Basque - The Book of Jubilees

1.KAPITULUA

1Israelgoseme-alabakEgiptotikirtenzirenekolehen urtean,hirugarrenhilean,hilarenhamaseigarrenegunean, [2450AnnoMundi]gertatuzenJainkoakMoisesihitzegin ziola,esanez:«Igonireganamendira,etabiharri-ohol emangodizkizut,idatziditudanlegearenetaaginduarenak, irakasteko».

2MoisesJainkoarenmendiraigozen,etaJaunarenaintza Sinaimendianegonzen,etahodeibatekestalizuensei egunez

3Zazpigarrenegunean,JaunakMoisesideituzion hodeiarenerditik,etaJaunarenaintzarenitxuramenditontorreanzegoensugarbatenantzekoazen

4EtaMoisesmendianegonzenberrogeiegunetaberrogei gau,etaJainkoakirakatsizionlegearenetatestigantzaren egunguztienbanaketarenaurrekoetaondorengohistoria

5Etaesanzuen:«Makurtubihotzamendihonetanesango dizkizudanhitzguztietara,etaidatziliburubatean,haien belaunaldiekikusdezatennolaezditudanabandonatuSinai mendiangaurbelaunaldientzatzureetanirearteanezartzen dudanitunahautsizegindutengaiztakeriaguztiagatik».

6Etahorrelagertatukodagauzahauekguztiakhaien gaineraetortzendirenean,aitortukodutenizuzenagoa naizelahaiekbainoberenepaiketaetaegintzaguztietan,eta aitortukodutebenetanhaiekinegonnaizela

7Etaidatzizeuretzatgauriragartzendizkizudanhitzhauek guztiak,ezagutzenbaituthaienmatxinadaetalepogogorra, haienaitei,Abrahami,IsaakietaJakobizineginnien lurralderaeramanaurretik,esanez:«Zuenondorengoei esneetaeztizbetetakolurraldeaemangodiet».

8Janetaaseegingodute,etajainkoarrotzenganajokodute, berenatsekabeetatiklibratuezindituztenengana:eta lekukotasunhauentzungodahaienaurkakolekukotasun gisaNireaginduguztiakahaztukobaitituzte,nik agindutakoguztia,etajentilenatzetikibilikodira,haien zikinkeriarenetalotsarenatzetik,etahaienjainkoak zerbitzatukodituzte,etahoriekizangodirahaientzatirain, atsekabe,atsekabeetatranpa

9Askohilkodira,gatibueramangodituzteetaetsaien eskuetanerorikodira,nirelegeaketaaginduak,nire itunarenjaiak,nirelarunbataketahaienarteanneuretzat santududanlekusantuautzidituztelako;baitalurraldearen erdianneuretzatsantududantabernakuluaetasantutegia ere,nireizenabertanjartzekoetabertanbizitzeko 10Lekugorenak,basoaketairudizizelkatuakegingo dituzteberenburuentzat,etabakoitzakbereagurtukodu, okertzekomoduan;etaberenseme-alabakdeabrueieta berenbihotzekoengainuarenlanguztieisakrifikatuko dizkiete

11Etalekukoakbidalikodizkiet,haienaurkadeklaratu ahalizateko,bainaezduteentzungo,etalekukoakerehilko dituzte,etalegeabilatzendutenakjazarriegingodituzte, etadenaindargabetuetaaldatukodutenirebegienaurrean gaizkiaegiteko

12Aurpegiaezkutatukodiet,etajentileneskuutzikoditut gatibu,harrapakinetairentsiditzaten;lurraldetikkendueta jentilenarteansakabanatukoditut

13Nirelegeguztia,nireaginduguztiaketanireepai guztiakahaztukodituzte,etailberri,larunbat,jai,jubileu etalege-xedapenetangaldukodira

14Etaondoren,nireganabihurtukodirajentilenartetik, bihotzosoz,arimaosozetaindarosoz;etabildukoditut jentilenartetik,etabilatukonaute,aurkituahalizan naitezen,bihotzosozetaarimaosozbilatzennautenean.

15Bakeaetazuzentasunaerakutsikodizkiet,eta zuzentasunarenlandareakendukodietbihotzosozeta arimaosoz;bedeinkapenaizangodira,ezmadarikazioa; buruaizangodira,ezisatsa.

16Niresantutegiaeraikikoduthaienerdian,etahaiekin bizikonaiz,etahaienJainkoaizangonaiz,etahaieknire herriizangodiraegiazetajustiziaz

17Etaezditututziko,eztahutsikegingoere;ninaizelako Jauna,haienJainkoa».

18Moisesekaurpegizlurreraerorietaotoitzeginzuen, esanez:«Jauna,eneJainkoa,ezutzizureherriaetazure ondarea,berenbihotzekoengainuetanibildaitezen;etaez emanetsaien,jentilen,eskuetan,haiekmenderatuetazure aurkabekatuegiteraeramanezditzaten»

19Jauna,zureerrukiazureherriarengaineanaltxabedi,eta sortuhaienganespirituzuzena,etaezutziBeliarren espirituakhaiengaineannagusiizanzureaurreansalatzeko, etazuzentasunarenbideguztietatikaldentzeko,zure aurpegitikhildaitezen

20Bainazureherriaetazureondareadira,egiptoarren eskuetatikzureboterehandiarekinaskatudituzunak:sortu haienganbihotzgarbiaetaespiritusantua,etaezutzihaien bekatuetanharrapatutageratzenhemendikaurrera betikotasuneraarte».

21JaunakMoisesiesanzion:«Badakithaienkontrako jarrera,pentsamenduaketaburugogorkeria,etaezdira obeditukoberenbekatuaetaaitenbekatuaaitortuarte».

22Etaondoren,nireganabihurtukodirazuzentasunosoz, bihotzosozetaarimaosoz,etahaienbihotzekoprepuzioa etahaienondorengoenbihotzekoprepuzioazirkunzidatuko ditut,etaespiritusantubatsortukoduthaietan,etagarbitu egingoditut,egunhartatikbetikoniregandikaldenduez daitezen.

23Etahaienarimaknirietanireaginduguztieiitsatsiko zaizkie,etanireaginduakbetekodituzte,etanihaienAita izangonaizetahaieknireseme-alabakizangodira.

24EtaguztiakJainkobiziarenseme-alabakdeitukodira, etaaingeruetaespirituguztiekjakingodute,bai,jakingo dutehaueknireseme-alabakdirela,etaninaizelahaien Aitazuzentasuneanetajustizian,etamaiteditudala

25Etaidatzizeuretzatmendihonetaniragartzen dizkizudanhitzhauekguztiak,lehenengoaketaazkenak, legeanetatestigantzan,asteetanetajubileuetanegunen zatiketaguztietanbetekodirenakbetikotasuneraarte,ni jaitsietahaiekinbiziartebetikotasunosoan»

26Etapresentziakoaingeruariesanzion:Idatzi Moisesentzatsorkuntzarenhasieratikniresantutegiahaien arteaneraikiartebetiko.

27Jaunaguztienbegietanagertukoda,etaguztiekjakingo duteninaizelaIsraelgoJainkoa,Jakobenondorengo guztienAitaetaSionmendikoErregeabetikoEtaSioneta Jerusalemsantuakizangodira»

28EtaIsraelgokanpalekuarenaurretikzihoanpresentziako aingeruakhartuzituenurteenzatiketentaulak-legearen sorreratik-etajubileuenasteentestigantzarena,urte bakoitzarenarabera,jubileuenkopuruguztienarabera, sorreraegunetikhasita,zeruaketalurraberritukodirenean

etahaiensorkuntzaguztiazerukobotereenarabera,eta lurrarensorkuntzaguztiarenarabera,Jaunarensantutegia JerusalemenSionmendianeginarte,etaargiguztiak berritukodirenartesendatzeko,bakealortzekoetaIsraelgo hautatuguztientzatbedeinkapenalortzeko,etahorrelaizan dadinegunhartatiketalurrarenegunguztietaraino

2.KAPITULUA

1Jaunarenhitzarenarabera,presentziakoaingeruak Moisesihitzeginzion,esanez:Idatzisorkuntzarenhistoria osoa,nolaseiegunetanJainkoJaunakberelanguztiaketa sortuzuenguztiaamaituzituen,etazazpigarrenegunean Sabbatuagordezuenetamendeguztietarakosantuatuzuen, etaberelanguztienseinalegisaezarrizuen

2Izanere,lehenengoeguneansortuzituengoikozeruak, lurraetaurak,etaharenaurreanzerbitzatzendutenespiritu guztiak:presentziarenaingeruak,santutzearenaingeruak, haizearenespirituarenaingeruak,hodeien,iluntasunaren, elurraren,txingorrarenetaizotzarenespirituarenaingeruak, ahotsen,trumoiarenetatximistarenaingeruak,hotzareneta beroaren,neguaren,udaberriaren,udazkenarenetaudaren espirituenaingeruak,etazeruanetalurreandaudenbere izakienespirituguztienaingeruak(Sortuzituen) amildegiaketailuntasuna,arratsaldeaetagaua,etaargia, egunsentiaetaeguna,berebihotzarenezagutzanprestatu dituenak

3Etaorduanikusigenituenharenlanak,etagoraipatu genuen,etaharenaurreangoraipatugenuenharenlan guztiengatik;izanere,zazpilanhandieginzituenlehen egunean.

4Bigarrenegunean,zeru-argiasortuzuenurenerdian,eta urakegunhartanzatituziren:erdiagoraigozenetabeste erdialurosoarengaineanzegoenzeru-argiarenazpirajaitsi. Etahauizanzen(Jainkoak)bigarreneguneansortuzuen lanbakarra

5Hirugarrenegunean,ureilurosotiklekubakarbatera joatekoaginduzien,etalehorraagertzeko

6EtaurekeginzutenHarkagindubezala,etalurraren gainetikaldeeginzutenfirmamentuhonetatikkanpora,eta lurlehorraagertuzen

7Etaegunhartansortuzituenhaientzatitsasoguztiak berenbilguneenarabera,etaibaiguztiak,etamendietako etalurosokourenbilguneak,etaaintziraguztiak,eta lurrekoihintzguztia,etaereindakohazia,etaernetzen direngauzaguztiak,etafruitu-arbolak,etabasoko zuhaitzak,etaEdenekolorategia,Edenen,etalandare guztiakberenmotarenarabera.

8LaulanhandihauekJainkoakhirugarreneguneansortu zituenEtalaugarreneguneaneguzkia,ilargiaetaizarrak sortuzituen,etazerukofirmamentuanjarrizituen,lur osoariargiaemateko,egunaetagauamenderatzeko,eta argiailuntasunetikbereizteko

9Jainkoakeguzkiaezarrizuenlurreanseinalehandibat izatekoegunetarako,larunbatetarako,hilabeteetarako, jaietarako,urteetarako,urteenlarunbatetarako, jubileuetarakoetaurtekosasoiguztietarako.

10Etaargiailuntasunetikbereiztendu[eta]oparotasuna lortzeko,lurreankimatzenetahaztendirengauzaguztiak oparoakizandaitezen.

11HirumotahaueklaugarreneguneaneginzituenEta bosgarreneguneanitsasmunstrohandiaksortuzituenuren sakonean,hauekbaitzirenbereeskueksortutakolehenengo haragizkogauzak,arrainaketauretanmugitzendenguztia, etahegandabilenguztia,hegaztiaketahaienmotaguztiak.

12Etaeguzkiahaiengainetikaterazen,(hauek)aurrera egiteko,etalurrekoguztiarengainetik,lurpetikernetzen denguztiarengainetik,fruitu-arbolaguztiengainetiketa haragizkoguztiarengainetik

13HirumotahauekbosgarreneguneansortuzituenEta seigarreneguneanlurrekoanimaliaguztiak,abereguztiak etalurreanmugitzendenguztiasortuzituen

14Etahauguztiarenondoren,gizakiasortuzuen,gizonbat etaemakumebatsortuzituen,etalurreanetaitsasoetan dagoenguztiarengainekoaginteaemanzion,etahegan dabilenguztiarengaineko,etapiztienetaabereengaineko, etalurreanmugitzendenguztiarengaineko,etalurosoaren gaineko,etahorrenguztiarengainekoaginteaemanzion

15Etalaumotahauekseigarreneguneansortuzituen.Eta guztirahogeitabimotaizanziren

16Etaseigarreneguneanberelanguztiaamaituzuen: zeruanetalurreandagoenguztia,itsasoetaneta amildegietandagoena,argianetailuntasuneandagoenaeta guztia

17Etaseinalehandibatemanzigun,Sabbatheguna,sei egunezlaneginbehargenuela,bainazazpigarrenegunean Sabbathgordebehargenuelalanguztietatik

18Etapresentziakoaingeruguztiak,etasantutzearen aingeruguztiak,biklasehandihauekSabbatuaberarekin zeruanetalurreangordetzekoagindudigu

19Etaesanzigun:«Hara,herriguztienartetikherribat bereizikodutneuretzat,etahaueklarunbatagordekodute, etaneuretzatsantutukoditutnireherrigisa,eta bedeinkatukoditut;larunbatasantutududanbezalaeta neuretzatsantutzendudanbezala,halabedeinkatukoditut, etanireherriizangodiraetanihaienJainkoaizangonaiz 20IkusiditudanguztienarteanJakobenondorengoa aukeratudut,etanirelehen-semegisaidatzidut,etaneure buruarisantuegindiotbetiko;etaSabbatuegunairakatsiko diet,bertanSabbatuagordedezatenlanguztietatik».

21Etahorrelasortuzuenbertanseinalebat,zazpigarren eguneangurekinSabbathospatuzezaten,janetaedan zezaten,etagauzaguztiaksortudituenabedeinkatzeko, herriguztiengainetikberetzatberetzatberezkoherribat bedeinkatuetasantuduenbezala,etagurekinbatera Sabbathospatuzezaten.

22Etabereaginduakusaingozogisaigoarazizituenbere aurreanegunguztietan...

23AdamengandikJakoberainohogeitabiburuizanziren gizateriarenartean,etahogeitabilanmotaeginziren zazpigarreneguneraarte;haubedeinkatuaetasantuada; etalehenengoaerebedeinkatuaetasantuada;etahonek bestearekinbaterazerbitzatzendusantutasunerakoeta bedeinkapenerako

24Etahoni(Jakobietabereondorengoei)emanzitzaien betilehentestigantzarenetalegearenbedeinkatueta santuakizatea,zazpigarreneguneanSabbategunasantueta bedeinkatuzuenbezala

25Seiegunetansortuzituenzeruaetalurraetasortuzuen guztia,etazazpigarrenegunasantueginzuenJainkoak, berelanguztiengatik;horregatikaginduzuenharen

izenean,bertanlanbategitenduenahilkodela,etahura kutsatzenduena,zalantzarikgabe,hilkodela.

26Horregatik,aginduisraeldarreiegunhausantu mantentzeko,bertanlanikegingabeetakutsadurarikgabe, besteegunguztiakbainosantuagoabaita.

27Etahuraprofanatzenduenakhilegingoda,etabertan edozeinlanegitenduenakbetikohilkoda,israeldarrek egunhaubelaunaldizbelaunaldiospatudezateneta lurraldetikdesagerraraziezditzaten;egunsantuaeta bedeinkatuabaita

28EtahurabetetzenetabertanSabbatuagordetzenduen oroberelanguztietatik,santuetabedeinkatuaizangoda egunguztietan,gubezala.

29Adierazietaesanisraeldarreiegunhonetakolegea: gordedezatelabertanSabbatua,etaezdezatelautziberen bihotzekohutsegiteetan;(eta)ezdelazilegibertan desegokiadenlanikegitea,ezdezatelabertannahidutena egitea,etaezdezatelabertanezerprestatujatekoedo edateko,eta(ezdelazilegi)uraateratzea,edoseigarren eguneanberenetxeetanprestatuezzutenzamarikateetatik sartzeaedoateratzea

30Etaezduteetxetiketxeraekarrikoeztaaterakoegun hartan;izanere,egunhorijubileuetakoedozeinbaino santuagoaetabedeinkatuagoada;egunhorretangorde genuenSabbatuazeruan,lurreaninoriSabbatuagordetzeko jakinaurretik

31EtagauzaguztienSortzaileakbedeinkatueginzuen, bainaezzituenherrietanazioguztiakbertanSabbatua ospatzekosantutu,Israelbakarrikbaizik:haieibakarrik utzizienjanetaedatenetalurreanSabbatuaospatzen

32EtagauzaguztienSortzaileakbedeinkatueginzuen egunhau,egunguztiengainetikbedeinkapen,santutasun etaaintzarakosortuzuena

33Legeetatestigantzahauisraeldarreiemanzitzaien betikolegegisabelaunaldizbelaunaldi

3.KAPITULUA

1Etabigarrenastekoseiegunetan,Jainkoarenhitzaren arabera,Adamiekarrigenizkionpiztiaguztiak,etaabere guztiak,etahegaztiguztiak,etalurreanmugitzenden guztia,etauretanmugitzendenguztia,berenmotareneta motarenarabera:piztiaklehenegunean;behiakbigarren egunean;hegaztiakhirugarrenegunean;etalurrean mugitzendenguztialaugarrenegunean;etauretan mugitzendenabosgarrenegunean.

2EtaAdamekbakoitzaribereizenezemanzionizena,eta deituzienbezala,halaizanzenhaienizena.

3EtabostegunhorietanAdamekikusizituenhauek guztiak,aretaeme,lurreanzeudenmotaguztienarabera, bainabakarrikzegoenetaezzuenaurkituberarentzat egokiazenlaguntzarik.

4Jaunakesanzigun:«Ezdaonagizonabakarrikegotea; egindiezaiogunlaguntzailebat»

5EtagureJainkoJaunaklosakonbateraginziongainera, etaloakhartuzuen,etaemakumearentzatsaihetsbathartu zuenberesaihetsenartetik,etasaihetshauizanzen emakumearenjatorriaberesaihetsenartetik,etaharen ordezharagiaeraikizuen,etaemakumeaeraikizuen

6EtaAdamloalditikesnatuzuen,etaesnatzeanseigarren eguneanjaikizen,etaAdambereganaeramanzuen,eta

ezagutuzuen,etaesanzion:«Haunirehezurrarenhezurra etanireharagiarenharagiada;emaztedeitukodiote, senarrarengandikhartuabaita»

7Horregatik,gizonaetaemazteabatizangodira,eta horregatik,gizonakbereaitaetaamautzikoditu,etabere emazteariitsatsikozaio,etaharagibatizangodira

8LehenengoasteansortuzenAdam,etasaihets-hezurra bereemaztea:bigarrenasteanerakutsizion:etahorregatik emanzitzaionaginduaberenkutsadurangordetzeko, gizonezkoarentzatzazpiegunez,etaemakumezkoarentzat bialdizzazpiegunez

9EtaAdameksortuaizanzenlurraldeanberrogeiegun beteondoren,Edenekolorategiraeramangenuen,landueta zaintzeko;bainabereemaztealaurogeigarrenegunean ekarrizuten,etaondorenEdenekolorategirasartuzen

10Horregatikidatzitadagoaginduhauzerukotabletetan erditzenduenaridagokionez:«Arretakobaterditzenbadu, zazpiegunezegongodaberezikinkerian,lehenengoasteko egunenarabera,etahogeitahamahiruegunezegongoda beregarbiketarenodolean,etaezduukitukogauzasanturik, eztasantutegiansartukoere,mutilbatenkasuanagindutako egunhoriekbetearte».

11Neskatobatenkasuan,biastekoegunezegonbeharko duberezikinkerian,lehenengobiasteetanbezala,eta hirurogeitaseiegunezberegarbikuntzarenodolean,eta guztiralaurogeiegunizangodira»

12Etalaurogeiegunhauekbetezituenean,Edeneko lorategiraeramangenuen,lurguztiabainosantuagoabaita, etabertanlandatutakozuhaitzguztiaksantuakdira

13Horregatik,egunhaietakoestatutuhauezarrizen, mutikoedoneskatobaterditzenzuenarentzat:ezzuen gauzasanturikukitubehar,eztasantutegiansartubeharere, mutikoedoneskatoentzakoegunhoriekbetearte

14HaudaIsraelentzatidatzizenlegeaetatestigantza,egun guztietanbetezezaten

15Etalehenengojubileuarenlehenastean,[1-7AM] AdametabereemazteaEdenekobaratzeanegonziren zazpiurtez,lurralantzenetazaintzen,etalanaemangenion etalantzekoegokiadenguztiaegitekoagindugenion

16Etalanduzuen(lorategia),etabiluzikzegoenetaez zuenkonturatu,etaezzenlotsatu,etalorategia hegaztietatik,piztietatiketaabereetatikbabestuzuen,eta fruituakbildu,etajaneginzuen,etahondarraberetzateta bereemaztearentzatgordezuen[etagordetazegoenaalde baterautzizuen]

17Etazazpiurteakbeteondoren,zazpiurtezehazki,[8 AM]etabigarrenhilean,hamazazpigarrenegunean,sugea etorrietaemakumearenganahurbilduzen,etasugeak emakumeariesanzion:«Jainkoakagindualdizu,esanez: Ezduzuejanbeharbaratzekozuhaitzguztietatik?»

18Etaemakumeakesanzion:«Baratzekozuhaitzguztien fruituetatikJainkoakesandigu:Janezazue;baina baratzeandagoenzuhaitzarenfruitutikJainkoakesandigu: Ezjandezazue,eztaukituere,hilezzaitezten»

19Sugeakemakumeariesanzion:«Ezzaretehilko,badaki Jainkoakhartatikjangoduzueneguneanbegiakzabalduko zaizkizuela,etajainkoakbezalaizangozaretela,etaongia etagaizkiaezagutukodituzuela»

20Emakumeakikusizuenzuhaitzaatseginaeta begietarakoatseginazela,etafruituajatekoonazela;eta hartuetajaneginzuen

21Etaberelotsapiku-hostoekinestalizuenean,emanzion Adamietajaneginzuen,etabegiakirekizitzaizkion,eta biluzikzegoelaikusizuen

22Piku-hostoakhartuetajosieginzituen,etamantalaegin zuenberetzat,etalotsaestalizuen.

23Jainkoakmadarikatueginzuensugea,etabetiko haserretuzenharekin

24Etahaserretueginzenemakumearekin,sugearen ahotsarijaramonikeginetajanzuelako;etaesanzion: «Askougaritukoditutzureatsekabeaetaoinazeak: atsekabearekinerditukodituzuseme-alabak,etazure senarraganaitzulikozara,etaharkizangoduzure nagusitasuna».

25EtaAdamiereesanzion:«Zureemaztearenahotsari jaramonikegindiozulako,etaagindunizunzuhaitzetikjan duzunezgero,madarikatuaizanbedilurrazuregatik: arantzaketakarduakemangodizkizu,etazureaurpegiko izerdianjangoduzuzureogia,hartuzaituztenlurreraitzuli arte;lurrazaraetalurreraitzulikozara».

26Larruzkojantziakeginzizkien,jantzietaEdeneko lorategitikbidalizituen

27EtaAdamBaratzetikirtenzenegunhartan,usain gozokoeskaintzagisaeskainizuenintsentsua,galbanoa, estaktaetaespeziakgoizean,eguzkiairtetean,berelotsa estalizuenegunetikaurrera.

28Etaegunhartanitxizenpiztiaguztienahoa,eta abereena,etahegaztiena,etaibiltzendenedozerenahoa, etaezinzutengehiagohitzegin:denakezpainetamihi bakarrarekinhitzeginbaitzutenelkarri

29EtaEdenekobarazkitikkanporatuzituenbertanzegoen haragiguztia,etaharagiguztiasakabanatuzenbere motarenaraberaetaberemotarenarabera,haientzat sortutakolekuetara

30EtaAdamibakarrikemanzion(baliabideak)berelotsa estaltzeko,piztiaetaabereguztienartean

31Horregatik,zerukotabletetanagindutadagolegearen epaiaezagutzendutenguztieilotsaestalibehardutelaeta ezdutelaberenburuaagerianutzibeharjentilekberen buruaagerianuztendutenbezala

32Etalaugarrenhilekoilberrian,Adametabereemaztea Edenekolorategitikirtenziren,etaEldalurraldeanbiziizan ziren,berensorkuntzalurraldean

33EtaAdamekbereemazteariEvaizenaemanzion.

34Etaezzutensemerikizanlehenengojubileuarte, [8:00etan]etaondorenezagutuzuenharekin

35Edenekobaratzeanirakatsiziotenbezalalanduzuen lurra

4.KAPITULUA

1Etabigarrenjubileukohirugarrenastean[64-70AM] Kainerdituzuen,etalaugarrenean[71-77AM]Abelerditu zuen,etabosgarrenean[78-84AM]berealabaÂwânerditu zuen

2Etahirugarrenjubileuarenlehenengourtean[99-105 AM],KainekAbelhilzuen,(Jainkoak)Abelensakrifizioa onartuzuelako,etaezzuelakoKaineneskaintzaonartu. 3Etahilzuenlandan;etaharenodolalurretikzerura oihukahasizen,hilzuelakokexatuz

4JaunakKainerrietaeginzionAbelengatik,hilzuelako; anaiarenodolagatikiheslaribihurtuzuenlurrean,eta madarikatueginzuenlurrean

5Horregatikidatzitadagozerukotauletan:«Madarikatua daberebizilagunatraiziozjotzenduena,etaikusieta entzundutenguztiekesandezatela:Halaizanbedi;eta ikusietaadieraziezduengizona,madarikatuaizanbedi besteabezala».

6Horregatik,gureJainkoarenJaunarenaurreanagertzen garenean,zeruanetalurrean,argitanetailuntasuneaneta lekuguztietanegitendirenbekatuguztiakiragartzenditugu 7EtaAdameketabereemazteaklauastekodoluaegin zutenAbelengatik,[99-127AM]etabosgarrenasteko laugarrenurtean[130AM]poztuziren,etaAdamekberriro ezagutuzuenbereemaztea,etasemebaterdituzion,eta Setizenajarrizion;esanbaitzuen:«Jainkoakbigarren ondorengobatsortudigulurreanAbelenordez;Kainekhil baitzuen»

8Etaseigarrenastean[134-40AM]berealabaAzûrâizan zuen

9KainekberearrebaÂwânhartuzuenemaztetzat,eta honekHenokerdizionlaugarrenjubileuarenamaieran. [190-196AM]Etabosgarrenjubileuarenlehenasteko lehenurtean,[197AM]etxeakeraikizirenlurrean,eta Kainekhiribateraikizuen,etaberesemearenizenajarri zionHenok

10EtaAdamekbereemazteEbaezagutuzuen,etahonek bestebederatzisemeizanzituen.

11Etabosgarrenjubileuarenbosgarrenastean[225-31AM] SethekberearrebaAzûrâhartuzuenemaztetzat,eta laugarrenean(seigarrenastekourtean)[235AM]Enos erdituzion

12Jaunarenizenalurreandeiegitenhasizen

13Etazazpigarrenjubileuan,hirugarrenastean[309-15 AM],EnosekberearrebaNôâmhartuzuenemaztetzat,eta honeksemebaterdizionbosgarrenastekohirugarren urtean,etaKenandeituzion.

14Zortzigarrenjubileuarenamaieran[325,386-3992AM] KenanekberearrebaMûalêlêthhartuzuenemaztetzat,eta honeksemebaterdizionbederatzigarrenjubileuan,aste honetakohirugarrenurtekolehenastean,[395AM]eta Mahalaleldeituzion

15Etahamargarrenjubileuarenbigarrenastean[449-55 AM]MahalalelekDinahartuzuenemaztetzat,Barakielen alaba,bereaitarenanaiarenalaba,etasemebaterdituzion seigarrenurtekohirugarrenastean,[461AM]etaJared deituzion,bereegunetanJaunarenaingeruaklurrerajaitsi baitziren,Zaindariakdeitzendirenak,gizakienseme-alabak irakastekoetalurreanzuzentasunaetazuzentasunaegiteko 16Etahamaikagarrenjubileuan[512-18AM]Jared-ek emaztebathartuzuenberetzat,etabereizenaBarakazen, Râsûjâlenalaba,bereaitarenanaiarenalababat,jubileu honenlaugarrenastean,[522AM]etasemebaterdituzion bosgarrenastean,jubileuarenlaugarrenurtean,etaHenok izenajarrizion

17Etalurreanjaiotakogizakienarteanidazketa,ezagutza etajakinduriaikasizituenlehenengoaizanzen,etazeruko zeinuakliburubateanidatzizituenhilabeteenarabera, gizakiekurteetakosasoiakjakinzitzatenhilabete bakoitzarenarabera.

18Etaberaizanzenlehenatestigantzabatidatzizuenaeta gizakiensemeeitestigantzaemanzienlurrekobelaunaldien artean,etajubileuenasteakkontatuzituen,etaurteen egunakjakinarazizizkien,etahilabeteakordenatueta urteenlarunbatakkontatuzituen,harijakinarazigenizkion bezala

19Etaizandakoaetaizangodenaikusizuenloaldian, gizakienseme-alabeibelaunaldizbelaunaldigertatuko zaienbezalaepaiketaeguneraarte;denaikusietaulertu zuen,etaberetestigantzaidatzizuen,etatestigantza lurreanjarrizuengizakienseme-alabaguztientzatetahaien belaunaldientzat

20Hamabigarrenjubileuan,[582-88]zazpigarrenastean, emaztebathartuzuenberetzat,etabereizenaEdnazen, Danelenalaba,bereaitarenanaiarenalaba,etaseigarren urtean,astehonetan[587AM],semebaterdituzioneta Matusalemdeituzion

21SeiurtekojubileuhauetanJainkoarenaingeruekinegon zen,etaaingeruekerakutsiziotenzeruanetalurreandagoen guztia,eguzkiarenagintea,etadenaidatzizuen

22EtagizakienalabekinbekatueginzutenZaindariei testigantzaemanzien;izanere,hauekgizakienalabekinbat egitenhasiziren,zikinduarte,etaHenokekguztienaurka testigantzaemanzuen

23Etagizakienseme-alabenartetikhartuaizanzen,eta EdenekoLorategiraeramangenuenmaiestateetaohorez, etahara,hanidaztenditumunduarenkondenazioaeta epaiketa,etagizakienseme-alabengaiztakeriaguztiak.

24Etahorregatik(Jainkoak)uholdearenurakEdenlurralde osoraekarrizituen;hanjarribaitzenseinalegisaeta gizakienseme-alabaguztienaurkatestigantzaemateko, belaunaldienegintzaguztiakkondatzekokondenazio eguneraarte

25Etasantutegikointsentsua,Jaunarenaurreanonargarriak direnusaingozoak,errezituenmendian

26LaulekubaitituJaunaklurrean:Edenlorategiaeta Ekialdekomendia,etagauregunzaudenmendihau,Sinai mendiaetaSionmendia;lurrarensantutasunerako santutuakizangodirasorkuntzaberrian;horrenbidez,lurra bereerruetazikinkeriaguztietatiksantutukodamunduko belaunaldizbelaunaldi

27Hamalaugarrenjubileuan[652AM]Methuselahek emaztebathartuzuen,Edna,Azrialenalaba,bereaitaren anaiarenalaba,hirugarrenastean,astehonetakolehen urtean,[701-7AM]etasemebatizanzuenetaLamekizena jarrizion.

28Etahamabosgarrenjubileuan,hirugarrenastean, Lamekekemaztebathartuzuenberetzat,etaharenizena Betenoszen,Barakiilenalaba,bereaitarenanaiarenalaba, etaastehorretansemebaterdizion,etaNoeizenajarri zion,esanez:«Honekkontsolatukonaunire atsekabeengatik,nirelanguztiengatiketaJaunak madarikatutakolurragatik»

29Etahemeretzigarrenjubileuarenamaieran,seigarren urtekozazpigarrenastean[9:30AM],Adamhilzen,eta beresemeguztiekberesorkuntza-lurreanlurperatuzuten, etaberaizanzenlurperatuzutenlehena.

30Etamilaurteetatikhirurogeitahamarurtefalta zitzaizkion;milaurteegunbatbezaladirazeruko testigantzanetahorregatikidatzizenezagutzarenzuhaitzari buruz:'Horretatikjatenduzueneguneanhilkozarete'

Horregatikezzituenegunhonetakourteakosatu;izanere, bertanhilzen.

31Jubileuhonenamaieran,Kainhilzutenharenondoren urteberean;bereetxeagaineraeroribaitzitzaion,etabere etxearenerdianhilzen,etaetxearenharriekhilzuten;harri batekinhilbaitzuenAbel,etaharribatekinhilzuten epaiketazuzenbatean

32Horregatikaginduzenzerukotabletetan:Gizonbatek berebizilagunahiltzenduentresnaberarekinhilkoda; zaurituzuenmodubereanegingodiote»

33Hogeitabosgarrenjubileuan[1205AM],Noekemazte bathartuzuenberetzat,etaharenizenazen`Emzârâ, Râkê'êlenalaba,bereaitarenanaiarenalaba,lehenengo urteanbosgarrenastean[1207AM]:etahirugarrenurtean Semizanzuen,bosgarrenurtean[1209AM]Hamizan zuen,etalehenengourteanseigarrenastean[1212AM] Jafetizanzuen

5.KAPITULUA

1Etagertatuzengizakienseme-alabaklurrarengainean ugaltzenhasizireneanetaalabakjaiozitzaizkienean, Jainkoarenaingeruekjubileuhonetakourtebateanikusi zituztela,ederrakzirela;etaaukeratuzituztenguztien arteanemazteakhartuzituzten,etasemeakerdizieteneta erraldoiakziren

2Etalegezkanpokoaugalduzenlurreanetaharagiguztiak berebideaustelduzuten,gizakiaketaabereaketapiztiak etahegaztiaketalurreandabilenguztiabezala-guztiek berenbideaketaberenaginduakustelduzituzten,etaelkar irenstenhasiziren,etalegezkanpokoaugalduzenlurrean etagizakiguztienpentsamenduenirudimenguztiak(ziren) etengabegaiztoak

3Jainkoaklurraribegiratuzion,etahara,ustelazegoen,eta haragiguztiakbereaginduakhondatuzituen,etalurreko guztiekgaiztakeriamotaguztiakeginzituztenharenbegien aurrean.

4Etaesanzuengizakiaetasortuzuenlurrarengainean dagoenharagiguztiasuntsituegingozuela

5BainaNoekgraziaauratuzuenJaunarenbegietan.

6Etalurrerabidalizituenaingeruenaurka,osohaserre zegoen,etaaginduzuenhaienaginpideguztietatikerrotik kentzeko,etaaginduzigunlurrarensakoneanlotzeko,eta hara,haienerdianlotutadaude,etabereizita(mantenduta) daude

7Etahaiensemeenaurkaagindubataterazenharen aurretik,ezpatazhiletazeruarenazpitikkendubehar zituztela.

8Etaesanzuen:«Nireespirituaezdabetigizakiarengan egongo;haragizkoakbaitira,etaehunetahogeiurtekoak izangodirahaienegunak»

9Etabereezpatabidalizienerdian,bakoitzakbere bizilagunahilzezan,etaelkarhiltzenhasiziren,denak ezpatazerorietalurpetiksuntsituarte

10Etahaienaitaklekukoizanziren(haiensuntsipenaren), etaondorenlurrarensakoneanlotutaegonzirenbetiko, kondenaziohandiareneguneraarte,Jaunarenaurreanberen bideaketalanakhondatudituztenguztienaurkakoepaiketa gauzatukodenean

11Etaguztiaksuntsituzituenberenlekuetatik,etaezzen bateregeratuhaiengaiztakeriaguztienaraberaepaituez zuenik

12Etaberelanguztientzatizaeraberrietazuzenbategin zuen,betikoberenizaeraosoanbekaturikeginezzezaten, baiziketabetizuzenakizanzitezenbakoitzaberemotan

13Etaguztienepaiketazerukotabletetanidatzitadago zuzentasunez-baitaere(bidetikaldentzendirenguztien epaiketa);etabidehorretanibiltzenezbadira,izaki guztientzatetamotaguztientzatidatzitadagoepaiketa

14Etaezdagoezerzeruanedolurrean,edoargitanedo iluntasunean,edoSheol-enedosakonean,edoiluntasuneko lekuan(epaitzenezdenik);etahaienepaiketaguztiak ordenatuak,idatziaketagrabatuakdaude

15Guztieidagokienezepaitukodu,handiabere handitasunarenarabera,txikiaberetxikitasunarenarabera, etabakoitzaberebidearenarabera

16Etaezdainorenpertsonarierreparatukodionhorietakoa, eztaopariakonartukodituenhorietakoaere,bakoitzaren gaineanepaiaegingoduelaesatenbadu:lurrekoguztia emanarren,ezlituzkeopariakedopertsonarierreparatuko, eztaezeronartukohareneskutik,epailezuzenabaita.

17EtaIsraelgoseme-alabeiburuzidatziaetaaginduadago: Zuzentasunezharenganabihurtzenbadira,barkatukodie haientransgresioguztiaketabarkatukodiehaienbekatu guztiak

18Idatzitaetaagindutadagourteanbehinerrukierakutsiko dielaberenerruguztietatikaldentzendirenguztiei.

