अध्य 1 द् १ नबी एस्द् दी दू ई कतदब, ्रयद् दद पुतर, अजररयद् दद पुतर, हे ल्यद् दद पुतर, ्दमियद दद पुतर, ्ददक दद पुतर, अकीतोब दद पुतरत २ अमकयद् दद पुतर, मिने् दद पुतर, हे ली दद पुतर, अिररयद् दद पुतर, अजीई दद पुतर, िरीिोत दद पुतर, अनदन दद पुतर, ओमजयद् दद पुतर, बोररथ दद पुतर, अबी्ेई दद पुतर , मिने् दद पुतर, एमलयदजर दद पुतर; ३ लेवी गोत दद हदरन दद पुतर; जेडद िददी दे दे श च, िदर्ी दे रदजद आर् ले् दे रदज च कैद हदत ४ ते प्ु दद वचन िेरे कोल आयदत ५ जदइयै िेरे लोके गी उं दे पदपे दे कमे ते उं दे बचे गी उं दे बुरे कमे गी दसो जेडे उने िेरे उपर मकते न; तदं जे ओह् अपने बचे दे बचे गी दसनत ६ कोंमक उं दे मपतद दे पदप उने च बधदे न, की वे ओह मिगी ्ुली गे ते परदे दे वतदएं गी चढदए दे नत ७ कद िै ओह नेईं जेडद उने गी मिस दे दे श थिदं , गुलदिी दे घरै थिदं कडी लेआ हद? लेकन उनै मिगी गुसे च उडदयद, ते िेरी ्लदह गी तुच ्िझेयदत ८ तदं तू अपने म्र दे बदल उतदररये उं दे उपर ्दरी बुरदई ्ुटी दे , कीजे ओह िेरी ववसथद दद आजद नेई िनदे , लेकन ए बगदवत करने आली लोक ऐत ९ मजने च िै इनद ्लद मकतद ऐ, िै उने गी कदू ं तकर ्हन करदं ? १० िै उं दे आसे िते ्दरे रदजदएं गी नष करी ओडे यद; िै मिरौन गी उं दे नौकरे ते उं दी ्दरी शल् कने िदरी ओडे यदत ११ िै उं दे ्दिने ्दरे जदमतये गी नष करी ओडे यद, ते पूरब च दो पदं ते दे लोके गी मततर-मबतर करी ओडे यद, ते उं दे ्दरे दु शने गी िदरी ओडे यदत १२ इ्े आसे तू उने कने आख, प्ु ए आखदद ऐत १३ िै तु्े गी ्िुंदरे च लेई गेयद ते शुर च तु्े गी इक बडद ते ्ुरम्त रसद मदतद; िै तु्े िू्द गी इक ्रददर दे तौर उपर ते हदरन गी यदजक दे तौर उपर मदतदत १४ िै तु्े गी अग दे खं्े च रोशन मदतद, ते िै तुंदे बीच बडे -बडे चितदर मकतद; मिरी बी तु् मिगी ्ुली गेदे ओ, प्ु आखदद ऐत १५ ्वनशल्िदन प्ु आखदद ऐ, “ बरे र तुंदे आ्् ते इक मनशदनी दे रप च हे ; िै तु्े गी तुंदी र्द आसै तमू मदतेत १६ ते अपने दु शने दे नदश आसे िेरे नदं कने जीत नेई मकतद, लेकन अज तकर तु् गुनगुनदं दे ओत १७ मकते ओह िदयदे हन जो िै तुहदडे वदसे मकतद? जदुं तु् जंगल च ्ूखे ते पद्े हे , तदं के तु् िेरे कोल नेई पुकदरे ? १८ ते आखयद, “ तू ्दनु िदरने आसे इ् जंगल च कीं लेई आयद ऐ ? इ् जंगल च िरने थिदं ्दढे आसै मिम्ये दी ्ेवद करनद बेह्तर हदत १९ उ् बेले िै तुंदे शोक उपर तर् खदयद ते तु्े गी खदने आसे िनद मदतद; इ् आ्् ते तु् ्ुगनदूते दी रोरी खदं दे हे त २० जदुं तु् पद्दे हे , ते के िै चटदन गी नेई िदडी मदतद ते पदनी तुने ्रो्े गी बगदद हद? गि् दे कदरण िै तु्े गी बूह्रे दे पते कनै ढकयदत २१ िै तुंदे बीच इक िलददयी दे श बंडी, ते कनदन, िरे ज ते पमलसी गी तुंदे ्दिने कडी ओडे यदत प्ु आखदद ऐत २२ ्वनशल्िदन प्ु आखदद ऐ, “जदू ं तु् जंगले च अिोररये दी नमदये च पद्े हे ते िेरे नदं दी मनंदद करदे हे त
२३ िै तुगी तुंदी मनंदद दे कदरण अग नेई मदती, लेकन पदनी च इक बूह्रे ्ुटी मदतद ते नमदये गी िीठद करी मदतदत २४ हे यदकूब, िै तेरे कने के करदं ? तू, यहदद, िेरी आजद नेई िननद चदं हदद, िै मिगी दू एं जदमतएं च िुडनद ऐं, ते उं दे गी िै अपनद नदं दे नद ऐं, तदं जे ओह़ िेरे मनयिे गी िननत २५ तु् मिगी छडी ओडे दे ओ, ते िै तु्े गी बी तदग दे गद; जदुं तु् िेरे उप् पर कृपद करनद चदह़ंदे ओ, तदं अऊं तुंदे उप् पर कोई दयद नेई करगदत २६ जदुं ्ी तु् िेरे कोल पुकदरगे , ते िै तुंदी गल नेई ्ुनी, कीजे तु्े अपने हत खून कने अशुद करी ओडे यद ऐ, ते तुंदे पैर गैर इरददतन च हतद करने च तेज नत २७ प्ु आखदद ऐ के तु्े अपने आप गी छडी मदतद ऐत २८ ्वनशल्िदन प्ु आखदद ऐ, “के िै तुगी अपने पुतरे दे रपै च मपतद दे रपै च, अपनी धीएं दे ्िदन िदँ ते अपने जवदने गी दू ध मपलदने दे ्िदन नेईं पदथननद कीती ऐत २९ तदं जे तु् िेरद पजद बनो, ते िै तुंदद परिदतद बनो; के तु् िेरे ्ंतदन बनो, ते िै तुंदद मपतद बनो? ३० िै तु्े गी इकटद मकतद, मजयदं िुग् अपने कुग् गी अपने पंखे हे ठ कटी करदी ऐ, लेकन हन िै तुंदे कने के करदं ? िै तुगी अपने चेहरे थवदं कडी दे गदत ३१ जदुं तु् िेरे कोल चढदई दे गे, ते िै तुंदे कोलद िुंह िुडनद, की के िै तुंदे तौहदर, तुंदे अिदवसद ते तुंदी खतनद गी तदग मदतद ऐत ३२ िै तुंदे कोल अपने दद् नबी ्ेजेयद, मजने गी तु्े पकडी लेतद ते िदरी ओडे यद, ते उं दे शरीरे गी रु कडे -रु कडे करी ओडे यद, मजंदद खून िै तुंदे हते थिदं िंगनद ऐ, प्ु आखदद ऐत ३३ ्वनशल्िदन प्ु आखदद ऐ, तेरद घर उजदड ऐ, िै तुगी उं 'दे ्िदन बदहर कडी दे गद मजयदं हवद ठूंठ करदी ऐत ३४ ते तेरे बचे पैदद नेईं होंगन; कीजे उने िेरे हु गी तुच ्िझी लेतद ऐ, ते िेरे ्दिने बुरदई कीती ऐत ३५ तेरे घर आने आले लोके गी दे गद; जेडे िेरे बदरे च नेई ्ुने दे िेरे उपर मवशद् करं गन; मजने गी िै कोई मनशदनी नेई दसेयद, लेकन ओह िेरे आजद दे ितदबक गै करं गनत ३६ उन् ने कोई ्मवषव्द नेई मदखेयद, मिरी ्ी ओह अपने पदपे गी यदद करन ते उने गी सीकदर करं गनत ३७ िै आने आले लोके दे अनुगह दद गवदह बननद, मजंदे मनके बचे खुशी च खुश होंदे न; ३८ ते हन ्ैयद, मदखो केहडी िमहिद; ते पूरब पद्े आने आले लोके गी मदखोत ३९ मजनदं गी िै अबदहि, इ्हदक, यदकूब, ओम्यद, आिो्, ते िीमकयद, योएल, अल्यद् ते योनद् गी ्रददरे दे रप च दे गदत ४० नहि, ते अबदकूक, ्ोिोमनयद, अगेय्, जकरयदह ते िलदकी, मजनेगी प्ु दद दू त बी आखदे नत अध्य 2 द् १ प्ु आखदद ऐ, “िै इ् लोके गी गुलदिी थिदं कडी लेतद, ते नबी दे दद्े दे जररए उनेगी अपने हु मदते; उन उदी गल नेई ्ुनी लेते, लेकन िेरी ्लदह गी तुच ्िझदे हे त २ उने पैदद करने आली िदं ने उने कने आखयद, हे बचे, जदओ; कीहके िै इक मवधवद ते तदग होई गेदद हदं त ३ िै तुगी खुशी कने पदलयद; लेकन िै तु्े गी दु ख ते ्दरी कने खोई ओडे यद ऐ, की वे तु्े अपने परिदतद दे ्दिने पदप मकतद ऐ, ते उदे ्दिने बुरद मकतद ऐत
४ लेकन आऊ तुने कने के करदं ? िै इक मवधवद ते तदग दी ऐं, हे िेरे बचे , जदओ, ते प्ु कोलद दयद िंगोत ५ िेरे बदरे च हे मपतद, िै तुगी इने बचे दी िदं उपर गवदही आखनद ऐ, जेडी िेरी वदचद गी नेई िनदीत ६ तदं जे तू उने गी उलझन च पदओ, ते उं दी िदं गी लूर च पदओ, तदं जे उं दे कोलद कोई ्ंतदन नेईं होऐत ७ ओह गैर-जदमतये च मबखरी जदन, ते उं दे नदं धरती थिदं कडी जद, कीजे उनेगी िेरे वदचद गी तुच ्िझेयद ऐत ८ मधकदर ऐ, असुर, तेरे च अधि् गी छु पदने आलद! हे दु ष लोक, यदद करो मक िै ्दोि ते अिोरद कने के कीतद; ९ उनद जिीन खडे ते रदख दे ढे र च पेदद ऐ, ते िै उन लोके कने बी करगद जेडे िेरी गल नेई ्ुने, प्ु प्ु आखदद ऐत १० प्ु एस्द् गी ए आखदद ऐ, “िेरे लोके गी दसो के िै उनेगी यरशलेि दद रदज दे गद, जेडद िै इ्दएल गी दे नद चदं हदद हदत” ११ िै उं दी िमहिद गी बी अपने कोल लेई लैगद ते इने गी ्नदतन तमू दे ई दे गद, जेडे िै उं दे आसै तैयदर कीते हे त १२ उने कोल िीठे ्ुगंध दे िरहि दे रप च जीवन दद पेड होग; ओह नद िेहनत करनगे ते नद थक जदं गनत १३ जदओ, ते तु् पदगे, थोडे मदने तकर पदथननद करो, तदं जे ओह छोरद होई जदत १४ आकदश ते धरती गी गवदही दे ओ; कीजे िै बुरदई गी रु कडे रु कडे करी ओडे यद, ते ्लदई गी पैदद कीतद ऐ, कीजे िै मजंदद ऐं, प्ु आखदद ऐत १५ िदँ , अपने बचे गी गले लदओ ते उनेगी खुशी कने पदलनद, उं दे पैरे गी खं्े दे ्िदन तेज करो, कीजे िै तुगी चुनेआ ऐ, प्ु आखदद ऐत १६ ते िरे दे लोके गी िै उं दे थदहरे थिदं मजंदद करगद ते कबरे थिदं कडी लैनद, कीजे िै इ्दएल च अपनद नदं जदननद ऐत १७ हे बचों दी िदं, ित डर, कोंमक िै तुगी चुनेयद ऐ, प्ु आखदद ऐत १८ तेरी िदद आसे िै अपने नौकर ए्दय ते यरे िी गी ्ेजगद, मजंदे ्लदह दे ितदबक िै तुंदे आसै बक-बक िले कनै लदोए दे बदरह बूह्रे तैयदर कीते नत १९ ते मजनद दु द ते शहद कने बहने आले िवदरे , ते ्त परदकिी पहदड, मजंदे उपर गुलदब ते कुिुद उगदे न, मजंदे कने िै तेरे बचे गी खुशी कने ्रनद ऐत २० मवधवद दे कने ठीक करो, अनदथ दद नदय करो, गरीबे गी दे ओ, अनदथ दद बचदव करो, नंगे गी कपडे पदओ, २१ रू रे ते किजोर गी चंगद करो, लंगडे गी मतरसदर करने आसे ित ह्नद, अपंगे दद बचदव करो, ते अने गी िेरी ्दि-्िदई दे ्दिने आने दे ओत २२ बुजुगन ते जवदन गी अपनी दीवदरे दे अंदर गै रखोत २३ मजते बी तू िरे दे पदओ, उने गी लेइयै दिनदओ, ते िै तुगी अपने जीद ं द होने च पैहलद सथदन दे गदत २४ हे िेरे लोक, लसथर रहो, ते आरदि करो, कोंमक तेरी शदं मत अजे बी आई गेई ऐत २५ हे ्लद पदमलकद, अपने बचे गी पो्; उं दे पैरे गी सथदमपत करोत २६ मजने दद्े गी िै तुगी मदतद ऐ, उं दे च इक बी नदश नेई होग; कीहके िै उने तेरी ्ंखद चों िंगनद ऐत २७ न थक जदओ, की वे जदुं िु्ीबत ते कष दद मदन औग, ते दू ए रोनगे ते दु खी होनगे, लेकन तू िस होई जदओगे ते ्रो्ेिंद होगेत
२८ जदमत तेरे कने ईषदन करं गन, लेकन ओह तेरे लखलदि मकश नेई करी ्कन, प्ु आखदद ऐत २९ िेरे हत तुगी ढक दे गे, तदं जे तेरे बचे नरक नेईं मदकनत ३० हे िदँ , अपने ्ंतदने कने खुश हो; कोंमक िै तुगी छु डद दे गद, प्ु आखदद ऐत ३१ अपने ्ुते दे बचे गी यदद करो, की वे िै उनेगी धरती दे मकनदरे थिदं कडी लैनद ते उं दे उपर दयद करगद; ३२ जदुं तकर अऊं नेई औनद ते उं दे उप् पर दयद नेई करदद, तदं तकर अपने बच् चे गी गले लदओ, कीजे िेरे कुएं गी ढदह़ई जंदद ऐ, ते िेरी कृपद खत नेई ह़ोगत ते प्ु दे िमहिद आले कपडे पदई लेदे नत ४० हे म्योन, अपनी मगनती लै, ते अपने लोके गी बंद करी ओड, जेडे ्िेद कपडे पदं दे न, जेडे प्ु दी ववसथद गी पूरद करदे नत ४१ तेरे ्ंतदन दी मगनती पूरी होई गई, मजनदं दी तू तर्दी ही, प्ु दी शल् कोलद मवनती करो मक तेरे लोक, जेडे शुर थिद ्दे गेदे हे , पमवत होनत ४२ िै एस्् ने म्योन पहदड उपर इक बडी लोके गी मदखयद, मजनेगी िै मगननद नेई ्कदद हद, ते उने ्दरे गीते कने प्ु दी सुमत मकतदत ४३ उने मबच इक उचद कद दद जवदन हद, जेडद बदकी ्दरे कोलद बी लमद हद, ते उं दे हर इक म्र उपर िुकुर लदए दे हे ते होर बी उचे हे त मज् पर िै बडद है रदन होई गेआत ४४ इ् कररए िै ्ुगनदूत कोलद पुचयद, “ ्दहब, ए केहडे न ? ४५ उन ने जवदब मदतद, “ए ओह नशर कपडे उतदर के अिर कपडे पद के परिदतद दद नदं कबूल करदे न; ४६ उ् बेले िै ्ुगनदूत गी आखयद, “ कुन जवदन ऐ जेडद उने िुकुर पदं दद ऐ ते उने हते च हथेली दे दद ऐ ? ४७ उन उन मिगी आखयद, “ ए परिदतद दद पुतर ऐ, मज्ी उने ्ं्दर च कबूल मकतद ऐत” मिरी िै उं दी बडी तदरीि करनद शुर करी मदतद जेह्डे प्ु दे नदं ऽ आसै इनद कठोर खडोते दे हे त ४८ उ् बेले ्ुगनदूत ने मिगी आखयद, “ जदइयै िेरे लोके गी दसो के तू अपने प्ु परिदतद दे मकनी बमडयदं किदल मदलखयदं नत अध्य 3 द् १ शैहर दे बबदन द होने दे ती्वे ्दल च िै बदबुल च हद, ते अपने मबसर उपर घबरदई गेदद हद, ते िेरे मदलै उपर मवचदर आई गेत २ की वे िै म्योन दे उजदड ते बदबुल च रौहने आले दी धन-दौलत मदकी हीत ३ ते िेरी आतद बडी चमकत होई गेई, ते िै परिदतद दे ्दिने डर कने ्रोचे दे श् बोलनद शुर करी मदतदत ४ हे प्ु, जेडद शद्न धदरण करने आलद, तू शुर च गै बोलदद हद, जदुं तू धरती गी रोपदद हद, ते अपने आप गी अकेले, ते लोके गी आजद मदती हीत ५ ते आदि गी मबनद पदण दे इक शरीर दे ई मदतद, जेडद तेरे हते दद कम हद, ते उदे च जीवन दी ्दं ् मदती, ते ओह तेरे ्दिने मजंदद होई गेआत ६ ते तू उ्ी जनत च लेई जदं दे ओ, जेकद तेरे ्जे हत ने धरती दे ्दिने आने कोलद पैहले लदयद हदत ७ ते तू उ्ी अपने रसद कने पेि करने दद हु मदतद, ते उने उदे च ते उदी पीमढये च िौत दद मनधदन रण मकतद, मजंदे कोलदं जदमत, कबीले, लोक ते ररशेददर पैदद होएत ८ हर लोक अपनी िज् दे ितदबक चलदे हे, ते तेरे ्दिने अद् ्ुत कम करदे हे, ते तेरे हुे गी तुच ्िझदे हे त
९ ते मिरी ्िे दे कि च तूं ्ं्दर च रौहने आले उपर जलपलय लदयद ते उनेगी नदश करी ओडे यदत १० उने च हर इक च मजयदं आदि दी िौत होई, उयदं गै जलपलय इने गी बी हदत ११ मिरी बी तू उने च इक गी छडी ओडे यद, ओह नूह गी अपने घरै दे कने, मजदे कोलद ्दरे धि् िनुख मनकलेत १२ ते जदुं धरती उपर रौहने आले लोक बधने लगे, ते उं दे कोलद िते बचे पैदद होई गे ते इक बडी लोक बनी गे, तदं ओह मिरी पैहले लोके कोलद बी अ्् होने लगेत १३ जदुं ओह़ तेरे पैह़लै इय् यदं बुरी चदली जीद ं े हे , तदं तू उं दे च ़ इक िदनू चुनेयद, मज्दद नदं अबदहि हदत १४ तू उ्ी पदर मकतद, ते म्िन उ्ी गै अपनी िज् दसीत १५ ते उदे कने अनन कदल दद वददद मकतद मक तू उदे वंशज गी कदे बी नेई छडनदत १६ ते इ्हदक गी इ्हदक गी दे ई मदतद, ते इ्हदक गी यदकूब ते ए्दव बी मदतदत यदकूब दी तदं तू उ्ी अपने आसे चुनी लेतद ते ए्दव दे कोल रखेयद; १७ जदुं तू उदे वंशज गी मि् थवदं कडी लैदे ओ, तदं तू उनेगी ्ीनै पहदड उपर लेई आयदत १८ ते आकदश गी झुकदे होई धरती गी तेज मकतद, ्दरे ्ं्दर गी महलदयद, ते गहरदई गी कदँ पयद, ते उ् युग दे लोके गी परे शदन कीतदत १९ ते तेरी िमहिद अग ते ्ूंचदल, हवद ते ठं ड दे चदर िदरके कोलदं गुजरी गेईत तदं जे तू यदकूब दे वंश गी ववसथद दे ई ओडो, ते इ्दएल दी पीढी गी लगन दे ई ओडोत २० ते मिरी बी तू उने कोलद इक दु ष मदल नेई हरदयद तदं जे तुंदी ववसथद उं दे च िल दे ई ्कैत २१ की वे पैलद आदि जेडद दु ष मदल कने धदरण करदद हद, उदे अपरदध मकतद, ते ओने परदस होई गेयद; ते उदे कोलद पैदद होने आले ्दरे बी इयदं गै होनत २२ इ् चदली किजोरी सथदयी होई गेई; ते जड दी दु ्दन वनद कने लोके दे मदल च ववसथद (इ बी); इ् चदली ्लदई चली गेई, ते बुरदई लसथर रे ई गेईत २३ उ् बेले ्िे बीती गे ते ्दले दद अंत होई गेआ; २४ तू उ्ी अपने नदं कने इक नगर बनदने ते उ् च धूप ते बमलददन चढदने दद हु मदतदत २५ जदुं इय् यदं िते ्दले तकर होई गेयद, तदं शैह़रे च रौह़ने आले तुगी छडी गेत २६ ते आदि ते ओ् दी ्दरी पीमढये दे ्िदन ्दरे कम मकतद, की वे उं दे च बी दु ष मदल हदत २७ ते इ् चदली तू अपने नगर गी अपने दु शने दे हते च ्ौंपी मदतदत २८ तदं के बदबुल च रौहने आले उं दे कमे च बेहतर ऐ, तदं जे ओ म्योन उपर रदज करी ्कन? २९ जदुं िै उथे आई गेयद ते बेशुिदर अधिन मदखयद, ते इ् ती्वीं ्दल च िेरे पदणी ने िते ्दरे बुरे गी मदक् खेयद ३३ िै एस्द् गी ओरे ब पहदड उपर प्ु दद हु लेतद जे िै इ्दएल च जद; लेकन जदुं िै उं दे कश आयद, तदं उन् ने मिगी बेईिदन करी ओडे यद, ते प्ु दे हु गी तुच ्िझेयदत ३४ ते इ् आ्् ते िै तु्े गी आखनद ऐ, हे गैर-यहदी, जेडे ्ुनदे ओ ते ्िझदे ओ, अपने चरवदहे दी तलदश करो, ओह तु्े गी अनन मवशदि दे ग; की वे ओह नेडे ऐ, जेडद ्ं्दर दे अंत च औगत ३५ रदज दे इनदि आसे तैयदर रवो, कोंमक अनन रौशनी तुंदे उपर हिेशद लेई चिकगत
