अध्य 1 १, हे धरती दे न्यी, ध्र्मित् िने पे् िरो; २ िीहिे ओह उने िोल् र्लग जेडे उसी परख नेईं िरदे ; ते अपने आप गी उने लोिे गी दस् िरद् ऐ जेडे उदे उपर अरिश्स नेईं िरदे । ३ िीहिे बेढंगे रिच्र पर््त् िोल् अलग होन, ते ओस दी शक् परखने पर अबुक्््न गी ड्ं टदी ऐ। ४ िीहिे दु ष प्री च बुक् नेईं औग; न् गै प्प दे अधीन होने आले शरीर च रौहन्। ५ िीहिे अनुश्सन दी परित आत् धोखे िोल्ं भ्गी ज्ह्ग, ते बेबुरनय्द रिच्रे िोल्ं दू र होई ज्ग, ते अध्म आने पर नेई रटिग। ६ िीहिे बुक् इि पे्ी आत् ऐ; ते उसी रनन् िरने आले गी अपनी गले थ््ं बरी नेई िरी दे ग, िीजे पर्ेसरे उदी ब्ग द् गि्ह ऐ, ते उदे रदल द् सच् च् रदखने आल् ते उदी जीभ गी सुनने आल् ऐ। ७ िीहिे पभु द् आत् संस्र गी भरद् ऐ, ते जेस च सब रिश ऐ, उसी आि्ज द् ज्न ऐ। ८ इस आस् ते जेड् अध्म बोलद् ऐ, ओह़ छु प्ई नेई सिद्, ते न् गै बदल् लैने आल् जदुं सज् दे ग। ९ िीहिे अभ्े दी सल्ह च इन््यरजशन िीती ज्ग, ते उदे िचने दी आि्ज पभु दे िोल ओस दे बुरे िमे दे पगट िरने आसे औग। १० िी िे ईर्म द् ि्न सब रिश सुनद् ऐ, ते गुनगुन्हट द् शोर नेईं छु पद्। ११ इस आसे गुनगुन्हट िोल् स्िध्न रिो, जेडी बेि्र ऐ; ते अपनी जीभ गी ठोिर ््रने थ््ं रोिो, िीजे इन् गुप िोई शब नेईं ऐ जेह्ड् बेि्र होग, ते जेड् ्ुंह रिश्स िरद् ऐ, ओह आत् गी ््री रदं द् ऐ। १२ अपने जीिन दी गलती च ्ौत दी तल्श नेई िरो, ते अपने हते दे िमे िने अपने उपर रिन्श नेईं खींचो। १३ िी िे पर््त् ने ्ौत नेई बन्ई, ते न् गै रजंदे दे न्श च उसी खुश ऐ। १४ िी िे ओस ने स्रे चीजे गी इस आसे बन्य् रि ओ अपने आप गी बन्न; ते उं दे च न्श द् जहर नेईं ऐ ते न् गै धरती उपर ्ौत द् र्ज ऐ। १५ (रिजोिी ध्म अ्र ऐ।) १६ लेिन अभ् ्नुखे अपने िमे ते िचन िने उने गी बुल्य्, कोंरि जदुं उनेगी ए अपने दोस होने दी सोचेय्, ते उदे िने ि्द् रित्, कोंरि ओ इस च रहस् लैने दे ि्रबल न। अध्य 2 १ िी िे अभ् बोलने आले अपने आप िने तिम िरदे , लेिन ठीि नेई, “स्ढे जीिन थोड् ते थि्ऊ ऐ, ते ्नुख दी ्ौत द् िोई उप्य नेई ऐ; २ िीहिे अस स्रे स्हरसि िमे च पैद् होए आं , ते ब्द च अस इय्ं गै होगे रजय्ं अस िदे नेईं होए, िीजे स्ढे नके च स्ं स धुंए दे स््न ऐ ते स्ढे रदल दी गरत च थोडी रचंग्री ऐ।
३ जेस बुझी गेय् ते स्ड् शरीर र्ख च बदली ज्ग, ते स्डी आत् िो्ल हि् दे स््न लुप होई ज्ग। ४ ते स्ढ् न्ं स्े िनै भुली ज्ह्ग, ते िुसै गी बी स्ढे िमे दी य्द नेईं होग, ते स्ढ् जीिन ब्दल दे रनश्न दे रप च बीती ज्ग, ते धुंध दे स््न रबखरी ज्ग, जेह्डी रिररे िनै भग्ई जंदी ऐ सूरज, ते उसदी ग्् िने जीत। ५ िीहिे स्ड् स््ं इि परछ्ई ऐ जेड् बीती जंद् ऐ; ते स्ढे अंत दे ब्'द रिरी नेई औंदी, िीजे इस पर ते जी िनै ्ुहर लगी दी ऐ, त्ं जे िोई रिरी नेई औग। ६ इस आसे आओ, आओ, आओ, जेडीय्ं भल्ईय्ं चीज्ं न, उं दे च ्ज् लैचे, ते जि्नी दे स््न प्री गी जली िने इसे््ल िरचे। ७ आओ अस अपने आप गी ्हं गे शर्ब ते ्रह् िने भरोचे, ते झरने द् िोई िुल स्ढे िोल् गुजरे । ८ आओ अस अपने आप गी गुल्ब दे िलीएं िनै ्ुिुट प्चे, ते उं दे ्ुरझ्ने िोल् पैहे। ९ स्ढे च िोई बी अपनी ि््ुित् दे रहसे दे बगैर नेईं ज्, ते हर थ्है उपर अपनी खुशी दे रनश्न छोडी दे चे, िीजे एह् स्ढ् रहस् ऐ ते स्ढ् रहस् एह् ऐ। १० आओ अस गरीब ध्् उपर अत्च्र िरचे, रिधि् गी नेई बखचे, ते न् बुजुग् दे पुर्ने धूसर ब्ले द् आदर िरचे। ११ स्डी त्ित न्य दी विय् होिे, कोंरि जो ि्जोर ऐ, ओह िोई िी्त नेईं प्ई जंदी ऐ। १२ इस आस् ते अस ध्् लोिे दी पतीत् च रौहचे; िीजे ओह़ स्ढी ब्री आस् ते नेई ऐ, ते ओह़ स्ढे ि्् ्े दे उल स्ि ऐ। १३ ओह पर््त् द् ज्न रखद् ऐ, ते अपने आप गी पभु द् संत्न आखद् ऐ। १४ ओह स्डे रिच्रे गी ड्ं टने आसे बन्य् गेद् ह्। १५ ओह स्ढे आस् ते रदखने च बी दु खी ऐ, िी िे उद् जीिन दू एं दे स््न नेई ऐ, ते उदे रस् ते दू ए गै न। १६ अस उदे ब्रे च निली स्झे ज्ं दे आं , ओह गंदगी दे स््न स्ढे रसे िोल् परहे ज िरद् ऐ, ते ध्् लोिे दे अंत गी आशीष प्ने आसे आखद् ऐ, ते अपने आप गी बड्ई िरद् ऐ िे पर््त् उं द् रपत् ऐ। १७ आओ रदकने आं जे उं दी गल सच ऐ ज्ं नेईं; १८ िी िे जेिर ध्् ्नुख पर््त् द् पुतर ऐ, ते उसी ्दद िरग ते उसी अपने दु शने दे हतै थ््ं बच्ग। १९ आओ अस उदी नमत् गी ज्नने ते उदी धीरज गी परखने आस् ते उसी घृर् ते य्तन् दे ईये परख िरचे। २० आओ अस उसी श्मन्ि ्ौत दे ईये सज् दे चे, िी िे ओस दी गल िने उसी आदर िीत् ज्ग। २१ ऐसी गल्ं उने सोचेय् ते बहि्य् गेय्, कोंरि उनी बुरी ने उने अंध् िरी ओडे य्। २२ पर््त् दे रहसे दे ब्रे च ओह उनेगी नेई ज्नदे हे , ते न् गै उनेगी ध्र्मित् दी ्जदू री दी उमीद ही, ते न् गै रनद्ष प्ररये दे इन्् द् पत् ल्ं दे हे । २३ िी िे पर््त् ने ्नुख गी अ्र बन्य्, ते उसी अपने अनन ि्ल द् परतरप बन्य्। २४ रिर भी शैत्न दी ईर्म दे ि्रर संस्र च ्ौत आई, ते ओस दे प्से पिडने आले उसी प्ं दे न।
अध्य 3 १ लेिन ध््आं दी आत् पर््त्् दे हत रिच है , ते िोई तडप उन् नू छूिेग्। २ अबुक्आं दी नजर रिच ओह ्रदे लगे; ३ ते स्ढे िोल्ं चली ज्न् पूरी च्ली िनै रिन्श होई ज्, लेिन ओह श्ं रत च न। ४ िीहिे ्नुखे दे स््ने ओह सज् प्ं दे होन, लेिन उनी आश् अ्रत् िने भरोची दी ऐ। ५ थोडी दं रडत होने दे ब्द उनेगी बड् इन्् र्लग, िीजे पर््त् ने उनेगी परखय् ते उनेगी अपने आस् ते ि्रबल प्य्। ६ भटी च सोने दे स््न उनेगी परखय् ते हो्बरल दे रप च गहर रित्। ७ ते अपने ्ुडने दे स्े ओह च्िी ज्ं गन, ते ठूंठ दे बीच रचंग्री दे स््न इधर-उधर दौडी ज्ं गन। ८ ओह र्ष्े द् न्य िरं गन, ते लोिे उपर र्ज िरं गन, ते उं द् पभु ह्ेश् लेई र्ज िरग। ९ जेिे उदे उपर भरोस् रखदे न, ओह सच्ई गी स्झी लैगन, ते जेिे पे् च िि्द्र न, उदे िने रौहग, िीजे अनुगह ते दय् उदे परित लोिे उपर ऐ, ते ओह अपने चुने दे लोिे दी परि्ह िरद् ऐ। १० लेिन अभ्े गी अपनी िलन् दे ्त्बि सज् रदती ज्ग, जेडे ध्् लोिे गी उपेत् िरदे न, ते पभु गी त्ग िरदे न। ११ िी िे जेड् ज्न ते प्लन-पोषर गी तु च स्झद् ऐ, ओह दयनीय ऐ, ते उं दी आश् वथम ऐ, उं दी ्ेहनत रनषल ऐ, ते उं दे िमे गी बेि्र ऐ। १२ उं दी जन्रनय्ं ्ूखम न, ते उं दे बचे दु ष न। १३उं दी संत्न श्रपत है । इस आस् ते धन ऐ बंजर जेडी अशु् ऐ, जेडी प्पे दे रबसर गी नेई ज्नदी ऐ। १४ ते धन ऐ ओह नपुंसि, जेड् अपने हते िने िोई प्प नेई रित्, ते न् गै पर््त् दे खल्ि बुरे िमे दी िलन् िरद् ऐ, िीजे उसी रिश्स द् ख्स िरद्न रदत् ज्ग, ते पभु दे ्ंदर च उदे ्ने च होर बी ्न्ोहि रिर्सत रदती ज्ग। १५ िी िे भल् ्ेहनत द् िल ्रह्् ऐ, ते बुक् दी जड िदे बी नेईं खडग। १६ वरभच्चरये दे संत्न दी त्ं ओह अपनी रस्त् च नेईं औंगन, ते अध्म दे रबसरे द् बीज जडे थ््ं उख्ड रदत् ज्ग। १७ िीहिे ओह लमे स्े तिर रजंद् रौंदे न, पर उं दे उपर िोई परि्ह नेई होग; १८ ज्ं जेिर ओह जली ्र ज्ं दे न, त्ं उने िोल िोई आश् नेईं ऐ ते न् गै परीत् दे रदन उं दे िोल रदल्स् होंद् ऐ। १९ िी िे अध्् पीढी द् अंत भय्नि ऐ। अध्य 4 १ संत्न नेईं होने ते सद् गुर होने च बेहतर ऐ, िी िे उदी य्द अ्र ऐ, िी िे पर््त् ते ्नुखे िने ए ज्नदे न। २जद ओह ्ौजूद होिे ते ्नुख इस रिच र्स्ल लैदे हन; ते जदुं ओह़ चली जंद् ऐ, त्ं ओह़ उसी च्ह़ंदे ह़न, ते ओह़ ्ुिुट
