Bambara - The Power of the Tongue - Good and Evil

Page 1


KanSebaaya

Pentateuch(Pantateuch)ye

Siyawɛrɛwkagunwtilalendonukajamanawna.Mɔgɔkelen-kelenbɛɛbɛukakanna,kakɛɲɛn'u kadenbayawye,kakɛɲɛniukasiyawye.OluyeHamudenkɛwye,kakɛɲɛniukadenbayawye,ka kɛɲɛniukakanwye,kakɛɲɛniukajamanawniukasiyawyeOluyeSɛmdenkɛwye,kakɛɲɛniu kadenbayawye,kakɛɲɛniukakanwye,kakɛɲɛniukajamanawye,kakɛɲɛniukasiyawye. Jenɛse10:5,20,31

Musay'afɔMatigiyeko:«NeMatigi,nemasekakumafɔlɔ,wakabiniiyekumafɔikajɔnye. Matigiy'afɔayeko:«Jɔnyemɔgɔdada?»Jɔnbɛbobow,walatulogwerenw,walayelikɛlaw,wala fiyentɔwkɛ?»netɛMatigiyewa?Ekisode4:10-11

Nka,wulutɛnaanɛnkunyɛlɛmaIsraɛlbɔnsɔnsila,mɔgɔwalabaganwkama,walisaawk'adɔnko MatigiyedanfaradonMisirakawniIsraɛlcɛ.Ekisode11:7la

KatuguniimabaarakɛMatigiikaAlayeniɲagaliniɲagaliye,fɛnbɛɛcayakosɔn.Odekosɔnina baarakɛijuguwye,Matigibɛnaminnuciima,kɔngɔniminnɔgɔnifarilankolonnifɛnbɛɛdɛsɛla Matiginasiyadɔlaseimakabɔyɔrɔjan,kabɔdugukolodanna,in'afɔwulubɛpancogominna.i tɛnasiyaminkanfaamu.Dutɛrɔnɔmɛ28:47-49

Tariku

JamabɛɛseginnaJosuekasigiyɔrɔlahɛrɛlaMakeda.Josue10:21la

Ola,ayejamajiginjila,Matigiy'afɔJedeɔnyeko:«Mɔgɔomɔgɔbɛjilabɔnianɛnkunye,in'afɔ wulub'asɔgɔsɔgɔcogominna,ikaobilaakelenna.Ocogokelenna,mɔgɔomɔgɔbɛabiria gɛnɛgɛnɛkankaminnikɛKiritigɛlaw7:5

MatigiNikumananefɛ,akakumatunbɛnenɛnkunnaIsraɛlkaAlako,Israɛlfarakuruny'afɔne yeko:«Mɔgɔminbɛmɔgɔwkunna,okakankatilennenyakɛ,kakuntigiyakɛAlaɲɛsiranfɛ»2 Samuɛl23:2-3

Aritizarɛkisikawaatila,BislamniMitiridatiniTabeɛlniujɛɲɔgɔntɔwyesɛbɛnciPɛrɛsimasakɛ Artazarɛkisima.ObatakisɛbɛnnaSirikanna,kakɔrɔfɔSirikanna.Esdrasi4:7

Neninekamɔgɔw,anfeerelakahalaki,kafaga,kahalaki.Nkaniantunfeerelajɔnwnijɔnmusow ye,netunyennɛnkunminɛ,halinijugutuntɛsekamasakɛkatiɲɛniwkunbɛnEsdrasi7:4

Poyisɛbɛn

Inadogokankabugɔlima,ikanasiranhalakiliɲɛnianana.Job5:21la

Nekalan,nenanenɛnkunminɛ,kanekafiliminkɛ,nek'ofaamu.Job6:24la

Tilenbaliyabɛnenɛnkunnawa?nediyatɛsekafɛnjuguwdɔnwa?Job6:30la

Jɔnyenedeli?katugunisisan,nineyenenɛnkunminɛ,nenajinɛdabila»Job13:19la

Katuguniidabɛikatilenbaliyafɔ,ibɛnamaratɔwkanɲɛnatɔmɔ.Job15:5la

Halinijuguyakadiadala,haliniay'adogoanɛnkɔrɔ.Job20:12la

Anafaliwbagasin,sanɛnkunnaafagaJob20:16la

Nedawolotɛnajuguyafɔ,nekantɛnananbarafɔJob27:4la

Faamawy'umakun,unɛnkunnɔrɔlenbɛudasanfɛ.Job29:10la

Afilɛ,sisanneyenedayɛlɛ,nekankumananedala.Job33:2la

Yalaibɛsekaleviyatanbɔninɛgɛbereyewa?Walimaanɛnkunbɛkɛnijuruye,ibɛminjiginwa? Job41:1la

Katugunikantigiyasitɛudala.ukɔnɔnayejuguyayekosɛbɛ;udawoloyekaburudawulilenye;u bɛfɛndɔfɔniunɛnkunyeZaburuw5:9

Adafalenbɛdanganinanbaraninanbarala,juguyaninafantanbɛanɛnkɔrɔ.Zaburuw10:7

Matiginadawolobɛɛtigɛ,anikanminbɛkuncɛbayakumafɔ:Zaburuw12:3

Minnuy'afɔko:Annasesɔrɔannɛnkunfɛandawoloyeanwtaye:jɔnyeankuntigiye? Zaburuw12:4

Mintɛkɔseginanɛnkunna,waatɛkojugukɛamɔgɔɲɔgɔnna,waatɛamɔgɔɲɔgɔnmafiɲɛya. Zaburuw15:3

Nefangajalendonikobɔgɔdaga;Nekanbɛnɔrɔnedawolola.Iyenelasesayabugurila.» Zaburuw22:15

Inaudogoiɲɛkɔrɔgundolakabɔhadamadenwkakuncɛbayala,inaumaragundolaboonkɔnɔka bɔkanwɛrɛwkɛlɛlilaZaburu31:20

Inɛnkuntangakojuguma,idawolokananamarakumaZaburuw34:13

Nenɛnkunnakumaikatilennenyaniitanulikolatilebɛɛ.Zaburuw35:28

Mɔgɔtilennendabɛhakilitigiyafɔ,anɛnkunbɛkirikumafɔ.Zaburuw37:30

(Kaɲɛsindɔnkilidalakuntigima,haliJedutunma,DawudakaZaburu.)Neko:`Nenanekasiraw kɔlɔsi,walisanekanajurumukɛninenɛnkunye.Zaburuw39:1

Nedusukuntunkasumanekɔnɔ,kanehakilitotasumajenilenna,okɔ,nekumananinenɛnkunye, Zaburuw39:3

(KaɲɛsindɔnkilidalakuntigimaSosannimkan,Koradenkɛwkama,Maskili,Kanuyadɔnkili)Ne dusukunbɛkakoɲumandɔlawuli:Neyefɛnminnukɛmasakɛla,nebɛolufɔ:nekanye sɛbɛnnikɛlalabɛnnenkasɛbɛnnikɛlanyeZaburuw45:1

Ibɛidadikojuguma,inɛnkunbɛnanbarakɛ.Zaburuw50:19

Ala,nekakisiliAla,nekisijolijalakima,nekannaikatilennenyadɔnkilidanikanbaye.Zaburuw 51:14

Inɛnkunbɛkojuguwlabɛn.in'afɔnɛgɛsonɔgɔlen,minbɛbaarakɛnanbarala.Zaburuw52:2

Ibɛkumadumanwbɛɛkanu,enɛnkunnanbaratɔ.Zaburuw52:4

Matigi,ikauhalakikaunɛnwfaraɲɔgɔnkan,katugunineyefariyakownikɛlɛwyedugukɔnɔ Zaburuw55:9

Nenibɛwarabilenwcɛma,nedalenbɛhalimɔgɔminnujenilendon,hadamadendenwcɛma,minnu ɲinwyetamanibɛlɛkisɛwye,unɛnkunyenpannɔgɔlenye.Zaburuw57:4

Ubɛunɛnkunwuliikonpan,kaukanɛgɛberewkɔrɔtawalasak’ukabɛlɛkisɛwci,halikumajuguw: Zaburuw64:3

