Skip to main content

Corsican - 2nd Maccabees

Page 1

CAPITOLU 1 1 I fratelli, i Ghjudei chì sò in Ghjerusalemme è in u paese di Ghjudea, volenu à i fratelli, i Ghjudei chì sò in tuttu l'Egittu salute è pace : 2 Diu ti sia grazia, è ricurdate u so pattu chì hà fattu cù Abràhamu, Isaac è Ghjacobbu, i so servitori fideli ; 3 È dà à tutti un core per serve ellu, è per fà a so vulintà, cù un bonu curagiu è una mente disposta ; 4 È apre u vostru core in a so lege è i so cumandamenti, è vi mandu a pace, 5 È à sente e vostre preghiere, è esse unu cun voi, è ùn vi abbanduneghja mai in tempu di guai. 6 È avà simu quì à pricà per voi. 7 À u tempu chì Demetriu regnava, in u centu sessanta nove annu, noi, i Ghjudei, vi scriviamu in l'estremità di a disgrazia chì ci hè ghjunta in quelli anni, da quandu Ghjasonu è a so cumpagnia si sò rivoltati da a terra santa è u regnu. 8 È brusgiatu u portico, è sparse sangue innocente ; tandu avemu pricatu à u Signore, è avemu intesu ; Offriamu ancu sacrifici è farina fina, accendemu e lampade è mettimu i pani. 9 È avà vede chì vi tenete a festa di i tabernaculi in u mese di Casleu. 10 In u centu ottuttuttu annu, u populu chì era in Ghjerusalemme è in Ghjudea, è u cunciliu è Ghjuda, mandò saluti è salute à Aristobulu, maestru di u rè Ptolemeus, chì era di a razza di i preti unti, è i Ghjudei chì eranu in Egittu: 11 Siccomu Diu ci hà liberatu da grandi periculi, u ringraziemu assai, cum'è chì era statu in battaglia contr'à un rè. 12 Perchè hà cacciatu quelli chì si battevanu in a cità santa. 13 Perchè quandu u capu era ghjuntu in Persia, è l'armata cun quellu chì pareva invincible, sò stati uccisi in u tempiu di Nanea da l'ingannimentu di i preti di Nanea. 14 Perchè Antiochu, cum'è s'ellu vulia maritarla, hè ghjuntu in u locu, è i so amichi chì eranu cun ellu, per riceve soldi in nome di una dote. 15 Chì, quandu i sacrificadori di Nanea s'eranu partiti, è ch'ellu fù intrutu cù una piccula cumpagnia in a bussola di u tempiu, u chjusu u tempiu, quandu Antiochus fù intrutu. 16 È aprendu una porta privata di u tettu, scacciò petre cum'è fulmini, è chjappà u capitanu, li tagliò in pezzi, li sbattevanu a testa è li ghjittavanu à quelli chì eranu fora. 17 Benedettu sia u nostru Diu in tutte e cose, chì hà liberatu l'impii. 18 Dunque, mentre chì avemu avà u scopu di mantene a purificazione di u tempiu in u vinticinqui è ghjornu di u mese di Casleu, avemu pensatu chì era necessariu di certificà di quessa, per chì ancu voi a puderete mantene, cum'è a festa di i tabernaculi, è di u focu, chì ci hè statu datu quandu Neemias offre u sacrifiziu, dopu avè custruitu u tempiu è l'altare. 19 Car, lorsque nos pères furent conduits en Perse, les prêtres qui étaient alors dévots prirent secrètement le feu

de l'autel, et le cachèrent dans un creux d'une fosse sans eau, où ils le gardaient sûr, de sorte que le lieu était inconnu. tutti l'omi. 20 Dopu à parechji anni, quand'ellu piaccò à Diu, Neemias, mandatu da u rè di Persia, mandò à a pusterità di quelli preti chì l'avianu piattatu à u focu; ; 21 Allora li urdinò di tirallu, è di purtalla ; è quandu i sacrifizi sò stati disposti, Neemias hà urdinatu à i preti di aspergià u legnu è e cose ch'ellu ci era nantu à l'acqua. 22 Quandu era fattu questu, è ghjunse u tempu chì u sole brillava, chì prima era piattu in a nuvola, un gran focu s'accendiva, chì ogni omu si maravigliava. 23 È i preti fecenu una preghiera mentre u sacrifiziu si consumava, dicu, sia i preti, sia tutti l'altri, Ghjunatan hà principiatu, è l'altri rispundenu, cum'è Neemias. 24 È a preghiera era cusì cusì ; O Signore, Signore Diu, Creatore di tutte e cose, chì sì paura è forte, è ghjustu è misericordioso, è l'unicu è graziosu Rè, 25 L'unicu datore di tutte e cose, l'unicu ghjustu, onnipotente è eternu, tù chì liberate Israele da ogni guai, è chì hà sceltu i babbi, è li santificate : 26 Riceve u sacrifiziu per tuttu u to pòpulu d'Israele, è cunserva a to propria parte, è santificala. 27 Riunite quelli chì sò spargugliati da noi, liberate quelli chì serve trà i pagani, fighjate à quelli chì sò disprezzati è disprezzati, è fà sapè à i pagani chì tù sì u nostru Diu. 28 Castigate quelli chì ci opprimenu, è cun orgogliu ci facenu male. 29 Pianta torna u to pòpulu in u to santu locu, cum'è Mosè hà dettu. 30 È i preti cantavanu salmi di ringraziamentu. 31 Quandu u sacrifiziu era cunsumatu, Neemias mandò à versà l'acqua chì era rimasta nantu à e grandi petre. 32 Quandu era fattu, una fiamma s'allumò, ma hè stata consumata da a luce chì brillava da l'altare. 33 Lorsque cette affaire fut connue, il fut dit au roi de Perse que dans le lieu où les prêtres emmenés avaient caché le feu, apparut de l'eau, et que Neemias avait purifié les sacrifices avec elle. 34 Allora u rè, chjusu u locu, u sancì, dopu avè pruvatu a materia. 35 È u rè pigliò assai rigali, è li facia à quelli ch'ellu vulia gratificà. 36 È Neemia chjamò sta cosa Naftar, chì hè quantu à dì, una purificazione, ma parechji omi chjamanu Nefi. CAPITOLU 2 1 On trouve aussi dans les annales que le prophète Jérémie a ordonné à ceux qui étaient emportés de prendre du feu, comme cela a été dit : 2 È cumu chì u prufeta, dopu avè datu a lege, li hà incaricatu di ùn scurdà di i cumandamenti di u Signore, è chì ùn si sbaglianu micca in a so mente, quand'elli vedenu l'imaghjini d'argentu è d'oru, cù i so ornamenti. 3 È cù altri tali discorsi li esurtava, chì a lege ùn si spartissi micca da u so core. 4 Era ancu cuntenutu in u listessu scrittu, chì u prufeta, essendu avertitu da Diu, hà urdinatu à u tabernaculu è à


l'arca di andà cun ellu, mentre ch'ellu si n'andò in a muntagna, induve Moïse cullà, è vitti l'eredità di Diu. 5 È quandu Ghjeremia hè ghjuntu quì, truvò una caverna cavu, induve hà postu u tabernaculu, l'arca è l'altare di l'incensu, è cusì ferma a porta. 6 È uni pochi di quelli chì u seguitavanu ghjunsenu à marcà a strada, ma ùn pudianu truvà. 7 Chì, quandu Ghjeremia s'aperce, li culpì, dicendu : In quantu à quellu locu, ùn serà scunnisciutu finu à u tempu chì Diu riunisce u so populu è li riceve in misericordia. 8 Allora u Signore li mostrarà queste cose, è a gloria di u Signore appariscerà, è ancu a nuvola, cum'è hè statu dimustratu sottu à Mosè, è cum'è quandu Salomone vulia chì u locu sia santificatu onorosamente. 9 On disait aussi qu'il était sage et offrait le sacrifice de dédicace et d'achèvement du temple. 10 È cum'è quandu Mosè hà pricatu à u Signore, u focu hè cascatu da u celu, è hà consumatu i sacrifizi ; cusì hà pricatu ancu Salomone, è u focu hè cascatu da u celu è hà cunsumatu l'olocaustu. 11 È Mosè disse : Perchè u sacrifiziu per u peccatu ùn era micca da manghjà, hè statu cunsumatu. 12 Allora Salomone hà guardatu quelli ottu ghjorni. 13 E listesse cose sò ancu riportate in i scritti è i cumenti di Neemia ; è cumu hà fundatu una biblioteca riunì l'atti di i rè, è i prufeti, è di David, è l'epistole di i rè nantu à i rigali santi. 14 In listessa manera, Ghjuda hà riunitu tutte e cose chì eranu perse per via di a guerra chì avemu avutu, è fermanu cun noi. 15 Per quessa, s'è vo n'avete bisognu, mandate qualcunu à purtalla. 16 Mentre avemu dunque à celebrà a purificazione, avemu scrittu à voi, è fate bè, s'è vo guardà i stessi ghjorni. 17 Esperemu ancu chì u Diu, chì hà liberatu tuttu u so pòpulu, è li dete à tutti l'eredità, u regnu, u sacerdòziu è u santuariu, 18 Cum'ellu hà prumessu in a lege, averà prestu pietà di noi, è ci riunite da ogni terra sottu à u celu in u locu santu, perchè ellu ci hà liberatu da i grandi guai, è hà purificatu u locu. 19 Quantu à Ghjuda Maccabeu, è i so fratelli, è a purificazione di u grande tempiu, è a dedicazione di l'altare, 20 E guerre contr'à Antiochu Epifane è Eupator u so figliolu, 21 È i segni manifesti chì sò vinuti da u celu à quelli chì si cumpurtavanu virilly à u so onore per u Ghjudaismu ; cusì chì, essendu pocu, anu vintu tuttu u paese, è cacciatu ghjente barbare. 22 È ricuperò di novu u tempiu famosu in u mondu sanu, è hà liberatu a cità, è hà cunfirmatu e lege chì falavanu, u Signore li era grazia di tutte e grazia. 23 Tutte sse cose, dicu, essendu dichjarate da Ghjasunu di Cirene in cinque libri, pruveremu di abbrevià in un volumu. 24 Per cunsiderà u numeru infinitu, è a difficultà chì trovanu quellu desideriu di guardà in i narrazioni di a storia, per a varietà di a materia,

25 Avemu statu attentu à chì quelli chì leghjeranu si dilettanu, è chì quelli chì volenu s'impegnà à a mimoria possanu cunfortu, è chì tutti quelli chì venenu in manu, anu prufittu. 26 Dunque, per noi, chì avemu pigliatu nantu à noi stu travagliu dulurosu di accorcia, ùn era micca faciule, ma una materia di sudore è di vigilia ; 27 Ancu s'ellu ùn hè micca cunfortu per quellu chì prepara un banchettu, è cerca u benefiziu di l'altri, ma per piacè di parechji, avemu da fà cun piacè stu grande dulore ; 28 Lasciandu à l'autore a manipolazione esatta di ogni particulari, è travagliendu à seguità e regule di un abbrevimentu. 29 Perchè, cum'è u custruttore di una casa nova, deve cura di tuttu u bastimentu ; ma quellu chì s'impegna à mette, è dipinghje, deve cercà e cose adatte per l'adornamentu: ancu cusì pensu chì hè cun noi. 30 Per stà nantu à ogni puntu, è andate nantu à e cose in generale, è esse curiosu in particulare, appartene à u primu autore di a storia : 31 Ma d'utilizà a brevità, è di evità assai travagliu di u travagliu, hè da esse cuncessu à quellu chì farà un abbrettu. 32 Eccu dunque principiamu a storia : aghjustendu solu cusì à ciò chì hè statu dettu, chì hè una cosa stupida di fà un prologu longu, è di esse cortu in a storia stessa. CAPITOLU 3 1 Quandu a cità santa era abitata in tutta a pace, è chì e lege sò state guardate assai bè, per via di a pietà di u suvvernu sacerdote Onias, è di u so odiu di a malizia, 2 Accadì chì ancu i rè stessi anu onoratu u locu, è magnificendu u tempiu cù i so più rigali ; 3 Au point que Séleucus d'Asie a supporté de ses propres revenus toutes les dépenses afférentes au service des sacrifices. 4 Ma un Simone di a tribù di Benjamin, chì era statu fattu guvernatore di u tempiu, s'accupava cù u suvvernu sacrificadore per u disordine in a cità. 5 Comme il ne put vaincre Onias, il le vint à Apollonius, fils de Thraseas, qui était alors gouverneur de Célosyrie et de Phénice. 6 È li disse chì u tesoru in Ghjerusalemme era pienu di sume infinite di soldi, cusì chì a multitùdine di e so ricchezze, chì ùn appartene micca à u contu di i sacrifizi, era innumerabili, è chì era pussibule di mette tuttu in u rè. manu. 7 Quandu Apolloniu ghjunse versu u rè, è li fece vede l'argentu ch'ellu avia dettu, u rè scelse Heliodoru u so tesoriere, è li mandò cun cumandamentu di purtassi l'argentu susdittatu. 8 Allora Heliodoru hà pigliatu u so viaghju ; sottu un culore di visità e cità di Celosyria è Phenice, ma veramente per cumpiendu u scopu di u rè. 9 È ghjuntu à Ghjerusalemme, è ch'ellu fù accoltu cù cortesia da u suvra sacerdote di a cità, li disse ciò chì l'intelligenza era datu di i soldi, è dichjarò per quessa ch'ellu era venutu, è dumandò s'ellu era cusì cusì.


