CHAPTER 1 1 Sirak Denkɛ Yesu ka hakilitigiya kumasen. K'a masɔrɔ fɛn caman ni kobaw lase an ma sariya ni kiraw fɛ, ani mɔgɔ wɛrɛw fɛ minnu tugura u senw kɔ, o kow kosɔn Israɛl ka kan ka tanu kalan ni hakilitigiya kosɔn. ani min na, kalanden dɔrɔn man kan ka kɛ setigiw yɛrɛ ye, nka minnu b’a fɛ ka kalan kɛ, olu fana bɛ se ka nafa sɔrɔ kɛnɛmamɔgɔw la, kuma ni sɛbɛnni fɛ: ne bɛnbakɛ Yesu, k’a sɔrɔ a tun y’a yɛrɛ di sariya kalanni ma kosɛbɛ . O la sa, mɔgɔ minnu b'a fɛ ka kalan kɛ, ni o fɛnw delila, olu ka nafa caman sɔrɔ ka ɲɛnamaya kɛ ka kɛɲɛ ni sariya ye. O de kosɔn ne b'a ɲini aw fɛ aw k'a kalan ni nɛɛma ni hakilijagabɔ ye, ka yafa an ma, a bɛ iko an dɛsɛra kuma dɔw la, an ye baara kɛ ka minnu kɔrɔ fɔ. K'a masɔrɔ fɛn minnu fɔra Heburukan na, ka baara kɛ kan wɛrɛ la, fanga kelen tɛ olu la u bɛ fɔ u yɛrɛ ka kan na. Sabu ne nana Misira san bisaba ni san bisaba kɔnɔ, Euergetes tun ye masakɛ ye tuma min na, ka to yen waati dɔ la, ne ye gafe dɔ sɔrɔ min tun tɛ kalan fitinin ye, o de kosɔn ne y’a ye ko a ka kan kosɛbɛ ne ka timinandiya ni cɛsiri dɔw kɛ walasa k’a kɔrɔ fɔ ka baara kɛ ni kɔlɔsili ni sekoba ye o yɔrɔ la walasa ka gafe in laban, k’a bila u fana ye, minnu bɛ jamana wɛrɛ la, minnu bɛ sɔn ka kalan kɛ, k’u labɛn ka kɔn cogoyaw la ka ɲɛnamaya sariya kɔfɛ. Hakilitigiya bɛɛ bɛ bɔ Matigi de la, a bɛ a fɛ badaa. 2 Jɔn bɛ se ka kɔgɔji cɛncɛn ni sanjiba ni banbali donw jate? 3 Jɔn bɛ se ka sankolo janya ni dugukolo bonya ni a juguman ni hakilitigiya dɔn? 4 Hakilitigiya dabɔra ka kɔn fɛn bɛɛ ɲɛ, hakilitigiya faamuyali dabɔra kabini badaa. 5 Ala ka kuma min ka bon kosɛbɛ, o ye hakilitigiya jibɔyɔrɔ ye. A ka siraw ye ci banbaliw ye. 6 Hakilitigiya ju jirala jɔni de la? Walima jɔn de y'a ka laadilikan hakilitigiw dɔn? 7 Hakilitigiya dɔnniya jirala jɔni de la? ani jɔn de y'a ka ko kɛlenba faamu? 8 Hakilitigi kelen bɛ yen min ka kan ka siran kosɛbɛ, Matigi sigilen bɛ a ka masasigilan kan. 9 A y'a da, k'a ye, k'a jate, k'a bɔn a ka kɛwalew bɛɛ kan. 10 A bɛ farisogo bɛɛ fɛ ka kɛɲɛ ni a ka nilifɛn ye, a y'a di a kanubagaw ma. 11 Matigi ɲɛsiran ye bonya ni nɔɔrɔ ni ɲagali ni ɲagali masafugulan ye. 12 Matigi ɲɛsiran bɛ mɔgɔ dusu nisɔndiya, ka nisɔndiya ni ɲagali ani ɲɛnamaya jan di. 13 Mɔgɔ o mɔgɔ bɛ siran Matigi ɲɛ, o na ɲɛ sɔrɔ laban na, a na nɛɛma sɔrɔ a sa don na. 14 Ka siran Matigi ɲɛ, o ye hakilitigiya daminɛ ye.
15 A ye jusigilan banbali jɔ ni mɔgɔw ye, a na to u bɔnsɔnw fɛ. 16 Ka siran Matigi ɲɛ, o ye hakilitigiya dafalen ye. 17 A bɛ u ka so bɛɛ fa fɛn dumanw na, ka nafolomafɛnw fa a ka sɛnɛfɛnw na. 18 Matigi ɲɛsiran ye hakilitigiya masafugulan ye, o bɛ hɛrɛ ni kɛnɛya dafalen sabati. O fila bɛɛ ye Ala ka nilifɛnw ye. 19 Hakilitigiya bɛ setigiya ni hakilitigiya dɔnni sanji bɔ, ka u kɔrɔta ka bonya da a kan. 20 Hakilitigiya ju ye ka siran Matigi ɲɛ, a bolow bɛ ɲɛnamaya jan. 21 Matigi siran bɛ jurumuw gɛn, o bɛ diminya lasegin yɔrɔ min na. 22 Mɔgɔ diminnen tɛ se ka jo sɔrɔ. katuguni a ka diminya fanga na kɛ a halakili ye.» 23 Mɔgɔ muɲuli na ɲɛji bɔ waati dɔ kɔnɔ, o kɔfɛ, ɲagali na don a la. 24 A na a ka kuma dogo waati dɔ kɔnɔ, mɔgɔ caman da na a ka hakilitigiya fɔ. 25 Dɔnniya ntalenw bɛ hakilitigiya nafolo la. 26 Ni hakilitigiya b'i fɛ, i ka ci fɔlenw mara, Matigi na o di i ma.» 27 Matigi ɲɛsiran ye hakilitigiya ni kalan ye. 28 I kana da Matigi ɲɛsiran na ni i ye faantan ye. 29 I kana kɛ filankafo ye mɔgɔw ɲɛ na, ka i janto i ka kuma fɔlenw na. 30 I kana i yɛrɛ kɔrɔta, walisa i kana bin, ka maloya lase i ni ma, o cogo la, Ala k'i ka gundo dɔn, k'i fili jama cɛma, katuguni i ma na tiɲɛ na Matigi siranya la, nka i nana i dusukun na bɛ fa nanbara la. CHAPTER 2 1 Ne denkɛ, ni i nana Matigi baara, i ni labɛn kɔrɔbɔli kama. 2 I ka i dusu latilen, ka muɲu tuma bɛɛ, i kana kɔrɔtɔ tɔɔrɔ waati la. 3 I nɔrɔ a la, i kana taa, walisa i ka bonya i laban laban na. 4 Fɛn o fɛn bɛ na i kan, i ka nisɔndiya, ka muɲu ni i jiginna ka kɛ yɔrɔ dɔgɔmannin ye. 5 K'a masɔrɔ sanu bɛ kɔrɔbɔ tasuma la, mɔgɔ sɔnnenw bɛ kɔrɔbɔ gɛlɛya foro kɔnɔ. 6 I ka da a la, a na i dɛmɛ. I ka sira labɛn ka ɲɛ, ka i jigi da a kan.» 7 Aw minnu bɛ siran Matigi ɲɛ, aw ka a ka makari makɔnɔ. Aw kana taa yɔrɔ wɛrɛ, walisa aw kana bin.» 8 Aw minnu bɛ siran Matigi ɲɛ, aw ka da a la. Aw ka sara tɛna ban.» 9 Aw minnu bɛ siran Matigi ɲɛ, aw ka jigi da ko ɲuman kan, ani ɲagali banbali ni makari la. 10 A' ye kɔrɔlenw ka bɔnsɔnw lajɛ. mɔgɔ dɔ y'a jigi da Matigi kan, ka maloya wa? Yala mɔgɔ dɔ tora a