प्ं दे ह़न, ते अशु् इन््े आस् ते जतन िरदे होई जीत ह्सल िरी ओडद् ऐ। ३ लेिन अभ्े दी बधदी संत्न न् पनपग, ते न् ही ि्ीने दे रिसलने थ््ं गहरी जडे गी ढ्ह्ग ते न् गै िोई ते ज नींह् रकग। ४ िीहिे ओह थोडी दे र आसे श्ख्एं च पनपदे न; रिरी बी आखरी च खडोते दे नेई होन, ते हि् िने रहल ज्ं गन, ते हि्एं दे बल िने उनेगी जडे िने उख्डी रदत् ज्ग। ५ अपूरम श्ख्एं गी तोडी रदत् ज्ग, उं द् िल बेि्र होग, ते ख्ने आसै पके नेईं होग, ह्ं, बेि्र गै र्लद् ऐ। ६ िीहिे गैरि्नूनी रबसरे थ््ं पैद् होए दे बचे अपने ्ुिद्े च अपने ््ं-पो दे कखल्ि बुर्ई दे गि्ह न। ७ लेिन भले ही ध्् गी ्ौत िने रोिय् ज्, ते रिर भी ओह आर्् च रौहग। ८ िी िे आदररीय उ्र ओह नेईं ऐ जेह्डी स्े दी लंब्ई च खडोती दी होंदी ऐ ते न् गै स्ले दी रगनतरी िनै न्पदी ऐ। ९ लेिन बुक् ्नुखे आसे धूसर ब्ल ऐ, ते बेद्ग जीिन बुढ्प् ऐ। १० ओह पर््त् गी खुश िरद् ह्, ते ओस द् प्र् ह्, ते प्पीं दे बीच रौहने आल् ओस च बदली गेय्। ११ ह्ं , जली गै उसी लेई गेय्, रिसे दु षत् उदी स्झ च बदल्ि नेईं दे , ते धोख् उदी आत् गी बहि् नेईं दे । १२ िी िे शर्रती दी ज्दू ई््नद्र गल्ं गी धुंधल् िरदी ऐ; ते ि््ुित् द् भटिन् स्दे ्न गी ि्जोर िरद् ऐ। १३ ओह थोडे दे र च रस् होई गे ते ्ते स्े च पूर् रित्। १४ िी िे उदी प्र पभु गी खुश िरदी ही; १५ लोिे ए गल रदकखये नेई स्झी, ते न् गै उने अपने ्न च ए गल रखी जे उदी िृप् ते दय् उं दे परित लोिे िने ऐ, ते ओ अपने चुने दे लोिे िने आदर िरद् ऐ। १६ इस च्ली जेड् ध्् ्रे द् ऐ, ओह रजंदे अभ्े गी सज् दे ग; ते जि्नी जेडी जल गै अधर्मये दे ्ते स्ले ते बुढ्पे च रस् होई जंदी ऐ। १७ िी िे ओह ज्नी द् अंत रदखग, ते ए स्झी नेईं सिन िे पर््त् ने उदे ब्रे च िेह िर््न रित् ऐ, ते पभु ने उसी रिस ्िसद आसे सुररतत रखेय् ऐ। १८ ओह उसी रदखग ते उसी तु च स्झन; लेिन पर्ेसरे उनेगी रतरसृत िरने आस् ते हसन् ऐ, ते ओह़ ह़ोर बी नीच ल्श ते ्रे दे लोिे च ह़ुन ह़ोने आस् ते रनंद् ह़ोई ज्ङन। १९ िीहिे ओह उने गी ि्डी दे ग ते उने रसर उपर सुटी दे ग, त्ं जे ओह बेजुब्न होई ज्ं गन; ते ओह़ उनेगी नींि थि्ं गै रहल् दे ग; ते ओह़ पूरी च्ली उज्ड होई ज्ङन, ते दु खी ह़ोई ज्ङन। ते उं दी य्द न्श होई ज्ग। २० जदुं ओह अपने प्पे द् लेख्-जोख् सुटन, ते डरदे -डरदे औनगे; अध्य 5 १ उस बेले ध्् ्नुख बडी रहमत िने उन लोिे दे स््ने खडोग, जेडे उसी दु खी िरदे न, ते अपनी ्ेहनत द् िोई रहस्ब नेई दे ग।
२ जदुं ओह उसी रदखदे ने, ते भय्नि डर िने परे श्न होंगन, ते ओस दे उ््र दी अजीबत् िने है र्न होंगन, जेडी उं दे िोल् ज्द् उमीद ही। ३ ओह पछत्ि् िरदे ते आत् दी पीड दे ि्रर िर्हने आले अपने आप च बोलनगे, “ए ओह ही ह्, रजस द् अस िदे ्ज्ि च ्ज्ि िरदे हे , ते रनंद् िरने आली िह्ित ही। ४ अस ्ूखम उदे जीिन गी प्गल स्झे ते उदे अंत गी बेइजत स्झे। ५ ओह पर््त् दे संत्ने च रिन् रगनेय् जंद् ऐ, ते उद् भ्ग परित लोिे च रिन् ऐ! ६ इस आस् ते अस सच् च्ई दे रस् ते भ़टिदे ह़न, ते ध्र्मित् द् उज्ल् स्ढे उप् पर नेई च्िेय्, ते ध़र्ी द् सूरज स्ढे उप् पर नेई उगय्। ७ अस अपने आप गी दु षत् ते रिन्श दे रसे च थिी गेदे हे ; ८ घ्ंड ने स्हडे िोल िे ि्यद् रित्? ज्ं धन-दौलत स्ढे घ्ंड िने िेह़ भल् रित् ऐ ? ९ ओह स्री गल्ं छ्य् दे स््न ते जलब्जी च गुजरने आली खंभे दे स््न बीती ज्ं दी ऐ; १० ते रजय्ं इि जह्ज प्नी दी लहरे उपर चली जंद् ऐ, जेड् चली ज्ने पर उद् रनश्न नेई लबद् ते न् गै लहरे च िील द् रस् नेई लबद्। ११ ज्ं रजय्ं पंछी हि् च उडदी ऐ, त्ं उदे रसे द् िोई रनश्नी नेई र्लद्, लेिन हली हि् उसी पंखे दे झटिे िने पीटी दी ते उं दे ते ज शोर ते गरत िने बखरी जंदी ऐ। ते ओस च ब्द च िोई रनश्नी नेई लबी सिदी रजते ओह चली गेई ही; १२ ज्ं रजय्ं तीर रिसे रनश्न उपर चली जंदी ऐ त्ं ओह हि् गी बखरी लैद् ऐ, जेडी िौरन इिटी होई जंदी ऐ, त्ं जे ्नुक गी पत् नेईं लगी सिद् जे ओह िुते चली गेद् ऐ। १३ उय्ं गै अस बी इसी च्ली पैद् होने दे ब्द गै अपने अंत च कखसिने लगे, ते उं दे िोल पुण द् िोई रनश्न नेई ह्। लेिन स्डी बुर्ई च भस होई गे। १४ िी िे अभ्े दी आश् धूड दे स््न ऐ जेडी हि् िने उड्ई जंदी ऐ; पतले झ्ग दे स््न जेड् तू ि्न िने भग्ई रदत् जंद् ऐ; रजिे रि धुंआ इधर-उधर तू ि्न दे न्ल रबखरद् है , ते इि रदन ही रिर ि्ले ्ेह््न दी य्द दे रप रिच गुजरद् है । १५ लेिन ध्् सद्-सद् जींदे न; उं द् इन्् बी पभु दे िोल ऐ, ते उं दी परि्ह पर््त् दे िोल ऐ। १६ इस आस् ते उनेगी पभु दे ह़त् थे थि्ं इि ्रह््श्ली र्ज ते इि सुह़दरी ्ुिुट र्लग, िीजे ओह़ उं दे सजे हत िन् ने उनेगी ढिग, ते अपनी ब्ह़ िन् ने उं दी रत् िरग। १७ ओह पूरी ििच आसे अपनी ईर्म गी अपने िोल लेई लैग, ते प्री गी अपने दु शने दे बदले आसे अपन् हरथय्र बन्ग। १८ ओह छ्ती दे स््न ध्र्मित् ते हे ल्ेट दी जगह सच् न्य प्ग। १९ परितत् गी अजेय ढ्ल दे रप च लेई लैग। २० उदे िडे गुसे गी ओह तलि्र दे बदले ते ज िरग, ते संस्र उदे िने अज्नी िने लडग। २१ रिरी द्रहने रनश्न् ल्ने आले िज ब्हर चली ज्ं गन; ते ब्दले थ््ं , रज'य्ं इि खरी च्ली कखचे गेदे धनुष थ््ं , रनश्न उपर उडदे न।