10 Allora u suvvernu sacerdote li disse ch'ellu ci era un tali soldi riservatu per l'aiutu di e veduve è di i zitelli orfani : 11 Et qu'une partie de celle-ci appartenait à Hircanus, fils de Tobie, un homme de grande dignité, et non comme l'avait mal informé ce méchant Simon : la somme en tout était quatre cents talents d'argent et deux cents d'or. 12 È ch'ellu era cumplitamenti impussibule chì tali mali fussi fattu à quelli chì l'avianu affidatu à a santità di u locu, è à a maestà è a santità inviolabile di u tempiu, onoratu in tuttu u mondu. 13 Mais Héliodore, à cause de l'ordre que lui avait donné le roi, dit : Qu'il fallait, en tout cas, être mis dans le trésor du roi. 14 Allora, à u ghjornu ch'ellu hà stabilitu, intrì per urdinà sta materia : per quessa, ùn ci era micca una piccula agonia in tutta a cità. 15 Mais les prêtres, se prosternant devant l'autel dans leurs vêtements de prêtres, invoquèrent au ciel celui qui avait établi une loi sur les choses qu'il avait données à observer, afin qu'elles fussent conservées en toute sécurité pour ceux qui les avaient confiées à être gardées. 16 Allora quellu chì avia guardatu u suvvernu sacrificadoru in faccia, l'avia feritu u so core, perchè u so visu è u cambiamentu di u so culore dichjaravanu l'agonia interna di a so mente. 17 Perchè l'omu era cusì inturniatu da u timore è l'orrore di u corpu, chì era palesu à quelli chì u fighjavanu, chì dulore ch'ellu avia avà in u so core. 18 L'altri si currianu affruntendu da e so case à a supplica generale, perchè u locu era cum'è un disprezzu. 19 E donne, cintate di sacchi sottu à u pettu, abbundavanu in i carrughji, è e vergini chì eranu tenute currevanu, alcune à e porte, è altre à i mura, è altre fighjavanu da i finestri. 20 È tutti, tenendu e so mani versu u celu, anu supplicatu. 21 Tandu avissi a pietà di un omu di vede a caduta di a multitùdine di ogni tipu, è u timore di u suvviru sacrificadore chì era in una tale agonia. 22 Allora chjamanu à u Signore Onnipotente per mantene e cose cummesse di cunfidenza sicura è sicura per quelli chì l'avianu fattu. 23 Tuttavia Heliodoru eseguiu ciò chì era statu decretatu. 24 Or, mentre ch'ellu era quì, cù a so guardia nantu à u tesoru, u Signore di i spiriti, è u Prìncipe di tutti i puteri, fece una grande apparizione, cusì chì tutti quelli chì anu presumitu di entre cun ellu eranu stupiti da a putenza di Diu. è svenutu, è ebbenu assai paura. 25 Car il leur apparut un cheval avec un terrible cavalier sur lui, et orné d'une très belle couverture, et il courut violemment et frappa Heliodore de ses pieds avant, et il semblait que celui qui était assis sur le cheval avait un harnais complet de oru. 26 D'altronde dui altri ghjovani apparsu davanti à ellu, noti in forza, eccellenti in bellezza, è beddi in vestiti, chì stavanu vicinu à ellu di ogni latu ; è u flagellava continuamente, è li dava assai ferite.

27 Heliodoru cascò subbitu à a terra, è fù circundatu da una grande bughjura ; ma quelli chì eranu cun ellu u pigghiaru, è u mettenu in una lettiera. 28 Hè cusì ch'ellu hè ghjuntu da pocu tempu cù un gran trenu è cù tutta a so guardia ind'u dittu tesoru, anu purtatu, ùn pudendu micca aiutà ellu stessu cù e so armi, è manifestamente ricunnoscenu u putere di Diu. 29 Per via di a manu di Diu, hè statu abbattutu, è stendu senza parolle senza ogni speranza di vita. 30 Ma anu lodatu u Signore, chì avia miraculosamente onoratu u so locu : per u tempiu ; chì un pocu prima era pienu di paura è di guai, quandu u Signore Onnipotente apparsu, era pienu di gioia è di gioia. 31 Aussitôt, quelques amis d'Héliodore prièrent à Onias de faire appel au Très-Haut pour lui donner la vie, qui était prêt à abandonner l'esprit. 32 Le souverain sacrificateur, soupçonnant que le roi ne croyait pas que les Juifs avaient fait quelque trahison à Héliodore, offrit un sacrifice pour la santé de cet homme. 33 Alors que le souverain sacrificateur faisait l'expiation, ces mêmes jeunes gens, vêtus du même vêtement, apparurent à côté d'Héliodore, et disaient : Rendez grâces au souverain sacrificateur Onias, de sorte que le Seigneur t'a donné la vie pour lui. 34 È vede ch'è tù sì statu flagellatu da u celu, dichjarate à tutti l'omi a putenza putente di Diu. È quand'elli avianu parlatu ste parolle, ùn parevanu più. 35 Allora Heliodoru, dopu avè offru sacrifiziu à u Signore, è fattu grandi voti à quellu chì avia salvatu a so vita, è hà salutatu Onias, turnò cù a so armata versu u rè. 36 Tandu hà tistimuniatu à tutti l'omi l'opere di u grande Diu, ch'ellu avia vistu cù i so ochji. 37 È quandu u rè Heliodoru, chì puderia esse un omu adattatu per esse mandatu di novu in Ghjerusalemme, disse : 38 S'è vo avete un nemicu o traditore, mandatelu quì, è u riceverete bè flagellatu, s'ellu scappa cù a so vita : perchè in quellu locu, senza dubbitu ; ci hè un putere particulari di Diu. 39 Perchè quellu chì abita in u celu hà l'ochju nantu à quellu locu, è u difende ; è batte è distrugge quelli chì venenu à fà male. 40 È ciò chì tocca à Heliodoru, è a guardia di u tesoru, s'hè chjappu nantu à questu. CAPITOLU 4 1 Questu Simone avà, di quale avemu parlatu prima, chì era statu un traditore di i soldi è di u so paese, calunniava à Onias, cum'è s'ellu avia spavintatu Heliodoru, è hè statu l'operatore di sti mali. 2 Hè cusì ch'ellu hà avutu l'audacia di chjamà ellu un traditore, chì avia meritatu assai di a cità, è suscitatu a so propria nazione, è era cusì zelosu di e lege. 3 Ma quandu u so odiu hè statu tantu luntanu, chì da unu di a fazione di Simone hè statu fattu l'assassiniu, 4 Onias, voyant le danger de cette dispute, et qu'Apollonius, comme gouverneur de Célosyrie et de Phénicie, s'irritait et augmentait la méchanceté de Simon.


5 Si n'andò versu u rè, micca per esse accusatore di i so paisani, ma per circà u bè di tutti, publicu è privatu : 6 Perchè hà vistu ch'ellu ùn era impussibile chì u statu cuntinuessi tranquillamente, è Simone lasciò a so follia, à menu chì u rè ùn hà guardatu. 7 Ma dopu à a morte di Seleucu, quandu Antiochu, chjamatu Epifane, pigliò u regnu, Ghjasonu, u fratellu d'Onia, si travagghiava sottumessu à esse u suvra sacerdote. 8 Prumittendu à u rè, per intercessione, trècentu sessanta talenti d'argentu, è di un altru rivinutu ottanta talenti. 9 In più di questu, hà prumessu d'assignà centu cinquanta altri, s'ellu puderia avè permessu di fà li un locu per l'eserciziu, è per l'addestramentu di a ghjuventù à a moda di i pagani, è di scriveli di Ghjerusalemme da nome di Antiochi. 10 Chì, quandu u rè l'avia cuncessu, è ch'ellu avia ghjuntu in manu a regula, hà subitu subitu a so propria nazione à a moda greca. 11 È i privilegii riali accordati di una grazia speciale à i Ghjudei per mezu di Ghjuvanni, babbu di Eupolemu, chì si n'andò ambassadoru in Roma per l'amicizia è l'aiutu, li pigliò ; è abbandonendu i guverni chì eranu secondu a lege, hà purtatu novi costumi contru à a lege: 12 Perchè custruì cun piacè un locu d'eserciziu sottu à a torre stessu, è hà sottumessu i principali ghjovani sottumessi, è li fece mette un cappellu. 13 Or, tale era l'apogeu di a moda greca, è l'aumentu di e maniere pagane, per via di a profanità eccessiva di Ghjasonu, quellu disgraziatu empi, è senza suvra sacerdote ; 14 Chì i preti ùn avianu micca curagiu di serve più à l'altare, ma disprezzendu u tempiu, è trascuratendu i sacrifici, s'apressavanu à participà à l'indennità illegale in u locu di l'esercitu, dopu chì u ghjocu di Discus li chjamava; 15 Ùn si mette micca per l'onore di i so babbi, ma chì piace u megliu di tutti a gloria di i Greci. 16 Per via di a quale una gran calamità hè stata annantu à elli, perch'elli avianu da esse i so nemichi è vindicatori, chì anu seguitu cusì seriamente u so usu, è à quale vulianu esse cum'è in tutte e cose. 17 Perchè ùn hè micca una cosa ligera di fà male contr'à e lege di Diu, ma u tempu dopu hà da dichjarà queste cose. 18 Or, quandu u ghjocu chì si usava ogni annu di a fede era guardatu in Tiru, u rè era presente, 19 Stu sgraziatu Ghjasonu mandò messaggeri speciali da Ghjerusalemme, chì eranu Antiochi, per portà trècentu dracme d'argentu à u sacrifiziu d'Ercule, chì ancu i so portatori pensavanu micca di fà u sacrifiziu, perchè ùn era micca cunvene, ma per esse. riservatu à altre spese. 20 Issi soldi, dunque, in quantu à u mandatu, fù numinatu à u sacrifiziu di Ercule ; ma per via di i so portatori, era impiegatu à a fabricazione di galli. 21 Quandu Apolloniu, u figliolu di Menesteu, fù mandatu in Egittu per l'incoronazione di u rè Ptolemeu Filometore, Antiochu, capitu ch'ellu ùn era micca assai affettatu di i so affari, hà assicuratu a so salvezza; :

22 Induve fù accoltu onorosamente da Ghjasonu è da a cità, è fù purtatu cù a torcia accesa, è cù grandi grida, è cusì andò dopu cù a so armata in Phenice. 23 Trè anni dopu, Ghjasonu mandò à Menelau, u fratellu di Simone, per portà i soldi à u rè, è per mette in mente di certe cose necessarie. 24 Ma ch'ellu fù purtatu à a presenza di u rè, dopu ch'ellu l'avia magnificatu per l'apparenza gloriosa di u so putere, hà pigliatu u sacerdòziu per ellu stessu, offrendu più di Ghjasonu per trè centu talenti d'argentu. 25 Allora ghjunse cù u mandatu di u rè, ùn purtendu nunda digne di u sacerdòziu, ma avendu a furia di un tyran crudele, è a furia di una bestia salvatica. 26 Allora Ghjasonu, chì avia minatu u so fratellu, essendu minatu da un altru, fù custrettu à fughje in u paese di l'Ammoniti. 27 Ménélau vint donc la principauté ; mais quant à l'argent qu'il avait promis au roi, il n'en fit aucun bon ordre, bien que Sostratis, le chef du château, l'eût demandé. 28 Perchè à ellu era a riunione di e duane. Per quessa, tutti dui eranu chjamati davanti à u rè. 29 Menelau lasciò à u so fratellu Lisimacu in u sacerdòziu ; è Sostratu lasciò Crates, chì era guvernatore di i Cipriani. 30 Mentre si facianu queste cose, quelli di Tarsu è di Mallos s'insurgenu, perchè eranu dati à a concubina di u rè, chjamata Antiocu. 31 Allora u rè ghjunse in tutta fretta per calmà e cose, lascendu Andronicu, un omu in autorità, per u so diputatu. 32 Or Ménélas, supposant qu'il avait eu un temps convenable, enleva du temple des vases d'or, et en donna quelques-uns à Andronicus, et il en vendit une autre à Tyr et aux villes environnantes. 33 On sait qu'Onias avait une garantie, il le reprocha et se retira dans un sanctuaire à Daphné, qui se trouve près d'Antiochie. 34 Per quessa, Menelau, pigliendu Andronicu à parte, li pricava di mette in manu à Onia ; Celui-ci, persuadé à ce sujet, et s'approchant d'Onias dans l'ingéniosité, lui donna la main droite avec des serments ; Et bien qu'il le soupçonnait, il l'a persuadé de sortir du sanctuaire : il l'a aussitôt arrêté sans tenir compte de la justice. 35 Per quessa, micca solu i Ghjudei, ma ancu assai di l'altri nazioni, s'eranu assai indignati, è eranu assai addulita per l'assassiniu inghjustu di l'omu. 36 È quandu u rè era tornatu da i lochi di a Cilicia, i Ghjudei chì eranu in a cità, è certi di i Grechi chì anu aborritu ancu u fattu, si lamentavanu perchè Onias hè statu uccisu senza causa. 37 Perciò Antiochu s'affligì di cori, e piattò, è pienghje, per via di u cumpurtamentu sobriu è modestu di quellu chì era mortu. 38 Et s'enflammé de colère, il prit aussitôt Andronicus sa pourpre, et déchira ses vêtements, et le conduisit à travers toute la ville jusqu'à ce même lieu où il avait commis l'impiété contre Onias, et il tua là le meurtrier maudit. Cusì u Signore hà ricumpinsatu u so punizioni, cum'ellu avia meritatu.