19Uholdearenaurretikberenbideaketapentsamenduak hondatuzituztenguztieidagokienez,inorenpertsona onartuaizanzenNoerenaizanezik;izanere,berepertsona onartuaizanzenberesemeengatik,(Jainkoak)uholdearen uretatiksalbatubaitzituenberagatik;izanere,berebihotza zuzenazenberebideguztietan,berariburuzagindu zitzaionbezala,etaezzenaldenduberarentzatagindutako ezertatik

20Jaunakesanzuenlurgaineanzegoenguztiasuntsitu egingozuela,baigizakiak,baiabereak,baipiztiak,bai zerukohegaztiak,etalurreanmugitzendenguztiaEta Noeriaginduzionarkabategiteko,uholdearenuretiksalba zedin

21Noekkutxaeginzuen,Jainkoakagindubezala,hogeita zazpigarrenjubileuan,bosgarrenurtekobosgarrenastean (lehenengohilabetekoilberrian)[1307AM]

22Etaseigarrenurteansartuzen,[1308AM]bigarren hilean,bigarrenhilekoilberrian,hamaseigarreneraarte;eta sartuzenkutxan,etaberarekinekarrigenituenguztiak,eta Jaunakitxieginzuenkanpotikhamazazpigarren arratsaldean

23Jaunakzerukozazpiateirekizituen,etaitsasosakoneko iturrienahoak,zazpiahoguztira

24Etauholde-ateekzerutikuraisurtzenhasizirenberrogei egunetaberrogeigauez,etasakonekoiturriekereurakbota zituzten,munduosoaurezbetearte

25Urakugaldueginzirenlurrarengainean:hamabostbeso igozirenurakmendigaraiguztiengainetik,etakutxa lurrarengainetikaltxatuzen,etaurengaineanmugitzenzen. 26Etauraklurrarengainazaleanbosthilabeteziraunzuen, ehunetaberrogeitahamaregunez

27EtakutxajoanetaLubarmendiarengaineanpausatuzen, Araratmendietakobatean

28Eta(ilberrian)laugarrenhilabeteansakonunehandiaren iturriakitxizirenetazerukouholde-ateakgeldiarazi;eta zazpigarrenhilabetekoilberrianlurrekoamildegietakoaho guztiakirekiziren,etaurabehekosakonunerajaistenhasi zen.

29Hamargarrenhilekoilberrianmendiengailurrakikusi ziren,etalehenhilekoilberrianlurraikusgaibihurtuzen 30Etauraklurrarengainetikdesagertuzirenzazpigarren urtekobosgarrenastean[1309AM],etabigarren hilabetekohamazazpigarreneguneanlurralehorzegoen 31Etahogeitazazpigarreneguneankutxairekizuen,eta handikabereak,abereak,hegaztiaketamugitzenarizen guztiabotazituen.

6.KAPITULUA

1Hirugarrenhilekoilberrian,kutxatikirtenetaaldarebat eraikizuenmendihartan

2Lurrarenaldekobarkamenaeskatuzuenahuntzbathartuz, etaharenodolarekinlurrekoerruguztienbarkamenaeskatu zuen;izanere,bertanzegoenguztiasuntsitueginzen, Noerekinarkanzeudenakizanezik.

3Etaharengantzaaldareanjarrizuen,etaidibat,eta ahuntzbat,etaardibatetaantxumeakhartuzituen,eta gatza,etausapalbat,etausokumea,etaerre-sakrifiziobat jarrizuenaldarean,etaolioznahastutakoeskaintzabatisuri zuengainean,etaardoazipriztinduetaintsentsuazabaldu zuenguztiarengainean,etausainatseginasortuzuen Jaunarenaurreanatsegina

4Jaunakusainatseginasumatuzuen,etaitunbateginzuen harekin,ezzelagehiagouholderikizangolurrasuntsitzeko; ereiteaetauztauztaezzirelainoizetengolurrarenegun guztietan;hotzaketaberoak,udaketaneguak,egunaketa gauakezzirelaberenordenaaldatuko,eztabetikoetengo ereiteaere

5«Zuek,ugarituetaugalduzaiteztelurrarengainean, ugaritubertan,etaizanbedeinkapenaberarentzat.Zuen beldurraetaizuapiztukoditutlurreanetaitsasoanden guztian

6Etahara,emandizkizuetpiztiaguztiak,hegodunpiztia guztiak,lurreanmugitzendenguztia,uretandauden arrainaketajanarigisaerabilidaitezkeengauzaguztiak; belarberdeakbezala,denaemandizuetjanarigisa.

7Bainaharagia,berebiziarekin,odolarekin,ezjango duzue;haragiororenbiziaodoleanbaitago,zuenbizien odolaezjatekoeskatukodizuet.Gizakiororeneskutik, (piztia)ororeneskutik,gizakiarenodolaeskatukodut

8Gizakiarenodolagizakiarenbidezisuritzenduenak, harenodolaisurikoda,zerenJainkoarenirudiraeginzuen gizakia

9Zuek,berriz,ugarituetaugalduzaiteztelurrean

10Noeketaberesemeekzineginzutenezzutelaharagirik zuenodolikjango,etaitunbateginzuenJainkoJaunaren aurrean,lurrekobelaunaldiguztientzatbetiko

11Horregatikesandizuhilabetehonetanmendian israeldarrekinitunbateginbeharduzulazineginez,eta Jaunakhaiekinbetikoeginzuenitunarenhitzguztiengatik odolazipriztindukoduzula

12Etatestigantzahauzuentzatidatzitadagoetengabe gordebeharduzuen,lurrarenegunguztietanezjan dezazuenpiztien,hegaztienedoabereenodolik;eta

lurrarenegunguztietanpiztien,behienedohegaztienodola jatenduengizona,beraetaharenondorengoaerrotik kendukodiralurretik

13Etaaginduisraeldarreiodolikezjateko,haienizenaketa ondorengoakgureJainkoarenaurreanegondaitezen etengabe

14Legehonekezduegunmugarik,betikobaita Belaunaldizbelaunaldibetekodute,aldarearenaurrean odolaisurizzuenaldeerregutzenjarraidezaten;egunero, goizezetaarratsaldezbarkamenaeskatukodiotezuenalde Jaunarietengabe,betedezatenetaerabatdesagerraraziez ditzaten

15EtaseinalebatemanzienNoerietaharensemeei, lurreangehiagouholderikezzelaizango

16Bereortzadarrahodeianjarrizuenbetikoitunaren seinalegisa,lurrarengaineanuholderikezizateko suntsitzekolurrabizikodenbitartean

17Horregatik,zerukotabletetanidatzitadagourteanbehin asteenjaiahilabetehonetanospatzea,itunaurtero berritzeko

18Etajaialdihauosorikzeruanospatuzensorkuntza egunetikNoerenegunetaraino-hogeitaseijubileuetabost asteurteko[1309-1659AM]:etaNoeketaberesemeek zazpijubileuetaasteurtekoospatuzuten,Noerenheriotza eguneraarte,etaNoerenheriotzaegunetikberesemeek ezabatueginzutenAbrahamenegunetaraino,etaodola jatendute

19BainaAbrahamekbetezuen,etaIsaakeketaJakobeketa harenseme-alabekzureegunetaraino,etazureegunetan Israelgoseme-alabekahaztueginzuten,mendihonetan berriroospatuzenuenarte.

20Aginduisraeldarreibelaunaldiguztietanjaialdihau ospatzeko,agindugisa:urteanegunbatean,hilabete honetan,ospatukodutejaialdia.

21Asteenjaiaetalehenengofruituenjaiada:jaihau bikoitzadaetaizaerabikoitzekoa:idatzitaetagrabatuta dagoenarenarabera,ospatuezazue.

22Izanere,lehenengolegearenliburuanidatzidut zuretzatidatzidudanhorretan,beregaraianospatubehar duzulaurteanegunbatean,etaazaldudizkizutharen sakrifizioak,Israelgoseme-alabekgogoratuetabelaunaldiz belaunaldiospatubehardutelahilabetehonetan,urtero egunbatean.

23Etalehenhilekoilberrian,etalaugarrenhilekoilberrian, etazazpigarrenhilekoilberrian,etahamargarrenhileko ilberrianoroitzapenegunakdira,etaurtekolauzatietako urtaroenegunakHauekidatzitaetabetikolekukotasungisa ezarridira.

24EtaNoekberetzatezarrizituenbelaunaldizbelaunaldi betikojaigisa,etahorrelaoroigarribihurtuzaizkio

25Etalehenhilabetekoilberrianaginduziotenberetzat kutxabategiteko,eta(egun)hartanlurralehortuzeneta ireki(kutxa)etalurraikusizuen

26Etalaugarrenhilabetekoilberrian,behekoamildegiaren sakonuneenahoakitxizirenEtazazpigarrenhilabeteko ilberrian,lurrekoamildegiguztienahoakirekiziren,eta urakhaietarajaistenhasiziren.

27Hamargarrenhilarenilberrianmendiengailurrakikusi ziren,etaNoepoztuzen

28Horregatikezarrizituenberetzatbetikooroigarrigisa jai-jaiegungisa,etahorrelaezarridira

29Etazerukotabletetanjarrizituzten,bakoitzakhamahiru astezituela;batetikbestera(iraganzen)haienoroigarria, lehenengotikbigarrenera,etabigarrenetikhirugarrenera, etahirugarrenetiklaugarrenera.

30Etaaginduarenegunguztiakberrogeitahamabi astekoakizangodira,eta(horiek)urteosoaosatukodute Horreladagograbatutaetaordenatutazerukotabletetan 31Etaezda(aginduhau)urtebakarbatezedourtezurte baztertzen

32Etaaginduisraeldarreiurteakzenbatuhonenarabera beteditzatela:hirurehunetahirurogeitalauegun,eta (honek)urteosoaosatukodute,etaezduteberedenbora aldatukobereegunetatiketaberejaietatik;izanere,dena gertatukozaiehaienganberentestigantzarenarabera,etaez duteegunikutzikoeztajairikaldatukoere

33Bainaaldebaterauztenbadituzteetaharenaginduaren araberabetetzenezbadituzte,orduanberenurtaroguztiak asaldatukodituzteetaurteakaldatukodira(ordena honetatik),[etaurtaroakasaldatukodituzteetaurteak aldatukodira]etaberenordenantzakaldebaterautziko dituzte

34EtaIsraelgosemeguztiekahaztukoduteetaezdute urteenbideaaurkituko,etaahaztukodituzteilberriak, urtaroaketalarunbatak,etaokeribilikodiraurteenordena guztian.

35Badakit,etahemendikaurreraadierazikodizut,etaez danireasmakizuna;izanere,liburuanireaurreanidatzita dago,etazerukotabletetanegunenbanaketaezarritadago, itunarenjaiakahaztuetajentilenjaienaraberaibilez daitezen,berenakatsenetaezjakintasunarenondoren

36Izanere,izangodirailargiarenbehaketakegingo dituztenak,zalantzarikgabe-nolaurtaroakasaldatzen dituenetaurtezurtehamaregunlehenagoagertzenden ikusikodutenak.

37Horregatiketorrikozaizkieurteaknon(ordena) nahasikoduten,etaegunhiguingarri(egun)battestigantza egunbihurtukoduten,etaegunzikinbatjaiegun,etaegun guztiaknahastukodituzte,santuazikinarekin,etaegun zikinasantuarekin;izanere,okeribilikodirahilabeteei, larunbatei,jaieietajubileueidagokienez.

38Horregatikagintzenetatestigantzaematendizut, testigantzaemandiezaiezun;izanere,zureheriotzaren ondoren,zureseme-alabekasaldatukodituzte,urtea hirurehunetahirurogeitalauegunezbakarrikezegiteko; etahorregatik,ilberri,urtaro,larunbatetajaialdietangaizki ibilikodira,etaodolmotaguztiakjangodituzteharagi motaguztiekinbatera

7.KAPITULUA

1Etalehenurtekozazpigarrenastean[1317AM],jubileu honetan,Noekmahatsondoaklandatuzituenarkazegoen mendian,Lubarizenekoan,Araratmendietakobatean,eta fruituakemanzituztenlaugarrenurtean[1320AM],eta haienfruituazainduzuen,etaurtehartanbilduzuen zazpigarrenhilabetean

2Etaardoaeginzuenbertatik,ontzibateansartueta bosgarrenurteraartegordezuen,[1321AM]lehen hilabetekoilberrikoleheneguneraarte

3Pozezospatuzuenjaieguna,etaerre-sakrimendugisa eskainizionJaunariidigaztebat,aharibat,urtebeteko

zazpiardietaahuntzbat,bereetaberesemeenalde barkamenaeskatuz.

4Lehenikantxumeaprestatuzuen,etaharenodoletikpixka bataldareanzegoenharagiarengaineanjarrizuen;eta gantzguztiaerre-opariakeginzituenaldareanjarrizuen, baitaidia,ahariaetaardiaere,etahaienharagiguztia aldareanjarrizuen

5Etahaieneskaintzaguztiakolioznahastutajarrizituen gainean,etaondorenardoabotazuenaldareanlehenago eginzuensuari,etaintsentsuajarrizuenaldarean,etausain gozoaigoarazizuenJaunaren,bereJainkoaren,aurrean atsegingarria

6Pozikedanzuenardoaberaetabereseme-alabak.

7Arratsaldeahelduzen,etaberedendarajoanzen,eta mozkortuta,etzanetaloeginzuen,etabiluzikgeratuzen beredendanlozegoela.

8HamekbereaitaNoebiluzikikusizuenean,kanporaatera zenetakanpokobianaieijakinarazizien

9SemeketaJafetekberejantziahartuetajaikizen,eta jantziasorbaldengaineanjarrietaatzerakajoanziren,eta aitarenlotsaestalizuten,aurpegiakatzerabegirazituztela 10Noekloalditikesnatuzenean,beresemegazteenakegin zionguztiajakinzuen,etamadarikatueginzuenbere semea,esanez:«MadarikatuaizanbediKanaan!Bere anaienesklaboizangoda».

11EtaSembedeinkatuzuen,etaesanzuen:«Bedeinkatua izanbediSemenJainkoJauna,etaizanbediKanaanharen zerbitzari».

12JainkoakzabaldubediJafet,JainkoabizibediSemen bizilekuan,etaKanaanizanbediharenzerbitzari

13Hamekbazekienbereaitakberesemegazteena madarikatuzuela,etahaserretueginzenberesemea madarikatuzuelakoEtabereaitagandikbananduzen,bera etaberarekinbateraberesemeak,Kux,Mizraim,Puteta Kanaan

14Hiribateraikizionberetzat,etabereemaztearenizena emanzion,Ne'elatama'uk.

15Jafetekikusizuenhori,etabereanaiareninbidiaizan zuen,etaberakerehiribateraikizionberetzat,etabere emaztearenizenarenarabera,«Adataneses»,jarrizion izena

16SembereaitaNoerekinbiziizanzen,etahiribateraiki zuenbereaitarenondoanmendian,etaberakerebere emaztearenizenajarrizionSedeqetelebab 17EtaharahiruhirihauekLubarmendiarenondoandaude; Sedeqetelebabmendiarenaurreanekialdean;eta Na'eltama'ukhegoaldean;eta'Adatan'esesmendebaldean 18Semensemeakhauekizanziren:Elam,Axur,Arpakxad hauuholdearenondorenjaiozenbiurtera,Ludeta Aram 19Jafetensemeak:Gomer,Magog,Madai,Jaban,Tubal, MexeketaTiras.HauekdiraNoerensemeak. 20Hogeitazortzigarrenjubileuan[1324-1372AM]Noek beresemeensemeeiezagutzenzituenordenantzaketa aginduaketaepaiketaguztiakezartzenhasizen,etabere semeeizuzentasunagordetzeko,berenharagiarenlotsa estaltzeko,berenSortzaileabedeinkatzeko,aitaetaama ohoratzeko,berenhurkoamaitatzekoetaberenarimak fornikaziotik,zikinkeriatiketagaiztakeriaguztietatik babestekoeskatuzien.

21Hirugauzahauengatiketorrizenuholdealurrera,hots, zaindariek,berenordenantzenlegearenaurka,gizakien alabenatzetikprostituzioanibilizirelako,etanahizituzten guztienarteanemazteakhartuzituztelako;etahoriekizan zirenzikinkeriarenhasiera.

22EtasemeakizanzituztenNafidimak,etaguztiak desberdinakziren,etaelkarirenstenzuten:etaErraldoiek Naphilhilzuten,etaNaphilekEljohilzuen,etaEljok gizateria,etagizonbatekbestea

23Etabakoitzakbereburuasalduzuengaiztakeriaegiteko etaodolaskoisurtzeko,etalurragaiztakeriazbetezen 24Etaondoren,bekatueginzutenpiztienetahegaztien aurka,etalurreanmugitzenetaibiltzendenguztiarenaurka: etaodolaskoisurizenlurrean,etagizakienirudimeneta desiraguztieketengabeimajinatuzutenhutsaltasunaeta gaiztakeria.

25Jaunakdenasuntsituzuenlurrazaletik;haien gaiztakeriarenetalurreanisurizutenodolarenondorioz, denasuntsituzuen.

26«Etageratuginen,nietazuek,semeok,etagurekin kutxansartuzirenguztiak,etahara,zuenlanakikusten ditutnireaurrean,ezzaretelazuzentasuneanibiltzen: suntsipenarenbideanhasizareteibiltzen,eta elkarrengandikbereiztenarizarete,etaelkarreninbidiaz diharduzue,eta(horrelagertatzenda)ezzaudetela harmonian,semeok,bakoitzabereanaiarekin

27Ikustenbaitut,etahara,deabruekzureetazuresemealabenaurkakoengainuakhasidituztela,etaorainbeldur naizzuengatik,nireheriotzarenondorengizakienodola isurikoduzuelalurrarengainean,etazuekeresuntsituak izangozaretelalurrarengainazaletik.

28Gizakiarenodolaisurietaedozeinharagirenodolajaten duenorosuntsitukodalurretik

29Ezdageratukoodolajatenduenedolurreangizakiaren odolaisurtzendueninor,eztazeruarenazpianbiziden ondorengorikere;izanere,infernurajoangodira,eta kondenazio-lekurajaitsikodira,etasakonekoiluntasunera eramangodituzteguztiakheriotzabortitzbatekin

30Ezdaodolikikusikozuengainean,lurreanpiztiak, abereakedoeuliguztiakhildituzuenegunguztietan,eta eginezazuelanonazuenarimentzat,lurgaineanisuritakoa estaliz

31Ezizanodolarekinjatenduenarenantzekoak,baina kontuzibiliinorkezdezanodolajanzuenaurrean:estali odola,horrelaagindubaitzaitzurietazuenseme-alabei, haragiororekinbatera,testigantzaemateko.

32Etaezutziarimaharagiarekinbaterajaten,zureodola, hauda,zurebizitza,lurreanisurtzendueninongoharagiren eskutikeskatuezdadin

33Lurraezbaitagarbigeratukogaineanisuritako odolarekin;izanere,isuriduenarenodolarenbidezbakarrik garbitukodalurrabelaunaldizbelaunaldi.

34Etaorain,seme-alabak,entzun:eginzuzenbideaeta justizia,lurosoarengaineanjustizianlandazaitezten,eta zuenaintzauholdearenuretatiksalbatuninduennire Jainkoarenaurreanaltxadadin

35Etahara,joangozareteetahiriakeraikikodituzue zeuentzat,etabertanlandatukodituzuelurreandauden landareguztiak,etagainera,fruta-arbolaguztiak

36Hiruurtezezdabildukojatendenguztiarenfruitua;eta laugarrenurteanfruituasantutzathartukoda,zerua,lurra

etagauzaguztiaksortuzituenGoi-goikoJainkoarentzat atsegingarri.Eskainditzateugariardoarenetaolioaren lehenengofruituakJaunarenaldarean,harkhartzen duenarengainean;etasoberangeratzendenaJaunaren etxekozerbitzariekjandezatelaharkhartzenduen aldarearenaurrean

37Bosgarrenurtean,zuzentasunezetazuzentasunezaskatu, etazuzenakizangozarete,etalandatzenduzuenguztia loratukoda

38HonelaaginduzienHenokzureaitarenaitakbereseme MethuselahrietaberesemeMethuselahriLameki,eta Lamekekbereaitekagindutakoguztiaaginduzidan 39Etazueiereaginduakemangodizkizuet,semeok, Henokekberesemearilehenengojubileuetanaginduzion bezala:oraindikbizirikzegoela,berebelaunaldiko zazpigarrenazela,aginduetalekukotzaemanzienbere semearietaberesemeensemeei,heriotzaeguneraarte»

8.KAPITULUA

1Hogeitabederatzigarrenjubileuan,lehenastean,[1373 AM]hasieran,Arpakxadekemaztebathartuzuenberetzat, etaharenizenaRasu'ejazen,Susanenalaba,Elamenalaba, etasemebaterdituzionhirugarrenurtean,astehonetan, [1375AM]etaKainamdeituzion.

2Semeahazieginzen,etaaitakidaztenirakatsizion,eta hiribatbereganatuzezakeenlekubatenbilajoanzen

3Etalehenagokoekharkaitzeanzizelkatutakoidazkibat aurkituzuen,etabertanzegoenairakurrizuen,eta transkribatueginzuenetahorregatikbekatueginzuen;izan ere,bertanzeudenZaindarienirakaspenak,zeinenarabera eguzkiaren,ilargiarenetaizarrenseinaleakzerukozeinu guztietanbehatzenzituzten

4Etaidatzieginzuenetaezzuenezeresanhorriburuz; izanere,beldurzenNoerihorriburuzhitzegiteko, berarekinhaserreezotezenhorregatik

5Etahogeitahamargarrenjubileuan,[1429AM]bigarren astean,lehenurtean,emaztebathartuzuenberetzat,eta bereizenaMelkazen,Madairenalaba,Jafetensemea,eta laugarrenurtean[1432AM]semebatizanzuen,etaXela izenaemanzion;esanzuenez:«Egiazbidaliaizannaiz» 6[Etalaugarrenurteanjaiozen],etaXelahhazieginzen etaemaztebathartuzuenberetzat,etabereizenaMu'ak zen,Kesedenalaba,bereaitarenanaia,hogeita hamaikagarrenjubileuan,bosgarrenastean,lehenurtean [1499AM].

7Etasemebaterdituzionbosgarrenurtean[1503AM],eta Eberdeituzion;etaemaztebathartuzuenberetzat,eta harenizenaAzûrâdzen,Nebrodenalaba,hogeita hamabigarrenjubileuan,zazpigarrenastean,hirugarren urtean[1564AM]

8Etaseigarrenurtean[1567AM],semebaterdizion,eta NoekPelegdeituzion;izanere,Noejaiozenean,Noeren seme-alabeklurraberenarteanbanatzenhasiziren: horregatikdeituzionPeleg

9Etaisilpeanbanatuzutenberenartean,etaNoerikontatu zioten.

10Hogeitahamahirugarrenjubileuarenhasieran[1569AM] gertatuzenlurrahiruzatitanbanatuzutela,Sem,Hameta Jafetentzat,bakoitzarenondarearenarabera,lehenurtean, lehenastean,gutakobidaliaizanzenbathaiekinzegoenean

11Deituzituenberesemeak,etahurbilduzitzaizkion, beraieketaberenseme-alabak,etalurrazatituzuen,eta hirusemeekjabetzanhartubeharzituzten;etaeskuak luzatuetaidatziahartuzutenNoeren,berenaitaren, bularretik.

12EtaidatzianagertuzenSemeklurrarenerdialdea, beretzatetaberesemeentzatondaregisahartukozuena betikobelaunaldizbelaunaldi,Rafamendilerroaren erdialdetik,Tinaibaiarenurarenahotik,etaberezatia mendebalderantzdoaibaihonenerdialdetik,eta amildegietakourerairitsiartehedatzenda,zeinetatikibai hauateratzendenetabereurakMe'atitsasoraisurtzen dituen,etaibaihauitsasohandiraisurtzenda.Eta iparralderantzdagoenguztiaJafetenda,etahegoalderantz dagoenguztiaSemendagokio

13EtaKarasorairitsiartehedatzenda:hauhegoaldera begiradagoenmihiarenerdiandago

14Etaharenzatiaitsasohandiarenondotikhedatzenda,eta lerrozuzenbateanhedatzendahegoalderabegiradagoen mihiarenmendebalderairitsiarte;izanere,itsasohorri Egiptokoitsasoarenmihiadeitzenzaio

15Etahemendikhegoalderantzbiratzendaitsaso handiarenbokalerantz,(bere)urenertzean,eta mendebalderantzhedatzendaAfraraino,etaGihonibaiaren uretarairitsiartehedatzenda,etaGihonurenhegoaldera, ibaihonenertzeraino

16Etaekialderantzhedatzenda,Edenlorategirairitsiarte, hegoaldera,[hegoaldera]etaEdenlurraldeosoareneta ekialdeosoarenekialdetik,ekialderantzbiratzendaeta Rafaizenekomendiarenekialderairitsiarteaurreraegiten du,etaTinaibaiarenbokalekoertzerajaistenda.

17Semetaharensemeeizozketabidezaterazitzaien lurraldehau,betikojabetzanizanzezatenharen belaunaldientzatbetiko.

18EtaNoekpoztueginzenzatihauSementzatetabere semeentzatetorrizelako,etagogoratuzuenbereahoz profezianesandakoguztia;esanbaitzuen:«Bedeinkatua izanbediSem-enJainkoJauna,etabizibediJaunaSem-en bizilekuan»

19EtabazekienEdenekolorategiasantuensantuazelaeta Jaunarenbizilekua,Sinaimendiabasamortuarenerdigunea etaSionmendialurrarenzilborrarenerdigunea:hiruhauek elkarribegiralekusantugisasortuziren.

20EtabedeinkatuzuenjainkoenJainkoa,Jaunarenhitza bereahoanjarriziona,etaJaunabetiko

21Etabazekienbedeinkatutakozatibatetabedeinkapena iritsizitzaielaSemetaberesemeeibelaunaldizbelaunaldi betiko:Edenlurraldeosoa,ItsasoGorriarenlurraldeosoa, ekialdekolurraldeosoaetaIndia,ItsasoGorriaetabere mendiak,Bashanlurraldeosoa,Libanokolurraldeosoaeta Kafturuharteak,SaniretaAmanamendiguztiak, iparraldekoAsurmendiak,Elam,AsuretaBabel,Susaneta Ma'edailurraldeosoa,Araratmendiguztiaketaitsasoaz haratagokoeskualdeosoa,iparralderantzAsurmendien haratagodagoena,lurraldebedeinkatuetazabala,etabertan dagoenguztiaosoonada

22EtaHamentzatbigarrenzatiaaterazen,Gihonibaiaren haratago,hegoalderantz,Lorategiareneskuinalderantz,eta hegoalderantzhedatzendaetasuzkomendiguztietaraino hedatzenda,etamendebalderantzhedatzenda'Atel itsasorainoetamendebalderantzhedatzendaMa'ukitsasora

iritsiarte-suntsitzenezdenguztiajaistendenitsaso horretara-.

23IparralderantzdoaGadirrenmugetaraino,etaitsasoko urenkostalderainoiristenda,ItsasoHandikouretaraino, Gihonibairahurbilduarte,etaGihonibaiarenondotik igarotzendaEdenlorategiareneskuinalderairitsiarte

24EtahaudaHamentzataterazenlurra,beraketabere semeekbelaunaldizbelaunaldibetikojabetzanhartubehar zuenzatigisa

25EtaJafetentzathirugarrenzatiaTinaibaiarenbeste aldeanzegoen,bereurenirteerareniparraldean,etaiparekialderantzhedatzenzenGogeskualdeosoraetaharen ekialdekolurraldeosora.

26Iparraldetikiparralderahedatzenda,etaiparralderantz QeltmendietarainoetaMa'ukitsasorainohedatzenda,eta Gadirrenekialderantzitsasokoureneskualderainodoa.

27EtaFara-renmendebalderahurbilduartehedatzendaeta 'Aferag-eraitzultzenda,etaekialderantzMe'atitsasoko uretarainohedatzenda.

28EtaTinaibaiareneskualderainohedatzendaiparekialderantz,Rafamendirantzbereurenmugarahurbildu arte,etaiparralderantzbiratzenda.

29HaudaJafetietaharensemeeiemanzitzaienondarearen zatigisa,beraketaharensemeekbelaunaldizbelaunaldi betikoizanbeharzutena:bostuhartehandietaiparraldean lurraldehandibat

30Bainahotzada,etaKamenlurraldeaberoada,eta Semenlurraldeaezdaberoaezhotza,baiziketahotzeta beronahasketabatda

9.KAPITULUA

1Hamekberesemeenarteanbanatuzuenlurraldea LehenengozatiaekialdeanKuxirentzatizanzen, mendebaldeanMizraimentzat,mendebaldeanPutentzateta mendebaldeanitsasoarenondoanKanaanentzat

2Semekereberesemeenarteanbanatuzuenlurraldea,eta lehenzatiaHamentzatetaberesemeentzatizanzen,Tigris ibaiarenekialdean,ekialderantz,Indiakolurraldeosoa, ItsasoGorriaberekostaldean,Dedangourak,MebrietaEla mendiguztiak,SusangolurraldeosoaetaFarnak-enaldean ItsasoGorrirainoetaTinaibairainodagoenguztia

3EtaAssurrentzatbigarrenZatiaaterazen,Assur,Ninive etaShinarlurraldeosoaetaIndiakomugaraino,etaibaia igoetainguratzendu

4Arpakshad-ihirugarrenzatiaemanzitzaion:kaldearren eskualdekolurraldeosoa,Eufratesibaiarenekialdean, ItsasoGorriarenmugan,etabasamortukourguztiak, Egiptorantzbegiradagoenitsasoarenmihiarenondoan, Libano,SaniretaAmanalurraldeosoa,Eufratesibaiaren mugaraino

5EtaAramentzatlaugarrenzatiaetorrizen, Mesopotamiakolurraldeosoa,TigrisetaEufratesibaien artean,Kaldearreniparraldean,Asiriakomendien mugarainoetaAraralurralderaino

6EtaLud-entzatbosgarrenzatiaaterazen,Asiriako mendiaketahaieidagokienguztiaItsasoHandirairitsiarte, etabereanaiaAsiriarenekialderaino

7Jafetekereberesemeenarteanbanatuzuenbere ondarearenlurraldea.

8EtalehenzatiaGomerrentzatizanzen,ekialdean, iparraldekoaldean,Tinaibairaino;etaiparraldean, Magogentzatizanzen,iparraldekobarnekozatiguztiak, Meatitsasorainoiritsiarte.

9Madaiberebianaienmendebaldetikuharteetaraeta uharteenkostaldeetarainojabetzanhartzekoaterazen

10EtaJavanentzatlaugarrenzatiairlaguztiaketaLud mugatikgertudaudenirlaketorriziren.

11EtaTubalentzatbosgarrenzatiaLudzatiarenmugatik bigarrenhizkuntzarainohurbiltzendenmihiarenerdian aterazen,bigarrenhizkuntzarenharatagohirugarren hizkuntzarainodoaneskualderaino

12EtaMesekiseigarrenzatiaaterazitzaion,hirugarren hizkuntzatikharatagoGadirrenekialdetikhurbildagoen eskualdeosoa

13Tirasentzatzazpigarrenzatiaetorrizen,itsasoaren erdiandaudenlauuhartehandi,Ham-enzatirainoiristen direnak[etaKamaturiuharteakzozketabidezateraziren Arpakshadensemeentzatharenondaregisa].

14EtahorrelabanatuzietenNoerensemeekberensemeei Noeberenaitarenaurrean,etaharkzinbatezlotuzituen guztiak,madarikaziobatbotazberezozketaneroriez zitzaionzatiahartunahizuenorori

15Etadenekesanzuten:«Horrelaizanbedi;halaizan bedi»,beraientzatetaeurensemeentzatbetikobelaunaldiz belaunaldi,epaiketaeguneraarte,nonJainkoJaunak ezpatazetasuazepaitukodituenberenakatsengaiztakeria zikinguztiengatik,zeinekinlurrabetedutentransgresioz, zikinkeriaz,fornikaziozetabekatuz

10.KAPITULUA

1Jubileuhonenhirugarrenastean,deabruzikinekNoeren semeenseme-alabakengainatzenhasiziren,etaengainatu etasuntsitzen

2EtaNoerensemeakNoerenganajoanzirenberenaitagana, etaberesemeensemeakengainatzen,itsutzenetahiltzen zituztendeabruenberriemanzioten

3EtaJaunaren,bereJainkoaren,aurreanotoitzeginzuen, etaesanzuen:«HaragiororenespirituenJainkoa,errukia erakutsididazuEtanietaniresemeakuholdearenuretatik salbatunauzu,etaeznauzugaldugaldugalduzenituen bezala;izanere,zuregraziahandiaizandanirekin,eta handiaizandazureerrukianirearimarekinAltxabedizure grazianiresemeengainean,etaezutziespiritugaiztoek haiengaineanmenderatu.Ezditzatenlurpetiksuntsitu».

4Bainabedeinkanazazunietaniresemeak,ugaldueta ugaritugaitezenetalurrabetedezagun.

5EtabadakizunolajokatuzutenZureZaindariek,espiritu hauenaitek,niregaraian:etabizirikdaudenespirituhauei dagokienez,espetxeratuitzazuetaeutsiitzazukondenazio lekuan,etaezutzisuntsipenaekarrizurezerbitzariaren, nireJainkoaren,semeei;izanere,hauekgaiztoakdira,eta suntsitzekosortuak

6Etaezdezatelabizidunenespirituengaineannagusiizan; zukbakarrikerabildezakezulakohaiengainean nagusitasuna.Etaezdezatelabotererikizanjustuensemealabengaineanhemendikaurreraetabetiko»

7EtagureJainkoJaunakaginduzigundenaklotzeko

8Etaespirituenburuzagia,Mastêmâ,etorrietaesanzuen: «Jauna,Sortzailea,utzibatzuknireaurreangeratzen,eta

entzundezatelanireahotsari,etaegindezatelaesango diedanguztia;izanere,batzukniretzatuztenezbadizkidate, ezingodutnireborondatearenbotereaerabiligizakien semeengan;izanere,hauekustelkeriarakoetanireepaiaren aurreanengainatzekodira,handiabaitagizakiensemeen gaiztakeria»

9Etaesanzuen:«Hamargarrenzatiaharenaurreangera dadila,etabederatzizatikondenaziolekurajaitsidaitezela».

10EtagutakobatiaginduzigunNoerisendagaiguztiak irakasteko;bazekienezzutelazuzentasuneanibiliko,ezta zuzentasuneanborrokatukoere

11Etaharenhitzguztienaraberaegingenuen:gaizto gaiztoguztiakkondenazio-lekuanlotugenitueneta hamarrenbatutzigenuenlurreanSatanasenmenpeegon zitezen

12EtaNoeriazaldugenionhaiengaixotasunensendagai guztiak,haienliluramenduekinbatera,nolasendazitzakeen lurrekobelarrekin

13EtaNoekgauzaguztiakidatzizituenliburubatean, sendagaimotaguztieiburuzirakatsigenionbezalaHorrela, espiritugaiztoekezzutenNoerensemeeikalterikegin 14EtaidatzitakoguztiaSemiemanzionbereseme zaharrenari;izanere,beresemeguztiakbainomaiteago baitzuen

15Noeberearbasoekinloakhartuzuen,etaLubarmendian lurperatuzuten,Araratlurraldean

16Bederatziehunetaberrogeitahamarurtebetezituenbere bizitzan,hemeretzijubileu,biasteetabosturte.[1659AM] 17Etalurreanbiziizanzenean,gizakienseme-alabak bainohobeakizanziren,Henokizanezik,bere zuzentasunagatik,zeinetanperfektuazen.Henok-enkargua mundukobelaunaldientzatlekukotasungisaezarrizen, belaunaldizbelaunaldikoegintzaguztiakkontatzeko, epaiketareneguneraarte.

18Etahogeitahamahirugarrenjubileuan,lehenurtean, bigarrenastean,Pelegekemaztebathartuzuenberetzat, Lomnaizenekoa,Sinaarrenalaba,etasemebaterdituzion astehonetakolaugarrenurtean,etaReuizenaemanzion; esanbaitzuen:«Hara,gizakienseme-alabakgaiztobihurtu diraShinarlurraldeanhirietadorrebateraikitzekoasmo gaiztoagatik»

19AraratlurraldetikekialderantzjoanzirenShinaraldera; izanere,harengaraianeraikizituztenhiriaetadorrea, esanez:«Goazen,igogaitezenzerurabertatik»

20Etaeraikitzenhasiziren,etalaugarrenasteanadreiluak eginzituztensuarekin,etaadreiluakharrigisaerabili zituzten,etaelkarrekinzementatuzituztenbuztinaitsasotik etaShinarlurraldekoiturrietatikdatorrenasfaltoazen.

21Etaeraikizuten:berrogeitahiruurtez[1645-1688AM] eraikitzenarituziren;203adreiluzabalzen,etaadreilu batenherenaaltuera;5433ukondoeta2palmokoaltuera zuen,eta(hormabatenluzera)hamahiruestadiokoazen (etabestearenahogeitahamarestadiokoa)

22EtagureJainkoJaunakesanzigun:Begira,herribakarra dira,eta(hau)egitenhasidira,etaorainezzaieezer ukatukoEa,jaitsigaitezenetanahasdezagunhaien hizkuntza,elkarrenhizkeraulerezdezaten,etahirieta nazioetansakabanatudaitezen,etaasmobakarraezda gehiagohaiekinegongoepaiketaeguneraarte

23Jaunajaitsizen,etaguharekinbaterajaitsiginen gizakienseme-alabekeraikizutenhiriaetadorreaikustera

24Nahastueginzuenhaienhizkuntza,etaezzutengehiago elkarrenhizkeraulertzen,etaorduanutziziotenhiriaeta dorreaeraikitzeari

25HorregatikdeitzenzaioShinarlurraldeosoariBabel, Jaunakhannahastubaitzuengizakienhizkuntzaguztiak, etahandiksakabanatubaitzirenberenhirietan,bakoitza berehizkuntzarenetanazioarenarabera

26Jaunakhaizebortitzbatbidalizuendorrearenkontraeta lurrerabotazuen;hara,AxiriaetaBabiloniaarteanzegoen, Shinarlurraldean,eta«Erabaterako»izenaemanzioten 27Lehenurtekolaugarrenastean[1688AM],hogeita hamalaugarrenjubileuarenhasieran,Shinarlurraldetik sakabanatuziren.