२२ ते गुसे िने भरोचे दे ओले पतर दे धनुष दे स््न सुटे ज्ं गन, ते स्ुंदरे द् प्नी उं दे उपर गुस् िरग, ते ब्ढ उनेगी कूरत् िने डु बोई दे ग। २३ ह्ं , इि ते ज हि् उं दे उपर खडोग, ते तू ि्न दी तजम उपर उनेगी उड्ई दे ग, इस च्ली अध्म स्री धरती गी उज्ड दे ग, ते बुरे िमे िनै त्ितिरे दे रसंह्सने गी उख्डन् पौग। अध्य 6 १ इसे आसे हे र्ज्, सुनो, ते स्झो; हे धरती दे छोरे दे न्यित्म , रसको। २ हे लोि उपर र्ज िरने आले ि्न दे ओ, ते ज्रतएं दी भीड च बड्ई िरो। ३ िी िे तु ह्नू पभु दी शक् ते पर्ेसरे िोल् पभुत् रदती ऐ, जेड् तुं दे िमे गी परखग ते तुं दी सल्ह-्शिरे दी ज्ं च िरग। ४ िीहिे तु स उदे र्ज दे सेिि होने दे न्ते ठीि न्य रित्, ते न् विय् द् प्लन रित्, ते न् पर््त् दी सल्ह दे ्त्बि चलय्; ५ ओह तुं दे उपर भय्नि ते ते जी िने औग, िीजे उचे थ्हरे उपर रौहने आले द् खर् न्य होग। ६ िीहिे दय् जल ही नीच गी ््ि िरी दे ग, लेिन पर्क्ी ्नुखे गी बड् तडप्य् ज्ग। ७ िीहिे जेि् स्रे उपर पभु ऐ, ओह िुसे दे शख िोल्ं नेई डरग, ते न् गै रिसे दी ्ह्नत् उपर डरदे होई खडोग, िीजे उने छोटे ते बडे गी बन्ई लेद् ऐ, ते स्रे दी परि्ह ऐ। ८ लेिन पर्कर्ये उपर बडी परीत् औग। ९ इस आस् ते हे र्ज्ओ, ्ै तुं दे िने बोलन् ऐं िे तु स बुक् रसकी लैओ, लेिन दू र नेई होओ। १० िी िे जेडे परितत् गी परित रखदे न, उं दे उपर परित न्य िीत् ज्ग; ११ इस आस् ते ्ेरे िचन उपर अपन् सेह रखो; उने च्ह िरो, ते तु से गी रशत् र्लग। १२ बुक् ्रह्् ऐ, ते िदे बी िीिी नेई ह़ोई जंदी। १३ ओह अपनी इच् िरने आले गी रोिदी ऐ, ते पैहले अपने आप गी उं दे िने ज्नने च ्दद िरदी ऐ। १४ जेड् उसी जली ढू ं ढग, उसी िोई बड् पसि नेई होग, िी िे उसी अपने दरि्जे च बैठे द् लबग। १५ इस आस् ते उदे उपर सोचन् ज्न दी रस्त् ऐ, ते जेि् उदे लेई ज्गद् ऐ, ओह जली गै बेपरि्ह होई ज्ग। १६ िी िे ओह अपने योग लोिे गी ढू ं ढदी ऐ, ते रसे च उं दे िने अनुगह िरदी ऐ ते हर रिच्र च उं दे िने र्लदी ऐ। १७ िीहिे उदी सची शुरआत अनुश्सन दी इच् ऐ; ते अनुश्सन दी दे खभ्ल पे् ऐ; १८ ते पे् उदे रनय्े द् प्लन िरन् ऐ; ते उदे रनय्े उपर ध्न दे न् अरिन्शी होने द् आश्सन ऐ; १९ ते अरिन्शी अस पर््त् दे नेडे िरी ओडद् ऐ। २० इस आस् ते ज्न दी च्ह इि र्ज च लेई औंदी ऐ। २१ हे लोि दे र्ज्, जे तु स रसंह्सने ते र्जदं डे च रौहदे ओ, त्ं बुक् द् आदर िरो, त्ं जे तु स सद्-सद् र्ज िरी सिदे ओ।
२२ रही गल बुक्, ओह िे ऐ ते रिस च्ली चली आई ऐ, ्ै तु से गी दसन्, ते तुं दे िोल् रहस नेईं छु प्न्, लेिन उदे जन दे शुर थ््ं गै उसी ढू ं ढन्, ते उदे ज्न गी रोशनी च ल्न्, ते सच्ई पर न् गुजरे ग्। २३ ते न् गै ्ै ईर्म गी खत िरने आल् ज्ह्ग; िी िे ऐसे ्नुख दी बुक् िने िोई स्झेद्री नेई होग। २४ लेिन ज्नी दी भीड संस्र द् भल्ई ऐ, ते ज्नी र्ज् लोिे द् सह्र् ऐ। २५ इसे आसे ्ेरे िचन दे जचरए रशत् प्ओ, ते ओह तु ह्नू भल्ई िरग। अध्य 7 १ ्ै अपने आप भी ्नुख ह्ं , स्रे दे स््न, ते उस दी संत्न ह्ं , जेड् पैहले धरती िोल् बन्य् गेद् ह्। २ ते ्ेरी ््ं दे पेट च दस ्हीने दे स्े च ््ं स बनी गेद् ह्, ते ्नुख दे बीज ते नींद दे िने र्लने आली सुख द् खून बनी गेद् ह्। ३ जदुं ्ै जन् ् लेय्, त्ं ्ै आ् हि् च कखची लेय्, ते धरती उप् पर पेई गेय्, जेिी सुभ्ि दे स््न ऐ, ते पैह़ली आि्ज जेडी ्ै सुनी ही, ओह़ पुि्र िरदी ही, रजय् य्ं ब्िी स्रे लोि िरदे न। ४्ै लपेटे दे िपडे रिच प्लय् ज्ं द् सी, ते ओह परि्ह न्ल। ५ िीहिे िोई र्ज् नेईं ऐ रजसदे जन द् िोई होर शुरआत होिे। ६ िीहिे स्रे ्नुखे गी जीिन च इि गै रौहन् ऐ, ते इसै च्ली दे ब्हर रनिलन् ऐ। ७ इस आस् ते ्ै प्थमन् रिती, ते स्झ़ी रदती गई; ८ ्ै उसी र्जदं डे ते रसंह्सने िोल्ं तरसद् ह्, ते उसदी तु लन् च धन-दौलत गी रिश नेई स्झद् ह्। ९ ते ्ै उदे िने िोई िी्ती पतर दी तु लन् नेई रित्, िीजे उदे आस् ते स्र् सोन् थोडी रे त दे स््न ऐ, ते च्ं दी गी उदे स््ने र्टी दे रप च रगनेय् ज्ग। १० ्ै उसी सेहत ते सुंदरत् िोल् ज्द् प्र िरद् ह्, ते उदे िोल्ं जेड् उज्ल् औंद् ऐ, ओह िदे बी नेईं बुझद्। ११ उदे िने स्रे भल् चीज्ं ्ेरे िोल आईय्ं , ते उदे हत च अनरगनत धन-दौलत आई गेई। १२ ते ्ै उं दे स्रे च खुश होई गेआ, िीजे उं दे िोल्ं अगे बुक् चली जंदी ऐ; १३ ्ै ्ेहनत िने रसकी लेत्, ते उदे िने उद्रत् िने गल्ं िरद् ह्ं ; १४ िी िे ओह ्नुखे आसे इि खज्न् ऐ जेड् िदे बी खत नेईं होंद्, ते जेिे इसे््ल िरने आले ओ पर््त् दे दोस बनी जंदे न, ते रसकने िने र्ले दे बरद्ने दे ि्रर सर्ह् िरदे न। १५ पर््त् ने र्गी अपनी ्ज् िने बोलने ते जेडे चीज्ं र्गी रदरतय्ं गेरदय्ं न, उन् गै गभम ध्रर िरने दी इज्जत रदती ऐ; १६ िी िे उदे हतै च अस ते स्डे िचन न; स्री बुक् ते ि्रीगरी द् ज्न बी।
१७ िी िे उने र्गी उने चीजे दे ब्रे च रिश ज्न रदत् ऐ, जेड् संस्र रिस च्ली बने द् ऐ ते तते दे िमे गी ज्नन् ऐ। १८ ि्ल द् आरं भ, अंत ते ्ध् य्: सूरज दे ्ुडने ते ्ौस्े च बदल्ि। १९ स्ले दे चकर ते त्रे दी कयरत। २० जीि-जंतुएं दे सभ्ि ते जंगली ज्निरे दे गुसे: हि्एं दी रहं स् ते ्नुखे दे तिम: पौधे दी रिरिधत् ते जडे दे गुर। २१ ते ऐसी स्री गल्ं जेिी गुप य् पगट न, उने गी ्ै ज्नन् ऐ। २२ िी िे हर चीजे द् िम िरने आली बुक् र्गी रसख्ं दी ऐ, िी िे उदे च इि स्झद्र आत् परित ऐ, ते इि गै, बहरिध, सूक, जीिंत, स्ि, अशु्, स्द्, चोट नेईं लगने आली, ते भल्ई िने पे् िरदी ऐ जली, रजसगी नेईं रदत् ज्ई सिद्, भल्ई िरने आसै तै य्र, २३ ्नुख उपर दय्लु, अरडग, रनर्ंत, परि्ह थ््ं ्ु्, स्री शक् आल्, स्रे चीजे दी रनगर्नी िरने आल् ते स्री स्झ, शु् ते सूक आत्एं च गुजरने आल्। २४ कोंरि बुक् रिसे गरत िोल् ज्द् चलदी ऐ, ओह अपनी शु्त् दे ि्रर स्रे चीजे िोल् गुजरी जंदी ऐ। २५ िी िे ओह पर््त् दी शक् दी स्ं स ऐ, ते सिमशक्््न दी ्रह्् िोल् रनिलने आली शु् पभ्ि ऐ, इस आसे िोई अशु् चीज उदे च नेईं पेई सिदी। २६ िी िे ओह अनन पि्श दी च्ि, पर््त् दी शक् द् बेद्ग आईन् ते उदी भल्ई दी परतरप ऐ। २७ ते इि गै होने दे न्ते ओह सब रिश िरी सिदी ऐ, ते अपने आप च रे ईये सब रिश न््ं बन्ं दी ऐ, ते हर युगे च परित आत्एं च पिेश िचरयै उनेगी पर््त् दे दोस ते भरिरि्् बन्ं दी ऐ। २८ िीहिे पर््त् ज्न िने रौहने आले दे रसि् होर रिसे िने प्र नेईं िरद्। २९ िी िे ओह सूरज िोल्ं ते त्रे दे क् िोल् बी ज्द् सुनर ऐ, ते उज्ले िने तु लन् च ओस दे स््ने प्ई जंदी ऐ। ३० िीहिे इस दे ब्द र्त औंदी ऐ, लेिन बुध उपर दु ष्म नेई ह्िी होग। अध्य 8 १ बुक् इि छोर तों दू जे छोर ति त्ितिर होंदी है , ते ओह सब चीज्ं र्टी ढं ग न्ल विकयत िरदी है । २ ्ै उस न्ल प्र िरद् सी, ते जि्नी तों ही उस नू ढू ं ढद् सी, ्ै उस नूं अपन् जीिनस्थी बन्न दी च्ह िरद् सी, ते ्ै उस दी सुंदरत् द् पे्ी सी। ३ पर््त् िने पचररचत होने िने ओह अपनी िुलीनत् गी बड् िरदी ऐ। ४ िीहिे ओह पर््त् दे ज्न दे रहसे द् ज्न रखदी ऐ ते उदे िमे द् पे्ी ऐ। ५ जे इस जीिन च धन-दौलत दी इच् होिे; ज्न िोल्ं ज्द् धनी िे ऐ, जेड् सब रिश िम िरद् ऐ? ६ ते जे स्झद्री िम िरदी ऐ; उदे िोल् बी ज्द् धूतम ्जदू र िुन ऐ ?