39 Quandu Lysimacu hà fattu assai sacrilegi in a cità cù l'accordu di Ménélas, è chì u fruttu era spartu, a ghjente si riunì contr'à Lysimachus, assai vasi d'oru chì eranu digià purtati. 40 Allora u populu corsu s'arrizzò, è in furia, Lisimacu hà armatu circa trè mila omi, è cuminciò prima à fà viulenza ; un Auranu essendu u capu, un omu luntanu in anni, è micca menu in follia. 41 Videndu tandu u tentativu di Lisimacu, certi pigghiaru petre, altri mazze, altri pigliendu manciate di polvara, chì era vicinu, li jettò tutti inseme nantu à Lisimacu, è quelli chì li stendevanu. 42 Hè cusì chì parechji di elli ferite, è alcuni anu battutu à a terra, è tutti l'anu furzatu à fughje ; ma quant'è u ladrone di a chjesa stessu, l'hanu uccisu vicinu à u tesoru. 43 Per quessa, ci hè stata una accusazione contru à Menelau. 44 Quandu u rè hè ghjuntu à Tiru, trè omi mandati da u sinatu li pridicavanu a causa. 45 Mais Ménélas, condamné à présent, promit à Ptolémée, fils de Dorymène, de lui donner beaucoup d'argent, s'il voulait apaiser le roi contre lui. 46 Ptolémée prit alors le roi à part dans une certaine galerie, comme pour prendre l'air, et l'amena à un autre esprit : 47 Au point qu'il délivra Ménélas des accusations, qui malgré tout était à l'origine de tous les malheurs ; et ces pauvres hommes qui, s'ils avaient expliqué leur cause, oui, devant les Scythes, auraient dû être jugés innocents, il les condamna à mort. . 48 Cusì, quelli chì seguitanu l'affari per a cità, è per u populu, è per i vasi santi, subitu subitu subitu una punizione inghjusta. 49 Per quessa, ancu quelli di Tiru, mossi da l'odiu di quellu cattivu fattu, li fecenu sepultura cù onore. 50 È cusì, per via di a cupidigia di quelli chì eranu di putere, Ménélau si firmò sempre in l'autorità, cresce in malice, è era un grande traditore à i citadini. CAPITOLU 5 1 Versu u listessu tempu Antiochu preparava u so secondu viaghju in Egittu : 2 È tandu accadde chì per tutta a cità, per quasi quaranta ghjorni, si vidia cavalieri chì correvanu in l'aria, in tela d'oru, è armati di lance, cum'è una banda di suldati. 3 E truppe di cavalieri in schiera, scontranu è correvanu l'una contr'à l'altru, cù scudi di scudi, è multitùdine di picche, è tira di spade, è lanciate di dardi, è scintillanti d'ornamenti d'oru, è arnesi di ogni tipu. 4 Per quessa, ogni omu hà pricatu chì quella apparizione diventerà bè. 5 Quandu si n'andò un rumore falsu, cum'è chì Antiochus era mortu, Ghjasonu pigliò almenu mille omi, è subbitu s'attaccò à a cità ; Et ceux qui étaient sur les murailles étant repoussés, et la ville enfin prise, Ménélas s'enfuit dans le château. 6 Ma Ghjasonu hà tombu i so citadini senza pietà, senza cunsiderà chì pè ottene u ghjornu di a so propria nazione seria un ghjornu assai infelice per ellu ; ma pinsendu

ch'elli eranu stati i so nemichi, è micca i so paisani, ch'ellu cunquistò. 7 Eppuru, per tuttu questu, ùn hà micca ottenutu u principatu, ma à l'ultimu hà ricevutu vergogna per a ricumpensa di u so tradimentu, è fughje torna in u paese di l'Ammoniti. 8 Finalement, il eut un retour malheureux, accusé devant Aretas, roi des Arabes, fuyant de ville en ville, poursuivi par tous, détesté comme un abandon des lois, et abominé comme un ennemi manifeste des u so paese è i paisani, fù cacciatu in Egittu. 9 Hè cusì chì quellu chì avia cacciatu parechji fora di u so paese perì in un paese straneru, si ritirava à i Lacedemonians, è pensanu quì à truvà secolu per via di a so parentela. 10 È quellu chì avia cacciatu parechji insepulturi ùn avia nimu à piantà per ellu, nè funerali solenni, nè sepulcru cù i so babbi. 11 Quandu ciò chì era fattu ghjunse à u carru di u rè, pinsò chì a Ghjudea s'era rivoltata ; dopu s'hè alluntanatu fora di l'Eggittu in una mente furiosa, hà pigliatu a cità cù a forza di l'arme. 12 È hà urdinatu à i so omi di guerra di ùn risparmià micca quelli ch'elli scontranu, è di tumbà quelli chì andavanu nantu à e case. 13 Cusì ci hè statu uccisione di ghjovani è vechji, uccisione di l'omi, di e donne è di i zitelli, di a morte di e vergini è di i zitelli. 14 È sò stati distrutti in u spaziu di trè ghjorni sani ottantamila, di i quali quaranta mila sò stati uccisi in u cunflittu ; è micca menu vendutu chè uccisu. 15 Ma ùn era micca cuntentu di questu, ma hà presumitu di andà in u tempiu più santu di tuttu u mondu ; Menelau, quellu traditore à e lege è à u so propiu paese, essendu u so guida: 16 Pigliendu i vasi sacri cù e mani contaminate, è cù e mani profane sguassate e cose chì eranu dedicate da altri rè à l'aumentu è a gloria è l'onore di u locu, li dete. 17 Antiochus era tantu altu in mente, ch'ellu ùn hà micca cunsideratu chì u Signore s'era arrabbiatu per un pezzu per i peccati di quelli chì abitavanu in a cità, è per quessa u so ochju ùn era micca nantu à u locu. 18 Car, s'ils n'avaient pas été autrefois enveloppés de nombreux péchés, cet homme, dès qu'il était arrivé, aurait été aussitôt battu et repoussé de sa présomption, comme l'était Héliodore, que le roi Séleucus envoya voir le trésor. 19 Ma Diu ùn hà sceltu u populu per u locu, ma u locu luntanu per u populu. 20 È dunque u locu stessu, chì participava cun elli à l'avversità chì era accadutu à a nazione, hà dopu cumunicatu in i beneficii mandati da u Signore, è cum'ellu era abbandunatu in a còllera di l'Onniputente, cusì dinò u grande Signore. essendu cunciliatu, hè statu stallatu cù tutta a gloria. 21 Allora, quandu Antiocu ebbe purtatu da u tempiu mille ottucentu talenti, si n'andò in tutta fretta in Antiochia, cun u so orgogliu di fà a terra navigabile, è u mare passabile à pedi : tale era l'arroganza di a so mente.


22 È lasciò i guvernatori per agghicà a nazione : in Ghjerusalemme, Filippu, per u so paese Frigianu, è per i modi più barbari di quellu chì l'hà stabilitu ; 23 È à Garizim, Andronicu ; è d'altronde Menelau, chì peghju chè tutti l'altri purtava una manu pesante nantu à i citadini, avè una mente maligna contr'à i so paisani i Ghjudei. 24 Mandò ancu quellu abominable capu Apolloniu cù una armata di vinti è dui mila, urdinendu di tumbà tutti quelli chì eranu in a so età maiò, è di vende e donne è i più ghjovani : 25 Quale, ghjuntu in Ghjerusalemme, è fintendu a pace, si abbandunò finu à u ghjornu santu di u sàbatu, quandu pigliò i Ghjudei chì celebravanu u ghjornu santu, urdinò à i so omi di armassi. 26 È cusì uccise tutti quelli chì eranu andati à a celebrazione di u sàbatu, è, currendu per a cità cù l'armi, tumbò una grande multitùdine. 27 Ma Ghjuda Maccabeu cù nove altri o più, si ritirò in u desertu, è hà campatu in a muntagna à a manera di bestie, cù a so cumpagnia, chì si nutriva di l'erbe perpetuamente, per ùn esse parte di a contaminazione. CAPITOLU 6 1 Pocu tempu dopu, u rè mandò un vechju d'Atene per obligà i Ghjudei à abbandunà e lege di i so babbi, è micca à campà secondu e lege di Diu. 2 È ancu impurtà u tempiu in Ghjerusalemme, è chjamà u tempiu di Jupiter Olympius ; è chì in Garizim, di Jupiter u Difensore di i stranieri, cum'elli vulianu chì abitavanu in u locu. 3 L'intrata di sta malizia hè stata dolorosa è dolorosa à u populu : 4 Perchè u tempiu era pienu di tumultu è di festa da i pagani, chì s'affaccavanu cù e prostitute, è avianu à fà cù e donne in u circondu di i lochi santi, è in più chì portavanu cose chì ùn eranu licite. 5 L'altare era ancu pienu di cose profane, chì a lege pruibisce. 6 È ùn era micca licite à un omu di osservà i ghjorni di sàbbatu o di i digiuni antichi, o di dichjarà si ch'ellu era Ghjudeu. 7 È ogni mese, u ghjornu di a nascita di u rè, eranu purtati da una custrizzione amara per manghjà di i sacrifizi ; è quandu u digiunu di Bacchus era guardatu, i Ghjudei sò stati custretti à andà in prucessiò à Bacchus, purtendu edera. 8 Inoltre, un decretu hè statu publicatu à e cità voisine di i pagani, per suggerimentu di Ptolémée, contr'à i Ghjudei, ch'elli rispettevanu i stessi modi è participanu à i so sacrifici. 9 È quellu chì ùn si cunforme micca à i modi di i pagani, deve esse messi à morte. Allora un omu puderia avè vistu a miseria attuale. 10 Perchè ci sò stati purtati duie donne chì avianu circuncisu i so figlioli ; chì, dopu avè guidatu apertamente intornu à a cità, i zitelli stendendu à i so petti, li buttavanu da u muru.

11 È l'altri, chì s'eranu inseme in grotte vicine, per guardà in sicretu u sabbatu, sò stati scuperti da Filippu, tutti sò stati brusgiati inseme, perchè anu fattu una cuscenza per aiutà à l'onore di u ghjornu più sacru. 12 Avà pregu à quelli chì leghjenu stu libru, ch'elli ùn si scoraggianu micca per queste calamità, ma ch'elli ghjudichenu quelli punizioni ùn sò micca per a distruzzione, ma per una punizione di a nostra nazione. 13 Perchè hè un simbulu di a so grande bontà, quandu i gattivi ùn sò micca soffrenu longu tempu, ma subitu puniti. 14 Perchè micca cum'è cù l'altri nazioni, chì u Signore abbanduneghja cù pacienza di punisce, finu à ch'elli sò ghjunti à a pienezza di i so piccati, cusì tratta cun noi. 15 Per ch'ellu, essendu ghjuntu à l'altitudine di u peccatu, dopu si vindessi di noi. 16 È dunque ùn ci ritirata mai a so misericordia, è ancu ch'ellu punisce cù l'avversità, ùn abbanduneghja mai u so populu. 17 Ma chì ciò ch'è no avemu parlatu sia per noi un avvertimentu. È avà veneremu à a dichjarazione di a materia in uni pochi di parolle. 18 Eleazaru, unu di i scribi principali, un omu anzianu, è di aspettu favuritu, era custrettu à apre a bocca è à manghjà carne di porcu. 19 Ma ellu, piuttostu ch'ellu hà sceltu di mori gloriosu, chè di campà macchiatu di una tale abominazione, l'hà sputatu, è ghjunse da ellu stessu à u turmentu. 20 Cum'ellu ci vole à vene, chì sò decisi à sfascià contr'à e cose, chì ùn sò micca licite per l'amore di a vita di tastà. 21 Ma quelli chì avianu l'incaricatu di quella festa perversa, per a vechja cunniscenza ch'elli avianu cun l'omu, u pigliendu à parte, u supplianu di purtassi carne di a so propria provisione, cum'è li era licite à aduprà, è di fà cum'è s'ellu era hà manghjatu di a carne pigliata da u sacrifiziu urdinatu da u rè; 22 Affinchì fendu cusì ch'ellu sia liberatu da a morte, è per l'antica amicizia cun elli truvà grazia. 23 Ma cuminciò à cunsiderà in modu discretu, è cum'è diventò a so età, è l'eccellenza di i so anni antichi, è l'onore di u so capu grisgiu, induve era vinutu, è a so educazione più onesta da u zitellu, o megliu a lege santa fatta è datu da Diu: dunque rispose cusì, è li vulò subitu à mandà lu in a tomba. 24 Perchè ùn ci tocca à a nostra età, disse, in ogni modu di disimulà, chì parechji ghjovani puderanu pensà chì Eleazar, chì avia ottant'anni è deci anni, era avà andatu à una religione strana ; 25 È cusì, per via di a mo ipocrisia, è u desideriu di campà un pocu di tempu è un mumentu di più, anu da esse ingannatu da mè, è aghju una macchia à a mo vechja, è a rende abominable. 26 Perchè, ancu s'è per u mumentu prisente, avissi da esse liberatu da a punizione di l'omi, ma ùn aghju micca scappatu di a manu di l'Onniputente, nè vivu, nè mortu. 27 Per quessa, avà, mudificatu di manera virile, sta vita, mi mustraraghju quellu chì a mo età richiede. 28 È lasciate un esempiu notevoli à quelli chì sò ghjovani à more vuluntà è curaggiu per e lege onorevoli