ka siran na, wa u bilala wa? A ye jɔn mafiɲɛya, min y'a wele? 11 Matigi falen bɛ hinɛ ni makari la, a bɛ muɲuli kɛ, a bɛ makari kosɛbɛ, a bɛ jurumuw yafa, ka kisi tɔɔrɔ waati la. 12 Bɔnɛ ka kɛ dusukun siranninw ni bolo sɛgɛnnenw ni jurumukɛla min bɛ taa sira fila fɛ! 13 Bɔnɛ bɛ min na! katuguni a ma da a la. o de kosɔn a tɛna lafasa.» 14 Aw minnu muɲuli tiɲɛna, bɔnɛ bɛ aw ye! Ni Matigi nana bɔ aw ye, aw na mun kɛ? 15 Minnu bɛ siran Matigi ɲɛ, olu tɛna a ka Kuma labato. Minnu b'a kanu, olu na a ka siraw mara. 16 Minnu bɛ siran Matigi ɲɛ, olu na ko ɲuman ɲini. Minnu b'a kanu, olu na fa sariya la. 17 Minnu bɛ siran Matigi ɲɛ, olu na u dusukunw labɛn ka u niw majigin a ɲɛ kɔrɔ. 18 U y'a fɔ ko: «An na bin Matigi bolo, an tɛna bin mɔgɔw bolo. CHAPTER 3 1 Denmisɛnw, aw ka ne fa lamɛn, ka o kɛ, walisa aw ka lafiya. 2 Matigi ye fa bonya denw kan, ka ba ka setigiya sabati denw kan. 3 Mɔgɔ min bɛ a fa bonya, o tigi bɛ a ka jurumuw kafari. 4 Min bɛ a ba bonya, o bɛ i ko nafolo marabaga. 5 Mɔgɔ o mɔgɔ bɛ a fa bonya, o na ɲagali a yɛrɛ denw fɛ. Ni a ye a ka delili kɛ tuma min na, a na lamɛn.» 6 Min bɛ a fa bonya, o na ɲɛnamaya jan sɔrɔ. Min bɛ Matigi kan minɛ, o na kɛ dususalo ye a ba bolo.» 7 Min bɛ siran Matigi ɲɛ, o na bonya da a fa kan, ka baara kɛ a bangebagaw ye i ko a makɛw. 8 I fa ni i ba bonya i ka kuma ni i ka kɛwalew la, walisa dugawu ka sɔrɔ i la u fɛ. 9 Fa ka dugawu bɛ denw ka sow sabati. Nka ba danga bɛ jusigilanw bɔ. 10 I kana bonya da i fa bonya kosɔn. katuguni i fa ka maloya tɛ nɔɔrɔ ye i bolo.» 11 Mɔgɔ nɔɔrɔ bɛ bɔ a fa bonya la. Denba min ma bonya, o ye maloya ye denw bolo. 12 Ne denkɛ, i fa dɛmɛ a si hakɛ la, i kana a dusu kasi a ɲɛnama tuma bɛɛ. 13 Ni a ka faamuyali dɛsɛra, aw ka muɲu a kɔrɔ. I kana a mafiɲɛya ni i bɛ i fanga dafalen na.» 14 I fa ka lafiya tɛna ɲinɛ, o na fara jurumuw nɔ na ka i sabati. 15 I ka tɔɔrɔ don na, mɔgɔw hakili na to o la. i ka jurumuw fana na wuli, i n'a fɔ jikuru minnu bɛ kɛ waati duman na. 16 Min bɛ a fa bila, o bɛ i ko Ala tɔgɔ tiɲɛbaga. Min bɛ a ba dimi, o dangalen don.
17 Ne denkɛ, i ka baara kɛ ni dususuma ye. O cogo la, i na kɛ mɔgɔ kanulen ye min ka di a ye.» 18 Ni i bɛ bonya ka taa a fɛ, i bɛ i yɛrɛ majigin ka taa a fɛ, i na nɛɛma sɔrɔ Matigi ɲɛ kɔrɔ. 19 Mɔgɔ caman bɛ sanfɛyɔrɔ la, u tɔgɔ bɔra kosɛbɛ, nka gundo bɛ jira mɔgɔ dususumaninw na. 20 Matigi ka sebaaya ka bon, mɔgɔ dɔgɔmanninw b'a bonya. 21 Fɛn minnu ka gɛlɛn i ma, i kana olu ɲini. 22 Nka min fɔra i ye, i ka miiri o la ni bonya ye, katuguni a man kan i ka gundolafɛnw ye i ɲɛ na. 23 Aw kana aw yɛrɛ ɲini ko kunntanw na, katuguni fɛn caman jirala i la ka tɛmɛ mɔgɔw ka faamuyali kan. 24 Katuguni mɔgɔ caman bɛ lafili u yɛrɛw ka miiriya fuw fɛ. Siga jugu dɔ ye u ka kiri tigɛ. 25 Ni ɲɛ tɛ i la, yeelen na dɛsɛ i la. 26 Dusukun kuncɛba na juguya laban na. Farati kanubaga na halaki o la.» 27 Dusukun gɛlɛn na doni don dusukasi la. Mɔgɔ jugu na jurumu dalajɛ jurumu kan.» 28 Kuncɛbaw ɲangili la, fura tɛ yen. Katuguni juguya jiri ye jiri don a la.» 29 Hakilitigi dusukun na ntalen dɔ faamu. tulo min bɛ a janto a la, o ye hakilitigi nege ye. 30 Ji na tasuma tasumaman faga. Ni saraka bɛ kɛ jurumuw kafarili ye. 31 Min bɛ fɛn ɲumanw sara, o b'a hakili to fɛn nataw la. Ni a binna, a na jɔyɔrɔ sɔrɔ.» CHAPTER 4 1 Ne denkɛ, i kana faantan nanbara a ka balo la, i kana dɛsɛbagatɔ ɲɛw bila ka mɛn. 2 Kɔngɔ bɛ mɔgɔ min na, aw kana o dusukasi. Aw kana mɔgɔ dimi a ka tɔɔrɔ la.» 3 Dusukun min bɛ jɔrɔ, aw kana gɛlɛya wɛrɛ fara o kan. Aw kana to ka fɛn di mɔgɔ ma min mago bɛ a la. 4 Aw kana ban tɔɔrɔbaaw ka delili la. I kana i ɲɛda mabɔ faantan cɛ fana.» 5 I kana i ɲɛ bɔ dɛsɛbagatɔ la, i kana sababu si di a ma ka i danga. 6 Ni a ye i danga a ni dusukasi fɛ, a dabɔbaa na a ka delili lamɛn. 7 jama ka kanuya sɔrɔ i yɛrɛ la, ka i kunkolo biri cɛba dɔ ɲɛkɔrɔ. 8 A kana i dusu kasi ka i tulo da faantan ɲɛkɔrɔ, k'a jaabi ni teriya ye ni dususuma ye. 9 Min bɛ tɔɔrɔ la, aw ka o kisi degunbaga bolo. I kana sɛgɛn ni i sigilen bɛ kiritigɛ la.» 10 I ka kɛ i ko fa tɛ facɛmanw ye, ka kɛ cɛ nɔ na u ba ye. 11 Hakilitigiya bɛ a denw kɔrɔta, ka a ɲinibagaw minɛ.
