

ALetterad'Aristea
INTRODUZIONE
Inaletterad'Aristea,unadiericuperazionipiùnotevuliè antichedistacullezzione,simuandatiassailuntanuda AdamuèEva,assailuntanudauDiluviu.Stascrittura prisentaunspettaculudiaresilienzadiarazzaumana,chì hàripupulatuaTerra,cùnazioniputentichìvivenuin pompaèsplendore.
Leghjeretequìdiuprimugrandebibliofilu-Tolomeu Filadelfu.Desideriaraccoglieinasobibliotecain Alessandria"tuttiilibridiumondu"Infine,inaso passioneperassicurassiunagrandeopera-eLeggi ebraiche-scambia100.000prigiuneriperquellulibru. Questuhèprobabilmenteuprezzupiùaltumaipagatuper unasolaoperaPresentaunaragioneinsolitaperafinedia GrandeCattività.
L'avvenimentidistanarrazionesòaccadutiduranteavita diafamosareginaArsinoe,chìhèmortainu270aCA dataesattadiascritturahèincerta
Iditagliidiavitadicorte,adiscussionediiprublemi sucialidil'epicasòdiupiùgrandeinteressuèvivacitàHè unascupertastranainquest'epicadivedeurèèisoinvitati ghjucààdumandeèrisposteduranteisobanchetti.
Astrutturadist'operaassorbentehèaseguente:
1DedicadiulibruàFilocrate
2Azionepreliminare:
(a)AprupostadiuBibliotecariudiliberàiprigiuneriebrei incambiudiunlibru
(b)L'emancipazione
(c)AletteradiFiladelfoàEleazar.
(d)Arisposta
(e)Inomidiucumitatunuminatupertraduceulibru
3.Descrizzionediirigalireali:
(a)Atavula(probabilmenteupezzudimobiliupiù elaboratumaipruduttu)
(b)L'altriprisenta.
4DescrizzionediGhjerusalemme (a)Utempiu(èusistemaidricu) (b)Aceremonia. (c)Acittadella (d)Acità (e)Acampagna.
5L'addiud'Eleazar
6AspiegazionedialegedapartediEleazar(questahè unaprufondasapienza).
7L'accoglienza
8Ubanchettu(72dumandeèrisposte)
9.AtraduzzionediuLibru.
CAPITULU1
Àl'epicadiacaptivitàebraicainEgittu,Tolomeu Filadelfusipalesacum'èuprimugrandebibliofilu Desideriaavètuttiilibridiumonduinasobiblioteca;per otteneeLeggidiMosè,offrediscambià100000 prigiuneriperquellutravagliuesclamendu:"Hèveramente unapicculamanna!"
1Siccomuaghjuraccoltumaterialeperunastoria memorabilediamovisitaàEleazar,uSommuSacerdote diiGhjudei,èsiccomuvoi,Filocrate,cum'èùnperdite miccal'occasionediricurdàmi,avetemessuassai impurtanzaàriceveuncontudiimotivièdil'ughjettudia momissione,aghjupruvatuàscriveunaspiegazionechjara diamateriapervoi,perchèpercepiscuchìaveteunamore naturaleperl'apprendimentu,unaqualitàchìhèapiù grandepussessudil'omu-pruvàconstantementeà "aghjunghjeàusostockdicunniscenzeèacquisizioni",sia permezudiustudiudiastoriasiaparticipenduà l'avvenimentistessi
2Hèperviadiquestu,piglienduinsèl'elementiipiù nobili,chìl'animahèstabilitainapurezza,èavendufissatu usoscopunantuàapietà,uscopuupiùnobileditutti, l'usacum'èasoguidainfallibileècusìacquistaunscopu definitu.
3Hèstataamodedizioneàaricercadiacunniscenza religiosachìm'hàpurtatuàfàl'ambasciataàl'omuchì aghjumintuvatu,chìeratenutuinapiùaltastimadaiso citadinièdal'altri,siaperasovirtùsiaperasomaestà,è chìpussedevadocumentidiupiùgrandevaloreperl'Ebrei inusopaeseèinterrestraniereperl'interpretazionedia legedivina,perchèesolegesòscrittenantuàpergamene dipelleincaratteriebraici
4Aghjudunqueintrapresustaambasciatacunentusiasmu, avenduprimatrovuunaoccasionepersupplicàurèperi prigiuneriebreichìeranustatitrasportatidaaGhjudeain Egittudaubabbudiurè,quanduelluaviapigliatu pussessudistacitàècunquistatuaterrad'Egittu
5Valeapenach'evicuntiancustastoria,postuchìsò cunvintuchìvoi,cùavostradispusizioneàasantitàèa vostrasimpatiaperl'omichìvivenusecondualegesanta, ascoltereteancupiùvolentieriuracontuchìaghju intenzionedispiegà,postuchìvoistessusiteghjuntupocu fàdal'isulaèsiteansiosudisentetuttuciòchìtendeà custruiscel'anima
6Ancuinunaoccasionepassata,viaghjumandatuun registrudiifattichìaghjupensatuchìvalevaapenadi cuntànantuàarazzaebraica,-uregistruchìaghjuottenutu daipiùeruditisommisacerdotidiaterrapiùerudita d'Egittu
7Siccomusìcusìdesiderosud'acquistàacunniscenzadi quellecosechìponuessebeneficheperamente,misentu incumbenteditrasmettetituttel'infurmazioniinumo putere.
8Devusenteulistessuduvereversututtiquellichì pussedenualistessadispusizione,mausentusoprattuttu versutè,postuchìhaiaspirazionicusìnobili,èpostuchì ùnsìmiccasoluumofratelluincaratteru,miccamenuchè insangue,masìancuunucunmèinaricercadiubè
9Perchènèupiacèderivatudal'orunèqualsiasialtru pussessuchìsòapprezzatidaementisuperficiali cunferisceulistessubenefiziucum'èaricercadiaculturaè ustudiuchìspendemuperottenela.
10Maperùnstancàvicùunaintroduzionetroppulonga, procederaghjusubituàusustanzadiamonarrazione
11DemetriudiFalero,upresidentediabibliotecadiurè, hàricevutuunagrandesommadisoldi,peruscopudi riunisce,quant'ellupudia,tuttiilibridiumondu
12Permezudicompraètrascrizione,hàrealizatu,àu megliudiasocapacità,uscopudiurè
13Unavolta,quanduerupresente,lihèstatudumandatu: Quantimillalibricisòinabiblioteca?èelluhàrispostu: "Piùdiduiecentumila,orè,èfaraghjusforziin l'immediatuperriunisceancuurestu,affinchìsipossa ghjunghjeàutotaledicinquecentumila.Mihèstatudettu chìelegediiGhjudeivalenuapenadiessetrascritteè meritanuunpostuinavostrabiblioteca!"
14«Chìviimpediscedifàquestu?»,risposeurè.«Tuttu ciòchìhènecessariuhèstatumessuàavostra dispusizione!»
15«Civoleàtraduceli»,risposeDemetriu,«perchèinu paesediiGhjudeiutilizanuunalfabetuparticulare(cum'è l'Egizianianuancuunaformaparticularedilettere)è parlanuundialettuparticulare.
16Sisupponech'elliusinualinguasiriaca,maùnhèmicca ucasu;asolinguahèabbastanzadiversa 17Èurè,quanduhàcapitututtiifattidiucasu,hà urdinatuchìunaletterafussiscrittaàuSommuSacerdote Ghjudeuaffinchìusoscopu(chìhèdigiàstatudiscrittu) fussicompiu.
18Pensenduchìeraghjuntuumumentudifàpressione nantuàadumanda,chìaghjuspessupresentatuàSosibius diTarentumèàAndreas,ucapudieguardiediucorpu, perl'emancipazionediiGhjudeichìeranustatideportatida aGhjudeadaubabbudiurè-perchèquandu,peruna cumbinazionedifurtunaèdicuragiu,aviapurtatuuso attaccucontr'àtuttaaregionediCelesiriaèFeniciaàun risultatusuccessu,inuprucessuditerrorizàupaesein sottumissione,hàdeportatualcunidiisonemicièaltrilihà riduttiincattività
19Unumerudiquellich'elluhàtrasportatudaupaesedii GhjudeiinEgittuùneramiccamenudicentumila. 20Diquestiarmòtrentamilaomisceltièlistabilìin guarnigioniineregionidicampagna
21(Èancuprimadiquestutempuungrannumerudi GhjudeieranughjuntiinEgittucùiPersiani,èinun perioduprecedenteancualtrieranustatimandatiinEgittu peraiutàPsammetichuinasocampagnacontr'àurèdi l'EtiopiMaquestiùneranumiccacusìnumerosicum'èi prigiunerichìTolomeu,figlioludiLagus,hàtrasportatu.)
22Cum'èaghjudigiàdettu,Tolomeuhàsceltuimiglioridi questi,l'omichìeranuinufiorediavitaèchìsi
distinguevanuperusocuragiu,èlihàarmati,maagrande massadil'altri,quellichìeranutroppuvechjiotroppu ghjovaniperquestuscopu,èancuedonne,lihàriduttiin schiavitù,miccachìvuliafàquestudiasopropriavuluntà, maeraubligatudaisosuldatichìirivendicavanucum'è ricumpensaperiserviziich'elliavianuresuinguerra 23Avendu,cum'èhèstatudigiàdettu,ottenutuuna opportunitàperassicuràasoemancipazione,aghjurivoltu àurècùiseguentiargumenti"Ùnsimumiccacusì irragionevulidapermettechìinostriattismentiscinue nostreparolle"
24Siccomualegechìvulemumiccasolutrascrivema ancutraduceapparteneàtuttaarazzaebraica,chì ghjustificazionepudemutruvàperanostraambasciata mentreunnumerucusìgrandediellifermanuinstatudi schiavitùinuvostruregnu?
25Inaperfezioneèaricchezzadiavostraclemenza, liberatequellichìsòtenutiinunaschiavitùcusìmiserabile, postuchì,cum'èaghjufattuassaisforziperscopre,uDiu chìlihàdatuasolegehèuDiuchìmanteneuvostruregnu
26AduranuulistessuDiu-uSignoreèCreatoredi l'Universu,cum'ètuttil'altriomi,cum'ènoistessi,orè, ancus'ènouchjamemucùnomidiversi,cum'èZeus1o Dis
27Stunomelihèstatudatuassaiapprupriatamentedai nostriprimiantenati,persignificàchìQuellu,permezudi uqualetutteecosesòdotatedivitaèvenenuàesse,hè necessariamenteuCavaliereèuSignoredil'Universu.
28Dateàtuttal'umanitàunesempiudimagnanimità liberenduquellichìsòtenutiinschiavitù
29Dopuàunbreveintervallu,mentrech'eiupricava fervidamenteàDiuch'elludispusissiamentediurèin moduchìtuttiiprigiunerifussinuliberati-(perchèarazza umana,essenduacreazionediDiu,hèinfluenzataè influenzatadaEllu
30Dunque,cùparechjepreghierediverse,aghjuinvucatu Quelluchìguvernaucore,affinchìurèfussicustrettuà cuncedeamodumanda
31Perchèaviagrandisperanzeperasalvezzadil'omi, postuchìerusicuruchìDiumicuncederial'esaudimentudi amopreghiera
32Perchèquandul'omipermotivipuripianificanuqualchì azzioneinl'interessudiaghjustiziaèdil'esecuzionedi nobiliatti,DiuOnnipotenteportaisosforzièscopiàun risultaturiesciutu)-urèalzòatestaèfighjendumicùuna facciaallegradumandò:"Quantemigliaiapensichì saranu?"
33Andreas,chìstavavicinu,rispose:"Unpocupiùdi centumila"
34«Hèveramenteunapicculabenedizione»,disseurè, «chìAristeascidumanda!»
35AlloraSosibiusèalcunialtrichìeranupresentidissenu: "Iè,maseràunomagiuadattatuàavostramagnanimitàper voioffrel'affrancazionediquestiomicum'èunattudi devozioneàuDiusupremu"
36SitestatuassaionoratudaDiuOnnipotenteèesaltatu sopraàtuttiivostriantenatiingloriaèhèghjustuchìli rendiateapiùgrandeoffertadiringraziamentuinuvostru putere
37Estremamentecuntentudistiargumenti,hàdatuordini chìsifacessiun'aghjuntaàisalariidiisuldatiper l'ammontudiisoldidiredenzione,chìvintidracmefussinu
pagateàipruprietariiperognischiavu,chìsiemanessiun ordinepublicuèchìiregistridiiprigiunerifussinuallegati àquestu
38Hàdimustratuupiùgrandeentusiasmuinl'affare, perchèeraDiuchìaviapurtatuunostruscopuàaso cumpletezzaèl'aviacustrettuàriscattàmiccasoluquelli chìeranughjuntiinEgittucùl'armatadiusobabbu,ma ancututtiquellichìeranughjuntiprimadiquellutempuo chìeranustatipurtatidopuinuregnu
39Lihèstatusignalatuchìisoldidiuriscattusariapiùdi quattrucentutalenti
40Pensuch'elluseràutiled'inserisceunacopiadiudecretu, perchècusìamagnanimitàdiurè,chìhèstatuautorizatu daDiuàsalvàtantegrandefolle,seràresapiùchjaraèpiù manifesta
41Udecretudiurèeracusì:"Tuttiquellichìanuservituin l'armatadiunostrubabbuinacampagnacontr'àaSiriaèa Feniciaèinl'attaccuàupaesediiGhjudeièsòdiventati pussedutidiprigiuneriGhjudeièlianupurtatiinacità d'Alessandriaèinaterrad'Egittuolianuvendutiàaltri-è inlistessumoduqualsiasiprigiunerichìeranuinanostra terraprimadiquellutempuosòstatipurtatiquìdopu-tutti quellichìpussedenutaliprigiunerisòtenutiàliberalli subitu,ricevenduvintidracmepercapucum'èriscattu
42Isuldatiriceveranustisoldicum'èunrigaluaghjuntuài sosalarii,l'altridautesorudiurè
43Pensemuchìeracontruàavuluntàdiunostrubabbuè contruàtuttaadecenzach'ellifussinustatifattiprigiuneriè chìadevastazionediasoterraèadeportazionedii GhjudeiinEgittueraunattudimalvagitàmilitare
44Ubottinochìhècascatuàisuldatinant'àucampudi battagliaeratuttuubottinoch'elliaverebbenuduvutu rivendicà
45Riduceupopuluinschiavitùerainpiùunattu d'inghjustiziaassoluta
46Dunque,postuchìhèricunnisciutuchìsimuabituatià rendeghjustiziaàtuttil'omièinparticulareàquellichìsò ingiustamenteinunacundizionediservitù,èpostuchìci sforzemuditrattàcurrettamentetuttil'omisecondu l'esigenzediaghjustiziaèdiapietà,avemudecretatu,in riferimentuàepersonediiGhjudeichìsòinqualchì cundizionedischiavitùinognipartediunostruduminiu, chìquellichìlipussedenuriceveranuasommadisoldi stipulataèlimetteranuinlibertàèchìnimuùnmostrerà alcunritarduinl'adempimentudiisoobblighi
47Entrotrèghjornidopuapublicazionedistudecretu, devenufàlistedischiaviperl'ufficialinuminatiper eseguisceanostravuluntà,èpruducesubituepersonedii prigiuneri
48Perchècunsideremuchìseràvantaghjosupernoièperi nostriaffarichìaquestionesiapurtataàunacunclusione
49Chiunquevogliapòdàinfurmazioninantuàqualchissia chìùnrispettamiccaudecretu,àcundizionechì,s'elluhè dimustratuculpevule,diventeràusoschiavu;isobeni, però,saranudatiàutesorureale
50Quanduudecretuhèstatupurtatuperesselettuàurè perasoappruvazione,cuntenetuttel'altredisposizioni eccettuafrase"qualsiasiprigiunerichìeranuinupaese primadiquellutempuosòstatipurtatiquìdopu",èinaso magnanimitàèagrandezzadiusocoreurèhàinseritusta clausulaèhàdatuordinichìacuncessionedisoldi necessariaperaredenzionefussidipusitataintuttucùi
pagatoridieforzeèibanchierireali,ècusìaquestionehè statadecisaèudecreturatificatuinsetteghjorni.