३६ इ् ्ं्दर दी परछदई तों ्दग जदओ, अपनी िमहिद दद आनन पदओ, िै अपने उददरकतदन दी खुलेआि गवदही मदं दद हदं त ३७ हे जेडद वरददन तु्े गी मदतद गेदद ऐ, उ्ी गहण करो, ते उ् दद शुमकयद अदद करदे होई खुश होओ, मज्ने तु्े गी सग्य रदज च लेई गेदद ऐत ३८ उठ के खडोते दे , प्ु दे पवन च िुहर लदए जदने आले दी मगनती मदखो; ३९ जो ्ं्दर दी परछदई मवचों हर गए हन; कदन, तदं जे िेरद मदल िेल होई गेआत ३० की वे िै मदखयद के तू उनेगी पदप करने च मकय् यदं बखदे ओ, ते बुरे करने आले गी बखदे ओ, ते अपने लोके गी नदश करी ओडे यद, ते अपने दु श् िने गी बचदई ओडे यद, ते उ्ी नेई दसेयदत ३१ मिगी यदद नेई ऐ के ए रसद मकय् यदं छडी मदतद जदई ्कदद ऐ, की के ओह़ म्योन दे लोके शद बी बदबुल दे ह़न? ३२ यद इ्दएल दे अलदवद कोई होर लोक तुगी जदनदद ऐ ? जदं कु् पीढी ने यदकूब दे ्िदन तेरे वददे उपर मवशद् मकतद ऐ ? ३३ मिरी बी उं दद इनदि नेई मदखदद, ते उं दी िेहनत दद कोई िल नेई मिलदद, कीजे िै इतै-उते जदमत-जदमत च जदइयै मदकनद जे ओह् धन-दौलत च बगदे न, ते तेरे हुे उपर नेई ्ोचदे त ३४ इ्े आसे तू ्दडी बुरदई गी तरदजू च ते उं दे ्ं्दर च रौहने आले गी बी तौलनदत ते तेरद नदं इ्दएल दे अलदवद कुतै बी नेई लबगत ३५ जदं कदू ं धरती उपर रौहने आले तेरे ्दिने पदप नेई मकतद? जदं कुन लोके तेरे हुे गी इनद िनदे न ? ३६ तू गी पतद लगनद ऐ के इ्दएल दे नदं कने तेरे हु िनदे न; पर गैर-यहदी नेईत अध्य 4 द् १ ते िेरे कोल ्ेजेयद ्ुगनदूत, मज् दद नद उरीएल हद, ने मिगी जवदब मदतदत २ ते आखयद, “ तेरद िन इ् ्ं्दर च दू र चली गेदद ऐ, ते के तू परिे्रे दे रसे गी ्िझने आलद ऐ? ३ मिरी िै आखद, “हदं , िेरे सदिीत” उन मिगी जवदब मदतद, “िै तु्ेगी तै रसे दसने ते तुंदे ्दिने तै ्िदनतदएं गी दसने आसै ्ेजेआ गेदद ऐत ४ उदे च जेकर तू मिगी इक घोमशत करी ्कदे ओ, ते िै तुगी ओह रसद दसी दे गद, मज्ी तू मदखनद चदहं दे ओ, ते िै तुगी दसी दे गद जे दु ष मदल कुतुआं आयद ऐत ५ ते िै आखद, “ िेरे प्ु, दसोत” उ् बेले ओ् ने मिगी आखयद, “ जदओ, अग दद वजन तौल, यद हवद दे धिदके गी नदप, यद बीते मदन गी मिरी ्दोत ६ उ् बेले िै जवदब मदतद, “ कुन िनुख ऐ्द कर ्कदद ऐ मक तू िेरे कोलद ऐ्ी गलदं िंगी जद ? ७ उन मिगी आखयद, “ जे िै तुंदे कोलद पुचनद जे ्िुंदरे दे मबच मकनी बडे आवद् न, जदं गहरे दे शुर च मकतने झरने न, जदं आकदश दे उपर मकतने झरने न, जदं कुन दे बदहर मनकलदे न ्ुरग: ८ शदयद तू मिगी आखगे, “िै कदे बी गहरे च नेईं उतरे आ, ते नद गै नरक च, ते नद गै ्ुगन च चढे आत ९ मिरी बी ह़ुन िै तुंदे कोलद म्िन अग ते हवद दे बदरे च, ते उ् मदन दे बदरे च गै िंगेयद ऐ, मजत् थे तू गुजरी गेदद ऐ, ते उने चीजे दे बदरे च मजत् थे थवदं तू अलग नेई ह़ोई ्कदद, ते फही बी तू उं दे दद कोई जवदब नेई दे ई ्कददत
१० उन ने िीगी आखयद, “ तेरी अपनी चीजदं ते जेडे तेरे कने बडे न, ते तू नेई जदन ्कदे ; ११ तदं तेरद बतनन परिदतद दे रसे गी मक् चदली ्िझी ्कदद ऐ, ते ्ं्दर हण बदहरले रप च भष होई गेदद ऐ तदं जे िेरी नजर च पगर होने आली भषतद गी ्िझी ्कै? १२ उ् बेले िै उ्ी आखयद, “अ् बुरीतद च जीनद ते कष ्ोगनद ते मक् कदरण दद पतद नेईं चलनद, इ् थिदं बेहतर ऐ जे अ् मकश बी नेईं होचेत १३ उन मिगी जवदब मदतद, “िै इक िैददन च इक जंगल च चली गेआ, ते रके दी िंथन होई गेईत १४ ते आखयद, “ आओ, अ् जदइए ्िुंदरे कने लडदई करचे , तदं जे ओह ्दढे कोलद पैहले चली जद ते अ् होर जंगल बनदई ्कचेत” १५ ्िुंदरे दे बदढ ने बी इ्ी चदली ि्ले लैदे होई आखेआ, “ आओ, चली जदइए िैददन दे जंगले गी अपनद वश च करी लैचे, तदं जे उते बी अ् दु ए िुल बनदई ्कचेत १६ लकडी दे बदरे च ्ोचनद बेकदर होई गेआ, कीजे अग आई ते उ्ी ्स करी मदतदत १७ ्िुंदरे दे बदढ दे बदरे च बी इयदं गै बेकदर होई गेआ, कीजे रे त खडोई गेई ते उनेगी रोकी मदतीत १८ जे तू हन इने दऊं दे बीच नदयी ओतद ते कु् गी धि् ठहरदनद शुर करगे ? जदं कु् दद मनंदद करनद चदह्ने ओ ? १९ िै जवदब मदतद, “ ्चे गै एह् िूखनतदपूणन मवचदर ऐ जे उ’ने दऊंनी ं दी कलनद कीती ऐ, कीजे जिीन जंगले गी मदती गेदी ऐ, ते ्िुंदरे गी बी उं दी बदढ गी ्हन करने आसै अपनी जगह ऐत २० उ् बेले उने मिगी जवदब मदतद, “ तू ्ही नदय मकतद, लेकन तू अपने आप गी बी कीं नदय नेईं करदद ? २१ की वे मजयदं जिीन जंगल गी, ते ्िुं् उदी बदढ गी मदतद गेदद ऐ, उयदं गै धरती उपर रौहने आहे धरती उपर होने आहे चीजे दे म्वद होर मकश नेई ्िझी ्कदे , ते जेकद आकदश थिदं उपर रौंदद ऐ, उ्ी गै चीजे गी ्िझी ्कदद ऐ जो आकदश दी ऊंचदई तों उपर हनत २२ उ् बेले िै जवदब मदतद, “हे प्ु, तेरे कोलद मवनती करनद, मिगी ्िझ आनद दे त २३ की वे िेरे िन च उची चीजे दे बदरे च उतुकतद नेईं ही, लेकन उन चीजे दे बदरे च मजजद्द करनद हद जेडद रोज ्दढे कोलद गुजरदद ऐ, यदनी इ्रदइल गी गैर-जदमतये गी मनंदद दे तौर उपर मकय् यदं ्ौंपी मदतद गेदद ऐ, ते मजनेगी तू पदर मकतद ऐ, उ्ी मक् कदरण मदतद गेदद ऐ अ्् जदमतये गी ते कीं ्दढे पुरखे दी ववसथद गी खत करी मदतद जंदद ऐ, ते मलखे गेदे वददे दद कोई अ्र नेई होई जंदद ऐत २४ ते अ् मरमडये दे रप च ्ं्दर च चली जंदे आं , ते ्दढद जीवन अचरज ते डर ऐ, ते अ् दयद करने दे कदमबल नेईं आं त २५ ते उदे नदं कने के करग, मज्दे कने अ् बोले गेदे आं ? इने गले दद िै पुचेआ ऐत २६ उ् बेले उने मिगी जवदब मदतद, “ मजनद तू खोजी लैगे, उनद गै तू अचंम्त होगे; की वे ्ं्दर जलबदजी च खत होने च जली ऐत २७ ते आने आले ्िे च धि् लोके कने जेडी वददद कीती गेदी ऐ, उ्ी ्िझी नेई ्कदद, कीजे ए ्ं्दर अधिन ते किजोररये कने ्रोचे दद ऐत २८ लेकन थी दे बदरे च ngs मज्दे बदरे च तू मिगी पुचदे ओ, िै तुगी दसनद; कीजे बुरदई बोई गेई ऐ, लेकन उदद नदश अजे नेई आयद ऐत
२९ जे बोई दी चीज उलद नेई होई जद, ते जदुं बुरदई बोई जंदी ऐ, ओ् थदहर नेई बीती जद, तदं ्लदई बोई गेदी जगह नेई आई ्कदीत ३० की वे आदि दे मदल च शुर थिदं गै बुरे बीज दद ददनद बोयद गेदद ऐ, ते इ् ने अज तकर मकनद अ्ल् पैदद कीती ऐ? ते जदुं तकर करदई दद ्िदं नेई औग, तदं तकर ए मकनी पैदद करग ? ३१ ह़ुन अपने आप गै मचंतन करो के बुरे बीज दे ददने मकनी बडद बुरदई दद िल पैदद मकतद ऐत ३२ जदुं कदन कटे जदं गन, जेडे अनमगनत न, तदं ओह मकनद बडद तल ्री जदं गन? ३३ उ् बेले िै जवदब मदतद, “ ए गलदं मक् चदली ते कदू ं होंगन ? की वे ्दढे ्दल घट ते बुरे न ? ३४ उन मिगी जवदब मदतद, “ तू परिदतद कोलदं उपर नेईं जदओ, कीजे तेरी जलबदजी उं दे कोलद उपर होने च बेकदर ऐ, कीजे तू ितद मकश करी चुके दद ऐत” ३५ के धि् लोके दे बी अपने कोठरी च इने गले उपर ्वदल नेई पुच् छे यद, “ अऊं कदू ं तकर इ् चदली दी उमीद करगद ? ्दढे इनदि दे तल दद िल कदू ं औग ? ३६ ते उरीएल पधदन ्ुगनदूत ने उने जवदब दे ईये आखयद, “जदू ं बीज दी ्ंखद तुने च ्री जदनी ऐ; ३७ नदप नदल ओह कदल नदपयद; ते मगनती दे ितदबक कदल मगनेयद ऐ; ते नद गै उनेगी महलदं दद ऐ ते नद गै उनेगी महलदं दद ऐ, जदू ं तकर जे उक िदपदं ड पूरद नेई होई जंददत ३८ उ् बेले िै जवदब मदतद, “ हे रदज करने आलद प्ु, अ् ्दरे अधिन कने ्रोचे दे आं त” ३९ ते ्दढे आसै शदयद एह् ऐ जे धरती उपर रौहने आहे दे पदपे दे कदरण धि् लोके दे तलहरी नेईं ्री जंमदयदं नत ४० इ् कररए उन मिगी जवदब मदतद, “ ग्नवती जनदनी दे कोल जदइयै उ्ी पुचो जे ओह्दे नौ मीने पूरद होई जद तदं जे ओह्दी कोख होर बी उं दे अंदर गै पैदद होई ्कदी ऐत ४१ उ् बेले िै आखयद, हे प्ु , ओह नेईं करी ्कदीत उन िीगी आखयद, “ कबर च आतदएं दे कोठरी जनदनी दे ग्न दे ्िदन नत ४२ मजयदं प्व करने आली जनदनी प्व दे जररत कोलद बचने च जलबदजी करदी ऐ, उयदं गै इ'ने थदहरे उ'ने चीजे गी बचदने च जलबदजी करदे नत ४३ शुर तों ही दे खो, जो तू मदखनद चदहं दे हो, ओह तुगी दसेयद जदवेगदत ४४ उ् बेले िै जवदब मदतद, “जेकर िै तेरे नजर च अनुगह पदई लेयद, ते जेकर होई ्कदद ऐ, ते जेकर िै उमचत ऐं; ४५ मिरी मिगी दसो जे बीते कोलद बी ितद आने आलद ऐ, जदं आने आले कोलद बी बीती दद ऐत ४६ जेडद बीती गेदद ऐ, िै जदननद ऐ, लेकन आने आलद के िै नेईं जदनददत ४७ उन मिगी आखयद, “ ्जे पद्े खडोई जद, ते िै तुगी इ् गलै गी ्िझद दे गदत” ४८ इ् आ्् ते िै खडोईये मदक् खेयद, ते मदक् खयद के िेरे ्दिने इक गरि जलदी ्ंडदर गुजरी गेई, ते जदुं लौ चली गेई तदं िै मदक् खेयद, ते मदक् ख, धुंआ लसथर रे ह़ई गेयदत ४९ इ्दे बदद िेरे ्दिने पदनी दद बददल गुजरी गेयद, ते तूिदन कने बडी बरखद कीती; ते जदू ं तूिदनी बरखद बीती गेई तदं बूंदे लसथर रे ई गेइयदं त ५० उ् बेले उन मिगी आखयद, “ अपने आप गी मवचदर कर; मजयदं बरखद बूंदे कोलद बी िती ऐ, ते अग धुंए कोलद बी बडी ऐ;
पर बूंदे ते धुंआ मपचे रे ह् न, इ् करी जेह्डी िदतद बीती गेई ऐ, ओह् बी िती होई गेईत ५१ उ् बेले िै पदथननद मकती, “तु् ्ोचदे ओ के िै उ् ्िे तकर मजंदद होई ्कनद ऐ?” यद उने मदने च के होग ? ५२ ओ् ने मिगी जवदब मदतद, “मज् मचने दे बदरे च तू मिगी िंगदद ऐ, िै तुगी उं दे बदरे च मकश-मकश दसी ्कनद ऐ; कीहके अऊं ए नेई जदनददत अध्य 5 द् १ मिरी बी मजयदं गै मनशदन औंदे न, मदखो, ओह मदन औंगन, जे धरती उपर रौहने आले बडी ्ंखद च लेई जदं गन, ते ्चदई दद रसद छु पदई जदग, ते दे श मवशद् कने बंजर होई जदगत २ लेकन अधिन उदे कोलद बी बधी जदग जेडद तू ह़ुन मदखदे ओ, जदं जेके तू िते पैह़लै ्ुनेयद ऐत ३ ते जे् दे ् गी तू हन जडे कने मदखदे ओ, उ्ी अचदनक उजदड मदखनद ऐत ४ लेकन जेकर परिदतद तुगी मजंदद रौहग, ते तीए तुरही दे बदद तुगी मदखनद ऐ के रदत च अचदनक ्ूरज ते मदन च तै बदरी चं्िद मिरी चिकदद ऐत ५ लकडी च खून बूह्ग, ते पतर अपनी आवदज दे ग, ते लोक घबरदई जदं गनत ६ ते ओह रदज करग जेडद ओह धरती उपर रौहने आले दी पती्द नेईं करदे , ते मचमडयदं इकटे होईये ्गदई लैगनत ७ ्दोि दद ्िुं् िछमलयदं कडी लैग, ते रदती ं च शोर िचदग, जेकद िते ्दरे लोक नेई जदनदे हे, लेकन ्दरे उं दी आवदज ्ुनी लैगनत ८ िते ्दरे थदहरे च उलझन होनी ऐ, ते अग गी बदर-बदर मिरी ्ेजी मदतद जदग, ते जंगली जदनवर अपनी जगह बदली लैगन, ते िदम्क धिन आली जनदमनयदं रद्् पैदद करं गनत ९ ते िीठे पदनी च खदरे पदनी मिलग, ते ्दरे दोस इक दु ए गी नदश करं गन; मिरी बुलद अपने आप गी लुकदई लैग, ते ्िझ अपने आप गी अपने गुप क् च वदप् लेई लैगत १० ते िते ्दरे कोलदं खोजे जदं गन, लेकन नेईं लबे; ११ इक दे श दू जे कोलद पुछग, ते आखग, “कद धिन जेडद िनुख गी धि् बनदं दी ऐ, ओह चली गेई ऐत” hrough तेरे? ते आखग, “नहीतं ” १२ उसै ्िे िनुख आशद करं गन, लेकन कु्े गी बी नेई मिलदद, ते िेहनत करं गन, लेकन उं दी रसद ठीक नेई होगत १३ तुगी ऐ्े मनशदन दसने आ्् ते मिगी छडी मदतद ऐ; ते जेकर तू मिरी पदथननद करो, ते अजै आलद रोनद, ते मदने तकर उपवद् करगे, तदं तू होर बी बडी गलदं ्ुनी लैगेत १४ उ् बेले िै जदगदद हद, ते िेरे ्दरे शरीर च बडद डर आई गेआ, ते िेरद िन घबरदई गेआ, ते बेहोश होई गेआत १५ इ् आ्् ते जेडद ्ुगनदूत िेरे कन् ने गल् ल करने आ्् ते आयद हद, उदे ने मिगी पकडी लेतद, मिगी मदलद्द मदतद ते मिगी अपने पैरे उप् पर खडोतदत १६ दू ्री रदत च लोक दद ्रददर ्लदमथयल िेरे कोल आयद ते पुछयद, “ तू मकते होयद ? ते तेरद िुंह इनद ्दरी कीं ऐ ? १७ कद तू नेई जदनदद के इ्दएल गी अपने कैद दे दे श च तुंदे कने ्ौंपी गेदद ऐ? १८ तदं उठो ते रोरी खदओ, ते ्दनु नेई छडो, मजयदं ओह चरवदहद जेडद अपने ्ेडे गी कूर ्ेमडये दे हते च छोडी जंदद ऐत १९ उ् बेले िै उ्ी आखयद, “िेरे कोलदं दू र जद, ते िेरे कोल ित आओत” ते िेरी गल ्ुनी ते िेरे कोलद चली गेयदत