è sante. È dopu avè dettu ste parolle, si n'andò subitu à u turmentu: 29 Quelli chì l'anu purtatu à cambià a bona vuluntà, l'anu purtatu un pocu prima in l'odiu, perchè i discorsi suscitati provenianu, cum'elli pensavanu, da una mente disperata. 30 Ma quand'ellu era prontu à murì cù strisce, si geme, è disse : Hè manifestu à u Signore, chì hà a cunniscenza santa, chì, mentre ch'e puderia esse liberatu da a morte, avà suppurtu i dulori in u corpu per esse battu. : ma in l'anima sò bè cuntentu di soffre queste cose, perchè u teme. 31 È cusì hè mortu st'omu, lassendu a so morte per esempiu di nobili curaggiu, è memoriale di virtù, micca solu à i ghjovani, ma à tutta a so nazione. CAPITOLU 7 1 Il s'accomplissait aussi que sette frères et leur mère furent pris, et forcés par le roi contre la loi à goûter la chair de porc, et tourmentés par des fouets et des fouets. 2 Ma unu di quelli chì anu parlatu u primu disse cusì : Chì vulete dumandà o amparà di noi ? simu pronti à more, piuttostu chè à trasgredi e lege di i nostri babbi. 3 Allora u rè, infuriatu, urdinò chì i cassetti è i calderoni fussi caldi : 4 Ch'ellu fù subitu caldu, urdinò di caccià a lingua di quellu chì parlava prima, è di taglià l'estremità di u so corpu, u restu di i so fratelli è a so mamma fighjendu. 5 Quandu era cusì mutilatu in tutti i so membri, hà urdinatu ch'ellu era ancora vivu ch'ellu fussi purtatu à u focu è frittu in a padedda ; un altru cù a mamma per more virile, dicendu cusì, 6 U Signore Diu ci guarda, è in verità hà cunsulatu in noi, cum'è Mosè in u so cantu, chì tistimuniavanu à a so faccia, dichjarava, dicendu : È serà cunsulatu in i so servitori. 7 Allora, quandu u primu era mortu dopu à stu numeru, purtonu u sicondu per fà di ellu un schernu di burla ; è, dopu avè toltu a pelle di u capu cù i capelli, li dumandò : Vulete manghjà, prima ch'è tù sia punitu in tuttu. ogni membru di u to corpu? 8 Ma ellu rispose in a so lingua, è disse : No. Per quessa, hà ancu ricevutu u turmentu dopu in ordine, cum'è u primu. 9 È quand'ellu era à l'ultimu spirimentu, disse : Tu, cum'è una furia, ci cacci fora di sta vita presente, ma u Rè di u mondu ci risuscitarà à a vita eterna, chì sò morti per e so lege. 10 Dopu à ellu, u terzu hè statu fattu in burla ; è quandu era dumandatu, stende a lingua, è prestu prestu, stendu e mani virile. 11 E dissi curaggiu : Quessi l'aghju avutu da u celu ; è per e so lege li disprezzu; è da ellu spergu di ricevelli di novu. 12 Au point que le roi et ceux qui étaient avec lui s'émerveillaient du courage du jeune homme, car il n'avait rien pris en compte des douleurs. 13 Or, quandu ancu st'omu era mortu, turmentavanu è strazianu u quartu in listessa manera.

14 Allora, quand'ellu era prontu à more, disse cusì : Hè bonu, essendu uccisu da l'omi, aspittà chì a speranza di Diu sia resuscitata da ellu ; 15 Dopu, purtonu ancu u quintu, è l'hanu straziatu. 16 Allora guardò à u rè, è disse : Avete u putere nantu à l'omi, sì corruptible, fate ciò chì vulete ; ma ùn pensate micca chì a nostra nazione hè abbandunata da Diu; 17 Ma stà un pocu, è eccu a so grande putenza, cumu ti turmentarà tè è a to sumente. 18 Dopu à ellu, purtonu ancu u sestu, chì era prontu à murì, disse : Ùn vi ingannate senza causa ; perchè soffremu queste cose per noi stessi, dopu avè peccatu contru à u nostru Diu ; 19 Ma ùn pensate micca à voi, chì pigliate in manu à luttà contru à Diu, chì tù scapperai impunitu. 20 Ma a mamma era maravigliosa sopra à tuttu, è degna di una memoria onorevoli : perchè, quandu hà vistu i so sette figlioli uccisi in u spaziu di un ghjornu, hà purtatu cù un bellu curagiu, per via di a speranza ch'ella avia in u Signore. 21 Iè, esurtò ognunu di elli in a so lingua, piena di spiriti valenti ; è suscitando i so pinsamenti di donna cù un stomacu virile, li disse: 22 Ùn possu micca dì cumu siate entrati in u mo ventre : perchè ùn vi detti nè fiatu nè vita, nè eiu chì hà furmatu i membri di ognunu di voi ; 23 Ma, senza dubbitu, u Creatore di u mondu, chì hà furmatu a generazione di l'omu, è hà scupertu u principiu di tutte e cose, vi darà ancu, per a so misericordia, u soffiu è a vita di novu, cum'è avà ùn cunsiderete micca voi stessu per e so lege. sake. 24 Or Antiochus, se croyant méprisé, et soupçonnant qu'il s'agissait d'un discours injurieux, tandis que le plus jeune était encore en vie, non seulement l'exhortait par des paroles, mais l'assurait aussi par des serments qu'il ferait de lui un riche et un heureux. omu, s'ellu si vultò da e lege di i so babbi; è chì ancu ellu u piglieria per u so amicu, è li cunfidaria cù l'affari. 25 Ma cum'è u ghjovanu ùn l'avìa micca à sente, u rè chjamò a so mamma, è l'esurtò ch'ella cunsigliu à u ghjovanu di salvà a so vita. 26 È quandu l'avia esurtata cù parechje parolle, li prumesse ch'ella avissi da cunsigliu à u so figliolu. 27 Ma ella s'inchinava versu ellu, ridendu u crudele tiranu à disprezzu, parlava cusì in a so lingua di paese ; O mo figliolu, abbi pietà di mè chì t'hà purtatu nove mesi in u mo ventre, è t'hà datu tali trè anni, è t'hà nutritu, è t'hà purtatu à questa età, è hà suppurtatu i prublemi di l'educazione. 28 Ti pregu, u mo figliolu, fighjate nantu à u celu è a terra, è tuttu ciò chì ci hè, è cunsiderà chì Diu hà fattu di cose chì ùn eranu micca ; è cusì l'umanità hè stata fatta listessa. 29 Ùn àbbia paura di stu tormentatore, ma, essendu degnu di i to fratelli, pigliate a to morte, per ch'e vi possu riciviri in misericordia cù i to fratelli. 30 Mentre ch'ella dicia sti parolle, u ghjovanu disse : Quale aspittà ? Ùn aghju micca ubbiditu à u cumandamentu di u rè, ma ubbidiraghju à u


cumandamentu di a lege chì hè statu datu à i nostri babbi da Mosè. 31 È tù, chì site statu l'autore di tutti i mali contr'à l'Ebrei, ùn scapperai micca di e mani di Diu. 32 Perchè soffremu per i nostri peccati. 33 È ancu s'è u Signore viventi s'arraggia cun noi un pocu di tempu per a nostra currezzione è a nostra currezzione, ma ellu serà di novu cù i so servitori. 34 Ma tu, o omu senza dia, è di tutti l'altri più gattivi, ùn siate micca alzatu senza una causa, nè gonfiatu di speranze incerte, alzendu a to manu contru à i servitori di Diu : 35 Perchè ùn avete ancu scappatu di u ghjudiziu di Diu Onnipotente, chì vede tutte e cose. 36 Perchè i nostri fratelli, chì avà anu patitu un cortu dulore, sò morti sottu à l'allianza di Diu di a vita eterna ; ma tu, per u ghjudiziu di Diu, riceverete una punizione ghjustu per u to orgogliu. 37 Ma eiu, cum'è i mo fratelli, offre u mo corpu è a vita per e lege di i nostri babbi, preghendu à Diu ch'ellu sia prestu misericordioso à a nostra nazione ; è chì tù, per turmenti è pesti, pudete cunfessà chì ellu solu hè Diu; 38 È chì in mè è i mo fratelli a rabbia di l'Onniputente, chì hè ghjustu purtata annantu à a nostra nazione, pò cessà. 39 U rè, chì era in furia, l'hà datu peghju chè tutti l'altri, è pigliò assai ch'ellu era burlatu. 40 Allora st'omu hè mortu senza impurità, è hà pusatu tutta a so fiducia in u Signore. 41 Infine, dopu à i figlioli, a mamma hè morta. 42 Basta avà per avè parlatu di e feste idolatriche è di e torture estreme. CAPITOLU 8 1 Allora Ghjuda Maccabeu, è quelli chì eranu cun ellu, si n'andò in segretu in i paesi, è anu chjamatu i so parenti, è pigliò à elli tutti quelli chì stavanu in a religione di i Ghjudei, è riunì circa sei mila omi. 2 È anu invocatu à u Signore, chì ellu fighjulà u populu chì era calpestatu da tutti ; è ancu pietà u tempiu profanatu di l'omi empii; 3 È ch'ellu averia compassiona di a cità, malgrada, è pronta per esse fatta ancu cù a terra ; è sente u sangue chì gridava à ellu, 4 È ricurdatevi di a massacra gattiva di i zitelli innocu, è di i blasfemi fatti contru à u so nome ; è ch'ellu si mostrarà u so odiu contr'à i gattivi. 5 Avà, quandu Maccabeu avia a so cumpagnia intornu à ellu, ùn pudia micca esse contru à i pagani : perchè a còllera di u Signore hè stata cunvertita in misericordia. 6 Per quessa, hè ghjuntu à l'improvvisu, è brusgiatu cità è cità, è s'impegna à e so mani i lochi più cummodi, è hà vintu è misu in fuga un pocu numeru di i so nemici. 7 Ma apprufittaia in particulare di a notte per tali tentativi privati, in quantu chì u fruttu di a so santità era spargugliatu in ogni locu. 8 Allora Filippu, videndu chì questu omu cresce à pocu à pocu, è chì e cose prosperavanu cun ellu sempre di più,

scrivia à Ptolemeus, u guvernatore di Celosyria è Phenice, per dà più aiutu à l'affari di u rè. 9 Allora scelse subitu Nicànu, u figliolu di Patroclu, unu di i so amichi spiciali, u mandò cù micca menu di vintimila di tutte e nazioni sottu à ellu, per sradicà tutta a generazione di i Ghjudei ; è cun ellu si unì ancu à Gorgia, un capitanu, chì in materia di guerra avia una grande sperienza. 10 Nicanore s'impegna dunque à guadagnà da i Ghjudei prigiuneri una quantità di soldi chì duveria pagà u tributu di duimila talenti chì u rè devia pagà à i Rumani. 11 Per quessa, subitu mandò à e cità nantu à a costa di u mare, proclamendu una vendita di i Ghjudei prigiuneri, è prumettendu ch'elli avianu ottu deci corpi per un talentu, senza aspittà a vindetta chì avia da seguità nantu à ellu da u Diu Onnipotente. 12 Or, quand on apprit à Judas l'arrivée de Nicanor, et qu'il avait annoncé à ceux qui étaient avec lui que l'armée était proche, 13 Quelli chì avianu a paura, è ùn si cunfidavanu di a ghjustizia di Diu, fughjenu, è si sò alluntanati. 14 D'autres vendirent tout ce qu'il leur restait, et supplièrent aussi le Seigneur de les délivrer, vendus par le méchant Nicanor avant qu'ils ne se rencontrent. 15 È s'ellu ùn era micca per elli, ma per l'allianza ch'ellu avia fattu cù i so babbi, è per u so nome santu è gloriosu, da quale eranu chjamati. 16 Allora Maccabeu hà riunitu i so omi à u numeru di seimila, è li esortò à ùn esse chjapputu da u terrore di l'inimicu, nè à teme a grande multitùdine di i pagani, chì s'eranu ingiustu contru à elli. ma à luttà virile, 17 È per mette davanti à i so ochji u preghjudiziu ch'elli avianu fattu ingiustamente à u locu santu, è a crudele manipolazione di a cità, di a quale si burlavanu, è ancu a caduta di u guvernu di i so antenati. 18 Per elli, disse, cunfidendu in e so armi è in a so audacia ; ma a nostra cunfidenza hè in l'Onnipotente, chì à un passu pò scaccià sia quelli chì venenu contru à noi, è ancu tuttu u mondu. 19 Inoltre, li cuntò ciò chì i so antenati avianu trovu, è cumu sò stati liberati, quandu, sottu à Sennacherib, centu ottantacinquemila perissi. 20 È li disse di a battaglia ch'elli avianu in Babilonia cù i Galati, cumu si n'eranu ghjunti solu ottumila in tuttu à l'affari, cù quattrumila Macedoni, è chì i Macedoni sò perplessi, ottumila anu distruttu centu vintimila. per via di l'aiutu ch'elli avianu da u celu, è cusì ricevutu un gran bottino. 21 È cusì ch'ellu li fece audaci cù queste parolle, è pronti à more per a lege è u paese, hà spartutu u so esercitu in quattru parti ; 22 È s'unì cun ellu i so fratelli, i capi di ogni banda, per vede Simone, Ghjiseppu è Ghjunathan, chì dà à ognunu mille cinquecento omi. 23 Incaricò ancu Eleazaru di leghje u libru santu ; è dopu li ebbe datu questa parola d'ordine : L'aiutu di Diu ; ellu stessu guidà a prima banda, 24 È, cù l'aiutu di l'Onniputente, anu uccisu più di nove milla di i so nemichi, è ferite è mutilatu a maiò parte di l'armata di Nicanore, è cusì misu tutti in fuga ;