51Acuncessioneperaredenziones'hèelevataàpiùdi seicentusessantatalenti;perchèparechjizitelliàusenusò statiemancipatiinsemecùesomamme.
52Quanduaquistionehèstatapostaseasommadivinti talentiduviaessepagataperquesti,urèhàurdinatuchì fussifattu,ècusìhàmessuinoperaasodecisioneinu moduupiùcumpletu
CAPITULU2
Mustrenducumusitenevanuiregistriipiùattentidi l'affaridistatuBurocraziaguvernamentaleUncumitatu diseipersonehènuminatuperandààuSommuSacerdote inGhjerusalemmeèurganizàuscambiu.Aristeashè incaricatudiadelegazione
1Quanduquestuhèstatufattu,hàurdinatuàDemetriudi scriveunmemorialeriguarduàatrascrizionediilibriebrei.
2Perchètuttil'affaridistatueranusolitiesserealizatiper mezudidecretiècùapiùgrandeprecisionedaquestirè egiziani,ènundaerafattuinmodutrascuratuoàcasu.
3Ècusìaghjuinseritucopiediumemorialeèdielettere,u numerudiirigalimandatièanaturadiognunu,postuchì ognunudiellieccellevainmagnificenzaèabilitàtecnica.
4EccuunacopiadiumemorialeAMemoriadiDemetriu àugranderè«Postuchìm'avetedatustruzzioni,orè,chìi librinecessariipercumpletàavostrabibliotecasianu riuniti,èchìquellidifettosisianuriparati,misòdedicatu cùamassimacuraàarealizazionediivostridesideri,è avàaghjuaseguenteprupostadapresentàvi.
5IlibridialegediiGhjudei(cùqualchialtri)sòassentida abiblioteca
6Sòscrittiincaratterièlinguaebraicaèsòstatiinterpretati senzacura,èùnrapprisentanumiccautestuoriginale cum'èmisòinfurmatudaquellichìsanu;perchèùnanu maiavutuacuradiunrèperprutegelli.
7Hènecessariuchìquestisianufattiprecisiperavostra bibliotecapostuchìalegechìcuntenenu,inquantuhè d'originedivina,hèpienadisapienzaèsenzaognimacchia.
8Perquestaragioneilitteratièipuetièamassadiscrittori storichisisòtenutiàdistanzadariferiscesiàstilibrièà l'omichìanuvissutuèvivenuseconduelli,perchèaso cuncepzionediavitahècusìsacraèreligiosa,cum'èdice Ecateud'Abdera
9S'ellutipiace,orè,unaletteraseràscrittaàuSommu SacerdoteinGhjerusalemme,dumandendulud'inviàsei anzianidaognitribù-omichìanucampatuavitapiù nobileèsòipiùespertiinasolege-affinchìpudemu scopreipuntiiniqualiamaiòpartediellisòd'accordu,è cusì,avenduottenutuunatraduzzioneaccurata,pudemu mettelainunlocubenvisibileinunmodudegnudil'opera stessaèdiuvostruscopu
10Chìaprosperitàcuntinuasiaatoia!
11Quandustumemorialehèstatuprisentatu,urèhà urdinatuchìunaletterafussiscrittaàEleazarnantuàa materia,denduancuunracontudil'emancipazionedii prigiuneriGhjudei
12Èhàdatucinquantatalentid'oruèsettantatalenti d'argentuèunagrandequantitàdipietreprezioseperfà ciotoleèfiale,unatavolaècoppedalibazione
13Hàancudatuordiniàquellichìavianuacustodiadie socassedipermetteàl'artigianidifàunaselezzioneditutti imaterialichìpuderianuavèbisognuperuscopu,èchì centutalentiinsoldidevenuessemandatiperfurnisce sacrificiperutempiuèperaltribisogni.
14Vidaraghjuuncontucumpletudiutravagliudopuavè messudavantiàvoicopiedielettereAletteradiurèera cusì:
15«UrèTolomeumandasalutièsalutazioniàusummu sacerdoteEleazar»
16SiccomucisòparechjiGhjudeistabilitiinunostru regnuchìsòstatipurtativiadaGhjerusalemmedai Persianiàl'epicadiusoputereèassaialtrichìsòghjunti cùumobabbuinEgittucum'èprigiuneri-ungrannumeru diquestihàpiazzatuinl'armataèlihàpagatusalariipiù altidiusolitu,èquanduhàpruvatualealtàdiisocapihà custruitufortezzeèl'hàmessesottuàasocaricaaffinchì l'Egizianinativifussinuintimiditidaelli
17Èeiu,quandusòcullatunantuàutronu,aghjuaduttatu unatteggiamentubenignuversututtiimosughjetti,èpiù particularmenteversuquellichìeranucitadinivostriaghjuliberatupiùdicentumilaprigiuneri,pagenduàiso pruprietariiuprezzudimercatuapprupriatuperelli,ès'ellu hèmaistatufattumaleàuvostrupopuluperviadie passionidiafolla,liaghjufatturiparazione.
18Umutivuchìhàincitatuamoazzionehèstatuu desideriud'agiscepiamenteèdirendeàuDiusupremu un'offertadiringraziamentupermanteneumoregnuin paceègrandegloriaintuttuumondu
19Inoltre,quellidiuvostrupopuluchìeranuinufioredia vita,aghjuarruolatuinumoesercitu,èquellichìeranu adattiàesseattaccatiàamopersonaèdegnidiafiduciadi acorte,aghjustabilituinpusizioniufficiali
20Avà,postuchìsòansiosudimustràamogratitudineà questiomièàiGhjudeiintuttuumonduèàegenerazioni àvene,aghjudecisuchìavostralegeseràtraduttadaa linguaebraicachìhèinusutràvoiinalinguagreca, affinchìquestilibripossinuesseaghjuntiàl'altrilibrireali inamobiblioteca
21Saràunagentilezzadapartevostraèunaricumpensa perumozelus'èvoscegliteseianzianidaognunadie vostretribù,omidivitanobileèespertiinavostralegeè capacidiinterpretalla,affinchìinquestionididisputa pudemuscopreuverdictuinuqualeamaiuranzahè d'accordu,perchèl'inchiestahèdiapiùgrandeimpurtanza pussibule.
22Spergud'avèunagrandefamaperviadiarealizazione dist'opera.
23AghjumandatuAndreas,ucapudiamoguardiadiu corpuèAristeas-omichìaghjuingrandestima-per presentàaquestionedavantiàvoièpresentàvicentu talentid'argentu,eprimiziediamooffertaperutempiuèi sacrificièaltriritireligiosi
24Sèmiscriviteperdìivostridesideriinquestematerie, micunferireteungrandefavoreèmidareteunanova prumessad'amicizia,perchètuttiivostridesiderisaranu realizatiupiùprestupussibule.Addio!
25Àstalettera,Eleazarrisposecusì:«Eleazar,usummu sacerdote,mandasalutiàurèTolomeu,usoveruamicu
26Imopiùaltiaugurisòperuvostrubenessereèquelludi areginaArsinoe,diavostrasurellaèdiivostrifiglioli
27Anch'eiusòbèAghjuricevutuavostraletteraèsòassai cuntentudiuvostruscopuèdiuvostrunobilecunsigliu.
28Aghjuriunitututtuupopuluèl'aghjulettuperch'elli possinusapèdiavostradevozioneàunostruDiu.
29Liaghjumustratuancuetazzechìavetemandatu,vinti d'oruètrentad'argentu,ecinqueciotoleèatavoladi dedicazione,èicentutalentid'argentuperl'offertadii sacrificièperfurnisceecosedichìutempiuhàbisognu.
30StirigalimisòstatipurtatidaAndreas,unudiivostri servitoripiùonorati,èdaAristeas,traminduiomiboniè veri,distintiperasosapienza,èdegniinognimodud'esse irapprisentantidiivostrialtiprincipiièdiivostrighjusti scopi.
31Quessiomim'anutrasmessuuvostrumissaghjuèanu ricevutudamèunarispostaincunfurmitàcùavostra lettera.Accunsenteraghjuàtuttuciòchìhèvantaghjosuper voiancus'èavostradumandahèassaiinsolita
32Perchèavetecuncessuàinostricitadinigrandièmaida scurdàsibenefiziiinparechjimodi.
33Subitudunqueaghjuoffertusacrificipertè,atosurella, itofigliolièitoamichi,ètuttuupopuluhàpregatuchìito pianiprosperessinucontinuamente,èchìDiuOnnipotente cunserviutoregnuinpacecùonore,èchìatraduzzionedi asantalegetisiavantaggiosaèsiarealizatacùsuccessu
34Inpresenzadituttuupopuluaghjusceltuseianzianida ognitribù,omibonièsinceri,èliaghjumandatiàtècun unacopiadianostralege
35Seràunagentilezza,orèghjustu,s'èvodatestruzzioni chìappenaatraduzzionedialegeseràcumpletata,l'omici saranurestituitiinmodusicuruAddio!
36Eccuinomidil'anziani:Diaprimatribù,Ghjiseppu, Ezechia,Zaccaria,Ghjuvanni,Ezechia,Eliseu
37Diasecondatribù,Ghjuda,Simone,Samuele,Adaeus, Mattatias,Eschlemias.
38Diaterzatribù,Nehemia,Ghjiseppu,Teodosiu,Baseas, Ornias,Dakis
39Diaquartatribù,Ghjonatan,Abraeu,Eliseu,Anania, Cabria
40Diaquintatribù,Isaccu,Ghjacobbu,Ghjesù,Sabbateu, Simone,Levi.
41Diasestatribù:Ghjuda,Ghjiseppu,Simone,Zaccaria, Samuele,Selemas
42Diasettimatribù,Sabbataeus,Sedechia,Ghjacobbu, Isaccu,Ghjesia,Nattheus
43Dil'ottavatribù,Teodosiu,Ghjasone,Ghjesù,Teodotu, Ghjuvanni,Ghjonatan.
44Dianonatribù,Teofilu,Abràhamu,Arsamos,Ghjasonu, Endemias,Daniele.
45Diadecimatribù,Ghjeremia,Eleazar,Zaccaria,Baneas, Eliseu,Dateu
46Dil'undicesimatribù,Samuele,Ghjiseppu,Ghjuda, Ghjonates,Chabu,Dositeu.
47Diadodicesimatribù,Isaelu,Ghjuvanni,Teodosiu, Arsamo,Abiete,Ezechiele
48EranusettantadueintuttuCusìhèstataarisposta ch'Eleazarèisoamichianudatuàaletteradiurè
CAPITULU3
Inqualehèdescrittaatavolaapiùsquisitaèbellamai pruduttaAncualtririgaliricchi,interessantiàalucedii recentiscaviinEgittu
1Avàprocederaghjuàmanteneamoprumessaèdaraghju unadescrizzionedil'opered'arte.
2Eranufatticùunamaestriaeccezziunale,perchèurèùn hàrisparmiatunisunaspesaèhàsurvegliatupersonalmente l'operaiindividualmente.
3Ùnpudianudunquemiccatrascuràalcunapartediu travagliuofiniscelucùnegligenza
4Primadituttuvidaraghjuunadescrizzionediatavula.
5Urèerapreoccupatuchìst'operafussididimensioni eccezziunale,èfecedumandààiGhjudeidialucalitàa dimensionediatavoladigiàinutempiudiGhjerusalemme
6Èquanduellianudiscrittuemisure,elluhàdumandatu s'ellupuderiafàunastrutturapiùgrande.
7Ècertidiipretièdil'altriGhjudeirisposenuch'ùnciera nundachìl'impediscessi
8Èdissech'ellueraansiosudifàlucinquevoltepiù grande,maesitavaperpaurach'elluùnfussiinutileperi serviziidiutempiu
9Eradesiderosuchìusorigaluùnfussimiccasolu piazzatuinutempiu,perchèlisariastatuassaipiù piacevules'èl'omichìavianuuduvered'offreisacrifizii adattifussinucapacidifàluapprupriatamentenantuàa tavolach'elluaviafatta
10Ùnsuppuniamiccachìeraperviadiamancanzad'oru chìatavulaprecedenteerastatafattadipicculadimensione, maparechìcisiastata,disse,qualchìragioneperaquale erafatta-stadimensione
11Perchès'ellufussistatudatul'ordine,ùncisariastata mancanzadimezi
12Dunqueùnduvemumiccatrasgredisceoandàoltrea misuraadatta.
13Àulistessutempu,liurdinòdimetteinserviziututtee diverseformed'arte,perchèeraunomudiepiùalte cuncepzionièanatural'aviadotatudiunaimaginazione acutachìlipermettevadiimaginàl'aspettuchìsaria prisentatudal'operafinita
14Hàdatuancuordini,chìinduveùncieranumicca struzzionistabiliteineScrittureebraiche,tuttufussifattuu piùbellupussibule
15Quandutaliistruzionieranudate,duvianuesseeseguite àalettera
16Anufattuatavoladiduicubiti1dilunghezza,uncubitu dilarghezza,èuncubituèmezud'altezza,facendulad'oru puruèmassicciu
17Ciòchìdiscriviùneramiccaorufinupusatusopra un'altrafundazione,matuttaastrutturaerad'orumassicciu saldatuinseme
18Èfecenuunaborduralargaunapalmaintornu.
19Ècieraunaghirlandad'onda,incisainrilievuinforma dicordemaravigliosamentelavoratenantuàisotrèlati
20Perchèeradiformatriangulareèustiledil'operaera esattamenteulistessudaognilatu,cusìchìdaqualunque latufussinugirati,prisentavanuulistessuaspettu
21Diiduilatisottuàubordu,quelluchìscendevaversua tavulaeraunbellupezzud'opera,maeraulatuesternuchì attiravausguardudiuspettatore
22Avàubordusuperiorediiduilati,essenduelevatu,era affilatupostuchì,cum'èavemudettu,l'orlueraàtrèlati,da qualsiasipuntudivistacisiavvicinava
23Ècieranustratidipietreprezioseinmezuàutravagliu dicordoneinrilievu,èeranuintrecciatil'unicùl'altridaun dispositivuartisticuinimitabile
24Perragionidisicurezza,eranututtifissaticùaghid'oru chìeranuinseritiinperforazioniinepetre.
25Àilatieranuattaccatiinsemedachjappiperteneli fermi.
26Nant'àapartediuborduintornuàatavulachì s'inclinavainaltuèscontraval'ochji,cieraunmudellu d'ovainpietrepreziose,inciseelaboratamentedaunpezzu cuntinuudirilievuscanalatu,strettamentecunnessiinseme intornuàtuttaatavula
27Èsottuàepetrechìeranustatedisposteperrapprisintà l'ova,l'artistianufattuunacuronachìcunteneognitipudi frutti,avenduincimagrappolid'uvaèspighedigranu, ancudatterièmele,èmelagraneèsimili,dispostiinmodu vistosu
28Quessifruttieranufattidipietrepreziose,diulistessu culorechèifruttistessièifissavanudilatuintornuàtuttii latidiatavulacùunafasciad'oru
29Èdopuchìacuronadifruttierastataposta,sottuciera inserituunaltrumudellud'ovainpietrepreziose,èaltri travaglidiscanalaturaèdirilievu,affinchìiduilatidia tavulapudessinuesseaduprati,seconduidesideridii pruprietariièperquestaragioneutravagliud'ondaèu bordueranuestesifinuàipedidiatavula
30Anufattuèfissatusottuàtuttaalarghezzadiatavula unapiastramassicciadiquattruditedispessore,affinchìi pedipudessinuesseinseritiinella,èfissatafermamentecù pernichìs'inseriscianuinincavisottuàubordu,inmodu chìqualsiasilatudiatavulachìaghjentepreferia,pudesse esseadupratu
31Cusìhèdiventatumanifestamentechjaruchìl'operaera destinataàesseadupratainiduimodi.