Ocogola,unauyɛrɛwnɛnkunbinuyɛrɛkan,uyelenwbɛɛnaboli.Zaburuw64:8

Nepɛrɛnnaafɛninedaye,kaatanuninenɛnkunye.Zaburuw66:17

Walisaisenkasuijuguwjolila,ikawuluwnɛnkunkasuolaZaburuw68:23

Nenɛnkunnakumaikatilennenyakolatilebɛɛ,katuguniubɛmaloya,katuguniubɛmaloya, minnubɛnetɔɔrɔɲini.Zaburuw71:24

Udabɛsankolola,unɛnkunbɛyaaladugukolokanZaburuw73:9

Obɛɛn'ata,uy'abonyaniudaye,kankalontigɛalaniunɛnkunwyeZaburu78:36

Katugunimɔgɔjuguwninanbarakɛlawdawulilanekama.Zaburuw109:2

Nekannakumaikakumakan,katuguniikacifɔlenwbɛɛyetilennenyaye.Zaburuw119:172

Matigi,ikanenikisinkalontigɛdawoloninanbarakanna.Zaburuw120:2

Munnadiima?Munnakɛila,enɛnnkalonma?Zaburuw120:3

Otumala,andafalendonnisɔndiyala,annɛnkunfalendondɔnkililaZaburuw126:2

Ninehakilitɛila,nenɛnkunkanɔrɔnedala.ninemaJerusalɛmfisaninekanisɔndiyabaye.» Zaburuw137:6

Kumasitɛnekanna,nkaMatigi,iy'odɔnpewuZaburuw139:4

UyeunɛnkunwnɔgɔikosaadɛriwkabagabɛudawolokɔrɔSelahZaburu140:3

Matigibɛninkowɔɔrɔkɔniya:Ɔwɔ,wolonwulayekoharamulenyeabolo:Kuncɛbayafilɛli,kan nkalontigɛlenanibolominnubɛjolibɔn,Dusukunminbɛmiirijuguwlabɛn,senminnubɛteliyaka bolijuguyala,Seerenkalontigɛlaminbɛnkalontigɛ,animinbɛbɛnbaliyadanbalimawcɛ.Ntalenw 6:16-19

Walisak'itangamusojuguma,kabɔdunanmusonɛnkunkan.Ntalenw6:24

Mɔgɔtilennenwnɛnkunbɛikowarijɛɲɛnama:mɔgɔjuguwdusukunnafakadɔgɔ.Ntalenw10:20

Mɔgɔtilennendabɛhakilitigiyabɔ.Ntalenw10:31

Mɔgɔdɔbɛyenminbɛkumaikonpansɔgɔli,nkahakilitiginɛnkunyekɛnɛyayeNtalenw12:18

Tiɲɛdawolonasabatifoabada,nkankalontigɛkanbɛkɛwaatidɔɔnindɔrɔndelaNtalenw12:19

Hakilitiginɛnkunbɛbaarakɛnidɔnniyayekaɲɛ,nkahakilintanwdabɛnalomanyabɔn.Ntalenw 15:2

Kanɲumanyeɲɛnamayajiriye,nkafɛnjuguminbɛakɔnɔ,oyehakilitiɲɛNtalenw15:4

Dusukunlabɛncogominnubɛhadamadenna,anikanjaabi,olubɛbɔMatigideyɔrɔ.Ntalenw16:1

Mɔgɔjugubɛajantodawolonkalonmawla.Nkalontigɛlabɛtulodikannalonmama.»Ntalenw17:4

Dusukunjugubɛminna,otɛnafafoyisɔrɔNtalenw17:20

Sayaniɲɛnamayabɛkansebaayala,akanubagawnaadenwdunNtalenw18:21

Nafolosɔrɔlikannkalontigɛlenfɛ,oyenafantanyeminbɛwulikataanikaseginsayaɲinibagawfɛ Ntalenw21:6

Mɔgɔminbɛadanianɛnkunkɔlɔsi,obɛanitangatɔɔrɔwmaNtalenw21:23

Muɲulijanfɛ,kuntigibɛlaadi,anikannɔgɔlenbɛkolokari.Ntalenw25:15

Worodugufiɲɛbɛsanjigɛn,ɲɛdadiminnenbɛkankɔtigɛlenfanagɛnten.Ntalenw25:23

Kannkalontigɛlabɛtɔɔrɔbaawkɔniya.Daminbɛmɔgɔwlafili,obɛtiɲɛnikɛ.Ntalenw26:28

Minbɛmɔgɔkɔrɔfɔkɔfɛ,onanɛɛmasɔrɔkatɛmɛmɔgɔkanminbɛanɛnkunfɔNtalenw28:23

AbɛadayɛlɛnihakilitigiyayeɲumanyasariyabɛanɛnkunnaNtalenw31:26

Idawolo,nefuruɲɔgɔn,ikajiginin'afɔmisiwolo,mɔnininɔnɔbɛinɛnkɔrɔ.Ikafiniwkasabɛiko LibankasaSolomanikadɔnkili4:11

Kiraw

Jerusalɛmtiɲɛna,Judabinna,katuguniunɛnkunniukakɛwalewbɛMatigikɛlɛ,kaanɔɔrɔɲɛwdimi Esayi3:8kɔnɔ

MatiginaMisirabajikanhalakipewu.Anaabolokɔrɔtaniakafiɲɛbayebajikan,kaagosikɔ wolonwulala,kamɔgɔwbilakatɛmɛnijalenye.Esayi11:15kɔnɔ

Sabuanakumaninjamafɛnidawolosɔgɔsɔgɔninjɛnikanwɛrɛye.Esayi28:11

Afilɛ,Matigitɔgɔbɛnakabɔyɔrɔjan,abɛjeniniakadimiye,adonikagɛlɛn,adawolofalenbɛ dimina,anɛnkunfalenbɛikotasumaminbɛmɔgɔdun:Esayi30:27

Kɔrɔtɔdusukunfananadɔnniyafaamu,sɔgɔsɔgɔninjɛlawnɛnkunnalabɛnkakumajɛlenfɔ.Esayi 32:4kɔnɔ

Itɛnajamanafarimanye,jamanaminkakumakadunkatɛmɛibɛsekaminfaamuya;kanminbɛ sɔgɔsɔgɔ,itɛsek'ofaamuEsayi33:19kɔnɔ

Otumala,senkelennapanikowulu,bobownɛnkunnadɔnkilida,katugunijinabɔkungokolon kɔnɔ,bajiwnabɔkungokolonkɔnɔEsayi35:6kɔnɔ

Nifaantanwnifaantanwyejiɲini,nijitɛyen,niminnɔgɔbɛunɛnkunna,neMatiginaulamɛn,ne IsraɛlkaAlatɛnaubila.Esayi41:17kɔnɔ

Neyekalineyɛrɛla,kumabɔranedalatilennenyala,nkaatɛnaseginko:Kogɛnɛgɛnɛbɛɛnabiri nekɔrɔ,kanbɛɛnakali.Esayi45:23

MatigiAlayekalandenwkakandinema,walisanekasekakumafɔcogodɔnawaatila,abɛkunun sɔgɔmaosɔgɔma,abɛnetulokunukamɛnnikɛikokalandenw.Esayi50:4kɔnɔ

Marifamindabɔraikama,ositɛnaɲɛsɔrɔ.Kanokannawuliikamakiritigɛwaatila,inaojalaki.»

NinyeMatigikabaarakɛlawkaciyɛnye,ukatilennenyabɔranedela,MatigikotenEsayi54:17 kɔnɔ

Awbɛtulonkɛjɔndekama?Awbɛdabonyajɔnkamakaawnɛnkunbɔ?awtɛsariyatiɲɛnidenw ye,nkalonbɔnsɔn,Esayi57:4

Katuguniawbolownɔgɔrajolifɛ,awbolokɔninwnɔgɔratilenbaliyafɛidawoloyenkalonfɔ,i nɛnkunyekumajugufɔ.Esayi59:3la

Nebɛukakɛwalewniukamiiriliwdɔn.Unananenɔɔrɔye.»Esayi66:18

Ubɛunɛnkunwkɔrɔtain'afɔukunberenkalonkosɔnUbɛbɔkojugulakataajuguyala,nkautɛ nedɔn,Matigikoten.»Ukelen-kelenbɛɛnaumɔgɔɲɔgɔnlafili,utɛnatiɲɛfɔ.Jeremi9:3,5

Unɛnkunbɛin’afɔbɛlɛkisɛminbɛcikabɔ;Obɛnanbarafɔ,mɔgɔbɛkumahɛrɛlaamɔgɔɲɔgɔnfɛ niadaye,nkaabɛamakɔnɔadusukunna.Jeremi9:8kɔnɔ