25 È pigliò i so soldi chì venenu à cumprà, è li perseguì luntanu ; ma mancanu tempu si vultonu : 26 Perchè era u ghjornu prima di u sàbatu, è per quessa ùn li persequitavanu più. 27 Allora, dopu avè riunitu a so armatura, è sguassatu i so nemici, si occupanu per u sabbatu, rendendu gloria è ringraziu à u Signore, chì l'avia cunservatu finu à quellu ghjornu, chì era u principiu di a misericordia chì distillava nantu à elli. 28 È dopu à u sàbatu, quand'elli avianu datu una parte di u spogliu à i mutilati, à e veduve è à l'orfani, u restu si sparte trà elli è i so servitori. 29 Quandu era fattu questu, è avianu fattu una suplicazione cumuna, anu dumandatu à u Signore misericordioso di esse riconciliatu cù i so servitori per sempre. 30 In più di quelli chì eranu cun Timoteu è Bacchide, chì anu battutu contru à elli, anu uccisu più di vintimila, è assai facilmente s'eranu forti è forti, è si sparghjenu ancu assai bottini, è fece storpi, orfani, veduvi, sì. è ancu l'anziani, uguali in spoils cun elli stessi. 31 È dopu avè riunitu a so armatura, i pusonu tutti cun cura in lochi cunvene, è u restu di u spogliu l'anu purtatu à Ghjerusalemme. 32 Anu uccisu ancu Filarca, quellu cattivu, chì era cun Timoteu, è chì avia inghjustu assai i Ghjudei. 33 D'altronde, quandu anu celebratu a festa di a vittoria in u so paese, anu brusgiatu Callisthenes, chì avia misu u focu à e porte sante, chì s'era fughjitu in una casetta ; è cusì hà ricivutu una ricumpensa per a so malvagità. 34 In quantu à quellu sgraziatu Nicànure, chì avia purtatu mille cummercianti per cumprà i Ghjudei, 35 Per via di l'aiutu di u Signore, hè statu abbattutu da elli, ch'ellu hà fattu u minimu contu ; è si spogliò di i so vistimenti gloriosi, è abbandunò a so cumpagnia, ghjunse cum'è un servitore fughjendu à traversu u midlandu à Antiochia, cun grande disonore, perchè a so armata era distrutta. 36 Cusì, quellu chì hà pigliatu à ellu di rende à i Rumani u so tributu per mezu di i prigionieri in Ghjerusalemme, hà dettu à l'esternu chì i Ghjudei avianu Diu per luttà per elli, è per quessa ùn puderanu micca esse feriti, perchè seguitanu e lege chì li hà datu. CAPITOLU 9 1 Versu quellu tempu, Antiochus ghjunse cù disonore fora di u paese di Persia 2 Perchè era intrutu in a cità chjamata Persepolis, è andava per arrubà u tempiu è per tene a cità ; dopu chì a multitùdine chì curria per difende si cù e so armi li mette in fuga; È cusì accadde chì Antiochu, essendu fughje di l'abitanti, vultò cun vergogna. 3 Quand'ellu ghjunse à Ecbatane, li fù infurmatu ciò chì era accadutu à Nicanore è à Timoteu. 4 Allora gonfiate di còllera. hà pensatu à vindicà nantu à i Ghjudei a disgrazia chì li fece da quelli chì l'anu fattu fughje. Il ordonna donc à son chariot de conduire sans cesse, et d'acheminer le voyage, le jugement de Dieu le suivait maintenant. Per ch'ellu avia parlatu fieru in

questu tipu, Chì ellu vene à Ghjerusalemme è ne faria un locu cumunu di sepultura di i Ghjudei. 5 Ma u Signore Omnipotente, u Diu d'Isreal, l'hà colpitu cù una pesta incurable è invisibule ; o, appena hà dettu queste parolle, un dulore di l'intestione chì era senza rimediu ghjunse nantu à ellu, è i turmenti di l'internu ; 6 È a più ghjustizia, perchè avia turmentatu l'intestini di l'altri omi cù turmenti assai è strani. 7 Ma nunda ùn cessava di a so vanità, ma era ancu pienu di orgogliu, sputava u focu in a so furia contr'à i Ghjudei, è urdinò di fretta u viaghju; ; cusì chì avè una caduta dulore, tutti i membri di u so corpu eranu assai dulori. 8 Et ainsi celui qui un peu auparavant pensait pouvoir commander aux flots de la mer, (si fier était-il au-delà de la condition de l'homme) et peser les hautes montagnes dans une balance, fut jeté à terre et transporté dans une citerne. , chì mostra à tutti u putere manifestu di Diu. 9 Cusì chì i vermi s'eranu spuntati da u corpu di stu gattivu omu, è mentre ch'ellu campava in u dulore è u dulore, a so carne hè cascata, è l'impurità di u so odore era fastidiosa per tuttu u so esercitu. 10 È l'omu, chì hà pensatu un pocu prima ch'ellu puderia ghjunghje sin'à l'astri di u celu, nimu ùn pudia suppurtà à purtà per a so puzza intolerable. 11 Quì, dunque, ch'ellu era afflittu, cuminciò à abbandunà u so grande orgogliu, è à ghjunghje à a cunniscenza di ellu stessu per u flagellu di Diu, u so dulore cresce ogni mumentu. 12 È quandu ellu stessu ùn pudia suppurtà u so odore, disse ste parolle : Hè propiu di esse sottumessu à Diu, è chì un omu chì hè mortale ùn deve esse fieru di sè stessu s'ellu era Diu. 13 Stu gattivu hà ancu prumessu à u Signore, chì avà ùn avia più pietà di ellu, dicendu cusì : 14 Chì a cità santa, à a quale ellu andava in fretta, per mette in terra, è per fà un locu cumunu di sepultura, ch'ellu mette in libertà. 15 Quant aux Juifs, qu'il avait jugés peu dignes d'être enterrés, mais d'être chassés avec leurs enfants pour être dévorés des oiseaux et des bêtes sauvages, il les ferait tous égaux aux citoyens d'Athènes. 16 È u tempiu santu, chì prima ch'ellu avia sguassatu, adornava di boni doni, è restituiva tutti i vasi sacri cù assai di più, è da u so propiu rivinutu pagava l'accusazioni chì appartenenu à i sacrifizi. 17 Iè, è ch'ellu diventerà ellu stessu Ghjudeu, è passà per tuttu u mondu chì era abitatu, è dichjarà u putere di Diu. 18 Ma per tuttu questu, i so dulori ùn anu micca cessatu, perchè u ghjustu ghjudiziu di Diu era ghjuntu nantu à ellu ; dunque, disperatu di a so salute, hà scrittu à i Ghjudei a lettera sottuscritta, chì cuntene a forma di supplicazione, cusì : 19 Antiocu, rè è guvernatore, à i boni Ghjudei, i so citadini volenu assai gioia, salute è prosperità : 20 Sè vo è i vostri figlioli andate bè, è i vostri affari sò cuntentati, ringraziu assai à Diu, avè a mo speranza in u celu. 21 In quantu à mè, eru debbule, o, altrimenti, mi avissi ricurdatu bè u vostru onore è a vostra bona vuluntà di vultà fora di Persia, è statu pigliatu da una malatie grave,


aghju pensatu necessariu di cura di a salvezza cumuna di tutti : 22 Ùn sfidendu micca a mo salute, ma avè una grande speranza di scappà di sta malatia. 23 Ma cunsiderendu chì ancu u mo babbu, à quale tempu guidò un esercitu in i paesi alti. numinatu un successore, 24 À a fine chì, s'ellu hè cascatu qualcosa contru à l'aspettativa, o s'ellu ci hè stata una nutizia chì era dulore, quelli di u paese, sapendu à quale hè stata lasciata u statu, ùn si ne turbassi. 25 Di novu, cunsiderendu cumu chì i prìncipi chì sò cunfini è vicini di u mo regnu aspettanu opportunità, è aspettanu ciò chì serà l'avvenimentu. Aghju numinatu u mo figliolu Antiochus rè, chì aghju spessu incaricatu è ricumandatu à parechji di voi, quandu aghju cullatu in l'alte pruvince; à quale aghju scrittu cusì: 26 Per quessa, vi pregu è vi pregu di ricurdà di i benefizii chì vi aghju fattu in generale è in particulare, è chì ogni omu serà sempre fidelu à mè è à u mo figliolu. 27 Perchè sò cunvinta chì ellu, chì capisce a mo mente, cederà favorevolmente è grazia à i vostri desideri. 28 Hè cusì chì l'assassinu è u blasfemimu hà patitu assai assai, cum'ellu suppliava l'altri omi, cusì hè mortu una morte miserable in un paese straneru in a muntagna. 29 È Filippu, chì era criatu cun ellu, purtò u so corpu, chì teme ancu u figliolu d'Antiocu, si n'andò in Egittu à Ptolemeus Philometor. CAPITOLU 10 1 Maccabeu è a so cumpagnia, u Signore chì li guidava, ricuperanu u tempiu è a cità. 2 Ma l'altari chì i pagani avianu custruitu in a strada aperta, è ancu e cappelle, anu abbattutu. 3 Et, après avoir purifié le temple, ils ont construit un autre autel, et, en frappant des pierres, ils ont pris du feu, ils ont offert un sacrifice au bout de deux ans, et ont mis de l'encens, des lampes et des pains de la proposition. 4 Quand'ellu fù fattu, cascò in terra, è supplicanu à u Signore ch'elli ùn venenu più in tali guai ; mais s'ils péchaient encore contre lui, qu'il les châtie lui-même avec miséricorde, et qu'ils ne soient pas livrés aux nations blasfemeuses et barbares. 5 Or, u stessu ghjornu chì i stranieri prufanavanu u tempiu, u stessu ghjornu era purificatu di novu, ancu u vinticinqui è ghjornu di u stessu mese, chì hè Casleu. 6 E si tenevanu l'ottu ghjorni cun allegria, cum'è in a festa di i tabernaculi, ricurdendu chì pocu prima ch'elli avianu celebratu a festa di i tabernaculi, quand'elli andavanu in i muntagni è i tane cum'è bestie. 7 Per quessa, anu purtatu rami è rami belli, è palme ancu, è cantanu salmi à quellu chì li avia fattu un bellu successu in a purificazione di u so locu. 8 Anu urdinatu ancu per un statutu è un decretu cumunu, chì ogni annu, quelli ghjorni sò stati guardati da tutta a nazione di i Ghjudei. 9 È questu era a fine di Antiochus, chjamatu Epifane.

10 Ora dichjaremu l'atti di Antiochus Eupator, chì era u figliolu di st'omu gattivu, riunendu brevemente e calamità di e guerri. 11 Quand'ellu fù ghjuntu à a corona, hà stabilitu à un tali Lysias nantu à l'affari di u so regnu, è l'hà numinatu u so capu di guvernatore di Celosyria è Phenice. 12 Perchè Ptolemeu, chì era chjamatu Macron, sceltendu piuttostu di fà ghjustizia à i Ghjudei per u male chì li era statu fattu, si sforzò di cuntinuà a pace cun elli. 13 Après avoir été accusé par les amis du roi devant Eupator, et appelé traître à chaque parole, parce qu'il avait quitté Chypre, que Philométor lui avait confié, et s'en alla à Antiochus Epiphane, et voyant qu'il n'était pas dans un lieu honorable, il fut si découragé. , ch'ellu si avvelenatu è hè mortu. 14 Ma quandu Gorgia era guvernatore di e forze, ingaggiò suldati, è nutreva a guerra cuntinuu cù i Ghjudei. 15 È cusì, l'Idumei, s'eranu messi in e so mani i più boni sbarchi, tenenu occupati i Ghjudei, è ricevendu quelli chì eranu cacciati da Ghjerusalemme, si n'andò per alimentà a guerra. 16 Allora quelli chì eranu cun Maccabeu supplicanu, è imploranu à Diu ch'ellu sia u so aiutu ; è cusì corse cù viulenza nantu à e fortezze di l'Idumei, 17 È l'assaltavanu forte, vincenu e stive, è impediscenu tutti quelli chì si battevanu nant'à u muru, è tumbà tutti quelli chì tombanu in e so mani, è uccisu micca menu di vintimila. 18 È perchè certi, chì ùn era micca menu di novemila, si sò fughjiti inseme in dui castelli assai forti, chì avianu tutte e cose convenienti per sustene l'assediu. 19 Maccabeu lasciò Simone è Ghjiseppu, è ancu Zaccheu, è quelli chì eranu cun ellu, chì bastavanu à assedialli, è si n'andò in quelli lochi chì avianu più bisognu di u so aiutu. 20 Or, quelli chì eranu cun Simone, guidati da a cupidigia, sò stati cunvinti per soldi per mezu di certi di quelli chì eranu in u castellu, è pigliò settantamila drachme, è lascianu scappà alcuni d'elli. 21 Ma quandu fù dettu à Maccabeu ciò chì era statu fattu, hà riunitu i guvernatori di u populu, è accusò quelli omi, chì avianu vendutu i so fratelli per soldi, è hà liberatu i so nemichi per luttà contru à elli. 22 Allora uccise quelli chì si trovavanu traditori, è piglia subitu i dui castelli. 23 È avendu un bellu successu cù e so armi in tuttu ciò ch'ellu pigliò in manu, hà uccisu in e duie catene più di vintimila. 24 Or, Timothée, que les Juifs avaient vaincu auparavant, lorsqu'il avait rassemblé une grande multitude de forces étrangères et des chevaux d'Asie, s'approcha comme s'il voulait s'emparer des Juifs par la force des armes. 25 Mais quand il s'approcha, ceux qui étaient avec Maccabée se tournèrent pour prier Dieu, s'aspergèrent de terre sur leurs têtes, et ceinrent leurs lombes de sacs. 26 È falò à u pede di l'altare, è u supplia d'esse misericordioso per elli, è di esse un nemicu di i so nemichi, è un avversu di i so avversari, cum'è a lege dichjara.