32Nantuàatavulastessaanuincisuun"meandru",cù pietrepreziosechìspuntavanuinusomezu,rubiniè smeraldièancuunoniceèparechjialtritipidipietrechìsò digrandebellezza
33Èaccantuàu"maeandru"cierapiazzatuunpezzu maravigliosudirete,chìfaciachìucentrudiatavula parevaunaformaromboidale,ènantuàquestuerastatu fattuuncristalluèun'ambra,cum'èsichjama,chìpruducia unaimpressioneincomparabilenantuàispettatori.
34Anufattuipedidiatavulacùcapicum'ègigli,affinchì paressinugiglipiegatisottuàatavula,èepartechìeranu visibilirapprisentavanufogliechìstavanudritte.
35Abasadiupedenantuàaterraeracustituitadaun rubinuèmisuravaunalarghezzadipalmud'altezzatuttu intornu.
36Avial'aspettudiunascarpaèeralargaottudite
37Nantuàellasipusavatuttaasuperficiadiupede.
38Èanufattuchìupedeparessicum'èederachìcresce foradiapetra,intrecciatacùakantuècircundatadauna vignachìl'abbracciavacùgrappolid'uva,chìeranu travagliatiinepetre,finuàacimadiupede.
39Tuttiiquattrupedieranufattiinulistessustile,ètuttu erafattuèadattatucusìabilmente,èunataleabilitàè cunniscenzarimarchevulisòstatespeseperrendeluveru peranatura,chìquandul'ariaeramossadaunsoffiudi ventu,umuvimentueraimpartituàefoglie,ètuttuera fattupercurrispondeàarealtàattualechìrapprisentava 40Èanufattuacimadiatavulaintrèparticum'èun tripticu,èeranucusìadattatièincastratiinsemecùrubini longuàtuttaalarghezzadiutravagliu,chìl'incontrudii giuntiùnpudiaessevistunèancuscupertu
41Uspessorediatavolaùneramiccamenudimezu cubitu,cusìchìtuttuutravagliudeveavècustatuparechji talenti
42Perchè,postuchìurèùnvuliamiccaaghjunghjeàaso dimensione,hàspesuperidettaglialistessasommadi soldichìsariastatanecessarias'èatavulaavessipussutu essedidimensionipiùgrande
43Ètuttuhèstatucumpletatuseconduusopianu,inun modumaravigliosuèrimarchevule,cùun'arteinimitabileè unabellezzaincomparabile
44Diecoppe,duieeranufatted'oru,èdaabasaàumezu eranuincisecùrilieviinumudelludisquame,ètràe squameeranuinseritepietrepreziosecungrandeabilità artistica
45Cieratanduun"maeandru"altuuncubitu,cùaso superficiafattadipietrepreziosediparechjiculori,chì mustravaungrandesforzuartisticuèbellezza
46Sopraàquestucieraunmosaicu,travagliatuinformadi rombu,chìaviaunaspettudireteèghjunghjiafinuàl'orlu.
47Inumezu,picculiscudifattididiversepietrepreziose, postialternativamente,èditipudiversu,larghimiccamenu diquattrudite,aumentavanuabellezzadiusoaspettu.
48Nantuàacimadil'orlucieraunornamentudigigliin fiore,ègrappolid'uvaintrecciatieranuincisitutt'intornu
49Cusìeradunqueacustruzzionediecopped'oru,è cuntenevanupiùdiduiferriognuna
50Etazzed'argentuavianuunasuperficialiscia,èeranu fattemaravigliosamentecum'ès'ellefussinudestinateà essespecchi,inmoduchìtuttuciòchìlieraavvicinatuera riflessuancupiùchjaramentechèinispecchi
51Mahèimpussibiledidiscriveaveraimpressionechìste opered'arteanupruduttuinamentequandusòstatefinite
52Infatti,quandustivasieranustaticumpletatièpostiunu accantuàl'altru,primaunatazzad'argentuèdopuuna d'oru,dopuun'altrad'argentu,èdopuun'altrad'oru, l'aspettuch'elliprisentavanueracumpletamente indescrivibile,èquellichìsòghjuntiàvedeliùnanu pussutustrappassidaavistabrillanteèdauspettaculu incantevule
53L'impressionipruduttedauspettaculueranudinatura diversa
54Quandul'omifighjulavanuivasid'oru,èesomenti facianuunainchiestacumpletadiognidettagliudiafattura, esoanimeeranupienedimaraviglia
55Dinovuquanduunomuvuliadirigeusosguarduversu ivasid'argentu,mentreeranudavantiàellu,tuttupareva lampàdiluceintornuàulocuinduvestava,èdavauna gioiaancupiùgrandeàispettatori.
56Cusìch'elluhèveramenteimpussibiledidiscrivea bellezzaartisticadil'opere
57Efialed'oruanuincisuinucentrucùghirlandedivigna
58Èintornuàibordianuintrecciatuunaghirlandad'edera, dimirtuèd'ulivainrilievuècianuinseritupietrepreziose
59L'altrepartediutravagliudirilievul'anufattein mudellidiversi,postuch'ellianufattuunpuntud'onoredi compietuttuinunmodudegnudiamaestàdiurè
60Inunaparollasipòdìchìnèinutesorudiurènèin alcunaltru,ùncieranuoperechìuguagliavanuquestein costuoinabilitàartistica
61Perchèurècipensavaassai,perchèlipiaciaàguadagnà gloriaperl'eccellenzadiisodisegni
62Spessutrascuravaisoaffariufficiali,èpassavauso tempucùl'artisti,preoccupatich'ellicompiessinututtuin modudegnudiulocuinduveirigaliduvianuessemandati
63Cusìtuttuhèstaturealizatuàgrandescala,inuna maneradegnadiurèchìmandavairigalièdiusummu sacerdotechìerauguvernatorediupaese
64Ùncieramiccascarsitàdipietrepreziose,postuchì miccamenudicinquemilasòstateaduprateèeranututtedi grandedimensione
65L'abilitàartisticaapiùeccezziunalehèstataaduprata, cusìchìucostudiepetreèdiafatturaeracinquevoltepiù caruchèquelludil'oru
CAPITULU4
Dettaglivividiusacrifiziu.Aprecisioneinfallibiledii pretihènutèvuleUn'orgiasalvaticaUnadescrizzionediu tempiuèdiesoopereidriche
1Viaghjudatustadescrizzionediirigaliperchèaghju pensatuch'ellaeranecessaria
2Uprossimupuntudianarrazionehèunracontudiu nostruviaghjuversuEleazar,maprimadituttuvidaraghju unadescrizzionedituttuupaese
3QuandusimughjuntiinupaesediiGhjudei,avemuvistu acitàsituatainumezudituttaaGhjudea,incimaàuna muntagnadigrandealtezza
4Nantuàacima,utempiuerastatucustruituintuttuuso splendore.
5Eracircundatudatrèmurialtipiùdisettantacubitièin lunghezzaèlarghezzacurrispundentiàastrutturadi l'edifiziu.
6Tuttil'edifiziieranucarattarizatidaunamagnificenzaè uncostusenzaprecedenti
7Eraevidentechìùnerastatarisparmiataalcunaspesaper aportaèifissaggi,chìaculligavanucùistipiti,èa stabilitàdiuarchitrave
8Ustilediatendaeraancucumpletamenteinproporzione àquelludil'entrata
9Usotissutu,perviadiacorrentediuventu,erain muvimentuperpetuu,èpostuchìstumuvimentuera cumunicatudaufonduèacortinasigonfiavafinuàuso piùaltupuntu,offriaunspettaculupiacevuledauqualeun omuùnpudiaguasistrappassi.
10Acustruzzionedil'altareeraincunfurmitàcùulocu stessuècùl'offertebrusgiatechìeranucunsumatedau focusopra,èl'accessuàellueradiunascalasimile.
11Cieraunasalitagraduale,cunvenientementedisposta peradecenza,èipretichìservianueranuvestitidivestidi linu,finuàecaviglie
12Utempiuhèrivoltuàlivanteèusospinuhèversu punente
13Tuttuupianuhèpavimentatudipetreèscendefinuài lochidesignati,affinchìl'acquapossiessepurtataperlavà usanguediisacrifici,postuchìparechjemigliaiadibestie sòsacrificatequìduranteighjornidifesta
14Ècihèunapruvistainesauribiled'acqua,perchèuna surgentenaturaleabbundantesgorgadal'internudiu tempiu
15Cisòinoltrecisternemaraviglioseèindescrivibili sottuterranee,cum'èm'anuindicatu,àunadistanzadi cinquestadiiintornuàusitudiutempiu,èognunadielle
hàinnumerevolitubiinmoduchìidiversicorsid'acqua cunvergenuinseme.
16Ètuttiquestieranufissaticùpiombuinfonduèàimuri laterali,èsopraàellierastatasparsaunagrandequantitàdi gesso,èognipartediutravagliuerastatarealizatacùapiù grandecura
17Cisòparechjeapertureperl'acquaàabasadil'altarechì sòinvisibiliàtutti,eccettuàquellichìsòimpegnatiinu ministeru,affinchìtuttuusanguediisacrificichìhè raccoltuingrandiquantitàsialavatuviainunbatter d'ochju
18Talehèamoopinioneinquantuàucaratterudii riservorièvimustraraghjuavàcumuhèstatacunfirmata.
19M'anucunduttupiùdiquattrustadiiforadiacitàè m'anuurdinatudifighjàinghjòversuuncertulocuè d'ascultàurumorechìerafattudal'incontrudil'acque,cusì chìagrandedimensionediiriservorimihèdiventata manifesta,cum'èhèstatudigiàindicatu
20Uministerudiipretihèinognimoduinsuperabile,sia perasoresistenzafisicasiaperusoserviziuordinatuè silenziu
21Perchètuttitravaglianuspontaneamente,ancus'ellu implicaassaisforzudulurosu,èognunuhàuncompitu particulareassignatuàellu
22Userviziusisvolgesenzainterruzzione-certi furniscenualegna,altril'oliu,altriafarinadigranufiordi granu,altriespezie;altriancuportanuipezzidicarneper l'offertabrusgiata,mustrenduunmaravigliosugradudi forza
23Perchèpiglianucùeduiemaniimembrid'unvitellu, ognunudiellichìpesapiùdiduitalenti,èlighjettanucù ognimanuinunmodumaravigliosunantuàulocualtudi l'altareèùnmancanumaidimetteliinulocughjustu
24Inlistessumodu,ipezzidiepecureèancudiecapresò maravigliosisiaperusopesusiaperasograssurezza
25Perquellichìsòusotravagliu,sceglienusempre l'animalisenzadifettièparticularmentegrassi,ècusìsi svolgeusacrifiziuchìaghjudiscrittu
26Cihèunlocuparticulareriservatuperelliperripusassi, induvesipusanuquellichìsòliberatidausoduvere.
27Quanduquestuaccade,quellichìanudigiàripusatuèsò prontiàripigliàisoduverisialzanuspontaneamentepostu chìùncihènimuperdàordiniinquantuàl'urganizazione diisacrifici
28Usilenziuupiùcumpleturegnacusìchìsipuderebbe imaginàchìùncieraunasolapersonapresente,ancus'ellu cisòinrealtàsettecentuomiimpegnatiinutravagliu,fora diuvastunumerudiquellichìsòoccupatiàpurtài sacrifici
29Tuttuhèfattucunriverenzaèinunmodudegnudiu grandeDiu
30Simustatiassaistupiti,quanduavemuvistuEleazar impegnatuinuministeru,daamaneradiusovestitu,èda amaestàdiusoaspettu,chìerarivelatainavestech'ellu purtavaèinepietrepreziosenantuàasopersona
31Cieranucampaned'orunantuàuvestituchì ghjunghjìanufinuàisopedi,chìdavanuunamelodia particulare,èdaiduilaticieranumelagranecùfiori variegatidiunatonalitàmaravigliosa
32Eracintud'unacinturadibellezzavistosa,tessutaini culoriipiùbelli
33Nantuàusopettupurtaval'oraculudiDiu,cum'èsi chjama,nantuàuqualeeranuincrustatedodicipetre,di diversespezie,fissateinsemecùoru,chìcuntenenuinomi diicapidietribù,seconduusoordineoriginale,ognuna lampenduinunmoduindescrivibileusoculoreparticulare.
34Nantuàusocapupurtavaunatiara,cum'èsichjama,è sopraàquestuinmezuàasofronteunturbanteinimitabile, udiademarealepienudigloriacùunomediDiuscrittuin letteresacrenantuàunalastrad'oruessendustatu ghjudicatudegnudipurtàstiemblemiiniministeri
35Asoapparizionehàcreatutantapauraècunfusione mentalechìsisentiacum'ès'ènofussimughjuntiin presenzad'unomuchìappartiniaàunmondudiversu.
36Sòcunvintuchìquelluchìparticipaàuspettaculu ch'aghjudiscrittuseràpienudistuporeèdimaraviglia indescrivibileèseràprufundamentecummossuinaso menteàupenserudiasantitàchìhèattaccataàogni dettagliudiuserviziu
37Maperpudèotteneinfurmazionicumplette,simucullati àacimadiacittadellavicinaèavemuguardatuintornuà noi
38Hèsituatuinunlocuassaialtu,èhèfurtificatucù parechjetorri,chìsòstatecustruitefinuàacima,dipetre immense,cùl'ughjettivu,cum'ècihèstatudettu,diguardà irecintidiutempiu,affinchìs'ellucifussiunattaccu,o unainsurrezioneounassaltudiunemicu,nimuùn puderebbefurzàunaentratainimurichìcircundanuu tempiu.
39Nantuàetorridiacittadellaeranupiazzatemacchinedi guerraèsfarentitipidimacchine,èapusizioneeraassai piùaltachèucirculudimurachìaghjumintuvatu.
40Etorrieranuancuguardatedaomiassaifidatichì avianudatuapiùgrandeprovadiasolealtààusopaese
41Stiomiùnavianumaiudirittudilasciàacittadella,fora diighjornidifestaèsoluingruppi,nèpermettenuàalcun stranierud'entreci
42Eranuancuassaiattentiquanduqualchìordine ghjunghjiadaucapuufficialeperammetteàqualsiasi visitatoreàispezionàulocu,cum'èanostrapropria sperienzacihàamparatu.
43Eranuassaireticentiàammetteci-ancus'ènoeramu soluduiomidisarmati-pervedel'offertadiisacrifici
44Èanudichjaratuch'ellieranuligatidaunghjuramentu quanduafiducialierastatacunfidata,perchèavianututti ghjuratuèeranuligatiàeseguisceughjuramentu sacramenteàalettera,chìancus'ellieranucinquecentuin numeruùnpermettenumiccapiùdicinqueomid'entreà tempu.
45Acittadellaeraaprutezzioneparticularediutempiuèu sofundatorel'aviafurtificatacusìfortech'ellapuderia prutegeluefficacemente
CAPITULU5
UnadescrizzionediacitàèdiacampagnaParagunateu versu11cùecundizionid'oghjeIversi89-41rivelanu cumul'antichistimavanuunerudituèunsignore 1Acitàhèdidimensionimuderee
2Hàcircaquarantafurlongidicircunferenza,perciòchìsi pòcunjecturà.
3Hàesotorridisposteinformaditeatru,cùstradechì passanutràdielleavàl'incrociudietorriinferiorisò visibilimaquellidietorrisuperiorisòpiùfrequentati
4Perchèaterras’alza,postuchìacitàhècustruitasopra unamuntagna.
5Cisòancuscalinichìportanuàicrucivia,ècertipersone sòsempreinsalita,èaltriindiscendenza,èsitenenuupiù luntanupussibulel'unidal'altriperviadiquellichìsò ligatidaereguledipurità,perùntuccàqualcosachìhè illegale
6Ùnhèmiccasenzaragionechìifundatoriuriginalidia citàl'anucustruitainedebiteproporzioni,perchèavianu unavisionechjaradiciòchìeranecessariu.