२० इ् आ्् ते िै ्त मदने दद उपवद् ते शोक ते रोंदे रे ह़यद, मजय् यदं उरीएल ्ुगनदूत ने मिगी आजद मदती हीत २१ ते ्दत मदने दे बदद िेरे मदलै दे मवचदर मिरी बडद दु खी होई गेत २२ ते िेरी आतद गी ्िझने दी आतद ठीक होई गेई ते िै मिरी परिदतद कने गल करनद शुर करी मदतदत २३ ते आखयद, “हे प्ु , जेडद धरती दे हर लकडी ते उदे ्दरे बूह्रे च रदज करने आलद, तू इक गै बेल चुनी ऐत २४ ते ्दरे ्ं्दर दे ्दरे दे शे च तू इक खडद चुनेयद ऐ, ते ओ् दे ्दरे िुले च इक कुिुद चुनेयद ऐत २५ ते ्िुंदरे दी ्दरी गहरदई च तू इक नमदयद ्री ओडे यद, ते ्दरे बने दे शैहरे च तू म्योन गी अपने आसै पमवत मकतद ऐत २६ ते ्दरे पंमछये च तू इक कबूतर रखेयद ऐ, ते ्दरे िवेमशये च तू इक ्ेडे दद इं तजदि मकतद ऐत २७ ते ्दरे लोके दी ्ीड च तू इक गै लोक पदई लेदद ऐ, ते इ् लोके गी, मजनेगी तू पदर करदद हद, उ्ी इक मनयि मदतद जेडद ्दरे गी िंजूर ऐत २८ ह़ुन हे प्ु , तू इ् इक पजद गी िते ्दरे गी कीं ्ौंपी मदतद ऐ? ते इक जड उपर गै दू एं गी तैयदर कीतद ऐ, ते अपने इकलौते लोके गी िते ्दरे च कीं मबखरी मदतद ऐ ? २९ ते जेडे तेरे वददे दद उलंघन मकतद, ते तेरे वददे उपर मवशद् नेई मकतद, उने गी दबदयदत ३० जे तू अपने लोके कने इनद निरत करदद हद, ते मिरी बी उनेगी अपने हते कने ्जद दे नद चदइददत ३१ जे् ले िै ए गलदं बोली लेयद, ते ओह ्ुगनदूत जेडद पैहली रदत िेरे कोल आयद हद, िेरे कोल ्ेजेयद गेयदत ३२ ते िीगी आखयद, “िेरी ्ुनो, ते िै तुगी मश्द दे गद; जेडी गल िै आखनद ऐ, उ्ी ्ुनो, ते िै तुगी होर बी दसनदत ३३ ते िै आखयद, “हे िेरे प्ु , बोलोत” उ् बेले उन मिगी आखयद, “ तू इ्दएल दे कदरण बडद घबरदई गेदद ऐं; ३४ ते िै आखयद, हे प्ु , लेकन िै बडद दु खी गल आलद हदं , की वे हर घडी िेरी लगदि दु खी करदी ऐ, जदुं िै परिदतद दे रसे गी ्िझने ते उं दे नदय दे मकश महसे गी तुपने च िेहनत करदद हदं त ३५ उन मिगी आखयद, “ तू नेई करी ्कददत” ते िै आखयद, “हे प्ु, कीं? उ् वेले िै मक् च पैदद होयद ? यद तदं िेरी िदं दद पेर िेरी कब कों नेईं ही, तदं जे यदकूब दी पीड ते इ्दएल दी थकदऊ िेहनत नेईं मदकी ्कदं ? ३६ उन िीगी आखयद, “िेरे कोल जेडी चीजदं अजे नेईं आईयदं न, उ’ने चीजे गी मगननद, ते मबखरे दे कचरे गी इकटद करो, ते ्ुकी गेदे िुले गी मिरी हरे बनदओत ३७ बंदे दे थदहरे गी खोमलयै उं दे च बंद हवदएं गी मिगी ्दिने लदओ, ते मिगी इक आवदज दी िूमतन दसो; ३८ ते िै आखयद, हे रदज करने आलद प्ु, इने गले गी कुन जदनदद ऐ, लेकन जेडद िनुखे कने रौहनद नेईं ऐ? ३९ िेरे बदरे च अऊं अबुलदिदन ऐं; ४० उ् बेले उन मिगी आखयद, “ मजयदं तू इने गले चद कोई बी नेई करी ्कदद, मजयदं िै आखेयद ऐ, उयदं गै तू िेरे िै्ले दद पतद नेई लगदई ्कदद, ते अन च ओह पेि दद पतद नेई लगदई ्कदद जेडद िै अपने लोके कने वददद कीतद ऐत ४१ ते िै आखयद, “हे प्ु , तू अन तकर ्ुरम्त होने आले दे नेडे गै ओ, ते ओह के करन जेडे िेरे कोलद पैहले आए हे, जदं अ् अजै दे न, जदं ्दढे बदद औने आले न? ४२ उन िीगी आखयद, “िै अपने नदय दी तुलनद अंगूठी कने करदं , मजयदं आखरी दी ढील नेईं होंदी, उयदं गै पैहे दी बी तेज नेईं होंदीत
४३ ते िै जवदब मदतद, “ कद तू उन जेडे पैदद होए न, ते हन ते आने आले गी इक बदरी फही नेईं बनदई ्कदे ; तदं जे तू जली गै अपनद िै्लद दसी ्को ? ४४ उ् बेले उने मिगी जवदब मदतद, “ पदणी बनदने आले कोलद जददद जली नेईं करी ्कदद; नद ही ्ं्दर उने गी इक बदरी च पकडी ्कदद ऐ जेडद उदे च पैदद होगत ४५ ते िै आखयद, मजयदं तू अपने दद् गी आखयद ऐ के तू ्दरे गी जीवन दे ने आले पदणी गी इक बदरी च मजंदद करी ओडे यद ऐ, ते पदणी उ्ी पैदद करी ओडे यद हन इक बदरी च हदमजर हो जदओत ४६ उन िीगी आखयद, “ इक जनदनी दे कोख कोलद पुछो ते आखयो, “जे तू ्ंतदन पैदद करो, ते इक दे बदद इक कने की नेईं बनदं दे? इ् आ्् ते उ्ी द् बचे पैदद करने दी पदथननद करो एन इक बदरी चत ४७ ते िै आखयद, “ ओह नेईं करी ्कदी, लेकन दू र ्िे उपर गै करनी पौनी ऐत” ४८ उ् बेले उन मिगी आखयद, “ इयदं गै िै धरती दद ग्न अपने ्िे च उदे च बोए जदने आले गी दे ई मदतद ऐत” ४९ मजयदं इक मनके बचे बुजुग् दी चीजदं पैदद नेईं करी ्कदद, उयदं गै िै उ् ्ं्दर गी जेडद िै बनदयद ऐ, उयदं गै ्ुलझदयद ऐत ५० ते िै पुचयद, “तु् ह़ुन मिगी र्् तद दे ई ओडे यद ऐ, ते अऊं तेरे ्दिने बोलनद ऐं, कीजे ्दढी िदं , मज्ी तू मिगी द्् ्ेयद ऐ के ओह़ जवदन ऐ, ओह़ ह़ुन उिर दे नेडे आई गेई ऐत ५१ उन मिगी जवदब मदतद, “ इक जनदनी कोलद पूछो जेडी बचे पैदद करदी ऐ, ते ओह तुगी दसी दे गत” ५२ उ्ी आख, “ मजने गी तू ह़ुन पैदद मकतद ऐ, उं दे आ्् ते पैह़लै दे लोके दे ्िदन कीं ऐ, लेकन कद बी घट ऐ? ५३ ते तुगी जवदब दे ग, “जवदनी दे बल च पैदद होने आले इक मकस दे होंदे न, ते जेडे उम दे ्िे च पैदद होंदे न, जदू ं ग्न च ्ीण होंदद ऐ, ओह होर मकश नत ५४ इ्े आसे तू ए ्ी ्िझो मक तु् अपने कोलद पैहले दे लोके कोलद मकनद कद दे ओत ५५ ते तुंदे मपचे औने आले बी तुंदे कोलद घट न, मजयदं ओह पदणी जेडे हन बुढद होने लगी पेदे न ते जवदनी दी तदकत कोलद बीती गेदे नत ५६ उ् बेले िै आखयद, हे प्ु , िै तेरे कोलद मवनती करदद हदं मक जे िेरे उपर अनुगह मिली ऐ, तदं अपने दद् गी दसो, मज्दे ददरद तू अपने पदणी दद दशनन करदद ऐत अध्य 6 द् १ उन मिगी आखयद, “ शुर च, जदुं धरती बनी ही, तदं ्ं्दर दे ्ीिदएं दे ्दिने खडोते दे हे , जदं कदे हवदएं चली जंदी हीत २ गरजने ते ह्े होने कोलद पैहे, जदं कदे जनत दी नीह ं ् रकी गेई हीत ३ गोरे िुले दे मदखने कोलद पैहे, जदं कदे बी चलने आही शल्यदं सथदमपत होने कोलद पैहे गै ्ुगनदूते दी अनमगनत ्ीड इकटी होई गेई हीत ४ यद कदे हवद दी ऊंचदइयदं उपर चुकी लैमतयदं गेइयदं , इ् थिदं पैहे गै आकदश दे नदपे दद नदं ऽ नेईं लैतद जंदद हद, जदं कदे बी म्योन च मचिनी गिन होई जंदी हीत ५ ते इ् थिदं पैहे जे अजै दे ब'रे दी खोज कीती गेई ही, ते जदं कदे पदप करने आहे दे आमवषदरे गी िुहर लदने कोलद पैहे जेह्डे मवशद् गी खजदने आसै कटे करदे हे त
६ उ् बेले िै इने गले उपर मवचदर मकतद, ते ओह ्दरे िेरे कने गै पैदद होए न, ते मक्े होर दे जररए नेईंत ७ उ् बेले िै जवदब मदतद, “ ्िे दद बखरदब केह होग ? यद पैले दद अंत कदू ं होग ते ओ् दे बदद दी शुरआत कदू ं होग ? ८ उन मिगी आखयद, “ अबदहि कोलद लेइयै इ्हदक तकर, जदुं यदकूब ते ए्दव उं दे कोलद पैदद होए, तदं यदकूब दे हत पैहे ए्दव दी एडी गी पकडी लेतद हदत ९ की वे ए्दव ्ं्दर दद अंत ऐ, ते यदकूब ओ् दे बदद आने आले दद आरं ् ऐत १० िनुख दद हत एडी ते हत दे मबच ऐ, हे ए्द्, तू ित पुछोत ११ उ् बेले िै जवदब मदतद, “ हे रदज करने आलद प्ु , जे तेरे उपर अनुगह पदई लेयदत १२ आऊ तुगी मवनती करनदं , अपने दद् गी अपने मनशदने दद अंत दसो, मजदे च तू आखरी रदत मिगी महसद दसेयद हदत १३ उन उन मिगी आखयद, “अपने पैरे उपर खडोइयै इक पबल आवदज ्ुनोत” १४ ते इक बडी गमत दे ्िदन होग; लेकन मजत् थे तू खडोते ओ, उह थदं नेई महलगत १५ ते जदुं ए बोलदद ऐ तदं डरनद नेई, कीजे वचन अन दद ऐ, ते धरती दी नीह ं ् ्िझी गेई ऐत १६ ते कों? कीहके इने गले दी गल कदँ पदी ऐ ते महलदी ऐ; १७ ते ्ुमनयै िै अपने पैरे उपर खडोइयै ्ुनेआ, ते मदखो, इक आवदज बोलदी ही, ते उदी आवदज िते ्दरे पदनी दी आवदज दे ्िदन हीत १८ ते आखयद, “ मदखो, ओह मदन आं दे न, मज् वेले िै नेडे औनद ते धरती उपर रौहने आले दद िुलदकदत करनद शुर करी दे गदत १९ ते उं दे कोलद पूछतदछ करनद शुर करी दे ग के ओह केहडे न जेडे अपने अधिन कने बेईिदनी कने चोर पजदं दे न, ते कदू ं म्योन दद दु ःख पूरद होगत २० ते जदुं ्ं्दर, जेडद लुप होने लगी ऐ, तदं िै ए मचने गी दसी दे गदत २१ ते इक ्दल दे बचे अपनी आवदज कने बोलन, ते ग्नवती जनदमनयदं तै-चदर िहीने दे अ्िय बचे पैदद करं गन, ते ओह मजंदद होंगन ते मजंदद होंगनत २२ अचदनक बोए दे थदहर मबनद बोए दे पकर होंगन, ते ्रे ्ंडदर अचदनक खदली पदए जदं गनत २३ ते तुरही इक आवदज दे ग, जे् जदुं हर कोई ्ुनग, ते अचदनक डरी जदह्गत २४ उ् बेले दोस दु शने दे ्िदन इक दु ए कने लडन, ते धरती उदे च रौहने आले कने डरदे होई खडोग, िवदरे दे झरने खडोई जदं गन, ते तै घंरे च नेईं दौडनत २५ जेडद कोई इने ्दरे कोलदं बची जदह्ग जेडद िै तुगी दसेयद ऐ, ओह बचग, ते िेरद उददर ते तेरे ्ं्दर दद अंत मदखगत २६ ते जेडे िनुख गहण कीते जदं दे ने, ओह मदखग, जेडे अपने जन थिद िौत दद सदद नेईं चखदे , ते मनवदम्ये दद मदल बदली जदह्ग ते दू ए अथन च बदली जदह्गत २७ कीहके बुरदई गी दू र करी मदतद जदग, ते धोखद मिरदयद जदगत २८ मवश् वद् दी तदं ओह िलदद-िूलदद रौह्ग, भषदचदर उपर मवजय पदई जदग, ते ्चदई जेडी इतनी दे र तकर िल नेईं रे ई गेई ऐ, उ्ी पचदररत कीतद जदगत २९ जदुं ओह़ िेरे कन् ने गल् ल मकती, मदखो, िै थोह् डी-िती उ्ी मदखदद रे आ, मज्दे ्दिने िै खडोते दद हदत ३० ते ए गल उन िीगी आखयद; िै तुगी आने आली रदत दद ्िदं दसने आलद आं त
३१ जे तू होर बी पदथननद करो, ते ्त मदने दद उपवद् करो, तदं िै तुगी मदनै च मजनद ्ुनेयद ऐ, उदे कोलद बी बडी गलदं दसनदत ३२ की वे तेरी आवदज परिे्रे दे ्दिने ्ुनी जंदी ऐ, की वे परिदतद ने तेरे धि् ववहदर गी मदखयद ऐ, ते तेरी पमतवतद गी बी मदखयद ऐ, जेडी तेरी जवदनी थिदं गै रे ई ऐत ३३ इ् आ्् ते उन् ने मिगी ़्ेज् जेयद के ओह़ तु्ेगी एह़ ्दरी गल् लदं द्नद ते तु्ेगी एह़ ग् लदनद, ' ह़ोर ्दं तनद दे ओ ते ित डरत' ३४ ते बीते ्िे च जलबदजी नेईं करो, ते बेकदर गलदं ्ोचने च जली नेईं करो, तदं जे आखरी ्िे थिदं जली नेई जदओत ३५ इ्दे बदद िै मिरी रोयद ते ्त मदन उपवद् कीतद तदं जे उन जेडे तै हफे मिगी दसे हे , उनेगी पूरद करी ्कदं त ३६ अठिी रदत च िेरद मदल मिरी िेरे अंदर वमथत होई गेआ ते िै परिदतद दे ्दिने बोलनद शुर करी मदतदत ३७ की वे िेरी आतद गी बडी आग लगी गेई ही, ते िेरी पदण मवपमत च पेई गेई हीत ३८ ते िै आखयद, हे प्ु , तू ्ृमष दे शुर तों पैहले मदन तों ही आखदद हद, ते इयदं आखदद हद; अंबर ते धरती बनी जद; ते तेरद वचन इक म्द कम हदत ३९ उ् बेले आतद ही, ते हर पद्े ने रद ते चुपी ही; िनुख दी आवदज दी आवदज अजे बी नेई बनी हीत ४० उ् बेले तू अपने खजदने च इक ्ुंदर रोशनी मनकलने दद हु मदतद तदं जे तेरद कम पगर होई ्कैत ४१ दू ए मदन तू आकदश दद आतद बनदयद ते उ्ी मव्दमजत करने ते पदनी दे बीच बंडने दद हु मदतद तदं जे इक महसद चली जद ते दू आ थले रे ई जदत ४२ तीए मदन तूने आजद मदती मक धरती दे ्तिे महसे च पदनी कटद कीतद जद, ते छह महसे ्ुकी लेतद ते रखेयद, इ् आसे मक इने च मकश परिदतद दे लदए गेदे ते जोतने आले तेरी ्ेवद करनत ४३ कीहके मजयदं गै तेरद वचन मनकली गेयदत ४४ की वे तुरत बडे ते अनमगनत िल, ते सदद आसे िते ्दरे ते गोतदखोर ्ुख, ते अरल रं ग दे िुल, ते अद् ्ुत गंध आली गंध आएत ४५ चौथे मदन तू आजद मदती मक ्ूरज चिके, ते चं्िद उ्ी रोशन दे , ते तदरे किबद होनत ४६ ते उने िनुख दी ्ेवद करने दद आजद मदतीत ४७ पंजवे मदन तू ्तिे महसे गी आखयद हद, मजते पदनी कटद होयद हद, मक ओ जीव-जंतु, मचमडयदं ते िछमलयदं पैदद करनत ४८ की वे गूंगे पदनी ते मबनद जीवन दे परिदतद दे हु दे ितदबक जीव पैदद मकतद, तदं जे ्दरे लोक तेरे अचंकदरी कमे दी सुमत करनत ४९ उ् बेले तू दो जीव-जंतुएं गी मनयु् मकतद, इक गी तू हनोक ते दू ए गी लेमवयथन आखयदत ५० ते इक गी दु ए कोलद बख करी मदतद, कीजे ्तिे महसे, मजते पदनी इकटद हद, उने दोने गी नेई पकडी ्कदद हदत ५१ तू हनोक गी इक महसद मदतद जेडद तीए मदन ्ुकी गेआ हद, तदं जे ओह् उ् महसे च रौह, मजते इक हजदर पहदमडयदं नत ५२ लेमवयदथन गी तू ्तवदं महसद निदं दे ई मदतद; ते मज्ी चदह्ने ओ ते कदू ं खदइयै रके दद ऐत ५३ छठे मदन तू धरती गी आजद मदती मक ओह तेरे ्दिने जदनवर, िवेशी ते रे गने आली चीजदं पैदद करनत ५४ इने दे बदद आदि ्ी, मज्ी तू अपने ्दरे पदणी दद सदिी बनदयद हद;
५५ हे प्ु , ए ्ब िै तेरे ्दिने आखद, कोंमक तू ्दडे वदसे ्ं्दर बनदयद ५६ आदि कोलदं आए दे दु ए लोके दे बदरे च, ते तू आखयद ऐ के ओह थूक दे म्वदय होर मकश नेईं न, ते उं दी ्रिदर गी इक बतनन थिदं मडगने आही बूंद कनै तुलनद कीती ऐत ५७ ते ह़ुन हे प्ु, मदक् खो, ए गैर-यह़ूमदये गी, जेके कदे बी मकश नेई ्िझेयद जंदद हद, ते ्दढे उप् पर सदिी बननद शुर करी ओडे यद ऐ ते अ्ेगी ़्लदनद शुर करी ओडे यद ऐत ५८ लेकन अ् तेरे लोक, मजने गी तू अपने पैहले पुतर, तेरद इकलौते ते अपने ्ख पेिी आखयद ऐ, उं दे हते च ्ौंपी गेदे आं त ५९ जे ्ं्दर ह़ुन ्दढे आ्् ते बनदयद गेदद ऐ, ते अ् ्ं्दर दे कन् ने मकय् यदं नेई ह़ोईये? एह् मकनी दे र तकर मरकी रौह्ग ? अध्य 7 द् १ जदुं िै ए गलदं आखनद खत करी ओडे यद, ते उ् ्ुगनदूत ने िेरे कोल ्ेजेयद, जेकद पैहली रदते िेरे कोल ्ेजेयद गेदद हदत २ उन िीगी आखयद, “ उठो एस्द्, ते ्ुनो, जो िै तुहदनू दसन आयद हदं त” ३ ते िै आखयद, “हे िेरे परिदतद, बोलोत” उ् बेले उन मिगी आखयद, “ ्िुं् इक चौडी थदहर उपर बैठे दद ऐ, तदं जे ओ गहरद ते बडद होऐत” ४ लेकन के् च पवेश ददर ्ंकरी ते नमदयद दे ्िदन हे; ५ मिरी कुन ्िुंदरे च जदइयै उ्ी मदखनद ते उ् पर रदज करी ्कदद हद? जेकर ओह ्ंकीणन च नेईं जदं दद तदं चौडे च मकयदं आई ्कदद हद ? ६ इक होर गल बी ऐ; इक नगर बनदयद जंदद ऐ, ते चौडे खेतर उपर रकेआ जंदद ऐ, ते ्दरे ्लदई-बेह्तर चीजे कनै ्रोचे दद ऐत ७ उदद पवेश ददर ्ंकीणन ऐ, ते मगरने आली खतरनदक जगह उपर रखे दद ऐ, मजयदं ्जे पदसे आग होवे, ते बदएं पदसे गहरद पदनी होवेत ८उं दे दोनों दे बीच इक ही रसद, अग ते पदनी दे बीच ्ी, इनद छोरद मक ओ ने आदिी इक बदरी उथे जदओत ९ जे इ् नगर गी ह़ुन कु्े गी मवरद्त दे तौर उपर मदतद गेदद ऐ, ते जेकर ओह़ कदे बी उ् खतरे गी नेई पदर करी ्कदद, तदं उ्ी एह़ मकय् यदं मिलग? १० ते िै आखयद, हे प्ुत उ् बेले उन मिगी आखयद, “ इ्दएल दद महसद बी इयदं गै ऐत” ११ कोंमक िै उं दे आसे ्ं्दर बनदई लेयद, ते जदुं आदि ने िेरे मनयिे दद उलंघन मकतद, तदं हन ए िै्लद मकतद गेयदत १२ उ् बेले इ् ्ं्दर दे दरवदजे ्ंकीणन होई गे, दु ख ते कष कने ्रोचे दे हे, ते थोडे ते बुरे, खतरे कने ्रोचे दे न, ते बडद दु खी नत १३ कोंमक बुजुगन ्ं्दर दे पवेश ददर चौडे ते पकद हे , ते अिर िल दे दे हे त १४ जेकर मजंदे लोक इने दु खी ते वथन चीजे च पवेश करने दी िेहनत नेईं करन, तदं ओह कदे बी अपने आसै रखे गेदे लोके गी नेईं पदई ्कदे त १५ ते तू इक नदशवदन िनुख होने दे नदते अपने आप गी कीं परे शदन करदे ओ ? ते तू मकय् यदं महलदद ऐ, जदुं के तू नशर ऐ? १६ तू इ् आने आली गल उपर की नेईं ्ोचेयद, जेडी िौजूद ऐ? १७ उ् बेले िै जवदब मदतद, “ हे शद्न करने आले प्ु, तूं अपनी ववसथद च तैनदत मकतद ऐ के धि् लोके गी ए गलदं दद वदरर् मिलै, लेकन अ््े दद नदश होई जदत”