27 Allora dopu à a preghiera, pigliò e so armi, è si n'andò più luntanu da a cità ; è quandu si avvicinavanu à i so nemichi, si mantenevanu solu. 28 Avà u sole era appena risuscitatu, s'uniscenu tramindui ; l'una parte avendu inseme cù a so virtù u so rifugiu ancu à u Signore per un impegno di u so successu è a vittoria; 29 Ma quandu a battaglia s'era forte, apparsu à i nemici da u celu cinque omi belli nantu à i cavalli, cù briglie d'oru, è dui d'elli guidanu i Ghjudei. 30 È pigliò Maccabeu trà elli, è u cupertu d'armi da ogni latu, è u guardò salvu, ma tirò frecce è fulmini contru à i nemici, perch'elli eranu cunfunditi di cecità è pieni di guai, sò stati uccisi. 31 È sò stati uccisi vintimila cinquecentu è seicento cavalieri. 32 Quant à Timothée lui-même, il s'enfuit dans une forteresse, appelée Gawra, où Chéréas était gouverneur. 33 Ma quelli chì eranu cun Maccabeu assedianu a fortezza cù curagiu quattru ghjorni. 34 È quelli chì eranu dentru, cunfidendu in a forza di u locu, blasfemavanu assai, è pronunzianu parolle gattivi. 35 Tuttavia, u quintu ghjornu di principiu, vinti ghjovani ghjovani di a cumpagnia di Maccabeu, infuriati da a rabbia per via di i blasfemi, anu assaltatu u muru virile, è cun un coraggio feroce uccisu tutti quelli chì si trovavanu. 36 L'altri si ne cullighjavanu ancu dopu à elli, mentre ch'elli eranu occupati cù quelli chì eranu ind'è l'internu, brusgiavanu e turri, è accende i fochi brusgiavanu vivi i blasfemi ; è altri aprirono e porte, è, dopu avè ricevutu in u restu di l'esercitu, piglianu a cità, 37 È uccisu Timoteu, chì era ammucciatu in una fossa, è Chéréa, u so fratellu, cù Apollofane. 38 Quandu era fattu, anu lodatu u Signore cù salmi è ringraziamenti, chì avia fattu cose grandi per Israele, è li dete a vittoria. CAPITOLU 11 1 Pocu tempu dopu, Lisias, u cuginu è u protettore di u rè, chì s'occupava ancu di l'affari, si dispiaceva assai per e cose chì si facianu. 2 È avendu riunitu circa ottantmila cun tutti i cavalieri, ghjunse contru à i Ghjudei, pensendu à fà di a cità una abitazione di i pagani. 3 È per fà un guadagnu di u tempiu, cum'è di l'altre cappelle di i pagani, è di mette in vendita ogni annu u gran sacerdòziu : 4 Ùn si cunsidereghja micca u putere di Diu, ma gonfiatu cù i so decimilai di fanciulli, è i so millaie di cavalieri, è i so ottuventi elefanti. 5 Allora ghjunse in Ghjudea, è s'avvicinò à Betsura, chì era una cità forte, ma distante da Ghjerusalemme à circa cinque stadi, è l'assediu assai. 6 Quandu quelli chì eranu cun Maccabeu anu intesu ch'ellu assediava e forze, elli è tuttu u populu, cù lamentazioni è lacrime, pregavanu u Signore ch'ellu mandava un bon anghjulu per liberà Israele.

7 Allora Maccabeu stessu pigliò prima di tuttu l'arme, esurtendu à l'altru ch'elli si mettenu in periculu cun ellu per aiutà i so fratelli ; 8 È mentre ch'elli eranu in Ghjerusalemme, apparsu davanti à elli à cavallu unu in vestiti bianchi, scuzzulà a so armatura d'oru. 9 Allora, tutti inseme, lodavanu u Diu misericordioso, è piglianu cori, tantu ch'elli eranu pronti micca solu à luttà cù l'omi, ma cù bestie crudeli, è à sfondà i muri di ferru. 10 Ils marchèrent ainsi avec leurs armes, ayant un aide du ciel, car le Seigneur leur fut miséricordieux. 11 È urdinendu à i so nemichi cum'è leoni, uccisu onze milla fanciulli è seicento cavalieri, è mettenu in fuga tutti l'altri. 12 Parechje di elli, ancu feriti, scappavanu nudi ; Et Lysias lui-même s'enfuit honteusement, et ainsi s'échappa. 13 Quale, cum'ellu era un omu d'intelligenza, sguassendu in sè a perdita ch'ellu avia avutu, è cunsiderendu chì l'Ebrei ùn pudianu esse vintu, perchè u Diu Onnipotente li aiutava, mandò à elli. 14 È li persuade à accunsente à tutte e cundizioni ragiunate, è prumittì ch'ellu avissi persuade u rè chì deve esse un amicu per elli. 15 Allora Maccabeu accunsentì à tuttu ciò chì Lisias vulia, attentendu à u bè cumunu ; è tuttu ciò chì Maccabeu hà scrittu à Lysias nantu à i Ghjudei, u rè l'hà datu. 16 Perchè ci eranu lettere scritte à i Ghjudei da Lisia in questu sensu : Lisias saluta à u populu di i Ghjudei : 17 Ghjuvanni è Assolom, chì sò stati mandati da voi, m'hà mandatu a petizione sottumessa, è m'hà dumandatu di fà u so cuntenutu. 18 Per quessa, tuttu ciò chì ci vole à esse infurmatu à u rè, l'aghju dichjarata, è ellu m'hà datu quantu puderia esse. 19 È s'è vo vi mantenete fideli à u Statu, da quì in poi mi stenderaghju ancu per esse un mezzu di u vostru bè. 20 Ma di i particulari, aghju datu l'ordine sia à questi è à l'altri chì sò vinuti da mè, di cumunicà cun voi. 21 Va bè. U centu è ottu è quarantesimu annu, u vinti quattru è ghjornu di u mese Dioscorinthius. 22 Or, a lettera di u rè cuntene ste parolle : u rè Antiocu li saluta à u so fratellu Lisia : 23 Siccomu u nostru babbu hè traduttu à i dii, a nostra vulintà hè chì quelli chì sò in u nostru regnu campanu tranquillamenti, chì ognunu sia attentu à i so affari. 24 Capemu ancu chì i Ghjudei ùn anu micca accunsentutu à u nostru babbu, per esse purtati à l'usu di i pagani, ma piuttostu di mantene a so propria manera di campà, per quessa ch'elli esigenu da noi, chì li avissimu permessu. campà dopu à e so lege. 25 Per quessa, a nostra mente hè chì sta nazione serà in riposu, è avemu decisu di ristabilisce u so tempiu, per ch'elli ponu campà secondu l'usi di i so antenati. 26 Farai dunque bè di mandà à elli, è dà li pace, affinchì quandu sò certificati da a nostra mente, ponu esse cunsulati, è sempre andate cun allegri in i so affari.


27 È a lettera di u rè à a nazione di i Ghjudei era cusì cusì : u rè Antiocu manda salutu à u cunsigliu è à u restu di i Ghjudei. 28 Sè vo site bè, avemu u nostru desideriu ; simu ancu in bona salute. 29 Menelau ci hà dettu chì u vostru desideriu era di vultà in casa, è di seguità i vostri affari. 30 Per quessa, quelli chì partenu seranu cundutti in salvezza finu à u trentesimu ghjornu di Xanthicus. 31 È i Ghjudei aduprà u so propiu tipu di carne è lege, cum'è prima ; è nimu di elli ùn sarà molestatu per e cose ignorante. 32 Aghju mandatu ancu à Menelau, per ch'ellu vi cunsulate. 33 Va bè. In u centu quaranta ottu annu, è u quindici ghjornu di u mese Xanthicus. 34 I Rumani anu ancu mandatu à elli una lettera chì cuntene ste parolle : Quintu Memmiu è Titu Manliu, ambasciatori di i Rumani, mandanu salutu à u populu di i Ghjudei. 35 Ciò chì Lisia, u cuginu di u rè, hà datu, ancu noi simu cuntenti. 36 Ma toccu ciò ch'ellu hà ghjudicatu esse rimandatu à u rè, dopu chì l'avete avvisatu, mandate subitu unu, per pudè dichjarà ciò chì vi cunvene, perchè avà andemu in Antiochia. 37 Mandate dunque alcuni cun rapidità, per sapè quale hè a vostra mente. 38 Addiu. Stu centu ottu è quarantesimu annu, u quindicesimu ghjornu di u mese Xanthicus. CAPITOLU 12 1 Lorsque ces alliances furent conclues, Lysias s'en alla vers le roi, et les Juifs s'occupaient de leur élevage. 2 Ma trà i guvernatori di parechji lochi, Timoteu è Apolloniu, figliolu di Genneus, ancu Hieronymus è Demofonte, è à fiancu à elli Nicànure, u guvernatore di Cipru, ùn li permettenu micca di stà tranquillu è di campà in pace. 3 L'omi di Ghjoppa anu fattu ancu una tale empietà: pricavanu i Ghjudei chì stavanu trà elli per andà cù e so mòglie è i so figlioli in e barche ch'elli avianu preparatu, cum'è s'ellu ùn li vulia micca ferà. 4 Chì l'accettanu secondu u decretu cumunu di a cità, cum'è vulendu campà in pace, è ùn sospettendu nunda ; ma quand'elli sò andati in u prufondu, anu affucatu micca menu di dui centu di elli. 5 Quandu Ghjuda hà intesu parlà di sta crudeltà fatta à i so paisani, hà urdinatu à quelli chì eranu cun ellu di preparalli. 6 È chjamendu à Diu u Ghjudice ghjustu, ghjunse contr'à quelli assassini di i so fratelli, è brusgiò u paradisu di notte, è incendiò i battelli, è tumbò quelli chì fughjenu quì. 7 È quandu a cità era chjusa, si n'andò in daretu, cum'è s'ellu vultessi turnà à sradicà tutti quelli di a cità di Ghjaffa. 8 Ma quand'ellu hà intesu chì i Jamniti anu pensatu à fà a stessa manera di i Ghjudei chì stavanu trà elli,

9 Il s'abattit aussi sur les Jamnites de nuit, et mit le feu au port et à la marine, de sorte que la lumière du feu fut vue à Jérusalem à deux cent quarante stades. 10 Or, quand'elli eranu partuti da quì à nove stadi in u so viaghju versu Timoteu, micca menu di cinquemila omi à pedi è cinquecentu cavalieri di l'Arabi s'avanzanu annantu à ellu. 11 Allora ci hè statu una battaglia assai dulore ; ma u latu di Ghjuda cù l'aiutu di Diu hà avutu a vittoria; cusì chì i Nomadi di l'Arabia, essendu vinciti, dumandanu à Ghjuda a pace, prumittendu sia di dà u bestiame, è di piacè altrimente. 12 Allora Ghjuda, pinsendu daveru ch'elli sarianu benefiziu in parechje cose, li dete a pace ; dopu, si strinsenu a manu, è si n'andò in e so tende. 13 Si n'andò ancu à fà un ponte versu una certa cità forte, chì era vallata di mura è abitata da ghjente di diversi paesi ; è si chjamava Caspis. 14 Mais ceux qui étaient dedans se fiaient tellement à la force des murs et à l'approvisionnement en vivres, qu'ils se comportaient de manière brutale à l'égard de ceux qui étaient avec Judas, insultant et blasphémant, et prononçant des paroles qu'on ne pouvait pas dire. 15 Per quessa, Ghjuda cù a so cumpagnia, invocà u grande Signore di u mondu, chì senza ram ni mutori di guerra hà abattutu Jéricho à u tempu di Josuè, hà datu un assaltu feroce contr'à i mura. 16 È hà pigliatu a cità per a vulintà di Diu, è hà fattu massacri indicibili, in quantu chì un lavu di dui stadi di larghezza vicinu à ellu, chì era pienu pienu, si vidia scorri di sangue. 17 Allora partianu da quì settecentu cinquanta stadi, è ghjunsenu à Characa da i Ghjudei chì sò chjamati Tubieni. 18 Ma in quantu à Timoteu, ùn l'anu trovu in i lochi : perchè prima ch'ellu avia mandatu qualcosa, si n'andò da quì, avè lasciatu una guarnigione assai forte in una certa stiva. 19 Tuttavia, Dositeu è Sosipater, chì eranu di i capitani di Maccabeu, si n'andò, è tumbà quelli chì Timoteu avia lasciatu in a fortezza, più di decimila omi. 20 È Maccabeu hà riunitu u so esercitu per bandi, è i pusò nantu à e bande, è andò contru à Timoteu, chì avia intornu à ellu centu vintimila omi di pedi è dui milla cinquecento cavalieri. 21 Quandu Timoteu hà avutu a cunniscenza di a venuta di Ghjuda, mandò e donne è i zitelli è l'altri bagaglii in una fortezza chjamata Carnion, perchè a cità era dura da assedià è disgraziata per vene, per via di a strettezza di tutti i lochi. . 22 Ma quandu Ghjuda, a so prima banda, ghjunse in vista, i nemici, battuti da paura è terrore per l'apparizione di quellu chì vede tutte e cose, fughjenu sempre, l'un currendu in questa strada, l'altru in quella strada, di manera ch'elli eranu spessu feriti. di i so omi, è feriti cù a punta di e so spade. 23 Ghjuda ancu era assai seria à perseguillu, uccidendu quelli disgraziati, di i quali hà tombu circa trenta mila omi.