7Perchèupaesehèvastuèbellu
8Certepartesòpiane,soprattuttueregionechì appartenenuàaSamaria,cum'èsichjama,èchìcunfinanu cùaterradil'Idumei,altrepartesòmuntagnose,soprattuttu quellechìsòcontigueàaterradiGhjudea
9Upopuluhèdunqueubligatuàdedicàsiàl'agriculturaè àaculturadiaterraaffinchìpermezupossinuavèuna pruvistaabbundantediculturi
10Inquestumodusifaceognitipudiculturaèsiraccoglie unaracoltaabbundanteintuttaaterrasopramenzionata
11Ecitàchìsògrandeègodenudiunaprosperità currispundentesòbenpopulate,matrascuranuezonerurali, postuchìtuttil'omisòpropensiàunavitadipiacè,perchè ognunuhàunatendenzanaturaleàaricercadiupiacè
12AlistessacosahèaccadutainAlessandria,chìsupera tutteecitàingrandezzaèprusperità
13Aghjentediacampagna,migrantidaidistrettiruraliè stallendusiincità,hàdiscreditatul'agricultura:ècusì,per impediscelidistallàsiincità,urèhàdatuordinichìùnci stassinupiùdivintighjorni
14Èinlistessumoduhàdatustruzzioniscritteàighjudici, chìs'ellueranecessariudiemetteunacitazionecontr'à qualchissiachìcampavainupaese,ucasuduviaesse risoltuincinqueghjorni.
15Èpostuch'ellucunsideravaamateriadigrande impurtanza,hànuminatuancuufficialilegaliperogni distrettucùisoassistenti,affinchìipaisanièisoavucati ùnpudessinumicca,perviadil'affari,svuotàigranaghjidi acità,vogliudì,diipruduttidil'agricultura
16AghjupermessustadigressioneperchèhèstatuEleazar chìhàindicatucungrandechiarezzaipuntichìsòstati mintuvati
17Perchègrandehèl'energiach'ellispendeperaculturadi aterra
18Perchèaterrahèpienadipianted'ulivi,digranuèdi legumi,divigne,ècihèassaimele
19Altritipid'arburidafruttuèdidatteriùncontanumicca inparagonecùquesti
20Cisòbestiamediognispeziaingrandequantitàèun pasculuriccuperelli
21Dunque,ricunnoscenughjustamentechìezonerurali anubisognudiunagrandepupulazione,èchìerelazionitrà acitàèipaesisòregulatecurrettamente
22Unagrandequantitàdispezie,pietreprezioseèoruhè purtatainupaesedal'Arabi
23Perchèupaesehèbenadattatumiccasoluper l'agriculturamaancuperucummerciu,èacitàhèricca d'artièùnmancanundadiemercanziechìsòpurtate attraversuumare
24PussedeportiadattiècomodiàAscalon,JoppaèGaza, èancuàPtolemaischìhèstatafundatadaurèèoccupa unapusizionecintraliparagunataàl'altrilochicitati,ùn essendumiccaluntanudanimudielli.
25Upaeseproducetuttuinabbundanza,postuch'elluhè benirrigatuintutteedirezzioneèbenprutettudae timpeste
26UfiumeGhjordanu,cum'èsichjama,chìùnsisecca mai,scorreperaterra
27Àl'origine,upaesecunteniamiccamenudi60milioni d'ettari-ancus'èdopuipopulivicinianufattuincursioni contr'àellu-è600000omisòstatistallatiinfattoriedi centuettariciascuna.
28Ufiumecum'èuNilucresceintempudiracoltaèirriga unagrandepartediaterra
29Vicinuàudistrettuchìapparteneàaghjentedi Tolemaide,sboccainunaltrufiumeèquestuscorrein mare
30Altritorrentidimuntagna,cum'èsichjamanu,scorrenu inapianuraècircundanueparteintornuàGazaèu distrettud'Asdod
31Upaesehècircundatudaunarecinzionenaturaleèhè assaidifficiuled'attaccàèùnpòesseassaltatudaforze numerose,perviadiipassistretti,cùprecipizichì sovrastanuèburroniprufondi,èucaratteruaccidentatudie regionimuntagnosechìcircundanututtaaterra
32Cihèstatudettuchìdaemuntagnevicinedil'Arabiasi ottenianuprimaurameèuferru.
33Questuhèstatufirmatu,però,àl'epicadiuduminiu persianu,postuchìl'autoritàdil'epicaanuspargugliatuun falsurapportuchìutravagliudiemineerainutileècaru perimpediscechìusopaesefussidistruttudal'estrazione minerariainquestidistrettièforsetoltudaelliperviadiu duminiupersianu,postuchìcùl'aiutudistufalsurapportu anutrovuunascusaperentreinudistrettu
34Avà,carufratelluFilocrate,viaghjudatututte l'infurmazioniessenzialinantuàquestusughjettuinforma breve
35Descriveraghjuutravagliuditraduzzioneinaseguita
36USommuSacerdotehàsceltuomidiumegliucaratteru èdiapiùaltacultura,cum'ècisipuderebbeaspittàdaaso nobileascendenza
37Eranuomichìùnavianumiccasoluacquistatu cumpetenzeinaliteraturaebraica,maavianuancustudiatu assaiattentamentequelladiiGrechi
38Eranudunqueparticularmentequalificatiperservein ambasciateèassumevanuquestuduvereognivoltachìera necessariu.
39Pussedevanuunagrandefacilitàperecunferenzeèa discussionediprublemiligatiàalege
40Anuaduttatuaviadimezu-èquestahèsemprea megliuviadaseguità.
41Anuabiuratuimodiruvidièrozzi,maeranu cumpletamentealdisopradil'orgogliuèùnanumai pigliatuun'ariadisuperioritàannantuàl'altri,èina cunversazioneeranuprontiàascultàèàdàunarisposta adattaàogniquistione.
42Ètuttielliosservavanuattentamentestaregulaèeranu ansiosisopraàtuttudisuperàsil'unil'altriinaso osservanzaèeranututtidegnidiusocapuèdiasovirtù.
43ÈsipudiaosservàcumuamavanuEleazarperviadia soriluttanzaàessestrappatidaelluècumuelluliamava
44Oltreàaletterach'elluhàscrittuàurèriguarduàuso ritornusanuèsalvu,hàancusupplicatuAndreasdi travagliàperulistessuscopuèm'hàincitatuancuàaiutàà umegliudiemocapacità.
45Èancus'ènoprumessessimudidàanostramegliu attenzioneàamateria,dissech'elluerasempreassai angosciatu,perchèsapiachìurè,perabuntàdiasonatura, cunsideravausopiùgrandeprivilegiu,ognivoltach'ellu sentiaparlàd'unomuchìerasuperioreàisocumpagniin culturaèsaviezza,dichjamalluàasocorte
46Perchèaghjuintesuunabellaparollasoiachì, assicurendusiintornuàelluomighjustièprudenti, assicurariaapiùgrandeprutezzioneperusoregnu,postu chìtaliamichilidarebbenusenzariserveicunsigliiipiù utili
47Èl'omichìeranuavàmandatidaEleazarpussedevanu senzadubbitustequalità
48Èelludichjaravaspessusottughjuramentuch'elluùn lasciariamaiandàl'omis'elluerasoluqualchìinteressu privatusoiuchìcustituiaumutivuimpulsivu-maeraperu vantaghjucumunudituttiicitatinich'ellulimandava
49Perchè,spiegò,abonavitacunsisteinl'osservanzadie disposizionidialege,èquestuscopusiottieneassaipiùcù l'ascoltuchècùalettura
50Daquestaèaltredichjarazionisimilierachjaruciòchì eranuisosentimentiversuelli
CAPITULU6
Spiegazionidiicostumidiupopuluchìmostranuciòchì significaaparola"Impuru".L'essenzaèl'originedia "CredenzadiDiu"Iversi48-44danuunadescrizzione pittorescadiaDivinitàdiafisiologia
1Valeapenadimintuvàbrevementel'infurmazionich'ellu hàdatuinrispostaàenostredumande
2Perchèsupponguchìamaiòpartediaghjentesenteuna curiositàpercertidiiregolamentidialege,inparticulare quellichìriguardanuicibièebevandeèl'animali ricunnisciuticum'èimpuri
3Quanduavemudumandatuperchè,postuchìùncihèchè unaformadicreazione,certianimalisòcunsideratiimpuri permanghjà,èaltriimpuriancuàutoccu(perchèancus'è alegehèscrupulosanantuàamaiòpartediipunti,hè particularmentescrupulosanantuàmateriecum'èqueste) hàcuminciatuasorispostacusì:
4«Osservate»,disse,«chìeffettuproducenuinostrimodi divitaèenostreassociazioninantuànoi;assuciendusicù igattivi,l'omipiglianuesodepravazionièdiventanu infelicipertuttaasovita;mas'ellicampanucùisaviièi prudenti,trovanuimeziperscappàdal'ignuranzaèper mudificàasovita
5Unostrulegislatorehàprimastabilituiprincipiidipietà èdighjustiziaèlihàinculcatipuntuperpuntu,miccasolu perviadipruibizioni,maancuperviadiesempi, dimustrendul'effettidannosidiupeccatuèepunizioni inflittedaDiuàiculpevuli
6Perchèhàpruvatuprimadituttuch'ellucihèunsoluDiu èchìusoputeresimanifestaintuttul'universu,postuchì ognilocuhèpienudiasosuvranitàènundadiecosechì sòfatteinsecretudal'ominantuàaterraùnsfuggeàaso cunniscenza
7Perchètuttuciòchìunomufaceètuttuciòchìdeve accadeinl'avvenelisòmanifesti.
8Elaborendusteveritàcuncuraèavendulefattechjare,hà dimustratuchìancus'èunomupensassiàfàumale-per ùndìmiccadimetteluinopera,-ùnscapperiamiccaà essescupertu,perchèhàfattucapiscechìaputenzadiDiu pervadevatuttaalege
9Partendudausopuntudipartenza,hàcuntinuatuà mustràchìtuttal'umanità,eccettunoistessi,credein l'esistenzadiparechjidii,ancus'ellistessisòassaipiù putentichèl'esserichìveneranuinvanità
10Perchèquanduanufattustatuedipetraèdilegnu, dicenuch'ellesòl'imaginediquellichìanuinventatu qualcosad'utileperavitaèl'adoranu,ancus'ellianua provachjarach'elliùnanumiccasentimenti
11Perchèseriacumpletamentescemudisupponechì qualchissiasiadiventatuundiuinvirtùdiesoinvenzioni
12Perchèl'inventorianusimpliciamentepigliatucerti oggettidigiàcreatiè,cumbinenduliinseme,anudimustratu ch'elliavianuunanovautilità:ùnanumiccacreatuelli stessiasustanzadiacosa,èdunquehèunacosavanaè scioccaperaghjentedifàdiidil'omicum'èellistessi.
13Perchèinunostrutempucisòparechjichìsòassaipiù inventivièassaipiùsapientichèl'omidiitempipassatichì sòstatidivinizzati,èeppuruùnveneranumaiperaduralli.
14Icreatorièl'autoridistimitipensanuch'ellisòipiù saviidiiGrechi
15Perchèavemubisognudiparlàd'altripopuliinfatuati, Egizianièsimili,chìsibasanunantuàebestiesalvaticheè amaiòpartediespeziedirettilièdibestiame,èli veneranu,èoffrenusacrificiàellisiamentresòvivisia quandusòmorti?
16AvàunostruLegislatore,essenduunomusaviuè particularmentedotatudaDiupercapiscetutteecose,hà pigliatuunavisionecumpletadiognidettagliuparticulare, ècihàcircundatucùbastioniimpenetrabilièmuridiferru, affinchìùncimischiemumiccacùalcunadil'altrenazioni, marimanessimupuriincorpuèanima,liberidaognivana imaginazione,adorendul'unicuDiuOnnipotentesopraà tuttaacreazione.
17Dunque,iprincipalipretiegiziani,avenduesaminatu attentamenteparechjematerieèessenducuscentidiinostri affari,cichjamanu"omidiDiu".
18Questuhèuntituluchìùnappartenemiccaàurestudi l'umanità,masoluàquellichìadoranuuveruDiu
19L'altriùnsòmiccaomidiDiu,madicibi,bevandeè vestiti
20Perchètuttaasodispusizioneliportaàtruvà cunsulazioneinquestecosechìùnsòmiccacunsiderate, maintutteesocose
21Tràunostrupopulu,tuttaasovita,asoprincipale cunsiderazionehèasuvranitàdiDiu.
22Dunque,perùnessecurruttidaalcunaabominazione,o perùnessepervertiteenostrevitedacumunicazioni malvagie,cihàcircundatudaognilatucùreguledipurità, affettenduinlistessumoduciòchìmanghjemu,obevemu, otocchemu,osentemu,ovedemu.
23Perchè,ancus'è,parlenduingenerale,tutteecosesò listesseinasocustituzionenaturale,postuchìsòtutte guvernatedaunsoluèlistessuputere,cihèunaragione prufondainognicasuindividualeperaqualeciastenemu dal'usudicertecoseègodemudil'usucumunudialtre
24Perillustrà,ripassaraghjuunuoduipuntièveli spiegheraghju.
25Perchèùnduvetemiccacascàinl'ideadegradantechìhè statuperviadiitopi,diedonnoleèdialtrecosesimilichì Mosèhàscrittuesolegecuntantacura.
26Tuttequesteordinanzesòstatefatteperviadia ghjustiziaperaiutàaricercadiavirtùèu perfezziunamentudiucaratteru.
27Infatti,tuttil'acellichìusemusòmansuetièsi distinguenuperasopulizia,nutrindosidivaritipidigranu èlegumi,cum'èperesempiuipiccioni,etortore,elocuste, epernici,ancul'oche,ètuttil'altriacellidistaclasse
28Mal'acellichìsòpruibititruveretesalvatichiècarnivori, chìtirannizanul'altriperviadiaforzach'ellipussedenu,è chìottenenucrudelmenteucibupredendul'acellimansueti enumeratisopra.
29Èmiccasoluquè,mapiglianuagnelliècapretti,è feriscenuancul'esseriumani,mortiovivi,ècusì chjamenduliimpuri,hàdatuunsegnupermezudiellichì quelli,periqualiu
alegislazionehèstataordinata,devenupraticàaghjustizia inisocorièùntirannizànimucunfidenduinasopropria forzanèarrubàlinunda,maguidàusocorsudivita seconduaghjustizia,cum'èl'acellidomestici,digiàcitati, cunsumanuidiversitipidilegumichìcrescenunantuàa terraèùntirannizeghjanumiccafinuàadistruzzionedia sopropriastirpe
30Unostrulegislatorecihàdunqueinsignatuchìhèper mezudimetudicum'èquestichìl'indicazionisòdateài savii,chìdevenuesseghjustièùnfànundaperviulenza,è astenesidaatirannisazionedil'altrifidendusidiaso propriaforza
31Perchè,postuchìhècunsideratuindecenteancuditoccà animaliimpuri,cum'èquellichìsòstatimintuvati,pervia diesoabitudiniparticulari,ùnduvemumiccapigliàtuttee precauzioniperchìinostricaratteriùnsianumiccadistrutti inlistessamisura?
32Dunque,tutteeregulech'elluhàstabilituinquantuàciò chìhèpermessuinucasudistiacellièaltrianimali,l'hà promulgatecùl'ughjettud'insignàciunalezziòmurale.
33Perchèadivisionediuzocculuèaseparazionedi l'unghiesòdestinateàinsignàcichìduvemudiscriminàtrà enostreazzioniindividualiinvistadiapraticadiavirtù.