७ जेिर ्नुख ध्र्मित् िने प्र िरद् ऐ त्ं ओदी ्ेहनत गुर ही, िी िे ओह संय् ते रििेि, न्य ते धैयम रसख्ं दी ऐ, जेडी ्नुखे दे जीिन च इस थ््ं ्त् ि्यदे ्ंद रिश नेईं होई सिद्। ८ जे ्नुख ्त् अनुभि च्हं दी ऐ त्ं ओह पुर्नी गल्ं ज्नदी ऐ ते आने आली गले द् सही अंद्ज् ल्ं दी ऐ, ते बोलने दी सूकत्एं गी ज्नदी ऐ ते ि्ली ि्के गी स्झ्ई सिदी ऐ, ते रचने ते अजूबे ते ्ौस्े ते स्े दी घटन्एं गी पैहे गै रदकदी ऐ। ९ इस आस् ते ्ै उसी अपने िन् ने रौह़ने आस् ते लेई ज्ने द् ्न बन्य्, ए ज्नदे िे िे ओह़ भ़ले िमे दी सल्ह़ दे ने आली ते रचंत् ते दु खे च रदल्स् दे ग। १० उदे आस् ते ्ै भीड च आदर ते बुजुग् च आदर िरग्, भले ही ्ै जि्न ऐं। ११ ्ै न्य च जली घ्ंडी प्ई लैन् ते ्ह्न ्नुखे दे स््ने पशंस् िीती ज्ह्ग। १२ जदुं ्ै ्ेरी जीभ गी पिडी लैन्, ते ्ेरे िुसमत द् इं तज्र िरन, ते जदुं ्ै बोलन्, त्ं ओह़ ्ेरे उप् पर भ़ले ि्न दे ङन, ते जेिर ्ै ्ती गल् ल िरद् ऐं, त्ं ओह़ अपने ्ुंह़ उप् पर ह़त् थ रखन। १३ उदे जचरए ्ै अ्रत् प्न्, ते ्ेरे रपचे आने आले आसे इि सन्तन सृरत छोडी दे ग्। १४ ्ै लोिे गी क्ब् िरग्, ते र्ष् ्ेरे अधीन होंगन। १५ भय्नि अत्च्री ्ेरे ब्रे च सुनदे गै डरदे न; ्ै भीड च भल्, ते यु् च िीर प्न्। १६ अपने घर च औने दे ब्'द ्ै उदे िने आर्् िरग्; ते उदे िने रौहने च िोई दु ख नेई, लेिन उल्स ते उल्स। १७ जदुं ्ै इने गले गी अपने आप च स्झी लेत् ते अपने ्न च उं 'दे ब्रे च रचंतन रित्, ते रिय् य्ं बुक् िन् ने ्ेलर्ल्प िरन् अ्रत् ऐ; १८ ते उसी दोसी िरने च बड् ्ज् औंद् ऐ; ते उं दे हते दे िमे च अनंत धन ऐ; ते उसदे िने समे लन दे पयोग च रििेि; ते उसदे िने गलब्त िरने च इि अची चरपोटम ; ्ै इस गल दी तल्श च घु्द् रे आ जे उसी रिस च्ली अपने िोल लेई ज्। १९ िी िे ्ै इि चुटील् बच् ह्, ते चंगी आत् ही। २० बल् रि भल् होने दे न्ते अशु् शरीर च आई गेय्। २१ रिरी बी जदुं ्ै स्झी लेय् िे पर््त् ने उसी नेई दे ई ओडे य्; ते एह् बी ज्न द् इि रबंदु ह् जे ओह् िुस द् द्न ऐ; ्ै पभु िोल् प्थमन् िीती, ते उदे िोल् रिनती िीती, ते अपने स्रे ्न िने आखय्। अध्य 9 १ हे ्ेरे रपत् दे पर््त्् ते दय् दे पभु, रजन्ं ने ते रे िचन न्ल सब िुछ बन्य् है । २ ते ्नुख गी ते रे ज्न दे जचरए रनयु् रित् रि ओ तु ने बन्ये दे प्री उपर र्ज िरै । ३ ते संस्र गी न्य ते ध्म दे ्त्बि विकयत िरो, ते सचे ्न िने न्य िरो। ४ ते रे रसंह्सन दे िोल बैठे द् ज्न दे ; ते अपने बच् चे बीच् र्गी नि्रन् नेई।
५ िी िे ्ै ते र् द्स ते ते री द्सी द् पुतर ि्जोर, ते थोडे स्े द्, ते न्य ते विय्एं गी स्झने आसै बड् जि्न आं । ६ िीहिे ्नुख ्नुख दे संत्न रिच िदे िी इतन् रस् नहीं होिे, ते ते री ज्न उदे न्ल नहीं होिेगी, ते उस द् िोई परि्ह नहीं होिेग्। ७ तूं अपने लोिे द् र्ज् ते अपने पुतरे ते पुतरे द् न्यी बनने आसे र्गी चुनेय् ऐ। ८ तूं र्गी आज् रदती ऐ िे ्ै अपने परित पह्ड उपर इि ्ंरदर ते रजस नगर च तू रौंदे ओ, उस च इि िेदी बन्न्, जेड् परित तमू दे स््न ऐ, जेड् तू शुर थ््ं गै तै य्र िीत् ह्। ९ ते बुक् ते रे िने ही, जेडी ते रे िमे गी ज्नदी ऐ, ते जदुं तू संस्र गी बन्य् ह्, ते ओह ज्नदी ही िे ते री नजर च सीि्यम ते ते रे हुे च ठीि िे ऐ। १० हे उसी अपने परित आि्श थि्ं ते अपनी ्रह्् दे रसंह्सन थि्ं िडी ओड, त्ं जे ओह ्ौजूद रौंदे होई ्ेरे िने ्ेहनत िरन, त्ं जे ्ै ज्न सि्ं िे तु गी िी खुश ऐ। ११ िी िे ओह सब रिश ज्नदी ऐ ते स्झदी ऐ, ते ओह ्ेरे िमे च ध्न िने अगुि्ई िरग ते अपनी शक् च र्गी बच्ई रखग। १२ इस च्ली ्ेरे िमे गी सीि्यम होग, ते रिरी ्ै ते रे लोिे द् न्य िरग्, ते अपने रपत् दे आसन उपर बैठने दे ि्रबल होग। १३ िी िे िौन ्नुख ऐ जेड् पर््त् दी सल्ह गी ज्न सिद् ऐ? ज्ं िुन सोच सिद् ऐ िे पभु दी ्ज् िेह़ ऐ? १४ िी िे नशर ्नुखे दे रिच्र दयनीय न, ते स्डे षडंत अरन्त न। १५ िी िे न्शि्न शरीर आत् गी दब्ं द् ऐ, ते र्टी द् तमू ्ते स्रे गले उपर रचंतन िरने आहे रद््ग गी तौलद् ऐ। १६ ते अस्ं धरती उपर होने आली चीजे द् सचे अंद्ज् ल्ने आं , ते ्ेहनत िने अस अपने स््ने दी चीजे गी प्ने आं ; १७ ते ते री सल्ह िुन ज्नद् ऐ, जदुं तू ज्न नेई दे ई ओडदे ते अपने परित आत् गी उपर थि्ं नेई भेजी ओडदे ? १८ िी िे इस च्ली धरती उपर रौहने आहे दे रसे च सुध्र होई गे , ते ्नुखे गी ओह गल्ं रसख्ई गेईय्ं जेह्डी तुं दी खुरशय्ं न, ते बुक् दे जचरए उधद्र होई गे। अध्य 10 १उस ने संस्र दे पैहले बने दे रपत् गी बच्ई लेय्, जेड् अिेल् रचे द् ह्, ते उसी अपने पतन िोल् ब्हर िडी लेय्। २ ते उसी स्रे चीजे उपर र्ज िरने द् अरधि्र रदत्। ३ लेिन जदुं अध्् अपने गुसे च उदे िोल् चली गेय्, ते उस गुसे च बी न्श होई गेय्, रजस िने उने अपने भ्र दी हत् िीती ही। ४रजस दे ि्रर धरती जलपलय च डु बी गेई, ते बुक् ने रिरी उसी बच्ई लेय्, ते ध्् लोिे द् रस् थोडी िी्त आली लिडी दे टु िडे च रनद् रशत िरी रदत्। ५ इत् थे तिर िे र्ष्े गी अपनी बुरी स्रजश च उलझन च पेई गेई ते ओह़ ध़र्ी लोिे गी पत् लगी पेई, ते उसी पर्ेसरे दे
स््ने बेद्ग बच्ई लेत्, ते उसी अपने पुतर उप् पर उदी िो्ल िरर् दे खल्ि ्जबूत रखेय्। ६ जदुं अभ् न्श होई गे , ते उस ध्् ्नुख गी बच्ई लेत्, जेि् पंजे शैहरे उपर पेई गेदी अग थि्ं िर्र होई गेआ। ७ रजसदी दु षत् द् अज तिर धुंआ रनिलने आली उज्ड धरती दी गि्ही ऐ, ते िल दे ने आले पौधे जेडे िदे बी पिदे नेईं न, ते न्ि द् खडोते द् खंभ् अरिश्सी आत् द् स्रि ऐ। ८ िीहिे ज्न दे ब्रे च नेई, उने रसिम इय् य्ं गै दु खी नेई रित् िे ओह़ भ़ले गल् ले गी नेई ज्नदे हे । लेिन उने रपचे दु रनय् दे स््ने उं दी ्ूखमत् दी य्द बी छडी गेई ही, त्ं जे रजनी गले च उनेगी गुन्ह िीत् ह्, उं दे च इन् नेई छु प्ई सिदे हे । ९ लेिन बुक् ने उदे उपर चढने आले गी पीड थ्् छु ड्य्। १० जदुं ध्् अपने भ् दे गुसे थि्ं िर्र होई गे त्ं उसी सचे रसे च लेई गेय्, ते उसी पर््त् दे र्ज द् पत् ल्य्, ते परित चीजे द् ज्न रदत्, उसी य्त् च अ्ीर बन्य्, ते उं दी ्ेहनत द् िल बी बध्य्। ११ रजने िने जुल िरदे हे , उदे लोभ िने ओह ओस दे िने खडोती गेई ते उसी अ्ीर बन्ई रदती। १२ ओस ने उसी दु शने िोल् बच्ई लेत्, ते उदे िोल्ं बच्ई लेदी ही। त्ं जे ओह् ज्नन जे भल्ई स्रे िोल् बी ्जबूत ऐ। १३ जदुं ध़र्ी रबिई गेय्, ते उसी नेई छडी रदत्, लेिन उसी प्पे थि्ं छु ड्ई रदत्। १४ ते उसी बंदे च नेई छडी रदत्, जदुं तिर ओह उसी र्ज द् र्जदं ड ते उसी द्न िरने आले दे खल्ि सत् नेई लेई आई। १५ उन ध्् लोिे ते रनद्ष िंश गी उस ज्रत िोल् बच्ई लेय्। १६ ओह पभु दे सेिि दी आत् च चली गेई, ते अजूबे ते रचने िने भय्नि र्ज्एं द् स््न् िरदी रे ई। १७ ध्् लोिे गी उं दी ्ेहनत द् इन्् रदं द् ह्, उनेगी अद् भुत तरीिे िने ््गमदशमन िरद् ह्, ते रदन च उं दे आसै ढकन ते र्त दे ्ौस् च त्रे दी रोशनी ही। १८ उने गी ल्ल स्ुंदरे च लेई आय्, ते ्ते स्रे प्नी च लेई गेय्। १९ लेिन उन उं दे दु शने गी डु बोई रदत् ते उनेगी गहरे दे तल थ््ं उपर सुटी रदत्। २० इस आस् ते ध्् ने अभ्े गी लूटय्, ते ते रे परबतर न्ं दी सुरत रित्, हे पभु, ते उं दे आसे लडने आले हत गी इि ्न िने बड् रित्। २१ िी िे बुक् ने गूंगे द् ्ुंह खोली लेय्, ते जेडे बोली नेईं सिदे , उं दी जीभ गी बोलने आल् बन्ई रदत्। अध्य 11 १परित नबी दे हत रिच उहन्ं दे िम्ं नूं तरकी िर रदती। २ ओह जंगले च ज्इयै रजते िोई रस् नेई ह्, उते तमू ल्ं दे हे । ३ ओह अपने दु शने दे कखल्ि खडोते दे हे , ते अपने रिरोरधये द् बदल् लेदे हे ।