24 D'altronde Timoteu stessu cascò in manu di Dositeu è di Sosipater, à i quali ellu supplicava cù assai astuzia di lasciallu andà cù a so vita, perchè avia parechji parenti di i Ghjudei è i fratelli d'alcuni di elli, chì, s'ellu si mettevanu. ellu à a morte, ùn deve esse cunsideratu. 25 Allora, dopu avè assicuratu cù parechje parolle ch'ellu li risturaria senza ferite, secondu l'accordu, u lasciò andà per a salvezza di i so fratelli. 26 Allora Maccabeu si n'andò à Carnion, è à u tempiu di Atargatis, è ci fece tumbà venticinquemila persone. 27 Après qu'il eut mis en fuite et les a détruits, Judas déplaça l'armée vers Éphron, une ville forte, dans laquelle demeurait Lysias, et une grande multitude de nations diverses, et les jeunes hommes forts gardaient les murailles et les défendirent avec force. Era ancu una grande pruvisione di mutori è dardi. 28 Ma quandu Ghjuda è a so cumpagnie anu invucatu u Diu Omnipotente, chì cù u so putere rompe a forza di i so nemichi, vincenu a cità, è uccisu vinticinquemila di quelli chì eranu dentru. 29 Di là si n'andò in Scitopoli, chì si trova à seicento stadi da Ghjerusalemme. 30 Ma quandu i Ghjudei chì abitavanu quì avianu tistimuniatu chì i Scythopolitans li trattavanu cù amore, è li supplianu bè in u tempu di a so avversità ; 31 Li ringraziavanu, vulendu ch'elli sianu sempre amichevuli, è cusì ghjunsenu à Ghjerusalemme, chì a festa di e settimane s'avvicinava. 32 È dopu à a festa chjamata Pentecoste, si n'andò contr'à Gorgia, u guvernatore di Idumea. 33 Chì esce cù trèmila omi di pedi è quattrucentu cavalieri. 34 È accadde chì in a so lotta inseme, uni pochi di i Ghjudei sò stati uccisi. 35 À quellu tempu, Dositeu, unu di a cumpagnia di Bacenor, chì era à cavallu, è un omu forte, era sempre nantu à Gorgia, è, pigliendu u so mantellu, l'attira per forza ; È, quandu ellu avia pigliatu quellu maledettiu vivu, un cavaliere di Thracia chì ghjunse nantu à ellu li batta da l'spalla, cusì chì Gorgias fughjitu à Marisa. 36 Or, quandu quelli chì eranu cun Gorgias anu battutu longu è eranu stanchi, Ghjuda invocò u Signore, ch'ellu si manifestassi per esse u so aiutu è u capu di a battaglia. 37 È cusì cuminciò in a so propria lingua, è cantava salmi à voce alta, è s'avvicinò à l'omi di Gorgias, è li fece fughje. 38 Allora Ghjuda hà riunitu a so armata, è si n'andò in a cità d'Odollam, è quandu u settimu ghjornu hè ghjuntu, si purificàvanu, cum'è l'usu, è guardàvanu u sabbatu in u stessu locu. 39 È u ghjornu dopu, cum'è l'usu era, Ghjuda è a so cumpagnia ghjunsenu per piglià i corpi di quelli chì eranu uccisi, è per intarralli cù i so parenti in i tombi di i so babbi. 40 Or, sottu à i mantelli di tutti quelli chì eranu uccisi, truvaru cose cunsacrate à l'idoli di i Jamnite, chì hè pruibitu à i Ghjudei da a lege. Allora ogni omu hà vistu chì questu era a causa per quessa ch'elli eranu uccisi. 41 Tutti l'omi dunque lodanu u Signore, u ghjudice ghjustu, chì avia apertu e cose chì eranu piatte,

42 s'accussèrent à prier, et l'implorèrent que le péché commis soit entièrement oublié. En outre, ce noble Judas exhorta le peuple à se préserver du péché, car ils voyaient devant leurs yeux les choses qui se passaient pour les péchés de ceux qui avaient été tués. 43 È dopu avè fattu una riunione in tutta a cumpagnia à a summa di duimila drachms d'argentu, u mandò à Ghjerusalemme per offra un sacrificiu per u peccatu, fendu quì assai bè è onestamente, chì si ricurdava di a risurrezzione. 44 Car, s'ellu ùn avia micca speratu chì quelli chì sò stati uccisi resuscitanu, era superfluu è vanu di pricà per i morti. 45 È ancu chì hà capitu chì ci era una grande grazia riservata à quelli chì sò morti piu, era un pensamentu santu è bonu. Allora hà fattu una riconciliazione per i morti, per esse liberati da u peccatu. CAPITOLU 13 1 In u centu quaranta-novu annu, fù dettu à Ghjuda, chì Antiochus Eupator era ghjuntu cù una grande putenza in Ghjudea, 2 È cun ellu Lisias, u so prutettore, è capu di i so affari, avendu unu di elli una putenza greca di fanciulli, centu decemila cavalieri, cinquemila trècentu, è vinti dui elefanti, è trècentu carri armati. ganci. 3 Ménélas se joignit aussi à eux, et avec une grande dissimulation encouragea Antiochus, non pour la sauvegarde du pays, mais parce qu'il croyait être nommé gouverneur. 4 Mais le roi des rois détourna l'esprit d'Antiochus contre ce méchant misérable, et Lysias informa le roi que cet homme était à l'origine de tous les malheurs, de sorte que le roi ordonna de le conduire à Bérée et de le mettre à mort, comme le a manera hè in quellu locu. 5 Or c'era in quellu locu una torra alta di cinquanta cubiti, piena di cendra, è avia un strumentu tondu chì da ogni parte pendava in a cendra. 6 Et quiconque était condamné pour sacrilège, ou avait commis quelque autre crime grave, tous l'avaient jeté là à mort. 7 Hè accadutu una tale morte chì l'omu gattivu morse, ùn avè micca tantu sepultura in terra ; è chì u più ghjustu: 8 Par mesure qu'il avait commis de nombreux péchés autour de l'autel, dont le feu et les cendres étaient saints, il a reçu sa mort en cendres. 9 Avà u rè hè ghjuntu cù una mente barbara è altanera per fà assai peghju à i Ghjudei ch'è era statu fattu in tempu di u babbu. 10 E cose chì Ghjuda s'aperce, hà urdinatu à a multitùdine d'invocà u Signore notte è ghjornu, chì, s'ellu era in un altru tempu, avà ancu li aiutava, essendu à puntu di esse cacciatu da a so lege, da u so paese. è da u tempiu santu: 11 È ch'ellu ùn permette chì u populu, ch'ellu era ancu un pocu rinfriscatu, sia sottumessu à e nazioni blasfemi. 12 Allora, dopu avè fattu questu, tutti inseme, è suppliendu u Signore misericordioso cù pienghje è


digiunu, è stendu in terra per trè ghjorni, Ghjuda, dopu l'esurtò, hà urdinatu ch'elli sianu pronti. 13 È Ghjuda, essendu à parte cù l'anziani, hà decisu, prima chì l'armata di u rè entre in Ghjudea, è pigliassi a cità, per andà è pruvà a materia in lotta cù l'aiutu di u Signore. 14 Allora, dopu avè mandatu tuttu à u Creatore di u mondu, è esortatu i so suldati à luttà virile, finu à a morte, per e lege, u tempiu, a cità, u paese è a cumuna, campò vicinu à Modin. 15 È dopu avè datu a parola d'ordine à quelli chì eranu intornu à ellu : a vittoria hè di Diu ; cù i ghjovani più valenti è scelti, intrì in a tenda di u rè di notte, è tumbò in u campu circa quattru mila omi, è u più capu di l'elefanti, cù tuttu ciò chì era nantu à ellu. 16 È à a fine ch'elli pieniu u campu di paura è di tumultu, è si n'andò cun successu. 17 Questu hè statu fattu à a fine di u ghjornu, perchè a prutezzione di u Signore l'hà aiutatu. 18 Quandu u rè hà pigliatu un tastu di a virilità di i Ghjudei, si n'andò per piglià e stesi per a pulitica. 19 Il s'avança vers Bethsura, qui était une forteresse des Juifs ; mais il fut mis en fuite, échoua et perdit de ses hommes. 20 Perchè Ghjuda avia trasmessu à quelli chì eranu in ellu ciò chì era necessariu. 21 Ma Rhodocus, chì era in l'armata di i Ghjudei, hà scunvutu i sicreti à i nemici ; per quessa, hè statu cercatu, è quandu l'avianu pigliatu, l'anu messu in prigiò. 22 U rè hà trattatu cun elli in Bethsum a seconda volta, hà datu a so manu, pigliò a so, si n'andò, hà battutu cù Ghjuda è fù vintu ; 23 Il a entendu que Philippe, qui était resté sur les affaires d'Antioche, était désespérément courbé, confus, suppliait les Juifs, se soumit, jura à toutes les conditions égaux, s'accordait avec eux, offrait des sacrifices, honorait le temple et se comportait avec bonté. u locu, 24 È accittatu bè di Maccabeu, li fece capu di guvernatore da Ptolemaida à i Gerrheniani ; 25 Venne à Ptolemaida : u populu di quì era afflittu per i patti ; perchè anu assaltatu, perchè anu da annullà i so patti: 26 Lysias s'avança au tribunal, disait tout ce qu'il pouvait en défendant la cause, les persuadit, les calmes, les fit bien affliger, retourna à Antioche. Cusì andò à toccu à l'arrivata è a partenza di u rè. CAPITOLU 14 1 Dopu à trè anni, Ghjuda hè statu infurmatu chì Demetriu, u figliolu di Seleucu, era intrutu in u portu di Tripolis cù una grande putenza è una marina, 2 Avia pigliatu u paese, è uccisu Antiochus, è Lisia u so prutettore. 3 Or, un certain Alcimus, qui avait été souverain sacrificateur, et qui s'était profané volontairement à l'époque où ils se mêlaient aux Gentils, voyant qu'il ne pouvait en aucun cas se sauver lui-même, ni avoir plus accès au saint autel.

4 Il vint vers le roi Démétrius en cent cinquante ans, et lui présenta une couronne d'or, une palme, ainsi que des rameaux qui étaient utilisés solennellement dans le temple ; 5 Toutefois, ayant eu l'occasion de faire avancer sa folle entreprise, il fut appelé à conseil par Démétrius et lui demanda comment les Juifs étaient affectés et ce qu'ils envisageaient, il répondit : 6 Quelli di i Ghjudei ch'ellu chjamò Assidei, chì u so capitanu hè Ghjuda Maccabeu, alimentanu a guerra è sò sediziosi, è ùn lascianu micca chì u restu sia in pace. 7 Per quessa, eiu, privutu di l'onore di i mo antenati, intesu dì u suvru sacerdòziu, sò avà ghjuntu quì. 8 Prima, veramente per a cura senza finta ch'e aghju di e cose chì riguardanu u rè ; è in segundu, ancu per quellu chì intende u bè di i mo paisani: perchè tutta a nostra nazione hè in una miseria micca piccula per via di l'affari senza cunsiglii di elli. 9 Per quessa, o rè, chì sapete tutte queste cose, attenti à u paese, è à a nostra nazione, chì hè pressata da ogni parte, secondu a clemenza chì ti mostra prontamente à tutti. 10 Finu a vita di Ghjuda, ùn hè micca pussibule chì u statu sia tranquillu. 11 On ne parla plus tôt de lui, mais d'autres amis du roi, tournés malicieusement contre Judas, encensèrent davantage Démétrius. 12 Chjamò subitu Nicànuru, chì era u maestru di l'elefanti, è l'hà fattu guvernatore di Ghjudea, u mandò fora. 13 Il lui ordonna de tuer Judas, de disperser ceux qui étaient avec lui, et de nommer Alcimus grand prêtre du grand temple. 14 Allora i pagani, chì eranu fughjiti da Ghjudea da Ghjuda, ghjunsenu à Nicanoru cù e gregge, pensendu chì u dannu è a calamità di i Ghjudei era u so benessiri. 15 Quandu i Ghjudei anu intesu parlà di a venuta di Nicanore, è chì i pagani s'eranu contru à elli, ghjittanu a terra nantu à a so testa, è anu supplicatu à quellu chì avia stabilitu u so populu per sempre, è chì sempre aiuta a so parte cù a manifestazione di a so prisenza. . 16 Allora, à l'urdinamentu di u capitanu, si alluntanò subitu da quì, è si avvicinavanu à elli in a cità di Dessau. 17 Avà Simone, u fratellu di Ghjuda, s'era unitu à a battaglia cun Nicanore, ma era un pocu scunfittu da u silenziu subitu di i so nemichi. 18 Néanmoins, Nicanor, ayant entendu parler de la virilité de ceux qui étaient avec Judas, et du courage qu'ils avaient à lutter pour leur patrie, n'osait point essayer l'affaire par l'épée. 19 Per quessa, mandò à Posidoniu, à Teodotu è à Mattatia, per fà a pace. 20 Allora, dopu avè pigliatu un longu cunsigliu, è u capitanu l'avia fattu cunnosce à a multitùdine, è pareva ch'elli eranu tutti d'una mente, accunsentì à l'allianza. 21 È hà stabilitu un ghjornu per riunite inseme per elli stessi, è quandu u ghjornu hè ghjuntu, è i sgabelli sò stati disposti per unu di elli. 22 Luda hà postu l'omi armati pronti in lochi convenienti, per timore chì qualchì tradimentu ùn sia praticatu subitu da i nemichi;