Uy'afɔko:«Na,ankafɛɛrɛwtigɛJeremikamaKatugunisariyatɛnahalakisarakalasebaafɛ,wala laadilikantɛnabanhakilitigiwfɛ,walakumatɛnabankirafɛ.Na,ankaabugɔnianɛnkunye,an kanaanjantoakakumasilaJeremi18:18kɔnɔ

Yalanekakumatɛikotasumawa?Matigikoten.In'afɔmarifaminbɛfarakurunkari?Odekosɔn, nebɛkirawkɛlɛ,MatigikotenAfilɛ,nebɛkirawkɛlɛ,MatigikotenMatigiko::Obɛɛn'ata,ne mauci,nemacifɔuye,odekosɔnutɛnanafasɔrɔninjamalafewu,Matigikoten.»Jeremi23:2932la

Denmisɛnminbɛsindiama,okanbɛnɔrɔadasanfɛlalaminnɔgɔkosɔn,denmisɛnninwbɛburu deli,mɔgɔsit'akariulakasikanw4:4

Nenainɛnkunnɔrɔidala,walisaikakɛboboye,ikanakɛukɔrɔfɔbagaye,katuguniso murutilenwdonEzekiɛl3:26

Denmisɛnminnuna,nɔgɔsituntɛminnuna,nkautunkadiuyekosɛbɛ,animinnubɛse hakilitigiyabɛɛla,animinnutunbɛnamarakɛdɔnniyala,animinnutunbɛdɔnniyafaamuya,ani minnutunbɛsekajɔmasakɛkasokɔnɔ,aniutunbɛsekaKaldekawkakalanniukakankalan. Daniɛl1:4

Ubɛkɔsegin,nkautɛseginKɔrɔtalenbama,ubɛikonanbarakɛla,ukuntigiwnabinnpanfɛukan dimikosɔn.Ose7:16la

Cɛfacɛdenkɛnaaniajenibaatakakolowbɔsokɔnɔ,k'afɔsokɛrɛfɛmɔgɔyeko:«Mɔgɔdɔbɛifɛ halibiwa?»Anaafɔko:‘Ayi.’Otumanafɛ,anaafɔko:‘Inɛnkunminɛ,katuguniantɛseka MatigitɔgɔfɔAmɔsi6:10

Katuguninafolotigiwfalenbɛfariyakowla,asigibagawyenkalontigɛ,unɛnkunbɛnanbarakɛuda laMise6:12

Iɲɛsaniyalendonkatɛmɛnkojugufilɛlikan,itɛsekatilenbaliyafilɛ,munnaibɛjanfakɛbagaw filɛ,kainɛnkunminɛ,k'asɔrɔmɔgɔjugubɛmɔgɔtilennendunkatɛmɛakan?Habakuki1:13la

Israɛltolenwtɛnatilenbaliyakɛ,nkalontigɛfanaNamarakantɛnasɔrɔudala,katuguniunabaloka da,mɔgɔsitɛnaulasiran.Sofoni3:13la

Ninnakɛtɔɔrɔye,MatiginaJerusalɛmkɛlɛkɛmɔgɔwbɛɛfaganiminyeUsogonabanujɔlensen kan,uɲɛwnabanudingɛwkɔnɔ,unɛnkunnabanudala.Zakari14:12

Ay'atakabɔjamacɛma,k'abolokɔnincininwdonatulola,kadajitukamagaanɛnkunna.Marka 7:33la

Oyɔrɔninbɛɛ,atuloyɛlɛla,anɛnkunjurubɔra,akumanakajɛya.Marka7:35la

Otaamashyɛnwnatugudannabaawkɔ.Unajinɛwgɛnnetɔgɔla.unakumakankurawla.Marka 16:17la

Adawulilaoyɔrɔninbɛɛ,anɛnkunwulila,akumanakaAlatanu.Luka1:64la

KibaruDumanw

Apɛrɛnnak'afɔko:«NeFaIbrahima,makarinela,kaLazarɛci,walisaak'abolokɔnincininsujila, kanenɛnnɛnɛkatuguninebɛtɔɔrɔnintasumainna»Luka16:24la

Sisan,jidagadɔbɛJerusalɛmsagawkasugudala,ominbɛweleHeburukannakoBetesda.Yuhana 5:2

Cidenwkakɛwalew

Jerusalɛmsigibaawbɛɛy'odɔnfooforoinbɛweleukanyɛrɛlakoAceldama,okɔrɔyekoJoli foroKɛwalew1:19

Nɛnkunwfaralaɲɔgɔnkanikotasuma,uy'isigiukelen-kelenbɛɛkanUbɛɛfaNiSenula,uy'a daminɛkakanwɛrɛwfɔ,ikoNiSenuy'afɔuyecogominna.Anwololaminna,ankelenkelenbɛɛ b'amɛncogodi?KrɛtiwniArabukaw,anb’umɛnubɛAlakakabakokɛwalewfɔankanwna Kɛwalew2:3-4,8,11

Dawudabɛkumaakolako:«NeyeMatigiyeneɲɛkɔrɔtumabɛɛ,katuguniabɛnekininfɛ,walisa nekanajɔrɔ.nefarisogofananalafiɲɛjigiyala,katuguniitɛnanenitojahanamakɔnɔ,itɛnaatoi kasenumakatoliye.Kɛwalew2:25-27

Katuguniuyeukakanwɛrɛwfɔlimɛn,kaAlabonya.Piɛrɛy'ajaabiko:«MɔgɔminnuyeNiSenu sɔrɔikoanw,yalamɔgɔbɛsekajibaliwalisaukanabatisewa?»Kɛwalew10:46-47

Pauly'abolowdaukantumaminna,NiSenunanaukan.Utunbɛkumakanwɛrɛwlakakirayakɛ. Kɛwalew19:6

Ayeyamaruyadiamatumaminna,Pauly'ijɔɛrɛzɛnsunkan,kaabolokɛjamayeMakunbay'u makuntumaminna,ay'afɔuyeHeburukannako:«Kɛwalew21:40.»

(Uy'amɛnkoabɛkumaufɛHeburukannatumaminna,uyeumakunkosɛbɛ

Anbɛɛbinnadugukolokantumaminna,neyekumakandɔmɛnmintunbɛkumanefɛ,k'afɔ Heburukannako:«Saul,Saul,munnaibɛnetɔɔrɔ?»akagɛlɛnimakaisenwgosisɔgɔsɔgɔninjɛw la.Kɛwalew26:14

Sɛbɛnw

Udawoloyekaburudawulilenye;uyenanbarakɛniukanwye;wuluwbagabɛudawolokɔrɔ: Romɛkaw3:13

Asɛbɛnnenbɛko:«Neɲɛnamadon,Matigikoten,gɛnɛgɛnɛbɛɛnabirinekɔrɔ,kanbɛɛnasɔnAla ma»Romɛkaw14:11

Kabakokɛlidɔwɛrɛfɛ;kataakirayawɛrɛla;kataajinɛwfaamuyaliwɛrɛla;kansuguyacamanbɛ fɔdɔwɛrɛfɛ;kanwɛrɛwkɔrɔfɔdɔwɛrɛye:Alayedɔwsigiegilisikɔnɔ,fɔlɔcidenw,filanankiraw, sabanankaramɔgɔw,okɔfɛkabakow,okɔfɛkɛnɛyanilifɛnw,dɛmɛbagaw,gɔfɛrɛnamanw,kan suguyacamanYalakɛnɛyalinilifɛnwbɛɛbɛyenwa?bɛɛbɛkumakanwɛrɛwlawa?bɛɛbɛkɔrɔfɔ

kɛwa?Nkanilifɛnɲumanwnegedonawlakosɛbɛ,nkanebɛsiraɲumanbajiraawla1 Kɔrɛntekaw12:10,28,30-31

Halininebɛkumanimɔgɔwnimɛlɛkɛwkanwye,nikanuyatɛnela,nekɛrain'afɔnɛgɛso mankanbawalimanɛgɛsomankanba.Kanuyatɛbanabada,nkanikirayakumawbɛyen,unaban.ni kanwɛrɛwbɛyen,unabannidɔnniyabɛyen,onatunun»1Kɔrɛntekaw13:1,8

1Kɔrɛntekaw14

1Awkatugukanuyakɔ,kaAlakonilifɛnwnegedonawla,nkaawkakirayakɛ

2Minbɛkumakanwɛrɛla,otɛkumamɔgɔwfɛ,nkaabɛkumaElohimdefɛ,katugunimɔgɔsit'a faamuNkaabɛgundofɔnihakilila

3Nkaminbɛkirayakɛ,obɛkumamɔgɔwfɛwalasakamɔgɔwsabati,kaulaadianikaudususaalo. 4Minbɛkumakanwɛrɛla,obɛayɛrɛsabati.Nkaminbɛkirayakɛ,obɛegilisisabati.