28Hametaberesemeaklurraldehartarajoanziren,zeina hegoaldekolurraldeanberezatigisaeskuratubaitzuen

29KanaanekLibanokolurraldeaEgiptokoibairainoikusi zuen,osoonazela;bainaezzenjoanbereondareko lurraldera,itsasoarenmendebaldera,etaLibanoko lurraldeanbiziizanzen,ekialdetiketamendebaldera, Jordanibaiarenmugatiketaitsasoarenmugatik

30EtaHambereaita,etaKuxetaMizraimbereanaiek esanzioten:«Zureaezdenlurraldebateanbizizara,eta gurizortearenbidezegokituezzaigunlurraldebatean:ez eginhorrela;izanere,horrelaegitenbaduzu,zuetazure semeakerorikozaretelurraldeanetamadarikatuakizango zaretesedizioagatik;sedizioagatikbiziizanzarete,eta sedizioagatikerorikodirazureseme-alabak,etazubetiko errotikerauziaizangozara».

31EzbiziSemenbizilekuan;izanere,Semietaharen semeeiegokituzitzaienzortea

32Madarikatuazara,etamadarikatuaizangozaraNoeren semeguztienartean,epailesantuarenaurreanetagureaita Noerenaurreanzinegingenuenmadarikazioagatik»

33Bainaezzienjaramonikegin,etaLibanokolurraldean biziizanzen,HamatetikEgiptokosarreraraino,beraeta beresemeakgaurdaino

34Horregatik,lurraldehorriKanaanizenaemanzaio.

35Jafetetaberesemeakitsasoalderajoanzirenetaberen zatikolurraldeanbiziizanzirenMadaikitsasokolurraldea ikusizuen,bainaezzitzaiongustatu.Ham,Axurraeta Arpakshad,bereemaztearenanaia,eskatuzien(zatibat), etaMediakolurraldeanbiziizanzen,bereemaztearen anaiarenondoan,gaurarte.

36EtaberebizilekuarietaberesemeenbizilekuariMedia deituzion,haienaitaMadairenizenarenarabera

11.KAPITULUA

1Etahogeitahamabosgarrenjubileuan,hirugarrenastean, lehenengourtean[1681AM],Reukemaztebathartuzuen beretzat,etabereizena'Ûrzen,'Ûr-enalaba,Keseden semea,etasemebaterdizion,etaSêrôhizenajarrizion, jubileuhonetakoastehonetakozazpigarrenurtean[1687 AM]

2EtaNoerensemeekelkarrenaurkagerranhasiziren, gatibuakhartzenetaelkarhiltzen,etagizakienodola isurtzenlurrean,etaodolajaten,etahirisendoak,harresiak etadorreakeraikitzen,etagizabanakoaknazioarengainetik altxatzenhasiziren,etaerreinuenhastapenaksortzen,eta herriakherriarenaurka,etanazioanazioarenaurka,eta hiriahiriarenaurkagerranjoaten,etadenekgaizkiaegiten

hasiziren,etaarmakeskuratzen,etasemeeigerrairakasten, etahiriakkonkistatuetaesklaboaksaltzenhasiziren.

3Eta'Ûr-ek,Kesedensemeak,eraikizuenKaldearAra hiria,etabereizenarenetabereaitarenizenarenarabera jarrizionizena.Etaurtutakoirudiakeginzituztenberentzat, etabakoitzakgurtuzuenidoloa,berentzategindako urtutakoirudia,etahasizirenzizelkatutakoirudiaketa simulakrozikinakegiten,etaespiritugaiztoeklagundueta liluratuzituztentransgresioaetazikinkeriaegitera

4EtaMastêmâprintzeakahaleginduzenhauguztiaegiteko, etabesteespiritubatzukbidalizituen,bereeskujarritakoak, bidegabekeriaetabekatumotaguztiaketatransgresiomota guztiakegiteko,usteltzekoetasuntsitzeko,etaodola isurtzekolurrean

5Horregatik,SerugdeituzionSerôhri,bekatueta transgresiomotaguztiakegiteraitzulibaitzenoro.

6HazizenetaKaldeakoUr-enbiziizanzen,bere emaztearenamarenaitarenondoan,etaidoloakgurtuzituen, etaemaztebathartuzuenberetzathogeitahamaseigarren jubileuan,bosgarrenastean,lehenurtean,[1744AM]eta bereizenaMelkazen,Kaberrenalaba,bereaitaren anaiarenalaba.

7AstehonetakolehenurteanerdituzionNahorHazieta biziizanzenKaldearUr-en,etaaitakKaldearrenikerketak irakatsizizkion,zerukoseinaleenaraberaigarpenaeta aurreikuspenaegiteko

8Etahogeitahamazazpigarrenjubileuan,seigarrenastean, lehenengourtean,[1800AM],emaztebathartuzuen beretzat,etaharenizenaIjaskazen,KaldearNestagen alaba

9Astehonetakozazpigarrenurtean,Teraherdituzion. [1806AM]

10EtaMastêmâprintzeakbeleaketahegaztiakbidali zituenlurreanereindakohaziajatera,lurrasuntsitzekoeta gizakienseme-alabeiberenlanakkentzekoHaziagoldatu aurretik,beleaklurazaletikbilduzuten

11HorregatikemanzionizenaTerah,beleeketahegaztiek behartsubihurtuetahaienhaziakjanzituztelako

12Etaurteakantzuakizatenhasiziren,hegaztienondorioz, etazuhaitzenfruituguztiakjanzituztenzuhaitzetatik: ahaleginhandiarekinbakarrikgordeahalizanzutenlurreko fruituguztietatikpixkabatberenegunetan 13Etahogeitahemeretzigarrenjubileuhonetan,lehen urtekobigarrenastean,[1870AM]Terahekemaztebat hartuzuenberetzat,etabereizenaEdnazen,Abramen alaba,bereaitarenarrebarenalaba.Etaastehonetako zazpigarrenurtean[1876AM]semebaterdizion,eta Abramdeituzion,bereamarenaitarenizenez; 14izanere,alabaksemeaizanbainolehenhilzen

15Etahaurraklurrekoakatsakulertzenhasizen,denak irudizizelkatuenetazikinkeriarenatzetikibiltzenzirelako, etaaitakidaztenirakatsizion,etabiastezituen,[1890AM] etabereburuabereizizuenbereaitagandik,harekinbatera idoloakgurtuezzitzaten

16EtagauzaguztienSortzaileariotoitzegitenhasizitzaion, gizakienseme-alabenakatsetatiksalbazezan,etaberezatia ezzedinakatsetanerorzikinkeriaetagaiztakeriaren ondoren

17Etahaziaereitekogaraiairitsizenlurrean,etadenak elkarrekinjoanzirenberenhaziakbeleenaurkababesteko,

etaAbramjoanzenjoanzirenekin,etahaurrahamalau urtekomutikoazen.

18Etabele-lainobatetorrizenhaziajatera,etaAbram korrikajoanzitzaienhaieibilalurreangeldituaurretik,eta oihueginzienhaziajatekolurreangeldituaurretik,etaesan zien:«Ezjaitsi:itzulietorrizaretenlekura»,etaitzuliegin ziren

19Egunhartan,hirurogeitahamaraldizatzeraeginarazi zituenbele-hodeiak,etaAbrambizizenlurraldeosokobele guztietatikbatereezzenbertangelditu

20Etaharekinlurraldeosoanzeudenguztiekikusizuten oihuka,etabeleguztiakatzeraegiten,etaharenizenahandi bihurtuzenKaldearrenlurraldeosoan.

21Etaurtehartanereinnahizutenguztiaketorri zitzaizkion,etahaiekinjoanzenereitekogaraiaamaituarte: etalurraereinzuten,etaurtehartanetxeraekarrizuten nahikoaale,janetaaseziren

22Bosgarrenastekolehenurtean[1891AM],Abramek idientzakotresnakegitenzituztenak,egurrezkoartisauak, irakatsizizkien,etaontzibateginzutenlurrarengainean, goldearenmarkoarenaurrean,haziabertanjartzeko,eta haziahandikerorizengoldearenadarrarengainean,eta lurreanezkutatuzen,etaezzutengehiagobeleenbeldurrik izan

23Etamoduhonetaneginzituzten(ontziak)lurgainean golde-markoguztiengainean,etaereinetalanduzutenlur guztia,Abramekagindubezala,etaezzirengehiago hegaztienbeldurizan.

12.KAPITULUA

1Zazpigarrenurtean,seigarrenastean,Abramekbereaita Terahiesanzion:«Aita!»

2Etaesanzuen:«Hemennago,seme».Etaesanzuen: «Zerlaguntzaetaonuradugugurtzendituzunidolo horiekin, Etazeinenaurreanmakurtzenzara?

3Ezbaituteespiriturikhaietan, Zerenformamutuakdira,etabihotzaengainatzendute Ezgurtuitzazu:

4ZerukoJainkoagurtu, Norkeragitendueuriaetaihintzalurrerajaistea Etalurreandenaegitendu, Etadenasortuduberehitzaz, EtabizitzaguztiaBereaurpegiarenaurretikdator 5Zergatikgurtzendituzueespiriturikgabekogauzak? (Gizonaren)eskuenlanabaitira, Etazuensorbaldengaineaneramangodituzue, Etaezduzuehaienlaguntzarik, Bainalotsahandiadiraegitendituztenentzat, Etabihotzarenengainuahaiekgurtzendituztenentzat: Ezgurtuitzazu.

6Aitakesanzion:«Badakitnikere,seme,bainazeregingo duthaienaurreanzerbitzatzekojarrinauenherribatekin?»

7Etaegiaesatenbadiet,hilegingonaute;izanere,haien arimahaiekinlotutadago,haiekgurtzekoetaohoratzeko 8Isilikegon,seme,hilezzaitzaten».Etahitzhauekberebi anaieiesanzizkien,etahaserretueginzirenberarekineta isilikegonzen

9Etaberrogeigarrenjubileuan,bigarrenastean, zazpigarrenurtean,[1925AM]Abramekemaztebathartu

zuenberetzat,etaharenizenaSaraizen,bereaitarenalaba, etahuraizanzenbereemaztea.

10Haranek,bereanaiak,emaztebathartuzuenberetzat hirugarrenastekohirugarrenurtean,[1928AM]etaseme baterdizionastehonetakozazpigarrenurtean,[1932AM] etaLotdeituzion

11Nahorrek,bereanaiak,emazteahartuzuenberetzat 12Abramenbizitzakohirurogeigarrenurtean,hauda, laugarrenastean,laugarrenurtean,[1936AM]gauezjaiki zenAbram,etaidoloenetxeaerrezuen,etaetxeanzegoen guztiaerrezuen,etainorkezzuenjakin 13Gauezjaikietaberenjainkoaksuarenerditiksalbatzen saiatuziren.

14Haranekpresakajoanzenhaieksalbatzera,bainasuak hartuzuen,etasuanerrezenKaldeakoUr-enhilzen,bere aitaTerah-enaurretik,etaKaldeakoUr-enlurperatuzuten.

15EtaTerahKaldeakoUrretikirtenzen,beraetabere semeak,LibanokolurralderaetaKanaanlurralderajoateko, etaHaranlurraldeanbiziizanzen,etaAbrambereaita TerahekinbiziizanzenHaranenbiastekourtez

16Etaseigarrenastean,bosgarrenurtean,[1951AM] Abramzazpigarrenhilekoilberriangauosoanesnaegon zenizarrakbehatzekoarratsaldetikgoizera,urtekoeuriei dagokieneznolakoaizangozenikusteko,etabakarrik zegoeneseritaetabehatzen.

17Etahitzbatetorrizitzaionbihotzeraetaesanzuen: Izarrenseinaleguztiak,ilargiarenetaeguzkiarenseinaleak Jaunareneskudaude.Zergatikbilatzenditut?

18Nahibadu,goizetaarratsaldeeuriaegitendu; Etanahibadu,ezdioutziko, Etagauzaguztiakhareneskudaude.

19Gauhartanotoitzeginzuen,esanez: «EneJainkoa,Goi-goikoJainkoa,zubakarrikzaraene Jainkoa,»

Etazuetazureerreinuaaukeratuditut Etagauzaguztiaksortudituzu, Etazureeskuenlanadirengauzaguztiak. 20Askanazazugizakienbihotzekopentsamenduen gaineannagusidirenespiritugaiztoeneskuetatik, EtaeznazatelaZugandikurrundu,eneJainkoa. Etasendotunietanireondorengoakbetiko Hemendikaurreraetabetikoezgaitezenbidetikatera 21Etaesanzuen:«ItzulibeharaldutKaldearUr-era,nire aurpegiabilatzendutenetara,haietaraitzultzeko?Hemen geratubeharaldut?Zureaurreandagoenbidezuzenak aurreraegindezalazurezerbitzariareneskuetan,betedezan etaeznadinnirebihotzekoengainuanibili,eneJainkoa» 22Etahitzegitearietaotoitzariamaieraemanzion,eta hara,Jaunarenhitzabidaliziotennirebidez,esanez:«Zoaz zureherrialdetik,zureahaidetasunetiketazureaitaren etxetik,etaerakutsikodizudanlurraldera,etanaziohandi etaugariegingozaitut».

23Etabedeinkatukozaitut Etahandiegingodutzureizena, Etabedeinkatuaizangozaralurrean, Etazureganbedeinkatuakizangodiralurrekofamilia guztiak, Etabedeinkatukoditutzubedeinkatzenzaituztenak, Etamadarikaitzazuzumadarikatzenzaituztenak

24Jainkoizangonaizzuretzat,zuresemearentzatetazure bilobensemearentzatetazureondorengoguztientzatEz

izanbeldurrik,hemendikaurreraetalurrekobelaunaldi guztietarakoninaizzureJainkoa».

25EtaJainkoJaunakesanzuen:«Irekiharenahoaeta belarriak,entzunetahitzegindezanbereahoarekin, agerianutzidenhizkuntzan»;izanere,hizkuntzahori geldituzengizakiguztienahotiksuntsipenaren(Babel) egunetik

26Etairekinizkionahoa,belarriaketaezpainak,etahasi nintzenharekinhitzegitenhebreeraz,sorkuntzaren hizkuntzan

27Etahartuzituenbereaitenliburuak,etahauekhebreeraz idatzitazeuden,etatranskribatuzituen,etahemendik aurrerahasizenaztertzen,etanikjakinarazinionezin zuena(ulertu),etaseihilabeteeuritsuetanaztertuzituen

28Etaseigarrenastekozazpigarrenurtean[1953AM] gertatuzenbereaitarihitzeginetajakinarazizionHaran utzikozuelaKanaanlurralderajoateko,huraikusteraeta harenganaitzultzeko

29Terahbereaitakesanzion:Zoazbakean.

Jainkobetierekoakzurebideazuzendezala

EtaJaunazurekinizanbedi,etababestuzaitzalagaitz guztietatik,

Etaemaniezazkizugrazia,errukiaetafaboreazuikusten zaituztenenaurrean,

Etagizakienseme-alabekezdezatelazuregaineankalte egitekobotererikizan;

Zoazbakean

30Etazurebegientzatatseginadenlurraldebatikusten baduzubertanbizitzeko,jaikietaeramannazazuzuregana, etaeramanzurekinLot,zureanaiaHaranensemea,zure semegisa:Jaunaizanbedizurekin.

31EtazureanaiaNahorzoaznirekinbakeanitzuliarte,eta guguztiokjoangogarazurekin»

13.KAPITULUA

1AbramHaranetikabiatuzen,etaSaraibereemazteaeta Lot,bereanaiaHaranensemea,Kanaanlurralderaeraman zituenAsiriarajoanzen,etageroSikemerajoanzen,eta haritzgaraibatenondoanbiziizanzen.

2Etaikusizuen,etahara,lurraldeaosoatseginazela Hamatekosarreratikharitzgarairaino

3Jaunakesanzion:«Zurietazureondorengoeiemango dizuetlurraldehau»

4Etaaldarebateraikizuenhan,etaerre-sakrifizioa eskainizionbertanagertuzitzaionJaunari.

5EtahandikmendirajoanzenBetelmendebaldeaneta Aiekialdean,etahanezarrizuenberekanpalekua.

6Etaikusizuen,etahara,lurraosozabalaetaonazela,eta denetarikhaztenzenbertan:mahatsondoak,pikuak, granadak,haritzak,arteak,terebintoak,olio-arbolak, zedroak,altzifreak,datilondoaketalandakozuhaitzguztiak; etaurazegoenmendietan

7EtabedeinkatueginzuenKaldeakoUr-etikateraeta lurraldehonetaraekarrizuenJauna

8Etagertatuzenlehenurtean,zazpigarrenastean,lehen hilabetekoilberrian,1954AM],aldarebateraikizuela mendihonetan,etaJaunarenizenadeituzuela:«Zuzara, Jainkobetikoa,nireJainkoa»

9Etaaldareanerre-sakrifiziobateskainizionJaunari, berarekinegonzedinetaezuztekobizitzaosoan

10Handikhegoalderantzjoanzen,etaHebronerairitsizen, etaHebrongaraihartaneraikizuten,etabiurtezbiziizan zenhan,eta(handik)hegoaldekolurralderajoanzen, Bealot-era,etagoseteaizanzenlurraldean.

11EtaAbramEgiptorajoanzenastekohirugarrenurtean, etaEgiptonbiziizanzenbosturtez,bereemazteakendu ziotenarte

12EgiptokoTanaishiriagaraihartaneraikizen,Hebronen zazpiurtegeroago

13FaraoiakAbramenemaztea,Sarai,hartuzuenean, JaunakizurritehandizzigortuzituenFaraoiaetaharen etxea,Abramenemaztea,Saraizelaeta 14Abramosoaberatsazen,ardi,behi,asto,zaldi,gamelu, morroietaneskameugaribaitzituen,etazilaretaurreugari erebaiLot,bereanaiarensemea,ereaberatsazen

15FaraoiakAbramenemaztea,Sarai,itzulizion,eta EgiptotikbidalizuenAbramhasieranberekanpalekua jarrizuenlekurajoanzen,aldarearenlekura,Aiekialdean etaBetelmendebaldeanzituela.Etabakeanitzulizuen Jauna,bereJainkoa,bedeinkatuzuen

16Etagertatuzenlehenastekohirugarrenurteko berrogeitabatgarrenjubileuan[1963AM],lekuhartara itzulietabertanerre-sakrifiziobateskainizuela,eta Jaunarenizenadeieginzuela,etaesanzuela:"Zu,Jainko Gorena,nireJainkoazarabetiko".

17Astehonetakolaugarrenurtean[1964AM]Lotbanandu eginzenharengandik,etaSodomanbiziizanzen,eta Sodomakogizonakbekatariosoakziren.

18Bihotzeanatsekabetuzitzaionanaiarensemeakalde eginzuelako;ezbaitzuenseme-alabarik

19Lotgatibueramanzutenurtehartan,JaunakAbrami esanzion,Lotekharengandikaldeeginondoren,aste honetakolaugarrenurtean:«Altxabegiakbizizarenlekutik iparralderantzetahegoalderantz,mendebalderantzeta ekialdera»

20Ikustenduzunlurraldeosoaemangodizutzurietazure ondorengoeibetiko,etazureondorengoakitsasoko hondarrabezainugariakizangodiraLurrekohautsa zenbatuahalizangobaluere,zureondorengoakezinizango dirazenbatu.

21Jaikizaitez,ibililurraldeosoanzehar,luze-zabal,eta ikusidena;zureondorengoeiemangobaitiet»Abram Hebronerajoanzenetahanbiziizanzen.

22UrtehartanetorrizirenKedorlaomer,Elamgoerregea, Amrafel,Shinarkoerregea,Ariok,Selasarkoerregeaeta Tergal,Gentilenerregea,etahilzutenGomorrarenerregea. Sodomakoerregeakiheseginzuen,etaaskoeroriziren zaurienarteanSiddimgoharanean,ItsasoGaziarenondoan.

23Sodoma,AdametaZeboimhartuzituztengatibu,baita AbramenanaiarensemeLotere,harenondasunguztiekin, etaDanerajoanziren

24EtaiheslaribatetorrizenetaAbramiesanzionbere anaiarensemeagatibueramanzutelaeta(Abramek)bere etxekozerbitzariakarmatuzituen

25Abramentzatetaharenondorengoentzat,lehenengo fruituenhamarrenaJaunarentzat,etaJaunakbetikolege gisaezarrizuenharenaurreanzerbitzatzenzutenapaizei emateko,betikojabetzanizanzezaten

26Etalegehonekezduegunmugarik;izanere, belaunaldizbelaunaldiezarridubetiko,Jaunariemanbehar

dioteladenarenhamarrena,haziarena,ardoarena,olioarena, behienaetaardiena.

27Etaemanzienbereapaizei,harenaurreanpozikjaneta edateko.

28Sodomakoerregeaharenganaetorrietaahuspeztuegin zen,esanez:«Abramgurejauna,emaniezaguzuerreskatatu dituzunarimak;harrapakinakzureakizandaitezela»

29Abramekesanzion:«Goi-goikoarenaurreaneskuak altxatzendizkiot,haririkgabeoinetako-lokarririkgabe,ez dudalazureadenezerhartuko,Abramaberastududalaesan ezdezazun;izanezik,gazteekjandutenaetanirekinetorri direnAner,EskoletaMambrerenzatiaHauekhartuko duteberenzatia».

14.KAPITULUA

1Gertaerahauenondoren,astehonetakolaugarrenurtean, hirugarrenhilekoilberrian,Jaunarenhitzaetorrizitzaion Abramiametsbatean,esanez:«Ezizanbeldurrik,Abram; ninaizzurebabeslea,etazuresariaosohandiaizangoda»

2Etaesanzuen:«Jauna,Jauna,zeremangodidazu, hemendikseme-alabarikgabenoalakontuanhartuta,eta Masekensemea,nireneskamearensemea,Damasek Eliezerda:beraizangodanireoinordekoa,etaniriez didazuondorengorikeman».

3Etaesanzion:«Hauezdazureoinordekoaizango,zure erraietatikaterakodenabaizik;horiizangodazure oinordekoa».

4Etakanporaateraetaesanzion:«Begirazeruraeta zenbatuizarrak,zenbatuahalbadituzu»

5Zerurabegiratuetaizarrakikusizituen.Etaesanzion: «Horrelaizangodazureondorengoa»

6Jaunarengansinetsizuen,etahorizuzentasuntzathartu zitzaion.

7Etaesanzion:«NinaizJauna,KaldeetakoUr-etikatera zintudana,kanaandarrenlurraldeabetikojabetzanemateko; etazureetazureondorengoenJainkoaizangonaiz».

8Etaesanzuen:«Jauna,Jauna,nondikjakingodut oinordetzanhartukodudala?»

9Etaesanzion:«Hartuhiruurtekobehibat,hiruurteko ahuntzbat,hiruurtekoardibat,usapalbatetausobat»

10HilabeteerdianhartuzituenhoriekguztiaketaHebron ondoandagoenMambrekoharitzeanbiziizanzen.

11Etaaldarebateraikizuenhan,etahoriekguztiak sakrifikatuzituen;etahaienodolaisurizuenaldarearen gainean,etaerditikzatituzituen,etaelkarrenaurreanjarri; bainahegaztiakezzituenzatitu

12Etatxoriakzatiengaineaneroriziren,etaAbramek uxatuzituen,etaezzientxorieiukitzenutzi

13Eguzkiasartuzenean,estasibatekhartuzuenAbram, etahara!iluntasunhandikoizuaerorizitzaion,etaesan ziotenAbrami:«Jakinezazuzureondorengoakatzerritar izangodirelahaienaezdenlurraldebatean,etaesklabo bihurtukodituztelaetalaurehunurtezzapaldukodituztela»

14Etaesklaboizangodirennazioaepaitukodut,eta ondorenhandikaterakodiraondasunhandiekin

15.Etabakeanjoangozarazureaitengana,etazahartzaro oneanlurperatukozaituzte

16Bainalaugarrenbelaunaldianhonaitzulikodira; amortarrengaiztakeriaezbaitaoraindikbete-betea».

17Etalotikesnatuzen,etajaikizen,etaeguzkiasartuzen; etasugarbatzegoen,etahara!labebatkeaateratzenari zen,etasuzkosugarbatigarotzenzenzatienartetik

18Egunhartan,JaunakitunbateginzuenAbramekin, esanez:«Zureondorengoeiemangodietlurraldehau, EgiptokoibaitikhasietaEufratesibairaino,hauda,ibai handiraino;keniarrak,keniztarrak,kadmondarrak, periztarrak,refaimarrak,pakorrak,hibiarrak,amortarrak, kanaandarrak,girgastarraketajebustarrakutzikodizkiet»

19Egunaigarozen,etaAbramekzatiak,hegaztiak,frutaopariaketaedari-opariakeskainizituen,etasuakirentsi zituen

20EtaegunhartanitunbategingenuenAbramekin, hilabetehonetanNoerekinegingenuenbezala;eta Abramekjaialdiaetaordenantzaberrituzituenberetzat betiko.

21Abramekpoztueginzen,etagauzahoriekguztiak jakinarazizizkionSarairibereemazteari;etasinetsizuen ondorengoaizangozuela,bainaezzuenerditu.

22SaraikaholkuemanzionberesenarrariAbrami,esanez: «ZoazAgarnireneskameegiptoarrarengana;agian, harekinondorengoakizangodizkizut».

23AbramekentzunzionSaraibereemaztearenahotsarieta esanzion:«Egin(horrela)»SaraikAgar,bereneskame egiptoarra,hartuetaAbrami,beresenarrari,emaztetzat emanzion

24EtaAbramenganajoanzen,etahaurdungeratuzen Abrametasemebaterdituzion,etaIsmaeldeituzion,aste honetakobosgarrenurtean[1965AM];etahauzen Abramenbizitzakolaurogeitaseigarrenurtea

15.KAPITULUA

1Jubileuhonenlaugarrenastekobosgarrenurtean,[1979 AM]hirugarrenhilean,hilarenerdian,Abramekuztaren lehenengofruituenjaiaospatuzuen

2Etaeskaintzaberriakeskainizizkionaldarean,uztaren lehenfruituak,Jaunari,behibat,ahuntzbatetaarkumebat aldareanerre-oparigisaJaunari;haienfruitu-opariaketa edari-opariakintsentsuarekineskainizituenaldarean.

3JaunaagertuzitzaionAbramietaesanzion:«Ninaiz JainkoAhalguztidun;onartuzeureburuanireaurreaneta izanzaitezperfektua».

4Itunaegingodutzureetanireartean,etaizugarri ugaldukozaitut»

5Abramaurpegialurreraerorizen,etaJainkoakberarekin hitzeginzuen,etaesanzion:

6«Hara,nireaginduazurekindago, Etanazioaskorenaitaizangozara

7EzdagehiagozureizenaAbramizango, BainazureizenahemendikaurreraetabetikoAbraham izangoda.

Zerennazioaskorenaitaeginzaitut

8Osohandiegingozaitut, Etanaziobihurtukozaituztet, Etaerregeakaterakodirazuregandik

9Itunaezarrikodutzureetazureondorengoenartean belaunaldizbelaunaldi,betikoitunaizangodena,zureeta zureondorengoenJainkoizannadin

10<Etazurietazureondorengoeiemangodizuet> atzerritargisabiziizanzarenlurraldea,Kanaanlurraldea, betikojabetuzaitezen,etaniizangonaizhaienJainkoa»

11JaunakAbrahamiesanzion:«Zuk,berriz,gordenire ituna,zuketazureondorengoek.Zirkunzidatuzuenartean gizonezkoguztiak,etazirkunzidatuzuenprepuzioak;hori izangodanireetazuenartekobetikoitunarenseinale»

12Zortzigarrenegunean,belaunezbelaun,etxeanjaiotako edozeingizonezkozirkunzidatukoduzue,edozuen ondorengoetatikkanpoerosiduzuenedozein atzerritarrengandikdiruz

13Zureetxeanjaiotakoazirkunzidatukoda,etadiruzerosi dituzunakzirkunzidatukodira,etanireitunazuenharagian izangodabetikolegegisa

14Etazortzigarreneguneanprepuzioarenharagian zirkunzidatuezdengizonezkozirkunzidatugabea,bere herritikkanporatuaizangoda,nireitunahautsibaitu»

15JainkoakAbrahamiesanzion:«Saraizureemazteariez zaiogehiagoSaraideituko,baiziketaSaraizangodabere izena»

16Etabedeinkatukodut,etasemebatemangodizut berarekin,etabedeinkatukodut,etanaziobatizangoda, etanazioenerregeakaterakodiraharengandik

17Abrahamaurpegialurreraerorizen,etapoztueginzen, etaberebihotzeanesanzuen:«Ehunurtekoarisemebat jaiokoalzaio,etalaurogeitahamarurtekoSarakerdituko aldu?»

18AbrahamekJainkoariesanzion:«AiIsmaelzure aurreanbizikobalitz!»

19Jainkoakesanzuen:«Bai,Sarakeresemebatizango dizu,etaIsaakdeitukodiozu,etanireitunaegingodut harekin,betikoituna,etaharenondorengoentzat»

20Ismaelidagokionezereentzundizut,etahara, bedeinkatukodut,etahandiegingodut,etaizugarri ugaritukodut,etahamabiprintzeizangoditu,etanazio handibategingodut

21BainanireitunaIsaakekinegingodut,Sarakzuretzat erditukoduenarekin,egunhauetan,datorrenurtean»

22Etaharekinhitzegiteariutzizionean,Jainkoa Abrahamengandikigozen.

23AbrahamekJainkoakesanbezalaeginzuen:bereseme Ismaelhartuzuen,etxeanjaiotakoetadiruzerosizituen guztiak,etxekogizonezkoguztiak,etahaienprepuzioaren haragiazirkunzidatuzuen

24EtaegunbereanzirkunzidatuzutenAbraham,eta harekinbaterazirkunzidatuzirenbereetxekogizonguztiak, <etaetxeanjaioak>,etaatzerritarrenseme-alabeidiruz erosizizkienguztiak.

25Legehaubelaunaldiguztientzatdabetiko,etaezda egunenzirkunzisiorikegiten,eztazortziegunetatikegun baterekentzen;izanere,betikoordenantzada,zeruko tabletetanezarriaetaidatzia.

26Etajaiotzendenoro,zeinarenprepuzioarenharagia zortzigarreneguneanzirkunzidatuezden,ezdaJaunak Abrahamekineginzuenitunarenseme-alabenartekoa, suntsipenarenseme-alabenartekoabaizik;ezdago,gainera, harenganJaunarenadelaadieraztenduenseinalerik,baizik etasuntsituaetalurpetikhilaizatekoetalurpetikerrotik ateratzekopatuadu,JaunarengureJainkoarenitunahautsi baitu.

27Izanere,presentziakoaingeruguztiaketasantutzearen aingeruguztiakhorrelasortuakizandiraberensorrera egunetik,etapresentziakoaingeruenetasantutzearen aingeruenaurreansantutuduIsrael,berarekinetabere aingerusantuekinegondaitezen.

28Etaaginduiezaiezuisraeldarreiitunhonenseinalea belaunaldizbelaunaldigordedezatelabetikolegegisa,eta ezdiralurraldetikerrotikkenduko.

29Aginduhauitungisaezarrida,Israelgoseme-alaba guztienarteanbetikobetedezaten

30Ismael,harensemeak,anaiaketaEsauezzituenJaunak hurbilarazi;ezzituenaukeratuAbrahamenseme-alabak zirelako,ezagutzenzituelakobaizik,Israelaukeratuzuen bereherriizateko

31Etasantutueginzuen,etagizakienseme-alabaguztien artetikbildu;izanere,nazioetaherriaskodaude,eta guztiakdiraharenak,etaguztiengaineanespirituakjarri dituagintari,beragandikaldentzeko

32Bainaezzuenaingerurikedoespiriturikizendatu Israelengainean,berabaitahaienagintaria,etaberak zaindukodituetabereaingeruenetaespiritueneskutiketa berebotereguztieneskutikeskatukoditu,zaindueta bedeinkatuditzan,etaharenakizandaitezenetaberahaiena izandadinhemendikaurreraetabetiko

33EtaorainiragartzendizutIsraelgoseme-alabekez dutelaordenantzahaubeteko,etaezdituztelaberensemeak legehonenaraberazirkunzidatuko;izanere, zirkunzidazioarenharagian,berensemeenzirkunzidazio haualdebaterautzikodute,etaBeliarrensemeguztiek berensemeakzirkunzidatugabeutzikodituztejaioziren bezala.

34EtaJaunarenhaserrehandiaizangodaIsraelgosemealabenaurka,harenitunautzietaharenhitzetikaldendu direlako,etaprobokatuetablasfematudutelako,legehonen ordenantzabetetzenezdutelako;izanere,berenkideak jentilenantzeratratatudituzte,lurraldetikkenduetaerrotik ateraahalizateko.Etaezzaiegehiagobarkamenikedo barkamenikizangobetikoakatshonenbekatuguztiagatik [barkamenaetabarkamenaegondadin]

16.KAPITULUA

1LaugarrenhilekoilberrianagertuginenAbrahami, Mambrekoharitzean,etaberarekinhitzegingenuen,eta iragarrigenionSarabereemazteaksemebatemangoziola

2EtaSarakbarreeginzuen,Abrahamekinhitzhauekesan genituelaentzunbaitzuen,etaohartarazigenion,eta beldurtueginzen,etaukatueginzuenhitzhoriengatik barreeginzuela

3Etaberesemearenizenaesangenion,zerukotabletetan idatzitaetaordenatutadagoenbezala(hauda,Isaak), 4Eta(zein)beraganaitzultzenginenean,semebathaurdun izangozuen

5HilabetehonetanJaunakbereepaiketakbetearazizituen Sodoma,Gomorra,ZeboimetaJordaneskualdeosoaren aurka,etasuzetasufrezerrezituen,etagaurkoegunera artesuntsituzituen,[hara]haienlanguztiakadierazi dizkizudanbezala,gaiztoaketabekatariakdirelaoso,eta kutsatzendirelaetafornikapenaegitendutelaberen haragian,etazikinkerialantzendutelalurrean.

6Eta,eraberean,JainkoakepaiketaegingoduSodomako zikinkeriarenaraberajokatudutenlekuetan,Sodomako epaiketarenantzekoa

7BainaLotsalbatugenuen;izanere,JainkoakAbraham gogoratuzuenetahondamendiarenerditikbidalizuen.

8Etaberaketaberealabekbekatuaeginzutenlurrean, Adamengaraitikberegarairaartelurreanizanezzen bezalakoa;gizonaberealabekinoheratubaitzen.

9Eta,hara,aginduetagrabatuzenbereondorengoguztiei buruz,zerukotabletetan,kentzekoetaerrotikateratzeko, etaSodomakoepaiketabezalaepaitzekohaienaurka,eta gizakiarenondorengorikezuztekolurreankondenazio egunean.

10HilabetehartanAbrahamHebrondikaldeeginetaGerar mendietanbiziizanzen,KadesetaXurartean

11BosgarrenhilabetearenerdianhandikjoanetaZinaren Putzuanbiziizanzen

12Seigarrenhilabetearenerdian,JaunakSarabisitatuzuen etaesandakoaeginzion,etahaurdungeratuzen.

13Hirugarrenhilabeteansemebaterdituzuen,eta hilabetearenerdian,JaunakAbrahamiesanziongaraian, uztarenlehenfruituenjaian,jaiozenIsaak.

14EtaAbrahamekberesemeazortzigarrenegunean zirkunzidatuzuen:beraizanzenlehenazirkunzidatua betikoezarridenitunarenarabera.

15EtalaugarrenastekoseigarrenurteanAbrahamengana joanginen,ZinarenPutzura,etaagertuginen[Sarariesan genionbezala,harenganaitzulibehargenuela,etasemebat izangozuela]

16Zazpigarrenhilabeteanitzuliginen,etaSarahaurdun aurkitugenuengureaurrean]etabedeinkatuegingenuen, etaberariburuzerabakitakogauzaguztiakiragarri genizkion,ezzelahilkobesteseisemeizanarte,etahil aurretikikusikozituela;bainaIsaakengandeitukozitzaiola bereizenaetaondorengoa

17Etaharensemeenondorengoguztiakjentilakizango zirelaetajentilenarteanzenbatukozirela;bainaIsaaken semeetatikbatondorengosantubihurtukozelaetaezzela jentilenarteanzenbatuko

18Goi-goikoarenzatibihurtukobaitzenbera,etaharen ondorengoguztiakJainkoarenjabetzanerorikoziren, Jaunarentzatherriizanzedinnazioguztiengainetik,eta erreinu,apaizetanaziosantubihurtukozela.

19Etajoanginengurebidetik,etaSarariesangenion guztiakontatugenion,etabiakosopozikzeuden

20EtaaldarebateraikizionhanJaunari,zeinariemanzion askatzaileaetabereatzerritarbizilekuazuenlurraldean pozgarriaegitenziona,etapoz-jaibatospatuzuenhilabete hartanzazpiegunez,ZinarenPutzuaneraikizuen aldarearenondoan

21Jaialdihonetanetxolakeraikizituenberetzatetabere zerbitzarientzat,etaberaizanzenlurreanEtxolenJaia ospatuzuenlehena

22Zazpiegunhorietan,eguneroerre-oparibateskaintzen zionaldareraJaunari:biidi,biahari,zazpiardietaahuntz bat,bekatu-oparigisa,bereetabereondorengoenalde barkamenaeskatuz.