23 Ora Nicànure stava in Ghjerusalemme, è ùn li fece micca male, ma mandò via a ghjente chì si ghjunghjia à ellu. 24 È ùn vulia micca vultà à Ghjuda fora di a so vista, perchè ama l'omu da u so core. 25 Li pricava ancu di piglià una mòglia, è di nasce figlioli : cusì si maritò, era tranquillu, è hà pigliatu parte di sta vita. 26 Mais Alcimus, voyant l'amour qu'il y avait entre eux, et considérant les alliances qu'on avait faites, s'approcha de Démétrius et lui dit que Nicanor n'était pas bien affecté par le gouvernement. perchè ch'ellu avia urdinatu à Ghjuda, un traditore à u so regnu, per esse u succissore di u rè. 27 Allora u rè, furioso, è suscitatu cù l'accusazioni di l'omu più cattivu, scrivia à Nicanore, dichjarendu ch'ellu era assai dispiaciutu di l'allianza, è urdinendu ch'ellu mandi Maccabeu prigiuneru in tutta fretta à Antiochia. 28 Quandu Nicànuru l'avete intesu, era assai cunfusu in ellu stessu, è pigliò assai di annullà l'articuli chì sò stati cunvenuti, senza chì l'omu ùn era micca culpa. 29 Ma perchè ùn ci era micca trattatu contr'à u rè, hà fighjatu u so tempu per fà sta cosa per a pulitica. 30 Toutefois, lorsque Maccabée vit que Nicanor commençait à être grossier envers lui, et qu'il le priait plus durement qu'il ne l'avait coutume, s'apercevant qu'un tel comportement aigre n'était pas bon, il réunit quelques-uns de ses hommes et se retira. da Nicanore. 31 Mais l'autre, sachant qu'il était particulièrement empêché par la politique de Judas, entra dans le grand et saint temple, et ordonna aux prêtres, qui offraient leurs sacrifices habituels, de lui livrer l'homme. 32 È quandu anu ghjuratu ch'elli ùn pudianu dì induve era l'omu ch'ellu cercava, 33 Si stendi a manu diritta versu u tempiu, è fece ghjuramentu in questu modu : S'ellu ùn mi liberate micca Ghjuda cum'è prigiuneru, metteraghju stu tempiu di Diu ancu in terra, è abbatteraghju l'altare. et érige un temple notable à Bacchus. 34 Dopu à ste parolle, si n'andò. Allora i preti levavanu e so mani versu u celu, è supplianu quellu chì era sempre un difensore di a so nazione, dicendu cusì: 35 Tù, o Signore di tutte e cose, chì ùn avete bisognu di nunda, ti piacia chì u tempiu di a to abitazione sia trà noi : 36 Dunque, o Santu Signore di ogni santità, mantene sta casa sempre senza impurità, chì ultimamente hè stata purificata, è ferma ogni bocca inghjusta. 37 Avà era accusatu à Nicanore un Razis, unu di l'anziani di Ghjerusalemme, amatore di i so paisani, è un omu di assai bona reputazione, chì per a so bontà era chjamatu babbu di i Ghjudei. 38 Perchè in i tempi antichi, quand'elli ùn si mischiavanu micca cù i pagani, era statu accusatu di Ghjudaismu, è hà cunfidatu u so corpu è a vita in periculu per a religione di i Ghjudei. 39 Allora Nicànuru, vulendu dichjarà l'odiu ch'ellu purtava à i Ghjudei, mandò più di cinquecentu omi di guerra per piglià lu.

40 Per ch'ellu hà pensatu di piglià ellu à fà assai male à i Ghjudei. 41 Quandu a multitùdine vulia piglià a torra, è sbarcò violentemente in a porta di fora, è urdinò chì u focu fussi brusgiatu, ch'ellu era prontu à esse pigliatu da ogni parte, cascò nantu à a so spada ; 42 Piuttostu ch'ellu hà sceltu di more virile, chè d'andà in manu di i gattivi, per esse abusatu, altru ch'è ùn pareva a so nobile nascita : 43 Ma mancandu u so colpu per via di a fretta, a multitùdine si precipitò ancu ind'è e porte, currìu cun cura versu u muru, è si lampò virile trà i più grossi di elli. 44 Ma prestu prestu, è si facia un spaziu, cascò à mezu à u locu vacu. 45 Eppuru, mentre ch'ellu ci era ancu u soffiu in ellu, s'era infuriatu di còllera, si alzò; è ancu s'ellu u so sangue sguassava cum'è sputichi d'acqua, è e so ferite eranu gravi, ma curria à mezu à a folla; è stendu nantu à una roccia ripida, 46 Quandu u so sangue era ormai andatu, si strappò e so viscere, è, piglienduli in e so mani, i chjappà nantu à a folla, è chjamendu à u Signore di a vita è di u spiritu chì li restituisci quelli di novu, cusì hè mortu. CAPITOLU 15 1 Ma Nicanore, intesu chì Ghjuda è a so cumpagnia eranu in i lochi forti di Samaria, decisu senza periculu di mette nantu à elli u ghjornu di u sabbatu. 2 Eppuru, i Ghjudei chì eranu custretti à andà cun ellu dissenu : O ùn distrugge micca cusì crudelemente è barbare, ma rendete onore à quellu ghjornu chì ellu, chì vede tutte e cose, hà onoratu cù a santità sopra à tutti l'altri ghjorni. 3 Allora u disgraziatu più disgraziatu dumandò, s'ellu ci era un Putente in u celu, chì avia urdinatu di mantene u ghjornu di u sabbatu. 4 È quand'elli dissenu : Ci hè in u celu un Signore vivente è putente, chì hà urdinatu chì u settimu ghjornu sia guardatu. 5 Allora l'altru disse : Eiu sò ancu putente nantu à a terra, è cumandimu di piglià l'arme è di fà l'affari di u rè. Eppuru hà ottinutu di ùn fà fà a so vuluntà gattiva. 6 Allora Nicanore, in una superbia orgogliosa è orgogliosa, hà decisu di stabilisce un monumentu publicu di a so vittoria annantu à Ghjuda è à quelli chì eranu cun ellu. 7 Ma Maccabeu avia sempre cunfidenza sicura chì u Signore l'aiuteria : 8 Per quessa, esortò u so pòpulu à ùn teme micca a venuta di i pagani contru à elli, ma à ricurdà l'aiutu chì in tempi antichi avianu ricevutu da u celu, è avà à aspettà a vittoria è l'aiutu, chì li venenu da l'Onniputente. 9 È cusì cunsulenduli fora di a lege è di i prufeti, è ancu di ricurdà di e battaglie ch'elli vincevanu prima, li fece più allegri. 10 È dopu avè suscitatu i so menti, li dete u so incaricatu, dimustrandu cù questu tutta a falsità di i pagani è a violazione di i ghjuramenti.


11 Hè cusì armatu ognunu di elli, micca tantu di difesa di scudi è di lance, ma di parolle cunfortu è boni ; è, in più, li disse un sonniu degnu di crede, cum'è s'ellu era statu veramente cusì, chì hà fattu. ùn li rallegra micca pocu. 12 È questu era a so visione: quellu Onias, chì era statu u suvverni sacerdote, un omu virtuosu è bonu, reverendu in a cunversazione, gentile in cundizione, ancu bè parlatu, è esercitatu da zitellu in tutti i punti di virtù, tenendu e mani alzate. pricava per tuttu u corpu di i Ghjudei. 13 Fattu cusì, apparsu un omu cù i capelli grigi, è assai gloriosu, chì era di una maestà maravigliosa è eccellente. 14 Allora Onias rispose : « Questu hè un amante di i fratelli, chì prega assai per u populu è per a cità santa, à dì, Ghjeremia, u prufeta di Diu. 15 Allora Jérémias, tendu a manu diritta, dete à Ghjuda una spada d'oru, è, dandola, disse cusì : 16 Pigliate sta spada santa, rigalu di Diu, cù quale ferite l'avversari. 17 Cusì cunsulati bè da e parolle di Ghjuda, chì eranu assai boni, è capaci di suscitarli à u valore è di incuragisce u core di i ghjovani, anu decisu di ùn campà, ma di curaghju à mette nantu à elli, è virile per pruvà a materia per cunflittu, perchè a cità è u santuariu è u tempiu eranu in periculu. 18 Perchè a cura ch'elli piglianu per e so mòglie, è i so figlioli, i so fratelli è i so parenti, era menu cuntu cun elli, ma u più grande è u timore principale era per u tempiu santu. 19 Ancu quelli chì eranu in a cità ùn si sò micca cura di u più minimu, chì eranu turbati per u cunflittu fora. 20 È avà, quandu tutti vedenu ciò chì duverà esse a prova, è chì i nemichi s'avvicinavanu dighjà, è l'armata era messa in armatura, è e bestie pusatu à cunvene, è i cavalieri messi in ali, 21 Maccabeu videndu a venuta di a multitùdine, è e diverse preparazioni di l'armature, è a fierezza di e bestie, stese e so mani versu u celu, è invocò u Signore chì faci miraculi, sapendu chì a vittoria ùn vene micca cù l'arme, ma cum'è li pare bè, u dà à quelli chì sò degni: 22 Dunque in a so preghiera hà dettu cusì cusì : O Signore, avete mandatu u to anghjulu à u tempu di Ezechia, rè di Ghjudea, è hà uccisu in l'armata di Sennacherib centu ottantacinquemila. 23 Per quessa, ancu avà, o Signore di u celu, mandate un anghjulu bonu davanti à noi per paura è paura per elli ; 24 È per via di a forza di u to bracciu ch'elli sianu colpi di terrore, chì venenu contru à u to pòpulu santu per blasfemi. È finì cusì. 25 Allora Nicanore è quelli chì eranu cun ellu s'avvicinu cù trombe è canti. 26 Ma Ghjuda è a so cumpagnia scontranu i nemici cù l'invucazione è a preghiera. 27 Allora chì luttendu cù e so mani, è pricava à Diu cù u so cori, ùn tombu micca menu di trentacinquemila omi : per via di l'apparenza di Diu eranu assai rallegrati. 28 Ora, quandu a battaglia era finita, tornanu di novu cun gioia, sapianu chì Nicànu era mortu in u so imbragamentu.

29 Allora fecenu un gran gridu è un rumore, lodendu l'Onniputente in a so lingua. 30 È Ghjuda, chì era sempre u primu difensore di i citadini in u corpu è in l'mente, è chì cuntinuò u so amori versu i so paisani tutta a so vita, hà urdinatu di chjappà a testa di Nicanoru, è a manu cù a so spalla, è i purtò à Ghjerusalemme. . 31 Allora, quand'ellu era culà, è chjamò di a so nazione, è pusò i preti davanti à l'altare, mandò chjamà quelli chì eranu di a torre. 32 Et leur montra la tête du vil Nicanor, et la main de ce blasphémateur, qu'il avait tendu avec fierté contre le temple sacré de l'Omnipotent. 33 È dopu avè tagliatu a lingua di quellu impiatu Nicanore, hà urdinatu chì l'avianu datu in pezzi à l'acelli, è pende a ricumpenza di a so follia davanti à u tempiu. 34 Allora ogni omu laudava versu u celu u Signore gloriosu, dicendu : Benedettu sia quellu chì hà guardatu u so locu senza impurità. 35 Hà appiccatu ancu a testa di Nicànure nantu à a torra, segnu evidenti è manifestu à tutti l'aiutu di u Signore. 36 È urdinavanu tutti cù un decretu cumunu in nisun casu per lascià passà quellu ghjornu senza sulennità, ma per celebrà u tredecisimu ghjornu di u dodicesimu mese, chì in a lingua siriana hè chjamatu Adar, u ghjornu prima di u ghjornu di Mardocheus. 37 Hè cusì cun Nicànuru ; è da quellu tempu l'Ebrei avianu a cità in u so putere. È quì aghju da fà una fine. 38 È s'e aghju fattu bè, è cum'è cunvene à a storia, hè ciò ch'e aghju vulsutu : ma s'ellu hè sveltu è mischinu, hè quellu chì puderia ghjunghje. 39 Perchè hè dannusu di beie vinu o acqua solu ; è cum'è u vinu mischju cù l'acqua hè piacevule, è piace u gustu: ancu cusì u discorsu finamente inquadratu piacè l'arechje di quelli chì leghjenu a storia. È quì serà a fine.


Turn static files into dynamic content formats.

Create a flipbook
Corsican - 2nd Maccabees by Filipino Tracts and Literature Society Inc. - Issuu