5Neb'afɛawbɛɛkakumakanwɛrɛwla,nkaawkakirayakɛ,katugunikirayakɛbaakabonnikan wɛrɛwfɔbagaye,niamakɔrɔfɔ,walisaegilisikasekadɔfaraakan.

6Balimaw,ninenanaawfɛkakanwɛrɛwfɔ,nebɛnafajumɛnsɔrɔawla,ninemakumaawfɛ jiralifɛ,waladɔnniyafɛ,walakirayafɛ,walakalanfɛ?

7Fɛnminnumankantɛɲɛnamayala,fɔlikanwalimanɛgɛso,niumadanfaradonumankanwna, fɔlikanwalimafɔlikanbɛdɔncogodi?

8Niburufiyɛkanbɛmankandantigɛbalibɔ,jɔnbɛnaayɛrɛlabɛnkɛlɛkama?

9Ocogokelenna,niawmakumafɔlenwfɔnikanye,kumafɔlenwnadɔncogodi?katuguniawna kumafiɲɛfɛ.»

10Abɛsekakɛkokumakansuguyacamanbɛdiɲɛkɔnɔ.

11Odey'atoninemakumakankɔrɔdɔn,nenakɛmɔgɔwɛrɛyenefɛ

12Ocogokelenna,k'amasɔrɔawtiminandiyalendonhakilitafanfɛnilifɛnwna,awk'aɲinika tɛmɛnEgilisikan

13Odey'atomɔgɔminbɛkumakanwɛrɛla,okadelilikɛwalisaakakɔrɔfɔ

14Ninebɛdelilikɛkandɔnbalila,nenibɛdelilikɛ,nkanekafaamuyalitɛden.

15Otumanafɛ,oyemunye?Nenadelilikɛnihakiliye,nenadelilikɛnihakiliyefana

16Niiyedugawukɛnihakiliye,mɔgɔminbɛmɔgɔkalanbaliwkasokɔnɔ,onaAmiinafɔcogodi ikabarikadalila,k'asɔrɔamaikakumafaamu?

17IbɛbarikadaAlayekaɲɛ,nkatɔkelentɛsabati

18NebɛbarikadanekaElohimye,nebɛkanwɛrɛwfɔkatɛmɛawbɛɛkan.

19Obɛɛn'ataEgilisikɔnɔ,akafisanemakakumaduurufɔninekafaamuyaliye,walisaneka kankamɔgɔwɛrɛwkalanfana,katɛmɛkumawaatanfɔkandɔnbalikan. 20Balimaw,awkanakɛdenmisɛnwyehakilitafanfɛ.

21Asɛbɛnnenbɛsariyalako:«NenakumaninjamafɛnikanwɛrɛwyeObɛɛn'ata,obɛɛn'ata,u tɛnelamɛn,Matigikoten.»

22Odey'atokanwɛrɛwtɛtaamashyɛnyedannabaawbolo,nkadannabaawtɛ

23Niegilisibɛɛlajɛlendonnayɔrɔkelenna,niubɛɛbɛkanwɛrɛwfɔ,kakalanbaliwwalima dannabaliwdon,yalautɛnaafɔkoawyediɲɛnatigɛlayewa?

24Nkanibɛɛbɛkirayakɛ,nidannabalidɔdonna,walamɔgɔkalanbalidɔdonna,adalenb'alako bɛɛla,kiribɛtigɛakanmɔgɔwbɛɛfɛ.

25AdusukungundobɛjiranincogolaOcogola,anaabiriaɲɛdala,anaAlabato,k'afɔkoAla bɛawkɔnɔtiɲɛna.

26Balimaw,abɛcogodi?niawnanaɲɔgɔnfɛtumaminna,Zaburubɛawkelen-kelenbɛɛbolo, kalansirabɛawkelen-kelenbɛɛfɛ,kandɔbɛawfɛ,jiralibɛawfɛ,kɔrɔfɔlibɛawlaFɛnbɛɛkakɛ kamɔgɔsabati.

27Nimɔgɔdɔbɛkumakandɔnbalila,akakɛmɔgɔfilaye,walaacayalenbakakɛmɔgɔsabaye Mɔgɔkelenkakɔrɔfɔ

28Nkanikɔrɔfɔlatɛyen,akaamakunEgilisikɔnɔAkakumaayɛrɛfɛ,aniAlafɛ»

29Kirawkakumafilawalasabafɔ,tɔkelenkakiritigɛ.

30Nifɛndɔjiralamɔgɔwɛrɛlaminsigilenbɛoyɔrɔla,fɔlɔkaamakun

31Awbɛɛbɛsekakirayakɛkelenkelen,walisabɛɛkakalankɛ,kabɛɛdususaalo

32Kirawniwbɛkolokirawkɔrɔ.

33Elohimtɛɲagamidabɔbaaye,nkahɛrɛdabɔbaadon,ikomɔgɔsenumawkaegilisiwbɛɛla

34Awkamusowkaumakunegilisiwkɔnɔ.Nkacifɔrauyekoukakanminɛlikɔrɔ,ikosariyafana b'afɔcogominna.

35Niub'afɛkafɛndɔkalan,ukaucɛwɲininkasokɔnɔ,katugunimusowkakumaegilisikɔnɔ,o yemaloyakoye.

36Munna?Alakakumabɔraawlawa?Walimaananaawdɔrɔndemawa?

37Nimɔgɔdɔb'amiirikoayekiraye,walahakilitafanfɛ,akasɔnamakonebɛfɛnminnusɛbɛn awye,oluyeMatigikacifɔlenwye.

38Nkanimɔgɔdɔyekodɔnbaliye,akakɛkodɔnbaliye

39Odey'atobalimaw,kirayafɔlinegedonawla,awkanakanwɛrɛwfɔlibali.

40Fɛnbɛɛkakɛcogobɛnnenna

NɛnbɛɛkasɔnamakoYesuKrisitayeMatigiye,kanɔɔrɔdaFaAlakan.Filipekaw2:11

Nimɔgɔdɔb'amiirikoayediinɛtigiye,k'asɔrɔamaanɛnkunminɛ,nkaabɛayɛrɛdusukunlafili, nincɛkadiinɛyefuyeYakuba1:26

Ocogola,kanyefarikoloyɔrɔfitininye,abɛwasokobawla.Afilɛ,tasumafitininbɛmanakɛko belebelebayedɛ!Kanyetasumaye,tilenbaliyadiɲɛAbɛtasumadonjahanamanaK'amasɔrɔ baganwnikɔnɔwnisawnikɔgɔjikɔnɔfɛnwbɛɛladonna,hadamadenwy'uladon.oyejuguyaye mintɛsekamara,minfalenbɛbagafagalennaAnbɛAla,FaAla,odetanuodelaOdey'atoan bɛmɔgɔwdanga,minnudabɔraAlabɔɲɔgɔnkolaDubanidangabɛbɔodakelendelaNebalimaw, ninkowmankankakɛten.Yakuba3:5-10

Minb’afɛkaɲɛnamayakanu,kadonɲumanwye,okaanɛnkunbalikojuguma,adawolokana namarafɔ:1Piɛrɛ3:10

Nedenw,ankanakanuyakɛkumalawalakanna.Nkakɛwalewnitiɲɛdela.1Yuhana3:18

Jirali

Uyedɔnkilikuradako:«Ikakankakitabutakaataamasiyɛnwda,katuguniifagara,iyean kunmabɔAlayeijolibarikalakabɔsiyabɛɛla,anikanbɛɛla,anisiyabɛɛlaJirali5:9

Okɔfɛ,neyejamabaye,mɔgɔsimasekaminnujate,siyawbɛɛnisiyawbɛɛnisiyawbɛɛnikanw bɛɛla,ujɔlenbɛmasasigilanɲɛfɛaniSagadenɲɛkɔrɔ,finijɛmanwdonnaubolo,ubolowlaJirali 7:9