४ प्से ते तु गी पुि्रे , ते उने चि्ि पतर च प्नी रदत् गेय्, ते िठोर पतर थ्् उं दी प्स बुझी गेई। ५ िीहिे रजस चीजे िने उं दे दु शने गी सज् रदती गेई ही, उदे िने उनेगी जररते च ि्यद् होंद् ह्। ६ िीहिे गंदे खून िने परे श्न सद् बहदी नदी दे बज्य। ७ उस हु दी पगट ड्ं टने आसे, रजसदे द्र् रशशुएं गी ््री रदत् गेआ ह्, त्ं तू उनेगी उस स्धन िने भरपूर प्नी रदत्, रजसदी उनेगी उमीद नेई ही। ८ ते उस प्स दे जचरए तू उने रिरोरधये गी रिस च्ली सज् रदती ही। ९ िी िे जदुं उं दे उपर परख च पेदे हे , लेिन दय् िने सज् रदती गेई ही, त्ं ओह ज्नदे हे िे रिस च्ली अभ्े उपर गुसे च न्य िीत् जंद् ऐ ते रिस च्ली सत्य् जंद् ह्। १० कोंरि तू इने गी रपत् दे स््न सल्ह ते अज््य्, लेिन दू ए गी िठोर र्ज् दे रप च रनंद् ते सज् रदती। ११ ओह गैरह्रजर होन य् ह्रजर होन, ओह इि जेही परे श्न होंदे हे । १२ िी िे उं दे उपर दोगुन् दु ख आय् ते बीती दी गले गी य्द िरने आसे िर्हन् पेय्। १३ िी िे जदुं उनेगी अपनी सज् दे जचरए दु ए गी ि्यद् पज्ने आल् सुनेआ, त्ं उनेगी पभु दे ब्रे च रिश भ्ि पैद् होई गेआ। १४ रिउं रि उने रतरस्र िने आदर िरदे हे , जदुं ओह रशशुएं गी ब्हर िडने च ्ते पैहले ब्हर िडी रदत् गेद् ह्, त्ं आकखर च जदुं उनेगी जे रिश होआ ऐ, उसी रदि् खेय्। १५ लेिन उं दी दु षत् दे ्ूखमत्पूरम षडंते दे ि्रर, रजंदे िने ओह धोख् दे ईये बेिजह न्गे ते नीच ज्निरे दी पूज् िरदे हे , त्ं तू उं दे उपर बदल् लैने आसे बेिजह ज्निरे दी भीड भेजी रदती। १६ त्ं जे ओह ज्नन रि जेस िने ्नुख प्प िरद् ऐ, उसी उसी सज् बी रदती ज्ग। १७ िी िे ते र् सिमशक्््न हत, रजसने पद्थम दे संस्र गी रबन् रप दे बन्य् ह्, ते उं दे च भ्लूएं ज्ं भयंिर शेरे दी भीड भेजने द् स्धन नेई ह्। १८ ज्ं अनज्न जंगली ज्निर, गुसे िने भरोचे दे , न्े पैद् िीते गेदे, य् त्ं अग दे ि्ष गी ब्हर िडदे न, ज्ं रबखरे दे धुंए दी गंदी खुशबूएं गी ब्हर िडदे न, ज्ं अपनी अकीं च भय्नि च्ि्ं रनिलदे न। १९ रजस द् न रसिम नुिस्न इि ब्री च भेजी सिद् ऐ, बकल भय्नि नजर बी उनेगी पूरी च्ली नष िरी सिद् ऐ। २० ह्ं , ते इने दे बगैर ओह इि ध््िे िने रगरी गेदे हे , ते बदल् लेने आसे सत्ए गेदे हे , ते ते री शक् दी स्ं स िने रबखरी गेदे हे ; २१ िी िे तू हर िेले अपनी बडी त्ित दसी सिदे ओ; ते ते री ब्ं ह दी शक् द् स््न् िुन िरी सिद् ऐ ? २२ िी िे ते रे स््ने स्र् संस्र तर्जू दे थोडे द्न् दे स््न ऐ, ते सिेरे दी ओस दी बूंद दे स््न ऐ जेडी धरती उपर पौंदी ऐ। २३ लेिन तू स्रे उपर दय् िरद् ऐ; िी िे तू सब रिश िरी सिद् ऐ, ते ्नुखे दे प्पे गी र्टी दे ई सिदे ओ, िीजे उं दे च सुध्र होग।
२४ िीहिे तू सबै चीजे िने प्र िरदे ओ, ते जे रिश तू बन्य् ऐ, उसी घृर् नेई िरदे ; २५ ते जेिर ते री ्ज् नेई होंदी त्ं िोई बी रिस च्ली रटिी सिद् ह्? य् संररतत रित् गेय्, जेिर ते रे नेईं बुल्य्? २६ लेिन तू स्रे गी बखद् ऐ, िी िे ओह ते रे गै न, हे पभु, हे प्री पे्ी। अध्य 12 १ ते र् अरिन्शी आत् सब चीज्ं च ऐ। २ इसे आसे तू उने गी थोडी-थोडी सज् दे ओ, ते उने गी य्द िर्ओ, रजते उने अपर्ध रित् ऐ, त्ं जे ओ पभु, अपनी बुर्ई गी छोरडये ते रे उपर रिश्स िरन। ३ िीहिे ते री ्ज् सी रि ते रे परबतर धरती दे उने पुर्ने रनि्रसये गी स्डे पुरखे दे हते िने नष िरी ओडो। ४ तू उदे िने बड् घृररत िमे ते दु ष बरलद्न िरने आसे निरत िरद् ह्; ५ ते ओह बेददम बचों दे ित िरने आले ते ्नुख दे ््ं स ख्ने आले ते खून दे तौह्रे गी बी। ६ अपने य्जिे िने अपने ्ूरतम पूजि दल दे बीचों, ते ््त्रपत् िने, जेडे अपने हते िने ्दद िोल् िंरचत प्रे गी ््रदे हे । ७ त्ं जे रजस ्ुल गी तू स्रे िोल् बड् ््नद् ऐ, उसी पर््त् दे संत्ने द् इि योग ि्लोनी र्लै। ८ रिरी भी उने गी तू ्नुखे दे रप च बखय्, ते अपनी सेन् दे अगदू त ततै भेजे, त्ं जे उने गी थोडे -थोडे न्श िरी सिन। ९ ए नेईं िे तू अभ्े गी लड्ई च ध्् लोिे दे हतै च नेईं लेई आई सिेआ, ज्ं उनेगी कूर ज्निरे िनै , ज्ं इि िचे शब िनै इि ब्री फही न्श नेई िरी सिेआ। १० लेिन थोडी-थोडी उं दे उपर अपने िैसले गी पूर् िरदे होई तू उनेगी पछत्ि् िरने दी जगह रदती, ते इस गलै द् अज्न नेईं ह् जे ओह इि शर्रती पीढी न, ते उं दी दु भ्म िन् उं दे च पैद् होई गेई ऐ, ते उं दी सोच िदे बी नेईं बदली सिदी। ११ िी िे ओह शुर थ्् श्रपत बीज ह्; न् गै तू रिसे दे डर िने उने गी उन गले आसे ््िी रदती, रजने िने उने प्प रित्। १२ िी िे िौन आखग, ' तूं िे रित् ?' य् ते रे िैसले द् िौन झेलग ? य् न्श होने आली ज्रतएं आसे, रजने तू बन्य् ऐ, ते रे उपर िुन इल्् ल्ग ? ज्ं िुन ते रे खल्ि खडोईये अधर्मये द् बदल् लैने आल् ऐ ? १३ िी िे ते रे रसि् िोई पर््त् नेईं ऐ जेड् स्रे दी परि्ह िरद् ऐ, रजसी तू दसी सिद् ऐ िे ते र् न्य गलत नेईं ऐ। १४ न् र्ज् ते न् अत्च्री, रजसी तू सज् रदती ऐ, ते रे उपर ्ुंह रटिी सिद् ऐ। १५ इस िचरए रजय्ं तू अपने आप ध्् ओ, ते स्रे चीजे गी ध्् ढं गै िने विकयत िरदे ओ, ते जेिे सज् दे ने दे ि्रबल नेईं ऐ, उसी दोषी दे न् अपनी शक् िने ्ेल नेईं ख्ं दे। १६ िी िे ते री शक् ध्म दी शुरआत ऐ, ते तू स्रे द् पभु होने दे ि्रर ए तु गी स्रे उपर िृप् िरदी ऐ।
१७ िी िे जदुं ्नुखे गी रिश्स नेई होग िे तू पूरी त्ित द् ऐ, त्ं तू अपनी त्ित दसी लैद् ऐ ते उसी ज्नने आले च उं दी रहमत गी पगट िरदे ओ। १८ लेिन तू अपनी शक् च ्ह्रत ह्रसल िरदे होई न्य िने न्य िरो ते स्ढे उपर बड् अनुगह िरो; १९ लेिन इस च्ली दे िमे िने तू अपने लोिे गी रसख्य् ऐ िे ध्् ्नुख दय्लु होन, ते अपने बचे गी ए आश् दे ई ओडे य् िे तू प्पे आसे पछत्ि् िरो। २० िी िे जेिर तू अपने बचे दे दु शने गी ते ्ौत दी सज् प्ने आले गी इस च्ली दी सोच िने सज् दे ई ओडदे ओ ते उनेगी स््ं ते जगह दे ई ओडदे ओ, रजसदे जचरए ओह उं दी दु भ्म िन् िोल् ्ु् होई सिन। २१ तू अपने पुतरे गी रिनी बडी स्िध्नी िने न्य रित्, रजंदे रपत् दे िने तू ने िस् ख्दी ऐ ते भले ि्दे द् ि्द् रित् ऐ? २२ इस आस् ते जदुं तू असेगी सज् दे दे ओ, त्ं तू स्ढे दु श् ्ने गी इस आस् ते ह़ज्र गुर् ज्द् िोड् ््रद् ऐ, त्ं जे जदुं अस न्य िरदे आं , त्ं अस ते रे भ़लेपन उप् पर ध़् य्न िन् ने सोचचे, ते जदुं स्ढे आस् ते न् य्य रित् ज्, त्ं अस दय् दी तल्श िरचे। २३ इस आस् ते जदुं ्नुखे गी बेई््नी ते अध्् जीिन जीय् ऐ, त्ं तू उनेगी उं दे घृररत गल् ले िन् ने सत्य् ऐ। २४ िी िे ओह गलत र्से च बडी दू र भटिदे हे ते उनेगी दे ित् स्झदे हे , जेडे अपने दु शने दे ज्निरे च बी तु च स्झदे हे , ते धोख् दे ई गेदे हे । २५ इस आस् ते उने िने बचों दे स््न तू उं दे िने ्ज्ि उड्ने आल् िैसल् भेजेय्। २६ लेिन जेडे उस सुध्रे िने सुध्र नेईं िरन् च्ं दे, रजदे िने ओह उं दे िने ्ल्टी िरद् ह्, ओह पर््त् दे ि्रबल न्य ्हसूस िरग। २७ िीहिे रदखो, जदुं उनेगी सज् रदती गेई ही, य्नी रजनेगी दे ित् स्झदे हे , उं दे आस् ते िेह़ गल् ल्ं ह़ोई गेरदय्ं ह़न। ह़ुन उं दे च सज् रदती गेई ही, जदुं उनेगी एह़ रदि् खेय्, त्ं उनेगी सच् चे पर्ेसरे गी ्नन् लगी पेय्, रजसी उनेगी पैह़लै ज्नने थि्ं इन् ि्र िरी ओडे य्। अध्य 13 १ रन्य ही स्रे ्नुख सभ्ि रिच वथम हन, जो पर््त् तों अनज्न हन, ते रदखदे भली चीज्ं रिचों उस नूं नहीं ज्न सिदे सन; २ लेिन अग, य् हि्, य् ते ज हि्, य् त्रे द् चकर, य् ते ज प्नी, य् सगम दी रोशनी गी संस्र गी चल्ने आले दे ित् स्झदे न। ३रजस दी सुंदरत् न्ल जे ्स हो िे इन्ं नूं दे ित् बर रगआ; उने ज्नने दे यो रि उने पभु रिन् बेहतर ऐ, कोंरि सुंदरत् दे पैहले लेखि ने उने पैद् रित् ऐ। ४ लेिन जेिर ओह उनी शक् ते गुर उपर है र्न होन, त्ं ओह उने िोल्ं स्झी लैन रि जेड् उने गी बन्य्, ओह रिन् ज्द् त्ितिर ऐ। ५िीजे प्री दी िडी ते सुंदरत् दे न्ल अनुप्त न्ल उन् द् रन््म त् िेखद् है ।