23Eta,eskeronekoeskaintzagisa,zazpiahari,zazpi antxume,zazpiardietazazpiaker,bakoitzaberefruituoparietaedari-opariekin;etagantzguztiaaldareanerre

zuen,Jaunariaukeratutakoeskaintzagisa,usain atsegingarrigisa.

24Goizezetaarratsaldezusaingozoakerretzenzituen: intsentsua,galbanoa,stanca,nardoa,mirra,espeziaketa kostuma;zazpihoriekguztiakeskainizituen,xehatuta,zati berdinetannahastutaetagarbi

25Etazazpiegunezospatuzuenjaihau,bihotzosozeta arimaosozpoztuz,beraketabereetxekoguztiekin;etaez zenberarekinarrotzbakarbatere,eztazirkunzidatu gaberikere

26Etabedeinkatueginzuenberebelaunaldiansortuzuen Sortzailea,bereplazeronarenaraberasortubaitzuen; bazekienetaulertuzuenberagandikjustiziarenlandarea sortukozelabelaunaldiguztietarako,etaberagandikhazi santua,gauzaguztiakeginzituenarenantzekoaizanzedin

27Etabedeinkatuetapoztueginzen,etajaialdihorri Jaunarenjaialdiadeituzion,Goi-goikoJainkoakatsegin dezakeenpoza

28Etabedeinkatuegingenuenbetiko,etaharenondorengo guztiaklurrekobelaunaldiguztietanzehar,jaialdihaubere garaianospatuzuelako,zerukotabletentestigantzaren arabera.

29Horregatik,Israelentzatzerukotabletetanagindutadago zazpiegunezTabernakuluenJaiapozikospatukodutela zazpigarrenhilabetean,Jaunarenaurreanatsegindenbezala; betikolegeabelaunaldizbelaunaldiurtero

30Etahorretarakoezdagoegunmugarik;izanere,betiko aginduadagoIsraelentzatospatuetaetxoletanbizitzea,eta buruetankoroakjartzea,etaerrekatxotikadarhostotsuak etasahatsakhartzea

31Abrahamekpalmondoadarraketazuhaitzederren fruituakhartuzituen,etaegunerozazpialdizinguratzen zuenaldareareninguruanadarrekin,pozikgoraipatzeneta eskerrakematenzizkionbereJainkoarigauzaguztiengatik.

17.KAPITULUA

1Bosgarrenastekolehenurtean,jubileuhonetan,Isaak titiakenduzioten,[1982AM]etaAbrahamekoturuntza handibateginzuenhirugarrenhilabetean,beresemeIsaak titiakenduziotenegunean

2Ismael,Agaregiptoarrarensemea,Abrahambereaitaren aurreanzegoen,harenordez,etaAbrahampoztueginzen etaJainkoabedeinkatuzuenberesemeakikusizituelako etaezzelakoseme-alabarikgabehil

3EtagogoratuzituenLotekberagandikbananduzen eguneanesanzizkionhitzak,etapoztueginzenJaunak lurreanhaziaemanziolakolurraoinordetzanhartzeko,eta bereahoosozbedeinkatuzuengauzaguztienSortzailea

4SarakIsmaeljolaseanetadantzanikusizuen,eta Abrahampoz-pozikIsmaelenjeloskorjarrizeneta Abrahamiesanzion:«Botaneskamehauetaharensemea; neskamehonensemeaezbaitaniresemeIsaakekin oinordekoizango»

5GauzahoriatsekabegarriairudituzitzaionAbrahami, bereneskameagatiketaberesemeagatik,ezenberegandik botabeharbaitzituen.

6EtaJainkoakAbrahamiesanzion:«Ezizanzaitez atsekabegarriahaurragatiketaneskameagatik;Sarakesan dizunguztian,entzunharenhitzeietaegin;Isaakenbidez izangobaitazureizenaetaondorengoa

7Bainaneskamehonensemearidagokionez,naziohandi bategingodut,zureondorengoadelako».

8GoizeangoizjaikizenAbraham,ogiaetaur-zatibat hartu,Agarrenetahaurrarensorbaldengaineanjarrieta bidalieginzuen.

9NeskajoanetaBeer-Xebabasamortuanibilizen,eta botila-uraagortuzitzaion,etaegarrieginzitzaionneskatoa, etaezinizanzuenaurrerajarraitu,etaerorieginzen.

10Amakhartuetaolibondobatenazpianutzizuen;gero, joanetaharenaurreaneserizen,arku-jaurtiketabaten distantziara;esanbaitzuen:«Ezdezadalanirehaurraren heriotzaikusi»Etaeseritazegoela,negarrezhasizen 11Jainkoarenaingerubatek,santuetakobatek,esanzion: «Zergatikarizaranegarrez,Agar?Jaiki,hartuhaurraeta eutsieskuan;Jainkoakentzunbaituzureahotsaetaikusidu haurra».

12Begiakirekietaur-iturribatikusizuen;joanetabere botilaurezbetezuen,etaberehaurrariedatenemanzion JaikietaParangobasamorturajoanzen.

13Haurrahazietaarkularibihurtuzen,etaJainkoaharekin zegoen,etabereamakEgiptokoalabenarteanemaztebat hartuzion.

14Etasemebaterdizion,etaNebaiotdeituzion,esanez: «Jaunagertuizanzaitdeiegindiodanean»

15Etagertatuzenzazpigarrenastean,lehenengourtean, [2003AM],jubileuhonetakolehenengohilean,hilhonen hamabian,zeruanahotsakentzunzirenAbrahamiburuz, esanezleialzelaesanzionguztian,etaJaunamaitezuela, etaatsekabeguztietanleialzela

16EtaMastêmâprintzeaJainkoarenaurreanetorrietaesan zuen:«Hara,AbrahamekmaiteduberesemeIsaak,eta bestegauzaguztiengainetikatsegindu;eskatuiezaiozu erre-oparigisaeskaintzekoaldarean,etaikusikoduzu aginduhaubetetzenduen,etajakingoduzuealeialden probatzenduzunguztian»

17JaunakbazekienAbrahamleialzelabereatsekabe guztietan;izanere,bereherrialdeanetagosetearekin probatuzuen,etaerregeenaberastasunekinprobatuzuen, etaberriroprobatuzuenbereemaztearenbidez,beragandik erauziaizanzenean,etazirkunzisioarekin;etaIsmaeleta Agarrenbereneskamearenbidezprobatuzuen,bidali zituenean

18EtaJainkoakprobatuzuenguztianleialaurkituzen,eta berearimaezzenpazientziarikgabeegon,etaezzenmotel ibiliekintzan;leialetaJaunarenmaitaleazelako

18.KAPITULUA

1Jainkoakesanzion:«Abraham,Abraham»Hark erantzunzuen:«Hemennago»

2Etaesanzuen:HartuIsaak,maiteduzunsememaitea,eta zoazmendi-lurraldebatera,etaeskainierakutsikodizudan mendibatean

3Goizeangoizjaikizen,astoatxaldatuzuen,etaberebi mutilgazteaketaberesemeIsaakhartuzituenberarekin, etaerre-opariarenegurramoztuzuen,etahirugarren eguneanlekurajoanzen,etalekuaurrunetikikusizuen.

4Ur-iturribaterairitsizenean,beremutileiesanzien: «Geldituhemenastoarekin,etamutilaetabiokharajoango gara,etagurtuondoren,itzulikogarazuengana».

5Hartuzuenerre-opariarenegurraetaIsaakberesemearen gaineanjarrizuen;eskuanhartuzituensuaetalabana,eta biakelkarrekinjoanzirenlekuhartara

6Isaakekesanzionaitari:«Aita».Aitarierantzunzion: «Hemennago,seme».Aitarierantzunzion:«Honahemen sua,labanaetaegurra;bainanondagoerre-oparirakoardia, aita?»

7Etaesanzuen:«Jainkoakberetzatemangoduardibat erre-oparirako,seme»EtaJainkoarenmendirahurbildu zen

8Aldarebateraikizuen,etaegurrajarrizuenaldarean,eta lotuzuenberesemeIsaak,etaaldarearengainekoegurraren gaineanjarrizuen,etaeskualuzatuzuenlabanahartzeko, etaIsaakberesemeahil

9EtaharenaurreanetaMastêmâprintzearenaurreanzutik egonnintzen,etaJaunakesanzuen:«Esaniezaiozuez diezaiolaeskuajarrimutilari,eztaezereginere,Jaunaren beldurdelaerakutsibaitut»

10Etazerutikdeieginnion,etaesannion:«Abraham, Abraham»Izututa,esanzuen:«Hemennago»

11Etaesannion:«Ezluzatueskuamutikoarengainean,eta ezeginezerberari;orainerakutsidutJaunarenbeldur zarela,etaezdidazulaukatuzuresemea,zurelehensemea»

12EtaMastêmâprintzealotsatueginzen;etaAbrahamek begiakaltxatuetaikusizuen,etahara,aharibatadarretatik harrapatutaetaAbrahamjoanetaahariahartuetaerreoparigisaeskainizuenberesemearenordez.

13Abrahameklekuhari«Jaunakikusidu»deituzion,eta horregatikesatendamendian«Jaunakikusidu»;hauda, Sionmendia.

14EtaJaunakAbrahambigarrenaldizdeituzuenbere izenezzerutik,guriJaunarenizeneanharekinhitzegiteko agerrarazizigunbezala.

15Etaesanzuen:«Neureburuarenizeneanzinegitendut, dioJaunak,gauzahaueginduzulako,etaezdidazulako zuresememaiteaukatu,bedeinkaziozbedeinkatuko zaitudala,etazureondorengoakugaritukoditudala,zeruko izarrakbezalaetaitsasertzeandagoenhondarrabezalaEta zureondorengoeketsaienhiriakhartukodituztejabetzan, 16Etazureondorengoenbidezbedeinkatukodiralurreko nazioguztiak,nireahotsaobeditzenduzulako,etaguztiei erakutsidietleialzarelanirekinesandizudanguztian:Zoaz bakean

17Abrahamberemutilenganajoanzen,etajaikieta elkarrekinjoanzirenBeer-Xebara,etaAbraham[2010AM] ZinarenPutzuarenondoanbiziizanzen

18Etaurteroospatuzuenjaihau,zazpiegunezpozik,eta Jaunarenjaiadeituzion,bakeanjoanetaitzulizenzazpi egunenarabera

19Eta,horrenarabera,Israeletaharenondorengoeiburuz aginduetaidatzidazerukotabletetan,zazpiegunezjaialdi hauospatubehardutelajaialdiarenpozez

19.KAPITULUA

1Berrogeitabigarrenjubileukolehenastekolehenurtean, AbrahamitzulietaHebronen,hauda,Kiriat-Arbaren, aurreanbiziizanzenbiastekourtez

2Jubileuhonetakohirugarrenastekolehenurteanbete zirenSararenbizitzakoegunak,etaHebronenhilzen

3Abrahamjoanzenharendoluaegiteraetalurperatzera, etaprobatugenueneabereespirituapazientziazueneta bereahokohitzekinhaserretzenezzenikusteko;eta pazientziaaurkituzuenhonetan,etaezzenasaldatu.

4Izanere,pazientziaizpirituarekinhitzeginzuenHet-eko seme-alabekin,berehildalurperatzekolekubateman ziezaiotenasmoz

5Jaunakgraziaemanzionhuraikustenzutenguztien aurrean,etaHethensemeeierregutuzienapaltasunez,eta hauekemanziotenMamrerenaurreandagoenkobazulo bikoitzarenlurra,hauda,Hebronen,laurehunzilarrezko txanponengatik

6Etaerregutuzioten,esanez:Doanemangodizugu;baina ezzuenhaieneskuetatikhartunahiizandoan,lekuaren prezioaemanbaitzuen,diruaosorik,etabialdizahuspeztu zitzaien,etaondorenberehildalurperatuzuenkobazulo bikoitzean

7Sararenbizitzakoegunguztiakehunetahogeitazazpi urteizanziren,hauda,bijubileu,lauasteetaurtebete: horiekdiraSararenbizitzakourteenegunak

8HaudaAbrahamprobatuzutenhamargarrenproba,eta leialetapazientziahandikoaaurkituzuten.

9Etaezzuenhitzbakarbatereesanlurraldeanzebilen zurrumurruariburuz,Jainkoakberarietaondorengoei emangozielaesanziola,etahanberehildalurperatzeko lekubateskatuzuen;izanere,leialaurkituzuten,eta Jainkoarenlagungisaidatzizutenzerukotabletetan

10Laugarrenurtean,emaztebathartuzuenbereseme Isaakentzat,etaRebekazenharenizena,Labanenarreba etaBetuelenalaba;etaBetuelMelkarensemeazen,etahau AbrahamenanaiaNahorrenemazteazen.

11Abrahamekhirugarrenemaztebathartuzuenberetzat, Keturaizenekoa,bereetxekomorroienalabenartean,Agar Sarabainolehenhilbaitzen.Etaseisemeerdituzizkion: Zimram,Jokxan,Medan,Midian,IxbaketaXuah,bi astekourteetan

12Bigarrenurtean,seigarrenastean,Rebekakbisemeerdi zizkionIsaaki:JakobetaEsau

13Eta[2046AM]Jakobgizonleunetazuzenazen,eta Esau,basatia,landakogizonaetailetsua,etaJakob oihaletanbizizen

14Gazteakhaziziren,etaJakobekidaztenikasizuen; bainaEsaukezzuenikasi,zelaikogizonaetaehiztaria baitzen,etagerraikasizuen,etabereegintzaguztiak basatiakziren

15AbrahamekJakobmaitezuen,bainaIsaakekEsaumaite zuen

16EtaAbrahamekEsaurenegintzakikusizituen,eta bazekienJakobenganizangozelabereizenaeta ondorengoa;etaRebekadeituetaaginduaemanzion Jakobiburuz,bazekielakoharkereaskozgehiagomaite zuelaJakobEsaubaino.

17Etaesanzion:Enealaba,zainduniresemeJakob,zeren nireordezegongobaitalurrean,etabedeinkapenaizango dagizakienartean,etaSemenondorengoosoaren aintzarako

18BadakitJaunakhuraaukeratukoduelabereherriizateko, lurrarengaineandaudenherriguztienartean

19Etahara,IsaakekniresemeakEsaumaiteagoduJakob baino,bainaikustendutzukbenetanmaiteduzulaJakob.

20Gehiagoerakutsiharizuremaitasuna,etabegira bedeinkaziozharengan;bedeinkapenaizangobaitaguretzat lurrean,hemendikaurreratikbelaunaldiguztietara

21Indartubedizureeskuak,etapoztubedizurebihotza zuresemeJakobengan,zerenmaiteizanbaitutnireseme guztiakbainogehiagoBetikobedeinkatuaizangoda,eta harenondorengoeklurosoabetekodute

22Lurrekohondarrazenbatubadezakenorbaitek,haren ondorengoakerezenbatuahalizangodira

23EtaJaunaknietanireondorengoakbedeinkatudituen bedeinkapenguztiakJakobenaketaharenondorengoenak izangodirabetiko

24Etaharenondorengoenbidezbedeinkatuaizangoda nireizena,etanireaitenizena,Sem,Noab,Henok, Mahalalel,Enos,SetetaAdamena

25Etahauekzeruarenoinarriakjartzekobaliokodute,eta lurrasendotzeko,etaortziandaudenargiguztiakberritzeko 26DeituzuenJakobbereamarenaurrean,Rebekaren aurrean,etamusuemanzion,etabedeinkatueginzuen, esanez:

27«Jakob,enesememaitea,nirearimakmaiteduena, Jainkoakbedeinkazaitzalazerutik,etaemandiezazkizula Adam,Henok,NoeetaSembedeinkatuzituenbedeinkapen guztiak;etaesanzizkidangauzaguztiaketaemango zizkidalaaginduzidangauzaguztiakitsatsidiezazkizula zurietazureondorengoeibetiko,zerualurrarengainean dagoenegunenarabera»

28EtaMastêmârenEspirituekezdutezuedozure ondorengoengaineannagusitukoJaunarengandik aldentzeko,zeinabaitazureJainkoahemendikaurreraeta betiko.

29JainkoJaunaizanbedizuretzataita,etazulehen-seme zarela,etaherriarentzatbeti

30Zoazbakean,seme».Etabiakbaterajoanziren Abrahamengandik

31RebekakaskozgehiagomaitezuenJakobberebihotz osozetaarimaosozEsaubaino;bainaIsaakekaskoz gehiagomaitezuenEsauJakobbaino

20.KAPITULUA

1Zazpigarrenastekolehenurtean,berrogeitabigarren jubileuan,AbrahamekIsmael[2052(2045?)AM]etabere hamabisemeak,Isaaketaberebisemeak,etaKeturarensei semeaketahaiensemeakdeituzituen

2EtaJaunarenbideajarraitzekoaginduzien;zuzentasuna lantzeko,etabakoitzakberebizilagunamaitatzeko,eta moduhorretanjokatzekogizakiguztienartean;bakoitzak haiekikoibiltzekolurreanepaiaetazuzentasunaegiteko

3Jaunakhaiekinegindakoitunarenarabera,semeak zirkunzidatubeharzituztela,etaJaunakaginduzizkigun bideguztietatikeskuineraedoezkerreraezaldendubehar zituztela;etafornikazioetazikinkeriaorotatikgordebehar genuela[etagureartetikfornikazioetazikinkeriaoro baztertubehargenuela]

4Etaemakumeedoneskamebatekzuenartean fornikaziorikegitenbadu,erreezazuesuanetaezdezatela harekinfornikaziorikeginberenbegienetabihotzaren arabera;etaezdezatelaemazterikhartuKanaango alabetatik;zerenKanaangoondorengoaklurraldetikerrotik kendukobaitira

5Etaerraldoienepaiketarenetasodomatarrenepaiketaren berriemanzien,nolaepaituakizanzirenberen gaiztakeriagatik,etanolahilzirenberenfornikazioagatik, zikinkeriagatiketafornikazioarenbidezkoelkar usteltzeagatik.

6«Zainduzaiteztefornikapenetazikinkeriaorotatik,eta bekatuarenkutsaduraorotatik,gureizenamadarikazio bihurtuezdezazuen,etazuenbizitzaosoaisekabihurtuez dezazuen,etazuensemeguztiakezpatazsuntsituez daitezen,etaSodomabezalamadarikatuakizanezzaitezten, etazuenhondarrakGomorrakosemeakbezala»

7Otoitzegitendizuet,semeok,maitaezazuezeruko Jainkoa,etaeutsiiezaiezueharenaginduguztiei.Etaez ibilihaienidoloenetahaienzikinkerienatzetik, 8Ezeginzeuentzatjainkourtuedozizelkaturik; hutsalkeriadiraetaezdagoespiriturikhaietan;eskuenlana diraetahaietankonfiantzadutenguztiekezduteezertan konfiantza

9Ezzerbitzatu,eztagurtuere,baiziketazerbitzatuJainko Gorena,etagurtuetengabe:etaitxaronbetiharen aurpegian,etajokatuzuzentasunaetajustiziaharenaurrean, atseginizandezanzuekinetaemandiezazunbereerrukia, etabidaldiezazuneuriagoizetaarratsalde,etabedeinka ditzalalurreanegindituzunlanguztiak,etabedeinka ditzalazureogiaetazureura,etabedeinkaditzalazure sabelekofruituaetazurelurrarenfruitua,etazurebehitaldeak,etazureardienartaldeak

10Etabedeinkapenizangozaretelurrean,etalurrekonazio guztieknahiizangozaituztete,etabedeinkatukodituzte zuensemeaknireizenean,nibezalabedeinkatuakizan daitezen.

11Ismaeli,harensemeeietaKeturarensemeeiopariak emanzizkien,etaIsaakberesemearengandikurrundu,eta denaIsaakberesemeariemanzion.

12Ismaeletaharensemeak,Keturarensemeaketahaien semeakelkarrekinjoanzirenetaParanetikBabiloniako sarrerarainobiziizanziren,ekialderantzbasamortuari begiradagoenlurraldeosoan

13Hauekelkarrenarteannahastuziren,etaarabiareta ismaeldardeituzieten.

21.KAPITULUA

1Jubileuhonetakozazpigarrenastekoseigarrenurtean, AbrahamekberesemeIsaakdeituetaaginduhaueman zion:«Zahartunaiz,etaezdakitnoizhilkonaizen,eta betetanagonireegunez»

2Etahara,ehunetahirurogeitahamabosturteditut,eta nirebizitzakoegunguztietanJaunagogoratudut,etabihotz osozbilatudutharennahiaegitea,etaharenbideguztietan zuzenibiltzea

3Nirearimakgorrotoizandituidoloak,<etahaiei zerbitzatzenzietenakgutxietsiditut,etanirebihotzaeta espirituaemanditut>nisortuninduenarennahiaegiteko

4Jainkobiziabaitabera,santuaetaleiala,etaguztien gainetikzuzena,etaezdagoharekinpertsonenganako begirunerik,eztaoparirikonartzenere;Jainkoazuzena baita,etabereaginduakhaustenetabereitunagutxiesten dutenguztienaurkaepaitzendu

5Zu,sememaitea,beteharenaginduak,erabakiaketa erabakiak;ezibilihiguingarrikeria,irudizizelkatueta urtutakoirudienatzetik

6Ezjaninolakoabere-odolik,eztazeruanhegandabilen hegaztirikere.

7Etabakezkooparigisaoparibathiltzenbaduzu,hilezazu, etaisuriharenodolaaldarearengainean;etaopariaren gantzguztiaaldareaneskainikoduzu,irinfinarekineta olioarekinnahastutakoharagi-opariarekinbatera,etaisuropariarekinbatera,eskainiguztiakbateraerre-oparien aldarean;usainatseginadaJaunarenaurrean

8Eskerrakematekosakrifizioarengantzaaldarearen gaineandagoensuaneskainikoduzu,baitasabeleandagoen gantza,hesteetandagoengantzguztia,bigiltzurrunetan dagoengantzguztiaetahoriengaineandagoengantzguztia ere;baitaizterrenetagibeleandagoengantzakenduko duzugiltzurrunekinbatera

9EtaeskainihoriekguztiakJaunarenaurreanatsegingarri denusaingozogisa,berelabore-oparietaedari-opariarekin batera,usaingozogisa,Jaunarieskainitakoogia

10Janezazueharenharagiaegunhartanetabigarren egunean,etaezutzieguzkiabigarreneguneansartukojan arte,etaezutziezersoberanhirugarrenegunerako;izanere, ezdaonargarria[ezbaitaonartzen]etaezdagehiagojan behar,etahartatikjatenduenorokbekatuaekarrikodubere gainera;izanere,horrelaaurkitudutidatzitanirearbasoen liburuetan,Henok-enhitzetanetaNoe-renhitzetan 11.Etazureeskaintzaguztietangatzabotakoduzu,etaez dadilaitunarengatzafaltaizanJaunarenaurreanegiten dituzuneskaintzaguztietan

12Sakrifizioetarakoegurraridagokionez,kontuzibili aldarerakobesteegurrikezekartzeko,hauezgain:altzifrea, erramua,almendra,izeia,pinua,zedroa,sabina,pikua, oliba,mirra,erramua,aspalatoa.

13Etaegurmotahauetatikjarrialdareansakrifizioazpian, itxurazprobatudirenak,etaezjarrigaineanegurpitzatu edoilunik,gogorraetagarbia,akatsikgabekoa,osasuntsua etakimuberrikoa;etaezjarrigaineanegurzaharrik,[bere usainadesagertubaita],ezbaitagolehenbezalakousainik

14Egurmotahauetazgain,ezdagobesterikjarribehar duzunik(aldaregainean),zerenusainasakabanatzenbaita, etaharenusainarenusainaezdazeruraigotzen

15Gordeaginduhauetabeteezazu,seme,zureegintza guztietanzuzenaizanzaitezen

16Etaizanzaitezbetigorputzeangarbi,etagarbituzeure buruaurarekinaldareaneskaintzaegiterahurbilduaurretik, etagarbitueskuaketaoinakaldarerahurbilduaurretik;eta sakrifizioaamaituduzunean,garbituberriroeskuaketa oinak

17Ezbediodolikagertuzuregaineanedozurearroparen gainean;kontuzibili,seme,odoletik,kontuzibiliosoz; estalihautsez.

18Etaezjanodolik,arimabaita;ezjanodolikbatere

19Etaezhartuoparirikgizakiarenodolarentruke,zigorrik gabeetaepaiketarikgabeisuriezdadin;izanere,isuritako odolakeragitendulurrabekatuan,etalurraezindagarbitu gizakiarenodoletik,isuriduenarenodolazizanezik.

20Ezhartuoparirikedooparirikgizakienodolarentruke: odolaodolarentruke,Jaunaren,Goi-goikoJainkoaren, aurreanonartuaizanzaitezen;berabaitaonarenbabeslea;

etagaitzguztietatikbabestuaizanzaitezen,etaheriotza motaguztietatiksalbazaitzan.

21Ikustendut,sememaitea,gizakienlanguztiakbekatu etagaiztakeriadirela,etahaienegintzaguztiakzikinkeria, higuingarrikeriaetakutsaduradirela,etaezdagoela zuzentasunikhaiekin

22Kontuzibilihaienbideetanetahaienbidexkatanez ibiltzeko,etaJainkoGorenarenaurreanheriotzaraeramaten duenbekatuaegitekoBestela,ezkutatukodubereaurpegia zuregandik,etazurebekatueneskuutzikozaituberriro,eta errotikaterakozaitulurraldetik,etazureondorengoakere baizeruarenazpitik,etazureizenaetazureondorengoak desagertukodiralurosotik.

23Utzihaienegintzaguztietatiketazikinkeriaguztietatik, etabeteGoi-goikoJainkoarenagindua,etaeginharen nahiaetaizanzuzengauzaguztietan.

24Etabedeinkatukozaituzureegintzaguztietan,eta zuzentasun-landarebataterakoduzuregandiklurosoan, lurrarenbelaunaldiguztietan,etanireizenaetazureizena ezdiraahaztukozeruarenazpianbetiko

25Zoazbakean,sememaiteaGoi-goikoJainkoak,nire JainkoaketazureJainkoak,indartuzaitzalaberenahia egiteko,etabedeinkaditzalazureondorengoguztiaketa zureondorengoengainerakoakbelaunaldizbelaunaldi betiko,bedeinkaziozuzenguztiekin,lurosoan bedeinkapenaizanzaitezen

26Etapozikirtenzenharenondotik

22.KAPITULUA

1Etagertatuzenberrogeitalaugarrenjubileukolehen astean,bigarrenurtean,hauda,Abrahamhilzenurtean, IsaaketaIsmaelZinarenPutzutikasteenjaiaospatzera etorrizirela-hauda,uztarenlehenfruituenjaiaAbrahamengana,berenaita,etaAbrahampoztueginzen berebisemeaketorrizirelako

2IsaakekondasunaskozituenBeer-Xeban,etaIsaakek bereondasunakikusterajoanohizen,etageroaitarengana itzultzen

3Egunhaietan,Ismaelbereaitaikusterajoanzen,etabiak elkarrekinetorriziren,etaIsaakekerre-oparigisasakrifizio bateskainizuen,etabereaitarenHebroneneraikizuen aldareanaurkeztu.

4Eskerrakemanetapoz-oturuntzabateginzuenbereanaia Ismaelaurrean:etaRebekakopilberriakeginzituenale berriarekin,etaberesemeJakobiemanzizkion,lurraren lehenengofruituakAbrahamieramateko,janetagauza guztienEgileabedeinkazezanhilaurretik.

5Isaakekereeskeronekoeskaintzabikainbatbidalizion JakobeneskutikAbrahami,janetaedanzezan 6Janetaedanzuen,etabedeinkatueginzuenGoi-goiko Jainkoa,zeruaetalurrasortuzituena,lurrekogauzalodi guztiakeginzituena,etagizakienseme-alabeieman zizkiena,janetaedanzezatenetaberenSortzaileabedeinka zezaten

7«Etaoraineskerrakematendizkizut,eneJainkoa,egun hauikusarazididazulako:hara,ehunetahirurogeita hamabosturteditut,gizonzaharraetaegunezbetea,eta nirebizitzaguztiakbakeanizandiraniretzat

8Etsaiarenezpatakeznaugaraitunirietanireseme-alabei emandiezunguztian,nirebizitzakoegunguztietan gaurdaino

9EneJainkoa,zureerrukiaetabakeaizanbedizure zerbitzariarenetaharensemeenondorengoengainean,zure herrihautatuaetalurrekonazioguztienarteanondareaizan daitezen,hemendikaurrera,lurrekobelaunaldiguztien egunetaraino,mendeguztietan».

10EtaJakobdeituetaesanzion:«EnesemeJakob,Jainko guztiarenbedeinkazaitzalaetaindartuzaitzalazuzentasuna etaberenahiaegiteko,etaaukeratuzaitzalazuetazure ondorengoak,berenahiarenaraberabetibereondareko herriizanzaitezten».

11Etazu,enesemeJakob,hurbilduetamusueman iezadazu»Hurbilduetamusuemanzion,etaesanzuen: «BedeinkatuaizanbediniresemeJakob,etaGoi-goikoaren semeguztiak,betikoJainkoakemandiezazula zuzentasunarenhazia;etazuresemeetakobatzuksantu ditzalalurosoarenerdian;nazioekzerbitzazaitzatela,eta nazioguztiekmakurtudaitezelazureondorengoen aurrean»

12Izanzaitezindartsugizakienaurreanetaerabiliagintea Set-enondorengoguztiengaineanOrduan,zurebideaketa zureseme-alabenbideakbidezkoakizangodira,etanazio santubatizandaitezen.

13Goi-goikoJainkoakemandiezazkizulabedeinkazio guztiak,nibedeinkatunauenbedeinkazioguztiak,etaNoe etaAdambedeinkatuzituenbedeinkazioguztiak;zure ondorengoenburusantuarengaineanatsedenhardezatela belaunaldizbelaunaldibetiko

14Etagarbituzaitzalabidegabekeriaetazikinkeria guztietatik,barkatuakizandaitezenezjakintasunezegin dituzunbekatuguztiakEtaindartuetabedeinkazaitzala Etalurosoajasodezazun,

15Berritudezalabereitunazurekin,izanzaitezenberaren ondare-naziobetiko,etaizandadilazuretzatetazure ondorengoentzategiazkoetajustiziazkoJainkolurraren egunguztietan

16Etazuk,Jakobenesemea,gogoratunirehitzaketabete Abrahamzureaitaaginduak:Bereizizaiteznazioetatiketa ezjanhaiekin;ezeginhaienlanarenaraberaetaezizan haienlagun;izanere,haienlanakzikinakdira,etahaien bideguztiakkutsadura,higuingarritasunetazikinkeriadira.

17Hildakoeisakrifizioakeskaintzendizkiete,espiritu gaiztoakgurtzendituzte,hilobiengaineanjatendute,eta haienlanguztiakhutsalkeriaetaezerezadira.

18Ezdutebihotzikulertzeko,etaezdutebegiekikusten zerdirenhaienlanak,etanolahutsegitendutenegurzati batiesanez:«ZuzaranireJainkoa»,etaharribati:«Zuzara nireJaunaetazuzaranireaskatzailea»[Etaezdute bihotzik]

19Zuridagokionez,enesemeJakob,lagunduzaitzalaGoigoikoJainkoak,etabedeinkazaitzalazerukoJainkoak,eta kenduzaitzalahaienzikinkeriatiketahaienakats guztietatik

20Kontuz,Jakobeneseme,Kanaangoalaben ondorengoetatikemazterikezhartzea;izanere,haren ondorengoguztiaklurpetikerauzikobaitira

21Izanere,Kamentransgresioagatik,Kanaanokertuegin zen,etaharenondorengoguztiaketaharenhondarrak

suntsituakizangodiralurretik,etaharengandiksortukoden inorezdasalbatukoepaiketaegunean.

22Etaidoloenetaprofanoengurtzaileguztieidagokienez (a)Ezdaitxaropenikizangohaientzatbizienlurraldean; (b)Etaezdahaienoroitzapenikizangolurrean; (c)Zereninfernurajaitsikobaitira, (d)Etakondenaziolekurajoangodira, Sodomakoseme-alabaklurretikkenduzituztenbezala, idoloakgurtzendituztenguztiakerekendukodituzte 23Ezizanbeldurrik,Jakobenesemea,etaezizankikildu, Abrahamensemea:Goi-goikoJainkoakgordezaitzala suntsipenetik,etaaskazaitzalaokerbideguztietatik 24Etxehauneuretzateraikidut,nireizenalurreanjartzeko: [zueietazureondorengoeiemangodizutebetiko],eta Abrahamenetxeaizangodaharenizena;zurietazure ondorengoeiemangodizutebetiko;izanere,zukeraikiko duzunireetxeaetafinkatukoduzunireizenaJainkoaren aurreanbetiko:zureondorengoaketazureizenairaungo dutelurrekobelaunaldiguztietan.

25Etautzizionaginduetabedeinkapenaemateari 26Biakohebereanetzanziren,etaJakobAbrahamen,bere aitaren,magaleanloeginzuen,etazazpialdizmusukatu zuen,etaharenmaitasunaetabihotzapoztueginziren harengainean

27Etabihotz-bihotzezbedeinkatuzuen,esanez:«GoigoikoJainkoa,guztiarenJainkoaetaguztiarenSortzailea, KaldeakoUr-etikateraninduena,lurraldehaubetiko ondaretzatemandiezadanetaondorengosantubatezar dezadan:bedeinkatuaizanbediGoi-goikoabetiko»

28EtabedeinkatueginzuenJakob,esanez:«Eneseme, zeinarenganpoztennaizenbihotz-bihotzezetamaitasun osoz,zuregraziaetazureerrukiaaltxabediharengainean etabereondorengoengaineanbeti»

29Ezutzi,eztagutxietsierehemendikbetikoegunetaraino; zurebegiakirekiakizandaitezelaharengaineanetaharen ondorengoengainean,gordedezazun,bedeinkadezazun etasantudezazunzureondaregisanaziogisa.

30Etabedeinkaezazuzurebedeinkapenguztiekin hemendikaurrerabetikotasunosora,etaberrituzureituna etazuregraziaharekinetabereondorengoekin,zure atseginonarenarabera,lurrekobelaunaldiguztientzat

23.KAPITULUA

1EtaJakobenbihatzjarrizituenbegietan,etajainkoen Jainkoabedeinkatuzuen,etaaurpegiaestalizuen,oinak luzatuetabetikoloaeginzuen,etaberearbasoekinbildu zen.

2Etahoriguztiagorabehera,Jakobberebularreanetzanda zegoen,etaezzekienAbraham,bereaitarenaita,hilzela 3Jakobloalditikesnatuzenean,Abrahamizotzabezain hotzzegoen,etaesanzuen:«Aita,aita».Bainainorkez zionhitzegin,etabazekienhildazegoela

4Etajaikizenberebularretiketakorrikajoanzen,eta Rebekari,bereamari,esanzion;etaRebekajoanzengauez Isaakengana,etaesanzion;etajoanzirenelkarrekin,eta Jakobhaiekin,etalanparabatzueneskuan,etasartu zirenean,Abrahamhildaaurkituzutenetzanda

5Isaakaitarenaurpegiraerorizen,negarrezhasietamusu emanzion.

6EtaahotsakentzunzirenAbrahamenetxean,etaIsmael beresemeajaikietabereaitaAbrahamenganajoanzen,eta negareginzuenbereaitaAbrahamengatik,beraketa Abrahamenetxeosoak,etanegarrezhasizirennegarrez.

7EtaberesemeIsaaketaIsmael-eklurperatuzuten Abrahamenkobazulobikoitzean,Sarabereemaztearen ondoan,etaberrogeieguneznegareginzutenharenalde, bereetxekogizonguztiek,IsaaketaIsmael-ek,etahaien semeguztiek,etaKeturarensemeguztiekberenlekuan;eta Abrahamennegaregunakamaituziren

8Hirujubileuetalauastekourteakbiziizanzituen,ehun etahirurogeitahamabosturte,etaberebizitzakoegunak betezituen,zahartutaetaegunezbeteta.

9Izanere,arbasoenbizitzakoegunakhemeretzijubileu izanziren;etaUholdearenondoren,hemeretzijubileu bainogutxiagohaztenhasiziren,etajubileuetangutxitzen, etaazkarzahartzen,etaegunezbetetaegotenzirenatsekabe ugarietaberenbidegaiztakerienondorioz,Abrahamizan ezik.

10AbrahamJaunarekinperfektuaizanzenbereegintza guztietan,etazuzentasuneanatseginaberebizitzakoegun guztietan;etahara,ezzituenlaujubileubeteberebizitzan, gaiztakeriarenondoriozzahartuetabereegunezbete zenean

11Etaunehonetatikepaiketahandiareneguneraarte sortukodirenbelaunaldiguztiakazkarzahartukodira,bi jubileubetebainolehen,etahaienezagutzakutzikoditu zahartzaroagatik;etahaienezagutzaguztiadesagertukoda.

12Etaegunhaietan,jubileuetaerdiurtebizitzenduen gizona,esangodutehariburuz:«Luzarobiziizanda,eta bereegungehienakmina,atsekabeaetaatsekabeadira,eta ezdagobakerik»

13Hondamendiahondamendiarenatzetikdator,etazauria zauriarenatzetik,etaatsekabeaatsekabearenatzetik,eta berritxarrakberritxarrenatzetik,etagaixotasuna gaixotasunarenatzetik,etaepaiketagaiztoguztiak,bata bestearekinbatera,gaixotasunaetahondamendia,etaelurra etaizotzaetaizotza,etasukarra,etahotzikarak,etalogura, etagosetea,etaheriotza,etaezpata,etagatibutasuna,eta motaguztietakohondamendietaminak.