Masakɛdɔtunbɛukunna,oyedingɛdunbamɛlɛkɛye,Heburukanna,atɔgɔyekoAbadɔn,nka Gɛrɛkikanna,atɔgɔyekoApoloyɔn.Jirali9:11

Ay'afɔneyeko:«Ikakankakirayakɛkokurasiyacamannisiyacamannikancamannimasakɛ camanɲɛkɔrɔ.»Jirali10:11

Mɔgɔwnisiyawnikanwnisiyawnausuwyetilesabanitilakɔnɔ,utɛnasɔnukasuwkabila kaburuwkɔnɔ.Jirali11:9

Adiraamakakɛlɛkɛnimɔgɔsenumawye,kasesɔrɔukanJirali13:7

Neyemɛlɛkɛwɛrɛyeabɛpansankolocɛmancɛla,KibaruDumanbanbalitunb’abolokawaajuli kɛdugukolokansigibagawye,anisiyabɛɛ,aniasomɔgɔwbɛɛ,anikanwbɛɛ,animɔgɔwye,Jirali 14:6

Mɛlɛkɛduurunany'akadagabɔnwarabasigilankan.Akamasayatunfalenbɛdibila.Uyeunɛnw ɲimidimikosɔn,Ay'ulajɛyɔrɔdɔlaminbɛweleHeburukannakoHarmagedɔnJirali16:10,16

Ay'afɔneyeko:«Iyejiminnuye,jatɔmusosigilenbɛyɔrɔminna,oluyejamanawnijamabani siyawnikancamanye»Jirali17:15

Apokrifa

Awcɛw,masakɛmankankakɛfangatigibayecogodi,k'asɔrɔabɛkanminɛocogola?Ay'a nɛnkunminɛ.1Esdrasi4:12

Nkanedɔrɔndey’ayekoayetasumacikabɔadalain’afɔtasumafiyɛli,kaninakilitasumabɔa dawolola,kasɔgɔsɔgɔninjɛnifɔɲɔbabɔanɛnkunna.2Esdrasi13:10

Netafanfɛ.Netunbɛkumatilefɛ,netuntɛnenɛnkunminɛsufɛ.2Esdrasi14:43

Netɛnanenɛnkunminɛtunkaɲɛsinukajuguyama,ubɛminkɛcogonɔgɔlenna,netɛnautoo kowla,ubɛuyɛrɛkɛcogojugulaminnuna.2Esdrasi15:8

Obɛɛn'ata,ay'ukadancɛwfili,k'ukaforowtigɛ,katuguniatuny'alatigɛkajamanakaalabɛɛ halaki,kosiyawbɛɛkaNabukodonɔsɔridɔrɔnbato,anikanwnikabilawbɛɛkaawelein'afɔala. Juditi3:8la

SabuhakilitigiyayekanuyahakiliyeAtɛnaAlatɔgɔtiɲɛbagabɔakakumawla,katuguniAlayea kakuntigiyaseereye,adusukunfilɛbagalakika,anɛnkunlamɛnbagaSolomanikahakilitigiya1:6

Odekosɔn,awk'awyɛrɛkɔlɔsiŋunuŋunukanna,nafatɛminnaAwkaawnɛnkunbalikakɔsegin, katugunikumadogolensitɛyenminbɛtaafu.Solomanikahakilitigiya1:11

Nineyenenɛnminɛtumaminna,unanekalafiyamakɔnɔ,ninebɛkuma,unanetuloɲumankɛ Solomanikahakilitigiya8:12

Katugunihakilitigiyayebobowdayɛlɛ,kamɔgɔminnutɛsekakuma,olunɛnkunwkɛkaɲɛ. Solomanikahakilitigiya10:21

Hakilitigiyanadɔnkumadefɛ.Waajulikɛla4:24

Ikanakɔrɔtɔinɛnkunna,ikakɛwalewla,ikanaiyɛrɛsɛgɛn.Waajulikɛla4:29

Awkanafiyɛnifiɲɛbɛɛye,awkanataasirabɛɛla,katugunijurumukɛlaminkanfilabɛala,obɛ ten.Waajulikɛla5:9

Bonyanimaloyabɛkumala,mɔgɔnɛnkundeyeabintɔye.Waajulikɛla5:13

Ikanawelekokumakanfɔla,ikanainɛnkuntoila,katugunimaloyajugubɛsonna,jalakijugubɛ nɛnfilakan.Waajulikɛla5:14

Saniterikakɛjuguye;Inatɔgɔjugunimaloyanimaloyasɔrɔodefɛ.Waajulikɛla6:1

Kandumanbɛnateriwcaya:anikanminbɛkumatilennenyala,obɛnadɔfarafoliɲumanwkan Waajulikɛla6:5

Awkanakɛlɛkɛnimɔgɔyeminfalenbɛkanna,awkanajiriwdalajɛatasumakan.Waajulikɛla8:3

Cɛminkanmanɲi,oyefaratiyeakadugukɔnɔ;Minbɛkɔrɔtɔakakumana,onakoniya» Waajulikɛla9:18

Ninafolotigidɔbɛkuma,mɔgɔkelen-kelenbɛɛb'anɛnkunminɛ,k'afilɛ,abɛminfɔ,ub'otanufo sankaba.Niayeasennatiɲɛ,ubɛnadɛmɛdonk'awuli.Waajulikɛla13:23

Ladilinikanniɲɛ,tuloanidusukun,odey'atoukafaamuyalisɔrɔ.Waajulikɛla17:6

Minbɛsekaanɛnkunmara,onaɲɛnamayakɛnisɔsɔlitɛ.Minbɛkumakankɔniya,okajuguya bɛnadɔgɔya.Waajulikɛla19:6

Mɔgɔdɔbɛyenminbɛsɛgɛnakakumana,nkaatɛbɔadusukunna.Jɔnyemɔgɔyeminma jurumukɛanɛnkunna?Waajulikɛla19:16

Kɔrɔfɔlidɔbɛyenminmanɲi.Waajulikɛla20:1

Mɔgɔdɔbɛanɛnkunminɛ,katuguniamankankajaabidi.Waajulikɛla20:6

Hakilitiginaanɛnkunminɛfoakasababuye,nkakumakanfɔlanihakilintantɛnawaatijate Waajulikɛla20:7

Kasɛgɛnsirabakan,okafisanikasɛgɛnninɛnye,ocogola,mɔgɔjuguwbinnajoona.Waajulikɛla 20:18

Jɔnnakɔlɔsilikɛlabilanedala,kahakilitigiyataamasyɛnbilanedala,walisanekanabarikabinu fɛ,kanenɛnkunkananehalaki?Waajulikɛla22:27

Fɛnkɔnɔntɔnbɛnedusukunna,neyeminnujatenisɔndiyala,nenatannanfɔninenɛnkunye:Cɛ minnisɔndiyalendonadenwkolaaniminɲɛnamadonkaajugubinniye:Waajulikɛla25:7

Minsigilenbɛnimusohakilitigiye,minmasɛgɛnanɛnkunna,minmabaarakɛcɛyeminmankan katɛmɛayɛrɛkan,okaɲi:Waajulikɛla25:8

Nkadusukasinidusukasiyemusoyeminbɛkeleyamusowɛrɛla,aninɛnkuntɔɔrɔminbɛkumabɛɛ fɛ.Waajulikɛla26:6

Awkakumakanfɔbaganikanfiladanga,katuguniomɔgɔwyemɔgɔcamanhalakiminnutunbɛ hɛrɛla.Kankɔtigɛlenyemɔgɔcamanjɔrɔ,kaugɛnkabɔsiyalakataasiyawɛrɛla.Kankɔfɛlaye musoɲumanwgɛnkabɔyen,kaukabaarabɔsiulaMinb'alamɛn,otɛnalafiyasɔrɔabada,atɛna sigiamakunlenabadaBugɔlibɛtaamasiyɛnkɛfarisogola,nkanɛngosilibɛkolokariMɔgɔcaman binnanpandala,nkamɔgɔcamanbinnakanna.Minbɛlafasaabagafɛ,okaɲi.Minmaakajɔn sama,amasiriakajuruwlafanaK'amasɔrɔasirilanyenɛgɛbereye,asirilanwyenɛgɛbereyeO sayayesayajuguye,kaburutunkafisanioye.AtɛnakuntigiyakɛAlaɲɛsiranbagawkan,utɛna jeniniatasumaye.Waajulikɛla28:13-22