१८ मिरी बी धि् लोके गी तंग दु खे दद ्दिनद करनद पौग, ते वदपक उमीद करनद पौग, कीजे बुरदई करने आले गी तंग कष ्ुगतनद पेआ ऐ, लेकन चौडदई गी नेई मदखनद ऐत १९ ते उन मिगी आखयदत परिदतद कोलदं उपर कोई नदयी नेई ऐ, ते कोई बी परिदतद कोलदं उपर ्िझददर नेई ऐत २० की वे इ् जीवन च िते ्दरे नदश होंदे न, की के ओह परिदतद दी ववसथद गी तुच ्िझदे न जेडी उं दे ्दिने रखी गेदी ऐत २१ की वे परिदतद ने आने आले गी ्ख हु मदतद ऐ के ओह मजयदं आए दे ्िदन जीने आसे के करन ते ्जद कोलद बचने आसे के के पदलन करनत २२ मिरी बी ओह उदे आजद नेई िनदे हे ; लेकन उदे खलदि बोलदे हे , ते बेकदर गलदं ्ोचे; २३ ते अपने बुरे कमे कने अपने आप गी धोखद दे ई लेदे हे त ते परिे्रे दे बदरे च ग् लदयद के ओह़ नेई ऐ; ते उदे रसे नेई जदनदद हदत २४ लेकन उदी ववसथद गी तुच ्िझयद ते उदे वददे दद इनदर मकतद; उदे मनयिे च विदददर नेई रे यद, ते उदे कमे गी नेई पूरद मकतदत २५ ते इ् आ्् ते हे ए्द्, की वे खदली चीजदं खदली चीजदं न, ते ्रीयदं आली चीजदं नत २६ मदखो, ओह ्िदं औग जे ए मनशदन जेडे िै तुगी दसे दे न, ओह होनगे, ते दु लन पगर होग, ते ओह बदहर मनकलदी मदकी जदग, जेडी ह़ुन धरती थवदं हरी गेदी ऐत २७ ते जेडद बी उकी बुरदइये कोलद िु् होई जद, ओह िेरे चितदरे गी मदखगत २८ कीजे िेरे पुतर यीशु उं दे कने होने आले कने पगर होग, ते जेडे बचे दे न, ओह चदर ्ौ ्दले दे अंदर खुश होंगनत २९ इने ्दले दे बदद िेरद पुतर ि्ीह ते जीवन रखने आले ्दरे िनुख िरी जदं गनत ३० ते ्ं्दर ्त मदने तकर पुरदने चुपी च बदली जदग, मजयदं पैहे नदये च हद, तदं जे कोई बी नेई रे ह्गत ३१ ्दत मदने दे बद'द ओह ्ं्दर, जेडद अजे तकर जदगदद नेईं ऐ, ओह मजंदद होई जदग, ते जेडद भष होई गेदद ऐ, ओह िरग ३२ ते धरती उदे च ्ोए दे लोके गी मिरी करी दे ग, ते चुपी च रौहने आले गी धूड बी, ते गुप थदहर उन पदणे गी बचदई दे ग जेडे उं दे कने ्ौंपे गेदे हे त ३३ ते परिदतद नदय दे आ्न उपर पगर होग, ते दु ख खत होई जदग, ते लमी धीरज दद अंत होई जदगत ३४ लेकन म्िन नदय ही रे हग, ्चदई खडी होग, ते मवशद् िजबूत होगत ३५ ते कम दे बदद औग, ते इनदि दसी जदह्ग, ते नेक कमे दद जोर होग, ते बुरे कमे दद कोई मनयि नेई होगत ३६ उ् बेले िै आखयद, “ अबदहि ने पैहले ्दोमियों आसे पदथननद मकतद, ते िू्द ने जंगल च पदप करने आले मपतदएं आसे पदथननद मकतीत ३७ आकदन दे ्िे च इ्दएल आ्् ते उदे मपचे यीशुत ३८ शिूएल ते ददऊद गी नदश करने आ्् ते ते ्ुलेिदन पमबतर थदहर च औने आले आ्् तेत ३९ ते बरखद पदने आले लेई हे मलयद्; ते िरे दे लोके आ्् ते मजंदद रौह़नत ४० ्नहे ररब दे ्िे च लोके आसै इजमकयद् ते िते ्दरे लोके आसैत
४१ ह़ुन बी इय् यदं गै नदश ह़ोई गेई ऐ, ते अध़ितद बधी गेई ऐ, ते ध़रिी लोके अ््े आ्् ते परदथनद मकती ऐत ४२ उन मिगी जवदब मदतद, “ ए वतनिदन जीवन ओह अंत नेईं ऐ मजते िती िमहिद बनी दी ऐ; इ् आ्् ते उनेगी किजोरे आ्् ते परदथनद मकती ऐत ४३ लेकन पलय दद मदन इ् ्िे दद अंत होग ते आने आले अिरतद दद आरं ् होग, मज् च मवनदश बीती गेदद ऐत ४४ ्ंयि दद अंत हो जदं दद है, बेविदई कर जदं दी है , धिन उगदद है , ते ्चदई उगदी है त ४५ उ् बेले कोई नदश होने आले गी बचदई ्कग, ते नद जीत पदने आले गी दिन नेईं करी ्कददत ४६ िै उ् बेले जवदब मदतद, “ ए िेरी पैहली ते आखरी गल ऐ के धरती आदि गी नेईं दे नद बेह्तर हद, नेईं ते जदुं उ्ी मदती गेई ही तदं उ्ी पदप करने थिदं रोकी मदतदत ४७ कीहके इ् ्िे च िनुखे गी कौनो िदयदद ऐ जे ओह् ्दरी ्दवे च जीन ते िरने दे बदद ्जद दी िेद करन ? ४८ हे आदि, तूं के कीतद? की वे पदप करने आलद तू ही हद, पर तू अकेलद नेई, लेकन अ् ्दरे तेरे थिद आए दे ओत ४९ कीहके जेकर ्दहडे कोल अिर ्िे दद वददद मकतद गेदद ऐ तदं ्दहडे कोल के िदयदद होग s अ् ओह कमे गी मकतद ऐ जेह्डे िौत गी लेई जंदे न ? ५० ते ्दहडे कोल इक अनन आशद दद वददद मकतद गेदद ऐ, लेकन अपने आप गी बडे दु ष होने दे नदते बेकदर होई गेदे आं ? ५१ ते के ्दढे आ्् ते ्ेहत ते ्ुरम्त वद् रखे गेदे ह़न, जदुं अ् बुरे तरीके कन् ने जीद ं े आं ? ५२ ते के परिदतद दी िमहिद उने बचदने आसे रखेयद जंदद ऐ, जेडे ्दवधदन जीवन जीद ं े न, जदुं अ् ्दरे कोलद बुरे रसे च चलदे आं ? ५३ ते इक जनत दद दशनन होवे, मज् दद िल हिेशद मरकदद रौह्ग, मजदे च ्ुर्द ते दवदई ऐ, की जे अ् उ् च नेईं जदई ्कगे? ५४ (मकजोकी अ्ी ं अमपय थदं ते चलदे हदं त) ५५ ते परहे ज करने आले दे चेहरे तदरे दे उपर चिकी जदं गन, ते ्दढे चेहरे ने रे कोलद बी कदलद होंगन? ५६ की वे जदुं अ् जीद ं े हे ते अधिन करदे हे, तदं अ् ए नेई ्ोचेयद के िरने दे बद'द इ् आसे दु खी ्ोगनद शुर करी ओडचेत ५७ उ् बेले उने मिगी जवदब मदतद, “ इ् लडदई दी हदलत ऐ, मज् कने धरती उपर पैदद होए दद िनुख लडग; ५८ मक जे ओह परदस होई जद ते तेरे आखे दे ्िदन दु खी होवेगद, लेकन जे ओह जीत पदग ते ओह जो िै आखदद हदं , ओह पदई लैगत ५९ कोंमक िू्द ने मजंदे च लोके कने आखयद हद, “ मजंदद रौहने आसे अपने जीवन गी चुनोत” ६० मिरी बी उने उदे उपर मवशद् नेई मकतद, ते नद उदे बदद दे ्मवषव्द, ते नद िै उं दे कने गल मकतदत ६१ मक उने नदश च इनद ्दरी नद होवे, मजनद उददर आसे िनदने आले उपर खुशी होगत ६२ िै उतर मदतद, “हे प्ु , िै जदननद ऐ के परिदतद गी दयदलु आखयद जंदद ऐ, की जे ओह उन उपर दयद करदद ऐ जेडे अजे तकर ्ं्दर च नेईं आए नत ६३ ते उदे ववसथद च िुडने आले उपर बी; ६४ ते ओह धीरज रखदद ऐ ते पदप करने आले गी अपने पदणी दे ्िदन लंबे ्िय तक ्हन करदद ऐ; ६५ ते ओह उददर ऐ, की के ओह मजते जररत होवे, ददन करने आसे तैयदर ऐ;
६६ ते ओह बडद दयदलु ऐ, की वे ओह िौजूद ते बीते दे ते आने आले उपर बी िती दयद करदद ऐत ६७ की वे जे ओह अपनी दयदएं गी बधदद नेई,ं तदं ्ं्दर उदे च वदरर् होने आले कने नेई रौंददत ६८ ते ओह िदिी दे ई मदं दद ऐ; कीहके जेकर ओह अपनी ्लदई कने इय् यदं नेई करदद तदं जे अधिन करने आले गी उं दे शद हलचल होई ्कै, तदं िनुखे दद द् हजदरवदं महसद मजंदद नेई रौह़गत ६९ ते नदयी होने दे नदते जे ओ अपने वचन कने ठीक होने आले गी िदि नेईं करदद ते मववददे गी दू र नेई करददत ७० अ्ंख ्ीड मवच शदयद बहत कि बचे होएत अध्य 8 द् १ उन मिगी जवदब मदतद, “ परिदतद ने इ् ्ं्दर गी िते ्दरे आसे बनदयद ऐ, लेकन आने आलद ्ं्दर गी थोडे आसे बनदयद ऐत” २ एस्द, िै तुगी इक उपिद दसनद; मजयदं तू धरती कोलद िंगने पर ओह तुगी आखग मक ओह मिटी दे बतनन बनदने च ितद ढदल मदं दद ऐ, लेकन ्ोनद पैदद होने आली थोडी धूड मदं दी ऐत ३्ृमष कई होन, लेकन थोडे ही उददर होनगेत ४ ते िै जवदब मदतद, “हे िेरे पदण, ्िझ गी मनगल, ते बुलद गी खदओत” ५ कीहके तूं कदन दे ण ते ्मवखवदनी करन लई इचु क है, कोंमक तेरे कोल म्िन जीने तों जददद जगह नही ं है त ६हे प्ू, जे तू अपने दद् नूं दु ख नद दे ओ मक अ्ी ं तेरे अगे पदथननद करचे, ते तू ्दहडे मदल मवच बीज, ते ्दडी ्िझ वदसे ्ंसृमत दे दे , तदं मक ओ् दद िल पैदद होवे; हर इक िनुख दी जगह लेईये जेडद भष ऐ, मक् चदली जीग ? ७ कीहके तू अकेलद ओ, ते अ् ्दरे तेरे हते दद इक गै कदरीगरी ऐ, मजयदं तू आखदद ऐत ८ की वे जदुं िदं दे कोख च शरीर बनी जंदद ऐ, ते तू उ्ी अंग दे ई ओडदे ओ, ते तेरद पदणी अग ते पदनी च बचदई लैदद ऐ, ते तेरी कदरीगरी नौ िहीने तकर तेरे पदणी गी मरकदी ऐ जेडद उदे च रचे दद ऐत ९ लेकन जेडद रखदद ऐ ते रखे दद ऐ, ओह दोने बचदई लैग, ते जदुं ्िदं औग, ते ग्न च उगने आली चीजे गी ्ौंपी मदं दी ऐत १० कीहके तूं शरीर दे अंगों, ितलब सनों मवचों दु द दे ण दद हु मकतद, जो सन दद िल हे त ११ तदं जे ि्दई दी चीज थोडी दे र तकर पोमशत होई जद, जदुं तकर तु् उ्ी अपनी दयद च नेई ्ुटी ओडोत १२ तू उ्ी अपने धदमिनकतद कने पदलयद, ते अपनी ववसथद च पोमशत मकतद, ते अपने नदय कने उ्ी ्ुधदरे यदत १३ ते तू उ्ी अपने पदणी दे रप च िरी दे ओ, ते उ्ी अपने कमे दे रप च मजंदद करगेत १४ इ्े आसे जेकर तू उ् गी नष करी ओडो जेडद इतनी िेहनत कने बनदयद गेदद हद, तदं तेरे हु दे जररए मनयु् होनद बडद ्ौखद ऐ, तदं जे जेडी बनदई ऐ, उ्ी बचदयद जदई ्कैत १५ इ्े आसे हे प्ु, िै बोलगद; आि तौर पर िनुक गी छूने, तू गै जदननद ऐ; लेकन तेरे लोके गी छूने, मजंदे आसे िै अि्ो् करदद हदं ; १६ ते तेरी मवरद्त आसे, मज्दे कदरण िै शोक िनदनद ऐ; ते इ्दएल आ्् ते, मजदे आ्् ते अऊं ्दरी ऐं; ते यदकूब आ्् ते, मजदे आ्् ते िै घबरदई गेदद ऐं;
१७ इ् आ्् ते अऊं अपने ते उं दे आ्् ते तुंदे ्दिने पदथननद करनद शुर करगद, की वे िै इ् िुल् के च रौह़ने आले दे पतन गी मदक् खनद ऐत १८ लेकन आने आले नदयी दी तेजी िै ्ुनी ऐत १९ इ् आसे िेरी आवदज ्ुनो ते िेरी गले गी ्िझो, ते िै तेरे ्दिने बोलगदत एस्द् दे वचने दी शुरआत ऐ, जेडद उ्ी उपर चुकी लैतद जद, ते िै ए् िददद, २० हे प्ु, हे अननकदल च रौहने आलद जेडद उपर थिद आकदश ते हवद च चीजे गी मदकदद ऐ; २१ मज् दद म्ंहद्न अिूल ऐ; मज्दी िमहिद ्िझी नेईं जद ्कदी; मजंदे ्दिने ्ुगनदूते दी ्ेनद कदँ पदे होई खडोती दी ऐत २२ मज्दी ्ेवद हवद ते अग च चली जंदी ऐ; मज्दी गल ्च ऐ, ते गलदं मनरं तर न; मजंदद हु िजबूत ऐ, ते ववसथद ्यदवह ऐ; २३ मजंदी नजर गहरदई गी ्ुकी मदं दी ऐ, ते कोध पहदडे गी मपघलदं दद ऐ; मज्दी ्चदई गवदही मदं दी ऐत २४ हे अपने दद् दी पदथननद ्ुनो, ते अपने पदणी दी गुहदर उपर कदन दे त २५ की वे मजनद िै बोलगद, ते जद तक िेरे कोल ्िझ होग, िै जवदब दे गदत २६ हे अपने लोके दे पदपे गी नेई मदखनद; लेकन ्चदई कने तेरी ्ेवद करने आले उपरत २७ गैर-यहमदयदं दे दु ष आमवषदरे दद धदन नेईं दे ओ, लेकन दु खे च तुंदी गवदही गी िनने आहे दी इचद दद धदन रकोत २८ जेडे तेरे ्दिने नकली चलदे हन, उं दे उपर ित ्ोचो; २९ तेरी िज् नद होवे मक जेडे जदनवरदं दे ्िदन जीद ं े हन, उने नदश करो; लेकन उने गी मदखनद जेडे तेरी ववसथद गी ्दि तौर उपर म्खदं दे नत ३० जेडे जदनवरे कोलद बी बुरे ्िझे जंदे न, उं दे उपर तू गुसद नेईं करो; लेकन उन कने पेि करो जेके हिेशद तेरे धिन ते िमहिद उपर ्रो्द रखदे नत ३१ की वे अ् ते ्दहडे पुरख इ् चदली दे रोगे कने तुटी गेदे आं , लेकन ्दढे पदपी दे कदरण तू दयदलु आखयद जदगेत ३२ की वे जेकर तुगी ्दढे उपर दयद करने दी इचद ऐ, तदं तू ्दढे उपर दयदलु आखयद जदगे, मजंदे कोल धिन दद कम नेई ऐत ३३ की वे ध़रिी, जेके तुंदे कोल िते ्लदई कम रखे दे न, उनेगी अपने कमे दद इनदि मिलगत ३४ कीहके िनुख के ऐ के तू उदे कने नदरदज होवे ? यद नदश करने आली पीढी केह़ ऐ, जेकद तू उदे उप् पर इय् यदं कडवद ह़ोई जद? ३५ की वे ्च च ओह पैदद होए दे बीच कोई नेईं ऐ, लेकन ओ् ने बुरदई मकती ऐ; ते मवशदम्ये च कोई बी नेई ऐ जेडद गलत नेई मकतदत ३६ की वे हे प्ु , जेकर तू उन उपर दयद करगे, मजंदे उपर ्लद कमे दद ्रो्द नेई ऐत ३७ उ् बेले उने मिगी जवदब मदतद, “ मकश गलदं तू ठीक-ठीक बोमलयदं न, ते तेरे वचन दे ितदबक होगत” ३८ कीहके िै उने दे स्दव उपर नेईं ्ोचनद जेडे िौत कोलद पैहले, नदय कोलद पैहले ते मवनदश कोलद पैहले पदप मकते नत ३९ लेकन िै धि् लोके दे स्दव उपर खुश रौंह्गद, ते उं दी यदतद, ते उने कोल जेडद उधददर ते इनदि मिलग, उ्ी बी यदद करगदत ४० मजयदं िै हन आखयद ऐ, उयदं गै होगत ४१ कीहके मजयदं मक्दन जिीन उपर ितद बीज बोंदद ऐ ते िते ्दरे बूह्रे लदं दद ऐ, ते मिरी बी जेडी चीज अपने ्िे च अची बोई जंदी ऐ, ओह नेईं उपर चली जंदी ते नद गै ्ब मकश बी जडे गी जडे गी दु मनयद च; ओह़ ्दरे गै उददर नेई ह़नत
४२ उ् बेले िै जवदब मदतद, “जेकर मिगी कृपद मिली ऐ, ते बोलने दे त” ४३ मजयदं मक्दन दद बीज नदश होई जंदद ऐ, जेकर ओह नद चली जंदद ऐ ते उ्ी ्िे उपर तेरी बरखद नेई मिलदी ऐत जदं जेकर िती बरखद होई जद ते उ्ी भष करी ओडदद ऐत ४४ तेरे हते कने बने दद िनुख ्ी नदश होंदद ऐ, ते तेरी पमतरप आखयद जंदद ऐ, कीजे तू उदे ्िदन ओ, मज्दे आसे तू ्ब मकश बनदयद ऐ, ते उ्ी मक्दन दे बीज कने तुलनद कीती ऐत ४५ ्दढे उपर गुसद नेई हो, लेकन अपने लोके गी बख, ते अपनी गै मवरद्त उपर दयद करो, कीजे तू अपने ्ृमष उपर दयदलु ऐत ४६ उ् बेले उने मिगी जवदब मदतद, “ िौजूद चीजदं वतनिदन आसे न ते आने आले लोके आसे आने आली चीजदं ऐत” ४७ कीहके तू िेरे कोलद जददद िेरे पदणी कने पदर करने च बडद घट ऐ, लेकन िै िते बदरी तेरे ते ओ् दे नेडे आयद हद, लेकन कदे बी अधमिनये दे कोल नेईं आयदत ४८ इ् च तू परिे्रे दे ्दिने अचंम्त ओत ४९ इ् आसे तू अपने आप गी नम मकतद ऐ, ते अपने आप गी धि् लोके च िती िमहिद करने दे कदमबल नेई ्िझेयदत ५० की वे बदद दे ्िे च ्ं्दर च रौहने आले कने िते ्दरे बमडयदं दु ख होंगन, कीजे ओह बडद घिंड कने चलदे नत ५१ लेकन तू अपने आप गी ्िझो, ते अपने ्िदन होने आले दी िमहिद दी तलदश करोत ५२ की वे तुंदे आसे जनत खुली गेई ऐ, जीवन दद पेड लदयद गेदद ऐ, आने आलद ्िदं तैयदर कीतद गेदद ऐ, ्रपूरी तैयदर कीती गेई ऐ, इक नगर बनी गेदद ऐ, ते आरदि दी अनुिमत ऐ, हदं , म्द ्लदई ते बुलदत ५३ बुरदई दी जड तुंदे कोलद िुहर लगी गेई ऐ, किजोरी ते पतंग तुंदे कोलद छु पदई गेदी ऐ, ते भषदचदर नरक च ्दगी गेदद ऐ तदं जे ओह् ्ुली जदत ५४ दु ख बीती जंदे न, ते अंत च अिरतद दद खजदनद दसेआ जंदद ऐत ५५ इ् आ्् ते तू नदश होने आले दी ्ीड दे बदरे च होर कोई ्वदल नेई पुछोत ५६ की वे जदुं उनेगी आजददी मिली गेई ते परिे्रे गी तुच ्िझ़ेयद, ते उदी ववसथद दद मतरसदर ्िझेयद ते उदे र्् ते छडी गेत ५७ उने उदे धि् गी रौंदयदत ५८ उने िन च आखयद, “ कोई परिदतद नेईं ऐ; हदं , ते ए जदनदे होई के उनेगी िरनद गै पौनद ऐत ५९ कीहके मजयदं पैहली गलदं तु्े गी गहण करं गन, उयदं गै पद् ते पीड उं दे आ्् ते तैयदर ऐ; ६० लेकन जेडे पैदद होए न, उं दे कोल ऐ जेडद उनेगी बनदयद हद, उदे नदं गी अशुद करी ओडे यद, ते उं दे आ्् ते जीवन तैयदर करने आले दद ध़नवदद नेई करदे हे त ६१ ते इ् आ्् ते िेरद िै्लद हन नेडे आयद ऐत ६२ ए गलदं िै ्दरे गी नेई, लेकन तुगी ते तेरे ्िदन थोडे लोके गी दसी मदतीत मिरी िै जवदब मदतद ते आखयदत ६३ हे प्ु, ह़ुन तू मिगी उने चितदरे दी गल् लदं द्् ्ेयद ऐ, जेके तू आखरी ्िे च करनद शुर करी ओडगेत