14Etahoriguztialurreanlegeakhautsidituenbelaunaldi gaiztobatengaineraetorrikoda:haienlanaklizunkeria, fornikazioa,kutsaduraetahiguingarriakdira.

15Orduanesangodute:«AitaSantuenegunakmila urterainoaskoizanziren,etaonak;bainahara,gure bizitzakoegunak,gizonbataskobizibada,hirurogeita hamarurtedira,etaindartsuabada,laurogeiurte,etahoriek gaiztoak,etaezdagobakerikbelaunaldigaiztohonen egunetan»

16Belaunaldihorretan,semeekberenaitaketanagusiak bekatuetabidegabekeriazkondenatukodituzte,etaberen ahokohitzezetaegitendituztengaiztakeriahandiez,eta Jaunakhaienetaberarenarteanegindakoitunaaldebatera uzteaz,hauda,harenagindu,ordenantzaetalegeguztiak beteetabetebeharzituztela,ezeskuineraezezkerrera aldendugabe

17Denekeginbaitutegaiztakeria,etaahoguztiek gaiztakeriahitzegitendute,etahaienlanguztiakzikinkeria etahiguingarridira,etahaienbideguztiakkutsadura, zikinkeriaetasuntsipena.

18Hara,lurrasuntsituaizangodahaienlanguztiengatik, etaezdamahatsondohazirik,eztaoliorikereizango;izan ere,haienlanakguztizfedegabeakdira,etadenakbatera hilkodira,piztiak,abereak,hegaztiaketaitsasokoarrain guztiak,gizakienseme-alabengatik.

19Etaelkarrenaurkaborrokatukodira,gazteakzaharrekin, etazaharrakgazteekin,pobreakaberatsekin,apalak handiekinetaeskaleakprintzipearekin,legeareneta itunarenondorioz;ahaztubaitituzteagindua,etaituna,eta jaiak,etahilabeteak,etalarunbatak,etajubileuak,eta epaiketaguztiak

20Etaarkuekinetaezpatekinetagerrarekinzutikegongo dirabidebereraitzultzeko;bainaezdiraitzulikoelkarri odolaskoisuriartelurrean

21Etaihesegindutenakezdiraberengaiztakeriatik zuzentasunarenbideraitzuliko,baiziketadenakgoratuko diraengainuetaaberastasunera,bakoitzakbere auzokidearenadenahardezan,etaizenhandiaaipatuko dute,bainaezegiazetaezzuzentasunez,etasantuensantua kutsatukoduteberenzikinkeriarekinetaberen kutsadurarenustelkeriarekin

22Jaunakzigorhandiaemangodiebelaunaldihonen egintzei,etaezpataren,epaiketarenetagatibutasunaren eskuutzikoditu,lapurtuaketairentsiakizandaitezen

23Etahaienaurkaesnatukoditujentilbekatariak,ez errukirikezerrukirikdutenak,etainoren,ezzaharren,ez gazteen,ezinoren,pertsonarierrespeturikezdiotenak, gizakienseme-alabaguztiakbainogaiztoagoaketa gaiztakeriaegitekoindartsuagoakbaitiraEtaindarkeria erabilikoduteIsraelenaurkaetatransgresioaJakoben aurka,etaodolaskoisurikodalurrean,etaezdaizango bildukodueniketalurperatukoduenik

24Egunhaietanoihuegingodute,etaoihuegingoduteeta otoitzegingobekatarien,jentileneskuetatiksalbadaitezen; bainainorezdasalbatuko

25Etahaurrenburuakzuriakizangodirailegrisarekin,eta hiruastekohaurbatehunurtekogizonbatenantzera agertukoda,etahaienaltueraatsekabeetazapalkuntzaren ondoriozsuntsitukoda

26Etaegunhaietan,haurreklegeakikastenhasikodira,eta manamenduakbilatzen,etazuzentasunarenbideraitzultzen 27Etaegunakaskohaztenetahanditzenhasikodira gizakienseme-alabenartean,haienegunakmilaurtera hurbilduarteEtaegunkopurua(lehen)bainourte gehiagora

28Etaezdaagurerikizango,eztabereegunezaseez dagoenikere,denakizangobaitirahauretagazte

29Etaberenegunguztiakbetekodituzteetabakeaneta pozikbizikodira,EtaezdaSatanikedosuntsitzaile gaiztorikizango;izanere,berenegunguztiakbedeinkapen etasendatzeegunakizangodira

30EtagaraihartanJaunakberezerbitzariaksendatukoditu, etajaikikodiraetabakehandiaikusikodute,etaberen etsaiakkanporatukodituzteEtajustuekikusikoduteeta eskerrakemangodituzte,etapozezpoztukodirabetiko,eta berenepaiketaguztiaketaberenetsaienmadarikazio guztiakikusikodituzte.

31Etahaienhezurraklurreanatsedenhartukodute,eta haienespirituakpozhandiaizangodu,etajakingodute Jaunadelaepaiaegitenduena,etaerrukiaerakustendiela ehunkaetamilakaetaberamaitedutenguztiei

32Etazuk,Moises,idatzihitzhauek;horrelaidatzita baitaude,etazerukotabletetangrabatzendituzte belaunaldizbelaunaldibetikolekukotasungisa

24.KAPITULUA

1Abrahamhilondoren,Jaunakbedeinkatueginzuenbere semeIsaak,etahauHebrondikjaikietaIkuspenaren Putzuanbizitzerajoanzenjubileuhonetakohirugarren astekolehenurtean[2073AM],zazpiurtez

2Laugarrenastekolehenurteangosetebathasizen lurraldean,[2080AM]Abrahamengaraianizanzen lehenengogoseteazgain.

3Jakobekdilista-lapikoaeginzuen,etaEsaugosezitzuli zenlandatatikEtaJakobbereanaiariesanzion:«Eman iezadazulapikogorrihonetatik».Jakobekerantzunzion: «Salduiezadazuzurejaiotza-eskubideaetaogiaemango dizut,etabaitadilista-lapikohonetatikere»

4Esaukberebihotzeanesanzuen:«Hilegingonaiz; zertarakobalioditlehen-seme-eskubidehonek?

5EtaJakobiesanzion:«Ematendizut»Jakobekerantzun zion:«Zineginiezadazugaur»,etazineginzion.

6EtaJakobekbereanaiaEsauriogiaetalapikoaeman zizkion,etaaseartejanzuen,etaEsaukgutxietsieginzuen berejaiotza-eskubidea;horregatikdeituziotenEsauri Edomizena,Jakobekberejaiotza-eskubidegisaemanzion lapikogorriagatik

7Jakobzaharrenaizanzen,etaEsauberedignitatetikjaitsi zuten

8Gosetealurraldeosoanzegoen,etaIsaakEgiptorajoan zenastehonetakobigarrenurtean,etafilistearren erregearenganajoanzenGerarrera,Abimelekengana 9Jaunaagertuzitzaionetaesanzion:«EzjaitsiEgiptora; biziesangodizudanlurraldean,etabizilurraldehonetan; zurekinizangonaizetabedeinkatukozaitut»

10Zurietazureondorengoeiemangodizuetlurraldehau guztia,etabetekodutzureaitaAbrahamieginnionzina, etazerukoizarrakbezainugaritukodutzureondorengoa, etalurraldehauguztiaemangodiotzureondorengoei

11Etazureondorengoenbidezbedeinkatuakizangodira lurrekonazioguztiak,zureaitaknireahotsaobeditueta nireaginduak,legeak,erabakiaketaitunabetezituelako; etaorainobeditunireahotsarietabizilurraldehonetan».

12HiruastekourtezbiziizanzenGelarren

13Abimelekekekaginduhauemanzionharenaurka, [2080-2101AM]etaharenazenguztiarenaurka: «Harenganaedoharenadenzerbaitukitzenduenedonorhil egingoda».

14Isaakindartsueginzenfilistearrenartean,etaondasun askolortuzituen:idi,ardi,gamelu,astoetafamiliahandi bat

15Filistearrenlurraldeanereinzuen,etaehunhalakoeman zuen;Isaakosoaberatsbihurtuzen,etafilistearrekinbidiaz betezuten

16AbrahamenbizitzanzeharAbrahamenzerbitzariek zulatuzituztenputzuguztiakfilistearrekestalietalurrez betezituztenAbrahamhilondoren.

17EtaAbimelekekIsaakiesanzion:«Zoazguregandik,gu bainoaskozindartsuagoazarelako»EtaIsaakhandikalde eginzuenzazpigarrenastekolehenurtean,etaGerarko haranetanbiziizanzen

18EtaberrirozulatuzituztenAbrahamenaitamorroiek zulatuetafilistearrekitxizituztenputzuak,Abrahamhil ondoren;etaAbrahamek,bereaitaAbrahamekizendatu zituenizenberdinakemanzizkien.

19Isaakenmorroiekputzubatzulatuzutenharanean,etaur biziaaurkituzuten,etaGerarkoartzainekIsaaken artzainekinliskarraizanzuten,esanez:«Gureadaura»Eta Isaakekputzuari«Gaiztakeria»deituzion,gurekin gaiztakeriazjokatuzutelako

20Bigarrenputzubatzulatuzuten,etahorregatikere liskarraizanzuten,etaIsaakek«Etsaia»deituzionHandik jaikietabesteputzubatzulatuzuten,etahorregatikez zutenliskarraizan,etaIsaakek«Gela»deituzion,eta Isaakekesanzuen:«OrainJaunaklekuaegindigu,eta ugaldugaralurraldean»

21EtahandikZinarenPutzuraigozenberrogeitalaugarren jubileukolehenastekolehenurtean[2108AM]

22Jaunaagertuzitzaiongauhartan,lehenhilarenilberrian, etaesanzion:«NinaizzureaitaAbrahamenJainkoa;ez izanbeldurrik,zurekinbainagoetabedeinkatukozaituteta zureondorengoaklurrekohareabezainugaritukoditut,nire zerbitzariAbrahamengatik».

23Etahaneraikizuenaldarebat,bereaitaAbrahamek lehenikeraikizuena,etaJaunarenizenadeituzuen,eta sakrifizioaeskainizionbereaitaAbrahamenJainkoari.

24Putzubatzulatuzutenetaurbiziaaurkituzuten

25Isaakenmorroiekbesteputzubatzulatuzuten,bainaez zutenurikaurkitu.JoanzirenetaIsaakiesanziotenez zutelaurikaurkituIsaakekesanzuen:«Zinegindietgaur filistearrei,etagauzahaujakinarazidigute»

26EtalekuhariZinarenPutzuadeituzion,hanzinegin baitzienAbimeleki,AhuzatiberelagunarietaPikol prefektuariedoberegudariari

27EtaIsaakekegunhartanjakinzuenbehartutazinegin zielabakeakegingozituelahaiekin

28Egunhartan,Isaakekfilistearrakmadarikatuzesanzuen: «Madarikatuakfilistearraknazioguztienhaserreeta suminareneguneraarte;Jainkoakiseka,madarikazio, haserreetasuminarenxedebihurditzalabekatarien eskuetan,jentileneskuetanetakitimarreneskuetan».

29Etaetsaienetakitimarrenezpatariihesegitendiona, erauzibedizeruazpitiknaziozuzenaepaiketan;izanere, nireseme-alabenetsaietakontraesanizangodiralurrean belaunaldizbelaunaldi

30Etaezzaieinorgeratuko,eztaepaiketarenhaserrearen eguneansalbatukoere;izanere,filistearrenondorengo guztiaksuntsituko,errotikkendukoetalurpetik kanporatukodituzte,etaezzaiegehiagoKaphtorimar horieiizenikedoondorengorikutzikolurrean

31Zeruraigoarren,handikjaitsikoda;lurreansendoegin arren,handikarrastakaaterakoda;nazioenarteanezkutatu arren,handikerrotikaterakoda;etainfernurajaitsiarren, hanerehandiaizangodaharenzigorra,etahanereezdu bakerikizango

32Etagatibujoatenbada,harenbizitzakendunahidutenen eskuetatikhilkodutebidean,etaezzaioezizenikez ondorengorikutzikolurosoan;betikomadarikaziora joangobaita»

33Etahorreladagoidatzitaetagrabatutaberariburuz zerukotabletetan,epaiketaeguneaneginbeharzaion, lurretikerrotikateradezaten

25.KAPITULUA

1Jubileuhonetakoastehonetakobigarrenurtean,Rebekak beresemeJakobdeituetaesanzion:«Eneseme,ezhartu Kanaangoalabenemazterik,zureanaiaEsaukbezala, Kanaangoalabenbiemaztehartubaitzituen;etahauek mingotsegindidateberenegintzazikinguztiekin:zeren haienegintzaguztiakfornikapenaetalizunkeriadira,etaez dagozuzentasunikhaiekin,zeren(haienegintzak)gaiztoak dira»

2Etanik,sememaitezaitutizugarri,etanirebihotzaketa niremaitasunakbedeinkatzenzaituzteegunekoordu guztietanetagauekozaintzaguztietan

3Orain,sememaitea,entzunnireahotsarietaeginzure amarennahia.Ezhartuemazteriklurraldehonetako alabetatik,baiziketanireaitarenetxetiketanireaitaren ahaideetatikHartuemaztebatnireaitarenetxetik,eta JainkoGoren-Goikoakbedeinkazaitzake,etazuresemealabakbelaunaldizuzenaetaondorengosantuaizango dira»

4Orduan,JakobekRebekari,bereamari,esanzion:«Hara, ama,bederatziasteditut,etaezdutemakumerikezagutzen, ezdutinorekinezkondu,eztaKanaangoalabetatikemazte bathartzeapentsatuere.

5Gogoratzenditut,ama,gureaitarenAbrahamenhitzak, zerenagindubaitzidanezhartzekoKanaangoalaben emazterik,baiziketahartzekoemaztebatnireaitaren etxekoetaahaideenartekoa

6EntzundutlehenagoereLabanzureanaiarialabakjaio zaizkiola,etahaienarteanemaztebathartzeaerabakidut.

7Horregatik,nireespirituanzaindudutneureburuabekatu eginedousteldueznadinnirebideguztietannirebizitzako egunguztietan;izanere,Abrahamek,nireaitak, lizunkeriarietafornikazioaridagokienez,aginduasko emanzizkidan

8Eta,agindudidanguztiarengainetik,hogeitabiurte hauetannireanaiakliskarraizandunirekin,etamaizhitz eginditetaesandit:'Anaia,hartuemaztetzatnirebi emazteetatikarrebabat';bainaezdutnahiberakeginduen bezalaegin

9Zureaurreanzinegitendut,ama,bizitzaosoanezdudala Kanaangoondorengoalabetatikemazterikhartuko,etaez dudalagaiztakeriazjokatuko,anaiakeginduenbezala

10Ezizanbeldurrik,ama;ziuregonzaitezzurenahia egingodudalaetazuzenibilikonaizela,etaezditudalanire bideakbetikohondatuko

11Orduan,aurpegiazeruraaltxatuetaeskuenhatzakluzatu zituen,ahoairekietazeruaetalurrasortuzituenGoi-goiko Jainkoabedeinkatuzuen,etaeskerraketalaudorioakeman zizkion

12Etaesanzuen:«BedeinkatuaizanbediJainkoJauna,eta bedeinkatuaizanbediharenizensantuabetiko,Jakobseme garbietahazisantugisaemanbaitzidan;zureabaita,eta zureaizangodaharenondorengoaetengabeetabelaunaldi guztietanbetiko»

13Bedeinkaezazu,Jauna,etajarrinireahoan zuzentasunarenbedeinkapena,bedeinkadezadan»

14Etaorduhartan,zuzentasunarenespirituabereahoan jaitsizenean,bieskuakJakobenburuarengaineanjarrieta esanzuen:

15Bedeinkatuazu,justiziarenJaunaetamendeenJainkoa, etabedeinkazaitzalagizakienbelaunaldiguztiengainetik. Emandiezazulazuri,eneSemea,justiziarenbidea,etaager diezaiolajustiziazureondorengoei.

16Etazureseme-alabakugarituditzalazurebizitzanzehar, etaurtekohilabeteenkopuruarenaraberasortudaitezela Etahaienseme-alabakzerukoizarrakbainougariagoak izandaitezela,etaitsasokohondarrabainogehiagoizan daitezelahaienkopurua

17EtaemandiezaietelalurraldeederhauAbrahamieta harenondorengoeiemangozielaesanzuenbezalaeta edukidezatelabetikojabetzan

18Etaikusdezadala(jaio),eneseme,semebedeinkatuak nirebizitzanzehar,etaizanbedizureondorengoguztiak hazibedeinkatuetasantu

19Etazureamarenespirituafreskatuduzunbezalabere bizitzanzehar,zuerdituzaituenarensabeleanbedeinkatzen zaituhorrela,[Niremaitasunak]etanirebularrek bedeinkatzenzaituzteetanireahoaketaniremihiak handikigoraipatzenzaituzte

20Hazietahedatulurrean,etaizanbedizureondorengoa zerukoetalurrarenpozeanbetiko;etapoztubedizure ondorengoa,etabakearenegunhandianizandezalabakea 21Zureizenaketazureondorengoekiraunbezatebetiko, Goi-goikoJainkoaizanbedihaienJainkoa,Zuzenbideko Jainkoabizibedihaiekin,etahaiekineraikibediharen santutegiabetiko

22Bedeinkatuaizanbedizubedeinkatzenduena,eta madarikatuaizanbedigezurrezmadarikatzenzaituen haragioro

23Etamusuemanzion,etaesanzion:«MundukoJaunak maitezaitzala,zureamarenbihotzaketaharenmaitasunak zutazpoztendirenbezalaetabedeinkatzenzaituzten bezala».Etabedeinkatzeariutzizion.

26.KAPITULUA

1Astehonetakozazpigarrenurtean,IsaakekEsau,bere semezaharrena,deituetaesanzion:«Zaharnaiz,seme,eta begira,nirebegiaklausotutadaudeikusteko,etaezdakit noizhilkonaizen»

2Hartuorainzureehiza-armak,zuregezi-zorroaetazure arkua,etazoazzelaira,etaehizatuetaharrapatuni(oreina), eneseme,etaprestatuiezadazujakigoxoa,nirearimak maiteduenbezalakoa,etaekarriiezadazujandezadan,eta nirearimakbedeinkazaitzanhilaurretik».

3BainaRebekakentzunzuenIsaakEsaurihitzegiten 4Esaugoizeangoizjoanzenlandataraehizatzera, harrapatzeraetaaitarietxeraeramateko

5RebekakberesemeJakobdeituetaesanzion:«Hara, entzundutIsaakzureaitaEsauzureanaiariesaten:«Ehiza ezazujakigoxoaetaekarriiezadazu».

6JanetabedeinkazaitzaketJaunarenaurreanhilaurretik» Orain,seme,obediiezaiozunireahotsariagintzendizudan horretan:zoazzureartalderaetaekarribiahuntzon,etanik prestatukodiotjakigoxoazureaitari,maitedituen bezalakoa,etaeramangodiozuzureaitari,jandezaneta bedeinkazaitzatenJaunarenaurreanhilaurretik,eta bedeinkatuaizanzaitezen»

7EtaJakobekbereamariRebekariesanzion:«Ama,ez diotukatukonireaitakjangolukeenetaatseginizango

lukeenezer;beldurnaizbakarrik,ama,nireahotsa ezagutukooteduenetaukitunahiizangonauen.

8Badakizunileunanaizela,etaEsau,nireanaia,iletsua dela;gaizkilebatbezalaagertukonaizharenbegien aurrean,etaaginduezzidanzerbaitegingodut;eta haserretukodanirekin,etamadarikazioaekarrikodutneure gainera,etaezbedeinkapena»

9EtaRebekak,bereamak,esanzion:«Niregaineanbedi zuremadarikazioa,seme;obediiezaiozunireahotsari»

10Jakobekbereamarenahotsaobedituzuen,etajoanzen, biahuntzonetagizenhartuetaamarieramanzizkion,eta amakjanarigoxoaprestatuzien,berakmaitezuen bezalakoa.

11Rebekakberesemezaharrenaren,Esauren,etxean zituenjantziederrakhartuzituen,etaJakobbereseme gazteenajantzizuen,etaahuntzenlarruakestalizizkion eskuetanetalepoan

12Etaprestatuzituenharagiaetaogiaemanzizkionbere semeJakobi.

13Jakobaitarenganajoanzenetaesanzion:«Zuresemea naizAginduzenidanbezalaegindutJaikietaeseri,etajan harrapatududanetik,aita,zurearimakbedeinkanazan».

14Isaakekberesemeariesanzion:«Nolaaurkituduzuhain azkar,seme?

15EtaJakobekesanzuen:«ZureJainkoakaurkituarazi didalako»

16Isaakekesanzion:«Hurbilduzaitez,seme,ukizaitzadan, eaniresemeEsauzarenalaez».

17JakobbereaitaIsaakenganahurbilduzen,etahonek ukituetaesanzuen:«AhotsaJakobenahotsada,baina eskuakEsaureneskuakdira».

18etaezzuenantzeman,zerutikzetorrenbaimenabaitzen harenpertzepzio-ahalmenakentzeko,etaIsaakekezzuen antzeman,hareneskuakiletsuakbaitzirenbereanaia Esaurenakbezala,etahorregatikbedeinkatuzuen 19Etaesanzuen:«NiresemeEsaualzara?»Etaerantzun zuen:«Zuresemeanaiz».Etaesanzuen:«Ekarriiezadazu, harrapatuduzunhorretatikjandezadan,seme,nirearimak bedeinkazaitzan»

20.Etahurbilduzitzaion,etajaneginzuen,etaardoaekarri zion,etaedaneginzuen

21Isaakek,bereaitak,esanzion:«Hurbilduetamusueman iezadazu,seme».

22HurbilduetamusuemanzionHarkberejantzienusaina sumatuzuen,etabedeinkatueginzuen,esanez:«Hara,nire semearenusainaJaunakbedeinkatuduensorobetebaten usainabezalakoada»

23Jaunakemandiezazulazerukoihintzaetalurreko ihintza,etagarietaoliougari:nazioekzerbitzazaitzatela, etaherriekahuspeztuzaitzatela

24Izanzaitezzureanaienjaun,etaahuspeztubedizure aurreanzureamarensemeak;etaJaunaknietanireaita Abrahambedeinkatuditudanbedeinkapenguztiakeman biezazkizuezurietazureondorengoeibetikoMadarikatua izanbedizumadarikatzenzaituena,etabedeinkatuaizan bedizubedeinkatzenzaituena!

25IsaakekberesemeJakobbedeinkatzenamaitubezain laster,etaJakobbereaitaIsaakengandikaldeeginzuenean, ezkutatueginzen,etaEsaubereanaiaehizatikitzulizen

26Janarigoxoaereeginzuen,etaaitarieramanzion, esanez:«Jaikizaitez,aita,etajannireehiza-haragia, bedeinkanazan»

27Isaakek,bereaitak,galdetuzion:«Norzarazu?»Hark erantzunzion:«Ninaizzurelehen-semea,zuresemeEsau. Agindudidazunbezalaegindut»

28Isaakosoharritutageratuzen,etaesanzuen:«Nork ehizatuetaharrapatuetaekarridit?Nikdenetarikjandut zuetorriaurretik,etabedeinkatuegindutBedeinkatua izangodaberaetabereondorengoguztiakbetiko»

29EsaukbereaitaIsaakenhitzakentzunzituenean,oihu handietamingotsbatekinoihueginzuen,etaesanzion aitari:«Bedeinkanazazuniere,aita».

30Etaesanzion:«Zureanaiaazpijokozetorrida,etazure bedeinkapenakendudizu»Etaesanzuen:«Orainbadakit zergatikdeitzenzaionJakobizena:hara,bialdizordezkatu nau:nirejaiotza-eskubideakendudit,etaorainnire bedeinkapenakendudit»

31Isaakekesanzion:«Ezalduzubedeinkapenikgorde niretzat,aita?»IsaakekerantzunzionEsauri:«Hara,zure jaunegindut,etabereanaiaguztiakemandizkiotzerbitzari; etagari,ardoetaoliougarirekinindartudut.Etaorain,zer egingodutzuretzat,seme?»

32EsaukbereaitaIsaakiesanzion:«Bedeinkapenbakarra alduzu,aita?Bedeinkanazazuniere,aita».

33EsaukahotsaaltxatuetanegareginzuenIsaakek erantzunzion:«Hara,lurrekoihintzetikurrunegongoda zurebizilekua,etazerukoihintzetikurrun,goitik».

34Zureezpatazbizikozara,etazureanaiazerbitzatuko duzuHanditzenzareneanetaharenuztarriazurelepotik astinduduzunean,heriotzaraeramangozaituenbekatuosoa egingoduzu,etazureondorengoakzeruarenazpitikerrotik erauziakizangodira

35EsaukJakobimehatxueginzionaitakbedeinkatutako bedeinkapenagatik,etaberebihotzeanesanzuen:«Irits daitezelanireaitarendoluegunak,etahildezadannire anaiaJakob».

27.KAPITULUA

1Esausemezaharrenarenhitzakametsbateankontatu zizkiotenRebekari,etaRebekakbidalizuenJakobbere semegazteenadeitzera, 2etaesanzion:«Hara,zureanaiaEsaukmendekuahartuko dizu,hiltzeko»

3Orain,beraz,seme,obediiezaiozunireahotsari,jaikieta iheseginHaranera,Labannireanaiarengana,etaegon berarekinegunbatzuk,zureanaiarenhaserreabaretuarte, etaberehaserreazuregandikuxatuetaeginduzunguztia ahaztuarte;orduanbidalikodizuthandikekartzeko»

4EtaJakobekesanzuen:«Eznaizbeldur;hilnahibanau, hilkodut».

5Bainaemakumeakesanzion:«Eznazazubisemeakegun bereangabegeratu»

6JakobekbereamariRebekariesanzion:«Badakizunire aitazahartudelaetaezduelaikusten,begiaklausotuta dituelako.Utzikobanu,gaizkihartukoluke,utzieta zuregandikaldeegingobaitutAitahaserretukolitzateke etamadarikatuegingonindukeEznaizjoango;berak bidalikobanau,orduanbakarrikjoangonaiz».

7RebekakesanzionJakobi:«Sartukonaizetaberarekin hitzegingodut,etabidalikozaitu».

8RebekaIsaakisartuetaesanzion:«Nazkaematendit bizitzakEsaukemaztetzathartudituenbiHitenalabei esker.EtaJakobeklurraldehonetakoalabenarteanemazte bathartzenbadu,zertarakobizikonaizgehiago?Kanaango alabakgaiztoakdiraeta»

9IsaakekJakobdeituetabedeinkatueginzuen,eta ohartarazieginzuen,esanez:«EzhartuKanaangoalaben emazterik;

10JaikietazoazMesopotamiara,zureamarenaitaren Betuelenetxera,etahartuhandikemaztebatLabanzure amarenanaiarenalabetatik.

11JainkoAhalguztidunakbedeinkazaitzala,ugaldueta ugarituzaitzalanazioenmultzobihurzaitezenNireaita Abrahamenbedeinkazioakemandiezazkizuzurietazure ondorengoei,bizizarenlurraldeaetaJainkoakAbrahami emanzionlurraldeosoajasodezazunZoazbakean,seme 12IsaakekbidalizuenJakobMesopotamiara,Labanengana, Betuelsiriarrarensemea,Rebekarenanaia,Jakoben amarena

13JakobMesopotamiarajoatekojaikiondoren,Rebekaren espirituaatsekabetueginzenberesemeagatik,etanegar eginzuen

14IsaakekRebekariesanzion:«Enearreba,ezegin negarrikenesemeJakobengatik;bakeandoaetabakean itzulikoda»

15Goi-goikoJainkoakzaindukodugaitzguztietatik,eta harekinizangoda;ezbaituutzikoberebizitzaosoan; 16Badakitharenbideakaurreraaterakodirelanoranahi doala,bakeanitzulietabakeanikusikodugunarte.

17Ezizanbeldurrikharengatik,arreba,bidezuzenetik baitabiletagizonperfektuada;leialadaetaezdahilkoEz eginnegarrik».

18IsaakekRebekakontsolatuzuenberesemeJakobengatik, etabedeinkatueginzuen

19EtaJakobZinarenPutzutikabiatuzenHaranerajoateko berrogeitalaugarrenjubileukobigarrenastekolehenurtean, etaLuzmendietarairitsizen,hauda,Betelera,aste honetakolehenhilabetekoilberrian,[21:15AM]eta arratsaldeaniritsizenlekuraetabidearenmendebalderako bidetikaldenduzengauhartan:etahanloeginzuen; eguzkiasartubaitzen.

20Lekuhartakoharribathartuetazuhaitzazpianjarri zuen,etabakarrikzihoanbidean,etaloeginzuen

21Gauhartanametseginzuen,etahara,eskailerabat lurreanjarrita,etaberepuntazerurainoiristenzen,etahara, Jaunarenaingeruakigotzenetajaistenzirengainean:eta hara,Jaunagaineanzegoen

22EtaJakobimintzatuzitzaion,esanez:«Ninaizzureaita AbrahamenJainkoJaunaetaIsaakenJainkoa;zukloegiten duzunlurraldeaemangodizutetazureondorengoei».

23Zureondorengoaklurrekohautsabezainugariakizango dira,mendebalderaetaekialdera,iparralderaetahegoaldera ugaritukozara,etazuganetazureondorengogan bedeinkatuakizangodiranazioetakofamiliaguztiak

24.Etahara,zurekinizangonaiz,etazaindukozaitut noranahizoazela,etabakeanitzulikozaitutlurralde honetara;ezzaitututzikoesandizudanguztiaeginarte»

25Jakoblotatikesnatuetaesanzuen:«Egiaz,lekuhau Jaunarenetxeada,etanikeznekien»Beldurtueginzeneta

esanzuen:«Izugarriadalekuhau,Jainkoarenetxeabaino ezbaita,etahaudazerukoatea».

26GoizeangoizjaikizenJakob,etaburuarenazpianjarri zuenharriahartuetazutabegisajarrizuenseinalegisa,eta olioaisurizuengainean.EtalekuhariBeteldeituzion; bainalekuarenizenalehenLuzzen

27JakobekJaunaribotobateginzion,esanez:«Jauna nirekinbadago,etabidehonetanzaintzenbanau,etajateko ogiaetajanztekoarropaematenbadit,etabakeanaitaren etxeraitzultzenbanaiz,JaunaizangodanireJainkoa,eta lekuhonetanseinalegisazutabegisajarridudanharrihau Jaunarenetxeaizangoda,etaematendidazunguztiaren hamarrenazuriemangodizut,eneJainkoa».

28.KAPITULUA

1Joanzenberebidaian,etaekialdekolurralderairitsizen, RebekarenanaiazenLabanengana,etaLabanharekinegon zen,etaastebetezzerbitzatuzionRakelberealabarentzat.

2Etahirugarrenastekolehenurtean[2122AM]esanzion: «Emaniezadazunireemaztea,zeinarentzatzazpiurtez zerbitzatuzaitudan».EtaLabanekesanzionJakobi: «Emangodizutzureemaztea»

3Labanekoturuntzabateginzuen,etaberealaba zaharrenaLeahartuetaJakobiemanzionemaztetzat,eta Zilpabereneskameemanzionneskametzat;etaJakobekez zekien,Rakelzelaustebaitzuen

4.Etaharenganajoanzen,etaharanonLeazela;etaJakob haserretuzenLabanenaurka,etaesanzion:«Zergatik jokatudidazuhorrela?EzaldizutzerbitzatuRakelengatik etaezLeagatik?Zergatikegindidazubidegabekeria?»

5Hartuzurealaba,etajoangonaiz;gaizkiegin didazulako»Izanere,JakobekmaiteagozuenRakelLea baino;izanere,Learenbegiakahulakziren,bainaoso ederrazenharenitxura;Rakelek,berriz,begiederrak zituen,etaitxuraederraetaosoederra

6EtaLabanekJakobiesanzion:«Ezdahorrelaegitengure herrialdean,gazteenazaharrenarenaurretikematea»Etaez dazuzenahoriegitea;izanere,horrelaagindutaetaidatzita dagozerukotabletetan,inorkezdezalaberealabagazteena zaharrenarenaurretikeman;bainazaharrena,batekematen dulehenengoetaondorengazteena-etahoriegitenduen gizona,erruduntzatjotzendutezeruan,etainorezdazuzen gauzahoriegitenduena,zerenekintzahautxarrabaita Jaunarenaurrean

7Etaaginduisraeldarreiezdezatelagauzahauegin;ez dezatelahartuedoemangazteenazaharrenaemanaurretik, osogaiztoabaita.

8LabanekJakobiesanzion:«Utzihonenzazpiegunak igarotzen,etaRakelemangodizut,bestezazpiurtez zerbitzatukodidazunetanireardiakbazkatuahalizango dituzunaurrekoasteanbezala».

9EtaLearenjaiarenzazpiegunakigarozirenean,Labanek RakelemanzionJakobi,bestezazpiurtezzerbitzatzeko, etaRakeliBilha,Zilparenarreba,neskamegisaemanzion 10EtabestezazpiurtezzerbitzatuzuenRakelengatik,Lea doanemanbaitzitzaion.

11JaunakLearensabelairekizuen,etahaurdungeratuzen etasemebaterdituzionJakobi,etaJakobekRubenizena emanzion,hirugarrenastekolehenurtean,bederatzigarren hilarenhamalaugarrenegunean[2122AM]

12BainaRakelensabelaitxitazegoen,Jaunakikusi baitzuenLeagorrotagarriazelaetaRakelmaitatua.

13EtaberriroelkartuzenJakobLearengana,etahonek haurdungeratuzen,etabigarrensemebatemanzion Jakobi,etaJakobekSimeonizenaemanzion,hamargarren hilarenhogeitabatean,astehonetakohirugarrenurtean [2124AM]

14EtaberriroelkartuzenJakobLearengana,etahaurdun geratuzen,etahirugarrensemebaterdituzion,etaLevi deituzion,astehonetakoseigarrenurtekolehenhilaren ilberrian[2127AM]

15EtaberriroelkartuzenJakobharekin,etahaurdun geratuzenemakumea,etalaugarrensemebaterdituzion, etaJudadeituzionizena,laugarrenastekolehenurtean, hirugarrenhilarenhamabostean[2129AM]

16RakelekLeainbidiatuzuenhorregatikguztiagatik,ez baitzuenerditzen,etaJakobiesanzion:«Emansemealabak»Jakobekesanzion:«Ukatualdizutsabeleko fruitua?Utzialzaitut?»

17RakelekikusizueneanLeaklausemeerdizizkiola Jakobi:Ruben,Simeon,LebietaJuda,esanzion:«Zoaz nireneskameBilharengana,etahaurdungeratukodaeta semebatizangodit»(EtabereneskameBilhaemanzion emaztetzat)

18Etaharenganajoanzen,etahaurdungeratuzen emakumea,etasemebaterdituzion,etaDandeituzion, seigarrenastekoseigarrenurtean,seigarrenhilaren bederatzian.[2127AM]

19JakobbigarrenaldizjoanzenBilharengana,etahonek haurdungeratuzenetabestesemebatemanzionJakobi, etaRakelekNeftalideituzion,laugarrenastekobigarren urtean,zazpigarrenhilarenbosgarrenegunean[21:30AM]

20EtaLeakikusizueneanantzubihurtuzelaetaezzuela haurrikizaten,Rakeleninbidiaizanzuen,etabereneskame ZilpaereemanzionJakobiemaztetzatHaurdungeratuzen etasemebaterdituzuen,etaLeakGaddeituzion, zortzigarrenhilarenhamabian,laugarrenastekohirugarren urtean[2131AM]

21Etaberrirojoanzenharengana,etahaurdungeratuzen emakumea,etabigarrensemebaterdituzion,etaLeak Aserdeituzion,laugarrenastekobosgarrenurtean, hamaikagarrenhilarenbigarrenegunean[2133AM]

22JakobLearenganajoanzen,etahonekhaurdungeratu etasemebaterdituzuen,etaIsakardeituzion,bosgarren hilarenlauan,laugarrenastekolaugarrenurtean,[2132AM] etainudebatiemanzion.

23Jakobberriroetorrizenharengana,etaemakumeak haurdungeratuetabiseme-alabaizanzituen,semebateta alababatSemeariZabulondeituzionetaalabariDina, zazpigarrenhilarenzazpian,laugarrenastekoseigarren urtean[2134AM]

24JaunakerrukiizanzionRakeli,etasabelairekizion,eta haurdungeratuzen,etasemebaterdituzuen,etaJosef deituzion,seigarrenurtekolaugarrenhilekoilberrian, laugarrenastehonetan[2134AM]

25Josejaiozenegunetan,JakobekLabaniesanzion: «Emaniezadazuemazteaketasemeak,etajoannadinIsaak nireaitagana,etaegindezadanetxebat;beteditutzurebi alabengatikzerbitzatudizudanurteak,etajoangonaiz aitarenetxera».