Ikakumakasurunya,ikafɛncamanfaamudaɲɛdamadɔwla;ikakɛikomɔgɔminbɛanɛnkun dɔn,k'asɔrɔabɛanɛnkunminɛ»Waajulikɛla32:8

Musocɛɲibɛɲɛdanisɔndiya,cɛtɛfoyikanukatɛmɛokan.Niɲumanyanidususumanidususaalo bɛanɛnkunna,otumana,acɛtɛikocɛtɔwWaajulikɛla36:22-23

Fɛnnaanibɛye:ɲumannijuguman,ɲɛnamayanisaya,nkanɛnbɛumaratumabɛɛWaajulikɛla 37:18

Pipunizaburubɛdɔnkilidumankɛ:nkakandumanbɛufilabɛɛsanfɛWaajulikɛla40:21

SirakdenkɛYesukadelilidɔMatiginiMasakɛ,nenabarikadaiye,neKisibaaAla,nebɛitɔgɔ tanu,katugunieyenelafasabaganinedɛmɛbagaye,kanefarikolotangahalakilima,anikabɔ nkalontigɛdawolola,kakɛnedɛmɛbagayenejuguwmaItɔgɔkamakariniikabonya,kabɔmɔgɔ minnuɲinwnaminnutunlabɛnnendonkanedun,animɔgɔminnutunbɛnekaɲɛnamayaɲini,ani kabɔtɔɔrɔsuguyacamanna,minnutunbɛnela.Kabɔtasumasɔgɔlilafanbɛɛfɛ,anikabɔtasuma cɛmancɛla,nemaminmanaKabɔjahanamakɔnɔbarakɔnɔnana,kabɔkannɔgɔlenna,anikabɔ nkalontigɛkumawlaJalakiminkɛramasakɛkankabɔkantilenbalila,nenigɛrɛlahalisayala,ne kaɲɛnamayatunsurunyarajahanamaladuguma.Waajulikɛla51:1-6

Matigiyekandinemanekasarakama,nenaatanuola.Waajulikɛla51:22

Unɛnkunkɔni,baarakɛladeb'ajɛ,uyɛrɛwbɛsanukaudaniwarijɛyeObɛɛn'ata,uyenkalonye, utɛsekakuma.Jeremikabataki1:8

Oyɔrɔninbɛɛla,ay'afɔkomɔgɔmintunbɛkumafɔlɔ,onɛnkuntigɛkaafarikoloyɔrɔbɛɛtigɛ,k'a balimatɔwniabafilɛ.2Makabew7:4

Akɔfɛ,sabananyetulonkokɛ,niaɲininaafɛ,ay'anɛnkunbɔ,okininfɛjoona,k'abolowkɔrɔta cɛyala2Makabew7:10

AyeoNikanɔrimintɛAlaɲɛsiran,onɛnkuntigɛ,ay'afɔkouk'odikɔnɔwmayɔrɔninkelen,k'aka dibisaradulonAlabatosobaɲɛkɔrɔ2Makabew15:33

Uyebɛɛsiginisariyakelenyecogosilakoukanaodontɛmɛnibonyatɛ,nkaukakalotannifila tiletannisabaselikɛ,ominbɛweleSirikannakoAdar,tilekelenkakɔnMardosekadonɲɛ.2 Makabew15:36

Enɔki

Nebɛnaminfɔsisannifarisogokanyeanininedafiyɛye,neyeoyenesunɔgɔlaNedonnafoka gɛrɛkogodɔlaminjɔlenbɛnikristalɛye,tasumakanwy'alamini.Netaaratasumakanwnakagɛrɛ sobadɔlaminjɔlenbɛnikristalɛyeHenɔki14:2,9-10

Ayenenibaarasankolosankolola,Neyeyenyein'afɔfɛndɔjɔlenbɛnikristalɛwye,anitasuma ɲɛnamakanwokristalɛwcɛHenɔki71:5la

NeyenebolowkɔrɔtatilennenyalakadugawukɛSenumanimɔgɔbaye,kakumaninedaninakili ye,aninifarisogokanye,Alayemindilanhadamadenwfarisogodenwye,walisaukakumaofɛ, aniayeninakilinikannidadiuma,ukakankakumaofɛ:Enɔki84:

Yaserye

Siyawnikanwbɛɛy'atɔgɔmɛn,uy'ubiriakɔrɔ,uy'ubiridugukolokɔrɔ,kananisarakawyeama, akɛraumakɛniukamasakɛye,ubɛɛsigiraafɛSinardugula,Nimrodyemasayakɛdugukolokan Nuhundenkɛwbɛɛkunna,ubɛɛtunbɛakasebaayaniakalaadilikankɔrɔDugukolobɛɛtunbɛkan kelennaanikelenyakumawla,nkaNimrɔdmataaMatigikasirawla,waatunkajugukatɛmɛa ɲɛfɛmɔgɔwbɛɛkan,kabinisanjibadonwfokanaseodonwmaYaser7:45-46la

MasakɛNimrɔdyemasayakɛlafiyala,dugukolobɛɛtunbɛakafangakɔrɔ,dugukolobɛɛtunbɛ kankelennikelenyakumawlaAlay'afɔmɛlɛkɛbiwolonwulayeminnujɔlenbɛaɲɛfɛ,a gɛrɛfɛmɔgɔwye,ko:«Awkajiginkaukanwɲagami,walisamɔgɔkelenkanaamɔgɔɲɔgɔnkakan faamu,uy'okɛuye»Kabiniodonnatala,ukelen-kelenbɛɛɲinɛnausigiɲɔgɔnkankɔ,umaseka kankelenfɔlifaamu,nisojɔbagayelimewalimakabakurunminɛasigiɲɔgɔnbolo,amamin yamaruya,sojɔbagatunbɛofilikaafiliasigiɲɔgɔnkan,koakasa.Yasɛri9:20,32-33

Waninyejawcogoyaye;kacɛfɔlɔminɛk'afagak'akunsigibɔakunna,kakɔgɔtakakɔgɔkɛa kunnak'amutulula,kasɔrɔkanɛgɛfugulanfitinindɔwalimasanusɛbɛnfuradɔtak'atɔgɔsɛbɛna kan,kasɛbɛnfurabilaanɛnkunkɔrɔ,kakunkolotanisɛbɛnfurayeakankɔrɔk'abilasokɔnɔ,ka yeelenwmanaaɲɛfɛk'ibiriakɔrɔ.Yaser31:41

Uyecɛninbilauɲɛfɛ,cɛniny'ajijak'abolokɔrɔtaonikikabakurunna,nkaMatigikamɛlɛkɛy'a bolominɛk'adabɔgɔdagakan,kɔɔrifagaraabolola,ay'akɔrɔtak'adonadala,k'adawoloyɔrɔdɔ jenianianɛnkunyɔrɔdɔ,kagirinyaadaninɛYaser70:29

Ankanwnaikasebaayafɔ,annadɔnkilidakaikakabakokɛwalewtanuKatuguniiyeankisian juguwma,iyeankisiminnuwulilaankama,iyeuhalakianɲɛkɔrɔkaudegunansenkɔrɔ.Yasɛri 89:20-21

Jubileseliw

Odonna,baganwnibaganwnikɔnɔwnitaamatɔwnilamagatɔwbɛɛdatugura,foutuntɛseka kumatun,katuguniubɛɛtunbɛkumaɲɔgɔnfɛnidakelennikankelenyeJubilew3:28

WaabɛTaafok'aSeKarasoma:ninbɛkan'kɔnɔminbɛTaasahelifɛ.Aniyɔrɔbɛtaakɔgɔjibada la,abɛtaasiratilennenfɛfokasekanminbɛsahelifanfɛ,otilebinfɛ,katuguniokɔgɔjitɔgɔdara koMisiraKɔgɔjikan.Jubilew8:13-14

KatuguniArpaksadibɔraatilasabananna,oyeKaldeesjamanabɛɛye,minbɛEfratebajikɔrɔnfɛ, abɛdanbɔKɔgɔjiBilenna,anikungokolonjibɛɛminkasurunkɔgɔjikanna,ominɲɛsinnenbɛ Misirafanfɛ,LibanjamanabɛɛniSanirianiAmanajamanabɛɛla,kataaabilaEfratedancɛla TubaltafanduurunanbɔrakancɛmancɛlaminbɛgɛrɛLudyɔrɔdancɛlakataakanfilananna,ka taakanfilanankɔfɛkataakansabanannaAtilawɔɔrɔnanbɔraMesekila,oyɔrɔbɛɛlaminbɛkan sabanankɔfɛ,fokagɛrɛGadirkɔrɔnfɛ.Jubilew9:4,11-12