34Perchèaforzadituttuunostrucorpuèasoattività dipendenudaenostrespalleèdainostrimembri
35Dunqueciobbligaàricunnoscechìduvemufàtuttee nostreazzionicùdiscriminazioneseconduustandarddi ghjustizia,soprattuttuperchèsimustatidistintamente separatidaurestudil'umanità
36Perchèamaiòpartedil'altriomisicontaminanupervia dirapportisessualipromiscui,cummettenducusìuna grandeiniquità,èpaesiècitàinteresivantanuditalivizii.
37Perchèùnsoluanurapportisessualicùl'omi,ma contaminanuancuesomadrièancuesofigliole
38Masimustatitenutiseparatidatalipeccati
39Èepersonechìsòstateseparateinumodusopracitatu sòancucarattarizatedauLegislatorecum'èpussedenduu donudiamemoria
40Pertuttil'animali"chìanuipedibiforcutièruminanu" rapprisentanuperl'iniziatiusimbuludiamemoria.
41Perchèl'attudiruminareùnhèaltruchèareminiscenza diavitaèdil'esistenza
42Perchèavitahèabituataàessesustenutapermezudiu cibu,perquessaciesortaancuinaScritturacùsteparolle: "TiricorderaicertamentediuSignorechìhàfattuintè quellecosegrandeèmaravigliose".
43Perchèquandusòcuncipiticurrettamente,sò manifestamentegrandiègloriosi;primaacustruzzionediu corpuèadispusizionediucibuèaseparazionediogni membruindividualeè,perdipiù,l'urganizazionediisensi, l'operazioneèumuvimentuinvisibilediamente,arapidità diesoazzioniparticularièasoscupertadil'arti,mostranu unaingegnositàinfinita
44Dunqueciesortaàricurdàchìepartisopramenzionate sòtenuteinsemedaaputenzadivinacùunaabilità cunsumata
45Perchèelluhàmarcatuognitempuèognilocuaffinchì pudemuricurdàcicuntinuamentediuDiuchìciguvernaè cicunserva
46Perchèinmateriadicibièbevandeciurdinaprimadi tuttud'offreunapartecum'èsacrifiziuèdopudigode subituunostrupastu
47Inoltre,nantuàinostrivestiticihàdatuunsimbuludi ricordu,èinlistessumoducihàurdinatudimettel'oracoli divininantuàenostreporteèportecum'èricordudiDiu
48Èancunantuàenostremani,ordinaespressamentechì usimbulusiafissatu,mustrenduchjaramentechìduvemu fàogniattuinghjustizia,ricurdenducidianostrapropria creazione,èsoprattuttuutimorediDiu
49Ordinaancuàl'omi,quandusistendenuperdormeèsi alzanudinovu,dimeditànantuàl'operediDiu,miccasolu inparolle,maosservendudistintamenteucambiamentuè l'impressioneprodottanantuàelli,quand'ellisinevanuà dorme,èancuusorisvegliu,quantudivinuè incomprensibilehèucambiamentudaunudististatià l'altru.
50L'eccellenzadil'analogiainquantuàadiscriminazione èamemoriavihèstataavàindicata,seconduanostra interpretazionedi"l'unghiafessaèamasticazionediu ruminatu"
51Perchèenostrelegeùnsòstatefatteàcasuoseconduu primupensamentucasualechìhèaccadutuàamente,ma cùunavistadiaveritàèdil'indicazionediarettaragione
52Perchèpermezudil'indicazionich'elludàinquantuài cibièebevandeèicasiparticulariditoccu,ciordinadiùn fànèd'ascultànundasenzapensànèdiricorreà l'inghjustiziaperviadil'abusudiuputerediaragione
53Ancuinucasudil'animalisalvatichi,sipòscopreu listessuprincipiu
54Perchèucaratterudiadonnolaèdiitopièdil'animali cum'èquesti,chìsòespressamentecitati,hèdistruttivu
55Itopicontaminanuèdannighjanututtu,miccasoluperu sopropiucibu,maancuàupuntudirendeassolutamente inutileperl'omututtuciòchìcascanantuàusocaminuper dannighjà
56Ancuaclassadiedonnolehèparticulare:perchè,oltreà ciòchìhèstatudettu,hàunacaratteristicachìhè contaminante:cuncepisceperl'arechjeèparturiscepera bocca.
57Èhèperquestaragionechìunapraticasimilehè dichjarataimpurainl'omi
58Perchè,incarnenduinparollatuttuciòch'elliricevenu perl'arechje,implicanul'altriinumaleèùnfacenumicca
impuritàordinaria,essenduellistessicumpletamente contaminatidaacontaminazionedil'empietà.
59Èuvostrurè,cum'ècihèstatudettu,facebèà distrughjetaliomi.
60Alloraaghjudettu:"Supponuchìvuletedìl'informatori, perchèliesponeconstantementeàtortureèàformedi mortedulurose"
61«Iè»,rispose,«questisòl'omichìvogliudì;perchè aspittàadistruzzionedil'omihèunacosaempia
62Èanostralegecipruibiscediferisceàqualchissia,sia perparollasiaperazzione
63Umobreveracontudistecoseduverebbeavècunvintu voichìtuttiinostriregulamentisòstatiredattiinvistadia ghjustizia,èchìnundahèstatupromulgatuinaScrittura senzariflessioneosenzaragione,mausoscopuhèdi permetteciintuttaanostravitaèintutteenostreazzionidi praticàaghjustiziadavantiàtuttil'omi,essendumemoridi DiuOnnipotente
64Ècusì,inquantuàicibièecoseimpure,ecosechì striscianuèebestiesalvatiche,tuttuusistemamiraàa ghjustiziaèàerelazionighjustetràomuèomu
65M'hàparsuch'elluaviafattuunabonadifesanant'àtutti ipunti;perchèancuinriferimentuàivitelli,imontonièi caprichìsòofferti,hàdettuch'ellueranecessariudi pigliallidaemandrieèdaigreggi,èdisacrificàanimali domesticièdiùnoffrenundadisalvaticu,affinchì l'offerentidiisacrificipudessinucapisceusignificatu simbolicudiulegislatoreèùnfussinumiccasottuà l'influenzadiunaarrogantecuscenzadisè
66Perchèquelluchìoffreunsacrifiziu,faceancu un'offertadiasopropriaànimaintuttiisostatid'animu.
67Pensuchìstiparticulaririguarduàanostradiscussione sianudegnid'essenarrati,èperviadiasantitàèdiu significatunaturaledialege,sòstatuindottuàspiegàteli chjaramente,Filocrate,perviadiatopropriadedizioneà l'apprendimentu
CAPITULU7
L'arrivudil'inviaticùumanuscrittudiupreziosulibruèi rigaliPreparazioniperunbanchetturealeL'ospitesubitu dopuessepusatuàtavulaintrattieneisoinvitaticù dumandeèrisposteAlcunicummentisaviinantuàa sociologia
1ÈEleazar,dopuavèoffertuusacrifiziu,sceltul'inviatiè preparatuparechjirigaliperurè,cimandòinviaghjuin grandesicurezza
2ÈquandusimughjuntiinAlessandria,urèhèstatusubitu infurmatudiunostruarrivu
3Àanostraentratainupalazzu,Andreasèeiuavemu salutatucalorosamenteurèèliavemudatualetterascritta daEleazar.
4Urèeraassaiansiosudiscuntràl'inviati,èhàdatuordini chìtuttil'altriufficialifussinulicenziatièchìl'inviati fussinuchjamatisubituàasopresenza
5Avàquestuhàsuscitatuunasurpresagenerale,perchèhè abitualeperquellichìvenenuàdumandàunaaudienzacùu rèperquestioniimpurtantiesseammessiàasopresenzau quintughjornu,mentrechìl'inviatidiirèodiecitàassai impurtantiottenenudifficultàl'ingressuàaCorteintrenta ghjorni-maquestiomilicunsideravadegnidipiùonore, postuchìtenevausomaestruintantastima,ècusì
licenziavasubituquellichìasopresenzacunsiderava superfluaècuntinuavaàmarchjàfinuàch'ellisòentratiè elluhàpussutuaccoglieli
6Quand'ellisòintruticùirigalichìeranustatimandaticun ellièipreziosipergamini,nantuàiqualialegeerascritta inoruincaratteriebrei,perchèupergaminuera maravigliosamentepreparatuèacunnessionetràepagine erastataeffettuatainmodutaledaesseinvisibile,urè appenalihàvistihàcuminciatuàdumandallinantuàilibri
7Èquanduavianucacciatuirotulidaesocopertureè spiegatuepagine,urèstetefermuperunbellupezzuè dopu,inchinendusicircasettevolte,disse:
8«Viringraziu,amichimei,èringraziuquelluchìvihà mandatuancudipiù,èsoprattuttuDiu,chìhàqueste parole»
9Èquandututti,l'inviatièl'altrichìeranuprisentidinù, gridonuàtempuèàunavocesola:«DiusalviuRè!», scoppiòinlacrimedigioia
10Perasoesaltazionedil'animaèusensudil'onore schiacciantechìlierastatufattul'anuubligatuàpienghje nantuàasofurtuna
11Liurdinòdirimetteirotuliinusopostuèdopuavè salutatul'omi,disse:"Eraghjustu,omidiDiu,chìprimadi tutturendessiriverenzaàilibriperiqualiviaghju chjamatuquìèdopu,quanduaghjufattuquestu,distendevi amanudrittadil'amicizia"
12Hèperquessach'aghjufattuquestuprima
13Aghjustabilituchìquestughjornu,inuqualesìghjuntu, seràosservatucum'èungrandeghjornuèseràcelebratu ogniannupertuttaamovita
14Accadeancuchìhèl'anniversariudiamovittoria navaleannantuàAntigonuDunque,saraghjucuntentudi festeghjàcunvoioghje
15Tuttuciòchìpudeteavèoccasioned'utilizà,disse,serà preparatupervoiinmoduadattatuèancupermècunvoi 16Dopuch'elliavianuespressuasogioia,elluhàdatu ordinichìlifussinuassignatiimigliorialloggivicinuàa cittadella,èchìsifacessinupreparativiperubanchettu
17ÈNicanorechjamòusignoreamministratore,Doroteu, chìeral'ufficialespecialeincaricatudicuràiGhjudei,èli urdinòdifàapreparazionenecessariaperognunu
18Perchèquestuarrangiamentuerastatufattudaurèèhè unarrangiamentuchìvedetemantenutuoghje.
19Perchètantecitàchìanuusiparticulariinmateriadi beie,manghjàèriposà,anuufficialiparticularinuminati percuràisobisogni.
20Èognivoltach'ellivenenuàvisitàirè,sifacenu preparativiseconduisousiècostumi,affinchìùncisia nisuninconvenientechìdisturbiupiacèdiasovisita
21Alistessaprecauzionehèstatapresainucasudi l'inviatiebrei
22AvàDoroteu,chìeraupatronuincaricatudicuràl'ospiti ebrei,eraunomuassaicuscienziosu
23Tutteepruvistechìeranusottuàusocuntrolluèmesse daparteperl'accoglienzaditaliinvitati,epurtòforapera festa
24Hàurganizatuisediinduiefilesecondul'istruzzionidi urè
25Perchèellul'aviaurdinatudifàpusàamitàdil'omiàa sodirittaèurestudaretuàellu,perùnliprivàmiccaupiù grandeonorepussibule
26Quand'ellisisòpusati,hàurdinatuàDoroteudifàtuttu secondul'usichìeranuinusutràisoinvitatiGhjudei.
27Dunque,hàdispensatudaiserviziidil'araldisacrièdii pretichìsacrificavanuèdil'altrichìeranuabituatiàfàe preghiere,èhàchjamatuunudiinostri,Eleazar,upiù vechjudiipretiebrei,perfàapreghierainvece
28Èsialzòèfeceunapreghierarimarchevule«ChìDiu Onnipotentetiarricchisca,orè,cùtutteecosebonech'ellu hàfattuèch'elluticuncedaàtè,àatomoglia,àitofiglioli èàitocumpagniupussessucuntinuudiellepertuttaa vita!»
29Àsteparollescoppiòunapplausuforteègioiosuchì duròperuntempucunsiderabile,èdopusivultonuàgode diubanchettuchìerastatupreparatu
30Tuttil'arrangiamentiperuserviziuàtavolasòstatifatti secondul'ordinediDoroteu.
31Tràiservitoricieranuipaggirealièaltrichì occupavanupostid'onoreàacortediurè
32Prufittendudil'occasioneoffertadaunapausainu banchettu,urèdumandòàl'inviatuchìstavapusatuinu postud'onore(perchèeranudispostisecondul'anzianità), cumupuderiamanteneusoregnusanufinuàafine?
33Dopuavèriflettutuperunmumentu,rispose:"Puderete megliustabilisceasosicurezzas'èvoimitateabenignità incessantediDiu.Perchès'èvomostrateclemenzaè infligitepunizionimitiàquellichìlimeritanuseconduiso meriti,lialluntaneretedaumaleèlicunducereteàu pentimentu".
34Urèhàlodatuarispostaèdopuhàdumandatuàl'altru omu,cumupudiafàtuttuperumegliuintutteesoazzioni?
35Èellurispose:«S'èunomumanteneuncumpurtamentu ghjustuversututti,agiscesemprebèinognioccasione, ricurdenduchìognipensamentuhècunnisciutudaDiuSè pigliateutimorediDiucum'èpuntudipartenza,ùn mancaretemaiameta»
36Urèhàcumplimentatuancuquest'omuperasorisposta èhàdumandatuàunaltru,cumupudiaavèamichichì pensavanucum'èellu?
37Ellurispose:«S'ellitivedenustudiàl'interessidiefolle nantuàequaliguverni,faraibèàosservàcumuDiu cuncedeisobenefiziiàarazzaumana,furnendulisalute, cibuètuttel'altrecoseàumumentuopportunu»
38Dopuavèespressuusoaccorducùarisposta,urè dumandòàl'invitatudopu,cumu,denduaudienzeè ghjudichendu,puderiaottenel'elogiuancudiquellichìùn anumiccavintuasocausa?
39Èdisse:«Sèvositeghjustuinparlàcùtuttièùnagite maiinsolentementenètirannicamenteinuvostru trattamentudiitrasgressoriÈfaretequestusèosservateu metuducùuqualeDiuagisceEpetizionidiidegnisò sempresoddisfatte,mentrechìquellichìùnriescenumicca àotteneunarispostaàesopreghieresòinformatipermezu disognioavvenimentidiciòchìeradannusuineso richiesteèchìDiuùnlicolpiscemiccaseconduisopeccati oagrandezzadiasoforza,maagiscecuntolleranzaversu elli»
40Urèhàlodatul'omucalorosamenteperasorispostaè hàdumandatuàuprossimuinordine,cumupuderiaesse invincibileinl'affarimilitari?
41Èellurispose:"S'elluùnsifidavamiccainteramentedi esomultitudiodiesoforzeguerriere,mainvucava continuamenteDiuperpurtàesoimpreseàunrisultatu
riesciutu,mentreellustessucompiatuttiisoduveriin spiritudighjustizia".
42Accoltendustarisposta,dumandòàunaltrucumu puderiadiventàunoggettuditerroreperisonemici.
43Èellurispose:«S'ellu,mantenenduunavastapruvista d'armièdiforze,siricurdavachìstecoseeranuimpotenti perotteneunrisultatupermanenteèconclusivuPerchè ancuDiuinstillaapaurainamentedil'omicuncedendu treguaèfacendusoluunamostradiagrandezzadiuso putere»
44Urèhàlodatuquest'omuèdopuhàdettuàl'altru:"Chì ghjèupiùgrandebèinavita?"
45Èellurispose:«PersapèchìDiuhèSignoredi l'Universu,èchìininostripiùbellisuccessiùnsimumicca noichìottenemuusuccessu,maDiuchìperasoputenza portatutteecoseàcompimentuèciconduceàameta».
46Urèesclamòchìl'omuaviarispostubèèdopu dumandòàuprossimucumupudiamantenetuttiiso pussessiintattièinfinetrasmetteliàisosuccessoriin listessacundizione?
