og hon fekk tár av dóttur síni, og segði, at hon hevði gjørt tað, og hon hevði gjørt hana, og hon hevði gjørt tað, og hon hevði gjørt tað, og hon fekk tár frá dóttur síni, og segði, at hon hevði gjørt tað, og hon hevði gjørt hana, og hon hevði gjørt tað, og hon hevði gjørt 18 Be av góðum ugga, dóttir mín; Harrin av himni og jørðin geva tær gleði til hetta sorg: vera av góðum ugga, dóttir mín. CHAPTER 8 1 Og tá ið teir/tær/tey høvdu supped, tóku teir/tær/tey við sær. 2 Og sum hann fór, mintist hann orðini hjá Raphael, og tók økjuna av luktilsi, og setti hjartað og livur av fiskinum harupon, og gjørdi ein roykja harwith. 3, sum lukta, tá ið óndi anda hevði luktað, flýddi hann inn í utmost partar av Egyptalandi, og eingil bundin hann. 4 Og eftir, at teir/tær/tey báðir/báðar/bæði vóru saman, Tobias reistist úr songini, og segði, systir, einrise, og lat okkum biðja um, at Gud hevði samkenslu við okkum. 5 Then byrjaði Tobias at siga, signi list, tú, Gud hjá pápa okkara, og signi er tín holy og glor. Lat/Latið himnar signa teg/tykkum, og alt tín/tykkara verur. 6 tú/hevur/hava gjørt tað, og gav honum eina hjálp, og varð verandi: av teimum kom mannaættina: tú/hevur/hava sagt, tað er ikki gott, at maðurin skuldi verið einsamallur; Lat/Latið okkum gera hann til eina hjálp sum fyri seg sjálvan/ sjálva. 7 Og nú, O Lord, eg taki ikki hesa systur mína fyri at fáa fatur á, men tað er tað, at vit kunnu gerast saman. 8 Og hon segði við hann, Amen. 9 so tey svóvu bæði ta náttina. Og Raguel arose, og fór og gjørdi eina grøv, 10 siga, eg ræðist, at hann eisini er deyður. 11 men tá Raguel var komin inn í húsini hjá honum,
12 hann segði unto konu sína Edna. Send/sendið ein/eina/eitt av arbeiðsgarðinum, og lat/latið hana vita, um hann ikki er á lívi: um hann ikki er, at vit kunnu jarða hann, og eingin maður veit tað. 13 So arbeiðsgarðin læt hurðina upp, og fór inn, og fann tey bæði sova, 14 og kom fram, og segði teimum, at hann var á lívi. 15 Then Raguel rósti Gud, og segði, Gud, tú list verdur at vera rósti við øllum reinum og holy rós; Tí lat/latið teg/tykkum/tygum rósa tær/tykkum/tygum við øllum tínum/tykkara verur; og lat allar tær/tykkum/tygum allar/allar/øll tær/tykkum/tygum og tín/tykkara/tygara rós fyri nakrantíð. 16 tú list at verða róstur, tí tú hevur gjørt meg gleði; og hatta er ikki komið til mín, sum eg hevði illgruna um; men tú/hevur/hava ikki tikið okkum av tínum/tykkara stóru náði. 17 tú list at verða róstur, tí tú hevur ikki havt náði av tveimum, sum vóru tey einasta, sum vóru tey, sum vóru liðug við, og tað var liðugt, og tað var liðugt við gleði og náði. 18 Then Raguel bade hansara tænastufólk fyri at fylla grøvina. 19 Og hann helt brúdleypið í fjørtan dagar. 20 For áðrenn dagarnar í hjúnabandinum vóru liðug, Raguel hevði sagt unto hann av einum eið, at hann skuldi ikki fara avstað fyrr enn fjøruttan dagar í hjúnabandinum vóru útgongd; 21 Og so skuldi hann tikið helvtina av sínum góðu, og fara í tryggleika til pápa sín; og átti at havt restina, tá eg og kona mín eru deyð. CHAPTER 9 1 Then Tobias ringdi Raphael, og segði unto hann, 2 beiggi Azarias, tak við tær ein tænari, og tveir kamelar, og far til Rages of Media to Gabael, og kom við mær pengarnar, og kom við honum til brúdleypið. 