Ney'adawuli,kaatuloniadawoloyɛlɛ,kakumadaminɛafɛHeburukannadanfɛnwkanna Jubilew12:26

Waiyeibahakililafiyacogominnaakaɲɛnamayakɔnɔ,Ibangebagakɔnɔbarabɛdugawuiyenin cogola,Nekakanuyaninesinwbɛdugawukɛiyeaninedaninenɛnkunbɛitanukosɛbɛ.Jubilew 25:19

Yusufuy'ayekoubɛɛbɛbɛnɲɔgɔnma,amasek'ayɛrɛtanga,ay'afɔuyekoaledeyeYusufuye AyebarokɛniuyeHeburukanna,kabinukɔkankakasi.Jubilew43:14-15

Bibulukagafetununnenw

Wa,ikomisagagɛnnawtunbɛbaarakelenna,owaatila,kɔdingɛtunbɛin’afɔnɔɔrɔbatoso,bawo mɛlɛkɛwnimɔgɔwkakanwbɛɛfaralaɲɔgɔnkankaAlabatoanik’abonya,MatigiKrisitabangeli kosɔnYesuKrisitakadenmisɛnyaKibaruDumanfɔlɔ1:20

Oyɔrɔninbɛɛ,anɛnkunjurubɔra,atulodawulila,ay'adaminɛkatanulidɔnkilidaAlaye,alemin y'alaseginacogokɔrɔlaYesuKrisitakadenmisɛnyaKibaruDumanfɔlɔ6:7

Yesuy'ajaabiko:Nikumasetuntɛula,utuntɛsekakumankaikomimɔgɔkelen-kelenbɛɛka kankakumaɲumannikumajugufɔ,akaaɲɛmajɔola.NikodemekaKibaruDuman2:5

SimeɔndenkɛfilaKarinusniLentiusy'uyɛrɛyɛrɛokomɛntumaminna,uhakiliɲagaminaka ŋunan.owaatikelenna,uyesankolofilɛ,uyegengenjiritaamasyɛnkɛniubolokɔninwyeunɛnkun kanNikodemukaKibaruDuman12:24

Akofanako:«Uy'akanuniudaye,uyenkalontigɛalaniunɛnkunwye.»Katuguniudusukun tunmaɲɛafɛ,ufanatuntɛkantigiyakɛakalayidulaNamaratɔwbɛɛkakɛbobowye,anikanmin bɛkuncɛbayakumafɔ.Minnuy'afɔkoannasesɔrɔannɛnkunfɛ.andawoloyeanyɛrɛtaye,ale minyeanMatigiyeClementkabatakifɔlɔmincilenbɛKɔrɛntekawma7:16-17

Halininincɛinbonyalendonkosɛbɛten,amakumaayɛrɛkankosɛbɛ.NkaAlakakumafɔlenbɔra kungokɔnɔtumaminna,ako:«Neyejɔnye,ikaneci?»Neyekannɔgɔlenye,nekanbɛsumaya ClementkabatakifɔlɔmincilenbɛKɔrɛntekawma8:22

Ala,nekakisiliAla,nekisijoli-jalakima,nekannaikatilennenyadɔnkilidanikanbayeClement kabatakifɔlɔmincilenbɛKɔrɛntekawma8:37

Ukakanwkagɔfɛrɛnamankajiraukamakunfɛ.ClementkabatakifɔlɔmincilenbɛKɔrɛntekaw ma10:10

Inɛnkuntangakojuguma,idawolokananamarafɔKlemɛntkabatakifɔlɔmincilenbɛKɔrɛntekaw ma11:3

Ay'afɔko:«Mɔgɔminbɛkumacamanfɔ,kakumacamanlamɛn,nikanlabɛnnendon,ob'amiiri koatilennendonwa?Minbangeramusofɛ,minbɛbalotiledamadɔwla,oyedubadenye.Clement kabatakifɔlɔmincilenbɛKɔrɛntekawma14:6

Iyesondɔyetumaminna,isɔnnaoma.Ayejɛnɲɔgɔnyakɛnijatɔyakɛlawye.Ibɛidadikojugu ma,inɛnkunbɛnanbarakɛIsigilenbɛkakumaibalimakanibɛiyɛrɛbadenkɛtɔgɔtiɲɛ» ClementkabatakifɔlɔmincilenbɛKɔrɛntekawma17:11

Inadogonɛnkuntɔɔrɔma.Ikanasiranhalakiliɲɛfananianana.»Clementkabatakifɔlɔmincilen bɛKɔrɛntekawma23:10

Adegekakɛmɔgɔkoloye,kakuncɛbayanikuncɛbayabɛɛbilakɛrɛfɛ.Clementkabatakifɔlɔmin cilenbɛKɔrɛntekawma23:16

Ikanaahakilifila,walakanfila.sabukanfilayesayajaanye.»IkakoloMatiginimatigi dɔgɔmanninwkɔrɔikoAlakalasigidenw,sirannibonyalaBarnabasikabatakiba14:14

NalonmayadonkaYesuKrisitatɔgɔda,anikaYahutukɛSabukerecɛndiinɛmaYahutuwminɛ, nkaYahutuwyekerecɛnminɛ;Ocogola,kanminnudaradannabaawma,olubɛɛkalajɛElohimfɛ. IgnacekabatakimincilenbɛMagnesikawma3:11

Diacrewfanakakankakɛjalakibaliwyeaɲɛkɔrɔ,ikoAlakabaarakɛlawKrisitala,ukanakɛ hadamadenwtayeNkalontigɛlawtɛ;kanfilatɛ;warikanubagawtɛ;nkaabɛdantɛmɛfɛnbɛɛla hinɛbaga,kɔlɔsilikɛla;kataamakakɛɲɛniMatigikatiɲɛye,alemintunyebɛɛkabaaradenye PolikarpekabatakimincilenbɛFilipekawma2:10

Sisan,uyejatɔyafaraukajurumutɔwkan,aniukanalonmayanɔgɔlenw.Nkaikaidenkɛwkɔrɔfɔ nininkumawbɛɛyeImusominnakɛibalimamusoyeAk'adegek'anɛnkunbali,abɛtɔgɔjugufɔ niminyeHermaskakitabufɔlɔ(Yelifɛnw)2:10

Abɛsigasigabagawjira,minnudarara,animɔgɔwɛrɛwminnubɛMatigitaukanwna,nkaatɛu dusukunna:odekosɔnukabinjalendon,jutɛula;sabuubɛbalokumadɔrɔndela,nkauka kɛwalewsara.Hermaskagafe3nan(Similitudes)9:194

Edɛnkitabuminnuɲinɛnaukɔ

Okɔ,HadamaniHawadonnakɔdingɛkɔnɔ,kajɔkadelilikɛ,uyɛrɛkanna,antunt’adɔn,nkau tunbɛmindɔnkosɛbɛHadamaniHawakakitabufɔlɔ5:1

HadamayeakacifɔSɛtiyetumaminna,afarikoloyɔrɔwlajɔra,abolowniasenwfangabɛɛbanna, adakɛraboboye,anɛnkunmakumadabilapewuAy'aɲɛwdatugukajinɛdabilaHadamani Hawakakitabufilanan9:1

Santannankan,Alabɛyen,HeburukannaabɛwelekoAravat.Henɔkikagundokitabu20:3

NeyeSankolo8nanye,ominbɛweleHeburukanna,Muzaloti,waatiwnijanijisigiyɔrɔ,ani sankolotaamashyɛntannifila,minnubɛSankolowolonwulanansanfɛ.Henɔkikagundokitabu21:7

Waatunbɛsankolobaarabɛɛfɔnye,dugukolonikɔgɔji,anifɛnbɛɛ,utɛmɛkown’utaacogo,ani sanpɛrɛnw,tilenikalo,dolowtaacogon’uyɛlɛmacogo,waatiw,sanw,donw,anilɛrɛw,fiɲɛ wulicogo,mɛlɛkɛwjate,aniukadɔnkiliwdacogo,anihadamadenwkafɛnbɛɛ,hadamadenbɛɛka dɔnkiliniukakanɲɛnamaya,cifɔlenw,cikanw,anidɔnkilidumanw,anifɛnbɛɛminnukakanka kalanHenɔkikagundokitabu23:1