12 Min b'a kanu, o bɛ ɲɛnamaya kanu. Minnu b'a ɲini joona, olu na fa ɲagali la.» 13 Min b'a minɛ kosɛbɛ, o na nɔɔrɔ sɔrɔ. A mana don yɔrɔ o yɔrɔ, Matigi na dugawu kɛ. 14 Minnu bɛ baara kɛ a ye, olu na baara kɛ Elohim senuma ye. 15 Min b'a tulo da a kan, o na kiri tigɛ siyaw kan. 16 Ni cɛ dɔ y'a yɛrɛ di a ma, o na a ciyɛn ta. A bɔnsɔn na a minɛ a bolo.» 17 A daminɛ na, a na taama sira juguw fɛ ni a ye, ka siran ni siran bila a la, ka a tɔɔrɔ ni a ka kololi ye, fo a ka da a ni la ka a kɔrɔbɔ a ka sariyaw fɛ. 18 O tuma na fɛ, muso na segin sira tilennen kan ka taa a dusu saalo k'a ka gundo jira a la. 19 Nka ni a filila, muso na a bila ka a bila a yɛrɛ halakili la. 20 A' ye sababu kɔlɔsi, ka aw yɛrɛ kɔlɔsi kojugu ma. I kana maloya ni o bɛ i ni ko la.» 21 Maloya bɛ yen min bɛ na ni jurumu ye. Maloya dɔ bɛ yen min ye nɔɔrɔ ni nɛɛma ye. 22 I kana sɔn mɔgɔ si ma i ni kɛlɛ, mɔgɔ si ka bonya kana i bin. 23 I kana i yɛrɛ tanga kuma ma, ni ko ɲuman kɛli bɛ se ka kɛ, i kana i ka hakilitigiya dogo a cɛɲi la. 24 Hakilitigiya na dɔn kuma de fɛ. 25 Aw kana kuma tiɲɛ sɔsɔ cogo si la. Nka i ka maloya i ka dɔnbaliya fili kosɔn.» 26 I kana maloya ka i ka jurumuw fɔ. ani ka baji sira wajibiya. 27 I kana i yɛrɛ kɛ hakilintan dɔ kɔrɔsigi ye. aw kana sɔn fangatigiw ka mɔgɔya fana ma. 28 I jija tiɲɛ ko la fo ka se saya ma, Matigi na kɛlɛ kɛ i ye. 29 I kana kɔrɔtɔ i nɛnkun na, i kana i ka kɛwalew lajɔ. 30 I kana kɛ i ko waraba i ka so kɔnɔ, i kana siran i ka jɔnw cɛma. 31 I bolo kana kɔrɔta walisa ka sɔnni kɛ, ka da tugu i ka kan ka sara tuma min na. CHAPTER 5 1 I kana i dusukun sigi i ka nafolo kan. Aw kana a fɔ ko: «N bɛ se ne ka ɲɛnamaya ma.» 2 I kana tugu i yɛrɛ hakili ni i fanga kɔ, ka taama i dusukun siraw kan. 3 Aw kana a fɔ ko: Jɔn na ne kɛlɛ ne ka kɛwalew kosɔn? katuguni Matigi na i ka kuncɛbaya hakɛ bɔ tiɲɛ na.» 4 Aw kana a fɔ ko ne ye jurumu kɛ, kojugu jumɛn kɛra ne la? Katuguni Matigi muɲuli bɛ a la, a tɛna i bila cogo si la.» 5 Kafari ko la, aw kana siran ka jurumu fara jurumu kan.
6 Aw kana a fɔ ko a ka makari ka bon. a na hɛrɛ sɔrɔ ne ka jurumu caman kosɔn, katuguni makari ni diminya bɛ bɔ a la, a ka dimi bɛ jurumutw kan. 7 I kana mɛn ka kɔsegin Matigi ma, i kana don o don bila, katuguni Matigi ka diminya na barika sɔrɔ, i na halaki i ka lafiya la, ka halaki i ka waleɲumandɔn don na. 8 I kana i dusukun bila fɛnw na minnu sɔrɔla tilenbaliya la, k'a masɔrɔ u tɛna nafa sɔrɔ i la tɔɔrɔ don na. 9 Aw kana fiyɛ ni fiɲɛ bɛɛ ye, aw kana taa sira bɛɛ la, katuguni jurumukɛla min kan fila bɛ o la. 10 I jija i ka faamuyali la. I ka kuma ka kɛ kelen ye.» 11 Aw ka teliya ka lamɛnni kɛ. I ka ɲɛnamaya ka kɛ ni kɔnɔnajɛya ye. ani ka jaabi di ni muɲuli ye. 12 Ni hakili bɛ i la, i mɔgɔɲɔgɔn jaabi. ni o tɛ, i bolo da i da kan.» 13 Bonya ni maloya bɛ kuma la. 14 I kana wele ko kumajugu fɔbaga, i kana i nɛnkun lafili, katuguni maloya jugu bɛ son la, jalaki jugu bɛ nɛn fila kan. 15 Aw kana kɛ fɛn si dɔnbali ye ko belebele wala ko fitinin dɔ la. CHAPTER 6 1 Sanni i ka kɛ teri ye, i kana kɛ jugu ye; I na tɔgɔ jugu ni maloya ni maloya sɔrɔ o de fɛ. 2 I kana i yɛrɛ bonya i yɛrɛ ka laadilikanw fɛ. walisa i ni kana tigɛtigɛ i ko misiden min bɛ tunun a kelen na.» 3 I na i buluw dun ka ban i den na, ka i yɛrɛ to i ko jiri jalen. 4 Ni jugu na a tigi halaki ka a juguw mafiɲɛya. 5 Kan duman bɛna teriw caya, kan tilennen bɛna dɔ fara foli ɲumanw kan. 6 A' ye hɛrɛ kɛ ni mɔgɔ caman ye, o bɛɛ n'a ta, aw ka ladilikɛla ba kelen dɔrɔn de sɔrɔ. 7 Ni i b'a fɛ ka teri sɔrɔ, i k'a kɔrɔbɔ fɔlɔ, i kana kɔrɔtɔ ka bonya da a kan. 8 Mɔgɔ dɔ ye teri ye a yɛrɛ ka ko la, a tɛna to i ka tɔɔrɔ don na. 9 A terikɛ dɔ bɛ yen, ni a jiginna juguya la, ka kɛlɛ kɛ, o na i mafiɲɛyali sɔrɔ. 10 I teri dɔ fana ye i taamaɲɔgɔn ye tabali la, a tɛna to i ka tɔɔrɔ don na. 11 Nka i ka ɲɛtaa la, a na kɛ i ko i yɛrɛ, ka jagɛlɛya sɔrɔ i ka jɔnw kɔrɔ. 12 Ni i majiginna, a na i kɛlɛ, a na a yɛrɛ dogo i ɲɛda la. 13 I faran ka bɔ i juguw la, ka i janto i teriw la. 14 Teri kantigi ye lafasali barikama ye. 15 Foyi tɛ se ka teri kantigi kɛlɛ, wa a ka ɲumanya nafa ka bon kosɛbɛ.