अध्य 9 द् १ उन ने मिगी जवदब मदतद, “तु् ्िे गी अपने आप च बडी िेहनत कने नदप; २ मिर तू ्िझी जदओगे मक ओह ही व् है मज् मवच परिदतद उ् ्ं्दर दद दौरद करन लग जदवेगद, जो उ्ने बनदयद है त ३ इ् आ्् ते जदुं ्ं्दर च लोके दे ्ूंचदल ते उथल-पुथल मदके जदङनत ४ उ् बेले तू ठीक ्िझी लैगे मक परिदतद ने तेरे कोलद पैहले दे मदने थिद शुर थिदं गै उने गले दे बदरे च बोलेयद हदत ५ कीहके मजयदं ्ं्दर च बने दे हर चीज दद आरं ् ते अंत ऐ, ते अंत पगर ऐत ६ उयदं गै परिे्रे दे ्िे दद बी ्दफ शुरआत आशयन ते शल्शदली कमे च ऐ, ते अंत प्दव ते मनशदने च ऐत ७ ते जेडद कोई उधददर पदग, ते अपने कमे ते मवशद् दे ददरद, मजंदे कने तु् मवशद् मकतद ऐ, उ्ी बचदई ्कगत ८ उक खतरे थवदं बचदयद जदह्ग, ते िेरे िुल ते िेरे ्रहदे च िेरद उददर मदखग, कीजे िै उनेगी अपने आ्् ते शुर थवदं गै पमबतर मकतद ऐत ९ उ् बेले ओह दयनीय हदलत च होंगन, जेडे हन िेरे रसे दद दु रपयोग करदे न; १० की वे मजने गी अपने जीवन च िदयदद मिलदद ऐ, लेकन उने मिगी नेई जदनयद; ११ जेडे िेरे ववसथद कने घृणद करदे हे , जदुं उनेगी आजददी ही, ते जदुं उं दे आ्् ते पछतदवद करने आली जगह खुली ही, तदं उनेगी नेई ्िझ़ेयद, लेकन उ्ी तुच ्िझेयदत १२ उ्ी िरने दे बदद पीड नदल जदननद चदमहदद है त १३ ते इ् आ्् ते तु् उतुकतद नेई रखो के अ््े गी मकय् यदं ्जद मदती जदग ते कदू ं मदती जदग, लेकन पुछो के ध़रिी लोके दद उददर मकय् यदं ह़ोग, ते ्ं्दर कु् दद ऐ ते ्ं्दर कु् दे आ्् ते पैदद ह़ोयद ऐत १४ उ् बेले िै जवदब मदतदत १५ िै पैहे गै आखेआ हद, ते हन बोलनद ऐ, ते बदद च बी आखनद ऐ जे मजंदे कोलद उधददर पदने आहे कोलद बी िते नदश होंदे नत १६मजवे मजवे लहर बूंद तों वडद होवेत १७ उन मिगी जवदब मदतद, “ मजयदं खेतर ऐ, उयदं गै बीज बी ऐ; मजयदं िुल होंदे न, उयदं गै रं ग बी होंदे न; मजयदं कमगदर ऐ, उयदं गै कम बी ऐ; ते मजयदं मक्दन अपने आप गी ऐ, उयदं गै उं दी खेतीबदडी बी ऐ, कीजे ओह ्ं्दर दद ्िदं हदत १८ ते ह़ुन जदुं िै उने ्ं्दर गी, जेकी अजे तकर नेई बनी ही, उं दे आ्् ते मजंदे च रौह़ने आ्् ते तैयदर मकतद, तदं कु्े ने बी िेरे खलदि नेई बोलेयदत १९ की वे उ् वेले हर कोई आजद िनदद हद, लेकन हन जेडे इ् ्ं्दर च रचे गेदे न, उं दे आचदर ्नदतन बीज दे कदरण ते इक अनजदन ववसथद कने नष होई गेदे नत २० इ् आसे िै ्ं्दर उपर मवचदर मकतद, ते मदखयद, उदे च आए दे षडंते दे कदरण खतरे च पेदद हदत २१ ते िै मदलखये उ्ी बडद बखयद, ते िेरे कोल इक गुचे दद अंगूर ते इक बडे लोके दद पौधद रखेयद ऐत २२ तदं ्ीड नदश होवे, जेडी वथन पैदद होई ही; ते िेरद अंगूर ते िेरी पौधे रखे; कीहके िै बडी िेहनत कने उ्ी म्द बनदई मदतद ऐत २३ मिरी बी जेकर तू ्त मदन होर रकी जदओ, (लेमकन उने च रोजद नेई रखोत
२४ लेकन िुले दे खेतर च जदओ, मजते कोई घर नेईं बनदद, ते म्िन खेतर दे िुल गै खदओ; िदं ् दद सदद नेईं चखो, शरदब पीओ, लेकन म्िन िुले गै खदओ;) २५ ते परिदतद कोलद लगदतदर पदथननद करदं , तदं िै तेरे कने गल करनत २६ इ् आ्् ते िै उ् खेतर च चली गेयद, मजय् यदं उन् ने मिगी मदक् खेयद हदत ते उते िै िुले दे मबच बैठी खेतर दी जडीबूमरयदं खददद हद, ते उ्ी दद िदं ् मिगी तृप करी मदं दद हदत २७ ्दत मदने दे बदद िै घदह् उपर बैठी गेआ, ते िेरद मदल पैहे आहे आं गर िेरे अंदर परे शदन होई गेआत २८ ते िै अपनद िुंह खोल के परिे्रे दे ्दिने गल करन लगी पेयदत २९ हे प्ु, तू जेडद ्दढे ्दिने अपने आप गी दसदद ऐ, तू ्दढे मपतद-मपतद गी जंगल च, मजते कोई रौंद नेईं करदद, बंजर थदहर उपर, जदू ं ओह मि् थिदं मनकले हे, दसेयद हदत ३० ते तू आखयद, हे इ्दएल, िेरी गल ्ुनो; ते यदकूब दे वंशज, िेरे वचने गी मचनत करोत ३१ की वे मदखो, िै तुंदे च अपनी ववसथद गी बोनद ऐ, ते ओह तुंदे च िल दे ग, ते तु् उ् च हिेशद आदर करगेत ३२ लेकन ्दहडे पुरख, जेडे ववसथद गी गहण करदे हे , ते तेरे मनयिे दद पदलन नेईं करदे हे , ते जेकर तेरी ववसथद दद िल नदश नेईं हद, ते नदश होई ्कदद हद, कीजे ओह तेरद गै हदत ३३ मिरी बी जेके उ्ी गहण करदे हे, ओह नदश होई गे, कोंमक उने च जेडी चीज बोई गेई ही, उ्ी नेई रखेयदत ३४ ते मदखो, ए ररवदज ऐ मक जदुं जिीन गी बीज मिलदद ऐ, जदं ्िुंदरे गी जहदज, जदं कु्े बी बतनन च खदने-पीनद मिलदद ऐ, तदं ओह नदश होई जंदद ऐ, मज् च ओह बोयद गेदद हद जदं ्ुटी मदतद गेदद हदत ३५ जेडी चीज बी बोई गेई ही, जदं उ् च ्ुटी गेई ही, यद पदई गेदी ऐ, ओह नदश होई जंदी ऐ, ते ्दढे कने नेई रे ई जंदी ऐ; ३६ की वे अ् जेडे ववसथद गी गहण मकते न, पदप दे कदरण नदश होंदे न, ते ्दढद मदल बी पदप दे कदरण नष होई जंदे न ३७ लेकन ववसथद नदश नेई होंदी, लेकन उदे च गै रे ई जंदी ऐ उ्की तदकतत ३८ जदुं िै अपने मदलै च ए गलदं बोमलयदं , तदं िै अपनी अकीं कने मपचे िुडीए मदकेआ, ते ्जे पदसे इक जनदनी मदकी, ते मदखो, ओह शोक करदी ही ते जोरे -जोरे कने रोंदी ही, ते मदलै च बडद दु खी होई गेई ही कपडे िरी गेदे हे , ते उं दे म्र उपर रदखी हीत ३९ उ् बेले िै अपने मवचदरे गी जदइयै उदे कोल आयदत ४० ते उ्ी आखयद, “ तू कीं रोंदे ओ ? तू अपने िन च मकयदं दु खी ओ? ४१ उ्ने मिगी आखयद, “ ्दहब, मिगी छोडो, तदं जे िै अपने आप गी शोक िनदं ते अपने दु ख च होर बी बधदं , कीजे िै अपने िन च बडद परे शदन ऐं ते बडद मनचले होई गेदद ऐंत ४२ ते िै उ्ी आखयद, “ तेरी की बीिदरी ऐ ? मिगी दसो. ४३ उन मिगी आखयद, “िै तेरद दद् बंजर हद, ते िेरे कोल ती् ्दल दद पमत हदत ४४ ते उन ती् ्दले च िै मदन-रदत ते हर घडी होर मकश नेई मकतद, म्वदय परिदतद कोलद अपनी पदथननद करनदत ४५ ती् ्दले बद'द परिदतद ने िेरी दद्ी दी गल ्ुनी, िेरी दु खे गी मदखयद, िेरी परे शदनी गी ्िझी लेयद, ते मिगी इक पुतर दे ई मदतद, ते िै उदे उपर बडद खुश होई गेआ, ते िेरे पमत ते िेरे ्दरे पडोम्ये गी बी बडद आदर मदतद ्वनशल्िदन ददत
४६ ते िै उ्ी बडी िेहनत कने पोमशत मकतदत ४७ जदुं ओह बडद होयद ते उ् वेले च आयद, मज् वेले उदी घरवदली होन, ते िै ्ोज मकतदत अध्य 10 द् १ ते िेरे पुतर अपने बदह दे कोठरी च ददखल होई गेयद ते िरी गेयदत २ उ् बेले अ् ्दरे बती उखदडदे हे , ते िेरे ्दरे पडो्ी मिगी मदलद्द दे ने आसे उठी गे; ३ जदुं ओह ्दरे मिगी मदलद्द दे नद छडी गे, ते अन तकर िै चुप होई ्कदद हद; उ् बेले िै रदती ं उठी गेयद, ते इतै इ् खेतर च आई गेयद, मजयदं तु् मदकद करदे ओत ४ ते ह़ुन िै शैह़रे च बदप् नेई, बल् मक इत् थे गै रौह़नद ऐ, ते नद खदनद ते नद पीनद, बल् मक िरने तकर लगदतदर शोक ते उपवद् करनदत ५ मिरी िै मजने च िै हद, उन मवचदरे गी छडी ओडे यद ते गुसे च उदे कने आखयदत ६ तूं ्ब तों वडी िूखन जनदनी, कद तू ्दडद शोक नही ं वेखदद, ते ्दडे नदल की होयद? ७ मकयदं ्दडी िदं म्योन ्दरे ्दर कने ्रोची दी ऐ, ते बडी नम ऐ, ते बडद दु खी ऐ? ८ ते ह़ुन अ् ्दरे शोक करदे ते दु खी ह़ोने आ्् ते, कीजे अ् ्दरे ्दर च पेदे आं , के तू इक पुतर आ्् ते दु खी ओ? ९ कीहके धरती कोलद पुछो, ते ओह तुगी दसी दे ग, के ओही ऐ मज्ी उदे उपर उगने आले दे पतन दद शोक िनदनद चदइददत १० की वे पैले ्दरे उदे कोलदं मनकले , ते बदकी ्दरे उदे कोलदं मनकलन, ते मदखो, ओह लग्ग ्दरे मवनदश च चली जदं गन, ते उं दी ्ीड पूरी चदली जडे कने मनकली गेदी ऐत ११ तदं जेडी इतनी ्ीड गी खोई चुकी ऐ, उदे कोलद बी जददद शोक कुन करग; ते तू नेई, जेके इक गी छोमडये पछतदं दे ओ ? १२ लेकन जे तू मिगी आखगे, “िेरद मवलदप धरती दे ्िदन नेईं ऐ, की जे िै अपने पेर दद िल खोई लेआ ऐ, जेडद िै पीडे कने पैदद कीतद हद, ते दु खे कने पैदद कीतद हदत १३ लेकन धरती इयदं नेईं, की वे उ् च िौजूद ्ीड धरती दे कि दे अनु्दर चली गेई ऐत १४ मिरी िै तुगी आखनद ऐ, मजयदं तू िेहनत कने पैदद मकतद ऐ; इयदं गै धरती ने बी शुर थिदं गै उ्ी पैदद करने आहे गी अपनद िल अथदन त िनुख मदतद ऐत १५ इ्े आसे ह़ुन अपने दु ख गी अपने आपै च रखो, ते जे मकश तेरे उप् पर आयद ऐ, उ्ी महमत कन् ने ्हन करोत १६ की वे जेकर तू परिदतद दे नदयी होने दद मनशय िननद ऐ, तदं तू अपने पुतर गी ्िे उपर गहण करगे ते जनदमनये च पशं्द कीती जदगत १७ तदं अपने पमत दे कोल शैहर च जदओत १८ उन मिगी आखयद, “ िै ऐ्द नेईं करगद, िै शैहर च नेईं जदनद, लेकन इते िै िरनद ऐत” १९ ते िै उदे कने होर गल आखयदत २० ऐ्द नद कर, लेकन ्लदह़ दे त िेरे ददरद; यरशलेि दे दु ख दे बदरे च मदलद्द दे ओत २१ की वे तू मदखदे ओ के ्दढद पमवत थदहर उजदड होई गेदद ऐ, ्दढद वेदी रू री गेदद ऐ, ते ्दढद िंमदर नष होई गेदद ऐ; २२ ्दढद ्जन जिीन उपर ्ुटी मदतद गेदद ऐ, ्दढद गीत चुप होई गेदद ऐ, ्दढी खुशी दद अंत होई गेदद ऐ, ्दढी दीिक दी
रोशनी बुझी गेई ऐ, ्दढी वदचद दद ्नदू क मबगदडी गेदद ऐ, ्दढी पमवत चीजे गी अशुद करी मदतद गेदद ऐ, ते उं दद नदं ऐ ्दढे उपर बुलदयद गेदद ऐ, लग्ग अपमवत होई गेदद ऐ: ्दढे बचे शमिमदद होई गेदे न, ्दढे यदजक जली गेदे न, ्दढे लेवी कैद च चली गेदे न, ्दढी कुंवदरी अशुद होई गेईयदं न, ते ्दढी घ़रे आली गी लूरयद गेदद ऐत ्दढे धि् लोके गी लेई गेआ, ्दढे मनके-मनके नष होई गे, ्दढे जवदने गी गुलदि बनदई मदतद गेआ, ते ्दढे बलवदन किजोर होई गे; २३ ते जेडी ्दरे कोलद बडी ऐ, म्योन दी िुहर हन अपनी आदर खोई गेई ऐ; की वे ओह ्दढे कने निरत करने आले दे हते च ्ौंपी गेई ऐत २४ ते इ् आ्् ते अपनी बडी ्दर गी महलदओ, ते दु खे दी ्ीड गी दू र करी ओड, तदं जे परदकिी तेरे उपर मिरी दयद करन, ते परिदतद तु्ेगी तुंदी िेहनत थिदं आरदि ते आरदि दे गत २५ जदुं िै उदे कन् ने गल् ल करदद हद, तदं मदक् खयद के उदद चेह़रद अचदनक बडद चिकी गेयद, ते उदे चेह़रे च चिक आई गेयद, ते अऊं उदे शद डरदद हद ते ्ोचनद लगी पेयद के एह़ केह़ ह़ोई ्कदद ऐत २६ ते मदखो, अचदनक उ् ने बडद डरदवनी मचलदयद, ते उ् जनदनी दे शोर-शरदबे कने धरती महल गईत २७ ते िै मदखयद, ते मदखयद, ओह जनदनी िेरे कोल मिरी नेईं मदकी गेई, लेकन इक शैहर बनी गेदद हद, ते ए बडी थदहर नीह ं ् थिद अपने आप गी पगर करदी ही; २८ उरीएल ्ुगनदूत मकते ऐ, जेडद पैले िेरे कोल आयद हद? कीजे उने मिगी िते ्दरे ्िदमध च पदई मदतद ऐ, ते िेरद अंत नदश च बदली गेदद ऐ, ते िेरी डदं रने दी पदथननदत २९ अऊं ए गलदं बोलदे होई मदखो, ओह िेरे कोल आईये मिगी मदखयदत ३० ते मदखो, िै िरे होए दे ्िदन पेदद हद, ते िेरी ्िझ िेरे कोलद खोई गेई ही, ते उने मिगी ददएं हत पकडी लेतद, ते मिगी मदलद्द मदतद, ते िेरे पैरे उपर खडोतेयद ते मिगी आखयदत ३१ तेरे गी केह बीिदर ऐ? ते तू इनद परे शदन कीं ? ते तेरी ्िझ ते तेरे मदल दे मवचदर मक् कदरण परे शदन ऐ ? ३२ ते िै आखयद, कोंमक तू मिगी छडी मदतद ऐ, ते मिरी बी िै तेरे वचन दे ितदबक कीतद, ते िै िैददन च चली गेआ, ते मदखो, िै मदकेयद, ते मिरी बी मदखदद ऐ के िै गल नेई करी ्कददत ३३ उन िीगी आखयद, “ िदन बनी खडो, ते िै तुगी ्लदह दे गदत” ३४ उ् बेले िै आखयद, “हे िेरे प्ु, िेरे च बोलो; म्िन मिगी नेई छडो, कही ं िै अपनी उमीद थिदं कुंमठत होई जदं त ३५ की वे िै मदखयद के अऊं नेई जदनदद हद, ते ्ुनेयद के अऊं नेई जदनददत ३६ यद िेरी ्दवनद धोखद च ऐ, यद िेरद पदण ्पने च ऐ? ३७ इ्े आसे िै तुंदे कोलद मवनती करनद के तू अपने दद् गी इ् दशनन दे बदरे च दसोत ३८ उन ने मिगी जवदब मदतद ते आखयद, “िेरी ्ुनो, ते िै तुगी जदनकदरी दे गद, ते तुगी दसी दे गद मक तू मक् कदरण डरदद ऐ, की के परिदतद तेरे उपर िते ्दरे गुप गलदं पगर करगत” ३९ उन ने मदखयद के तेरद रसद ठीक ऐ, की के तू अपने लोके आसे लगदतदर दु खी रे हं दे ओ ते म्योन आसे बडद मवलदप करदे ओत ४० इ् आसे ओह दशनन दद ितलब ए ऐ जेडद तु्े हदल च मदकेआ हदत ४१ तू इक जनदनी गी शोक करदे मदखयद, ते तू उ्ी मदलद्द दे नद शुर करी ओडे यदत