26LabanekJakobiesanzion:«Gelditunirekinzuresaria jasotzeko,etabazkatuberrironireartaldeaniretzat,eta hartuzuresaria»

27Etaelkarrenarteanadostuzutenarkumeetaantxume beltz,orbandunetazuriakemangozizkiolasarigisa; (horiek)izangozirenberesaria

28Ardiguztiekardiakizanzituztenorbandunak,pikartuak etabeltzak,markadesberdinekin;etaberriroereberen antzekobildotsakizanzituzten;etaorbandunguztiak Jakobenakziren,etaorbandunakezzirenakLabanenak 29Jakobenondasunakizugarriugarituziren:idiak,ardiak, astoak,gameluak,morroiaketaneskameakeskuratuzituen

30LabaneketaberesemeekJakobeninbidiaizanzuten,eta Labanekardiakkenduzizkion,etaasmogaiztozzelatatu zuen

29.KAPITULUA

1RakelekJoseerdizuenean,Labanardiakmozterajoan zen,hiruegunekobideabaitzutenharengandik

2JakobekikusizuenLabanbereardiakmozterazihoala, etadeitueginzienLearietaRakeli,etaesanzien adeitasunez,berarekinKanaanlurralderajoateko

3Kontatuzienametsbateanikusizuenguztia,aitaren etxeraitzultzekoesanzionguztia,etahaiekerantzunzioten: «Zurekinjoangogara,norazoazen»

4EtaJakobekbedeinkatueginzuenbereaitaIsaaken JainkoaetabereaitaAbrahamenJainkoa,etajaikietabere emazteaketaseme-alabakigozituenzaldiz,etabere ondasunguztiakhartuetaibaiazeharkatuzuen,eta Galaadekolurralderairitsizen,etaJakobekbereasmoa ezkutatuzionLabanietaezzionesan

5Laugarrenastekozazpigarrenurtean,JakobGileadaldera jozuenlehenhilabetean,hogeitabatgarrenean.[2135AM] LabanekatzetikjoanzitzaionetaharrapatuzuenJakob Gileadmendianhirugarrenhilabetean,hamahirugarrenean 6EtaJaunakezzionutziJakobikalterikegiten;izanere, gauezametsbateanagertuzitzaionEtaLabanekhitzegin zionJakobi

7Etaegunhorietakohamabosgarrenean,Jakobekoturuntza bateginzionLabanentzatetaberarekinetorriziren guztientzat,etaJakobekzineginzionLabaniegunhartan, etaLabanekereJakobi,ezzutelainorGalaadekomenditik bestearenganaigarokoasmogaiztoekin

8Etalekukogisapilabateginzuenhan;horregatikdeitu ziotenlekuhari«LekukoenPila»,pilahorrenomenez.

9BainalehenagoGalaadekolurraldearirefaitarren lurraldeadeitzenzioten;izanere,refaitarrenlurraldeazen, etarefaitarrakjaioziren(han),hamar,bederatzi,zortzieta zazpibesoartekoaltuerazutenerraldoiak

10AmonensemeenlurraldetikHermonmendirainobizi ziren,etahaienerreinukoegoitzakKarnaim,Astarte,Edrei, MisuretaBeonizanziren

11Jaunaksuntsituzituenberenegintzagaiztoengatik;oso gaiztoakzirelako,etaamortarrakbiziizanzirenhaien ordez,gaiztoaketabekatariak,etaezdagogauregunberen bekatuguztiakbetedituenherririk,etaezdutegehiago bizitzaluzeriklurrean

12EtaJakobekLabanbidalizuen,etahauMesopotamiara, ekialdekolurraldera,joanzen,etaJakobGalaadeko lurralderaitzulizen

13EtaJabokibaiaigarozuenbederatzigarrenhilean, hamaikagarrenean.Etaegunhartan,Esau,bereanaia,etorri zitzaionharekin,etaadiskidetueginzenharekin,etajoan eginzenharekinSeirlurraldera,etaJakob,berriz,oihaletan biziizanzen.

14Jubileuhonetakobosgarrenastekolehenurtean[2136 AM]JordanibaiazeharkatuetaJordanezbestealdeanbizi izanzen,etabereardiakbazkatuzituenHarkaitzitsasotik Bet-Xanera,DotaneraetaAkrabimgobasoraino

15EtabereaitaIsaakibidalizizkionbereondasunguztiak: arropa,janaria,haragia,edaria,esnea,gurina,gaztaeta haranekodatilak

16EtabereamariRebekariereurteanlaualdiz,hilabeteen artean,goldearenetauztarenartean,udazkenareneta euriarenarteanetaneguarenetaudaberriarenartean, Abrahamendorrera.

17IsaakZin-iturritikitzulietabereaitaAbrahamendorrera igozen,etahanbiziizanzenberesemeEsaugandikaparte 18JakobMesopotamiarajoanzengaraian,EsaukMahalat, Ismaelenalaba,emaztetzathartuzuenberetzat,etabere aitarenetaemazteenartaldeguztiakbilduzituen,etaSeir mendianbiziizanzen,etaIsaakbereaitabakarrikutzizuen ZinarenPutzuan

19IsaakZinarenPutzutikigoetabereaitaAbrahamen dorreanbiziizanzen,Hebrongomendietan.

20EtaharabidaltzenzuenJakobekbereaitarietaamari noizeanbehinbidaltzenzienguztia,beharzutenguztia,eta hauekbedeinkatueginzutenJakobbihotzosozetaarima osoz

30.KAPITULUA

1Seigarrenastekolehenurtean[2143AM],laugarren hilabetean,bakeanjoanzenSalemera,Sikemgoekialdera. 2HaneramanzutenDina,Jakobenalaba,Sikemgoetxera Sikemgoetxera,Hamorhibiarra,lurraldekoprintzea, Sikemgoetxera,eramanzuten.Sikemgoetxeraetzanzen harekinetadesohoratueginzuen;neskatoahamabiurteko neskatobatzen

3.Etaerregutuzienbereaitarietaharenanaieiemaztetzat emanziezaiotenEtaJakobetaharensemeakhaserretu zirenSikemgogizonengatik;Dina,haienarreba, desohoratubaitzuten,etaasmogaiztozhitzeginzieten, engainatueginzituztenetaengainatueginzituzten

4SimeonetaLebiustekabeanSikemeraetorriziren,eta Sikemgogizonguztienaurkaepaiabetezuten,bertan aurkituzituztengizonguztiakhilzituzten,etaezzutenbat erebizirikutzi:guztiakzigortuzituztenDinaarreba desohoretuzutelako

5Etahorrelaezdadilagehiagoeginhemendikaurrera Israelgoalababatkutsadadin;izanere,zeruanepaiaezarri dahaienaurka,Sikemgogizonguztiakezpatazsuntsitzeko, Israelenlotsaeraginzutelako

6JaunakJakobensemeeneskuutzizituen,ezpatazsuntsitu etahaienaurkaepaiabetearazteko,etaIsraelenhorrela gehiagoezegiteko,Israelgobirjinabatkutsadadin

7EtaIsraelennorbaitekberealabaedoarrebaemannahi badiojentilenjatorrikobati,hilegingoda,etaharrika botakodute,lotsagarriaeginduelakoIsraelen;eta emakumeasutanerrekodute,bereaitarenetxearenizena desohoratuduelako,etaIsraeldikerauziaizangoda

8EzbediadulteriorikedozikinkeriarikaurkituIsraelen lurrekobelaunaldiguztietan;izanere,IsraelJaunarentzat santuada,etakutsatzenduenorohilegingoda:harrika hilkodute.

9HonelaaginduetaidatzidazerukotabletetanIsraelgo ondorengoguztieiburuz:kutsatzenduenahilegingoda,eta harrizhilkoda

10Legehonekezduegunmugarik,ezbarkamenik,ez barkamenik;baiziketaberealabazikintzenduengizona Israelosoarenerditikerrotikkendukoda,bere ondorengoetatikMolokiemandiolako,etabidegabeki jokatuduelakozikintzeko

11Etazuk,Moisesek,aginduiezaiezuIsraelgoseme-alabei etaeskatuezditzatelaemanberenalabakjentilei,etaez dezatelahartujentilenalaberiksemetzat,zerenhori nazkagarriabaitaJaunarenaurrean.

12HorregatikidatzidizutLegearenhitzetanSikemgo leinukoekDinarenaurkaeginzituztenekintzaguztiak,eta nolaesanzutenJakobensemeek,esanez:«Ezdiogugure alabaemanbeharzirkunzidatugabekogizonbati;hori lotsagarrialitzatekeguretzat»

13EtalotsagarriadaIsraelentzat,bizidirenentzateta jentilenalabakezkontzendirenentzat;izanere,hauzikina etanazkagarriadaIsraelentzat

14EtaIsraelezdazikinkeriahonetatiklibratukojentilen artekoalabarenemazteabaduedoberealabetarikjentilen artekogizonbatiemanbadio

15Izurriaizurriarengaineanizangoda,madarikazioa madarikazioarengainean,etaepaiketa,izurrieta madarikazioguztiaketorrikozaizkiogainera:gauzahori egitenbadu,edobegiakezkutatzenbadituzikinkeriaegiten dutenengandik,edoJaunarensantutegiazikintzen dutenengandik,edoharenizensantuaprofanatzen dutenengandik,(orduan)nazioosoaepaituaizangoda gizonhonenzikinkeriaetaprofanazioguztiagatik 16Ezdapertsonenaintzatespenikizango,etaezdaharen eskuetatikfruiturik,eskaintzarik,erre-opaririketagantzik onartuko,eztausaingozorikere,onartzekomoduan;eta halaegingoduIsraelensantutegiakutsatzenduengizonemakumeorok.

17Horregatikagindudizut,esanez:«Emanlekukotasun hauIsraeli:ikusinolagertatuzitzaienSikemgojendearieta haiensemeei:nolaemanzituztenJakobenbisemeen eskuetan,etanolahilzituztentorturetan,etajustiziatzat hartuzitzaien,etaidatzitazegoenjustiziatzat»

18EtaLebirenondorengoaaukeratuzutenapaizgorakoeta lebitarizateko,Jaunarenaurreanetengabezerbitzatu zezaten,gukbezala,etaLebietaberesemeakbetiko bedeinkatuakizanzitezen;izanere,sutsukiibilizen justizia,epaiaetamendekuabetetzekoIsraelenaurka altxatuzirenguztienaurka

19Etahorrelaidaztendutezerukotabletetanharenaldeko testigantzagisa:bedeinkapenaetazuzentasunaguztien Jainkoarenaurrean

20Etagogoratzendugugizonakberebizitzanzeharbete zuenzuzentasuna,urtekogaraiguztietan;milabelaunaldik idatzikodute,etaberarietaondorengoeiiritsikozaie,eta zerukotabletetanidatziaizandalagunetagizonzuzengisa 21Kontakizunhauguztiaidatzidizut,etaagindudizut israeldarreiesatekoezdezatelabekaturikegin,ezdezatela ordenantzakhaustu,eztahaientzatezarritakoitunahautsi

ere,(baizik)betedezatelaetalagungisaerregistratuakizan daitezela.

22Bainalegeahaustenbaduteetazikinkeriaegitenbadute moduguztietan,zerukotabletetanidatzikodiraetsaigisa, etabizitzarenliburutiksuntsitukodira,etasuntsituko direnenliburuanetalurpetikerrotikaterakodirenekin bateraidatzikodira

23JakobensemeekSikemhilzutenegunean,zeruanidatzi batidatzizenhaienalde,justizia,zuzentasunaeta mendekuabetezutelabekatarienaurka,eta bedeinkapenerakoidatzizen

24SikemgoetxetikDina,berenarreba,eramanzuten gatibu,etabertanzeudengauzaguztiak:ardiak,idiak, astoak,ondasunaketaartaldeguztiak,etadenakberenaita Jakobieramanzizkioten

25Etaerrietaeginzienhiriaezpatazhilzutelako,lurralde hartakobizilagunen,kanaandarrarenetaperiztarraren, beldurbaitzen

26JaunarenizuaSikemingurukohiriguztietanzegoen,eta ezzirenjaikiJakobensemeenatzetikibiltzera;izuaerori baitzenhaiengainera

31.KAPITULUA

1Hilabetehartakoilberrian,Jakobekbereetxekoguztiei hitzeginzien,esanez:«Garbituzaitezteetaaldatujantziak, etajaikigaitezenetaigogaitezenBetelera,nonzinbategin nionEsaunireanaiarenaurretikiheseginnuenean,nirekin egondelakoetabakeanekarrinauelakolurraldehonetara; etakenduitzazuezuenarteandaudenjainkoarrotzak»

2Etautzizituztenjainkoarrotzak,belarrietanetalepoan zeramatzatenaetaRakelekbereaitariLabanilapurtu zizkionidoloak,etahonekosorikemanzizkionJakobiEta erreetapuskatueginzituen,etasuntsitueginzituen,eta Sikemgolurreandagoenharitzbatenazpianezkutatuzituen

3ZazpigarrenhilekoilberrianBeteleraigozenAldarebat eraikizuenloeginzuenlekuan,etazutabebatjarrizuen han,etabereaitaIsaakietabereamaRebekarideituzion sakrifizioraetortzeko

4Isaakekesanzuen:«UtziniresemeJakobietortzen,hil bainolehenikusdezadan»

5JakobbereaitaIsaakenganaetabereamaRebekarengana joanzen,bereaitaAbrahamenetxera.Berebisemeak,Lebi etaJuda,eramanzituenberarekin,etabereaita IsaakenganaetabereamaRebekarenganaetorrizen

6EtaRebekadorretikirtenzendorrearenaurrera,Jakob musukatzekoetabesarkatzeko;izanere,bereespiritua berpiztueginzenentzunzuenean:«Hara,Jakob,zure semea,helduda»;etamusuemanzion

7Bisemeakikusietaezagutuzituen,etagaldetuzion: «Zuresemeakaldirahauek,seme?»Besarkatuetamusu emanzizkien,etabedeinkatueginzituen,esanez:«Zuen bidezizangodaAbrahamenondorengoaospetsua,eta bedeinkapenizangozaretelurrean»

8JakobbereaitaIsaakenganajoanzen,berazegoengelara, bisemeakberarekinzituelaAitareneskuahartueta, makurtuetamusuemanzion.IsaakekberesemeJakoben lepoarihelduetanegareginzuenharenlepoan

9Isaakenbegietatikiluntasunadesagertuzen,etaJakoben bisemeak,LebietaJuda,ikusizituen,etaesanzuen:«Zure semeakaldirahauek,seme?Zureantzekoakbaitira»

10Etaesanzionbenetanberesemeakzirela:«Etabenetan ikusiduzubenetanniresemeakdirela».

11Hurbilduzitzaizkion,etabueltaemanetamusueman zien,etabiakbaterabesarkatuzituen.

12Etaprofeziarenespirituajaitsizitzaionahoan,etaLebi eskuinekoeskutiketaJudaezkerrekotikhartuzituen

13EtalehenikLebirenganajozuen,etalehenik bedeinkatzenhasizen,etaesanzion:GuztienJainkoak,aro guztietakoJaunak,bedeinkazaitzalazuetazuresemealabakaroguztietan

14Jaunakemandiezaizulazurietazureondorengoei handitasunaetaaintzahandia,etazuetazureondorengoak, haragiguztienartean,hurbilduzaitzatelaharensantutegian zerbitzatzeko,presentziakoaingeruetasantugisaHaiek bezala,zuresemeenondorengoakaintza,handitasunaeta santutasunaizangodira,etahandieginditzalamendeetan zehar

15Etaepaile,printzeetaJakobenondorengoguztien buruzagiizangodira;Jaunarenhitzazuzentasunez adierazikodute,etaharenepaiketaguztiakzuzentasunez epaitukodituzteEtanirebideakJakobietanirebideak Israeliadierazikodizkiote.Jaunarenbedeinkapenaemango zaieahoan,maitearenondorengoguztiakbedeinkatzeko 16ZureamakLebideitudizuizena,etaarrazoiosozdeitu dizuizena;JaunarekinelkartukozaraetaJakobenseme guztienlagunaizangozara;zureaizanbediharenmahaia, etazuketazuresemeekjandezazuebertatik;etazure mahaiabelaunaldizbelaunaldibetetaegonbedi,etazure janariaezdadilafaltamendeetanzehar

17Zureaurreanahuspeztubitezgorrotozaituztenguztiak, etazureetsaiguztiakerrotiksuntsietahildaitezela;eta bedeinkatuaizanbedizubedeinkatzenduena,eta madarikatuaizanbedizumadarikatzenzaituennaziooro»

18Judariesanzion:«Jaunakemandiezazulaindarraeta boterea,gorrotodizutenguztiakzapaltzeko;printzeizango zara,zuetazuresemeetakobat,Jakobensemeengainean; zureizenaetazuresemeenizenazabalduetalurraldeeta eskualdeguztietanzabaldukodaOrduan,nazioak beldurtukodirazureaurrean,etanazioguztiakikaratuko dira».

19ZureganizangodaJakobenlaguntza,etazuregan aurkitukodaIsraelensalbazioa

20Etazurezuzentasunarenohorezkotronuaneseriko zarenean,bakehandiaizangodamaitearensemeen ondorengoguztientzat;bedeinkatuaizanbedizu bedeinkatzenzaituena,etazurigorrotodizuten, atsekabetzenzaituztenetamadarikatzenzaituztenguztiak errotikkendukodira,suntsituetamadarikatuakizangodira.

21Etabueltaemanez,berriromusuemanzioneta besarkatueginzuen,etaosopoztuzen;izanere,egiazki ikusibaitzituenberesemeJakobensemeak

22Isaakenoinenartetikaldeeginetalurreraerorieta ahozpeztueginzenharenaurreanIsaakekbedeinkatuegin zituenetagauhartanbertanatsedenhartuzuenbereaita Isaakekin,etapozikjanetaedanzuten

23EtaJakobenbisemeakloarazizituen,bataeskuineaneta besteaezkerrean,etahorizuzentasuntzathartuzitzaion.

24EtaJakobekdenakontatuzionaitarigauhartan,nola Jaunakerrukihandiaerakutsizion,etanolalagunduzion berebideguztietan,etababestuzuengaitzguztietatik.

25EtaIsaakekbereaitaAbrahamenJainkoabedeinkatu zuen,berezerbitzariIsaakensemeengandikbereerrukiaeta justiziakenduezziena

26Goizean,JakobekbereaitaIsaakikontatuzionJaunari egindakobotoaetaizanzuenikuskaria,aldarebateraiki zuelaetadenaprestzegoelaJaunarenaurreansakrifizioa egiteko,botoaemanzionbezala,etaastobatengainean jartzeraetorrizela.

27IsaakekberesemeJakobiesanzion:«Ezinnaizzurekin joan;zaharranaizelakoetaezindutbideajasanZoaz,seme, bakean;ehunetahirurogeitabosturteditutgaur;ezindut gehiagobidaiatu;jarrizureama(astobatengainean)eta utzizurekinjoaten.»

28Badakit,sememaitea,niregatiketorrizarela,eta bedeinkatuaizanbedibizirikikusinauzunegunhau,eta nikerezuikusizaitut,sememaitea.

29Aurreraegindezazulaetabetedezazulaeginduzun botoa;etaezatzeratuzurebotoa;izanere,botoagatik kontuakeskatukodizkizute;orain,beraz,bizkortubetetzera, etaatseginizandezalagauzaguztiakegindituenak,nori botoaemandiozun»

30EtaRebekariesanzion:«ZoazzuresemeJakobekin». EtaRebekajoanzenberesemeJakobekin,etaDeborarekin, etaBetelerairitsiziren

31Jakobekbereaitakberaetaberebisemeak,Lebieta Juda,bedeinkatuzituenotoitzagogoratuzuen,etapoztu eginzenetaberearbasoen,AbrahamenetaIsaaken, Jainkoabedeinkatuzuen.

32Etaesanzuen:«Orainbadakitbetikoitxaropenadudala, etaniresemeekerebai,guztienJainkoarenaurrean»;eta horrelaagindudabieidagokienez;etabetikotestigantza gisaidaztendutezerukotabletetannolabedeinkatuzituen Isaakek

32.KAPITULUA

1GauhartanBetel-enemanzuenlekua,etaLebikamets eginzuenGoi-goikoJainkoarenapaizizendatuetaizendatu zutelaberaetaberesemeakbetiko;etaloalditikesnatueta Jaunabedeinkatuzuen.

2Hilabetehartakohamalaugarrenegunean,goizeangoiz jaikizenJakob,etaberarekinetorrizirenguztien hamarrenakemanzituen,baigizonenakbaiabereenak,bai urrearenak,baiontzietajantziguztienak;bai,guztiaren hamarrenakemanzituen

3Egunhaietan,Rakelhaurdungeratuzenbereseme BenjaminezJakobekberesemeakzenbatuzituenbertatik gora,etaLebikJaunarenzatiraerorizen,etaaitak apaizgoarenjantziakjantzietaeskuakbetezizkion

4Hilabetehartakohamabostean,hamalauidi,hogeita zortziahari,berrogeitabederatziardi,zazpibildotseta hogeitabatahuntzeskainizituenaldarera,sakrifizioaldareanerre-oparigisa,Jainkoarenaurreanusainatsegin etaatsegingisa

5Hauizanzenhareneskaintza,hamarrenbatemango zuelazineginzuenbotoarenondorioz,haienfruitu-opari etaedari-opariekinbatera.

6Suakkiskalizuenean,intsentsuaerrezuensugainean,eta eskeronekoeskaintzagisabiidi,lauahari,lauardi,lau ahuntz,urtebetekobiardietabiahuntz-kume;etahorrela eginzuenegunerozazpiegunez

7Zazpiegunezpozikjanzutenhanberak,bereseme guztieketaberegizonek,Jaunabedeinkatuzetaeskerrak emanez,atsekabeguztietatikaskatuetabotoaemanziolako 8Animaliagarbiguztienhamarrenakemanetaerresakrifiziobateskainizuen;bainaanimaliazikinakez zizkionberesemeLebirieman,etagizonguztienbizia emanzion

9LebikapaizgoabetezuenBetelgobereaitaJakoben aurretik,berehamaranaienaurretik;hanapaizizanzen,eta Jakobekberebotoaemanzuen:horrela,hamarrenakberriro emanzizkionJaunari,etasantueginzituen,etaharentzat santubihurtuzen

10Etahorregatikzerukotabletetanezarridalegegisa hamarrenakJaunarenaurreanurtezurtejatea,harenizena bizitzekoaukeratudenlekuan,etalegehonekezduegun mugarikbetiko.

11Ordenantzahauurtezurtebetedadinidatzitadago, bigarrenhamarrenaJaunarenaurreanaukeratudenlekuan jandadin,etaezdaezersoberangeratukourtehonetatik hurrengourtera

12Urtebetekohaziajangodaurtekohaziabilduarte,ardoa ardoarenuztajasoarte,etaolioasasoikoegunetaraino.

13Etazahartzendenguztiakutsatutakontsideratukoda; suanerrekoda,kutsatutabaitago

14Etahorrelajandezatelaelkarrekinsantutegian,etaez dezatelautzizahartzen

15IdietaardienhamarrenguztiakJaunarisantuizango dira,etaharenapaizeidagozkie,etaurteroharenaurrean jangodituzte;horrelabaitagoaginduaetagrabatua hamarrenariburuzzerukotabletetan

16Hurrengogauean,hilarenhogeitabigarrenegunean, Jakobekerabakizuenlekuhuraeraikitzea,atariaharresi batezinguratzeaetasantutzeaetabetikosantubihurtzea, beretzatetaondorengoberesemeentzat.

17Jaunaagertuzitzaiongauez,bedeinkatueginzueneta esanzion:«EzduzuJakobdeituko,Israelbaizik»

18Etaberriroesanzion:«NinaizJauna,zeruaetalurra sortuditudana,etaugarituetaugarituegingozaitut,eta erregeakaterakodirazuregandik,etagizakienoinak zapalduduenlekuguztietanepaitukodute».

19Etazureondorengoeizeruarenazpikolurguztiaemango diet,etanazioguztiakepaitukodituzteberennahien arabera,etaondorenlurosoaizangodutejabeetabetiko ondareizangodute»

20Etaharekinhitzegiteariutzietaigoeginzenharen ondotik.EtaJakobekbegiratuzuenzeruraigozenarte.

21Gauekoikuskaribateanikusizuen,etahara,aingerubat jaitsizenzerutikzazpitabletaeskuetanzituela,etaeman zizkionJakobi,etahonekirakurrizituenetajakinzuen bertanidatzitazegoenguztia,berarietaberesemeei gertatukozitzaienaaroguztietanzehar

22Etataulatxoetanidatzitazegoenguztiaerakutsizion,eta esanzion:«Ezeraikilekuhau,etaezeginbetikosantutegi bat,etaezbizihemen;ezbaitahaulekuegokiaZoazzure aitaAbrahamenetxeraetabiziIsaakzureaitarekinzure aitarenheriotzaeguneraarte»

23Egiptonbakeanhilkozara,etalurraldehonetanohorez lurperatukozaituztezureaitenhilobian,Abrahameta Isaakekinbatera

24Ezizanbeldurrik,zerenikusietairakurriduzunbezala, halaizangodadena;etaidatziikusietairakurriduzun guztia»

25EtaJakobekesanzuen:«Jauna,nolagogoradezaket irakurrietaikusidudanguztia?»Etaharkerantzunzion: «Gauzaguztiakgogorarazikodizkizut»

26Etaigozenharengandik,etaesnatuzenlotik,eta gogoratuzenirakurrietaikusizuenguztia,etaidatzizituen irakurrietaikusizituenhitzguztiak

27Etabesteegunbatospatuzuenhan,etaaurreko egunetaneskainizuenguztiarenaraberasakrifikatuzuen bertan,eta«Gehikuntza»deituzionizena,egunhorri gehitubaitzitzaionetaaurrekoegunei«Jaia»deitubaitzien.

28Etahorrelaagertuzenhalaizangozela,etazeruko tabletetanidatzitadago:horregatikagertuzitzaionospatu etazazpiegunekojaiarigehitubeharziola.

29Etaharenizena«Gehikuntza»deituzioten,urteko egunenkopuruarenaraberajai-egunenarteanerregistratu zelako.

30Hilabetehonetakohogeitahirugarrengauean,Debora Rebekarenhaurtzainahilzen,etahiriarenazpianlurperatu zuten,ibaiertzekoharitzarenazpian.Lekuhorri «Deborarenibaia»deituzioten,etaharitzari«Deboraren doluarenharitza»

31Rebekajoanzenbereetxera,bereaitaIsaakengana,eta Jakobekahariak,ardiaketaahuntzakbidalizizkion,aitari nahizuenjanariaprestatzeko

32.EtabereamarenatzetikjoanzenKabratanlurraldera iritsiarte,etahanbiziizanzen

33EtaRacheleksemebaterdizuengauhartan,eta«Nire atsekabearensemea»izenaemanzion,erditzeansufritu baitzuen;bainaaitakBenjaminizenaemanzion,jubileu honetakoseigarrenastekozortzigarrenhilaren hamaikagarrenegunean.[2143AM]

34Rakelhanhilzen,etaEfratarenlurraldeanlurperatu zuten,hauda,BelenenJakobekzutabebateraikizuen Rakelenhilobiarengainean,harenhilobiarengaineko bidean

33.KAPITULUA

1JakobMagdaladra'efenhegoalderajoanzenbizitzeraEta hamargarrenhilekoilberrian,bereaitaIsaakenganajoan zen,beraetabereemazteLea

2RubenekikusizuenBilha,Rakelenneskameetabere aitarenohaidea,lekuezkutubateanuretanbainatzen,eta maiteizanzuen

3GauezezkutatuzenBilharenetxerasartuetaetxean aurkituzuenoheanbakarriklozegoela

4Etaharekinetzanzen,etaesnatuzenemakumeaetaikusi zuen,etahara,Rubenharekinoheanetzandazegoela,eta emakumeakbereestalkiarenertzaagerianutzietaheldu eginzion,etaoihueginzuen,etajakinzuenRubenzela

5Lotsatueginzenemakumeaharenaurrean,eskuakendu zion,etaiheseginzuengizonak

6Etaosodolueginzuengauzahorrengatik,etaezzion inoriesan.

7Jakobitzulietaharenbilajoanzenean,emakumeakesan zion:«Eznaizgarbiazurekin,zerenkutsatutanagozurekin; Rubenekkutsatunauetagaueznirekinoheratuda.Nik,

berriz,lonengoen,etaeznintzenkonturatu,hariketahark niregonaagerianutzietanirekinoheratuzenarte».

8JakobosohaserrezegoenRubenenaurka,Bilharekin oheratuzelako,aitarengonaagerianutzizuelako.

9EtaJakobezzenberriroharenganahurbildu,Rubenek kutsatubaitzuenEtaaitarengonaestaltzenduenedonork bereegintzaosogaiztoada,Jaunarenaurreanhiguingarria baita.

10Horregatikidatzitaetaagindutadagozerukotabletetan gizonakezdezalabereaitarenemaztearekinoheratu,etaez dezalabereaitarengonaagerianutzi,zerenhorikutsatua baita:elkarrekinhilkodira,bereaitarenemaztearekin oheratzendengizonaetaemakumeaere,zerenkutsadura eginbaitutelurrean

11EtaezdaezerkutsaturikizangogureJainkoarenaurrean, berakberetzataukeratuduennazioan.

12Etaberriroere,bigarrenaldizidatzitadago: «Madarikatuabereaitarenemaztearekinoheratzendena, bereaitarenlotsaagerianutziduelako».EtaJaunarensantu guztiekesanzuten:«Horrelaizanbedi,halaizanbedi»

13Etazuk,Moisesek,aginduiezaiezuisraeldarreihitzhau betedezatela;izanere,heriotza-zigorradakar;etakutsatua da,etaezdagobetikobarkamenikhorieginduen gizonarentzat;baiziketahiletahileginbeharda,harrizhil etagureJainkoarenherriarenartetikerauzia.

14Izanere,Israelenhorrelakoakegitenditueninoriezzaio zilegilurreanegunbakarbaterebizirikirautea, higuingarriaetakutsatuabaita.

15Etaezdezatelaesan:Rubenibiziaetabarkamenaeman zitzaizkionbereaitarenohaidearekinoheratuondoren,eta harierebai,nahizetasenarraizan,etaberesenarra,Jakob, bereaita,oraindikbizirikzegoen

16Garaihartanarteezzenordenantza,epaiaetalegea osorikagertuguztientzat,bainazureegunetanagertuda urtaroenetaegunenlegegisa,etabetikobelaunaldientzako betikolegegisa

17Legehonengatikezdagoegunenamaierarik,ezta barkamenikere,baiziketabiakerrotikerauzibehardira naziotik:eginduteneguneanbertanhilegingodituzte

18Etazuk,Moisesek,idatzihauIsraelentzat,betedezaten etahitzhauenaraberajokadezaten,etaezdezatenheriotza eragitenduenbekaturikegin;izanere,gureJainkoJauna daepailea,ezdupertsonenganakobegiruneriketaezditu opariakonartzen

19Etaesaniezaiezuitunarenhitzhauek,entzunetabete ditzaten,etakontuzibildaitezenhaiekiko,etaezdaitezen suntsituetaerrotikkendu;zerenzikinkeria, higuingarrikeria,kutsaduraetakutsaduradiragure Jainkoarenaurreanlurreanhoriegitendutenguztiak 20Etaezdagolurreanegitendutenfornikapenabaino bekatuhandiagorik;izanere,Israelnaziosantuadabere JainkoJaunarentzat,etaondarearennazioa,etaapaizeta errege-nazioaeta(bere)jabetzakoa;etaezdahalako zikinkeriarikagertukonaziosantuarenerdian 21Etaseigarrenastehonetakohirugarrenurtean[21:45 AM],JakobetaberesemeguztiakAbrahamenetxeanbizi izanziren,bereaitaIsaakenetabereamarenondoan. 22EtahauekzirenJakobensemeenizenak:lehen-semea Ruben,Simeon,Lebi,Juda,Isakar,Zabulon,Learen semeak;etaRakelensemeak,JosefetaBenjamin;eta Bilharensemeak,DanetaNeftali;etaZilparensemeak,

GadetaAxer;etaDina,Learenalaba,Jakobenalaba bakarra.

23EtaetorrietaIsaaketaRebekarenaurreanahuspeztu ziren,etahaiekikustean,Jakobetaberesemeguztiak bedeinkatuzituzten,etaIsaakosopoztuzen,Jakobbere semegazteenarensemeakikusietabedeinkatubaitzituen

34.KAPITULUA

1Etaberrogeitalaugarrenjubileuhonetakoastehonetako seigarrenurtean[2148AM],Jakobekberesemeakbidali zituenardiaklarratzera,etaberezerbitzariakhaiekin Sikemgolarreetara.

2Amorrearrenzazpierregeakhaienaurkabilduziren, hiltzeko;zuhaitzenazpianezkutatuetahaienabereak harrapakingisahartuzituzten.

3Jakob,Lebi,JudaetaJosefIsaakenetxeanzeudenberen aitarenkin;izanere,Isaakenespirituatristezegoen,etaezin zutenutzi;etaBenjaminzengazteena,etahorregatikgeratu zenbereaitarenkin

4EtaharaetorrizirenTaphukoerregea(k),Aresako erregea(k),Seragangoerregea(k),Selokoerregea(k), Gaaskoerregea(k),Bethorongoerregea(k),Maanisakirreko erregea(k),etamendihauetanbizidirenguztiak(eta) Kanaanlurraldekobasoetanbizidirenak.

5EtahaujakinaraziziotenJakobi,esanez:«Hara, amortarrenerregeekzuresemeakinguratuetahaien artaldeaklapurtudituzte».

6Etaetxetikjaikizen,beraetaberehirusemeak,bere aitarenmorroiguztiaketaberemorroiak,etaseimila gizonekinjoanzenhaienaurka,ezpatakzeramatzatela.

7Sikemgolarreetanhilzituen,etaihesizihoazenakatzetik joanzen,etaezpatarenahozhilzituen,etaAresa,Taphu, Saregan,Selo,AmanisakiretaGa[ga]'ashilzituen,etabere artaldeakberreskuratuzituen

8Etamenderatueginzituen,etazergakezarrizizkien, berenlurrekobostfruituordaindubeharzizkioten,eta RobeletaTamnatareseraikizituen

9Bakeanitzulizen,etabakeakeginzituenhaiekin,eta harenmorroiizanziren,beraetaberesemeakEgiptora jaitsizireneguneraarte

10Astehonetakozazpigarrenurtean[2149AM]Jose bidalizuenbereetxetikSikemgolurralderabereanaien osasunazjabetzera,etaDotangolurraldeanaurkituzituen

11Etatraiziozjokatuzutenharekin,etahiltzekokonplota batprestatuzutenharenaurka,bainairitzizaldatuz, ismaeldarmerkatarieisalduzieten,etahauekEgiptora eramanzuten,etahauekPotifarrisalduzioten,Faraoiaren eunukoari,sukaldarienburuzagiari,Elewhirikoapaizari

12Jakobensemeekahuntzbathilzuten,etaJoserenjantzia odoleanbusti,etazazpigarrenhilarenhamarreanbidali ziotenberenaitariJakobi.

13Gauosoandolueginzuen,arratsaldeanekarribaitzioten, etasukarrezbetezenbereheriotzagatikdoluaeginez,eta esanzuen:«PiztiagaiztobatekjanduJosefe»Etabere etxekoguztiek[egunhartanberarekindolueginzuten,eta] egunosoanberarekinatsekabetutaetanegarrezegonziren. 14Semeaketaalabakjaikizirenhurakontsolatzera,baina harkezzuenberesemeagatikkontsolatunahiizan

15EtaegunhartanBilhakentzunzuenJosehilzela,etahil eginzenharendoluaeginez,etaQafratefenbizizen,eta Dinaere,berealaba,hilzenJosehilondoren

16HilabetebateanhirudoluhaueketorrizirenIsraelen gainera.BilhalurperatuzutenRakelenhilobiarenaurrean, etaDinaere,berealaba,hanlurperatuzuten

17UrtebetezdolueginzuenJosegatik,etaezzuenetsi, esanbaitzuen:«Utzinazazuhilobirajaistennire semeagatikdoluegitera»

18Horregatik,Israelgoseme-alabentzataginduadago zazpigarrenhilarenhamarreanatsekabetzea-Josegatik negareginarazizionberriaJakobbereaitariiritsizitzaion egunean-,urteanbehin,zazpigarrenhilarenhamarrean ahuntzkumebatekinberenbekatuenbarkamenaeskatuz; izanere,aitarensemeJoserekikomaitasunamindu baitzuten.

19Etaegunhauezarridaberenbekatuen,berentransgresio guztienetaberenakatsguztiendoluaegiteko,urteanbehin egunhorretangarbituahalizateko.

20Josehilondoren,Jakobensemeekemazteakhartu zituztenRubenenemaztearenizenaAdazen;Simeonen emaztearenizenaAdlbaa,kanaandarra;Lebirenemaztearen izenaMelka,Aramgoalabetakoa,Terahensemeen ondorengoetakoa;JudarenemaztearenizenaBetasuel, kanaandarra;IsakarrenemaztearenizenaHezaqa; ZabulonenemaztearenizenaNiiman;Danenemaztearen izenaEgla;NeftalirenemaztearenizenaRasuu, Mesopotamiakoa;GadenemaztearenizenaMaka;Aserren emaztearenizenaIjona;JoserenemaztearenizenaAsenat, egiptoarra;etaBenjaminenemaztearenizenaIjasaka 21SimeonekdamutueginzenetaMesopotamiatikbigarren emaztebathartuzuen,bereanaienantzera

35.KAPITULUA

1Berrogeitabosgarrenjubileuarenlehenastekolehen urtean[2157AM],RebekakberesemeJakobdeitueta aginduzionbereaitaetaanaiariburuz,berebizitzakoegun guztietanohoratzeko

2EtaJakobekesanzuen:«Agindudidazunguztiaegingo dut;izanere,gauzahauohoreetahanditasunizangoda niretzat,etazuzentasunJaunarenaurrean,ohoratzeaizango baita».