47Èellurispose:«PregenducustantementeàDiuaffinchì possiateesseispiratidaaltimotiviintutteevostreimprese èavvertenduivostridiscendentidiùnesseabbagliatidaa famaodaaricchezza,perchèhèDiuchìcuncedetutti questidonièl'omiùnvincenumaidasoliasupremazia».
48Urèsprimòusoaccorducùarispostaèdumandòà l'invitatudopu,cumupuderiasuppurtàcunequanimitàtuttu ciòchìliaccadessi?
49Èdisse:«Sèvoaveteunafermacapiscituradiu pensamentuchìtuttil'omisònuminatidaDiupersparteu piùgrandemaleèancuupiùgrandebè,postuchìhè impussibileperquelluchìhèunomud'esseesentatuda questiMaDiuàqualeduvemusemprepricà,ciispiracùu curaghjudisuppurtà.»
50Incantatudaarispostadil'omu,urèdissechìtutteeso risposteeranustatebone«Mifaraghjuunadumandal'unu àl'altru»,aghjunse,«èdopumifermeraghjuperu mumentu:affinchìpudemuvultàanostraattenzioneàu piacèdiafestaèpassàuntempupiacevule»
51Dopudumandòàl'omu:«Chìghjèuveruscopudiu curagiu?»
52Èellurispose:«Sèunpianughjustuhèrealizatuinl'ora diupericulusecondul'intenzioneuriginale.Perchètuttee cosesòrealizatedaDiuàuvostruvantaghju,orè,postu chìuvostruscopuhèbonu»
53Quandututtiavianumanifestatucùl'applausiuso accorducùarisposta,urèdisseàifilosofi(perchèparechji eranupresenti):"Amoparè,stiomisòeccellentiinvirtùè pussedenuunacunniscenzastraordinaria,postuchìà l'improvvisuanudaturisposteadatteàedumandech'eli aghjufattu,èanututtifattudiDiuupuntudipartenzadie soparolle".
54ÈMenedemu,ufilòsofud'Eretria,disse:«Veru,orè, postuchìl'universuhèguvernatudaapruvidenzaèpostu chìpercepemucurrettamentechìl'omuhèacreazionedi Diu,nevenechìogniputenzaèbellezzadiaparolla prucedenudaDiu».
55Quanduurèebbefattuunsegnuditestaperassensuà questusentimentu,udiscorsucessòèsimessenuà divertissi.Quandughjunseasera,ubanchettufinì.
CAPITULU8
PiùdumandeèrisposteNutateuversu20cùuso riferimentuàuvoluinariascrittuinu150aC
1Ughjornudopusipusonudinovuàtavulaècuntinuonu ubanchettuseconduistessiarrangiamenti
2Quanduurèhàpensatuch'ellaeraghjuntaunaoccasione adattaperfàdumandeàisoinvitati,hàcuminciatuàfà altredumandeàl'omichìeranusedutiaccantuinordineà quellichìavianudaturispostiughjornuprima
3Hàcuminciatuàapreacunversazionecùl'undicesimu omu,perchèeranudeceàqualeeranustatefattedumande l'occasioneprecedente.
4Quanduusilenziuhèstatustabilitu,hàdumandatucumu puderiacuntinuààessericcu?
5Dopuunabreveriflessione,l'omuàqualeerastataposta adumandarispose:"S'elluùnhàfattunundad'indegnudia sopusizione,ùnhàmaiagitulicenziosamente,ùnhàmai spesuinattivitàvuoteèvane,maperattidibenevolenzahà fattuchìtuttiisosudditisianubendispostiversuellu stessuPerchèhèDiuchìhèl'autoreditutteecoseboneèà ellul'omudeveubbidisce".
6Urèl'hàlodatuèdopuhàdumandatuàunaltrucumu puderiamanteneaverità?
7Inrispostaàadumanda,disse:«Ricunnoscenduchìuna bugiaportaunagrandedisgraziaàtuttil'omi,èin particulareàirèPerchè,postuch'ellianuuputeredifà tuttuciòchìvolenu,perchèdevenuricorreàebugie?
Inoltre,duvetesemprericurdà,orè,chìDiuhèunamante diaverità
8Urèhàricevutuarispostacungrandegioiaèfighjendu unaltrudisse:"Chìghjèl'insignamentudiasaviezza?"
9Èl'altrurispose:«Cum'èvovuletechìùnviaccadanisun male,mad'esseparteditutteecosebone,cusìduvete agisceseconduulistessuprincipiuversuivostrisudditièi trasgressori,èduveteammoniscedolcementeinobilièi boni.PerchèDiuattiratuttil'omiàsèperasobenignità».
10Urèulodòèdumandòàuprossimuperordinecumu puderiaesseamicudil'omi?
11Èellurispose:«Osservenduchìarazzaumanacresceè nascecùassaiprublemiègrandesofferenza:dunqueùn duvetemiccapunisceligeramenteoinfliggeturmenti, postuchìsapetechìavitadil'omihèfattadidulorièdi penePerchèsecapitetuttu,sarestepienidipietà,perchè ancuDiuhèpietosu!»
12Urèhàricevutuarispostacunappruvazioneèhà dumandatuàuprossimu:"Chìhèaqualificazioneapiù essenzialeperguvernà?"
13«Permantenesi»,rispose,«senzacorruzzioneèpraticà asobrietàduranteamaiòpartediasovita,onuràa ghjustiziasopraàtuttu,èfàamiciziacùl'omidistutipu PerchèancuDiuhèunamantediaghjustizia!»
13Avendumanifestatuasoappruvazione,urèdisseàun altru:"Chìghjèaveramarcadipietà?"
14Èellurispose:«PercevechìDiutravagliacustantemente inl'Universuècunnoscetutteecose,ènimuchìagisce ingiustamenteèfaceamalvagitàpòsfuggireàaso attenzioneCum'èDiuhèubenefattorediumondusanu, cusìancuvoiduveteimitalluèessesenzaoffesa!»
15Urèhàsignalatuusoaccorduèhàdettuàunaltru:"Chì ghjèl'essenzadiaregalità?"
16Èellurispose:«Guvernassibèèùnessesviatudaa ricchezzaodaafamaversudesiderismoderatioindecenti, questuhèuverumodudiguvernàsèragiunatebèamateria Perchètuttuciòchìaveteveramentebisognuhèvostru,è Diuhèsenzabisognuèbenignu.Chìivostripinsamenti sianutalichìsiadattanuàunomu,èùndesideratemicca assaicose,masoluquellechìsònecessarieperguvernà!» 17Urèulodòèdumandòàunaltruomu,cumueso deliberazionipuderianuesseperumegliu?
18Èellurispose:«S'ellusimettesempredavantiàa ghjustiziaintuttuèpensavachìl'inghjustiziaera equivalenteàaprivazionediavitaPerchèDiuprumesse sempreepiùaltebenedizioniàighjusti!»
19Dopuavèlulodatu,urèdumandòàuprossimu,cumu puderiaesseliberudapinsamentiinquietantimentre dormia?
20Èellurispose:«M'avetefattuunadumandaassai difficiuleàrisponde,perchèùnpudemumiccamettein ghjocuunostruverusèdurantel'oredisonnu,masimu tenutifermiinquestedaimaginazionichìùnponuesse cuntrullatedaaragionePerchèenostreanimeanua sensazionechìvedenuveramenteecosechìentranuina nostracuscenzaduranteusonnuMafacemuunsbagliuse supponemuchìsimuinrealtànavigenduinmareinbarche ovulenduinariaoviaghjenduinaltreregionioqualcosadi simileEppuruimaginemuinrealtàchìtalicosestanu accadendu»
21Inquantumihèpussibuledidecide,sòghjuntuàa seguentecunclusioneDeviinognimodupussibule,oRè, guvernàetoparolleèetoazzioniseconduareguladia pietà,affinchìtupossiavèacuscenzachìstaimantenendu avirtùèchìùnsceglimaidigratificàtiàspesediaragione èchìùnabusendumaidiutoputereùndisprezzia ghjustizia.
22Perchèamentes'occupasoprattuttuinusonnucùe stessecosechìs'occupaquanduhèsvegliaÈquelluchìhà tuttiisopinsamentièazzioniorientativersuifinipiù nobilisistabilisceinaghjustiziasiaquanduhèsvegliusia quandudormeDunque,duveteessefermiinadisciplina custantedisèstessu.
23Urèhàlodatul'omuèhàdettuàunaltru:"Postuchìsìu decimuàrisponde,quanduavraiparlatu,cidedicheremuà ubanchettu".Èdopuhàdumandatu:cumupossuevitàdifà qualcosad'indegnudimèstessu?
24Èellurispose:«Guardatesempreàavostrapropria famaèàavostrapusizionesuprema,affinchìpossiateparlà èpensàsolucosechìsòcoerenticunelle,sapenduchìtutti ivostrisughjettipensanuèparlanudivoi.Perchèùn duvetemiccaparèpeghjuchèl'attori,chìstudianu attentamenteurolu,chìhènecessariuperellidighjucà,è modellanututteesoazzioniincunfurmitàcunelluÙn agiscimiccaunaparte,masìveramenteunrè,postuchì Diuvihàdatuunaautoritàrealeincunfurmitàcùuvostru caratteru»
25Quanduurèaviaapplaudituforteèlonguinumoduu piùgraziosu,l'invitatisòstatiinvitatiàcircàriposuCusì, quanduacunversazionehèfinita,sisòdedicatiàu prossimupiattudiafesta
26Ughjornudopu,alistessadisposizionehèstata osservata,èquanduurèhàtrovuunaoccasioneperfà dumandeàl'omi,hàinterrugatuuprimudiquellichìeranu
rimastiperaprossimainterrogazione,Chìghjèapiùalta formadiguvernu?
27Èellurispose:«Perguvernàsistessuèùnessepurtatu daimpulsi.Perchètuttil'omipussedenuunacerta inclinazionenaturaledimente.Hèprubabilechìamaiò partedil'omianuunainclinazioneversuucibu,abevanda èupiacè,èirèunainclinazioneversul'acquistudi territoriièunagrandefama.Mahèbèchìcisia muderazioneintutteecose
28CiòchìDiudà,quelluduvetepigliàètene,maùn bramatemaicosechìsòforadiavostraportata
29Cuntentudisteparolle,urèdumandòàuprossimu, cumupuderiaesseliberudal'invidia?
30Èdopuunabrevepausarispose:«Sècunsiderateprima dituttuchìhèDiuchìdààtuttiirègloriaègrande ricchezzaènimuhèrèperusopropiuputere.Tuttil'omi volenuspartestagloriamaùnponumicca,postuchìhèu donudiDiu!
31Urèhàlodatul'omuinunlongudiscorsuèdopuhà dumandatuàunaltru,cumupudiadisprezzàisonemici?
32Èellurispose:«Sèvomostrategentilezzaàtuttil'omiè guadagnateasoamicizia,ùnavetepauradinimu.Esse pupularecùtuttil'omihèumegliudiibonirigalichìsi ponuricevedaDiu!»
33Avendulodatustarisposta,urèhàurdinatuàl'omu dopudirispondeàadumanda,cumupuderiamanteneaso grandefama?
34Èellurisposechì"Sèvositegenerosuèdicorelarguin ucuncedegentilezzaèattidigraziaàl'altri,ùnperderete maiavostrarinomina,masèvovuletechìegraziesopra menzionatecuntinuinuevostre,duveteinvucàDiu continuamente"
35Urèhàespressuasoappruvazioneèhàdumandatuàu prossimu:Àqualeunomudevemustràliberalità?
36Èellurispose:«Tuttil'omiricunnoscenuchìduvemu mustràliberalitààquellichìsòbendispostiversunoi,ma pensuchìduvemumustràulistessuspirituacutudi generositààquellichìsòoppostiànoi,affinchìcusì pudemucunvinceliàudirittuèàciòchìhèvantaghjosuper noistessi.MaduvemupricààDiuchìquestusiarealizatu, perchèelluguvernaementidituttil'omi»
37Avenduespressuusoaccorducùarisposta,urè dumandòàusestudirispondeàaquistione,àquale duvemumustràgratitudine?
38Èellurispose:«Àinostrigenitoricuntinuamente, perchèDiucihàdatuuncumandamentuassaiimpurtante inquantuàl'onoreduvutuàigenitoriInseguitu,ellu contal'attitudinedil'amicuversul'amicuperchèparladi "unamicuchìhècum'èatopropriaanima"Fatebèà pruvààpurtàtuttil'omiinamiciziacunvoistessu»
39Urèliparlòcungentilezzaèdopudumandòàu prossimu:Chìghjèciòchìs'assumigliaàabellezzain valore?
40Èdisse:«Pietà,perchèhèaformapreeminentedi bellezza,èusoputerestàinl'amore,chìhèudonudiDiu Questul'avetedigiàacquistatuècunellututtee benedizionidiavita».
41Urè,inamanerapiùgraziosa,applaudiaarispostaè dumandòàunaltru:cumu,s'ellufallia,puderiaricuperàa soriputazioniinulistessugradu?
42Èdisse:«Ùnhèmiccapussibulepervoidifallu,perchè avetesuminatuintuttil'omiigraneddidiagratitudinechì
producenuunaracoltadibonavuluntà,èquestuhèpiù putentechèl'armepiùfortiègarantisceapiùgrande sicurezzaMas'ellucihèunomuchìfiasca,ùndevemai piùfàecosechìanucausatuusofiascu,madevefurmà amicizieèagisceghjustamente.PerchèhèudonudiDiudi pudèfàboneazzionièmiccaucuntrariu»
43Incantatudasteparolle,urèdumandòàunaltru,cumu puderiaesseliberudaudulore?
44Èellurispose:«S'elluùnhàmaifattumaleànimu,ma hàfattuubèàtuttièhàseguituaviadiaghjustizia,perchè isofruttiliberanudauduloreMaduvemupricààDiuchì imaliinaspettaticum'èamorteoamalatiaouduloreo qualcosadisimileùncipossanumiccaaccadeèferisce. Mapostuchìsitededicatuàapietà,nisunataledisgraziavi accadràmai»
45Urèl'hàlodatuassaièhàdumandatuàudecimu:Chì ghjèapiùaltaformadigloria?
46Èdisse:«PeronuràDiu,èquestuùnsifacemiccacù rigalièsacrifizii,macùpurezzad'animaèsanta cunvinzione,postuchìtutteecosesòfatteèguvernateda DiuseconduasovulintàDiquestuscopusiteinpussessu custantecum'ètuttil'omiponufàdaevostrerealizzazioni inupassatuèinupresente»
47Àvocealta,urèlisalutòtuttièliparlòcungentilezza,è tuttiquellichìeranuprisentiespresseroasoappruvazione, soprattuttuifilosofiPerchèeranuassaisuperioriàelli [valeàdìifilosofi]siaincumpurtamentusiainargumenti, postuchìfacianusempreDiuusopuntudipartenza.
48Dopuquestu,urè,permustràusobonsentimentu,si messeàbeieperasalutediisoinvitati
CAPITULU9
Uversu8epitomizeghjauvalorediacunniscenza.Versu 28,affettuparentaleNutateinparticulareaquistioneinu versu26èarispostaNutateancuaquistioneinuversu47 èarisposta.Questuhèuncunsigliusaviuperl'omid'affari. 1Ughjornudopu,istessipreparativisòstatifattiperu banchettu,èurè,appenasihèpresentatal'occasione,hà cuminciatuàfàdumandeàl'omichìeranusedutiaccantuà quellichìavianudigiàrispostu,èhàdettuàuprimu:"A sapienzapòesseinsignata?"
2Èdisse:«L'animahècustituitacusìch'ellahècapaceper aputenzadivinadiricevetuttuubèèdiricusàu cuntrariu»
3Urèhàespressul'approvazioneèhàdumandatuàl'omu vicinu:Chìhèupiùbeneficuperasalute?