६ लेिन इस आसे उं दे उपर िोई दोषी नेईं ऐ, िी िे ओह पर््त् दी तल्श च गलती िरदे न ते उसी ढू ं ढने दी इच् रखदे न। ७ िीहिे ओस दे िमे च सख होन, ते उदे िमे च बडी ्ेहनत िने ज्ँ चदे न, ते अपनी नजर उपर रिश्स िरदे न; ८ लेिन उने गी ््िी नेई रदती ज्नी च्रहदी। ९ िीहिे जे ओह इन् ज्नने च स्थम होन ते ओह संस्र गी रनश्न् बन्ई सिदे हे ; उनेगी उं दे पभु द् पत् रिय् य्ं नेई लगी? १० लेिन ओह दयनीय न, ते ्रे दे चीजे च उं दी आश् ऐ, जेडे उने गी दे ित् आखदे न, जेडे ्नुखे दे हते दे िमे न, सोन् ते च्ं दी, ते ज्निरे दे स््नत्, ज्ं इि बेि्र पतर, िम गी दसन इि प्चीन हत द्। ११ इि बढई जेड् लिडी िटद् ऐ, ओस ने इि बूह्टे गी िरटयै च्रों बकी दी स्री छ्ल गी बडी चतु र्ई िनै उत्चरये उसी खूबसूरती िनै बन्ई लेद् ऐ, ते ्नुख दी सेि् आसै इि बतम न बन्ई लैद् ऐ। १२ ते अपने िमे द् िचर् अपने ख्ने गी सजने दे ब्द अपने आप गी भरोई लेद् ऐ; १३ ते जेडे बेि्र िम िरदे हे , उं दे च िचरे गी टे ढी लिडी द् टु िड् ते ग्ं ठे िने भरोचे दे होने दे न्ते उसी ्ेहनत िने उिेचरये, जदू ं उदे िोल होर रिश नेई ह्, ते उसी अपनी स्झ दे हनर िने बन्ई लेद् ऐ, ते उसी ्नुख दी परतरप दे रप च बन्य्; १४ ज्ं उसी िुसे नीच ज्निर दे स््न बन्ई लेय्, ते उसी रसंदूर रं ग िने ल्य्, ते ल्ल रं ग िने ओदे च हर इि थ्हर गी ढिय्। १५ जदुं उन उदे आस् ते इि स्ुरचत ि्र् बन्ई लेय्, ते उसी दीि्र च रखी ओडे य् ते लोहे िने जिडय्। १६ िी िे ओस ने ओस द् इं तज्् रित् रि ओ न् रडगे , रिसे ए ज्नदे रि ओह अपने आप गी ्दद नेईं िरी सिद्। िी िे ए इि ्ूरतम ऐ, ते उसी ्दद दी लोड ऐ। १७ उस बेले ओह अपनी संपरत आसे, अपनी घरे आली ते बचे आसे प्थमन् िरद् ऐ, ते रजंदे िोल ज्न नेईं ऐ, उदे िने गल िरने च श्म नेईं िरद्। १८ सेहत आसे ओह ि्जोर गी पुि्रद् ऐ; िीहिे ्दद आसे नमत् िने ्दद रिनती िरद् ऐ, ते अची य्त् आसे ओह उस िोल् ्ंगद् ऐ जेड् अगे पैर नेईं रखी सिद्। १९ ते अपने हते गी ह्सल िरने ते प्ने आसै ते अपने हते दी अची सिलत् आसै उसी िरने दी स्थम ्ंगद् ऐ जेह्ड् िुसै बी िम गी िरने च अस्थम ऐ। अध्य 14 १ रिरी जेड् अपने आप गी जह्ज चल्ने दी तै य्री िरद् ऐ ते उग लहरे िोल् गुजरने आल् ऐ, ते उस बतम न िोल् बी सडे दे लिडी दे टु िडे गी पुि्रद् ऐ। २ कोंरि ल्भ दी च्ह ने ए गल िलन् िीती, ते ्जदू र ने अपने हनर िने उसी बन्य्। ३ लेिन हे रपत्, ते री पबंध इस गी चल्ं दी ऐ, िी िे तू स्ुंदरे च रस् बन्ई लेद् ऐ, ते लहरे च सुररतत रस् बन्ई लेद् ऐ। ४ ए दसे िे तू हर खतरे िोल् बच्ई सिद् ऐ;
५ रिरी बी तू नेई च्हन् िे ते रे ज्न दे िम बेि्र होन, ते इस आस् ते ्नुख अपनी ज्न इि छोटी जेही लिडी दे टु िडे च सौंपी दे , ते ि्जोर बतम न च खुरदु रे स्ुंदरे िोल् गुजरदे होई बच्ई लैन। ६ िीहिे पुर्ने स्े च जदुं घ्ंडी रदगज न्श होंदे हे , ते ते रे हते िने चलने आली संस्र दी आश् ि्जोर बतम न च बची जंदी ही ते हर युगे तिर पीढी द् बीज छोडी जंदी ही। ७ िीहिे धन ऐ ओह लिडी रजसदे िने ध्र्मित् औंदी ऐ। ८ लेिन हते िने बने द् भी श्रपत ऐ, ते उसी बन्ने आले गी भी श्प रदत् गेद् ऐ। ते ए, कोंरि न्शि्न होने दे ि्रर उसी पर््त् आखदे हे । ९ िी िे अभ् ते उदी अभ् दोनों ही पर््त् दे िने घृर् िरदे न। १० िी िे जेड् बन्य् गेद् ऐ, उसी बन्ने आले दे िने िने सज् रदती ज्ग। ११ इस आस् ते गैर-यह़ूरदये दी ्ूरतम ये उप् पर बी ्ुडन् पौग, िीजे पर्ेसरे दे सृरष च ओह़ घृररत ते ्नुखे दे आत् ्् आस् ते ठोिर ते अज्नी दे पैरे आस् ते ज्ल बनी गेदे ह़न। १२ िी िे ्ूरतम य्ं दी िलन् आत्ि वरभच्र दी शुरआत ही, ते उने आरिष्र िने जीिन द् न्श होय्। १३ िी िे ओह शुर थ्् न् ही ते न् ते सद् स्े च रौहग। १४ िी िे ्नुखे दी वथम ्रह्् िने ओह संस्र च आई गे, ते इस आसे ओह जली गै खत होई ज्ं गन। १५ िी िे इि रपत् जेड् अस्य शोि िने तस ह्, जदुं अपने बचे दी ्ूरतम गी जली गै हट्ई लेद् ह्, त्ं हन उसी दे ित् दे स््न आदर िरद् ऐ, जेड् उसलै ्रे द् ह्, ते अपने हे ठ औने आले गी रस-चरि्ज ते बरलद्न दे ई रदं द् ह्। १६ इस च्ली स्े दे क् च इि अभ् चरि्ज ते ्जबूत होई गेआ, ते र्ज्एं दे हु दे ्त्बि उिेरे दे ्ूरतम ये दी पूज् िीती जंदी ही। १७ रजन् ्नुख दू र रौहने दे ि्रर उदे स््ने आदर नेई िरी सिदे हे , ते दू रै थ््ं उदे चेहरे द् निली ्ूरतम बन्ई लेदे हे , ते रजस र्ज् द् आदर िरदे हे , उदी स्ि-सुथर् ्ूरतम बन्ई लेदे हे , त्ं जे इस आसे अपनी अगलीपन िने उसी च्पलूसी िरी सिन गैरह्रजर ह्, रजिे ओह ्ौजूद होिे। १८ स्थ ही ि्रीगर दी इिलौती लगन ने अज्नी नू होर अंधरिश्स ते अगे िध्र रिच जरर ्दद िीती। १९ िी िे ओह, जेड् श्यद अरधि्चरये गी खुश िरने दी इचु ि ह्, ते अपने स्रे हनर गी बेहतरीन िैशन दी स््नत् बन्ने लेई ्जबूर िरद् ह्। २० इस आस् ते भीड ने इस ि्् ्े दी िृप् िन् ने लोभ्ईये उसी इि दे ित् स्झी लेय्, जेि् थोडी दे र पैह़लै गै आदरसत्र रित् ह्। २१ ते ए संस्र गी धोख् दे ने द् ्ौि् ह्, िी िे ्नुख रिपरत य् अत्च्र दी सेि् िरदे हे ते पतरे ते भंड्र गी अपचरलत न्ं रखदे हे । २२ ते उं दे आस् ते एह़ बी ि्फी नेई ह् िे ओह़ पर्ेसरे दे ज्न च भ़टिदे रे ह़। पर जदुं ओह़ अज्नत् दे बडे -बडे जंग च जींदे हे , त्ं उनेगी इतने बडे -बडे रिपरतये उनेगी श्ं रत आखय्।
२३ िी िे जदुं ओह अपने बचे गी बरलद्ने च ््रदे हे , ज्ं गुप रस-चरि्ज िरदे हे , ज्ं रिरचत संस्रे च ्सी िरदे हे । २४ ओह न् ते जीिन ते न् ब्ह गी अशु् रखे , लेिन य् ते इि दु ए गी गद्र तरीिे िने ््री ओडे य्, य् वरभच्र िने उसी दु खी िरदे हे । २५ इस च्ली स्रे ्नुखे च खून, गैर इर्दतन, चोरी, ते छे डछ्ड, भष्च्र, बेिि्ई, उथल-पुथल, झूठी गि्ही द् र्ज ह्। २६ भले ्नुखे गी परे श्न िरन्, भल् ्ुडन् भुलन्, आत्एं गी अशु् िरन्, दय् बदलन्, ब्ह च अविय्, वरभच्र ते बेश्म अशु्त्। २७ िी िे ्ूरतम ये दी पूज् िरन् जेिी न्् नेई दसी ज्नी ही, ओह सब बुर्ई द् आरं भ, ि्रर ते अंत ऐ। २८ िी िे य् त्ं ्सी िरदे होई प्गल होंदे न, य् झूठ दी भरिरि्री िरदे न, य् अन्य जींदे न, य् हले ढं ग िने अपने आप गी गलत िस् ख्ं दे न। २९ िी िे उनी भरोसे ्ूरतम ये उपर ऐ, रजंदे िोल जीिन नेई ऐ; ह्ल्ं रि ओह झूठी िस् ख्ं दे न, पर उसी चोट नेई लगने दी रदखदे न। ३० लेिन दौने ि्ररे िरी उनेगी न्यसंगत सज् रदती ज्ग, इस िचरए िे ओह पर््त् दे ब्रे च भल्ई नेई सोचदे हे , ते ्ूरतम ये उपर ध्न दे दे हे , ते परितत् गी तु च स्झदे होई धोख् च गैर-इं स्िी िने िस् ख्ं दे हे । ३१ िी िे रजने िने िस् ख्ं दे न, उं दी शक् नेईं ऐ, लेिन प्रपये द् न्यी बदल् लैन् ऐ, जेड् अभ्े दे अपर्ध गी ह्ेश् सज् रदं द् ऐ। अध्य 15 १ लेिन हे पर््त्, तू िृप्लु ते सचे, धैयमि्न ते दय् िने सब रिश विकयत िरदे ओ। २ िीहिे जे अस प्प िरचे, ते ते री शक् गी ज्नदे होई ते रे गै आं ; ३ िी िे तु गी ज्नन् रस् ध्र्मित् ऐ, ते ते री शक् गी ज्नन् अ्रत् दी जड ऐ। ४ िीहिे न् ते ्नुखे दे शर्रत आरिष्र ने स्नु धोख् रदत्, ते न् गै रिस-रिस दे रं गे िने द्गद्र ्ूरतम , रचति्र दी रनषल ्ेहनत; ५ रजस दी नजर ्ूख् गी अपनी ल्लस् च लुभ्ं दी ऐ, ते इस च्ली ओह ्री दी ्ूरतम द् रप च्हं दे न, रजसदी स्ं स नेई ऐ। ६ उने बन्ने आले , उने च्हने आले ते उनी भक् िरने आले दोनों बुरे िमे दे पे्ी न, ते उदे उपर भरोस् िरने दे ि्रबल न। ७ िी िे िुम्र िो्ल र्टी गी सुलझ्ने आल् स्डी सेि् आसे हर इि बतम न गी बडी ्ेहनत िने बन्ं द् ऐ; रिसे बी रिस द् इसे््ल, िुम्र खुद जज है । ८ अपनी ्ेहनत गी अशील तरीिे िने इसे््ल िरदे होई उसी र्टी द् वथम दे ित् बन्ं द् ऐ, जेड् थोडी दे र पैहले अपने आप गी धरती िने बन्य् गेद् ह्, ते थोडी दे र ब्द