3Etazukere,ama,badakizujaionintzenetikgaurdaino, nireegintzaguztiaketabihotzeandudanguztia,beti pentsatzendudaladenarenaldeonak.

4Etanolaezdutegingozukagindudidazungauzahau, nireaitaetaanaiaohoratzeko!

5Esadazu,ama,zergaiztakeriaikusiduzunnigan,etaalde baterautzikodut,etaerrukiaizangodutgainean

6Etaemakumeakesanzion:«Seme,ezdutzuganikusi nirebizitzaosoanekintzagaiztorik,baiziketazuzenak. Halaere,egiaesangodizut,seme:Aurtenhilkonaiz,etaez naizbizirikiraungoaurten;izanere,ametsbateanikusidut nireheriotzareneguna,eznintzelaehunetaberrogeita hamabosturtebainogehiagobiziko:etahara,beteditut bizitzekoditudanegunguztiak».

7EtaJakobekbarreeginzuenbereamarenhitzekin,zeren bereamakesanbaitzionhilkozela;etaamakaurrean eseritazegoenbereindarrarekin,etaezzenahulbere indarrarekin;izanere,sartuetairtetenzenetaikustenzuen,

etaberehortzaksendoakziren,etaezzuengaitzikukitu berebizitzakoegunguztietan.

8Jakobekesanzion:«Zorionekoani,ama,nireegunak zurebizitzakoegunetarahurbiltzenbadira,etanireindarra zureindarrabezalanirekinbadago;etaezbazarahilko, alferriktxantxetanarizaranirekinzureheriotzaz»

9Isaakenganajoanetaesanzion:«Otoitzbategitendizut: zineginaraziEsauriezdiolaJakobikalterikegingo,ezta etsaitasunezjarraitukoere;badakizuEsauren pentsamenduak:gaztetatikdirau,etaezduinolakoonginik; zuhilondoren,hilnahibaitu

10BadakizueginduenguztiaJakobbereanaiaHaranera joanzenegunetikgaurarte:nolautzigaituenbihotzosoz, etagaizkiegindigu;zureartaldeakbereganatuditu,eta zureondasunguztiakeramandituzureaurretik

11Gureondasunakeskatuetaeskatugenizkionean,gutaz errukitsubalitzbezalaeginzuen

12Etamingotsdagozureaurka,Jakobzuresemeperfektu etazuzenabedeinkatuduzulako;izanere,ezdago gaiztakeriarik,ontasunabaizik,etaHaranetiketorrizenetik gaurarteezdiguezerlapurtu,denaberegaraianekartzen digubeti,etabihotz-bihotzezpoztendabereeskuetatik hartzenduguneanetabedeinkatzengaituenean,etaezda gurekinaldeeginHaranetiketorrizenetikgaurarte,eta gurekinegotendaetengabeetxeanguohoratuz.

13Isaakekesanzion:«Nikerebadakitetaikustendut gurekindagoenJakobenegintzak,nolabihotz-bihotzez ohoratzengaituen;bainalehenEsaumaitenuenJakob bainogehiago,lehen-semeazelako;bainaorainJakob maitedutEsaubainogehiago,gaiztakeriaaskoeginbaitu, etaezdagozuzentasunikberarengan,berebideguztiak bidegabekeriaetaindarkeriabaitira,[etaezdago zuzentasunikhareninguruan]»

14Etaorainnirebihotzaasaldatutadagoharenegintza guztiengatik,etaezberaeztaharenondorengoaereezdira salbatuko,zerenhoriekdiralurretiksuntsituakizango direnaketazeruarenazpitikerrotikerauziakizangodirenak, AbrahamenJainkoautzibaituetabereemazteenatzetik joanbaita,haienzikinkeriarenetahaienakatsenatzetik, beraetabereseme-alabak.

15Etazinegiterabehartzennauzuezduelabereanaia Jakobhilko;zineginarrenere,ezduberezinabeteko,eta ezduongiaegingo,gaizkiabakarrikbaizik.

16BainaJakob,bereanaia,hilnahibadu,Jakoben eskuetanemangodute,etaezdahareneskuetatikihes egingo,[izanere,hareneskuetarajaitsikoda].

17EtaezizanbeldurrikJakobegatik;izanere,Jakoberen zaindariahandia,boteretsua,ohoratuaetagoraipatuada Esaurenzaindariabaino»

18RebekakbidalizuenEsaudeitzera,etaRebekak harenganaetorrizenHarkesanzion:«Eskaribateginnahi dizut,seme,etabetekoduzulahitzematendut,seme».

19Etaesanzuen:«Esangodidazunguztiaegingodut,eta ezdutukatukozureeskaera»

20Etaemakumeakesanzion:«Otoitzegitendizuthiltzen naizenegunean,hartuetalurperatunazazulaSararen,zure aitarenamaren,ondoan,etazuketaJakobekelkarmaita dezazuelaetainorkezdezazulaelkarrigaizkiriknahiizan, elkarrekikomaitasunabaizik;horrela,aurreraegingoduzue, semeok,etaohoratuakizangozaretelurraldeosoan,etaez

daetsairikpoztukozuetaz,etabedeinkapenetaerruki izangozaretemaitezaituztenguztienbegietan».

21Etaesanzuen:«Esandidazunguztiaegingodut,eta hiltzenzareneguneanlurperatukozaitutSararen,nire aitarenamaren,ondoan,harenhezurrakzurehezurren ondoanegoteanahiizanduzunbezala»

22EtaJakob,nireanaia,eremaitatukodutharagiguztiaren gainetik;ezbaitutanaiariklurosoan,berabakarrikizan ezik:etaezdamerituhandirikniretzathuramaitebadut; izanere,nireanaiada,etaelkarrekinereindakoakizangara zuregorputzean,etaelkarrekinateragarazuresabeletik, etanireanaiamaiteezbadut,normaitatukodut?

23NikneukereotoitzegitendizutJakobiaholkuak ematekonietaniresemeeiburuz,badakidalakobera izangodelanireetaniresemeenerrege,nireaitak bedeinkatuzueneguneangoragoeginbaitzuenhuraetani beherago

24Zinegitendizutmaitatukodudala,etaezdudala gaizkiriknahiizangonirebizitzakoegunguztietan,ongia bakarrikbaizik»

25EtazineginziongaihonenguztiareninguruanEta deituzuenJakobEsaurenbegienaurrean,etaagindueman zionEsauriesandakohitzenarabera

26Etaesanzuen:«Zurenahiaegingodut;sinetsiezadazu ezdelaniregandikedoniresemeengandikgaitziketorriko Esaurenaurka,etaeznaizelalehenaizangomaitasunean izanezik»

27Gauhartanjanetaedanzutenberaetaberesemeek,eta hilzen,hirujubileu,astebeteetaurtebetezituela,gau hartan,etaberebisemeek,EsauketaJakobek,lurperatu zutenSara,berenaitarenamaren,ondokokobazulo bikoitzean

36.KAPITULUA

1Astehonetakoseigarrenurtean[2162AM]Isaakekbere bisemeakdeituzituen,EsauetaJakob,etahauek harenganaetorriziren,etaesanzien:«Semeok,nireaiten bidetiknoa,nireaitakdaudenbetikoetxera»

2Lurperatunazazu,beraz,nireaitaAbrahamenondoan, Efronhititarensoroandagoenkobazulobikoitzean,non Abrahameklurperatzekohilobibaterosizuen;neuretzat zulatududanhilobianlurperatunazazuhan.

3Hauagintzendizuet,semeok,zuzentasunaeta zuzentasunalurreanpraktikatudezazuen,JaunakAbrahami etaharenondorengoeiegingozielaesanzienguztiazuen gaineraerakadezan

4Etamaitaezazueelkar,semeok,zuenanaiak,berearima maiteduengizonbatbezala,etabilatudezatelabakoitzak bereanaiarionuragarriazaiona,etajardundezatela elkarrekinlurrean;etamaitadezatelaelkarberenarimak bezala.

5Etaidoloenauziaridagokionez,aginduetaohartarazten dizuetbaztertzekoetagorrotatzeko,etaezmaitatzeko, engainuzbetetabaitaudehaiekgurtzendituztenentzateta haienaurreanmakurtzendirenentzat

6Gogoratu,semeok,zuenaitaAbrahamenJainkoJauna, etanikerenolagurtuetazerbitzatunuenzuzentasunezeta pozez,zuekugalduetazuenondorengoakzerukoizarrak bezainugariizanzitzan,etalurreanezarrizaitzaten

zuzentasunarenlandaregisa,belaunaldizbelaunaldibetiko erauzikoezdena.

7Etaorainzinhandibategiterabehartukozaituztet-ez baitagozeruaketalurraetagauzaguztiakbaterasortu zituenaintza,ohore,handi,bikain,zoragarrietaahaltsu izenabainozinhandiagorik-,harenbeldurizangozaretela etagurtukoduzuela

8Etabakoitzakbereanaiamaitasunezetazuzentasunez maitadezala,etaezdezalagaizkiriknahibereanaiaren aurkahemendikaurreraetabetikozuenbizitzakoegun guztietan,zuenegintzaguztietanaurreraegindezazueneta suntsituezzaitezten

9Etazuetakobatekbereanaiarenaurkagaiztakeria asmatzenbadu,jakinezazuhemendikaurrerabereanaiaren aurkagaiztakeriaasmatzenduenorohareneskuetan erorikodela,etabizienlurraldetikerrotikkendukodutela, etaharenondorengoakzeruarenazpitiksuntsitukodirela

10Bainanahasmen,madarikazio,suminetahaserrearen egunean,Sodomaerrezuenbezala,berelurra,berehiria etabereadenguztiaerrekoditu;etagizakienseme-alaben diziplinarenliburutikezabatukoda,etaezdabizitzaren liburuanidatziko,suntsipenerakoizendatuadagoen liburuanbaizik,etabetikomadarikaziorajoangoda; horrela,haienkondenazioabetiberritudadingorrotoan, madarikazion,haserrean,tormentuan,suminkortasunean, izurriteetanetagaixotasuneanbetiko

11Semeok,esatenetatestigatzendizuet,anaiarikalteegin nahidionarengaineanetorrikodenepaiketarenarabera.

12Egunhartan,bereondasunguztiakbienarteanbanatu zituen,etazatihandienalehen-semeariemanzion,baita dorreaetaingurukoguztiaere,etaAbrahamekZinaren Putzuanzuenguztia

13Etaesanzuen:«Zatihandiagohaulehen-semeari emangodiot».

14Esaukesanzuen:«Jakobisaldudiotetanirelehenseme-eskubideaemandiot;emanbedihari,etaezduthitz bakarbatereesatekohorriburuz,bereabaita».

15Isaakekesanzuen:«Bedeinkapenaizanbedizuen gainean,semeok,etazuenondorengoengaineangaur, atsedenaemandidazuelako,etaezdutbihotzaatsekabetzen lehen-semeareneskubideagatik,gaiztakeriarikeginez dezazunhorregatik»

16Goi-goikoJainkoakbedeinkadezalazuzentasunaegiten duengizona,beraetaharenondorengoabetiko

17Etaamaituzuenaginduaketabedeinkapenaemanez,eta elkarrekinjanetaedanzutenharenaurrean,etapoztuegin zenhaienarteangogobakarrazegoelako,etaharenondotik joanetaegunhartanatsedenhartuetaloeginzuten.

18EtaIsaakbereoheanloeginzuenegunhartan,pozik; etabetikoloaeginzuen,etaehunetalaurogeiurtezituela hilzenHogeitabostasteetabosturtebetezituen;etabere bisemeEsauketaJakobeklurperatuzuten.

19EsauEdomlurralderajoanzen,Seirmendietara,etahan biziizanzen

20EtaJakobHebrongomendietanbiziizanzen,bereaita Abrahamenegonaldienlurraldekodorrean,etaJaunagurtu zuenbihotzosozetaberebelaunaldienegunakbanatu zituenaginduikusgarrienarabera

21EtaLea,bereemaztea,hilzenberrogeitabosgarren jubileuarenbigarrenastekolaugarrenurtean,[2167AM]

etalurperatuzuenRebekarenondoan,bereamarenondoan, Sararen,bereaitarenamaren,hilobiarenezkerrean.

22Etaharensemeguztiaketaharensemeaketorriziren berarekinbateraLeabereemazteagatikdoluegiteraeta harenberrikontsolatzera,zerendoluanbaitzegoen,Rakel berearrebahilondorenosomaitebaitzuen

23izanere,emakumeaperfektuaetazuzenazenberebide guztietan,etaohoratueginzuenJakob;etaharekinbizi izanzenegunguztietanezzuenharenahotikhitzgogorrik entzun,leuna,bakezalea,zuzenaetaohoragarriabaitzen 24Gogoratuzituenemakumeakbizitzaneginzituen egintzaguztiak,etaosodolueginzion;izanere,bihotz osozetaarimaosozmaitezuen.

37.KAPITULUA

1JakobetaEsaurenaitaIsaakhilzenegunean,[2162AM] EsaurensemeekentzunzutenIsaakekzaharrenarenzatia beresemegazteenariJakobiemanziola,etaosohaserre jarriziren

2Etaaitarenaurkaerrietaeginzuten,esanez:«Zergatik emandiozureaitakJakobizaharrenarenzatiaetazergatik baztertuzaitu,zuizanarrenzaharrenaetaJakobgazteena?»

3Etaesanzien:«Nirejaiotza-eskubideaJakobisaldu niolakodilistazatitxikibatentruke,etaaitakehizaraeta harrapatzerabidalininduenegunean,zerbaitekartzekojan etabedeinkanazan,maltzurkeriazetorrizenetajanariaeta edariaekarrizizkionaitari,etaaitakbedeinkatueginzuen etabereeskujarrininduen»

4Etaoraingureaitakzineginarazidigu,nirietaberari,ez dugulaelkarrigaizkirikasmatuko,eztabereanaiarenaurka ere,etamaitasuneanetabakeanjarraitukodugulabakoitzak bereanaiarekin,etaezdugulagurebideakhondatuko»

5Etaesanzioten:«Ezdizuguentzungoharekinbakeak egiteko;gureindarrahandiagoabaitaharenabaino,etagu berabainoindartsuagoakgara;harenaurkajoangogaraeta hilegingodugu,etasuntsituegingoduguberaetabere semeakEtagurekinezbazatoz,zurierekalteegingo dizugu»

6Entzuniezaguzuorain:BidalidiezaiogunerasoaAram, Filisteara,MoabetaAmonera,etaaukeratuditzagun gudurakosutsuakdirengizonhautatuak,etajoangaitezen harenaurka,etasuntsitudezagunlurgainetikindartsu bihurtubainolehen»

7Aitakesanzien:«Ezjoan,etaezegingerraharenaurka, harenaurreaneroriezzaitezten».

8Etaesanzioten:«Hauereberadazurejokabidebera gaztetatikgaurarte,etazurelepoajartzenarizaraharen uztarripean»

9Ezdiegujaramonikegingohitzhauei»EtaArameraeta Aduramerabidalizituztenberenaitarenlagunari,etamila gerlarikontratatuzituztenhaiekinbatera,gerlarihautatuak. 10MoabetaAmonensemeetatikmilagizonhautatu, soldatapekolangileak;filistearmilagerlarihautatu; edomdaretahorearmilagerlarihautatu;etakitimleinuko gerlariausartak

11Etaaitariesanzioten:Zoazhaiekinetaeramanitzazu, bestelahilegingozaitugu

12Haserreetasumindurazbetezenikusteanberesemeek haienaurretikjoanetabereanaiaJakobenaurkagidatzen zutela

13Bainagerogogoratuzenbihotzeanezkutatutazuengaitz guztiabereanaiaJakobenaurka;etaezzuengogoratubere aitarietaamarieginzionzina,ezzuelaberebizitzaosoan gaitzikasmatukobereanaiaJakobenaurka.

14Etahoriguztiagorabehera,Jakobekezzekienberaren aurkaborrokatzerazihoazela,etaLeabereemazteagatik doluanzegoen,laumilagerlarietagerrakogizon hautatuekindorrearenondorahurbilduzirenarte.

15Hebrongogizonekmezuhaubidalizioten:«Hara,zure anaiazureaurkadator,zurekinborrokatzera,laumila gizonekin,ezpatazjantzita,etaezkutuaketaarmak daramatzate»JakobEsaubainogehiagomaitebaitzuten Halaesanzioten;JakobEsaubainogizoneskuzabalagoa etaerrukitsuagoabaitzen

16BainaJakobekezzuensinetsidorrearenondorairitsi arte.

17Dorrearenateakitxizituen;harresietanzutikjarrieta bereanaiaEsauriesanzion:«Goxoadanireemazte hilagatikkontsolatzeraetorrizarenkontsolamendua.Haual dazureaitarietaberrirozureamarihilaurretikzinegin zenionzina?Zinahautsiduzu,etazureaitarizinegin zenionunebereankondenatueginzintuzten».

18Esaukerantzunzion:«Ezgizakienseme-alabekez lurrekopiztiekezdutebetikozinegindutenzuzentasunzinik;egunerobaiziketaelkarrenaurkagaiztakeriak asmatzendituzte,etabakoitzakbereetsaiaetaetsaianola hildezakeen»

19.Etabetikogorrotodizkiguzunirietanireseme-alabei, etaezdagozurekinanaitasunloturarikgordetzerik

20Entzunesatendizkizudanhitzhauek:Basurdeakbere azalaaldatzenbaduetaberezurdakartileabezainbigun bihurtzenbaditu,edoadarrakburuanoreinedoardibaten adarrakbezalaateratzenbaditu,orduananaitasunlotura gordekodutzurekin,etabularrakamarengandikbereizten badira,ezzarelakonireanaiaizan

21Etaotsoekbildotsekinbakeaegitenbadute,irentsiedo indarkeriarikegingabe,etahaienbihotzakonerakobadira haiekin,orduanbakeaizangodutnirebihotzeanzurekin

22Etalehoiaidiarenlagunbihurtzenbadaetaharekin bakeakegitenbaditu,etaharekinuztarriberarenazpian lotzenbadaetaharekingoldeegitenbadu,orduanbakeak egingoditutzurekin

23Etabeleaarrazabezainzuribihurtzendenean,orduan jakinezazumaitezaitudala,etabakeaegingodudala zurekin,errotikkendukozaituzte,etazuresemeakerrotik kendukodituzte,etaezdabakerikizangozuretzat.

24EtaJakobekikusizueneanhaingaizkipentsatuazuela berarenaurka,bihotzezetaarimaosoz,nonhiltzekoasmoz baitzegoen,etabasurdebatbezalajauzikazetorrela,lantza zulatuetahiltzenduena,etaatzeraegitenezdiona; 25Orduan,bereeietaberezerbitzarieiesanzienberarieta berelagunguztieierasotzeko.

38.KAPITULUA

1Etaondoren,JudakJakobbereaitarihitzeginzion,eta esanzion:«Aita,tenkatuzurearkua,bidalizuregeziaketa botaetsaiaetahiletsaia;etaizandezazulaboterea,ez baituguzureanaiahilko,zuremodukoabaita,etazure antzekoada.Emandiezaiogunohorehau».

2Orduan,Jakobekberearkuatentsatu,geziajaurtieta Esau,bereanaia,jozuen(eskuinekobularrean)etahilegin zuen

3EtaberrirogezibatjaurtietaAdoranaramearrajozuen ezkerrekobularrean,etaatzerantzbultzatuetahileginzuen.

4Orduan,Jakobensemeaketahaienzerbitzariakatera ziren,dorrearenlaualdeetantaldetanbanatuz

5Judaaurrerajoanzen,etaNeftalietaGadharekinbatera, etaberrogeitahamarzerbitzariharekindorrearen hegoaldean,etaaurkituzituztenguztiakhilzituzten,eta inorkezzuenihesegin

6Lebi,DanetaAxerdorrearenekialderantzjoanziren, berrogeitahamargizonekin,etaMoabetaAmonen gudariakhilzituzten

7Ruben,IsakaretaZabulondorreareniparralderajoan ziren,berrogeitahamargizonekin,etafilistearrengudariak hilzituzten

8Simeon,BenjaminetaHenok,Rubenensemea,dorrearen mendebaldetikirtenziren,berrogeitahamargizonekin,eta edomdaretahoretarlaurehungizon,gerlarisendoak,hil zituzten;etaseiehuniheseginzuten,etaEsaurenlau semeekiheseginzutenhaiekin,etaberenaitahildautzi zuten,Aduramgomuinoanerorizenbezala

9JakobensemeekSeirmendietarainojarraituzieten JakobekbereanaiaAduramendagoenmuinoanlurperatu zuen,etagerobereetxeraitzulizen

10JakobensemeekgogorestutuzituztenEsaurensemeak Seirmendietan,etamakurtueginzituztenhaienlepoak, Jakobensemeenmorroibihurtuz

11Etaaitarigaldetuzioteneabakeakeginbeharzituzten alahil.

12Jakobekberesemeeibakeaegitekoaginduzien,eta hauekbakeaeginzutenhaiekin,etamorrontzarenuztarria ezarrizieten,Jakobietaberesemeeibetizergaordaindu ahalizateko

13EtaJakobizergaordaintzenjarraituziotenEgiptora jaitsizeneguneraarte.

14EtaEdomgosemeakezdiraaskatuJakobenhamabi semeekezarrizietenmorrontzatikgaurdaino

15HauekdiraEdomenerreinatuzutenerregeak, israeldarrengaineanEdomlurraldeanerregerikerreinatu bainolehen

16BeorrensemeBalakekerreinatuzuenEdomen,etabere hiriarenizenaDanabazen

17Balakhilzen,etaJobab,BoserrekoZararensemea, erreinatuzuenharenordez.

18Jobabhilzen,etaTemangolurraldekoAsamek erreinatuzuenharenordez.

19Asamhilzen,etaBaradensemeAdathek,Moabeko zelaianMadianhilzuenak,erreinatuzuenharenordez,eta berehiriarenizenaAvithzen

20Adathhilzen,etaSalmanek,Amaseqakoak,erreinatu zuenharenordez

21Salmanhilzen,etaSaul,Raaboteko(ibaiaren)ondokoa, erreinatuzuenharenordez

22Saulhilzen,etaAkborrensemeBaalunanekerreinatu zuenharenordez.

23EtaBa'elunan,Akborrensemea,hilzen,etaAdathek erreinatuzuenharenordez,etabereemaztearenizena Maitabitzen,Mataratenalaba,Metabedzaabenalaba.

24HauekdiraEdomlurraldeanerreinatuzutenerregeak

39.KAPITULUA

1Jakobbereaitarenlurraldeanbiziizanzen,Kanaanen. HauekdiraJakobenondorengoak.

2JosekhamazazpiurtezituenEgiptokolurralderaeraman zutenean,etaPotifarfaraoiareneunukoetasukaldariburuak erosizuen.

3EtaJosefbereetxeosoarenburujarrizuen,etaJaunaren bedeinkapenaegiptoarrarenetxeraetorrizenJosegatik,eta Jaunakaurreraeginzionegitenzuenguztian

4EgiptoarrakdenaJosefeneskuutzizuen;izanere,ikusi zuenJaunaberarekinzegoelaetaJaunakaurreraegiten zuelaegitenzuenguztian

5Josefekitxuraederrazuen,etaberenagusiarenemazteak begiakjasoetaJosefikusizuen,etamaiteizanzueneta berarekinoheratzekoeskatuzion

6Bainaezzuenberearimaeman,etaJaunazetabereaitak JakobekAbrahamenhitzenarteanirakurtzenzituenhitzez gogoratuzen,gizonakezzuelasenarraduenemakume batekinfornikatubehar;berarentzatheriotzarenzigorra ezarrizaiolazeruanGoi-goikoJainkoari,etabekatua berarenaurkaidatzikodelabetikoliburuetanJaunaren aurrean

7Josekhitzhauekgogoratuzituenetaezzuenharekin oheratunahiizan

8Urtebetezerregutuzion,bainaharkukoeginetaezzion entzun.

9Bainaemakumeakbesarkatuetaetxeangogorhelduzion, berarekinoheratzerabehartzeko;etaetxekoateakitxieta heldueginzion;bainahark,berejantziautzizioneskuetan, ateahautsietaiheseginzuenharenpresentziatik 10Emakumeakikusizuenezzuelaberarekinoheratunahi, etairaindueginzuenberenagusiarenaurrean,esanez: «Maiteduzunzurehebrearmorroiakbehartunahiizannau nirekinoheratzeko;etaoihueginnuenean,iheseginzuen etaberejantziautzizidaneskuetan,heldunionean,etaatea hautsizuen»

11EgiptoarrakJosefenjantziaetaatehautsiaikusizituen, etabereemaztearenhitzakentzun,etaJosekartzelarasartu zuen,erregeakgiltzapetuzituenpresoakzeudenlekura 12Etahanzegoenkartzelan;etaJaunakJosefifaborea emanzionespetxekozaindarinagusiarenaurreaneta errukiaharenaurrean,ikustenbaitzuenJaunaberarekin zegoela,etaJaunakegitenzuenguztiaaurreraateratzen zuela.

13Etadenaemanzioneskuetan,etaespetxekozaindarien buruakezzekienezerharekinzegoenaz,Josefekegiten baitzuendena,etaJaunakperfekzionatuzuendena

14BiurtezegonzenhanEgunhaietan,Egiptokoerrege Faraoiahaserretuzenberebieunukoenaurka,edalontzien arduradunnagusiarenetaokinenarduradunnagusiaren aurka,etasukaldarinagusiarenetxeansartuzituen zaintzapean,Josezegoenespetxean

15EspetxekozaindarienburuzagiakJoseizendatuzuen haienzerbitzura;etaharkhaienaurreanzerbitzatzenzuen

16Etabiekametsbanaeginzuten,edalontziennagusiak etaokinennagusiak,etaJosefikontatuzioten

17EtaJosekinterpretatuzienbezalagertatuzitzaien,eta Faraoiakedarizainnagusiaberekarguraitzulizuenetaokin nagusiahilzuen,Josekinterpretatuzienbezala

18BainaedarizainnagusiakJoseahaztuzuenkartzelan, zergertatukozitzaionesanbazionere;etaezzengogoratu faraoiariJoseknolaesanzionesatea,ahaztuegin baitzitzaion.

40.KAPITULUA

1Egunhaietan,Faraoiakbiametseginzituengauberean, lurraldeosoangosetebatizangozelaesanezLotikesnatu etaEgiptonzeudenametseninterpreteetaaztiguztiakdeitu zituen,etaberebiametsakkontatuzizkien,bainaezinizan zituztenazaldu

2Orduan,edalontzienburuzagiakJosegogoratuzueneta beratazhitzeginzionerregeari,etakartzelatikaterazuen, etaberebiametsakerakutsizizkion

3EtaFaraoiarenaurreanesanzuenberebiametsakbat zirela,etaesanzion:Zazpiurteetorrikodira(zeinetan izangoden)ugaritasunaEgiptokolurraldeosoan,eta ondorenzazpiurtekogosetea,lurraldeosoaninoizizanez dengoseteabezalakoa

4Izendaditzala,bada,faraoiakgainbegiraleakEgiptoko lurraldeosoan,etabildudezatelajanariahiriguztietan ugaritasunurteetarako;horrela,zazpigoseteurteetarako janariaizangoda,etalurraldeaezdagoseteagatikhilko, osolarriaizangobaita».

5JaunakJoserifaboreaetaerrukiaemanzizkion Faraoiarenbegietan,etaFaraoiakberezerbitzarieiesan zien:«Ezduguaurkitukogizonhaubezainjakintsueta zentzudunik,Jaunarenespirituaberarekinbaitago»

6Bigarrenizendatuzuenbereerreinuosoan,Egipto osoarengainekoaginteaemanzion,etafaraoiarenbigarren gurdianibilarazizuen

7Lihozkojantziekinjantzizuen,urrezkokatebatjarrizion lepoan,eta(heraldobatek)«ElElwaAbirer»oihuegin zuenharenaurrean,etaeraztunbatjarrizioneskuaneta bereetxeosoarengainekoagintariizendatuzuen,eta handietsieginzuen,esanez:«Tronuanbakarrikizangonaiz zubainohandiagoa»

8JosekEgiptokolurraldeosoagobernatuzuen,eta Faraoiarenprintzeguztiek,berezerbitzariguztieketa erregearennegozioetanarizirenguztiekmaitezuten, zuzentasunezibiltzenbaitzen,harrokeriariketa handikeriarikgabeabaitzen,etaezzuenpertsonen bereizketarikegiten,etaezzituenopariakonartzen,baizik etazuzentasunezepaitzenzituenlurraldekoherriguztiak

9EgiptokolurraldeabakeanzegoenFaraoiarenaurrean Josegatik,Jaunaharekinbaitzen,etafaboreaetaerrukia emanzizkionbelaunaldiguztietan,huraezagutzenzuten etaharenberriizanzutenguztienaurreanFaraoiaren erreinuaondoantolatutazegoen,etaezzegoenSatanikedo pertsonagaiztorik(bertan)

10ErregeakJosefiSefantifanizenaemanzion,etaJoseri emaztetzatPotifarrenalabaemanzion,Heliopoliskoapaiz etasukaldarinagusiarenalaba

11JoseFaraoiarenaurreanagertuzenegunean,hogeita hamarurtezituen

12UrtehartanhilzenIsaak.Josekberebiametsen interpretazioanesanzuenbezala,zazpiurteugariizanziren Egiptokolurraldeosoan,etaEgiptokolurraldeakugari emanzuen,neurribatekmilazortziehunneurriemanez.

13Josekjanariabilduzuenhiriguztietan,aleugarizbete arte,ezinizanbaitzutenzenbatuetaneurtu,zenbatueta neurtubaitzuten

41.KAPITULUA

1Berrogeitabosgarrenjubileuan,bigarrenastean,(eta) bigarrenurtean,[2165AM]Judakberelehen-seme Errentzathartuzuenemaztebat,Aramekoalabetatik, Tamarizenekoa

2Bainagorrotoizanzion,etaezzenharekinoheratu,bere amaKanaangoalabetakoabaitzen,etabereamaren ahaideetakobathartunahiizanzuenemaztetzat;baina Judak,bereaitak,ezzionutzi

3Judarenlehen-semeazenErgaiztoazen,etaJaunakhil eginzuen.

4JudakOnanbereanaiariesanzion:«Ezkonzaitezzure anaiarenemaztearekin,beteezazukoinatuarenbetebeharra harekinetaemanondorengoazureanaiari».

5Onanekbazekienondorengoaezzelabereaizango,baizik etabereanaiarenabakarrik;etabereanaiarenemaztearen etxerajoanetahazialurreraisurizuen.Jaunarenbegietan gaiztoaizanzen,etahonekhileginzuen

6JudakbereerrainTamarriesanzion:«Alargungisa geratuzaitezzureaitarenetxean,niresemeXelahaziarte; orduanemangozaitutemaztetzat»

7Hazieginzen;bainaJudarenemazteBedsuelekezzion beresemeXelariezkontzenutzi.EtaJudarenemazte Bedsuelekhileginzenastehonetakobosgarrenurtean

8Seigarrenurtean,JudaTimnaraigozenardiakmozteko Tamarriesanzioten:«Hara,zureaitaginarrebaTimnaraigo daardiakmozteko»

9Alargun-soinekoakerantzi,belobatjantzietaapaindu eginzen,etaTimnarakobidearenondokoateaneserizen.

10EtaJudabideanzihoala,aurkituzuenemakumea,eta prostitutabatzelapentsatuzuen,etaesanzion:«Utzi nazazuzureganajoaten».Etaemakumeakerantzunzion: «Sartu»Etasartuzen

11Emakumeakesanzion:«Emaniezadazuniresaria» Harkerantzunzion:«Ezdaukatezereskuan,hatzeandudan eraztuna,lepokoaetaeskuandudanmakilaizanezik»

12Etaemakumeakesanzion:«Emaniezadazuniresaria bidaliarte».Etagizonakerantzunzion:«Ahuntzbat bidalikodizut»Etagizonakemanzizkion,etaharengana joanzen,etaemakumeahaurdungeratuzenharengandik 13Judabereardietarajoanzen,etaJudabereaitarenetxera. 14Judakahuntzbatbidalizuenbereartzain Adulamdarrareneskutik,bainaezzuenaurkitu;etagaldetu zienlekuhartakojendeari,esanez:«Nondagohemen zegoenprostituta?»Etahaiekerantzunzioten:«Ezdago hemengurekinprostitutarik»

15Itzulietajakinarazizion,etaesanzionezzuelaaurkitu: «Bertakojendearigaldetudiet,etaesandidate:“Ezdago hemenprostitutarik”»

16Etaesanzuen:«Gordeditzala,iseka-iturriizanez gaitezen»Hiruhilabetebetezirenean,haurdunzegoela jakinzen,etaJudariesanzioten:«Hara,Tamar,zure erraina,prostituziozhaurdundago»

17Judabereaitarenetxerajoanzen,etaesanzienaitarieta anaiei:«Ateraezazueetaerredezatela,zerenzikinkeria eginbaituIsraelen»

18Etagertatuzen,erretzeraaterazutenean,eraztuna, lepokoaetamakilabereaitaginarrebaribidalizizkion, esanez:«Ikusinorenakdirenhauek,harengandik nagoelakohaurdun».

19Judakonartuzuen,etaesanzuen:«Tamarnibaino zuzenagoada»

20Eta,beraz,ezdezatelaerre'Etahorregatikezzioten Xelarieman,etaezzenberrirohurbilduharengana.

21Etaondorenbisemeizanzituen,Perez[2170AM]eta Zerah,bigarrenastehonetakozazpigarrenurtean

22EtaorduanbetezirenJosekfaraoiarihitzeginzizkion zazpiurteemankorrak

23Judakonartuzuenegindakoekintzagaiztoazela,bere errainarekinoheratuzelako,etagorrotagarritzatjozuen berebegietan,etaonartuzuenhautsietaokertuzelako, beresemearengonaagerianutzizuelako,etanegarrezeta Jaunarenaurreanerregutzenhasizenberetransgresioagatik

24Etaametsbateanesangenionbarkatueginzitzaiola, sutsukierregutuetadolueginzuelako,etaezzuelako berriroegin

25Etabarkamenajasozuenberebekatutiketa ezjakintasunetikaldenduzelako,gureJainkoarenaurrean askohautsizuelako;etahorrelajokatzenduenoro,bere amaginarrebarekinoheratzendenoro,suanerredezatela bertanerredadin,zerenzikinkeriaetakutsadurabaitaude gainean,suanerredezatela

26Etaaginduisraeldarreiezdezatelazikinkeriarikizan haienartean,bereerrainarekinedoamaginarrebarekin oheratzendenorokzikinkeriaeginbaitu;suarekinerre dezatelaharekinoheratudengizona,etaemakumeaerebai, etaJainkoakhaserreaetazigorrauxatuegingoditu Israelengandik

27EtaJudariesangenionberebisemeekezzutelaharekin oheratu,etahorregatikbereondorengoabigarren belaunaldibaterakofinkatuzela,etaezzelaerrotik kenduko

28Begihutsezjoanzenzigorrabilatzera,hauda, Abrahamekberesemeeiaginduzienepaiarenarabera, Judaksuarekinerrenahiizanzuen

42.KAPITULUA

1Berrogeitabosgarrenjubileuarenhirugarrenastekolehen urteangoseteahasizenlurralderairisten[2171AM],eta euririkezzitzaionemannahiizanlurrera,ezbaitzenbatere erori.

2Lurraantzubihurtuzen,bainaEgiptokolurraldeanbazen janaria,Josekzazpiurteugarietanlurrekohaziabildueta gordebaitzuen

3EgiptoarrakJoserenganajoanzirenjanariaemateko,eta honeklehenurtekoaleazegoenbiltegiakirekieta lurraldekojendearisalduzienurrearentruke.

4<GoseteaosolarriazenKanaanlurraldean>,etaJakobek jakinzuenEgiptonjanariazegoela,etaberehamarsemeak bidalizituenEgiptonjanariaerostera;bainaBenjaminez zuenbidali,eta<Jakobenhamarsemeak>Egiptorairitsi zirenenartean.

5Josekezagutuzituen,bainahaiekezzutenberaezagutu, etahaiekinhitzeginetagaldetuzien,etaesanzien:«Ez zareteespioiaketaezzareteetorrilurraldearenbazterrak esploratzera?»Etazaintzapeansartuzituen

6Etahorrenondorenberriroaskatuzituen,etaSimeon bakarrikatxikietaberebederatzianaiakbidalizituen.

7Etahaienzakuakalearekinbetezituen,etaurreahaien zakuetansartuzuen,etaezzutenkonturatu.

8Etaaginduzienanaiagazteenaekartzeko,aitaetaanaia gazteenabizirikzeudelaesanbaitzien

9EgiptotikirtenetaKanaanlurralderairitsiziren;etaaitari kontatuziotengertatuzitzaienguztia,etanolaherrialdeko jaunakzakarkihitzeginzienetaSimeonatxilotuzuen Benjaminekarriarte

10EtaJakobekesanzuen:«Seme-alabakkendudizkidazue! Joseezdago,etaSimeonereez,etaBenjamineramannahi duzue.Zuengaiztakerianiregaineraetorrida».

11Etaesanzuen:«Niresemeaezdazuekinjaitsiko, gaixotuezdadin;izanere,haienamakbisemeizanditu, etabathilda,etahauerekendukodidazue.Bideansukarra hartukobalu,nirezahartzaroaatsekabearekinheriotzara eramangozenukete»

12Diruaitzuliziotelaikusibaitzuenbakoitzariberezakuan, etahorregatikbeldurizanzenhurabidaltzeko

13GoseteaareagotuetalarriagotueginzenKanaan lurraldean,etaEgiptokolurraldeanizanezik,egiptoar askokhaziabildubaitzutenjanarirako,Josehaziabiltzen etabiltegietansartzenetagoseteurteetarakogordetzen ikusizutenetik.