16 Teri kantigi ye ɲɛnamaya fura ye. Minnu bɛ siran Matigi ɲɛ, olu na a sɔrɔ.» 17 Min bɛ siran Matigi ɲɛ, o na a ka teriya sirataama ka ɲɛ. 18 Ne denkɛ, i ka kalan lajɛ kabini i denmisɛnman, i na hakilitigiya sɔrɔ o cogo la fo i ka kɔrɔya. 19 I ka na a fɛ i ko sɛnɛkɛla ni dannikɛla, ka a den ɲumanw makɔnɔ, katuguni i tɛna baara caman kɛ a la, nka i na a denw dun joona. 20 A man di kalanbaliw ye kosɛbɛ. 21 A na da a kan i ko kɔrɔbɔli kabakurun barikama. A na a gɛn ka bɔ a la sani a ka mɛn. 22 Hakilitigiya bɛ ka kɛɲɛ ni a tɔgɔ ye, a tɛ jira mɔgɔ caman ɲɛ na. 23 Ne denkɛ, i ka i tulo da, i ka ne ka laadilikan minɛ, i kana ban ne ka laadilikan na. 24 I senw don a ka juruw la, ka i kɔ don a ka cakɛda la. 25 I biri i kamankun na k'a muɲu, a sirili kana i dusu kasi. 26 I ka na a fɛ ni i dusukun bɛɛ ye, ka a ka siraw mara ni i sebaaya bɛɛ ye. 27 I ka ɲinini kɛ ka ɲinini kɛ, a na jira i la. 28 A laban na, i na a ka lafiɲɛ sɔrɔ, o na yɛlɛma i ka nisɔndiya la. 29 O tuma na fɛ, a ka juruw na kɛ i tangalan barikama ye, a ka cakɛdaw na kɛ nɔɔrɔ fini ye. 30 Sanu fini dɔ b'a kan, a sirilanw ye fini bulama ye. 31 I na a don i ko bonya fini, ka a don i lamini na i n'a fɔ ɲagali masafugulan. 32 Ne denkɛ, ni i b'a fɛ, i na kalan. 33 Ni i b'a fɛ ka lamɛnni kɛ, i na faamuyali sɔrɔ. 34 Aw ka jɔ cɛkɔrɔbaw jama cɛma. Aw ka nɔrɔ hakilitigi la.» 35 Aw ka sɔn ka Ala ɲɛsiran kuma bɛɛ lamɛn. Faamuyali ntalenw kana bɔ i la.» 36 Ni i ye mɔgɔ hakilitigi ye, i ka taa a fɛ tuma caman na, ka i sen don a da la. 37 I hakili ka to Matigi ka laadilikanw kan, ka miiri a ka ci fɔlenw na tuma bɛɛ. CHAPTER 7 1 I kana kojugu si kɛ, o cogo la, kojugu si tɛna kɛ i la. 2 I ka bɔ tilenbaliw la, tilenbaliya na i kɔdon. 3 Ne denkɛ, i kana dan tilenbaliya kɔw kan, i tɛna u tigɛ siɲɛ wolonwula. 4 Aw kana kuntigiya ɲini Matigi fɛ, aw kana bonya sigiyɔrɔ ɲini masakɛ fɛ. 5 I kana jo di i yɛrɛ ma Matigi ɲɛ kɔrɔ. I kana i yɛrɛ bonya i ka hakilitigiya la masakɛ ɲɛ kɔrɔ.» 6 Aw kana a ɲini ka kɛ kiritigɛlaw ye, aw kana se ka tilenbaliya ta ka bɔ yen. walisa i kana siran sebaaya ɲɛ, i kana i ka tilennenya sira kunna tigɛ.»
7 I kana dugu jamaba juguya, o kɔ, i tɛna i yɛrɛ fili jama cɛma. 8 Aw kana jurumu kelen siri tɔ kelen na. Katuguni kelen na, i tɛna kɛ ni ɲangili tɛ i la.» 9 Aw kana a fɔ ko: «Ala na ne ka saraka caman filɛ, ni ne bɛ saraka bɔ Ala kɔrɔtalenba la, a na sɔn o ma.» 10 I kana i dusu tiɲɛ ni i bɛ i ka delili kɛ, i kana i janto saraka dili la. 11 Aw kana ŋɛɲɛ kɛ mɔgɔ si la k'a mafiɲɛya a ni dusukasi la, katuguni mɔgɔ dɔ bɛ yen min bɛ mɔgɔ majigin ka kɔrɔta. 12 I kana nkalon tigɛ i balima kama. I kana o ɲɔgɔn kɛ i terikɛ fana na.» 13 Aw kana nkalon si kɛ, katuguni o laada man ɲi. 14 I kana kuma caman fɔ maakɔrɔ caman cɛma, i kana kuma caman fɔ ni i bɛ delili kɛ. 15 Kɔrɔtalenba ye baara min sigi sen kan, aw kana sɛgɛnba wala sɛnɛko koniya. 16 I kana i yɛrɛ jate jurumutɔ caman cɛma, nka i hakili to a la ko diminya tɛna mɛn. 17 I yɛrɛ majigin kosɛbɛ, katuguni Ala ɲɛsiranbaliw ka waleɲumandɔn ye tasuma ni kɔnɔw ye. 18 Aw kana aw teri yɛlɛma ka ɲɛ foyi la. Balima kantigi fana kana kɛ Ofir sanu kosɔn. 19 Aw kana muso hakilitigi ni ɲuman bila, katuguni a ka nɛɛma ka bon ni sanu ye. 20 K'a sɔrɔ i ka jɔn bɛ baara kɛ tiɲɛ na, i kana kojugu deli, wala baarakɛla min bɛ a yɛrɛ di i kosɔn. 21 I ni ka baaraden ɲuman kanu, i kana a nanbara hɔrɔnya la. 22 Baganw b'i bolo wa? i ɲɛ jɔ u la.» 23 Denw b'i bolo wa? aw k' u kalan, ka u biri u kɔ la kabini u denmisɛnman. 24 Denmusow b'aw fɛ wa? I janto u farikolo la, i kana i yɛrɛ jira u la. 25 I denmuso furu, i na ko gɛlɛn dɔ kɛ. 26 Muso bɛ i fɛ i hakili la wa? I kana a to yen, nka i kana i yɛrɛ di muso nɔgɔlen ma.» 27 I fa bonya ni i dusukun bɛɛ ye, i kana ɲinɛ i ba ka dusukasi kɔ. 28 I hakili to a la ko i bangera u fɛ. U ye ko minnu kɛ i ye, i bɛ se ka olu sara cogo di? 29 I ka siran Matigi ɲɛ ni i ni bɛɛ ye, ka bonya da a ka sarakalasebagaw kan. 30 Min ye i da ni i fanga bɛɛ ye, i ka o kanu, i kana a ka baarakɛlaw bila. 31 Aw ka siran Matigi ɲɛ ka sarakalasebaa bonya. A ka niyɔrɔ di a ma, i ko a fɔra i ye cogo min na. den fɔlɔw ni jurumu saraka ni kamankunw nilifɛn, saniyali saraka ani fɛn senuma fɔlɔw. 32 I bolo kɔrɔta faantanw kan, walisa i ka dugawu ka dafa. 33 Nilifɛn bɛ nɛɛma sɔrɔ mɔgɔ ɲɛnama bɛɛ ɲɛ na. Suw kana a minɛ.»