4Èdisse:«Atemperanza,èùnhèmiccapussibule d'acquistàquestu,àmenuchìDiuùncreiunadispusizione versuella»
5Urèhàparlatucungentilezzaàl'omuèhàdettuàun altru:"Cumupòunomupagàdegnamenteudebitudi gratitudineversuisogenitori?"
6Èdisse:«Ùnlicausendumaidolore,èquestuùnhè pussibuleàmenuchìDiuùndispongaamenteàaricerca diifinipiùnobili»
7Urèhàespressuusoaccunsentuèhàdumandatuàu prossimu,cumupuderiadiventàunascoltatoreavidu?
8Èdisse:«Ricurdendusichìognicunniscenzahèutile, perchèvipermette,cùl'aiutudiDiuinunmumentu d'emergenza,diselezziunàalcunediecosechìavete
amparatuèdiapplicarleàacrisachìvicunfrontaÈcusì l'sforzidil'omisòrializaticùl'assistenzadiDiu».
9Urèl'hàlodatuèhàdumandatuàuprossimuCumu pudiaevitàdifàqualcosadicuntrariuàalege?
10Èdisse:«SèvoricunnoscitechìhèDiuchìhàmessui pinsamentiinucorediilegislatoriaffinchìavitadil'omi siacunservata,liseguiterete»
11Urèhàricunnisciutuarispostadil'omuèhàdettuàun altru:"Chìhèuvantaghjudiaparentela?"
12Èellurispose:«Sècunsideremuchìnoistessisimu afflittidaedisgraziechìcascanunantuàinostriparentiè s'èesosofferenzediventanuenostre,alloraaforzadia parentelahèsubituapparente,perchèhèsoluquanduun talesentimentuhèmostratuchìguadagneremuonoreè stimaàisoochjiPerchèl'aiutu,quanduhèligatuàa gentilezza,hèdipersèunligamechìhècumpletamente indissolubileÈinughjornudiasoprosperitàùnduvemu miccadesideràisopussessi,maduvemupricàDiuper cuncedeognitipudibè».
13Èavendulidatualistessalodechèàl'altri,urè dumandòàunaltru,cumupudiaottenealibertàdaapaura?
14Èdisse:«Quanduamentehècuscientechìùnhàfattu nisunmale,èquanduDiuadirigeversututtiicunsiglii nobili»
15Urèhàespressuasoappruvazioneèhàdumandatuàun altru,cumupuderiasempremanteneunghjudiziughjustu?
16Èellurispose:«S'ellusimettevacustantementedavanti àl'ochjiedisgraziechìaccadinuàl'omièricunnoscevachì hèDiuchìtoglieaprusperitààcertièportaàl'altriun grandeonoreègloria»
17Urèhàdatuunaaccoglienzagentileàl'omuèhà dumandatuàuprossimudirispondeàaquistione,cumu puderiaevitàunavitadifacilitàèpiacè?
18Èellurispose:«S'ellusiricurdavacuntinuamente ch'elluerauguvernantediungrandeimperuèusignoredi vastemultitudi,èchìasomenteùnduviaesseoccupatacù altrecose,maduviasemprecunsideràcumupuderia prumovemegliuusobenessereDeveancupricààDiuchì nisunduvereùnsiatrascuratu»
19Avendululodatu,urèdumandòàudecimu,cumupudia ricunnoscequellichìl'avianutrattatuinmodutraditore?
20Èellurisposeàadumanda:«S'elluhàosservatus'elluu cumpurtamentudiquellichìl'intornavanueranaturaleè s'ellimantinianuaregulaadattadiprecedenzaàericezioni èicunsiglii,èinisorapportigenerali,senzamaiandàoltre ilimitidiadecenzainefelicitazionioinaltremateriedi cumpurtamentuMaDiuinclineràatomente,oRè,àtuttu ciòchìhènobile».
21Quanduurèebbeespressuasoappruvazioneàvoce altaèliebbelodatituttiindividualmente(tràl'applausidi tuttiquellichìeranupresenti),sisòvultatiàgodediafesta 22Èughjornudopu,quandul'occasiones'hèpresentata,u rèdumandòàl'altruomu:Chìghjèaformapiùgrossadi trascuranza?
23Èellurispose:«Sìunomuùnsicuramiccadiiso figliolièùndedicamiccaognisforzuàasoeducazione PerchèpreghemusempreàDiumiccatantupernoistessi chèperinostrifiglioliaffinchìognibenedizionesiaasoia Unostrudesideriuchìinostrifigliolipossinuavè autocontrolluhèrealizatusoludaaputenzadiDiu.» 24Urèdissech'elluaviaparlatubèèdopudumandòàun altru,cumupudiaessepatrioticu?
25«Teneinmente»,rispose,«upensamentuchìhèbèdi campàèmoreinusopaese.Aresidenzaàl'esteruporta disprezzuàipoverièvergognaàiricchicum'ès'elli fussinustatibanditiperuncrimine.Sècuncedetebenefizii àtutti,cum'èfatecontinuamente,Diuvidaràfavorecùtutti èsaretecunsideratupatriottu»
26Dopuavèascultatuquest'omu,urèdumandòàu prossimuinordine,cumupuderiacampàamichevolmente cùasomoglia?
27Èellurispose:«Ricunnoscenduchìedonnesòper naturatestardeèenergicheinaricercadiisopropri desideri,èsottumesseàcambiamentibruschid'opinione perviadiragiunamentifallaci,èasonaturahè essenzialmentedebuleHènecessariutrattàcunelle saviamenteèùnpruvucàcunflittiPerunavitariescita,u timonieredevecunnosceuscopuversuuqualedevedirige usocorsuHèsoluinvucendul'aiutudiDiuchìl'omiponu guidàunverucorsudivitainognimumentu»
28Urèhàespressuusoaccorduèhàdumandatuàu prossimu,cumupuderiaessesenzaerrore?
29Èellurispose:«Sèvoagitesemprecundeliberazioneè ùndatemaicredituàecalunnie,mapruvatepervoistessie cosechìvisòdetteèdecidetecùuvostrupropiughjudiziu erichiestechìvisòfatteèeseguitetuttuàalucediuvostru ghjudiziu,saretesenzaerrore,oRè.Maacunniscenzaèa praticadistecosehèl'operadiuputereDivinu»
30Incantatudasteparolle,urèdumandòàunaltru,cumu puderiaesseliberudaacòllera?
31Èelludisseinrispostaàadumanda:"S'elluricunnosce ch'elluaviauputereannantuàtuttiancudiinfligeamorte, s'ellusilasciavaandààl'ira,èchìsariainutileèpietosu s'ellu,soluperchèerasignore,privavaparechjidiavita 32Chìbisognucierad'ira,quandututtil'omieranu sottumessiènimuùnlieranemicu?Hènecessariu ricunnoscechìDiuguvernaumondusanuinspiritudi gentilezzaèsenzairaalcuna,èvoi,disseellu,orè,duvete necessariamentecopiàusoesempiu.
33Urèdissech'elluaviarispostubèèdopudumandòà l'altruomu:Chìghjèunboncunsigliu?
34«Agiscebèinognimumentuècùadovutariflessione», spiegò,«paragunenduciòchìhèvantaghjosuperanostra propriapuliticacùl'effettidannosichìrisulterebbenuda l'adozionediupuntudivistaoppostu,affinchì,pisendu ognipuntu,pudemuessebencunsigliatièunostruscopu pòesserealizatuÈsoprattuttu,peraputenzadiDiuogni pianudiuvostruomutruveràrealizazioneperchèpraticate apietà»
35Urèdissechìquest'omuaviarispostubè,èdumandòà unaltru:Chìghjèafilusufia?
36Èelluhàspiegatu:«Deliberàbèinriferimentuà qualsiasiquistionechìemergeèùnessemaipurtatuda impulsi,mariflettànantuàidannichìrisultanudae passioni,èagiscecurrettamentecum'èecircustanze l'esigenu,praticenduamuderazioneMaduvemupricàà Diuperinstillàinanostramenteunaconsiderazioneper questecose»
37Urèhàmanifestatuusoaccunsentuèhàdumandatuà unaltru,cumupuderiaessericunnisciutuquanduviaghjava àl'esteru?
38«Essendughjustucùtuttil'omi»,rispose,«èparendu esseinferiorepiuttostuchèsuperioreàquellitràiquali viaghjavaPerchèhèunprincipiuricunnisciutuchìDiuper
asonaturastessaaccettal'umiliÈarazzaumanaama quellichìsòdispostiàessesottumessiàelli.»
39Avenduespressuasoappruvazioneperstarisposta,urè dumandòàunaltru,cumupuderiacustruisceinmoduchìe sostruttureduressinudopuàellu?
40Èellurisposeàadumanda:«Sèesocreazionifussinuà unascalagrandeènobile,affinchìispettatorie risparmiessinuperasobellezza,ès'elluùnhàmai licenziatunimudiquellichìanufattutaliopereèùnhàmai ubligatul'altriàserveisobisognisenzasalariu»
41PeravèosservatucumuDiuprovvedeàarazzaumana, cuncedendulisaluteècapacitàmentaleètuttil'altridoni, ellustessuduveriaseguitàusoesempiudenduàl'omiuna ricumpensaperusotravagliuarduuPerchèsòl'attichìsò fattiinghjustiziachìduranucontinuamente!
42Urèdissechìancuquest'omuaviarispostubèè dumandòàudecimu:Chìghjèufruttudiasaviezza?
43Èellurispose:«Chìunomusiacuscienteinsèstessu ch'elluùnhàfattunisunmaleèch'ellucampiasovitaina veritàSiccomuhèdaquesti,oputenteRè,chìapiùgrande gioiaèafermezzadil'animaèunafortefedeinDiuvi derivanusèguvernateuvostruregnuinpietà.»
44Èquanduanuintesuarisposta,anututtigridatucù acclamazioniforti,èdopuurèinapienezzadiasogioia hàcuminciatuàbeieàasosalute.
45Èughjornudopu,ubanchettuhàseguituulistessu corsucum'èinl'occasioniprecedenti,èquandul'occasione sihèpresentata,urèhàcuminciatuàfàdumandeà l'invitatirimanenti,èhàdettuàuprimu:"Cumupòunomu mantenesidal'orgogliu?"
46Èellurispose:«S'ellumantenel'uguaglianzaèsiricorda inognioccasionech'elluhèunomuchìguvernal'omiÈ Diuriduceisuperbiàunulla,èesaltaimansuetièl'umili!
47Urèliparlòcungentilezzaèdumandòàuprossimu: Qualedevesceglieunomucum'ècunsiglieri?
48Èellurispose:«Quellichìsòstatipruvatiinparechji affarièmantenenuunabonavuluntàsenzamischjuversu elluèparticipanuàasopropriadispusizioneÈDiusi manifestaàquellichìsòdegnichìquestiscopipossinuesse raggiunti».
49Urèulodòèdumandòàunaltru:Chìghjèa pussessioneapiùnecessariaperunrè?
50«L'amiciziaèl'amorediisosughjetti»,rispose,«perchè hèperviadiquestuchìuligamedibonavuluntàhèresu indissolubileÈhèDiuchìassicurachìquestuaccada seconduuvostrudesideriu.»
51Urèulodòèdumandòàunaltru:"Chìghjèuscopudi udiscorsu?"Èellurispose:"Cunvinceutoavversariu mustrenduliisosbagliinunesercitubenurganizatu d'argumenti"
52Perchècusìvincereteuvostruascoltatore,micca oppunenduvi,madendulilodepercunvincelu.Èhèpera putenzadiDiuchìapersuasionesicompie
53Urèdissech'elluaviadatuunabonarisposta,è dumandòàunaltru,cumupudiacampàamichevolmentecù enumeroserazzediversechìcustituiscenuapupulazionedi usoregnu?
54«Agiscenduaparteadattaversuognunu»,rispose,«è piglienduaghjustiziacum'èguida,cum'èfateavàcùl'aiutu diavisionechìDiuvidà».
55Urèhèstatuincantatudastarisposta,èhàdumandatuà unaltru:"Inqualicircustanzeunomudevesoffreudolu?"
56«Inedisgraziechìaccadenuàinostriamichi»,rispose, «quanduvedemuch'ellesòprolungateèirremediabili.A ragioneùncipermettemiccadipienghjeperquellichìsò mortièliberatidaumale,matuttil'omisipienghjenuper elliperchèpensanusoluàsèstessièàusopropiu vantaghjuHèsoluperaputenzadiDiuchìpudemuscappà àtuttuumale!»
57Urèdissech'elluaviadatuunarispostaadatta,è dumandòàunaltru,cumusiperdeareputazione?
58Èellurispose:«Quandul'orgogliuèafiduciainsè stessusenzalimitidominanu,sigeneradisonoreèperdita direputazionePerchèDiuhèuSignorediogni reputazioneèadàinduvevole».
59Urècunfermòarisposta,èdumandòàl'altruomu:À qualesidevenuaffidàl'omi?
60«Àquelli»,rispose,«chìviservenuperbonavuluntàè miccaperpauraoperinteressupersunale,pensendusoluà usopropiuguadagnuPerchèl'unuhèusegnudil'amore, l'altruusegnudiamalavuluntàèdiuserviziudiutempu.
61Perchèl'omuchìcercasempreusopropiuguadagnuhè untraditoreincoreMavoipussedetel'affettudituttii vostrisudditiperviadiuboncunsigliuchìDiuvidà.
62Urèdissech'elluaviarispostucunsaviezza,èdumandò àunaltru:Chìghjèciòchìmanteneunregnusicuru?
63Èellurisposeàadumanda:«Curaèprudenzachìnisun maleùnsiafattudaquellichìsòpostiinunapusizione d'autoritàannantuàupopulu,èquestufatesemprecù l'aiutudiDiuchìviispiraunghjudiziuseveru».
64Urèlidisseparolled'incuragimentu,èdumandòàun altru:Chìghjèciòchìmanteneagratitudineèl'onore?
65Èellurispose:«Virtù,perchèhèacreatricediebone azzioni,èperellaumalehèdistruttu,cum'èvoimustrate nubiltàdicaratteruversututtiperviadiudonuchìDiuvi cuncede».
66Urèhàricunnisciutugraziosamentearispostaèhà dumandatuàl'undicesimu(postuchìcin'eranuduidipiù disettanta),cumupuderiaintempudiguerramantenea tranquillitàdil'anima?
67Èellurispose:«Ricurdendusich'elluùnaviafattunisun maleànimudiisosughjetti,èchìtutticumbatterianuper elluincambiudiibenefiziich'elliavianuricevutu,sapendu chìancus'elliperdenuavita,vioccuperetediquellichì dipendenudaelli.Perchèùnmancatemaidifàriparazione ànimu-talehèagentilezzacùaqualeDiuvihàinspiratu»
68Urèliapplaudiaàtuttiforteèliparlavaassai gentilmente,dopubevveunlongusorsuàasalutedi ognunu,abbandunendusiàupiacèèprodigendul'amicizia piùgenerosaègioiosaàisoinvitati.
CAPITULU10
EdumandeèerispostecuntinueghjanuMustrenducumu l'ufficialidil'armatadevenuessesceltiChìomuhèdegne d'ammirazioneèaltriprublemidiavitaquotidianaveri oghjecum'è2000annifàIversi15-17sònotevuliper ricumandàuteatruIversi21-22descrivenuasaviezzadi eleggereunpresidenteoavèunrè 1Usettimughjornusòstatifattipreparativiassaipiùampi, èparechjialtrieranuprisentidaediversecità(tràelliun grannumerud'ambasciadori).
2Quanduunaoccasionesiprisentava,urèdumandòàu primudiquellichìùneranuancustatiinterrugati,cumu pudiaevitàd'esseingannatudaunragiunamentufallace?