४२ लेकन हन तू उ् जनदनी दी ्िदनतद गी मिरी नेई मदखदे , लेकन तुगी इक नगर बनी दद पगर होयदत ४३ जे् ले ओह तुगी अपने पुतर दी िौत दे बदरे च दसी ही, ते इ् दद हल ऐत ४४ ए जनदनी मज्ी तू मदखेयद ओ म्योन ऐ; ४५ लेकन िे आखनद ऐ के ओह ती् ्दल बंजर रे ई गेई ऐ; ४६ लेकन ती् ्दले दे बदद ्ुलेिदन ने नगर बनदयद ते बमलददन चढदयद; ४७ जदुं ओह तुगी द्दी ही के ओह उ्ी िेहनत कने पो्दी हीत ४८ लेकन उन तुगी आखयद हद, “िेरे पुतर अपने बदह दे कोठरी च आने पर ्ंजोग कने िरी गेयद; ४९ ते मदखो, तू उदी ्रप मदखयद, ते मक्े ओह अपने पुतर आसे शोक करदी ही, ते तू उ्ी मदलद्द दे नद शुर मकतद; ५० की वे ह़ुन परिे्रे गी मदक् खेयद ऐ के तू उदे आ्् ते अपने ्दरे मदले कन् ने दु खी ओ, ते उदे आ्् ते उदी िमहिद दी चिक ते उदी ्ुंदरतद दद ह़ोर बी तु्ेगी द्् ्ेयद ऐत ५१ इ् आ्् ते िै तुगी उ् खेतर च रौहने आलद हद, मजत् थे कोई घर नेई बनदयद गेदद हदत ५२ की वे िै जदनदद हद के परिदतद तुगी ए गल दसी दे गत ५३ इ् आ्् ते िै तुगी हु मदतद के तु् उ् खेतर च जदओ, मजत् थे मक्े बी इिदरत दी नीह ं ् नेई हीत ५४ की वे मजत् थे परिे्रे अपने शैहर गी द्् ्ेनद शुर करदद ऐ, उते कु्े दी इिदरत खडोई नेई ्कदीत ५५ इ् आ्् ते डर नेई, तेरद मदल नेई डरे , लेकन अंदर जदइयै इिदरत दी ्ुंदरतद ते िहदनतद गी मदखो, मजनद तुंदी अकीं मदकी ्कमदयदं नत ५६ ते िेर तू मजनद तेरे कदन ्िझी ्कन, उनद ्ुनगेत ५७ की वे तू िते ्दरे कोलदं ितद धन ओ, ते परिदतद दे कोल ्दे गेदे ओ; ते इय् यदं गै थोडे गै नत ५८ लेकन कल रदती ं तू इते गै रौहग; ५९ ते इ् चदली परिदतद तु्ेगी उची चीजे दे दशनन दसग, जेडे परिदतद आखरी मदने च धरती उपर रौहने आले कने करगत इ् आ्् ते िै उ् रदत ते इक होर, मजय् यदं उने मिगी आजद मदती ही, उं वदं गै ्ुती गेईत अध्य 11 द् १ उ् बेले िै इक ्पने मदखयद, ते मदखयद, ्िुंदर चों इक चील चली आयद, मज्दे बदरह पंखे आले पंख ते तै म्र हे त २ ते िै मदखयद, ते मदखयद, ओह ्दरे धरती उपर अपने पंख िैलदयद, ते हवद दी ्दरी हवदएं उदे उपर चली गेई ते इकटे होई गेईत ३ ते िै मदखयद, ते ओ् दे पंखे च होर मवपरीत पंख उगदे हे त ते ओह़ छोरे -छोरे पंख ते छोरे -छोरे ह़ोई गेत ४ लेकन उदे म्र आरदि करदे हे , ते बीच दद म्र दु ए कोलद बडद हद, लेकन बचे दे कने आरदि करदद हदत ५ िै मदखयद, ते मदखो, चील अपने पंखे कने उडदद हद, ते धरती उपर ते उदे च रौहने आले उपर रदज करदद हदत ६ ते िै मदक् खेयद के ्ुगन दे हे ठली ्दरी चीजदं उदे अधीन न, ते धरती उपर कोई बी उदे खलदि नेई बोलदद हदत ७ ते िै मदखयद, ते मदखो, चील अपने पैरे उपर उमठयै अपने पंखे कने आखयदत ८ इक बदरी च जदगत नेई, हर इक अपने-अपने जगह ्ोई जदओ; ९ लेकन म्रे गी आखरी आसे बचदयद जदत
१० ते िै मदखयद, ते मदखो, ओ् दे म्रे कोलदं नेई, लेकन उदे शरीर दे मबचो-मबच आवदज मनकलीत ११ िै उदे मवपरीत पंख मगने ते मदखो, उं दे च अट हे त १२ ते िै मदखयद, ते मदखो, ्जे पद्े इक पंख उठयद ते रदज करदद ऐ डी ्दरी धरती उपर; १३ ते जदुं ओह़ रदज मकतद, तदं उदद अंत आयद, ते उदी थदह़र िी नेई मदक् खेयदत ते रदज मकतद, ते बडद ्िदं मबतदयद; १४ ते जदुं ओह रदज मकतद, तदं ओ् दद अंत बी पैहले दे ्िदन आयद, ते ओह मिरी नेई पगर होयदत १५ उ् बेले उदे कोल इक आवदज आई ते आखयदत १६ तू इतनी दे र तकर धरती उपर रदज करने आलद ्ुनो; १७ तेरे बदद कोई तेरे ्िे ते नद ते आधे ्िे गी हद्ल नेईं करगत १८ उ् बेले तीयद उठी गेयद, ते पैहले दे ्िदन रदज मकतद, ते मिरी ्ी पकर नेईं होयदत १९ इय् यदं गै ्दरे बचे दे लोके कन् ने इक-दु ए दे बदद चली गेयद, मजय् यदं हर इक रदज करदद हद, ते िी िी नेई पगर होंदद हदत २० उ् बेले िै मदखयद, ते मदखो, ्िे दे चलदे मपचे दे पंख ्जे पद्े खडोते दे हे , तदं जे ओह बी रदज करनत ते उने च मकश रदज मकतद, लेकन थोडी दे र च ओह मिरी नेई पगर होई गेत २१ की वे उं दे च मकश खडोते दे हे , लेकन रदज नेई मकतदत २२ इ् दे बदद िै मदखयद, ते मदखयद, बदरह पंख मिरी नेईं मदके गे ते नद गै दो मनके-मनके पंखत २३ ते चील दे शरीर उपर होर कोई नेईं, लेकन तै म्रे दे मरकदऊ ते छह छोरे -छोरे पंख हे त २४ उ् बेले िै ए बी मदखयद के दो छोरे -छोरे पंख छे कोलदं बखरे होई गे ते ्जे पदसे दे म्र दे हे ठ रे ई गेदे हे , कीजे चदरे अपने थदं उपर गै रे ई गेदे हे त २५ ते िै मदखयद, ते मदख, पंख दे हे ठले पंख अपने आप गी खडोने ते रदज करने दद ्ोचेयदत २६ अऊं मदखयद, ते मदखो, इक खडोते दद हद, पर थोडी दे र च ओह मिरी नेई मदखयदत २७ ते दु आ पैले कोलदं जली चली गेयदत २८ िै मदखयद, ते मदखो, जेडे दोने बचे दे हे , उने बी अपने आप गी रदज करने दद ्ोचेयदत २९ जदुं उनेगी एह़ ्ोचेयद, तदं मदक् खयद, जेके म्र च मवशदि च हद, उं दे चद इक म्र जदगदद हदत की वे ओह दू ए दो म्रे कोलद बी बडद हदत ३० मिरी िै मदखयद के दू ए दो म्र उदे कने जुडे दे नत ३१ ते मदखो, म्र अपने कने होने आले कने िुडी गेयद, ते पदं ख दे हे ठले दो पंख खदई लेयद, जेडे रदज करनद चदं दे हे त ३२ लेकन इ् म्र ने ्दरी धरती गी डरद मदतद, ते उ् ्दरे धरती उपर रौहने आले उपर बडद अतदचदर कने रदज कीतदत ते इ्दे ्दरे पंखे कोलद बी ितद ्ं्दर दद शद्न हदत ३३ इ्दे बदद िै मदखयद, ते मदखो, जेडद म्र मबचे दद हद, ओह अचदनक पंखे दे ्िदन मिरी नेई मदखयदत ३४ लेकन दो म्र बचे, जेडे बी इसै चदली धरती उपर ते उदे च रौहने आहे उपर रदज करदे हे त ३५ िै मदखयद, ते मदखो, ्जे पद्े दे म्र ने बदएं पद्े दे म्र गी खदई लेयदत ३६ उ् बेले िै इक आवदज दे ईये आखदी ही, “ अपने ्दिने मदखो, ते जेडी गल तू मदखदी ऐ, उदे उपर मवचदर करोत” ३७ ते िै मदखयद, ते मदखयद, मजयदं इक गजनने आलद शेर जंगल च ्गदयद गेदद ऐ, ते िै मदखयद के ओ् ने इक िनुख दी आवदज चील दे कोल ्ेजी ते आखयदत
३८ ्ुनो, िै तेरे कने गल करगद, ते परिदतद तेरे कने आखगत ३९ कद तू ओह चदर पदणीएं च बचे दद नेईं ऐ, मजनेगी िै अपने ्ं्दर च रदज कीतद हद, तदं जे उं दे ्िे दद अंत उं दे कने होई जद? ४० चौथद आयद, ते बीते दे ्दरे जदनवरे उपर मवजय पदई लेयद, ते बडी डर कने ्ं्दर उपर, ते ्दरे धरती दे कमद् उपर िते दु ष अतदचदर कने अमधकदर रखेयदत ते इतनी दे र तकर ओह धोखे कने धरती उपर रे यदत ४१ की वे धरती दद तू ्चदई कने नदय नेई मकतदत ४२ की वे तू नम लोके गी दु खी मकतद, शदं मतमपय लोके गी दु खी मकतद, ते झूठे कने पदर मकतद, ते िल पैदद करने आले दे आवद्े गी नष करी ओडे यद, ते उने लोके दी दीवदरे गी उडदई मदतद मजनेगी तुगी कोई नुक्दन नेई मकतदत ४३ इ् आ्् ते तेरद दु षिन परिे्रे दे कश चली गेदद ऐ, ते तेरद घिंड परदकिी दे कश आई गेदद ऐत ४४ परिदतद ने ्ी घिंडी ्िे गी मदखयद, ते मदखो, ओह खत होई गे न, ते ओ् दे घृमणत कमे गी पूरद होई गेआ ऐत ४५ ते इ् आसे, हे चील, नद तेरे ्यदनक पंख, नद तेरे दु ष पंख, नद तेरे दु ष म्र, नद तेरे चोर लगने आले पंजे, ते नद तेरद ्दरद वथन शरीरत ४६ तदं जे ्दरी धरती तेरे महं ्द कोलद िु् होईये वदप् आई जद, ते उ्ी पैदद करने आले दे नदय ते दयद दी उमीद करनत अध्य 12 द् १ जदुं शेर ने गरड कने ए गलदं बोमलयदं , िै मदखयदत २ ते मदखो, जेडद म्र बचे दद हद ते चदर पंख मिरी नेई मदखदे हे, ते दोने ओ् दे कोल जदइयै रदज करने आले, ते उं दद रदज छोरद हद, ते हं गदिे कने ्रोचे दद हदत ३ ते िै मदखयद, ते मदखयद, ओह मिरी नेईं पकर होए, ते चील दद ्दरद शरीर जली गेयद, मज्दे कने धरती बडद डरदद हदत ते िेरी आतद गी आखयदत ४ मदखो, तू िेरे कने ए मकतद ऐ मक तू परिदतद दे रसे गी रोलदद ऐत ५ मदखो, िै अपने िन च थकी गेदद ऐं, ते अपनी आतद च बडद किजोर ऐं; ते िेरे च थोडी तदकत ऐ, की जे इ् रदत गी बडद डर हदत ६ इ् आ्् ते िै ह़ुन परिे्रे गी मबनती करगद के ओह़ मिगी अंत तकर मदलद्द दे त ७ ते िै आखद, “प्ु जे शद्न करदद ऐ, जेकर िै री ते जेकर िै तुंदे कने िते ्दरे लोके दे ्दिने धि् ठहरदयद जद, ते जेकर िेरी पदथननद ्चिुच तेरे ्दिने आई जदत ८ तदं िीगी मदलद्द दे , ते अपने दद् गी इ् ्यदवह दशनन दी वदखद ते ्दि-्दि ्ेद दसो, तदं जे तू िेरी आतद गी पूरी चदली मदलद्द दे ओत ९ कीहके तू मिगी आखरी ्िे गी दसने दे कदमबल ्िझेयद ऐत १० उन मिगी आखयद, “ दशनन दी वदखद ए ऐत ११ चील, मज्ी तू ्िुंदरे थवदं चढदे मदखेयद हद, ओह रदज ऐ जेडद तेरे भद ददमनयेल दे दशनन च मदकेआ गेदद हदत १२ लेकन उ्ी ्िझद नेई मदतद गेयद, इ् आ्् ते अऊं ह़ुन तुगी इ् गल् लद गी ्ुनदनद ऐत १३ मदखो, ओह मदन औनगे मक धरती उपर इक रदज पैदद होग, ते ओ् कोलद पैहले दे ्दरे रदजे कोलद बी डरे गदत १४ उसै च बदरह रदजद इक दे बदद इक रदज करं गनत
१५ उदे च दू आ रदज करनद शुर करी दे ग, ते बदरदं च कु्े कोलद बी ितद ्िदं होगत १६ ते बदरदं पंख इह द्दे हन, जो तू मदखेयदत १७ मज् आवदज गी तू बोलदे ्ुनेयद हद, ते तू म्रे कोलदं नेई मनकलदे मदखयद, लेकन ओ् दे शरीर दे मबचो-मबच मनकलदे मदकेआत १८ मक उ् रदज दे ्िे दे बदद बडी लडदइयदं पैदद होंगन, ते ओह अ्िल होने दे खतरे च खडोई जदं गन, मिरी बी ओह उ्लै नेईं मडगग, लेकन उ्ी अपने शुर च मिरी आई जदगत १९ ते तूँ अट मनके-मनके पंखे गी उं दे पंखे कनै मचपकदे मदकेयद हद, ते इ्दद ितलब एह् ऐत २० उदे च अट रदजद पैदद होंगन, मजंदद जिदनद थोडद ते उने ्दल तेज होंगनत २१ उने च दो नदश होंगन, ते िझदरले ्िे नेडे औंदे न, चदर गी उं दे अंत दे नेडे औने तकर रखे जदं गन, लेकन दो अंत तकर रखे जदं गनत २२ ते तूँ तै म्रे गी आरदि करदे मदखेयद, ते ितलब ए ऐत २३ अपने आखरी मदने च परिदतद तै रदजे गी खडद करग, ते उं दे च िते ्दरे चीजे गी निे म्रे आ बनदग, ते उं दे उपर धरती उपर रदज होगत २४ ते उदे च रौहने आले गी उं दे कोलद पैहले दे ्दरे कोलद बी ितद जुल कने, इ् आसे उने गी चील दे म्र आखदे नत २५ कीहके ए ओह ओ् दे दु षतद गी पूरद करं गन ते ओ् दद आखरी अंत खत करं गनत २६ ते जदुं तू मदक् खेयद के बडद म्र ह़ुन नेई मदक् खेयद, तदं एह़ एह़ द्् ्ेयद ऐ के उं दे चद इक अपने मबसर उप् पर िरनद ऐ, ते िी बी पीड कन् ने िरनद ऐत २७ की वे जेडे दोने बचे दे न, ओह तलवदर कने िदरे जदं गनत २८ की वे इक दी तलवदर दु ए गी खदई लैग, लेकन आखरी च ओह अपने आप तलवदर कने मडगी जदगत २९ ते तूँ पंखे दे हे ठ दो पंख दमहने पद्े दे म्र उपर गुजरदे मदके; ३० इ् दद ितलब ऐ के ए ओह गै न, मजने गी परिदतद ने अपने अंत तकर रखे दद ऐत ३१ ते शेर गी, मज्ी तू जंगलै च उठदे ते गजनदे ते गरड कने गल करदे होई, ते तू ्ुने दे ्दरे श्े कने उ्ी अपनी अधिन दे कदरण डदं रदे मदकेयदत ३२ एह् अम्मष् वल् ऐ, मज्ी परिदतद ने उं दे आसै ते उं दी दु षतद आसै अंत तकर रखे दद ऐत ३३ की वे ओह नदय च उने गी मजंदद अपने ्दिने रखग, ते उने गी डदं रग ते उने ्ुधदरगत ३४ कोंमक ओह िेरे बदकी लोके गी दयद कने उने गी बचदई दे ग, जेडे िेरे ्ीिदएं उपर दबदए गेदे न, ते उनेगी नदय दे मदन आने तकर खुश करग, मज्दे बदरे च िै शुर थिदं गै तुंदे कने गल कीती हीत ३५ ए ्पनद ऐ जेडद तूं मदखयद हद, ते ए वदखदएं नत ३६ तू ही परिदतद दद इ् रहस गी जदनने दद िौकद मिलदद ऐत ३७ इ् आ्् ते जे मकश तू मदक् खेयद ऐ, उ्ी ्दरे कतदब च मलखी लैओत ३८ ते उने लोके दे जदनी लोके गी म्खदओ, मजंदे मदले गी तू जदनदे ओ, इ'ने गुप गले गी ्िझी ्कदे ओ ते रखी ्कदे ओत ३९ लेकन तू इते अपने आप गी ्त मदन होर इं तजदर करो, तदं जे तु्ेगी दसी ्कन, जे मकश परिदतद गी तुगी दसनद चदं हदद ऐत ते इत् थे गै ओह़ अपने र्् ते चली पेयदत
४० जदुं ्दरे लोके मदक् खेयद के ्त मदन बीती गे, ते अऊं शैह़रे च िी नेई औने आलद, तदं उने ्दरे गी इकटी करी ओडे यद, ते ह़ोईये िेरे कश आए ते ग् लदयदत ४१ अ्ी तुगी की दोषी मकतद ? ते अ् तेरे उपर केह़ बुरद मकतद ऐ के तू अ्ेगी छडी ओडे यद ते इत् थे इ् थदह़र च बैठी गेदे ओ? ४२ की वे ्दरे ्मवषव्दएं च तू म्िन ्दह्डे कने गै छडे दे ओ, ते ने रे च िोिबती दे रप च, ते तूिदन कोलद बचदए गेदे आशय जदं जहदज दे रप चत ४३ की जे बुरदइयदं ्दढे कोल आईयदं न, ओह कदिी नेईं न? ४४ जे तू ्दह्डे गी छडी ओडगे, ते जेकर अ् बी म्योन दे मबच जली जदचे तदं ्दढे आसै मकनद बेहतर होंदद ? ४५ की वे अ् उने कोलद बी बेहतर नेईं आं जेडे उते िरे दे हे त ते ओह़ जोर कन् ने रोंदे रे ह़त उ् बेले िै उने जवदब मदतद, ते आखयदत ४६ हे इ्दएल, ्दं तनद दे ओ; ते यदकूब दे घरदनद, ्दरी ित बनोत ४७ की वे परिे्रे गी यदद च रखेयद ऐ, ते परदकिी ने तु्े गी परख च नेई ्ुलेयदत ४८ िेरे बदरे च, िै तु्े गी नेई छडी मदतद ते नद गै तुंदे कोलद दू र होई गेदद ऐं, लेकन इ् थदहर च आयद ऐं के म्योन दे उजदड होने आ्् ते पदथननद करने आ्् ते ते तुंदी नीच जदगीर उपर दयद िंगनद उर अ्यदरणत ४९ ते हन हर इक अपने घर जदओ, ते इने मदने दे बदद िै तुंदे कोल औनदत ५० इ् कररए लोक शैहर च चली गे, मजयदं िै उनेगी आजद मदती हीत ५१ लेकन ्ुगनदूत दे आजद दे ितदबक िै ्त मदन खेतर च गै रे यदत ते उन मदने च गै खेतर दे िुले दद खदनद खदं दद हद, ते जडी-बूमरये दद िेरद िदं ् खदं दद हदत अध्य 13 द् १ ्दत मदने दे बदद रदत च इक ्पने मदखयदत २ ते मदखो, ्िुंदरै च इक हवद उठी ते उदी ्दरी लहरे गी महलदयदत ३ ते िै मदखयद, ते मदखयद, ओह िनुख हजदरदं ्ुगन दे कने िजबूत होई गेयद, ते जदुं ओह अपने िुंह गी िुमडये मदखयद, ते ओ् दे हे ठ मदखे जदने आली ्दरी चीजदं कदँ प गईयदं त ४ जदुं बी उदे िुंह च आवदज मनकलदी ही, ते उदी आवदज ्ुनने आले ्दरे जले, मजयदं धरती अग गी िह्ू् करदे होई ्ीण होई जंदी ऐत ५ इ्दे बदद िै मदखयद, ते मदखो, ्ुगन दे चदर हवदएं कोलदं िते ्दरे िनुख इकटे होई गेदे हे, तदं जे ्िुंदरे चों मनकले दे िनुख गी अपने वश च करी ्कन ६ लेकन िै मदखयद, ते मदखो, ओ् ने अपने आप गी इक बडद पहदड उडदयद हद, ते ओ् उपर उड गयदत ७ लेकन िै उ् इलदके जदं थदहर गी मदखनद चदं हदद, मजते पहदडी उकेरी गेदी ही, ते िै नेई करी ्केआत ८ इ्दे बदद िै मदखयद, ते मदखो, जेडे ्दरे उ्ी अपने वश च करने आसे इकटे होए हे , बडद डरदे हे, ते मिरी बी लडने दी महमत करदे हे त ९ ते मदखो, जदुं ओह आने आली ्ीड दी महं ्द मदखदद हद, ते नद हत उपर चुकी लेयद, नद तलवदर, ते नद गै कोई युद दद औजदर रखेयदत