3 For Raguel hath eið, at eg ikki fari avstað. 4 men pápi mín telur dagarnar; og um eg tarry leingi, verður hann sera keddur/kedd. 5 So Raphael fór út, og inn við Gabael, og gav honum handskrift: sum kom fram við posar, sum vóru læstar, og gav honum. 6 Og tíðliga um morgunin fóru tey bæði saman, og komu til brúdleypið: og Tobias signi konu sína. CHAPTER 10 1 nú Tobit pápa sín taldi hvønn dag: og tá ið dagar vóru útgongd, og tey komu ikki, og tey komu ikki, og tey komu ikki. 2 Then Tobit segði, eru tey handtikin? ella er Gabael deyður, og eingin maður er at geva honum pengarnar? 3 tí var hann sera keddur. 4 So segði kona hansara, at sonur mín er deyður, tá ið hann er deyður; og hon byrjaði at wail hann, og segði, 5 nú leggi eg í einki, sonur mín, tí eg havi latið teg fara, ljósið av eygunum. 6 To hvønn Tobit segði, hold tín frið, tak ikki av, tí hann er tryggur. 7 men hon segði, halt/Haldið friði og lumpa meg ikki; Sonur mín er deyður. Og hon fór út hvønn dag inn í vegin, sum tey fóru, og át einki kjøt um dagin, og tað var ikki alt kvøldið, sum hann skuldi vera, fyrr enn fýra dagar í brúdleypinum vóru útgongd, sum Raguel hevði tikið eið, at hann skuldi brúka har. Síðani Tobias segði við Raguel, lat meg fara, tí pápi mín og mamma mín síggja ikki meira út at síggja meg.
8 men pápi hansara í lóg segði við hann, Tarry við mær, og eg fari at senda pápa tínum, og tey skulu lýsa hann, hvussu tað fer við tær. 9 men Tobias segði, No; men lat meg fara til pápa mín. 10 Then Raguel arose, og gav honum Sara konu sína, og helvtina av sínum góðu, tænastufólkum og neyt, og pengar: 11 og hann signi tey, og sendi tey burtur, segði Gud, Gud í himni gevur tær eina ferð, míni børn. 12 Og hann segði við dóttur sína, Honour pápa tín og mamma tín í lóg, sum eru nú tíni foreldur, sum eg hoyri góða frágreiðing um teg. Og hann mussaði hana. Edna segði eisini við Tobias, Harrin av himni, sum eg kann síggja, og veita, at eg kann síggja børn míni, áðrenn eg doyði, at eg kann gleðist áðrenn Harrin: behold, eg fremji dóttur mína til tess at gera tað, sum eg kann gera. Hvar eru ikki álit á hennara óndu. CHAPTER 11 1 Eftir hesi tingini, sum hann hevði gjørt, fór hann á veg, praising Gud, at hann hevði givið honum eina ferð, og signi Raguel og Edna konu sína, og fór á veg til tey teknaði nær við unto Nineve. 2 Then Raphael segði við Tobias, tú veitstest, beiggja, hvussu tú/fórt/fóru frá pápa tínum/tykkara: 3 Lat/Latið okkum skunda okkum áðrenn konu tína/tykkara og fyrireika húsini. 4 Og tak í tunnum hond. So teir/tær/tey fóru, og hundurin fór eftir teimum. 5 nú sat Anna og hugdi at vegnum til son sín. 6 Og tá hon espi hann kom, segði hon við pápa sín, Behold, sonur tín kom, og maðurin, sum fór við honum. 7 Then segði Raphael, eg veit, Tobias, at pápi tín fer at lata eyguni upp. 8 Tí, at tú//tygum fert/fara at síggja eyguni á tær/tykkum/tygum, og hann skal/skulu tú//tygum fara at síggja teg/tykkum/tygum. 9, so rann Anna fram, og datt á hálsin á soninum, og segði, at eg havi sæð teg, sonur mín, frá honum, sum eg eri nøgdur/nøgd við at doyggja. Og teir/tær/tey grótu bæði. 10 Tobit fór eisini fram móti hurðini, og datt: men sonur hansara rann til hansara, 11 Og tók í pápa sínum: og hann strake av gall á pápa sínum, segði, at pápi mín var góður vón, pápi mín. 12 Og tá eyguni byrjaðu at vera klókur, gníggjaði hann tey; 13 Og tann hvíta pillarin fór burtur frá horninum á eygunum: og tá hann sá son sín, datt hann á hálsin. 