3Èellurispose:«Osservenduattentamentequelluchìparla, ciòchìsidiceèusughjettuindiscussione,èrimettendue stessedumandedopuunintervalluinformediverseMa pussedeunamentealertaèessecapacediformàun ghjudiziusanuinognicasuhèunudiibonidonidiDiu,è tùupussedi,oRè»
4Urèapplaudiafortearispostaèdumandòàunaltru: Perchèamaiòpartedil'omiùndiventanumaivirtuosi?
5«Perchè»,rispose,«tuttil'omisòpernaturaintemperanti èpropensiàupiacè.Cusìnascel'ingiustiziaèundiluviu d'avariziaL'abitudinediavirtùhèunostaculuperquelli chìsòdedicatiàunavitadipiacèperchèliimponea preferenzadiatemperanzaèdiaghjustizia.PerchèhèDiu chìhèumaestrudistecose»
6Urèdissech'elluaviarispostubè,èdumandò:Àchì devenuubbidìirè?Èdisse:"Elege,affinchìpermezudi ghjustelegepossinurestauràavitadil'omiCum'èvoi,per mezudiunatalecunduttainubbidienzaàucumandamentu divinu,avetemessuinriservapervoistessiunmemoriale perpetuu"
7Urèdissechìancuquest'omuaviaparlatubè,èdumandò àuprossimu:Qualeduvemunuminàcum'èguvernatori?
SÈellurispose:«Tuttiquellichìodianuamalvagitàè imitanuatopropriacunduttaagiscenughjustamenteper pudèmanteneunabonareputazionecustantemente.Perchè questuhèciòchìfai,oputenterè»,disse,«èhèDiuchìt'hà datuacuronadighjustizia»
9Urèacclamòfortearispostaèdopu,fighjendul'altru, disse:"Qualeduvemunuminàcum'èufficialidil'armata?"
10Èelluspiegò:«Quellichìeccellenuincuragiuè ghjustiziaèquellichìsòpiùpreoccupatiperasicuritàdii soomichèperotteneunavittoriarisichenduasovitaper imprudenzaPerchècum'èDiuagiscebèversututtil'omi, cusìancuvoi,àimitazionediellu,siteubenefattoreditutti ivostrisudditi»
11Urèdissech'elluaviadatuunabonarispostaè dumandòàunaltru:Qualeomuhèdegnud'ammirazione?
12Èellurispose:«L'omuchìhèdotatudiriputazioni, ricchezzeèputere,èchìpussedeun'animachìpò ghjustificàtuttuquè.Tùstessudimustricùetoazzionichì sìdegnud'ammirazioneperviadil'aiutudiDiuchìtiface curàstecose»
113Urèhàespressuasoappruvazioneèhàdettuàun altru:"Àqualiaffariirèdevenudedicàupiùtempu?"
14Èellurispose:«Àaletturaèàustudiudiiregistridii viaghjiufficiali,chìsòscrittiinriferimentuàidiversiregni, cùuscopudiariformaèdiapreservazionediisughjettiÈ hèperviadiunataleattivitàchìaveteottenutuunagloria chìùnhèmaistataavvicinatadal'altri,permezudil'aiutu diDiuchìcompietuttiivostridesideri»
15Urèhàparlatucunentusiasmuàl'omuèhàdumandatu àunaltru:cumusideveoccupàunomuduranteesooredi rilassamentuèdirecreazione?
16Èellurispose:«Guardàquelleopereteatralichìponu esseghjucatecundecenzaèmettedavantiàl'ochjiscene pigliatedaavitaèmesseinscenacundignitàèdecenzahè prufittuosuèapprupriatu.
17Perchècihèqualchìedificazionedatruvàancuinquesti divertimenti,perchèspessuqualchìlezionedesiderabilehè
insegnatadal'affaripiùinsignificantidiavitaMa praticenduamassimadecenzaintutteevostreazzioni, avetedimustratuchìsiteunfilosofuèsiteonoratudaDiu perviadiavostravirtù.
18Urè,cuntentudieparollechìeranustateappenadette, disseàunonuomu:cumusidevecumportàunomuài banchetti?
19Èellurispose:«Duvetechjamààfiancuàvoiomi sapientièquellichìsòcapacididàvicunsigliiutiliin quantuàl'affaridiuvostruregnuèavitadiivostrisudditi (perchèùnpudetetruvànisuntemapiùadattatuopiù educativuchèquestu)postuchìtaliomisòcariàDiu perchèanufurmatuesomentiàcontemplareitemipiù nobili-cum'èvoistessifate,postuchìtutteevostreazzioni sòdirettedaDiu»
20Incantatudaarisposta,urèdumandòàquelluchìera vicinuàellu:Chìhèmegliuperupopulu?Chìuncitatinu privatusiafatturèsopraàelliounmembrudiafamiglia reale?
21Èellurispose:«Quelluchìhèumegliupernatura Perchèirèchìvenenudaalignarealesòspessuduriè severiversuisosudditi.Èancudipiùquestuhèucasucù alcunidiquellichìsòcresciutitràiranghidiicitadini privati,chìdopuavèsperimentatuumaleèpurtatuaso partedimiseria,quanduguvernanunantuàemultitudisi rivelanupiùcrudelichèitirannisenzaDiu
22Ma,cum'èaghjudettu,unabonanaturachìhèstata furmatacurrettamentehècapacediguvernà,èsìungrande rè,miccatantuperchèeccelliinagloriadiutoguvernuè diatoricchezza,mapiuttostuperchèhaisuperatututti l'omiinclemenzaèfilantropia,graziaàDiuchìt'hàdotatu distequalità
23Urèhàpassatuunpocuditempuàlodàquest'omuè dopuhàdumandatuàl'ultimuditutti:Chìghjèapiù granderealizazioneinuguvernudiunimperu?
24Èellurispose:«Chìisudditidevenucuntinuààstàinun statudipace,èchìaghjustiziadeveesseamministrata rapidamenteincasididisputa»
25Questirisultatisòottenutiperviadil'influenzadiu guvernante,quanduelluhèunomuchìodiaumaleèamau bèèdedicaesoenergieàsalvàavitadil'omi,cum'èvoi cunsideratel'inghjustiziaapeghjuformadimaleèpervia diavostraghjustaamministrazionevisitecustruituuna reputazioneimmortale,postuchìDiuvicuncedeunamente puraèsenzamacchiadaalcunmale
26Èquanduelluhàcessatu,unapplausuforteèallegruhè scoppiatuperunbellupezzuQuandusihèfirmatu,urèhà pigliatuunatazzaèhàfattuunbrindisiinonoredituttiiso invitatièdieparollech'elliavianudettu
27Dopu,incunclusione,disse:«Aghjuottenutuupiù grandebenefiziudaavostrapresenzaAghjuprufittatu assaidiasaviezzachìm'avetedatuinquantuàl'artedi guvernà»
28Dopuurdinòchìtrètalentid'argentufussinupresentatià ognunudielli,èincaricòunudiisoschiavidicunsignài soldi
29Tuttiàtempugridavanuasoappruvazione,èu banchettudiventòunascenadigioia,mentreurèsidavaà unciclucuntinuudifestività
CAPITULU11
Peruncummentariunantuàastenografiaantica,vedeu versu7Atraduzzionehèsottumessaperappruvazioneè accettatacum'èletta,è(versu23)unvotud'appruvazione hèpigliatuèappruvatuàl'unanimità
Aghjuscrittulonguèdevudumandàviscusa,Filocrate
2Erustupituoltremisuradal'omièdaumoduincui,à l'improvvisu,davanurispostechìcivulianuveramente assaitempuperesseelaborate
3Perchè,benchìquelluchìdumandavaaviapensatuassaià ogniquistioneparticulare,quellichìrispondianuunudopu àl'altruavianusubituesorisposteàedumandepronteè cusìmiparevanu,àmèèàtuttiquellichìeranupresenti,è soprattuttuàifilosofi,degned'ammirazione
4Èsupponguchìacosasembreràincredibileàquellichì leghjeranuamonarrazioneinl'avvene
5Mahèindecenteditravisàifattichìsòarregistratiin l'archivipublichi.
6Èùnsariamiccaghjustupermèditrasgrediinunatale materiaRaccuastoriacum'èhèaccaduta,evitendu cuscienziosamenteognierrore.
7Erucusìimpressiunatudaaforzadiesodichjarazioni, chìaghjufattuunsforzupercunsultàquellichìavianuu compitudifàunregistrudituttuciòchìhèaccadutuà l'audienzeèibanchettireali
8Perchèhèl'usu,cum'èsapete,daumumentuchìurè principiaàfàaffarifinuàumumentuch'ellusiritiraper ripusà,chìsitengaunregistrudituttiisodettièfatti-una disposizioneeccellenteèutile
9Perchèughjornudopu,iverbalidiifattièdiidettidiu ghjornuprecedentesòlettiprimadil'iniziudil'affari,è s'ellucihèstataqualchìirregolarità,aquestionehèsubitu curretta.
10Aghjudunqueottenutu,cum'èhèstatudettu, infurmazioniprecisedairegistripublichi,èaghjuespostui fattiinordinecurrettupostuchìsoquantusitedesiderosu d'otteneinfurmazioniutili
11Trèghjornidopu,Demetriupigliòl'omiè,passendu longuumurudiumare,longusettestadii,fin'àl'isula, attraversòuponteèsidiresseversuiquartierisittintriunali diPharos
12Quìliriunìinunacasa,chìerastatacustruitanantuàa rivadiumare,digrandebellezzaèinunasituazione appartata,èliinvitòàfàutravagliuditraduzzione,postu chìtuttuciòchìavianubisognuperquestuscopueramessu àasodispusizione
13Cusìsisòmessiàutravagliuperparagunàisodiversi risultatièfàliaccordà,ètuttuciòchìeranud'accorduhè statucopiatuinmoduapprupriatusottuadirezzionedi Demetriu
14Èasessioneduròfinuàanonaora;dopuàquestusò statiliberatiperserveisobisognifisichi
15Tuttuciòch'elliavianubisognuhèstatufurnituperelli ingrandequantitàInpiùdiquestu,Doroteufaciaistessi preparativiperelliognighjornucum'èquellichìeranufatti perurèstessu,perchècusìlierastatuurdinatudaurè.
16Amaneàbon'oracumparianuognighjornuàaCorte,è dopuavèsalutatuurètornavanuàusolocu
17Ècum'èhèl'usudituttiiGhjudei,silavavanuemaniin umareèpricavanuàDiuèdopusidedicavanuàleghjeè traduceupassaghjuparticularenantuàuqualeeranu
impegnati,èliaghjufattuadumanda:Perchèsilavavanue maniprimadipricà?
18Èanuspiegatuch'ellueraunsegnuch'elliùnavianu fattunundadimale(perchèogniformad'attivitàhèfatta permezudiemani)postuchìinasomaneranobileèsanta consideranututtucum'èunsimbuludighjustiziaèdiverità 19Cum'èaghjudigiàdettu,siriuniscenuognighjornuinu locuchìeraincantevuleperasotranquillitàèaso luminositàèsidedicavanuàusocompitu
20Ècusìhèaccadutuchìutravagliuditraduzzionesia statucumpletatuinsettantaduighjorni,cum'ès'ellufussi statuurganizatucùunscopuprecisu
21Quanduutravagliuhèstatufinitu,Demetriuhàriunitua pupulazioneebreainulocuinduveatraduzzioneerastata fatta,èl'hàlettaàtutti,inpresenzadiitraduttori,chìsò statiancuaccolticùunagrandeaccoglienzadaupopulu, perviadiigrandibenefiziich'elliliavianucunferitu
22AnuanculodatuDemetriucuncalore,èl'anuincitatuà fàtrascrivetuttaalegeèàpresentàunacopiaàisocapi.
23Dopuchìilibrieranustatiletti,ipretièl'anzianidii traduttorièacumunitàebraicaèicapidiupopulusisò alzatièanudettuchì,postuchìerastatafattauna traduzzionecusìeccellente,sacraèprecisa,eraghjustu ch'ellarimanessicum'ellaeraèchìùncifussifattaalcuna alterazione.
24Èquandututtaacumpagniahàespressuaso appruvazione,lianuurdinatudipronunziàuna maledizzioneseconduasousanzacontr'àchiunquefacia qualchìalterazione,siaaghjunghjenduqualcosa,sia cambienduinqualchìmoduqualsiasidieparollechìeranu statescritte,siaomettenduqualcosa.
25Questaeraunaprecauzioneassaisàviaperassicuràchì ulibrupuderiaessecunservatupertuttuutempufuturu senzacambiamenti.
26Quanduacosahèstatainfurmataàurè,sinerallegrò assai,perchèsentiachìupianuch'elluaviafurmatuera statumessuinoperainmodusicuru.
27Tuttuulibrulihèstatulettuèhèstatuassaistupitudiu spiritudiulegislatore
28ÈdisseàDemetriu:«Cumuhèpussibulechìnimudii storichiodiipuetiùnhàmaipensatuch'elluvalgaapena d'alludeàunatalemaravigliosarealizazione?»
29Èellurispose:«Perchèalegehèsacraèd'originedivina. Ècertidiquellichìanufurmatul'intenzioneditrattallasò staticolpitidaDiuèdunqueanudesistitudausoscopu»
30Dissech'elluaviaintesudaTeopompoch'elluerastatu scemuperpiùditrentaghjorniperchèaviaintenzione d'inserisceinasostoriaalcunidil'incidentidietraduzioni precedentièunpocuinaffidabilidialege
31Quandusifuunpocuripresu,supplicòàDiudifàli capisceperchèadisgrazialieraaccaduta
32Èlihèstaturivelatuinsognu,chìpercuriositàvana vuliacumunicàveritàsacreàl'omicumuni,èchìs'ellu desistiaricuperariaasosalute
33AghjuintesuancudaelabbrediTheodektes,unudii puetitragici,chìquandustavaperadattàalcunidi l'incidentiregistratiinulibruperunadiesoopereteatrali, hèstatuaffettatudaacatarattainiduiochji
34Èquanduellucapìaragioneperaqualeadisgraziali eraaccaduta,prigòàDiuperparechjighjornièdopufù guaritu
35Èdopuchìurè,cum'èaghjudigiàdettu,ebbericevutua spiegazionediDemetriunantuàquestupuntu,feceomagiu èurdinòchìsipigliessigrandecuradiilibri,èch'elli fussinuguardatisacramente.
36Èhàincitatuitraduttoriàvisitalluspessudopuuso ritornuinGhjudea,perchèeraghjustu,disse,ch'elluli mandassiavàincasa
37Maquand'ellisòvultati,litrattavacum'èamichi,cum'è eraghjustu,èricevevanuricchirigalidaellu
38Hàurdinatuchìsifacessinupreparativiperch'elli turnessinuincasa,èlihàtrattaticùapiùgrande munificenza
39Hàdatuàognunudiellitrèvestidiapiùbellaqualità, duitalentid'oru,unacredenzachìpesavauntalentu,tuttii mobilipertrèdivani
40ÈcùascortamandòEleazardecedivanicùgambe d'argentuètuttil'accessorinecessarii,unacredenzadi trentatalenti,decevestidiporporaèunacuronamagnifica, ècentupezzidilinufinissimo,ancuciotoleèpiatti,èdui bicchierid'orudadedicààDiu
41L'hàancuurgedinunaletterachì,s'èqualchissiadi l'omipreferiavultàdaellu,ùnl'impediscemicca.
42Perchèellucunsideravaungrandeprivilegiudigodedi acumpagniaditaliomisapienti,èpreferiaprodigàaso ricchezzanantuàellichènantuàvanità.
43ÈavàFilocrate,aveteastoriacumpletaseconduamo prumessa
44Creduchìtrovipiùpiacèinquestemateriechèini scrittidiimitulughi
45Perchèsìdedicatuàustudiudiquellecosechìponu essebeneficheperl'anima,ècipassiassaitempu. Pruvaraghjuànarràqualsiasialtriavvenimentichìvalenua penad'essearregistrati,affinchì,leghjenduli,possiate otteneapiùaltaricumpensaperuvostruzelu.