34 Aw kana kɛ ni kasitɔw ye, ka kasi ni dusukasibagatɔw ye. 35 I kana mɛn ka taa bɔ banabagatɔw la, katuguni o na i kɛ kanulen ye. 36 I mana fɛn o fɛn minɛ i bolo, i hakili to a laban na, i kana kojugu kɛ abada. CHAPTER 8 1 I kana kɛlɛ kɛ ni cɛbatigi ye' walisa i kana bin a bolo. 2 Aw kana sɔsɔli kɛ ni nafolotigi ye, walisa a kana girinya ka tɛmɛ aw kan, katuguni sanu ye mɔgɔ caman halaki ka masakɛw dusukunw tiɲɛ. 3 Aw kana kɛlɛ kɛ ni mɔgɔ ye min falen bɛ kan na, aw kana yiriw dalajɛ a tasuma kan. 4 I kana tulonko kɛ ni mɔgɔ maloyalen ye, walisa i bɛnbaw kana maloya. 5 Mɔgɔ min kɔsegira jurumu la, aw kana o mafiɲɛya, nka aw hakili to a la ko an bɛɛ ka kan ni ɲangili ye. 6 Aw kana mɔgɔ mafiɲɛya a kɔrɔya la, katuguni hali an dɔw kɔrɔla. 7 I kana ɲagali i juguba salen kosɔn, nka i hakili to a la ko an bɛɛ bɛ sa. 8 I kana hakilitigiw ka kumaw mafiɲɛya, nka i ka u ka ntalenw dɔn, katuguni i na kalan dege olu de fɛ, ka baara kɛ mɔgɔba dɔw ye nɔgɔya la. 9 Aw kana maakɔrɔw ka kuma fɔ, katuguni u fana ye u faw dege, i na faamuyali dege u la, ka jaabi di i ko mago bɛ min na. 10 I kana jurumukɛla ka bɔgɔdaga tasuma, walisa i kana jeni a ka tasuma tasuma fɛ. 11 I kana wuli ni dimi ye mɔgɔ jogintɔ ɲɛkɔrɔ, walisa a kana i minɛ i ka kumaw la 12 Min ka bon ni i yɛrɛ ye, i kana juru don o la. Ni i ye juru don a la, i k'a jate ko a tununna. 13 I kana i hakili sigi ka tɛmɛ i seko kan. 14 Aw kana taa sariya la ni kiritigɛla ye. katuguni u na kiri tigɛ a kosɔn ka kɛɲɛ ni a bonya ye.» 15 I kana taama sira fɛ ni mɔgɔ jagɛlɛn ye, walisa a kana i tɔɔrɔ, katuguni a na a yɛrɛ sago kɛ, i na halaki a fɛ a ka nalomanya barika la. 16 I kana kɛlɛ kɛ ni cɛ diminnen ye, i kana taa n'a ye yɔrɔ kelen na, katuguni joli bɛ i ko foyi tɛ a ɲɛ na, dɛmɛ tɛ yɔrɔ min na, a na i ci. 17 Aw kana lajɛ kɛ ni hakilintan ye. sabu a tɛ se ka laadilikanw mara. 18 Aw kana gundo kow kɛ dunan ɲɛkɔrɔ. katuguni a bɛna min lase i ma, i t'o dɔn.» 19 I kana i dusukun da mɔgɔw bɛɛ ye, walisa a kana i sara ni hakilitigiya ye.
CHAPTER 9 1 I kana keleya i disi muso la, i kana kalan jugu kalan a ye i yɛrɛ ma. 2 I kana i ni di muso ma walisa a k'a sen da i ka nafolo kan. 3 I kana jatɔmuso kunbɛn, walisa i kana bin a ka janw kɔnɔ. 4 I kana baara kɛ kosɛbɛ ni muso dɔnkilidala ye, walisa i kana minɛ a ka cɛsiriw la. 5 I kana i ɲɛmajɔ jɔnmuso la, walisa i kana bin a ka fɛn sɔngɔ gɛlɛnw fɛ. 6 I kana i ni di jatɔmusow ma, walisa i kana bɔnɛ i ka ciyɛn na. 7 I kana i lamini dugu nbɛdaw la, i kana yaala dugu yɔrɔ kelen na. 8 I ɲɛ bɔ muso cɛɲumanba la, i kana mɔgɔ wɛrɛ cɛɲa filɛ. sabu mɔgɔ caman lafilira muso cɛɲi fɛ. Katuguni kanuya bɛ mana i ko tasuma.» 9 I kana i sigi cɛ wɛrɛ muso fɛ fewu, i kana i ka wari bɔ a fɛ diwɛn na. walisa i dusukun kana jɛngɛ a fɛ, o cogo la i nege kosɔn i bɛ bin halakili la. 10 Aw kana aw teri kɔrɔ bila. katuguni kura tɛ se ka suma ni a ye: teri kura bɛ i ko diwɛn kura. ni a kɔrɔla, i na a min ni diyanye ye.» 11 I kana keleya jurumukɛla nɔɔrɔ la, katuguni i t'a dɔn a laban bɛna kɛ min ye. 12 Ala ɲɛsiranbaliw bɛ nisɔndiya fɛn min na, aw kana aw nisɔndiya. nka aw hakili to a la ko u tɛna taa u kaburu la ni ɲangili tɛ u la. 13 I ka i yɔrɔ janya mɔgɔ fagali se bɛ mɔgɔ min na. o cogo la, i kana sigasiga saya siran na, ni i nana a fɛ, i kana jalaki, walisa a kana i ni bɔsi i la o yɔrɔnin bɛɛ. 14 I bɛ se ka surunya cogo min na, i ka jateminɛ kɛ i mɔgɔɲɔgɔn na, ka lajɛ kɛ ni hakilitigiw ye. 15 I ka kuma ka kɛ hakilitigiw fɛ, i ka kuma bɛɛ ka kɛ Kɔrɔtalenba ka sariya la. 16 Mɔgɔ tilennenw ka dumuni kɛ ka minni kɛ n'i ye. I ka i yɛrɛ bonya ka kɛ Matigi ɲɛsiran ye.» 17 O baara na tanu bololabaarakɛla bolo fɛ. 18 Mɔgɔ min kan man jugu, o ye farati ye a ka dugu kɔnɔ. Min bɛ kɔrɔtɔ a ka kuma na, o na koniya.» CHAPTER 10 1 Kiiritigɛla hakilitigi na a ka mɔgɔw kalan. ani mɔgɔ hakilitigi ka gɔfɛrɛnaman labɛnna ka ɲɛ. 2 Jama kiritigɛla yɛrɛ bɛ cogo min na, a ka kuntigiw fana bɛ ten. Dugu kuntigi ye mɔgɔ sugu min ye, o mɔgɔw bɛɛ ye o ɲɔgɔn ye.» 3 Masakɛ hakilintan bɛ a ka mɔgɔw halaki. Nka fangatigiw ka hakilitigiya barika la, dugu na sigi yen.»