14 Og hann græt, og segði, signi list, tú, Gud, og signi er títt navn fyri nakrantíð; og signi eru øll tunnar einglar: 15 For tú hevur ikki tikið samkenslu við mær: og hevur ikki tikið samkenslu við mær: til, hygg, eg síggi son mín Tobias. Og sonur hansara fór at gleðist, og segði pápa sínum tað stóra, sum var hent honum í Media. 16 Then Tobit fór út at hitta dóttur sína í lóg við portrið av Nineve, rejoicing og praising Gud: og tey, sum sóu hann fara at undrast, tí hann hevði fingið sjónina. 17 men Tobias gav takk áðrenn tey, tí Gud hevði náði á honum. Og tá ið hann kom nær við Sara dóttur sína í lóg, segði hann, at tú/segði/søgdu, at tú/hevur/hava fingið fatur á okkum, og signi/signaðu teg/tykkum/tygum og mamma tín/tykkara/tygara. Og har var gleði millum allar hansara, sum vóru í Nineve. 18 And Achiacharus, og Nasbas beiggja hansara's son, kom: 19 And Tobias' var hildið sjey dagar við stórari gleði.
CHAPTER 12 1 Then Tobit ringdi til son sín Tobias, og segði unto hann, sonur mín, síggja, at maðurin hevur sína løn, sum fór við tær, og tú mást geva honum meira. 2 And Tobias segði unto hann, O pápi, tað er eingin skaði fyri meg at geva honum helvtina av hasum, sum eg havi tikið: 3 For hann hevur tikið meg aftur til tín í trygd, og gjørdi alla konu mína, og kom við mær pengarnar, og eins og tað, sum hann hevði gjørt. 4 so segði tann gamli maðurin, tað er orsakað av honum. 5 So hann ringdi til eingil, og hann segði, at hann var helvtina av øllum, sum tú/hevur/hava tikið við og fara avstað í tryggleika. 6 so tók hann teir/tær/tey bæði sundur, og segði/søgdu, at gud, rós hann, og rós hann fyri tað, sum hann hevur gjørt, og rós hann fyri tað, sum hann hevur gjørt, og segði, at hann hevði gjørt alt, sum hann hevði gjørt. Tað er gott at rósa Gud, og exalt hansara navn, og tað er heilt vist, at hon er til arbeiðis hjá Gudi; Tí er ikki slapp at rósa honum. 7 tað er gott at halda loyndarmálið hjá einum kongi, men tað er heiðurligt at avdúka arbeiðið hjá Gudi. Ger/Gerið hatta, sum er gott, og eingin óndur skal nerta við teg/tykkum. 8 Biðer er gott við fastum og alms og rættvísur. Eitt sindur við rættvísum er betri enn nógv við óbrúki. Tað er betri at geva almur enn at leggja gull upp: 9 For almur doth deliver frá deyðanum, og skal purge burtur allar syndir. Tey, sum venja almur og rættvísur, skulu vera fylt við lívinum: 10 men teir/tær/tey, sum syndir eru fíggindar fyri sítt egna lív. 11 Vónandi fari eg at halda einki aftur frá tær. Fyri eg segði, at tað var gott at halda loyndarmálið hjá einum kongi, men tað var tað, at tað var gott at avdúka, at Gud var førur fyri at avdúka. 12 nú, tá ið tú/bað/biðja, og Sara dóttir tín/tykkara í lóg, eg hevði við sær, tá ið tú//tygum gjørdi/gjørdu tað, og tá ið tú//tygum gjørdi/gjørdu tað, sum tú//tygum gjørdi/gjørdu. 13 Og tá tú/ikki vart/vóru saman við tær/tykkum/tygum, og lat/latið teg/tykkum/tygum fara til døgurða, og lat/latið teg/tykkum/tygum ikki krógva teg/tykkum/tygum. 