१० लेकन िै म्िन ए मदखयद के ओ् ने अपने िुंह च अग दे धिदके दे ्िदन ्ेजयद, ते ओ् दे होंठों च इक जदलदिुखी ्दं ् ्ेजी, ते अपनी जी् च मचंगदरी ते तूिदन कडीत ११ ते ्दरे मिमलए मिलदे हे; अग दद धिदकद, जदलदिुखी ्दं ् ते बडद तूिदन; ते लडने आसे तैयदर लोके उपर जोरे -जोरे कने मडगी गेयद ते हर इक गी जलद मदतद, तदं जे अचदनक अनमगनत ्ीड च मकश बी नेई लगे, म्वदय म्िन धूड ते धुंए दी गंध दे . १२ बदद च िै उ्ी िनुख गी पहदडे थवदं उतरदे मदकेआ ते इक होर शदं मतमपय ्ीड गी ्दे आत १३ उदे कोल िते ्दरे लोक आए, मजंदे बदरे च केई खुश होई गे, ते केई पछतदए, ते मकश बनी गेदे हे , ते केई चढे दे लोके कोलद लेई आएत १४ तू अपने दद् गी शुर थिदं गै एह् अजूबद दसेयद ऐ, ते मिगी इ् योग ्िझेयद ऐ जे तू िेरी पदथननद गी गहण करी लैत १५ इ् ्पने दी वदखद मिगी दसोत १६ की वे मजयदं िै अपनी ्िझ च ग्नवती ऐं, उन मदने च जेडे बचे दे होन, उं दे उपर मधकदर ऐ ते जेडे मपचे नेई रे ई गेदे न, उं दे उपर ितद हदय! १७ की वे जेडे नेई बचे दे हे , ओह ्दरी पेदे हे त १८ अन दे मदने च जेडी गलदं रलखयदं गेमदयदं न, ते उं दे ते मपचे रे हने आले कने होंगनत १९ इ् आ्् ते ओह़ बडे खतरे ते िते जररी चीजे च पौंदे ह़न, मजय् यदं ए ्पने च ग् लदं दे ह़नत २० मिरी ्ी जेडद खतरे च ऐ, उदे लेई इने गले च औनद, इ् थिदं बी आ्दन ऐ के ओह ्ं्दर च बददल दे रप च चली जद ते आखरी मदने च होने आली गले गी नेई मदखनदत उन ने मिगी जवदब मदतद, ते आखयदत २१ दशनन दी वदखद िै तुगी दसी दे गद, ते जेडी गल तू िंगी ही, ओह तुगी खोली दे गदत २२ जदुं तू उने मपचले लोके दे बदरे च ग् लदयद ऐ, तदं एह़ ितलब ए ऐत २३ जेडद उ् ्िे च खतरे गी झेलग, ओह अपने आप गी रखी लेदद ऐ, जेके खतरे च पेई गेदे न, ओह ऐ्े न मजंदे कोल कम ऐ ते ्वनशल्िदन उपर मवशद् ऐत २४ इ्े आसे ए जदमनए के जेडे मपछे रे दे न, ओह िरे दे कोलद जददद धन होंदे नत २५ इ् दशनन दद ितलब ए ऐ के तू इक िनुख गी ्िुंदरे दे मबचों चढदे मदकेयदत २६ उ्ी गै ऐ, मज्ी परिदतद ने इक बडद िौ्ि रखे दद ऐ, जेडद अपने आप गै अपनी ्ृमष गी बचदई दे ग; २७ ते तू मदक् खेयद के उदे िुंह च हवद, अग ते तूिदन दे ्िदन मनकलेत २८ उदे कोल नद तलवदर ते नद कोई युद दद औजदर हद, लेकन ओ् दे दौडने कने उ्ी अपने वश च करने आली ्दरी ्ीड गी नष करी मदतदत एह् वदखद ऐ: २९ मदखो, ओह मदन औंदे न, जदुं परिदतद धरती उपर रौहने आले गी बचदनद शुर करगत ३० ते ओह धरती उपर रौहने आले गी है रदन करी दे गत ३१ ते इक दु ए कने , इक नगर दु ए कने, इक थदहर दु ए कने, इक लोक दु ए कने, ते इक रदज दु ए कने लडने दद वददद करगत ३२ ते ओह ्िदं होग मज्लै ए गलदं होंगन, ते ओह मचने होंगन, जेडे िै तुगी पैहे गै दसे हे , ते उ् बेले िेरे पुतर गी पगर कीतद जदग, मज्ी तू चढदे मदकेआ हदत
३३ जदुं ्दरे लोक उदी आवदज ्ुनी लैन, ते हर इक अपने िुल च इक दु ए कने लडने आली लडदई गी छडी दे गत ३४ ते अ्ंख ्ीड इकटी होई जदग, मजयदं तु्े उनेगी मदकेआ हद, जेडद आने ते लडदे होई उ्ी जीतने दी इचु क ऐत ३५ लेकन ओह म्योन पहदड दी चोरी उपर खडोगत ३६ ते म्योन आ के ्दरे िनुखे गी तैयदर ते बणदए दद दसेयद जदगत मजयदं तु्े हते दे बगैर उकेरी दी पहदडी मदकी हीत ३७ ते िेरद पुतर उन जदमतएं दे दु ष आमवषदरे गी डदं रग, जेडे अपने दु ष जीवन दे कदरण तूिदन च पेई गेदे नत ३८ ते उं दे ्दिने उं दे बुरे मवचदरे गी ते मजंदे कने उनेगी तडपनद शुर होई जदग, जेडे लौ दे ्िदन न, उं दे ्दिने रखगत ३९ ते तू मदखेयद के ओ् ने इक होर शदं मतमपय ्ीड कटद मकतद; ४० ओह़ द् गोत हे , जेके ओम्यद रदजद दे ्िे च अपने िुल थवदं बंदी बनदई लेदे हे , मजनेगी अशूर दे रदजद ्लिदनद्र ने उनेगी बंदी बनदई लेतद हद, ते उनेगी पदनी दे उपर लेई गेयद हद, ते इ् चदली ओह़ दू ए िुल् के च आई गे . ४१ लेकन उनै अपने आप च ए ्लदह लेई लेयद के ओह गैरयहदी दी ्ीड गी छोडी इक होर िुल च चली जदं गन, मजते कदे िनुख नेईं रौंदेत ४२ तदं जे ओह् उते अपने मनयिे गी िनन, मजनेगी ओह् अपने िुल च कदे बी नेई िनदे हे त ४३ ओह नमदये दे ्ंकरी थदहरे दे कंडे िरदत च ददखल होई गेत ४४ की वे परिे्रे ने उं दे आ्् ते मचन् ह़न मदक् खेयद, ते जलपलय गी उ् वेले तकर ध़् यदन रखेयद, जदुं तकर ओह़ पदर नेई ह़ोई गेत ४५ कीजे उ् िुल च इक बडद रसद हद, जेडद डे ढ ्दल दद ऐ; ४६ मिरी ओह आखरी ्िे तकर उते गै रे ई गे; ते ह़ुन जदुं ओह़ औनद शुर करङन, ४७ उचति धदरक धदरे दे झरने गी मिरी रोकी दे ग, तदं जे ओ गुजरी ्कनत ४८ लेकन जेडे तेरे लोके कोलदं मपछे रे ई गेदे न, ओह िेरे ्ीिद दे अंदर पदए गेदे नत ४९ जदुं ओह इकटी होई दी जदमतये दी ्ीड गी नष करग, ते अपने बचे दे लोके दी र्द करगत ५० मिरी ओह उने बडे चितदर कर दे गदत ५१ उ् बेले िै आखयद, “ हे रदज करने आले प्ु, मिगी ए दसो: िै मक् िनुख गी ्िुंदरे दे मबचों चढदे मदकेयद? ५२ उन मिगी आखयद, “ मजयदं तू ्िुंदरे दे गहरे च होने आली चीजे गी नद ढू ं ढी ्कदे ओ ते नद जदन ्कदे ओ; . ५३ ए ्पने दी वदखद ऐ जेडद तू मदखेयद हद, ते मज्दे कने तू म्िन इते गै ह्े होई गेदद ऐत ५४ की वे तू अपनद रसद छडी ओडे यद ते िेरी ववसथद उपर अपनी लगन गी लदयद ते उ्ी खोजी लेतद ऐत ५५ तेरे जीवन गी बुलद कने ववलसथत मकतद, ते ्िझने आली िदं गी बुलदयदत ५६ ते इ् आ्् ते िै तुगी परिे्रे दे खजदने गी द्् ्ेयद ऐ, ते तै मदने दे बद'द तेरे कन् ने होर गल् लदं ग् लदनद ते तु्ेगी परदकिी ते अद् ्ुत गल् लदं ्ुनदनद ऐत ५७ मिरी िै िैददन च मनकली आयद ते परिदतद दद बडद सुमत ते धनवदद करदे होई उदे अजूबे दे कदरण जेडे उने ्िे उपर मकतद हे त ५८ इ् कररए के ओह उ्ी ते उन चीजे उपर शद्न करदद ऐ, जेडी उं दे ्िे उपर पौंदी ऐत
अध्य 14 द् १ ते तीए मदन िै इक ओक दे हे ठ बैठेयद, ते मदखो, इक झदडी चों िेरे ्दिने इक आवदज आई, ते आखयद, “एस्द्, एस्द्त” २ ते िै आखद, इते िै प्ु ते िै अपने पैरे उपर खडोई गेआत ३ उ् बेले उन मिगी आखयद, “ जदुं िेरे लोक मि् च ्ेवद करदे हे तदं िै झदडी च अपने आप गी िू्द दे ्दिने पगर कीतद हद ते उं दे कने गल कीती हीत ४ ते िै उ्ी ्ेजेयद ते अपने लोके गी मिस थिदं कडी लेयद, ते उ्ी उ् पहदड उपर लेई आयद मजते िै उ्ी लंबे ्िे तकर अपने कोल रखेयद हदत ५ ते उ्ी िते ्दरे अद् ्ुत गलदं दसी, ते उ्ी ्िे ते अन दे गुप गलदं दसी; ते उ्ी आजद मदतीत ६ इनदं गलदं तू ्ुनदओगे, ते इनदं नूं छु पदओगेत ७ ते हन िै तुगी आखनद ऐत ८ मक तू अपने मदलै च ओह मचने गी रखो, जेडे िै दसे न, ते जेडे ्पने तू मदखे न, ते जेडी वदखद तू ्ुनी ऐत ९ कीहके तू ्दरे कोलदं दू र होई जदगे, ते तू िेरे पुतर ते तेरे ्िदन होने आले दे कने रौहग, जदुं तकर ्िे दद अंत नेई होई जदत १० कीहके ्ं्दर अपनी जवदनी खोई लेदी ऐ, ते जिदनद बूढद होने लगी पेई ऐत ११ की वे ्ं्दर बदरह ्दगे च बंडी गेदद ऐ, ते उदे द् महसे चली गेदे न, ते द्वदं महसे दद आधद महसद चली गेदद ऐत १२ ते द्वदं दे आधे महसे दे बदद दद बचे दद ऐत १३ इ्े आसे अपने घरै गी ववलसथत करो, ते अपने लोके गी डदं र दे , मजनेगी िु्ीबत च पेदे न, उने गी मदलद्द दे ओ, ते हन भषदचदर दद तदग करोत १४ तेरे कोलदं नशर मवचदरे गी छोडी दे , िनुख दे बोझ गी दू र कर दे , किजोर स्दव गी दू र कर दे ; १५ ते जेडे मवचदर तेरे उपर बडे ्दरी न, उने गी इक पदसे करी ओडो, ते इने ्िे कोलदं ्गने च जली करोत १६ की वे तू जेडी बुरीयदं मदखद ऐ, उदे कोलद बी बडी बुरीयदं बदद च होई जदं गनत १७ की वे मदखो, उिर दे कने ्ं्दर मकनद किजोर होग, ते उदे च रौहने आले उपर बुरदइयदं होर बी बधी जदं गनत १८ की वे ्िे दू र ्दगी गेदद ऐ, ते पटे पर दे ने दद कम बडद िुशल होई गेदद ऐ, कीजे हन जेडद दशनन तु्े मदकेआ ऐ, ओह जलबदजी च औनद ऐत १९ उ् बेले िै तेरे ्दिने जवदब मदतद, ते आखयदत २० मदखो, प्ु , िै मजयदं तु्े मिगी आजद मदती ऐ, उयदं गै जदइए उने लोके गी डदं रनद ऐ, पर जेडे बदद च पैदद होंगन, उनेगी कुन ्लदह दे ग? इ् चदली ्ं्दर ने रे च पेई गेदद ऐ, ते उदे च रौहने आहे बी उजदले दे बगैर नत २१ की वे तेरी ववसथद जली गई ऐ तेरे थवदं कीमतयदं कीमतयदं न, ते कम शुर होने आलद कोई नेई जदनददत २२ लेकन जे िेरे ्दिने अनुगह मिली ऐ, तदं पमवत आतद गी िेरे च ्ेजो, ते िै जे मकश शुर थिदं गै ्ं्दर च कीते गेदे न, जेडे तेरे ववसथद च मलखे दे न, उ्ी मलखी दे गद, तदं जे िनुख तेरद रसद पदई ्कन, ते ओह बी पदई ्कन जो आखरी मदने च मजंदद रौह्ग, मजंदद रौह्गत २३ उन मिगी जवदब मदतद, “ जदइयै लोके गी इकटद कररयै उ’नेगी आखनद जे चदली् मदने तकर तुंदी खोज नेई करनत”
२४ लेकन मदखो, तू अपने कने िते ्दरे बेे दे पेड तैयदर करो, ते अपने कने ्रे आ, दबररयद, ्ेलेमियद, इकन् ते अ्ील गी लेई जदओ, जेडे तेजी कने मलखने आसे तैयदर नत २५ ते इते आओ, ते िै तेरे मदल च ्िझ दद इक दीयद जलद दे गद, जेडी उ्लै तकर नेईं बुझी जदग, जदू ं तकर ओह गलदं पूरी नेईं होई जदं गन, जेडी तू मलखनद शुर करगेत २६ जदुं तू करी लैगे, ते मकश गल् ले गी पगर करगे, ते मकश गल् लदं जदमनये गी गुप रप च द्् ्े दे गेत २७ मिरी िै उदे हु दे ितदबक बदहर मनकली आयद ते ्दरे लोके गी इकटद कररयै आखयदत २८ हे इ्दएल, ए गलदं ्ुनोत २९ शुर च ्दढे पुरख मिस च परदे ्ी हे , मजतूं दद उने छु डदयद गेदद हदत ३० ते जीवन दी ववसथद गी गहण मकतद, जेडी उनै नेई िनी, जेडी तु् उं दे बदद बी उलंघन मकतेत ३१ उ् बेले म्योन दद दे श तुंदे च मचटी च बंडी गेयद, लेकन तुंदे मपतद ते तु् अधिन मकतद ऐ, ते उने रसे गी नेई िनदे मजनेगी परिदतद ने तु्े गी आजद मदती हीत ३२ ते जे् ले ओह इक धि् नदयी ऐ, ते ओह तुने कोलद जेडी चीज तुगी मदती ही, उ्ी ्िे कने लेई लेतदत ३३ ह़ुन तु् इत् थे ते तुंदे ़््दऐं च गै ह़नत ३४ इ् आ्् ते जेकर तु् अपनी ्िझ गी वश च करी लैगे ते अपने मदले च ्ुधदर करगे, तदं तु् मजंदद रौहगे ते िरने दे बदद तु्ेगी दयद मिलगत ३५ की वे िरने दे बदद नदय औग, जदुं अ् मिरी जीगे, ते उ् बेले धमिनये दे नदं पगर होंगन, ते अ््े दे कमे दद पचदर कीतद जदगत ३६ इ्े चदली मदने च कोई िेरे कोल नेईं औन ते नद गै िेरी खोज करनत ३७ इ् आ्् ते िै उने पंजे िदनूएं गी उं दे आजद दे ितदबक लेई गेयद ते अ् खेतर च गे ते उते गै रे ई गेत ३८ अगले मदन मदखो, इक आवदज मिगी पुकदरदी ही, “ एस्द, तेरद िुंह खोलो ते जेडद िै तुगी पीनद दे गदत” ३९ उ् बेले िै अपनद िुंह खोलेयद, ते मदखयद, ओह िेरे कोल इक ्रोचे दद पदलद पुजयद, जेडद पदनी कने ्रोचे दद हद, लेकन उदद रं ग अग दे ्िदन हदत ४० ते िै उ्ी लेई लेतद ते पीतद, ते पीने दे बदद िेरे मदलै च ्िझ आई गेई, ते िेरे छदती च बुलद बधी गेई, कीजे िेरी आतद ने िेरी यदद गी िजबूती मदतीत ४१ ते िेरद िुंह खुली गेयद, ते मिरी बंद नेई होई गेयदत ४२ परिे्रे ने पंजे िनुखे गी ्िझ मदती, ते उने रदत दे अद् ्ुत दशनन मलखे, जेडे उनेगी नेई जदनदे हे त ४३ रही बदत िेरीत िै मदन च बोलदद हद, ते रदत च अपनी जी् नेई पकडीत ४४ चदली् मदने च उने दो ्ौ चदर मकतदबदं मललखयदं त ४५ ते चदली् मदन ्रे ते परिदतद ने आखद, “पैहले जेडद तू मलखे दद ऐ, उ्ी खुलेआि पचदर करो, तदं जे योग ते अयोग लोक उ्ी पढनत ४६ लेकन आखरी ्तर गी रखो, तदं जे तू उने गी म्िन उने गी ्ौंपी ओडो, जेडे लोके च जदनी होनत ४७ कीजे उं दे च ्िझ दद झरनद, जदन दद िवदरद ते जदन दी धदर ऐत ४८ ते िै इय् यदं मकतदत
अध्य 15 द् १ मदखो, तू िेरे लोके दे कदने च ्मवषवदमणयदं दे वचन बोल, जेडे िै तेरे िुंह च पदनद ऐ, प्ु आखदद ऐत २ ते उने गी कदगज च मलखदओ, की वे ओह विदददर ते ्चे नत ३ तेरे खलदि कलनदएं कोलद ित डर, ते तेरे लखलदि बोलने आले दी अमवशद् तुगी परे शदन नेईं करनत ४ कीहके ्दरे बेविद अपने अमवशद् च िर जदं गनत ५ मदखो, प्ु आखदद ऐ, िै ्ं्दर उपर मवपमतयदं लदनद; तलवदर, अकदल, िौत, ते मवनदशत ६ कीहके दु षतद ने ्दरी धरती गी बडद गै गंदद करी मदतद ऐ, ते उं दे दु षिन पूरद होई जंदे नत ७ इ्े आसे प्ु आखदद ऐत ८ िै उनी दु षतद दे बदरे च मिरी अपनी जी् गी नेई पकडगद, जेडे ओह अशुद करदे न, ते नद गै उनेगी उने गले च ्हन करगद, मजंदे च ओह अपने आप गी बुरदई करदे न ब् लगदतदर मशकदयत करदे रहोत ९ ते इ् आ्् ते प्ु आखदद ऐ, िै उं दे च बदलद लैनद ते उं दे च ्दरे िद्ूि खून िेरे कोल लेई लैनदत १० मदखो, िेरे लोके गी झुंड दे ्िदन कत करने आ्् ते लेई जदयद गेदद ऐ; ११ लेकन िै उने गी इक तदकतवर हत ते िैलदयद बदं ह कने लेई औगद, ते मिस गी पैहले आं गर मवपमतये कने िदरी दे गद, ते ओ् दे ्दरे िुल गी नष करी दे गदत १२ मि् शोक करग, ते ओ् दी नीह ं ् गी उ् िहदिदरी ते ्जद कने िदरी जदग, जेडी परिदतद उदे उपर लेई औगत १३ जिीन जोतने आले शोक करं गन, की वे उं दे बीज धिदके ते ओले ते डरदवने न्त कने खत होई जदं गनत १४ ्ं्दर ते उदे च रौहने आले दद हदय! १५ की वे तलवदर ते उं दी मवनदश नेडे आई गेई ऐ, ते इक लोक खडोईये लडग री इक होर, ते उं दे हते च तलवदरत १६ की वे िनुखे च बगदवत होनी ऐ ते इक दु ए उपर हिलद होग; ओह अपने रदजदएं ते नद गै रदजकुिदरे गी परवदह नेईं करं गन, ते उं दे कमे दद रसद उं दी शल् च खडोगत १७ िनुख मक्े शहर च जदने दी इचद रखदद ऐ, लेकन नेई होई ्कददत १८ कीजे उं दे घिंड दे कदरण शैहर घबरदई जदं गन, घर नष होई जदं गन, ते िनुख डरी जदं गनत १९ िनुख अपने पडो्ी उपर कोई दयद नेई करग, लेकन रोरी दी किी ते बडी कष दे कदरण उं दे घरे गी तलवदर कने नष करी दे ग ते उं दी ्ंपमत गी लूरगत २० मदखो, परिदतद आखदद ऐ, िै धरती दे ्दरे रदजदएं गी इकटद करगद, जेडे ्ूरज दे उगने थिदं , दम्ण थिदं , पूरब थिदं ते मलबदन दे न; अपने आप गी इक दु ए दे लखलदि िुडनद ते उं दे कने कीते गेदे कमे दद बदलद लैनदत २१ मजयदं ओह अज िेरे चुने दे लोके गी करदे न, उयदं गै िै बी करगद ते उं दे गोद च बदलद दे गदत प्ु परिदतद ए आखदद ऐ; २२ िेरद ्जद हत पदपी ं गी नेई बखग, ते िेरी तलवदर धरती उपर बेगुनदह खून बगदने आले उपर नेई रकगत २३ उदे गुसे च अग मनकली गेई ऐ, ते धरती दी नीह ं ् ते पदपी ं गी बी ्स करी मदतद ऐ, मजयदं जले दे ्ू्दत २४ हदय ओह पदप करने आले ते िेरे हुे गी नेई िनदे ! प्ु आखदद ऐत