4 Dugukolo sebaaya bɛ Matigi bolo, wa waati bɛnnen na, a na dɔ sigi a kun na, nafa bɛ min na. 5 Hadamaden ka ɲɛtaa bɛ Elohim bolo, a na bonya da sariya karamɔgɔ kan. 6 I kana i mɔgɔɲɔgɔn kɔniya kojugu bɛɛ la. ani aw kana foyi kɛ fewu ni wale juguw ye. 7 Kuncɛbaya ye koniya ye Elohim ni hadamaden ɲɛ kɔrɔ. 8 Tilenbaliya walew, joginw ani nafolo minnu sɔrɔla nanbara fɛ, o kosɔn, masaya bɛ bɔ jamana dɔ la ka taa jamana wɛrɛ la. 9 Mun na dugukolo ni buguri bɛ kuncɛbaya kɛ? Fɛn wɛrɛ tɛ yen min ka jugu ni namaratɔ ye. katuguni k'a to a ɲɛnama, a bɛ a banakɔtaa fili.» 10 Dɔgɔtɔrɔ bɛ bana jan dɔ tigɛ. Min ye masakɛ ye bi sini, o na sa.» 11 Ni mɔgɔ sara, a na fɛnɲɛnamaw ni baganw ni kɔnɔw ciyɛn ta. 12 Kuncɛbaya daminɛ ye ni mɔgɔ bɔra Elohim la, ka a dusukun mabɔ a Dabaga la. 13 Kuncɛbaya ye jurumu daminɛ ye, jurumu bɛ mɔgɔ min bolo, o na haramulenw bɔn. 14 Matigi ye kuncɛbaw ka masasigilanw fili ka mɔgɔ dususumaninw sigi u nɔ na. 15 Matigi ye siya kuncɛbaw juw tigɛ ka mɔgɔ dɔgɔmanninw dan u nɔ na. 16 Matigi ye siyaw ka jamanaw ci ka u halaki fo ka se dugukolo jusigilanw ma. 17 A ye u dɔw ta ka u halaki ka u hakili jigin dugukolo kan. 18 Kuncɛbaya ma kɛ cɛw kosɔn, muso bangenenw ma dimi kosɛbɛ. 19 Minnu bɛ siran Matigi ɲɛ, olu ye kisɛ jɛlen ye, a kanubagaw ye jiri bonyalen ye. minnu bɛ ci fɔlenw tiɲɛ, olu ye kisɛ lafililenw ye. 20 Balimaw cɛma, mɔgɔ min ye kuntigi ye, o bonyalen don. Minnu bɛ siran Matigi ɲɛ a ɲɛ na, olu fana bɛ ten.» 21 Matigi ɲɛsiran bɛ taa ɲɛfɛ ka kɔn kuntigiya sɔrɔli ɲɛ, nka maloya ni kuncɛbaya de ye a bɔnɛ ye. 22 A kɛra nafolotigi ye wo, a kɛra mɔgɔba ye wo, a kɛra faantan ye wo, u nɔɔrɔ ye Matigi ɲɛsiran ye. 23 A man kan ka faantan mafiɲɛya, faamuyali bɛ min na. A man nɔgɔn fana ka jurumukɛla bonya. 24 Mɔgɔba ni kiritigɛlaw ni fangatigiw na bonya. O bɛɛ n'a ta, u si tɛ yen min ka bon ni Matigi ɲɛsiranbaa ye.» 25 Hɔrɔnw na baara kɛ jɔn hakilitigi ye. 26 I kana hakilitigiya kɛ i ka jago la. I kana i yɛrɛ bonya i ka tɔɔrɔ waati la.» 27 Min bɛ baara kɛ ka caya fɛn bɛɛ la, o ka fisa ni mɔgɔ ye min bɛ waso, ka dumuni dɛsɛ. 28 Ne denkɛ, i ni bonya ni dususuma ye, ka bonya da a kan ka kɛɲɛ ni a bonya ye.
29 Mɔgɔ min bɛ jurumu kɛ a yɛrɛ ni kɔrɔ, jɔni na jo di o ma? Mɔgɔ min bɛ a yɛrɛ ka ɲɛnamaya maloya, jɔn na o bonya? 30 Faantan bɛ bonya a ka seko kosɔn, nafolotigi fana bɛ bonya a ka nafolo kosɔn. 31 Min bonyalen don faantanya la, o ka ca ni nafolotigiya ye cogo di? Min tɛ bonya da nafolo la, o ka ca ni faantanya ye cogo di? CHAPTER 11 1 Hakilitigiya bɛ mɔgɔ dɔgɔmannin kun kɔrɔta ka a sigi mɔgɔba cɛma. 2 Aw kana mɔgɔ tanu a cɛɲi kosɔn. Aw kana mɔgɔ kɔniya a kɛnɛma cogoya kosɔn.» 3 Suman ka dɔgɔn wulu suguw la; Nka a den de ye fɛn dumanw kuntigi ye. 4 I kana i yɛrɛ bonya i ka finiw ni i ka finiw na, i kana i yɛrɛ kɔrɔta bonya don na, katuguni Matigi ka kɛwalew ye kabako ye, a ka kɛwalew dogolen bɛ mɔgɔw cɛma. 5 Masakɛ caman sigilen bɛ dugukolo kan. ani min tun ma miiri abada, o ye masafugulan don. 6 Cɛ barikama caman maloyara kosɛbɛ. ani mɔgɔ bonyalenw donna mɔgɔ wɛrɛw bolo. 7 I kana i jalaki sani i ka tiɲɛ sɛgɛsɛgɛ. 8 I kana jaabi di sani i ka ko mɛn. 9 I kana i gɛlɛya ko dɔ la min tɛ i ko ye. Aw kana sigi kiri la ni jurumutw ye.» 10 Ne denkɛ, i kana i sen don ko caman na, katuguni ni i donna ko caman na, i tɛna kɛ mɔgɔ jalakibali ye. Ni i tugura o kɔ, i tɛna sɔrɔ, i tɛna boli ni boli ye.» 11 Mɔgɔ dɔ bɛ yen min bɛ baara kɛ, a bɛ tɔɔrɔ, a bɛ teliya, a bɛ kɔfɛ kosɛbɛ. 12 Dɔ wɛrɛ bɛ yen min bɛ sumaya, a mago bɛ dɛmɛ na, a seko dɛsɛlen don, a falen bɛ faantanya la. o bɛɛ n'a ta, Matigi ɲɛ y'a filɛ koɲuman, k'a jɔ ka bɔ a ka yɔrɔ dɔgɔmannin na. 13 A y'a kun kɔrɔta ka bɔ tɔɔrɔ la. O la, mɔgɔ caman y'o ye, olu kabakoyara a la. 14 Ɲɛtaa ni tɔɔrɔ, ɲɛnamaya ni saya, faantanya ni nafolo bɛ bɔ Matigi de la. 15 Hakilitigiya ni sariya dɔnniya ni sariya faamuyali bɛ bɔ Matigi de la. 16 Tilenbaliya ni dibi daminɛna jurumutɔw fɛ. 17 Matigi ka nilifɛn bɛ to Ala ɲɛsiranbagaw bolo, a ka nɛɛma bɛ ɲɛtaa lase mɔgɔw ma fo abada. " 19 A ko: «Ne ye lafiya sɔrɔ, sisan ne na ne ka nafolo dɔ dun tuma bɛɛ. o bɛɛ n'a ta, a t'a dɔn waati min bɛna se a ma, ko a ka kan ka o kow to mɔgɔ wɛrɛw bolo, ka sa. 20 I ka i sinsin i ka layidu kan, i ka kɛ i ka layidu la, i ka kɔrɔya i ka baara la.