14 Og nú hevur Gud sent mær til at hannal teg og Sara dóttur tína í lóg. 15 eg eri Raphael, ein av teimum sjey holy einglar, sum nú eru til staðar, og sum fara inn og út áðrenn tað, sum er ein av teimum, sum fara út. 16, vóru teir/tær/tey báðir/báðar/bæði stúrin, og datt á andlit teirra: tí tey vóru bangin. 17 men hann segði unto tey, Óttast ikki, tí tað skal ganga væl við tær; rós Gud tí. 18 Fyri ikki nakað av mínum tænastu, men av okkara Guði kom eg; hvarfore rós hann fyri nakrantíð. 19 allar hesar dagarnar kom eg til tín;. men eg át hvørki ella drakk, men tú sá eina sjón. 20 nú gevur Gud takk: tí eg fari upp til hansara, sum sendi mær; men skriva alt, sum er gjørt í eini bók. 21 Og tá ið teir/tær/tey sóu hann ikki meira. 22, teir/tær/tey viðgekk tað stóra og undurfulla arbeiði hjá Guði, og hvussu ein eingil av Harrinum var komin til teirra. CHAPTER 13 1 Then Tobit skrivaði eina bøn um at rejoicing, og segði, signi Gud, sum nakrantíð er, og signi hansara kongsríki. 2 For hann ger scourge, og hevur náði: hann føra seg niður til helvitis, og takaeth upp aftur: hvørki er har, sum kann sleppa undan hondini.
3 Confess hann áðrenn Gentiles, ye børn í Ísrael: tí hann hevur spjatt okkum millum tey. 4 har lýstu hansara stóra, og extol hann áðrenn alt, sum hann býr: fyri, at hann er okkara Harrin, og hann er Gud okkara. 5 Og hann fer at scourge okkum fyri okkara íquities, og fer at hava náði aftur, og fer at savna okkum út úr øllum tjóðum, millum tey, sum hann hevur spjatt okkum. 6 um tú//tygum fert/fara at venda honum við øllum hjarta tínum/tykkara, og við øllum tínum/tykkara sinni, og við øllum at gera tað, so fer hann ikki at goyma teg/tykkum/tygum, og fer/fara tú/ikki at goyma andlitið frá tær/tykkum/tygum. Tí síggja hann, hvat hann fer at gera við teg, og viðganga hann við øllum munninum, og rós Harrin av kanska, og extol nakrantíð. Í landinum hjá mær, sum eg rósi hann, og lýstu hansara kanska og majesty til ein synd. Á tær/tykkum/tygum, og ger/gerið rættvísi áðrenn hann: hvør kann siga, um hann fer at góðtaka teg/tykkum, og hava náði á tær/tykkum? 7 eg fari at extol mín Gud, og sál mín skal rósa kongin í himni, og skal gleðist í hansara stóru. 8 lat allir menn tosa, og lat øll rósa honum fyri hansara rætta. 9 O Jerusalem, holy býin, fer hann at scourge teg til børnini hjá tær, og fer at hava náði aftur á synir. 10 Gev/Gevið rós til Harrin, tí hann er góður: og rós, sum nakrantíð er gjørdur, at hansara tabernacle kann verða bygt í tær/tykkum/tygum, og lat/latið hann/hana/tað vera, at teir/tær/tey eru í tær/tykkum/tygum, og kærleiki í tær/tykkum/tygum, sum nakrantíð eru ólukkulig. 11 Nógvir tjóðir skulu koma langt frá navnið á Harrinum við gávur í hondunum, sjálvt gávur til kongin í himni; øll ættarlið skulu rósa tær við stórari gleði. 12 Cursed eru øll tey, sum hata teg, og signi skulu øll vera, sum elska teg/tykkum fyri nakrantíð. 13 Rejoice og vera glað fyri børnini í bara: tí tey skulu verða savnaðir saman, og skal signa Harrin. 14 O signi eru tey, sum elska teg, tí tey skulu gleðist í tínum friði: signi eru tey, sum hava verið sorg fyri allar tínar/tykkara scourges; Fyri at teir/tær/tey skulu gleðist um teg/tykkum, tá ið teir/tær/tey hava sæð allar tínar/tykkara/tygara æru, og skalt/skulu tú/nakrantíð vera glaður/glað/glaðir/glaðar/glað fyri nakrantíð. 