२५ िै उनेगी नेई बखनद, हे बच् चे, अपने र्् ते चली जदओ, ते िेरे पमबतर गी अशुद नेई करोत २६ की वे प्ु उन ्दरे गी जदनदद ऐ जेडे उं दे उपर पदप करदे न, ते इ् आ्् ते उनेगी िौत ते नदश च ्ौंपी मदं दद ऐत २७ की वे ह़ुन ्दरे धरती उप् पर मवपमतयदं आई गेमदयदं ह़न, ते तु् उं दे च गै रौह़गे, कीजे परिे्रे तु्ेगी नेई छु डदग, कीजे तु् उदे खलदि पदप मकतद ऐत २८ इक ्यदनक दशनन ते ओ् दद पूरब कोलदं मदखोत २९ मजते अरब दे अजगरे दी जदमत िते ्दरे रथे कने मनकली जदं गन, ते उं दी ्ीड हवद दे ्िदन धरती उपर लेई जदं गन, तदं जे उं दे ्ुनने आले ्दरे डरन ते कदँ प ्कनत ३० ते गुसे च गुसे च ्रोचे दे करिदनी जंगले दे जंगली ्ूअरे दे ्िदन मनकली जदं गन, ते बडी शल् कने औंगन ते उं दे कने लडदई च शदिल होंगन ते अशूर दे दे श दद इक महसद बबदन द करं गनत ३१ ते उ् बेले अजगर अपने स्दव गी यदद करदे होई उपर चली जदं गन; ते जेकर ओह अपने आप गी ्तदने दी बडी शल् कने ्दमजश रचदे नत ३२ उ् बेले ओह घबरदई जदं गन, ते अपनी शल् कने चुप होई जदं गन, ते ्दगी जदं गनत ३३ ते अशूर दे िुल थवदं दु श् िन उने घेरे गी घेरग, ते उं दे च मकश गी खत करी ओडग, ते उं दी िौज च उं दे रदजदएं च डर ते डर ते झगडद होगत ३४ पूरब ते उतर थिदं दम्ण तकर बददल मदखो, ते मदखने च बडद ्यदनक न, ते गुसे ते तूिदन कने ्रोचे दे नत ३५ ओह इक दु ए गी िदरनगे, ते धरती उपर तदरे दी बडी ्ीड, अपने तदरे गी िदरी दे गन; ते खून तलवदर थिदं लेइयै पेर तकर होगत ३६ ते िनुखे दद गोबर ऊंर दे कूडे तकरत ३७ ते धरती उपर बडद डर ते कदँ प होग, ते जेके गुसे गी मदखदे न, ओह डरदे न, ते उं दे उपर कदँ प औंगनत ३८ मिरी दकन ते उतर ते इक होर पमशि कोलदं बडे तूिदन औंगनत ३९ ते पूरब कोलद तेज हवदएं उटी जदं गन ते उ्ी खोली दे गन; ते जेडद बददल उ्ी गुसे च उपर चुकी लेतद हद, ते तदरे गी पूरब ते पमशि दी हवद गी डरने आसै ्डकदयद हद, ओह् नष होई जदगत ४० बडे -बडे ते परदकिी बददल गुसे ते तदरे कने ्रोचे दे होंगन, तदं जे ्दरी धरती ते उदे च रौहने आले गी डरद ्कनत ते हर ऊंचे ते उच् च जगह उपर इक ्यदनक तदरद उडदई दे गनत ४१ अग, ते ओले, ते उडदे तलवदरे ते िते ्दरे पदनी, तदं जे ्दरे खेतर ते ्दरी नमदयदँ, बडे पदनी दी ्रिदर कनै ्रोचे दे होनत ४२ ते शैहरे ते दीवदरे , पहदडे ते पहदमडये गी, जंगले दे बूह्रे, ते घदह् दे घदह् ते उं दे धदन गी तोडी दे ङनत ४३ ते ओह अमडग होईये बदबुल च जदइयै उ्ी डरद दे गनत ४४ ओह ओ् दे कोल आ के ओ् दद घेरद लद दे गे, ते तदरद ते ्दरद गुसद उदे उपर बहद दे गे, तदं धूड ते धुआं ्ुगन उपर चली जदं गन, ते उदे आ्-पद् दे ्दरे लोक उ्ी मवलदप करं गनत ४५ ते जेके उदे हे ठ रे हं दे न, ओह उन दी ्ेवद करन, मजने उ्ी डरद मदतद ऐत ४६ ते आम्यद, जेडद बदबुल दी आशद दे महसेददर ओ ते ओ् दी िमहिद ऐत ४७ हदय, हे दरर्, तेरे उपर मधकदर ऐ, कीजे तू अपने आप गी उदे ्िदन बनदई लेदद ऐ; ते तुंदी धीएं गी वेशदवृमत च ्जदयद ऐ,
तदं जे ओह तेरे पेमिये गी खुश करन ते उं दे कने िमहिद करन, जेडे हिेशद तुंदे कने वेशदवृमत करने दी इचद रखदे नत ४८ तू उदे ्दरे कमे ते आमवषदरे च निरत करने आली उदे मपचे चली आयदत ४९ िै तेरे उपर मवपमतयदं ्ेजगद; मवधवद, गरीबी, अकदल, तलवदर, ते िहदिदरी, तदं जे तुंदे घरे गी मवनदश ते िौत कनै बरबदद करी ओडोत ५० ते तेरी शल् दी िमहिद िुले दे ्िदन ्ुकी जदह्ग, तेरे उपर ्ेजी गेदी गि् पैदद होई जदगत ५१ तूं उ् गरीब जनदनी दे ्िदन किजोर हो जदओगे मजवे कोडे िदरे होए ते जखे कने ्जदयद जद, तदं जे तदकतवर ते पेिी नेईं पदई ्कन वे तूत ५२ प्ु आखदद ऐ के िै ईषदन कने तेरे उपर इय् यदं चली जदं ददत ५३ जेकर तू नशे च होने पर अपने हते दे िदरे गी उच् चदईयै उं दे िरे दे उपर बोलदे होई िेरे चुने दे लोके गी हिेशद नेई िदरी ओडददत ५४ तेरे चेहरे दी ्ुंदरतद दसे ? ५५ तेरी वेशदवृमत दद इनदि तेरी गोद च होग, इ् आ्् ते तुगी िल मिलगत ५६ मजयदं तू िेरे चुने दे कने मकतद ऐ, प्ु आखदद ऐ, उयदं गै परिदतद तेरे कने करग ते तुगी बदिदशी च ्ौंपी दे ग ५७ तेरे बचे ्ुके िरनगे, ते तू तलवदर कने मडगी जदगे, तेरे शहर रू री जदं गन, ते तेरे ्दरे िैददन च तलवदर कने नष होई जदं गनत ५८ पहदडे च रौहने आले रोरी दी ्ूख ते पदनी दी पद् दे कदरण ्ुके िरी जदं गन, ते अपने िदं ् खदं दे न, ते अपने खून पीनगेत ५९ तू दु खी ्िुंदरे दे पदर आके मिरी मवपमत पदगेत ६० ते रसे च ओह बेकदर शैहर उपर दौडी जदं गन, ते तेरी दे श दद मकश महसद नष करं गन, ते तुंदी िमहिद दद इक महसद ्स करी दे गन, ते नष होई गेदे बदबुल च वदप् औंगनत ६१ ते तू उं दे कोलद कूडे दे ्िदन ्ुटी ओडगे, ते ओह तेरे आसे अग दे ्िदन होंगन; ६२ ते तुगी ते तेरे शैहरे , तेरे धरती ते तेरे पहदडे गी खत करी दे गत तेरे ्दरे जंगल ते तेरे िलददर बूह्रे गी अग कने जली जदं गनत ६३ तेरे बचे गी बंदी बनदई लैगन, ते मदखो, जेडद तेरे कोल ऐ, ओह उ्ी लूर दे गन, ते तेरे चेहरे दी ्ुंदरतद गी खत करं गनत अध्य 16 द् १ हे बदबुल ते एमशयद तेरे उपर हदय! मिस ते ्ीररयद तेरे उपर हदय ! २ बोरी ते बदले दे कपडे लद के अपने बचे गी मवलदप करो, ते दु खी होओ; की वे तेरद मवनदश नेडे ऐत ३ तेरे उपर तलवदर ्ेजी गेई ऐ, ते कुन उ्ी िुडी ्कदद ऐ? ४ तुहदडे बीच अग ्ेजी गई है , ते कौन बुझद ्कदद है ? ५ तुने कोल िहदिदरी ्ेजी जदं दी ऐ, ते उने गी ्गदने आलद के ऐ? ६कद कोई िनुख जंगल मवच ्ूखे शेर नू ्गद ्कदद है ? यद कोई अग गी ठूंठ च बुझदई ्कदद ऐ, जदुं ओह़ जली गेई ऐ? ७कद कोई उ् तीर नू मिर घुिद ्कदद है जो मक्े िजबूत तीरं ददज दद गोली िदरदद है ? ८ परदकिी प्ु मवपमतये गी ्ेजदद ऐ ते उने गी ्गदने आलद कुन ऐ? ९ उदे गुसे च अग मनकली जदग, ते उ्ी बुझदने आलद कुन ऐ?
१० ओह मबजली पदग, ते कुन नेई डरग? ओह गरजग, ते कुन नेई डरग ? ११ प्ु धिमकयदं दे ग, ते कुन कुन उदे ्दिने पूरी तरह चूणन नेईं िदरे गद? १२ धरती ते ओ् दी नीह ं ् कंपकदी ऐ; ्िुं् गहरे थवदं लहरे कने उठदद ऐ, ते उदी लहरे ते उदी िछमलयदं बी प्ु दे ्दिने ते उदी शल् दी िमहिद दे ्दिने तुटी जंमदयदं नत १३ की वे धनुष गी िोडने आलद उदद ्जद हत िजबूत ऐ, ते जेडे तीर िदरदे न, ओह तेज होंदे न, ते जदुं ्ं्दर दे म्रे उपर गोली िदरनद शुर होई जदं गन, तदं ओह़ नेई छडी ्कदे त १४ मदखो, मवपमतयदं ्ेजी गेमदयदं न, ते जद तकर ओह धरती उपर नेईं औन, तदं मिरी नेई लौरी जदं गनत १५ अग जली जदं दी ऐ, ते जद तकर ओह धरती दी नीह ं ् गी नेईं ्स होई जदह्गत १६ मजयदं इक तदकतवर तीरं ददज दे गोली िदरने आलद तीर मपचे नेई लौरदद, उयदं गै धरती उपर ्ेजे जदने आले मवपमत बी मिरी नेई लौरी जदं गनत १७ हदय िेरद ऐ! हदय िेरद ! उने मदने च मिगी कुन बचदग ? १८ दु ख ते बडे शोक दी शुरआत; अकदल ते बडी िौत दी शुरआत; युदे दी शुरआत, ते शल्यदं डरदे होई खडोती जदं गन; बुरदइयदं दी शुरआत ! जदुं ए बुरदइयदं औनगे तदं िै के करदं ? १९ मदखो, अकदल ते िहदिदरी, कष ते पीडद ्ुधदरे आ्् ते कोडे दे रप च ्ेजे गेदे नत २० लेकन इने ्दरे दे कदरण ओह अपनी बुरदई कोलदं नेई िुडी जदं गन, ते नद गै कोडे दे बदरे च हिेशद यदद करं गनत २१ मदखो, धरती उपर खदने-पीने दद इनद अचद ्से होग, जे ओह् अपने आप गी ्लद ्िझन, ते उ्लै बी धरती उपर बुरदई, तलवदर, अकदल ते बडी उलझन पैदद होई जदगत २२ की वे धरती उपर रौहने आले च िते ्दरे अकदल च नदश होंगन; ते दू आ, जेडद ्ूख कोलद बचदद ऐ, तलवदर नष करी दे गत २३ ते िुद् गी गोबर दे रप च ्ुटी मदतद जदग, ते उने गी मदलद्द दे ने आलद कोई नेई होग, कीजे धरती उजदड होई जदग ते शैहर उडदई जदं गनत २४ धरती गी जोतने ते उ्ी बोने आलद कोई नेईं बची जदग २५ बूरे िल दे गे, ते कुन उने कटद करग? २६ अंगूर पक जदं गन, ते कुन उने रौंदग? की वे ्दरे थदहर िनुखे कोलद उजदड होई जदं गनत २७ इ् चदली इक िनुख दु ए गी मदखने ते उं दी आवदज ्ुनने दी इचद रखदद ऐत २८ की वे मक्े नगर दे द् बचे होंगे, ते खेत दे दो, जेडे िोरे बदगवदं ते चटदने दे दरदरे च लुकदई जदं गनत २९ मजयदं जैतून दे बदग च हर बूह्रे उपर तै-चदर जैतून बचे दे न; ३० जदं मजयदं अंगूर दी बदग कटी कीती जंदी ऐ तदं उं दे च मकश गुचद बची जंदे न जेह्डे पूरी िेहनत कनै ददख दी बदग च खोज करदे नत ३१ उन मदने च तलवदर कने अपने घरे दी तलदश करने आले कोलद तै-चदर बची जदं गनत ३२ ते धरती उजदड होई जदग, ते ओ् दे खेतर पुरदने होई जदं गन, ते ओ् दे रसे ते ्दरे रसे कदं रे कने ्रोचे दे होंगन, कोंमक उदे च कोई बी नेईं जदह्गत ३३ कुंवदरी शोक करं गन, ते दु लन नेईं होन; जनदमनयदं शोक करं गन, मजंदे कोल कोई पमत नेईं ऐ; उं 'दद धीयदं शोक करं गन, मजंदे कोल कोई िददगदर नेईं होगत
३४ युदे च उं दे दु लन नष होई जदं गन, ते उं दे पमत अकदल च नदश होंगनत ३५ हे प्ु दे दद्, इने गले गी ्ुनो ते ्िझोत ३६ मदखो, प्ु दद वचन गहण करो; ३७ मदखो, मवपमतयदं नेडे आई जदं दीयदं न, लेकन ढील नेईं होंमदयदं त ३८ मजयदं नौिे मीने च ग्नवती जनदनी अपने पुतर गी जन मदं दी ऐ, ते जन दे दो-तीन घंरे कनै उं दे कोख गी बडद गै ददन होंदद ऐत ३९ इय् यदं गै धरती उप् पर मवपमतयदं आने च ्ुस नेई होङन, ते ्ं्दर शोक करग, ते हर पद्े दु खे दद ्दिनद करगत ४० हे िेरे लोक, िेरद वचन ्ुनो, तुगी अपनी लडदई लेई तैयदर करो, ते उन बुरदइये च धरती उपर तीथनयदमतये दे ्िदन बनोत ४१ जेडद बेचदद ऐ, ओह ्गने आले दे ्िदन बनो, ते खरीदने आलद ओ् दे ्िदन बनोत ४२ बपदर च रौहने आलद मजयदं ओदे कोलद कोई िदयदद नेई होंदद; ४३ जो बोंदद ऐ, मजयदं ओ ि्ल नेईं कटदद, उयदं गै अंगूर दी बदग लदने आलद अंगूर नेईं कटददत ४४ बदह करने आले मजयदं ्ंतदन नेईं पदं दे; ते जेडे बदह नेईं करदे , ओह मवधवदएं दे ्िदनत ४५ इ् आ्् ते जेके बेकदर िेहनत करदे न; ४६ की वे परदे ्ी उं दे िल कटी लैगन, ते उं दी ्ंपमत लूरग, उं दे घरे गी उखदडग, ते उं दे बचे गी बंदी बनदई लैगन, कीजे कैद ते अकदल च उनेगी ्ंतदन मिलगत ४७ जेडे अपने बपदर च डकैती करदे न, उनद गै अपने शैहरे , अपने घरे , अपनी ्ंपमत ते अपने आप गी ्जदं दे नत ४८ प्ु आखदद ऐ के उने पदपे आसे मजनद िै उं दे उपर गुसद करगदत ४९ मजयदं वेशद ्ही ईिदनददर ते ्द् गुणी जनदनी कने ईषदन करदी ऐत ५० उयदं गै धिन अधिन कोलद निरत करग, जदुं ओह अपने आप गी धोखद दे ग, ते उदे चेहरे उपर आरोप लगदग, ते जदुं ओह औग, जेडद धरती उपर हर पदपे दी पूरी िेहनत कने जदं च करदद ऐत ५१ इ् आ्् ते तु् उदे ्िदन ते नद उदे कमे दे ्िदन बनोत ५२ की वे थोडी जेही, ते अधिन धरती थिद दू र होई जदग, ते तुंदे बीच धदमिनकतद रदज करगत ५३ पदपी गी नेई आखनद चदमहदद के उने पदप नेई मकतद, कीजे परिदतद उं दे म्र उपर अग दे कोयले गी जलद दे ग, जेडद प्ु परिदतद ते उदी िमहिद दे ्दिने आखदद ऐ, 'िै पदप नेई मकतदत' ५४ मदखो, प्ु िनुखे दे ्दरे कमे , उं दी कलनदएं , उं दे मवचदरे ते उं दे मदले गी जदनदद ऐत ५५ ओ् ने म्िन ए वचन बोलयद, “ धरती बनी जद; ते ओह बनदई गेयद: ्ुगन बनी जद; ते ओह़ ्ृमजत ह़ोई गेयदत ५६ उदे वचन च तदरे पैदद होए, ते ओह उं दी मगनतरी जदनदद ऐत ५७ ओह गहरे ते उदे खजदने दी खोज करदद ऐ; उन ्िुंदर गी नदपयद ऐ, ते ओदे च के मकश ऐत ५८ उन ्िुंदर गी पदनी दे मबच बंद करी ओडे यद, ते अपने वचन कने धरती गी पदनी उपर लरकदयद ऐत ५९ ओह आकदश गी कोठरी दे ्िदन िैलदं दद ऐ; पदनी उपर उने नीवं रखी ऐत ६० उन रे मगसदन च पदनी दे झरने ते पहदडे दी चोमरये उपर कुंड बनदए, तदं जे उची चटदने थिदं बदढ आईये धरती गी पदनी दे ई ्कैत ६१ उन िनुख बनदयद, ते अपने मदल गी शरीर दे बीच रखेयद, ते उ्ी ्दं ्, जीवन ते ्िझ मदतीत
६२ हदं ते ्वनशल्िदन परिदतद दी आतद, जेडी ्दरी चीजदं बनदं दी ऐ ते धरती दे गुप च ्दरे मछपी दी चीजे दी खोज करदी ऐत ६३ ओह तुंदे आमवषदरे गी ते तुंदे मदले च के ्ोचदे ओ, ओह जदनदद ऐ जेडे पदप करदे न, ते अपने पदपे गी छु पदनद चदहं दे नत ६४ इ् आ्् ते प्ु ने तुंदे ्दरे कमे गी ठीक-ठदक पछदनी लेतद ऐ, ते तु्े ्दरे गी शमिमदद करी दे गत ६५ ते जदुं तुंदे पदप ्दिने आएगे, तदं तु् िनुखे दे ्दिने शमिमदद ओगे, ते उ् मदन तुंदे अपने पदप तुंदे उपर आरोपी होंगनत ६६ तु् के करगे ? यद तु् अपने पदपे गी परिदतद ते उं दे ्ुगनदूते दे ्दिने मकय् यदं छु पदगे ? ६७ मदखो, परिदतद अपने आप गै नदयी ऐ, उदे कोलद डरो, अपने पदपे गी छडी जदओ, ते अपने अपरदधे गी ्ुली जदओ ते उं दे कने हिेशद लेई दखल नेईं दे ओ; ६८ की वे मदखो, बडी ्ीड दद जलंत गुसद तुंदे उपर ्डकी गेदद ऐ, ते ओह तुंदे च मकश गी लेई जदं गन ते बेकदर होने दे बदद िूमतनये गी चढदने आली चीजे कने तु्े गी लखलद दे गनत ६९ ते जेके उने कने ्हिमत दे दे न, ओह िजदक ते मनंदद करन, ते पैरे थले दबदए जदं गनत ७० की वे हर जगह ते अगले नगरे च प्ु कोलदं डरने आले उपर बडद बगदवत होगत ७१ ओह पदगल दे ्िदन होंगन, ते मक्े गी बी नेईं बखदे , लेकन प्ु कोलद डरने आले गी लूरदे ते नदश करदे नत ७२ कीहके ओह उजदड कर दे गे और उन अपने घरों ्े बदहर कढ दे गेत ७३ उ् बेले उने गी पतद लगनद ऐ, जे िेरे चुने दे न; ते ओह अग च ्ोने दे ्िदन परखयद जदं गनत ७४ हे िेरे पदरे , ्ुनो, प्ु आखदद ऐ, मदखो, िु्ीबत दे मदन नेडे आए न, लेकन िै तु्े गी उदे कोलद िु् करगदत ७५ तु् न डरो ते नद शक करो; कीजे परिे्रे तुंदद िदगनदशनक ऐत ७६ ते िेरे हुे ते उपदे शे दद पदलन करने आले दद िदगनदशनक, प्ु परिदतद आखदद ऐ: तुंदे पदपे गी तुंदे उपर ्दरी नेईं आनद चदमहदद, ते तुंदे पदपे गी अपने आप गी नेई उपर चुकी लैनद चदमहददत ७७ हदय ओह अपने पदपे कने बंधे दे ते अपने इनी कने ढके दे न मज'यदं खेतर झदमडये कनै ढके दद होंदद ऐ, ते उ्दद रसद कदं रे कनै ढके दद होंदद ऐ, तदं जे कोई बी नेईं जदह्ग! ७८ उह मबनद कपडे छडी मदतद जदं दद है, ते उ् नदल ्स करन लई अग मवच ्ुटी मदतद जदं दद है त