21 Aw kana aw kabakoya jurumutɔw ka kɛwalew la. Nka i jigi da Matigi kan, ka to i ka baara la, katuguni a ka nɔgɔn Matigi ɲɛ kɔrɔ ka faantan kɛ nafolotigi ye yɔrɔnin kelen. 22 Matigi ka duba bɛ Ala ɲɛsiranbaaw sara la, o yɔrɔnin bɛɛ, a b'a ka dugawu yiriwa. 23 Aw kana a fɔ ko: «Nafa jumɛn bɛ ne ka baara la?» ani fɛn ɲuman jumɛnw bɛna ne sɔrɔ kɔfɛ? 24 Aw kana a fɔ ko kura ko: «Fɛn caman bɛ ne bolo, ani ko jugu jumɛn bɛna ne sɔrɔ kɔfɛ?» 25 Ɲɛnamaya don na, mɔgɔ bɛ ɲinɛ tɔɔrɔ kɔ. 26 A ka nɔgɔn Matigi bolo saya don na ka mɔgɔ sara ka kɛɲɛ ni a ka kɛwalew ye. 27 Waati kelen tɔɔrɔ bɛ mɔgɔ bila ka ɲinɛ diyanyekow kɔ. 28 Dubatigi si kana kiri tigɛ sani a ka sa, katuguni mɔgɔ na dɔn a denw fɛ. 29 I kana mɔgɔ kelen-kelen bɛɛ lase i ka so kɔnɔ, katuguni fɛn caman bɛ nanbarakɛla la. 30 I n'a fɔ wulu minɛna ka mara kaburu kɔnɔ cogo min na, kuncɛbaw dusukun fana bɛ ten. A bɛ i ka binni kɔlɔsi i ko sɛgɛnlafiɲɛbɔla. 31 Katuguni a bɛ to ka ko ɲuman yɛlɛma ka kɛ kojugu ye, a na jalaki da i kan ko minnu ka kan ni tanuli ye. 32 Tasumaba dɔ bɛ jeni ka bɔ tasuma na, jurumukɛla bɛ joli makɔnɔ. 33 Aw ye aw janto mɔgɔ jugu la, katuguni a bɛ kojugu kɛ. Walisa a kana nɔgɔ banbali lase i ma.» 34 Dunan dɔ ladon i ka so kɔnɔ, o na i hakili ɲagami ka i bɔ i yɛrɛ la. CHAPTER 12 1 Ni i b'a fɛ ka ko ɲuman kɛ tuma min na, i k'o kɛ mɔgɔ min ye, i k'o dɔn. o cogo la, i na barika da i ye i ka nafaw kosɔn. 2 I ka koɲuman kɛ Ala ɲɛsiranbaa ye, i na sara sɔrɔ. Ni a ma bɔ ale la, o bɛɛ n'a ta, a bɛ bɔ Kɔrɔtalenba la. 3 Koɲuman si tɛ se ka se mɔgɔ ma min bolo degunnen don kojugu la tuma bɛɛ, wala min tɛ saraka di. 4 Aw ka fɛn di Ala ɲɛsiranbaa ma, aw kana jurumukɛla dɛmɛ. 5 I ka ko ɲuman kɛ mɔgɔ majiginnen ye, nka i kana di Ala ɲɛsiranbali ma min kɛra a la. 6 Kɔrɔtalenba bɛ jurumutɔw koniya, a na Ala ɲɛsiranbaliw hakɛ sara, ka u mara u ka ɲangili donba la. 7 Aw ka nili di mɔgɔ ɲumanw ma, aw kana jurumukɛla dɛmɛ. 8 Teri tɛ se ka dɔn ɲɛtaa la, jugu tɛ se ka dogo gɛlɛya kɔnɔ. 9 Mɔgɔ ka ɲɛtaa fɛ, juguw na dusukasi.
10 I kana i jigi da i jugu kan abada, katuguni nɛgɛ bɛ nɔgɔ cogo min na, a ka juguya fana bɛ ten. 11 Hali ni a y'a yɛrɛ majigin ka taa a biri, i k'i janto a la ka i janto a la, i na kɛ a ɲɛ na i n'a fɔ i ye filɛlikɛlan ko, i na a dɔn ko a nɔgɔ ma ban pewu. 12 I kana a sigi i kɛrɛfɛ, walisa n'a y'i gosi tuma min na, a ka wuli i nɔ na. a kana sigi i kinin fɛ fana, walisa a kana a ɲini ka i sigiyɔrɔ ta, laban na, i hakili ka to ne ka kumaw la, ka sɔgɔsɔgɔ o la. " 14 Mɔgɔ min bɛ taa jurumukɛla dɔ fɛ, ka nɔgɔ a fɛ a ka jurumuw la, jɔn na makari? 15 A na to i fɛ waati dɔ kɔnɔ, nka ni i y'a daminɛ ka bin, a tɛna mɛn. 16 Jugu bɛ kuma duman fɔ a dawolo la, nka a dusukun na, a bɛ miiri a la cogo min na a bɛ se ka i fili dingɛ kɔnɔ. 17 Ni gɛlɛya nana i la, i na a sɔrɔ yen fɔlɔ. Hali ni a y'a kɛ i n'a fɔ a bɛ i dɛmɛ, a na i dɔgɔya.» 18 A na a kunkolo wuli, ka a bolow da, ka kumakan caman fɔ, ka a ɲɛda yɛlɛma. CHAPTER 13 1 Min magara bɔgɔdaga la, o na nɔgɔ o la. Min bɛ jɛ ni kuncɛba cɛ ye, o na kɛ i ko ale. 2 I kana doni da i yɛrɛ kan ka tɛmɛ i sebaaya kan k'i to ɲɛnamaya la. I kana jɛɲɔgɔnya kɛ ni mɔgɔ barikama ni nafolotigi ye ka tɛmɛ i yɛrɛ kan, katuguni daga ni bɔgɔdaga bɛ bɛn ɲɔgɔn ma cogo di? katuguni ni kelen gosina tɔ kelen na, a na kari.» 3 Nafolotigi ye kojugu kɛ, nka a bɛ bagabagali kɛ. 4 Ni i kɛra a ka nafa ye, a na baara kɛ ni i ye, nka ni foyi t'i bolo, a na i bila. 5 Ni fɛn dɔ b'i bolo, a na ɲɛnamaya kɛ i fɛ. 6 Ni a mago bɛ i la, a na i lafili, ka nisɔndiya i la ka i jigi da i kan. a na kuma ɲuman fɔ i ye, k'a fɔ ko: «Mun b'i fɛ?» 7 A na i maloya a ka dumuniw fɛ, fo a ka i ja siɲɛ fila walima siɲɛ saba, a laban na, a na i nisɔndiya ka i mafiɲɛya o kɔfɛ, n'a y'i ye, a na i bila, ka a kunkolo wuli i kɔrɔ. 8 I k'i janto i kana lafili ka jigin i ka ɲagali la. 9 Ni cɛba dɔ y'i wele, i kɔsegin, a na i wele ka taa a fɛ. 10 I kana a digi a kan, walisa i kana kɔsegin. I kana jɔ yɔrɔ jan, walisa u kana ɲinɛ i kɔ.» 11 I kana i kɛ kelen ye kuma la, i kana da a ka kuma caman na. 12 Nka a na i ka kumaw labato ni juguya ye, a tɛna makari i la ka i tɔɔrɔ ka i bila kaso la. 13 I k'i kɔlɔsi, k'i janto i yɛrɛ la, katuguni i bɛ taama farati la, k'a sɔrɔ i bɛ o kow mɛn tuma min na, i kununna i sunɔgɔ la.