15 lat sál mína signa Gud tann stóra kongur. 16 For Jerusalem skal verða bygd upp við sapphires og emeralds, og dýr steinur: veggir og tornið og bardagin við reinum gulli. 17 And gøtunum í Jerusalem skal verða sett við beryl og carbuncle og steinar av Ophir. 18 Og allar hennara gøtunum skulu siga, Alleluia; og teir/tær/tey skulu rósa honum, siga, signi Gud, sum hevur gjørt tað fyri nakrantíð. CHAPTER 14 1 So Tobit gjørdi enda á praising Gud. 2 Og hann var átta og hálvtrýss ára gamal, tá ið hann misti sjónina, sum var aftur til hansara eftir átta ár: og hann gav alms, og hann økti í ótta fyri Harrin, og rósti honum. 3 Og tá ið hann var sera aldur, ringdi hann til son sín, og synir hansara, og segði við hann, sonur mín, tak børnini hjá tær; fyri, hygg, eg eri aldur, og eri til reiðar at fara úr hesum lívinum. 4 Go inn í Media son mín, tí eg haldi heilt víst, at tað er tað, sum tað skal vera, at og tað til eina tíð skal heldur vera í Media; og at okkara breyð skal lúgva spjatt í jørðini frá hasum góðu jørðini: og Jerusalem skal vera desolate, og húsini hjá Gudi í tí skal vera brendi, og skal vera desolate fyri eina tíð; 5 Og tað aftur, Gud fer at hava náði á teimum, og taka tey aftur inn í jørðina, har tey skulu byggja eitt templið, men ikki
dámar at gera tað fyrsta, fyrr enn tíðin á hasum aldrinum. og eftirward skulu teir/tær/tey koma aftur úr øllum støðum, og byggja upp í Jerusalem, og húsini hjá Gud skal verða bygd í tí, sum nakrantíð hevur tosað har. 6 Og allir tjóðir skulu venda sær, og óttast Harrin, og skal jarða teirra fyrimynd. 7 So skal øll tjóðir rósa Harrin, og hansara fólk skulu viðganga Gud, og Harrin skal exalt hansara fólk; og allir/allar/øll, sum elska Harrin í sannleikanum og rættvísi, skal hon gleðist, hon er náði fyri okkara týtu. 8 Og nú, sonur mín, far avstað úr Nineve, tí at hasar tingini, sum profeturin, skal heilt víst koma framvið. 9 men halda teg/tykkum lógina og boð, og honw teg/tykkum sjálvan/sjálva og bara, at tað kann fara væl við tær/tykkum. 10 Og jarða meg hóskandi, og mamma tín við mær; men tarry ikki longur í Nineve. Minst/minnist til, at sonur mín, hvussu Aman handfarið Achiacharus, sum kom við honum, hvussu hann kom við honum í myrkri, og hvussu hann lønaði hann aftur: enn Achiacharus var bjargaður, men hin hevði sína løn: fyri hann fór niður í myrkri. Manasses gav alms, og slapp undan snares av deyðanum, sum tey høvdu sett sær til hansara: men Aman datt inn í snare, og fór til gongu. 11 Hvarfore nú, sonur mín, hugsa um, hvat alms doeth, og hvussu rættvíst gera. Tá ið hann hevði sagt hesi tingini, gav hann spøkilsi í songini, var hundrað og átta og hálvtrýss ára gamal; og hann jarðaði hann heilt væl. 12 Og tá Anna var deyð, jarðaði hann hana saman við pápa sínum. Men Tobias fór avstað við konu síni og børnum til Ecbatane to Raguel pápa sín í lóg, 13 hvar hann gjørdist gamal við heiðurligum, og hann jarðaði pápa sín og mammu sína í lóg, og hann arvaði teirra evni, og pápi hansara Tobit's. 14 Og hann doyði í Ecbatane í Media, at vera hundrað og sjey og tjúgu ára gamal. 15 men áðrenn hann doyði, hoyrdi hann um Nineve, sum varð tikin av Nabuchodonosor og Assuerus: og áðrenn hann doyði, hann var glaður yvir Nineve.