उसै च ि्पस आई जंद् ऐ, रजसलै उसी उध्र रदत् गेद् जीिन होई ज्ग ्ंग िीती। ९ लेिन उदी इस गल दी रचंत् नेई ऐ िे उदे िोल ्ती ्ेहनत होिे ते न् गै उदी उम थोडी होिे, लेिन सोनेर ते च्ं दी दे लोह्रे िोल्ं बेहतर होने दी िोशश िरद् ऐ, ते पीतल दे िमग्रे दे स््न िरने दी िोशश िरद् ऐ, ते निली चीज्ं बन्ने गी अपनी ्रह्् स्झद् ऐ। १० उद् रदल र्ख ऐ, उदी आश् धरती िोल् बी नीच ऐ, ते उद् जीिन र्टी िोल् बी घट िी्त द् ऐ। ११ िी िे ओह अपने बन्ने आले गी नेई ज्नद् ह्, ते उदे च इि सरकय प्री पैद् िरने आल् ते रजंद् आत् च स्ं स लैद् ह्। १२ लेिन उनै स्ढे जीिन गी शगल स्झदे हे , ते स्ढे इतै दे स्े गी ि्यदे आसै बज्र स्झदे हे । १३ िीहिे ए ्नुख, जेड् स्ं स्चरि पद्थ् िने भंगुर बतम न ते उिेरी दी ्ूरतम बन्ं द् ऐ, ओह अपने आप गी स्रे िोल्ं बड् दोषी ज्नद् ऐ। १४ ते ते रे लोिे दे स्रे दु शन, जेडे उने गी अधीन रखदे न, ओह बडे ्ूखम न, ते बचे िोल् बी दयनीय न। १५ िी िे उनै गैर-यहदी दे स्रे ्ूरतम य्ं गी दे ित् स्झदे हे , रजंदे च न् ते रदखने च अकीं द् ि्यद् ऐ, न् नके द् स्ं स लैने द् ि्यद् ऐ, ते न् सुनने च ि्न ऐ, ते न् हते दी उं गरलय्ं गी संभ्लने च; ते जेिर उं दे पैरे दी त्ं ओह़ धी्े ह़ोई गेदे ह़न। १६ िी िे ्नुख उने गी बन्य्, ते जेड् अपनी आत् उध्र लेई ऐ, उने गी बन्य्; १७ िीहिे नशर होने दे न्ते बुरे हते िने ्रे द् िम िरद् ऐ, िी िे ओह उन चीजे िोल् बी बेहतर ऐ, जेडी ओह इि ब्री रजंद् ह्, लेिन िदे बी नेईं। १८ ह्ं , ओह उन ज्निरे दी भी पूज् िरदे हे , जेडे बडे निरत िरने आले हन, कोंरि इि िने तु लन् िीती ज्, िुछ दु ए िोल् बी बुरे न। १९ ते न् ही ओह सुंदर न, रजन् ज्निरे दे आदर च च्हने आल् होन; अध्य 16 १ इस आस् ते उने गी उरचत सज् रदती गेई, ते ज्निरे दी भीड दे द्र् सत्य् गेआ। २ रजस सज् दे बदले तू अपने लोिे िने िृप् िचरयै उं दे आसे अजीब स्द द् ख्न्, बटे र बी तै य्र रित्, त्ं जे उं दी भूख गी भडि्य् ज्। ३ इस आसे िे ओह ख्ने दी च्ह रखदे होई अपने बीच भेजे गेदे ज्निरे दी िुरप नजर दे ि्रर उस चीज िोल् बी घृर् िरन, रजसदी उनेगी च्हन् पौंदी ऐ। पर इने गी थोडी दे र आसै गरीबी भुगतने आहे गी इि अजीब स्द दे भ्गीद्र बन्ई सिदे हे । ४ िीजे अत्च्र िरने आले उपर गरीबी आई ज्, रजस थ््ं ओह नेई ट्ली सिदे हे , लेिन इने गी रसिम एह़ गै दसेआ ज् िे उं दे दु शन रिय् य्ं तडपदे ह़न।
५ िी िे जदुं ज्निरे दी भय्नि उगत् इने उपर आई, ते ओह टे ढे न्गे दे डं ि िने नष होई गे, ते ते र् गुस् ह्ेश् लेई नेई रटिय्। ६ लेिन ओह थोडे दे र आसे घबर्ई गे, त्ं जे उने गी उ््र दी रनश्नी िने सल्ह रदती ज् िे ते री विय् दे हु गी य्द िरन। ७ िीहिे जेस ने अपने आप गी इस दी ओर ्ुडय्, उसी उस चीज िने नेई बच्य् गेय्, लेिन ते रे द्र्, जेड् स्रे द् उ््रित्म ओ। ८ ते इस च तू अपने दु शने गी िबूल िरी ओडे य् िे स्रे बुरे िोल् छु टि्र् प्ने आल् तू ऐ। ९ उं दे आस् ते रटरडये ते ्ककये दे डं ग ््रे गे, ते न् गै उं दे ज्न द् िोई उप्य नेई लब्, िीजे ओह़ इस गल् ल् दे दं ड दे ि्रबल हे । १० लेिन ते रे पुतर जहरीले अजगरे दे द्ं ते गी नेई हर्य्, िीजे ते री दय् उं दे उपर ह्ेश् ही ते उनेगी चंग् िरदी ही। ११ िी िे उने चुभन रित् गे रि ओह ते री िचन य्द िरन; ते जली गै उ््र होई गे, त्ं जे ओह् गहरी भुलने च नेईं पौंदे ते ते रे भल्ई उपर लग्त्र ्नन िरन। १२ िी िे न् जडी-बूटी ते न ्श िरने आली प्लर ने उने गी सेहत िर्य्; १३ ते रे च जीिन ते ्ौत दी शक् ऐ, तू नरि दे दरि्जे गी लेई ज्इयै रिरी उपर चली जंद् ऐ। १४ ्नुख अपने दु भ्म िन् िने ््री ओडद् ऐ, ते आत् चली ज्ने पर ि्पस नेई औंदी; ते न् उठे य् आत् रिरी औंदी ऐ। १५ लेिन ते रे हत िोल् बचन् ्ु्रिन नेई ऐ। १६ िी िे अभ्, जेडे तु गी ज्नने थ््ं इन्र िरदे हे , ते ते री ब्ं ह दी त्ित िने िोडे ््रे गे हे , ते अनज्न बरख्, ओले ते बरख् िने सत्ए गे, त्ं जे ओ नेईं बची सिदे हे , ते अग िने भस होई गे। १७ िी िे बड् है र्नी आली गल ऐ िे प्नी च अग दी त्ित होर बी ही, जेडी स्री चीजे गी बुझ्ं दी ऐ; १८ िी िे रिश स्े च लौ घट होई गेई, त्ं जे ओह् अभ्े दे खल्ि भेजे गेदे ज्निरे गी नेईं जली ज्। लेिन अपने आप गी रदकी सिदे हे ते स्झी सिदे हे िे पर््त् दे न्य िने उनेगी सत्य् गेद् ह्। १९ ते दू ए स्े च प्नी दे रबच अग दी शक् िोल् बी ्त् जली जंद् ऐ, त्ं जे ओह् िुसै अध्म दे दे श दे िल गी नष िरी सिै। २० रजसदे बदले तू अपने लोिे गी सुगमदूते द् ख्न् कखल्य्, ते उनेगी सुगम थ्् रबन् ्ेहनत दे रोटी भेजी रदती, जेडी हर इि ््ह्नू दी खुशह्ली गी संतुष िरी सिदी ऐ ते हर इि च्ह िनै सह्त होई सिदी ऐ। २१ िी िे ते री रोज ते री र्ठ्स ते रे बचे गी दसी रदं दी ही, ते ख्ने आले दी भूख दी सेि् िरदी ही, ते हर इि दी ्ज् िने अपने आप गी संय् िरद् ह्। २२ लेिन बिम ते बिम अग गी झेलदे रे ह्, ते नेई रपघली गे , त्ं जे ओह् ज्नन जे ओले च जली दी अग ते बरख् च च्च््ं दी अग दु शने दे िल गी नष िरी रदं दी ऐ। २३ लेिन ए रिरी अपनी शक् गी बी भुली गेय्, त्ं जे ध्् लोिे गी पोरशत िीत् ज्।
२४ िी िे जेड् प्री ते री सेि् िरद् ऐ, जेड् बन्ने आल् ऐ, ओह अधर्मये दे खल्ि उं दी सज् आसै अपनी त्ित बध्ं द् ऐ, ते उने लोिे दे ि्यदे आसै अपनी त्ित गी घट िरद् ऐ जेह्डे तुं दे उपर भरोस् िरदे न। २५ इस आस् ते उस िेले बी ओह स्रे रप च बदली गेय् ते ते रे अनुगह द् आज्ि्री होई गेआ, जेड् जररत्ंद लोिे दी इच् दे ्त्बि सबने चीजे गी पोरशत िरद् ऐ। २६ हे पभु, रजने िने तू प्र िरद् ऐ, ते रे बचे ए ज्नन िे ्नुख गी िल दे उगने िने नेईं पोरशत िरद् ऐ, लेिन ते र् िचन ऐ, जेड् उं दे उपर भरोस् िरने आले गी बच्ं द् ऐ। २७ िी िे जेड् अग िने न्श नेई होई ही, ते थोडी सूरज दी रिरर िने ग्म होई गेई ते जली गै रपघली गेई। २८ त्ं जे पत् लगे िे अस सूरज गी ते र् धनि्द िरने थ््ं रोिने आं ते रदने च ते रे िोल् प्थमन् िरचे। २९ कोंरि अशुभ दी आश् सरदम ये दी ठं ड दे स््न रपघली ज्ह्ग ते बेि्र प्नी दे स््न भ्गी ज्ह्ग। अध्य 17 १िीलेि ते रे िैसले बडे हन, ते ओस दे ब्रे च नेईं दसी सिदे ; २ िी िे जदुं अध्् ्नुख परित ज्रत उपर अत्च्र िरने द् सोचेय्; ओह् अपने घरे च बंद होईये, ने रे दे िैदी, ते लमी र्त दे बंधने िनै िंसे दे , अनन पिध्न थ््ं रनि्म रसत होई गेदे हे । ३ िी िे जदुं ओह़ अपने गुप प्पे च रछपे दे ह़ोई गेदे हे , त्ं ओह़ भ़य्नि रप च ह़र्न ह़ोई गेदे हे , ते अजीब-अजीब पगटे िन् ने परे श्न ह़ोई गेदे हे । ४ िीहिे उने गी पिडने आल् िोने उने गी डरने िोल् नेई रोिी सिद् ह्, लेिन उं दे च्रों प्से प्नी दे रडगने दे स््न शोर-शर्बे बजदे हे , ते उं दे िोल भ्री चेहरे िने दु खी दशमन रदके ज् िरदे हे । ५ अग दी िोई शक् उने गी रोशन नेईं िरी सिदी ही, ते न् गै त्रे दी च्िद्र लपट उस भय्नि र्त गी रोशन िरने च सहन िरी सिदी ही। ६ रसिम उने गी इि अग अपने आप च जली दी, बडी भय्िह, कोंरि ओह बडी घबर्ईये जेडी गले गी रदखदे हे , उसी उस नज्रे िोल् बी बुरे स्झदे हे । ७ रही गल िल् ज्दू दे भ््ं दी त्ं ओह रनचे रखे गए, ते उहन्ं दी बुक् रिच घ्ंडी बेइजती न्ल ड्ं ट रदती गई। ८ िी िे जेडे बी््र प्री िोल्ं आतं ि ते ्ुसीबते गी दू र िरने द् ि्द् िरदे हे , ओह अपने आप गी डर िने बी््र हे , ते हसने दे ि्रबल हे । ९ िीहिे भलेआं िोई बी भय्नि गल उं दे िोल् डरदी नेईं ही; रिरी बी गुजरदे ज्निरे िने डरदे ते न्गे दी रससिी ््रदे होई। १० ओह हि् गी रदखदे होई डरदे होई ्री गे। ११ िी िे दु षत्, जेडी अपनी गि्ही िने रनंद् िीती जंदी ऐ, बडी डर्िनी ऐ, ते रििेि िने दब्ने िने ह्ेश् दु खी गले द् पूि्म नु््न लग्ं दी ऐ। १२ िी िे डर होर रिश नेई ऐ, रसि्य उस ्दद िने जेड् तिम रदं द् ऐ, उसी धोख् दे न् ऐ।