Walimanimɔgɔdɔy'ayɛrɛjiramɔgɔɲumanyekannamarafɛ,nkakojugubɛadusukunna,otuma na,tɔkelentɛnaadusukunkananbarafaamu,kaayɛrɛjalaki,k'amasɔrɔakatilenbaliyatunjɛlen donbɛɛyewa?Henɔkikagundokitabu46:3

Minbɛkumanikannidusumajiginyebɛɛye,oyedubadenye.Mɔgɔminbɛhɛrɛfɔnianɛnkunye, odangalendon,k'asɔrɔhɛrɛtɛadusukunnaninpantɛ.Henɔkikagundokitabu52:13-14

..Anɛnkunbɛdaniabɛkalifa...SolomanikaZaburuw4

Matigi,ikanenikisisariyatiɲɛbalinimɔgɔjuguma,kabɔkannamintɛsariyatiɲɛaniminbɛ mɔgɔtɔgɔtiɲɛ,nkalonninanbarakuma.Mɔgɔjugunɛnkunkumawbɛtigɛlikɛcogocamanna,ko: «In’afɔtasumabɛucɛɲijenijamacɛma»Olasa,akadiayekasowfanikannkalontigɛlenye, Kanisɔndiyajiriwtigɛminnubɛtasumadonsariyatiɲɛnikɛlawla,Kaduwsendonkɛlɛladawolo tɔgɔjuguwfɛTasumatasumamanna,kantɔgɔjugufɔlenbɛhalakiminyɔrɔkajanAla ɲɛsiranbagawla!...Zaburuw12

Dawolodenwnikanfɔlifɛnminlabɛnnakaɲɛ,SolomanikaZaburuw15

Awkanenɛnkunninedawololakananitiɲɛkumawye;SolomanikaZaburuw16

Ola,nedusukunbɛMatigitanulibɔaninedabɛtanulifɔaye,aninenɛnkunbɛakaZaburuwfɔ. Solomanikadɔnkiliw40:5

UkakankabaarakɛniSirikanye,nkaotɛten;ukakantɛkelenyefewuAristeaskabataki1:16

Sisan,ikominejɔrɔlendonkanekawaleɲumandɔnjiranincɛwlaaniYahutuwladiɲɛfanbɛɛlaani bɔnsɔnnatawla,ney’alatigɛkoawkasariyabɛnabaarakɛkabɔHeburukannaminbɛbaarakɛaw cɛmakadonGɛrɛkikanna,walisaningafeninnukafaramasakɛkagafetɔwkanminnubɛneka gafemarayɔrɔla.Aristeaskabataki2:20

Ay'omɛntumaminna,Antiochusjoliminna,mɔgɔfagalaaniharamulenbay'afɔuyekouk'a nɛnkuntigɛNkaako:‘Haliniiyenekakumakanbɔ,AlayekumabaliwfanalamɛnbagayeAfilɛ, neyenenɛnkunbɔkalabɛn:atigɛ,bawoitɛnaneHakilidatuguocogola.Anb’anfarikoloyɔrɔw dininisɔndiyayewalisaukatigɛAlakakola.NkaAlanainɔfɛjoona.Katuguniiyenɛntigɛ,min tunbɛtanulidɔnkiliwdaaye'Makabewkakitabunaaninan5:39-43

Nkabain,mintunbɛkumaheburukanna,in’afɔnebɛnaafɔkɔfɛcogominna,oyedusudon cɛninkɔnɔ,ay’afɔgaradiwyeko:‘Nelabila,walisanekakumamasakɛfɛaniateriwbɛɛfɛn’a ye.’...Itɛmaloya,ikɛlencɛye,eminyekungosogodusukunye,kadusukunnatakelenmɔgɔwtanii yɛrɛye,minnudilannendonnifɛnkelenwye,k’utakanwna,kabugɔnitɔɔrɔuyenincogolawa? Makabewkakitabunaaninan6:5,9

Tiɲɛna,iniidenkɛwbilalakasolatumaminna,ijɔlentorayenkaEleazartɔɔrɔlenye,iy’afɔi denkɛwyeHeburukannako:‘Nedenkɛw,kɛlɛyebonyaye.Awwelelenkanaolakaseereyakɛan kasiyakosɔn,kakɛlɛkɛolanitiminandiyayeanbɛnbawkasariyatɔgɔla»Makabewkakitabu naaninan7:36-37

Ah,dontunyejuguyaye,nkaobɛɛn’ata,amakɛjuguyaye,tumaminnaGɛrɛkiwkafangatigi juguyetasumamanaakabraziersbarbarowye,anin’adiyanyekowtobilendon,anananikatapulti yeanikaseginakatɔɔrɔwlaIbrahimadenmusowolonwulala,k’uɲɛwfiyen,k’unɛnkunwtigɛ,k’u faganitɔɔrɔsuguyacamanyeMakabewkakitabunaaninan8:32

Enedenkɛ!niiyekumamɛn,akasaidusukunna,ikanaojiramɔgɔwɛrɛla,walisaokanakɛ kɔɔriɲɛnamayekainɛnkunjenikadimibilaifarila,kamaloyasɔrɔ,kamaloyaAlanihadamaden ɲɛkɔrɔ.Ahikarkamaana2:2

Enedenkɛ!ikakumakaɲɛanikainɛndiya.Ikanaatoitaamaɲɔgɔnkaisennatan,walisaakanai disisennawaatiwɛrɛlaAhikarkamaana2:35

Enedenkɛ!mɔgɔsennatigɛlikafisanianɛnkuntigɛliye.Ahikarkamaana2:45

Enedenkɛ!niib'afɛkakɛhakilitigiye,inɛnkunbalikankalontigɛ,kaibolobalikasonyalikɛ,ka iɲɛwbalikakojuguye;Otumanafɛ,inawelekohakilitigi»Ahikarkamaana2:60

Okɔ,uyelɛtɛrɛwjiraalaakasɛbɛnkɔnɔaniniakataamasyɛnye.WaHaiqâry'oyetumaminna, asenwy'ayɛrɛyɛrɛ,anɛnkunsirilendonoyɔrɔninbɛɛ,amasekakumakelenfɔsiranfɛ;nkaay'a kunkolodulondugukolofanfɛ,akɛraboboye.Ahikarkamaana3:34

Faraonyeokumamɛntumaminna,akabakoyara,ahakiliɲagaminaanɛnkunhɔrɔnyalenniaka kumadiyakosɔn.Ahikarkamaana5:26

Faraonhakiliɲagaminaanɛnkunhɔrɔnyalin'akajagɛlɛyafɛkajaabidi.Otuma,Faraonwulilaka bɔakamasasigilankan,kajɔHaiqârɲɛkɔrɔ,k’afɔayeko:‘Afɔneyesisan,walisanek’adɔni makɛmasakɛbɛin’afɔmɔgɔmin,aniakamɔgɔbaminnubɔlenbɛɲɔgɔnfɛ’Ahikarkamaana5:49

Enedenkɛ!Netunb'afɛkaɲumanyakɛiye,iyenesaranijuguyanikoniyaye,sisannetunbɛna sɛgɛnk'iɲɛwbɔ,kawuluwdumunikɛiye,kainɛnkuntigɛ,kaikunkolobɔninpandaye,kaika kɛwaleharamulenwsaraiye.'Ahikarkamaana7:43

AwnakɛMatigikamɔgɔwye,kankelenbɛawla.Beliarkananbarahakilitɛnakɛyen,katugunia bɛnafilitasumalafoabadaJudakalayidu4:30

OdekosɔnawnajɛnsɛnikonebalimawGadniDan,awtɛnaawkajamanawniawkakabilawni awkakandɔnAserkalayidu1:44

Hakiliɲumantɛkanfilasɔrɔ,dugawunidanga,mafiɲɛyalinibonya,dusukasininisɔndiya, dususumaniɲagami,filankafoyanitiɲɛ,faantanyaninafoloNkaakamiiriyakelenpedon,atɛtiɲɛ, asaniyalendon,mɔgɔwbɛɛtafanfɛ.Bɛnzamɛnkalayidu1:37

Turn static files into dynamic content formats.

Create a flipbook
Issuu converts static files into: digital portfolios, online yearbooks, online catalogs, digital photo albums and more. Sign up and create your flipbook.