14Egiptokoherriakgosetearenlehenurteanjanarizelikatu ziren

15BainaIsraelekikusizueneangoseteaosolarriazela lurraldean,etaezzegoelasalbamendurik,esanzienbere semeei:«Itzulizaitezteetaerosijanaria,hilezgaitezen»

16Etaesanzuten:«Ezgoaz;gureanaiagazteenagurekin ezbadator,ezgoaz»

17Israelekikusizuen,baldinetaberahaiekinbidaltzenez bazuen,gosetearenondoriozhilkozirelaguztiak.

18Rubenekesanzuen:«Emaniezaidazueskuetan,eta itzultzenezbadizut,hilitzazunirebisemeakharen arimarenordez».

19Etaesanzion:«Ezdazurekinjoango»Judahurbildu etaesanzion:«Bidalinirekin,etaitzultzenezbadizut, errudunizangonaizzureaurreannirebizitzakoegun guztietan»

20Etabidalizuenhaiekinastehonetakobigarrenurtean, hilarenlehenegunean[2172Am],etaEgiptokolurraldera iritsizirenjoanzirenguztiekin,eta(zituzten)opariak eskuetan,stakteetaalmendraketaterebintointxaurraketa eztigarbia.

21JoanetaJosefenaurreanjarriziren,etahonekBenjamin bereanaiaikusizuen,etaezagutuzuen,etaesanzien:Hau aldazuenanaiagazteena?Haiekerantzunzioten:Berada EtaJosekesanzuen:Jaunakerrukiizandezalazurekin, seme!

22Etabereetxerabidalizuen,etaSimeonekarrizien,eta oturuntzabateginzien,etaeskuetanekarrizutenoparia aurkeztuzioten

23Etaharenaurreanjanzuten,etaguztieizatibanaeman zien;bainaBenjaminenzatiahaienguztienabainozazpi aldizhandiagoazen.

24Janetaedanzuten,etajaikietaastoekingeratuziren

25EtaJosekplanbatasmatuzuenhaienpentsamenduak jakitekoeabakepentsamenduaknagusizirenhaienartean, etabereetxekoarduradunariesanzion:«Betehaienzaku

guztiakjanariz,etaitzulidiruahaienontzietara,etanire kopa,edatendudanzilarrezkokopa,jarrigazteenaren zakuan,etabidalialdeegitera»

43.KAPITULUA

1Josekesanbezalaeginzuen,etahaienzakuguztiak janarizbetezituen,diruazakuetansartuetakopa Benjaminenzakuanjarrizuen

2Goizeangoizabiatuziren,etahandikjoanzirenean, Josekbereetxekoarduradunariesanzion:«Jarraituitzazu, korrikaeginetaatxilotuitzazu,esanez:“Ongiordaindu didazuegaizkiarekin;lapurtudidazuenirejaunakedaten duenzilarrezkokopa”Etaekarriiezadazuehaienanaia gazteena,etaekarriazkar,niepaitegirajoanbainolehen»

3.Etahaienatzetikjoanzenkorrika,etahitzhoriekesan zizkien

4Etaesanzioten:«Jainkoakezdezalazurezerbitzariek horrelakorikeginetazurenagusiarenetxetiktresnarik lapurtu;gainera,lehenaldiangurezakuetanaurkitugenuen dirua,zurezerbitzariokKanaanlurraldetikekarrigenuen»

5Nolalapurtukogenuke,orduan,tresnarik?Hemengaude, guetagurezakuakarakatukoditugu,etagureartean norbaitenzakuankopaaurkitzenduzunlekuan,hilbedi,eta guetagureastoakzurejaunazerbitzatukodugu».

6Etaharkesanzien:«Ezhorrela,aurkitzendudangizona bakarrikhartukodutmorroigisa,etabakeanitzulikozarete zuenetxera».

7Zaharrenetikhasietagazteeneraarte,haienontzietan arakatzenarizela,Benjaminenzakuanaurkituzuten

8Soinekoakurratu,astoakzamatuetahiriraitzuliziren. Joserenetxerairitsiziren,etadenaklurreramakurtuziren harenaurrean

9Josekesanzien:«Gaizkieginduzue».Haiekgaldetu zuten:«Zeresangoduguetanoladefendatukogara?Gure jaunakaurkituduberezerbitzarienbekatua;hunahemen gurejaunarenzerbitzariakgarela,etagureastoakerebai».

10Josekesanzien:«NikereJaunarenbeldurnaiz;zuek, berriz,zoaztezuenetxeetaraetautzizuenanaianiremorroi izaten,gaizkieginduzuelako.Ezdakizuegizonbatekbere kopagustukoduela,nikkopahonekinbezala?Etahalaere, lapurtudidazue»

11Judakesanzuen:«Enejauna,utzizurezerbitzarihoni hitzbatesaten:bianaiaerdituzizkionzurezerbitzariaren amakgureaitari;batgaldueginzen,etaezdaaurkitu;bera bakarrikgeratudabereamarenondotik.Zurezerbitzari gureaitakmaitedu,etaharenbizitzaerelotutadagohonen bizitzarekin».

12Etagertatukoda,zurezerbitzarigureaitaganajoaten garenean,etamutikoagurekinezbadago,hilegingodela, etagureaitaatsekabearekinheriotzarajaitsikodugu 13Orain,utziniri,zuremorroiari,mutilarenordez gelditzen,nirejaunarenmorroigisa,etautzimutilabere anaiekinjoaten,zerenniizanbainaizharenbermatzaile zurezerbitzarigureaitareneskutik,etaitzultzenezbadut, zuremorroiakerruagureaitarenaurreanjasangodu betiko».

14EtaJosekikusizuendenakelkarrenarteanonakzirela, etaezinizanzeneutsi,etaesanzienberazelaJosef 15Hebreerazhitzeginzien,lepoanerorietanegaregin zuen

16BainaezzutenezagutuetanegarrezhasizirenEtaesan zien:«Ezeginnegarrikniregatik,baiziketaazkarekarri nireaita;etaikusikoduzuenireahoadelahitzegitenduena etanireanaiaBenjaminenbegiekikustendutena».

17Hara,gosetearenbigarrenurteadahau,etaoraindikbost urtedirauztarik,ezzuhaitzenfruiturik,ezgolderik

18Jaitsizaitezteazkarzueketazuenetxeak,goseteakhil ezzaitzaten,etaezizanatsekaberikzuenondasunengatik, Jaunakzuenaurretikbidalinauelako,jendeaskobizidadin gauzakantolatzeko

19Etaesaniezaiozunireaitarioraindikbiziriknagoela,eta zuek,hara,ikustenduzuenez,JaunakFaraoiarenaitaeta bereetxearenetaEgiptokolurraldeosoarenagintariegin nau

20Etakontatuaitarinireaintzaguztia,etaJaunakeman dizkidanaberastasunetagloriaguztiak.

21Faraoiarenaginduz,gurdiaketabiderakohornigaiak emanzizkien,etaguztieijantzikoloretsuaketa zilarrezkoak.

22Aitarijantziak,zilarraetaaleazeramatenhamarasto bidalizizkion,etabidalieginzituen

23IgozirenetaaitariesanziotenJosebizirikzegoela,eta aleaneurtzenarizelalurrekonazioguztiei,etaberazela Egiptokolurraldeosokoagintaria

24Aitakezzuensinetsi,burutikjotabaitzegoen;baina Josekbidalitakogurdiakikusizituenean,berpiztuegin zitzaionespiritua,etaesanzuen:«NahikoazaitJosebizirik badago;jaitsietaikusteranoahilbainolehen».

44.KAPITULUA

1Hirugarrenhilekoilberrian,IsraelHarandikabiatuzen bereetxetik,etaZinarenPutzurakobidetikjoanzen,eta hilarenzazpiansakrifizioaeskainizionbereaitaIsaaken Jainkoari

2EtaJakobekBetel-enizanzuenametsagogoratuzuen, etaEgiptorajaistekobeldurizanzen.

3Josefiberarenganaetortzekomezuabidaltzeapentsatzen arizela,etaezzelajaitsikoesanez,zazpiegunezegonzen han,eaikuskarirenbatizangozuengeratualajaitsibehar zuenjakiteko

4Etalehenengofruituenuztarenjaialdiaospatuzuenale zaharrekin,izanere,Kanaanlurraldeosoanezzegoenhazieskukadabatere[lurraldean],goseteapiztia,abereeta hegaztiguztiengaineanbaitzegoen,etabaitagizakiaren gaineanere.

5Hamaseigarrenegunean,Jaunaagertuzitzaionetaesan zion:«Jakob,Jakob».Harkerantzunzion:«Hemennago».

Etaesanzion:«NinaizzurearbasoenJainkoa,Abrahamen etaIsaakenJainkoa;ezizanbeldurrikEgiptorajaisteko, hannaziohandibategingobaitutZurekinjaitsikonaizeta igoarazikozaitut,etalurraldehonetanlurperatukozaituzte, etaJosekeskuakjarrikodizkizubegietan»

6Ezizanbeldurrik;jaitsiEgiptora»

7Jaikizirenharensemeaketabilobensemeak,eta gurdietanjarrizituztenaitaetaondasunak

8EtaIsraelZinarenPutzutikjaikizenhirugarrenhilabete honenhamaseigarrenegunean,etaEgiptokolurralderajoan zen

9IsraelekJudabidalizuenbereaurretikbereseme Joserengana,Goxenlurraldeaaztertzera,Josekbereanaiei

esanbaitzienbertanbizitzerajoanetaberarenondoanegon zitezen.

10EtahauzenEgiptokolurralderikonena,etaharen ondoanzegoen,guztientzat(etabaitaabereentzatere).

11HauekdiraJakobensemeenizenak,berenaita JakobekinEgiptorajoanzirenak

12Ruben,Israelenlehen-semea;etahauekdirabere semeenizenak:Henok,Palu,HezronetaKarmi-bost.

13Simeonetaharensemeak;etahauekdiraharensemeen izenak:Jemuel,Jamin,Ohad,Jakin,ZoharetaSaul, Zefatikoemakumearensemea;zazpi

14Lebietaberesemeak;etahauekdiraberesemeen izenak:Gerxon,KehatetaMerarilau.

15Judaetaberesemeak;etahauekdiraberesemeen izenak:Xela,PerezetaZerahlau

16Isakaretaharensemeak;etahauekdiraharensemeen izenak:Tola,Pua,JasubetaXimron;bost

17Zabulonetaharensemeak;etahauekdiraharensemeen izenak:Sered,ElonetaJahleellau.

18HauekdiraJakobensemeaketaLeakMesopotamian Jakobierdituzizkionsemeak,sei,etahaienarrebabat, Dina.Learensemeguztiaketahaiensemeak,Jakobberen aitaEgiptorajoanzirenak,hogeitabederatziziren,eta Jakobberenaitahaiekinzegoenez,hogeitahamarziren 19Zilparensemeak,LearenneskamearenetaJakoben emaztearenak,GadetaAsurizanzirenJakobi

20EtahauekdiraharekinEgiptorajoanzirensemeen izenak.Gadensemeak:Zifion,Hagi,Xuni,Ezbon,Eri, ArelietaArodizortzi

21Aserrensemeak:Imna,Ixba,Ixbi,BeriaetaSerah, hauenarrebabakarra;sei.

22Guztirahamalauizanziren,etaLearensemeguztiak berrogeitalau

23EtaRakelJakobenemaztearensemeak:Joseeta Benjamin

24JosefiEgiptonjaiozitzaizkion,bereaitaEgiptorajoan aurretik,Asenatek,HeliopoliskoPotifarapaizarenalabak, ManasesetaEfraimizanzituenhiruseme:Asenateta Efraim

25Benjaminensemeak:Bela,Beker,Axbel,Gera,Naaman, Ehi,Rox,Mupim,HupimetaArd-eleven

26Rakelenseme-alabakguztirahamalauziren

27Bilhak,JakobenemazteRakelenneskameak,izanzituen semeak,DanetaNeftali

28EtahauekdiraEgiptorajoanzirensemeenizenak DanensemeakHushim,Samon,Asudi,IjakaetaSalomon izanziren,sei

29Egiptorasartuzirenurteanhilziren,etaDanHushim bakarrikgeratuzen

30EtahauekdiraNeftalirensemeenizenak:Jahziel,Guni, Jezer,XalumetaIv

31EtagoseteurteenondorenjaiozenIvEgiptonhilzen.

32Rakelenseme-alabakguztirahogeitaseiziren

33Jakobenseme-alabakEgiptorajoanzirenakhirurogeita hamarizanzirenguztiraHauekdiraharenseme-alabaketa ondorengoenseme-alabak,guztirahirurogeitahamar,baina bosthilzirenEgiptonJosebainolehen,etaezzutensemealabarikizan

34EtaKanaanlurraldeanhilzirenJudarenbiseme,Ereta Onan,etaezzutenseme-alabarikizan,etaIsraelgoseme-

alabekhilzirenaklurperatuzituzten,etahirurogeitahamar nazioenarteanzenbatuzituzten.

45.KAPITULUA

1IsraelEgiptorajoanzen,Gosenlurraldera,laugarren hilekoilberrian,berrogeitabosgarrenjubileuaren hirugarrenastekobigarrenurtean.

2JosebereaitaJakobenganajoanzenGoxenlurraldera,eta aitarenlepoanerorietanegareginzuen

3EtaIsraelekJosefiesanzion:«Orainhilnaitekezuikusi zaitudanetik,etabedeinkatuaizanbediIsraelgoJainko Jauna,AbrahamenJainkoaetaIsaakenJainkoa,bere errukiaetaberegraziaezbaitituukatuberezerbitzari Jakobi»

4Nahikoadutzureaurpegiabiziriknagoelaikustea;bai, egiadaBetel-enizannuenikuspegiaBedeinkatuaizan bediJauna,eneJainkoa,betiko,etabedeinkatuaizanbedi harenizena.

5EtaJoseketabereanaiekogiajanzutenaitarenaurrean etaardoaedanzuten,etaJakobosopozikpoztuzen,Jose bereanaiekinjatenetaharenaurreanedatenikusizuelako, etagauzaguztienSortzaileabedeinkatuzuen,beragorde zuenaetaberarentzatberehamabisemeakgordezituena

6JosekbereaitarietaanaieioparigisaemanzienGoxen lurraldean,Ramsesenetaingurukoeskualdeosoan bizitzekoeskubidea,faraoiarenaurreangobernatuzuena IsraeletaberesemeakGoxenlurraldeanbiziizanziren, Egiptokolurralderikonenean,etaIsraelehunetahogeita hamarurtezituenEgiptorairitsizenean

7Josekzazpiurtegosetearentzatnahikoaogiemanzien aitari,anaieietabaitahaienondasuneiere

8Egiptokolurraldeagosetearenondoriozsufrituzuen,eta JosekEgiptokolurraldeosoaeskuratuzuenFaraoiarentzat janariarentruke,etaherria,abereaketaguztiabereganatu zituenFaraoiarentzat

9Goseteurteakbeteziren,etaJosekhaziaetajanariaeman zienlurraldekojendearizortzigarrenurteanereiteko(lurra), ibaiakgainezkaeginbaitzuenEgiptokolurraldeosoa

10Gosetearenzazpiurteetanezzengainezkaegineta ibaiertzekolekugutxibatzukbainoezzituenureztatu; orain,ordea,gainezkaeginzuenetaegiptoarreklurraerein zuten,etaurtehartanaleaskoemanzuen.

11Etahauizanzen[2178AM]berrogeitabosgarren jubileuarenlaugarrenastekolehenurtea

12Josekuztarenalearenbostenahartuzuenerregearentzat etalauutzizizkienjanarirakoetahazirako;etaJosek Egiptokolurraldeanlegebihurtuzuengaurdaino.

13IsraelEgiptokolurraldeanhamazazpiurtezbiziizanzen, etabiziizanzenegunguztiakhirujubileuizanziren,ehun etaberrogeitazazpiurte,etaberrogeitabosgarren jubileuarenbosgarrenastekolaugarrenurteanhilzen.

14EtaIsraelekberesemeakbedeinkatuzituenhilaurretik etaEgiptokolurraldeangertatukozitzaienguztiakontatu zien;etaazkenegunetanzergertatukozitzaienjakinarazi zien,etabedeinkatueginzituenetabizatiemanzizkion Josefilurraldean.

15Etabereaitekinloeginzuen,etaKanaanlurraldeko kobazulobikoitzeanlurperatuzuten,bereaitaAbrahamen ondoan,Hebronlurraldekokobazulobikoitzeanberetzat zulatuzuenhilobian

16Etabereliburuguztiaketabereaitenliburuakeman zizkionLebiberesemeari,gordeetaberrituzitzanbere seme-alabentzatgaurarte

46.KAPITULUA

1EtagertatuzenJakobhilondoren,Israelgoseme-alabak Egiptokolurraldeanugalduzirela,etanaziohandibat bihurtuziren,etabihotzezbatziren,anaiakanaiamaite baitzuenetabakoitzakbereanaialaguntzenbaitzuen,eta ugariugalduetaizugarriugalduziren,hamar[2242AM] astekourtekoak,Joserenbizitzakoegunguztiak

2EtaezzenSatanikedogaitzikizanJosekbereaita Jakobenondorenbiziizanzenegunguztietan,egiptoar guztiekohoratubaitzituztenIsraelgoseme-alabakJosek biziizanzenegunguztietan.

3Joseehunetahamarurtezituelahilzen;hamazazpiurtez biziizanzenKanaanlurraldean,hamarurtezmorroiizan zen,hiruurtezkartzelan,etalaurogeiurtezerregearen menpeegonzen,Egiptokolurraldeosoagobernatuz

4Etahilzenbera,bereanaiaguztiaketabelaunaldihura guztia.

5EtahilaurretikaginduzienisraeldarreiEgiptoko lurraldetikirtetean,harenhezurrakeramanzitzatela

6Etaberehezurreiburuzzineginarazizien,bazekielako egiptoarrekezzutelaberriroKanaanlurraldeanlurperatuko, MakamaronKanaangoerregeaAsiriakolurraldeanbizi zelarik,Egiptokoerregearenaurkaborrokatubaitzen haraneanetahileginzuenhan,etaegiptoarrakErmongo ateetarainojarraituzien

7Bainaezinizanzensartu,besteerregeberribatEgiptoko erregebihurtubaitzen,etaberabainoindartsuagoazen,eta Kanaanlurralderaitzulizen,etaEgiptokoateakitxita zeuden,etainorezzenirtetenetainorezzenEgiptora sartzen

8Josehilzenberrogeitaseigarrenjubileuan,bigarren urtekoseigarrenastean,etaEgiptokolurraldeanlurperatu zuten,etaharenondorenhilzirenbereanaiaguztiak

9EgiptokoerregeaKanaangoerregearenaurkagerra egiteraaterazen[2263AM]berrogeitazazpigarren jubileuan,bigarrenurtekobigarrenastean,etaIsraelgo seme-alabekJakobenseme-alabenhezurguztiakatera zituzten,Joserenhezurrakizanezik,etamendikokobazulo bikoitzeanlurperatuzituztenlandan

10GehienakEgiptoraitzuliziren,bainagutxibatzuk Hebrongomendietangeratuziren,etazureaitaAmram haiekingeratuzen

11KanaangoerregeakEgiptokoerregeagaraituzuen,eta Egiptokoateakitxizituen

12Etaisraeldarrenaurkaasmogaiztobatasmatuzuen, atsekabetzeko,etaEgiptokoherriariesanzion:«Hara, israeldarrenherriagubainogehiagougalduetaugarituda».

13Zatozte,etajokadezagunzuhurkihaiekin,gehiegiizan bainolehen,etaesklabotzazzapalduditzagungerraetorri bainolehenetahaiekeregureaurkaborrokatubainolehen; bestela,gureetsaiekinbategingoduteetagurelurraldetik aterakodituzte,zerenhaienbihotzaketaaurpegiakKanaan lurralderabegirabaitaude

14Etalan-buruzagiakezarrizizkienesklabotzaz atsekabetzeko;etahirisendoakeraikizizkietenFaraoiari,

PitometaRamsesi,etaEgiptokohirietanerorizirenharresi etagotorlekuguztiakeraikizituzten.

15Etagogorkizerbitzatuzituzten,etazenbatetagehiago gaizkijokatuhaiekin,orduanetagehiagougaldueta ugarituziren.

16Egiptokoherriakgorrotozituenisraeldarrak

47.KAPITULUA

1Etazazpigarrenastean,zazpigarrenurtean,berrogeita zazpigarrenjubileuan,zureaitaKanaanlurraldetikirten zen[2303AM],etazujaiozinenlaugarrenastean, seigarrenurtean,berrogeitazortzigarrenjubileuan[2330 AM];hauizanzenIsraelgoseme-alabenatsekabearen garaia.

2EgiptokoerregeFaraoiakagindubatemanzuenhaientzat, jaiotakomutilguztiakibairabotatzeko

3Etazazpihilabetezbotazituztenzujaiozinenegunera arte

4Zureamakhiruhilabetezezkutatuzintuen,etaharenberri emanzuten.Kutxabateginzuenzuretzat,etabikezeta asfaltozestalizuen,etaibaiertzeanharlauzetanjarrizuen, etazazpiegunezbertanjarrizintuenZureamakgauez etorrietaedoskizintuen,etaegunezzureahizpaMiriamek hegaztietatikzainduzintuen

5Etaegunhaietan,Faraoiarenalaba,Tharmuthibaian bainatzeraetorrizen,etazureoihuarenahotsaentzunzuen, etabereneskameeiesanzienzuateratzeko,etahaiekekarri zintuztenharengana

6Etaontzitikaterazintuen,etaerrukiizanzuenzurekin.

7Etazurearrebakesanzion:«Joanetadeitukoaldizut hebrearemakumebathaurtxohauhaurtxohauhaztekoeta edoskitzeko?»

8Etaharkesanzion:«Zoaz»Joanzenetazureama Jokebeddeituzuen,etaharkemanzionordaina,etahark zainduzintuen.

9Etagero,hazizinenean,Faraoiarenalabarenganaeraman zintuzten,etaharensemebihurtuzinen,etaAmramzure aitakidaztenirakatsizizun,etahiruastebeteondoren, errege-gorteraeramanzintuzten

10Hiruasteemanzenituengortean,errege-gortetikirten etaegiptoarbatikusizenuenarte,zurelaguna,Israelgo seme-alabazena,jotzen,etahiletahareanezkutatuzenuen arte

11Etabigarreneguneanzuketabiisraeldarrekliskarrean ibilizineten,etagaizkileariesanzenion:«Zergatikjotzen duzuzureanaia?»

12Haserreetahaserrebizianjarrizen,etaesanzuen: «Norkizendatuzaituguregainekoprintzeetaepaile?Atzo egiptoarrabezalahilkonauzulaustealduzu?»Hitzhorien ondorioz,beldurtuetaiheseginzenuen.

48.KAPITULUA

1Etaberrogeitabederatzigarrenjubileuarenhirugarren astekoseigarrenurteanabiatuetabiziizanzinen<[2372 AM]Madianlurraldean>bostasteetaurtebetezEta Egiptoraitzulizinenbigarrenurtekobigarrenastean, berrogeitahamargarrenjubileuan.

2EtazukzeukbadakizuzeresanzizunSinaimendian [2410AM],etazereginnahizuenMastêmâprintzeak zurekinEgiptoraitzultzenarizinenean<bideanostatuan topatuzinenean>.

3Ezalzuenbereindarguztiarekinzuhiltzeneta egiptoarrakzureeskuetatikaskatzensaiatu,egiptoarren aurkaepaiaetamendekuaegiterabidalizintudalaikusi zuenean?

4Etalibratuzintudanhareneskutik,etaEgiptoneginarazi zinenseinaleetamirariakFaraoiaren,harenetxeosoaren, harenzerbitzarienetaherriarenaurka

5Jaunakmendekuhandiahartuzuenhaienaurka Israelengatik,etaodolez,igelez,zorrizetaeuliezetazauri gaiztoezjozituen;etahaienabereakheriotzaz;eta txingorrarekin,horrelasuntsituzuenhaientzathaztenzen guztia;etatxingorrakutzitakohondarrakjanzituzten matxinsaltoekin,etailuntasunarekin;etagizakieneta animalienlehen-semeenheriotzarekin,etahaienidolo guztienaurka,Jaunakmendekuahartuetasuarekinerre zituen

6Etadenazureeskutikbidalizen,(gauzahauek)gertatu aurretikiragartzeko,etaEgiptokoerregearekinhitzegin zenuenberezerbitzariguztienetabereherriarenaurrean 7Etadenazurehitzenaraberagertatuzen;hamarepaiketa handietaizugarrietorrizirenEgiptokolurraldera,Israelen aldemendekuahartzeko

8JaunakdenaeginzuenIsraelengatik,Abrahamekinegin zuenitunarenarabera,mendekuahartukozielaIsraelen aurka,indarrezesklabobihurtubaitzituzten

9EtaMastêmâprintzeazureaurkaaltxatuzen,eta Faraoiareneskuetanutzinahiizanzintuen,etaEgiptoko aztieilagunduzien,

10Etazutituetazureaurreaneginzituzten,baimendu geniengaiztakeriak,bainaezgenienutzihaieneskuek egitenerremedioakegiten

11Jaunakultzeragaiztoekinjozituen,etaezinizanziren zutikegon,suntsituegingenituen,seinalebakarbatere eginezinzezaten

12Etaseinaleetamirari(hauekguztiak)gorabehera, Mastêmâprintzeaezzenlotsatu,ausardiahartueta egiptoarreioihueginbaitzienegiptoarrenindarguztiekin, gurdiekin,zaldiekinetaEgiptokoherriengudaroste guztiekinjarraitzeko.

13Egiptoarrenetaisraeldarrenarteanjarrinintzen,eta askatugenuenIsraelhareneskuetatiketaharenherriaren eskuetatik,etaJaunakitsasoarenerditikeramanzituenlur lehorrabalitzbezala

14EtaIsraelenatzetikeramatenzituenherriguztiak,gure JainkoJaunakitsasoarenerdirabotazituen,Israelgosemealabenazpikoamildegisakonera,Egiptokoherriakbere seme-alabakibairabotazituenbezalaMilioibatgizonen aurkamendekuahartuzuen,etamilagizonsendoeta kementsusuntsituzirenzureherrikoseme-alabenedoskitze batibairabotazutelako

15Hamalaugarrenegunean,hamabosgarrenean, hamaseigarrenean,hamazazpigarreneaneta hemezortzigarrenean,Mastêmâprintzealotueta espetxeratuzutenIsraelgoseme-alabenatzean,haieksalatu ezzitzan

16Etahemeretzigarreneanaskatugenituenegiptoarrei laguntzekoetaisraeldarreijarraitzeko

17Etagogortueginzituenhaienbihotzaketatemati bihurtuzituen,etaJaunakgureJainkoakasmatuzuenplana egiptoarrakjoetaitsasorabotatzeko

18Etahamalaugarreneanlotugenuenisraeldarraksalatuez zitzanegiptoarreiontziaketajantziak,zilarrezkoontziak, urrezkoontziaketabrontzezkoontziakeskatuzizkietenean, egiptoarraklapurtzeko,zerbitzatzerabehartuzituzten esklabutzarentruke.

19EtaezgenituenisraeldarrakEgiptotikeskuhutsikatera

49.KAPITULUA

1GogoratuJaunakPazkoariburuzemanzizunagindua: lehenengohilarenhamalauanberegaraianospatubehar zenuen,ilunabarrabainolehenhilbeharzenueneta hamabosgarrenean,eguzkiasartuetagauezjanbehar zenuen

2Gauhartan-jaiarenhasieraetapozarenhasiera-Egipton Pazkoajatenarizineten,Mastêmarenbotereguztiakaskatu zireneanEgiptokolehen-semeguztiakhiltzeko,Faraoiaren lehen-semetikhasietaerrotanzegoenneskamegatibuaren lehen-semeraino,etaabereetaraino.

3Jaunakemanzienseinalehau:urtebetekobildotsbaten odolaikustenzutenetxeguztietanezzirensartubehar hiltzera,baiziketaondotikpasabeharziren,etxeanzeuden guztiaksalbazitezen,odolarenseinaleaateburuan baitzegoen

4.JaunarenbotereekJaunakagindubezalaeginzutendena, etaIsraelgosemeguztienondotikigaroziren,etaizurritea ezzitzaienetorrihaienarteaninorsuntsitzeko,ezabererik, ezgizakirik,eztxakurrik.

5IzurriaosolarriaizanzenEgipton,etaezzenEgipton hildakorikezzegoenetxerik,negarrezetaaienekaz

6IsraelosoakPazko-bildotsarenharagiajatenetaardoa edatenarizen,etaJaunari,berenarbasoenJainkoari, laudorioak,bedeinkapenaetaeskerrakematenzizkion,eta Egiptokouztarritiketaesklabutzagaiztotikateratzekoprest zeuden

7Gogoratuegunhauzurebizitzakoegunguztietan,eta ospatuezazuurtezurtezurebizitzakoegunguztietan, urteanbehin,bereegunean,berelegeguztiarenarabera,eta ezatzeratuegunbatetikbestera,eztahilabetetikhilabetera ere.

8Betikoordenantzada,etazerukotabletetangrabatuadago israeldarguztientzat,urteroeguneanbehin,belaunaldi guztietanzeharospatubehardutela;etaezdagoegun mugarik,haubetikoezarriabaita

9.Etazikinkeriarikgabekogizona,etaeguneanbertan ospatzeraetortzenezdena,Jaunarenaurreaneskaintza onargarriaaurkezteko,etajai-eguneanJaunarenaurreanjan etaedateko,garbidagoenetagertudagoengizonhori kanporatuaizangoda;Jaunarieskaintzaberegaraian eskainiezdiolako,erruaberegainhartukodu

10Israelgoseme-alabaketorrietaPazkoaospatudezatela beredenborafinkoan,lehenhilarenhamalaugarren egunean,arratsaldeartean,egunarenhirugarrenzatitik gauarenhirugarrenzatira,egunarenbizatiargiariematen zaizkiolakoetahirugarrenzatiarratsaldeari

11HaudaJaunakagindudizuna,arratsalderoospatzeko

12Etaezdazilegiargi-orduetanhiltzea,arratsaldearen mugandagoenaldianbaizik,etajandezatelaarratsaldean,

gauarenhirugarrenzatiraarte,etagauarenhirugarren zatitikaurrerasoberangeratzendena,erredezatelasuan.

13Ezduteurarekinegosiko,eztagordinikjangoere,suan errekobaizik:arretazjangodute,burua,barruaketahankak suanerrekodituzte,etaezdutehezurrikhautsiko;izanere, Israelgoseme-alabenarteanezdahezurrikxehatuko

14Horregatik,JaunakisraeldarreiaginduzienPazkoabere eguneanospatzeko,etaezzutelahezurrikhautsibehar; izanere,jai-egunada,etaagindutakoeguna,etaezinda egunbatetikbesterapasa,eztahilabetetikhilabeteraere, bainaberejai-eguneanospatubedi

15AginduisraeldarreiPazkoaurteroospatzeko,bere garaian,urteanbehin,Jaunarenaurreanatseginden oroigarrigisaEzzaieizurririketorrikohiltzekoedo zauritzekoPazkoaberegaraianospatzendutenurtean, harenaginduarenarabera.

16EzdutejangoJaunarensantutegitikkanpo,baiziketa Jaunarensantutegiarenaurrean,etaIsraelgoherriosoak ospatukoduberegaraian.

17Etaeguneanbertanetortzendengizonorokjangodu zureJainkoarensantutegianJaunarenaurrean,hogeiurtetik gorakoentzat;horrelabaitagoidatzitaetaagindutaJaunaren santutegianjanbehardutela

18EtaisraeldarrakKanaanlurraldera,jabetzanhartuko dutenlurraldera,iristendirenean,etaJaunaren tabernakulualurraldearenerdianezartzenduteneanberen leinuetakobatean,Jaunarensantutegialurraldeaneraiki arte,etorrietaPazkoaospatukoduteJaunaren tabernakuluarenerdian,etaurterohilkoduteJaunaren aurrean

19EtaJaunarenizeneanetxeaeraikitzendenegunetan, berenondarekolurraldean,harajoangodiraetaPazkoa hilkodutearratsaldean,ilunabarrean,egunekohirugarren partean.

20Etaharenodolaaldarearenatarianeskainikodute,eta harengantzaaldarearengaineandagoensuarengainean jarrikodute,etaharenharagiasuanerretajangodute Jaunarenizeneansantutuaizandenetxearenatarian 21EtaezinizangodutePazkoaospatuberenhirietan,ezta Jaunarentabernakuluarenaurreanedoharenizenabiziden etxearenaurreanizanezik;etaezdiraJaunarengandik aldenduko

22Etazuk,Moisesek,aginduiezaiezuisraeldarrei Pazkoarenarauakbetetzeko,zuriaginduzitzaizkizun bezala;adieraziiezaiezuurteroetabereegunak,eta legamirikgabekoogiarenjaia,zazpiegunezlegamirik gabekoogiajandezatela,(eta)berejaiaospatudezatela,eta opariaekarridezatelaegunerozazpiegunpozgarrihorietan JaunarenaurreanzureJainkoarenaldarean

23EgiptotikirtenetaXurbasamorturairitsizinetenean presakaospatuzenutenjaialdihau;itsasoarenertzean burutuzenuten.

50.KAPITULUA

1Etalegehonenondoren,jakinarazinizkizunSinai basamortuan,ElimetaSinaiarteandagoenean,zeintzuk direnlarunbatak

2Sinaimendianlurraldekolarunbatakaipatunizkizun,eta jubileuurteakurteenlarunbatetanadierazinizkizun;baina

urteaezdizutadierazijabetzanhartukoduzuenlurraldera sartuarte.

3Lurrakerebereatsedenaldiakgordekoditubertanbizi direnbitartean,etajubileuurteaezagutukodute.

4Horregatik,urte-asteak,urteaketajubileuakezarri dizkizut:berrogeitabederatzijubileudaudeAdamen egunetatikgaureguneraarte,[2410AM]etaastebatetabi urte:etaoraindikberrogeiurtedaudeJaunarenaginduak ikasteko,Kanaangolurralderaigaroarte,Jordania mendebalderantzzeharkatuz

5Etajubileuakigarokodira,Israelfornikazioaren, zikinkeriaren,kutsaduraren,bekatuarenetaakatsarenerru guztietatikgarbituarte,etakonfiantzazbiziartelurralde osoan,etaezdagehiagoSatanasedogaiztorikizango,eta lurraldeagarbiizangodaunehorretatikaurrerabetiko

6Etaharalarunbateiburuzkoagindua-idatziditutzuretzat -etaharenlegeetakoepaiguztiak

7Seiegunezlanegingoduzu,bainazazpigarreneguna Jaunaren,zureJainkoaren,atseden-egunada.Ezduzue inolakolanikegingobertan,ezzuk,ezzuresemeek,ez zuremorroiek,ezzureneskameek,ezzureabereguztiek, eztazurekinbizidenetorkinakere.

8Etabertanlanbategitenduengizonahilegingoda:egun horiprofanatzenduena,bereemaztearekinoheratzendena, edobertanzerbaitegingoduelaesatenduenak,bertara joangodaerosketaedosalmentaegitera;etaseigarren eguneanberetzatprestatuezzuenuraateratzenduena,eta beredendatikedoetxetikzamabathartzenduena eramateko,hilegingoda

9Ezduzueinolakolanikegingolarunbategunean, seigarreneguneanzeuentzatprestatuduzuenaizanezik,jan, edanetaatsedenhartzeko,etaegunhorretanlarunbatalan guztietatikgordetzeko,etaJaunazuenJainkoa bedeinkatzeko,jai-egunaetaegunsantuaemandizuena:eta erreinusantuarenegunaIsraelosoarentzatdaegunhau haienegunenarteanbetiko

10Izanere,handiadaJaunakIsraeliemandionohorea,jaiegunhonetanjan,edanetaasedaitezen,etabertanatseden hartuzgizakienlanaridagokionlanguztietatik,intsentsua erretzeaetaJaunarenaurreanopariaketasakrifizioakegun etalarunbatetaneskaintzeaizanezik

11Lanhaubakarrikegingodalarunbatetan,Jaunarenzure Jainkoarensantutegian;horrela,eguneroetengabe sakrifizioekinIsraelenaldebarkamenaeskatukodute, Jaunarenaurreanatsegindenoroigarrigisa,etaegunerohar ditzanbeti,zuriaginduzaizunbezala.

12Etabertanlanegitenduenedonork,edobidaiatzenduen edonork,edoberebaserrialantzenduenedonork,delabere etxeanedobesteedozeinlekutan,etasuapiztenduenedo piztiarengaineanibiltzendenedoitsasontzizbidaiatzen duenedonork,etazerbaitjotzenedohiltzenduenedopiztia edohegaztibathiltzenduenedoanimalia,hegaztiedo arrainbatharrapatzenduenedolarunbatetanbarauegiten edogerraegitenduenedonork:

13Larunbateangauzahorietakoedozeinegitenduen gizonahilegingoda,etaIsraelgoseme-alabeklarunbatak betebeharkodituztelurraldekolarunbateiburuzko aginduenarabera,nireeskuetanemanzituentabletetan idatzitadagoenbezala,urtaroenlegeaketaurtaroakegunen banaketarenaraberaidazteko.Honelaosatzendaegunen banaketarenkontakizuna