१३ ते अंदर दी उमीद घट होने दे न्ते अज्नत् गी उस ि्रर िोल् ज्द् रगनदी ऐ जेड् तडप प्ं द् ऐ। १४ लेिन ओह उस र्त उसी नींद सोंदे हे , जेडी सच्ुच असहनीय ही, ते जेडी अरनि्यम नरि दे तल च उं दे उपर आई गेई ही। १५ रिश हद तिर र्तसी पगटे िनै परे श्न हे , ते रिश हद तिर बेहोश होई गेदे हे , ते उं दे रदले गी खत िरी रदत् ह्। १६ इस आस् ते जेि् बी उदे च रडगद् ह्, उसी लोहे दे सल्खे दे बगैर जेल च बंद िरी रदत् जंद् ह्। १७ िीहिे ओह रिस्न होिे, य् चरि्ह् होिे, य् खेत रिच ्जदू र होिे, ते ओस जररत नू सहन िरद् सी, रजस तों बच नहीं ज् सिद् सी; १८ च्हे ओ सीटी दी हि् होिे, य् िैलदी श्ख्एं दे बीच रचरडये द् सुरील् शोर होिे, य् प्नी द् जोरद्र झरन् होिे। १९ ज्ं थले सुटे गेदे पतरे दी भय्नि आि्ज, ज्ं दौड-धूप जेह्डी िूदने आहे ज्निरे िोल् नेईं रदकी सिदी ही, ज्ं ्ते स्रे जंगली ज्निरे दी गजमदी आि्ज, ज्ं खोखले पह्डे थ््ं उछ्लदी गूंज। इने गल् ले िन् ने उनेगी डर िन् ने बेहोश िरी ओडे य्। २० िी िे स्र् संस्र स्ि रोशनी िने च्िद् ह्, ते रिसे गी बी अपने ्ेहनत च ब्ध् नेई आई। २१ उं दे उपर गै इि भ्री र्त िैली दी ही, जेह्डी उस ने रे दी ्ूरतम ही जेह्डी ब्द च उनेगी गहर िरनी ही। अध्य 18 १ रिरी बी ते रे संत लोिे च इि बड् बड् रोशनी ह्, रजसदी आि्ज सुनी लेदे हे ते उने आि्र गी नेई रदखदे हे , िीजे उनेगी बी इय् य्ं िष नेई भोगेय् ह्, ते उनेगी खुश स्झेय्। २ लेिन उने हन उने गी दु ख नेई रित्, रजने िने पहले उं दे िने अन्य रित् गेद् ह्, ते उने उं द् धनि्द रित् ते उं दे िने ््िी ्ंगी रि ओ दु शन हे । ३रजस दे बदले तू उने गी अग द् इि जलंत खंभ् रदत्, जेड् अनज्न य्त् द् ््गमदशमि बनन ते इि बेह्रनि्रि सूरज बी रदत् जेड् उं द् आदर-सत्र िरन। ४ िीहिे ओह रोशनी िोल् िंरचत होने ते ने रे च बंद होने दे ि्रबल हे , जेडे ते रे पुतरे गी बंद रखे दे हे , रजंदे द्र् विय् द् अरिन्शी रोशनी दु रनय् गी रदती ज्नी ही। ५ जदुं उन् ने संत लोिे दे बचे गी ््री ओडने द् िैसल् रित्, ते इि बचे गी ड्ं टने आसे ब्हर िडी रदत् ते बच्ई लेय्, त्ं तू उं दे बचे दी भीड गी दू र िरी ओडे य् ते उनेगी इि शक्श्ली प्नी च पूरी च्ली नष िरी ओडे य्। ६ उस र्त दे ब्रे च स्हडे पुरखे गी पैहले गै प््ररत िीत् गेद् ह्, िे ओह रन्त रप िने ज्नदे होई िे उने रिस िस् िने रिश्स रित् ऐ, ते ब्द च ओह खुश होई सिन। ७ इस आसे ते रे लोि च ध्् लोिे द् उ््र ते दु शने द् रिन्श दोनों ही सीि्र रित्। ८ िीहिे तू स्डे रिरोरधये गी रजसदे िने सज् रदती ही, उदे िने तू स्डी ्रह्् रिती, रजसी तू सदे य् ह्। ९ िी िे भले ्नुखे दे ध्् संत्न गुप रप च बरलद्न िरदे हे , ते इि सह्रत िने परित रनय् बन्ं दे हे रि परित लोि
इि गै भल्ई ते बुरे दे रहसेद्रे दे स््न होन, ते रपत् हन सुरत दे गीत ग्ं दे हे । १० लेिन दू ए प्से दु शने द् इि बद््श रचल्हट आय्, ते रिल्प िरने आले बचे आसे इि दु खद शोर रनिलय्। ११ ््रलि ते नौिर गी इि तरीिे िने सज् रदती गेई; ते रजिे र्ज् दे स््न, उिे ही आ् आद्ी नूं दु खी होय्। १२ इस आस् ते उं दे स्रे दे इि रिस दी ्ौत दे िनै गै अनरगनत ्रे दे हे ; न् ते रजंदे लोि उनेगी दिन्ने आसै पय्म प हे , िीजे इि पल च उं दी सबने िोल् शैल संत्न नष होई गेई ही। १३ िी िे ओह ्ंत्ुम िरने दे ि्रर रिसे बी गल उपर रिश्स नेई िरदे हे ; पैहे पुतरे दे न्श होने पर उनेगी इस लोिे गी पर््त् दे पुतर ्नेआ। १४ िीहिे जदुं स्री गल्ं चुपच्प चुपी च ही, ते ओह र्त उदी ते ज रौहने दे रबच ही। १५ ते र् सिमशक्््न िचन ते रे र्जरसंह्सन तों सुगम तों उछल िे उछल िे इि भयंिर यु् आल् ्नुख दे स््न रिन्श दे दे श दे बीच उछल गय्। १६ ते अपने बेढंगे हु गी ते ज तलि्र दे स््न लेई आय्, ते खडोते दे स्रे चीजे गी ्ौत िने भरोई रदत्। ते सुगम गी छूय्, लेिन धरती उपर खडोते द् ह्। १७ उस बेले अच्नि भय्नि सपने दे दशमने उनेगी बड् परे श्न िरी रदत्, ते उं दे उपर अनदे ख् आतं ि आए। १८ ते इि इते सुटेय्, ते दू आ उते , आध् ्रे द्, अपनी ्ौत द् ि्रर दसेय्। १९ िी िे उने गी परे श्न िरने आले सपने इस गल द् अंद्ज् ल्ं दे हे रि िहीं ओह न्श नेईं होन, ते ए नेईं ज्नदे िे ओह रिस ि्रर दु खी ह़ोई गेदे हे । २० ह्ं , ्ौत द् स्द ध्् लोिे गी बी छूई लेआ, ते जंगल च भीड द् न्श होई गेआ; २१ िी िे बेद्ग ्नुख जलब्जी च उं दी रत् िरने आस् ते खडोते द् ह्; ते अपनी उरचत सेि् दी ढ्ल, प्थमन् ते धूप दे प्यर्त गी लेई आए, ते अपने आप गी गुसे दे खल्ि बन्ई लेआ, ते इस च्ली उस रिपरत द् अंत िरी ओडे य्, ते ए घोशर् िरदे होई िे ओह ते र् सेिि ऐ। २२ इस आस् ते ओह़ न्श िरने आले गी शरीर दे बल िन् ने नेई, ते न् गै ब्ह़रे दे बल िन् ने ह़ोई लेत्, लेिन रपत्-रपत् िन् ने रिती गेदी शपथे ते ि्दे उप् पर इि िचन िन् ने दं ड दे ने आले गी िश च िरी ओडे य्। २३ िी िे जदुं ्रे दे लोि इि दु ए उपर ढे र होई गेदे हे ते बीच खडोते दे हे , ते उने गुसे गी रोिय् ते रजंदे िोल ज्ने द् रस् बंडी रदत्। २४ िी िे लमी िपडे च स्र् संस्र ह्, ते पतरे दी च्र ित्रे च रपत््ह दी ्रह्् उिेरी दी ही ते ते री ्ह््रह् उं दे रसर दे ्ुिुट उपर उिेरी दी ही। २५ इने गी न्श िरने आल् थ्हर दे ईये डरद् ह्; अध्य 19 १ अभ्े उपर अन तिर रबन् दय् दे उं दे उपर गुस् आय्;
२ रिन् उने गी ज्ने दी अनु्रत दे ईये जलब्जी च भेजी दे ने दे ब्द ओह पछत्िे ते उं द् पीछ् िरदे हे । ३ िी िे जदुं ओह़ ्रे दे िबरे उप् पर शोि िरदे हे ते रिल्प िरदे हे , त्ं उनेगी इि होर ्ूखमत्पूरम षडंत जोडे य् ते भ़गोडे दे रप च उं द् पीछ् रित्, रजनेगी उनेगी चली ज्ने दी गुह्र ल्ई ही। ४ िीहिे रजस रिसत दे ओह ि्रबल हे , उने गी इस आसे कखची लेत् ह्, ते उनेगी पैहे गै होई दी गले गी भुली रदत् ह्, त्ं जे ओह् उसी सज् पूरी िरी सिन जेह्डी उं दे तडपे च ि्ी आई ही। ५ ते ते रे लोि अद् भुत रस् िोल्ं गुजरन, लेिन उसी िोई पर्य् ्ौत प्ई सिन। ६ िीहिे स्रे प्री अपने रिस दे निे रप च न्े रसरे आ रचे गेदे हे ते उने गी रदते गेदे आज्एं दी सेि् िरदे होई ते रे बचे रबन् िुसै चोट दे रखे। ७रजय्ं डे रे उपर छ्य् प्ने आल् ब्दल; ते रजते पैहे प्नी खडोते द् ह्, उते सुकी ज्ीन रदकी जंदी ही; ते ल्ल स्ुंदरे थ््ं रनिलने द् रस् रबन् िुसै ब्ध् दे ; ते रहं सि ध्र च इि हरय्ल् खेतर रनिलद् ऐ। ८ ते रे अद् भुत अच्त्रे गी रदखदे होई ते रे हते दी रत् िरने आले स्रे लोि चली गे। ९ िीहिे ओह घोडे दे स््न चली गे ते ्ेढे दे स््न उछलदे हे , हे पभु, रजने उनेगी बच्य् ह्, ते री सुरत िरदे हे । १० िी िे ओह परदे सी ्ुल च रौंदे होई िीं गल्ं िीरतय्ं रहय्ं , ते रिस च्ली ज्ीन च ्ची दी जगह ्ककय्ं पैद् होंरदय्ं रहय्ं , ते रिस च्ली नरदये च ्कचये दी जगह ्ेढि दी भीड पैद् होई जंदी ही। ११ लेिन ब्द च उने इि न्ीं पीढी दे ्ुरगमये गी रदखय्, जदुं उने अपनी भूख िने ढोय् ते न्जुि ख्न् ्ंगे। १२ िी िे स्ुंदरे थि्ं उं दे िोल बटे र उं दे संतुरष आसे चढदे हे । १३ ते प्पीं गी गरजने दे बल िने पैहे दे रनश्ने दे बगैर नेईं आय्, िीजे उनेगी अपनी बुर्ई दे ्त्बि न्यी िष भोगन् पौंद् ह्, ते परदे सी लोिे िने होर बी िठोर ते निरत द् बत्म ि िरदे हे । १४ िी िे सदोर्ये उने लोिे गी नेई गहर रित्, रजनेगी ओ औंदे गै नेई ज्नदे हे ; १५ ते रसिम इय्ं गै नेईं, पर श्यद उं दे िने रिश आदर बी होन, िीजे ओह परदे सी िने दोसी नेई िरदे हे । १६ लेिन उने उने गी बड् दु खी रित्, रजने गी उने द्िते िने गहर रित् ह्, ते उं दे िने इि गै रनय् च श््ल होई गेदे हे । १७ इस आस् ते ओह अनेरे िने बी ््रे गे, रजय्ं ध्् ्नुख दे दरि्जे दे दरि्जे च होंदे हे । १८ िीजे तत अपने आप च इि रिस दे त्ल्ेल िनै बदली गेदे हे , रज'य्ं भजन दे सर च धुन द् न्ं बदलदे न, ते रिरी बी ह्ेश् धरनय्ं न; जेि् रिते गेदे िमे गी रदखदे होई खरी च्ली स्झी सिद् ऐ। १९ िी िे धरती दी चीज्ं प्नी च बदली गेइय्ं , ते जेडी चीज्ं पैहे प्नी च तै रदीय्ं रहय्ं , ओह हन ज्ीन उपर चली गेइय्ं । २० अग गी प्नी च शक् ही, अपने गुर गी भुली गेई, ते प्नी अपने आप गी बुझ्ने आहे सभ्ि गी भुली गेआ।
२१ दू ए प्से, ज्ल् ने न्श होने आले जीि-जंतुएं दे ््ं स गी बरब्द नेई रित्, जेिर ओह़ उदे च चलदे हे । न गै उनेगी बि्ले रिस द् सग्य ््ं स रपघल्य् जेह्ड् रपघलने आसै योग िुदरत द् ह्। २२ िी िे हे पभु , तू स्रे च अपने लोिे दी ्रह्् िीती ते उं दी ्रह्् रिती, ते न् गै उनेगी हले ढं गै िनै स्झेआ;