14 I ka Matigi kanu i si bɛɛ la, ka a wele i ka kisili ko la. 15 Bagan bɛɛ b'a bɔɲɔgɔnko kanu, mɔgɔ bɛɛ b'a mɔgɔɲɔgɔn kanu. 16 Mɔgɔ bɛɛ bɛ jɛ ka kɛɲɛ ni u siya ye, mɔgɔ na nɔrɔ a bɔɲɔgɔnko la. 17 Jɛɲɔgɔnya jumɛn bɛ waraba ni sagaden cɛ? o cogo la jurumukɛla ni Ala ɲɛsiranbaaw. 18 Bɛn jumɛn bɛ wulu ni wulu cɛ? ani hɛrɛ jumɛn bɛ nafolotigiw ni faantanw cɛ ? 19 Kungo fali ye waraba ka fɛn minɛta ye kungokolon kɔnɔ cogo min na, nafolotigiw bɛ faantanw dun ten. 20 Kuncɛbaw bɛ majigin koniya cogo min na, nafolotigiw bɛ faantanw kɔniya ten. 21 Nafolotigi min bɛ bin daminɛ, a teriw bɛ o minɛ ka kɔrɔta, nka faantan min bɛ duguma, a teriw bɛ o gɛn. 22 Ni nafolotigi binna, dɛmɛbaga caman b'a bolo, a bɛ kuma fɔ, nka mɔgɔw b'a jo di a ma. a kumana ni hakilitigiya ye, a ma se ka yɔrɔ sɔrɔ. 23 Nafolotigi bɛ kuma tuma min na, mɔgɔ kelenkelen bɛɛ bɛ a nɛnkun minɛ, k'a filɛ, a bɛ min fɔ, u bɛ o tanu sankaba la. Ni a ye a sennatiɲɛ, u bɛna dɛmɛ don k'a wuli. 24 Nafolo ka ɲi jurumu tɛ min na, faantanya ka jugu Ala ɲɛsiranbali da la. 25 Mɔgɔ dusukun bɛ a ɲɛda yɛlɛma, a kɛra ko ɲuman ye wo, a kɛra ko jugu ye wo. 26 Ɲɛda ɲagalilen ye dusukun ɲuman taamasyɛn ye. ntalenw sɔrɔli ye hakili baara ye min bɛ mɔgɔ sɛgɛn. CHAPTER 14 1 Mɔgɔ min ma sɔgɔsɔgɔ ni a da ye, jurumu caman ma sɔgɔsɔgɔ, o ye dubaden ye. 2 Mɔgɔ min dusukun ma a jalaki, ni a jigi ma bin Matigi kan, o ye dubaden ye. 3 Nafolo man ɲi cɛkɔrɔba ma, keleyatigi ka kan ka mun kɛ ni wari ye? 4 Min bɛ mɔgɔw lajɛ ni a yɛrɛ ni nanbara ye, o bɛ mɔgɔw lajɛ mɔgɔ wɛrɛw kosɔn, olu na a ka nafolo tiɲɛ ni ɲagami ye. 5 Min ka jugu a yɛrɛ ma, a na kɛ mɔgɔ ɲuman ye jɔn bolo? a tɛna diya a ka nafolo la. 6 Mɔgɔ si tɛ juguya ka tɛmɛ mɔgɔ kan min bɛ keleya a yɛrɛ la. O ye a ka juguya sara ye. 7 Ni a ye ko ɲuman kɛ, a b'o kɛ a sago la. A laban na, a na a ka juguya fɔ. 8 Ɲɛ jugu bɛ keleya mɔgɔ la. A bɛ a ɲɛda kɔsegin ka mɔgɔw mafiɲɛya.» 9 Nafolotigi ɲɛ tɛ wasa a niyɔrɔ la. Mɔgɔ jugu ka tilenbaliya bɛ a ni ja.» 10 Ɲɛ jugu bɛ keleya a ka dumuni na, a bɛ kɛ mɔgɔ ye min bɛ a ka tabali la.
11 Ne denkɛ, ka ko ɲuman kɛ i yɛrɛ ye ka kɛɲɛ ni i seko ye, ka a ka saraka di Matigi ma. 12 I hakili to a la ko saya tɛna mɛn, kaburu layidu ma jira i la. 13 I ka ko ɲuman kɛ i terikɛ ye sani i ka sa, i bolo kɔrɔta ka di a ma ka kɛɲɛ ni i seko ye. 14 I kana i yɛrɛ nanbara don ɲuman na, nege ɲuman niyɔrɔ kana tɛmɛ i kan. 15 I tɛna i ka tɔɔrɔw to mɔgɔ wɛrɛ bolo wa? I ka baara kɛtaw ka tila tila ni kalata ye wa? 16 I ka fɛn di, ka ta ka i ni saniya. Katuguni dumuni dumanw ɲinini tɛ kaburu kɔnɔ. 17 Farikolo bɛɛ bɛ kɔrɔya i ko fini, katuguni layidu min tara kabini fɔlɔfɔlɔ, o ye ko: «I na sa saya la.» 18 I n'a fɔ jiri bulu jɛmanw, dɔw bɛ bin, dɔw bɛ falen. Fasogo ni joli bɔnsɔn fana bɛ ten, kelen bɛ ban, dɔ wɛrɛ bɛ bange. 19 Baara bɛɛ bɛ toli ka ban, a baarakɛla na taa. 20 Mɔgɔ min bɛ miiri ko ɲumanw na ni hakilitigiya ye, ka miiri ko senumaw la a ka faamuyali fɛ, o ye dubaden ye. 21 Min bɛ a ka siraw jateminɛ a dusukun na, o na faamuyali sɔrɔ a ka gundo la fana. 22 Aw ka tugu a nɔfɛ i ko mɔgɔ min bɛ a nɔfɛtaama. 23 Min bɛ sakalasebaaya kɛ a ka finɛtiriw la, o fana ka lamɛnni kɛ a da la. 24 Min bɛ sigi a ka so gɛrɛfɛ, o ka pini siri a kogow la. 25 A na a ka fanibugu jɔ a gɛrɛfɛ, ka sigi yɔrɔ la, fɛn ɲumanw bɛ yɔrɔ min na. 26 A na a denw bila a dogoyɔrɔ kɔrɔ, ka sigi a bolow kɔrɔ. 27 A na datugu a fɛ funteni fɛ, a na sigi a nɔɔrɔ la. CHAPTER 15 1 Min bɛ siran Matigi ɲɛ, o na ko ɲuman kɛ, min bɛ sariya dɔn, o na o sɔrɔ. 2 A na a kunbɛn iko ba, ka a minɛ i ko muso min furula npogotiginin ma. 3 A na a balo ni hakilitigiya dumuni ye, ka hakilitigiya ji di a ma a ka min. 4 A na to a kan, a tɛna lamaga. U na u jigi da a kan, u tɛna maloya. 5 A na a kɔrɔta ka tɛmɛ a sigiɲɔgɔnw kan, a na a da wuli jama cɛma. 6 A na nisɔndiya ni ɲagali masafugulan sɔrɔ, muso na tɔgɔ banbali sɔrɔ a la. 7 Nka hakilintanw tɛna se a ma, jurumutw tɛna a ye. 8 A yɔrɔ ka jan kuncɛbaya la, nkalontigɛlaw tɛ se k'u hakili to a la. 9 Tanuli man ɲi jurumukɛla da la, katuguni Matigi ma o ci. 10 Tanuli na fɔ ni hakilitigiya ye, Matigi na o ɲɛ.
11 I kana a fɔ ko: «Ne binna Matigi de barika la, katuguni a bɛ fɛn minnu koniya, i man kan ka olu kɛ.» 12 I kana a fɔ ko a ye ne fili, katuguni jurumukɛla mago tɛ a la.» 13 Matigi bɛ fɛn haramulenw bɛɛ kɔniya. Minnu bɛ siran Ala ɲɛ, olu tɛ o kanu. 14 A yɛrɛ ye mɔgɔ da kabini fɔlɔfɔlɔ, ka a to a ka laadilikan bolo. 15 Ni i b'a fɛ, i ka ci fɔlenw mara ka kantigiya kɛ. 16 A ye tasuma ni ji bila i ɲɛ kɔrɔ. 17 Ɲɛnamaya ni saya bɛ mɔgɔ ɲɛkɔrɔ. Ni a diyara a ye, o na di a ma.» 18 Matigi ka hakilitigiya ka bon, a ka sebaaya ka bon, a bɛ fɛn bɛɛ filɛ. 19 Mɔgɔ minnu bɛ siran a ɲɛ, a ɲɛ bɛ olu la, a bɛ hadamaden ka kɛwalew bɛɛ dɔn. 20 A ma ci bila mɔgɔ si ma ko a ka kojugu kɛ, a ma yamaruya di mɔgɔ si ma ka jurumu kɛ. CHAPTER 16 1 Aw kana den caman nege don minnu tɛ nafa sɔrɔ, aw kana aw nisɔndiya denkɛ juguw la. 2 Hali ni u cayara, aw kana ɲagali u la, ni Matigi siran ma kɛ u fɛ. 3 I kana i jigi da u ka ɲɛnamaya kan, i kana u jama bonya, katuguni mɔgɔ tilennen ka fisa ni mɔgɔ waa kelen ye. A ka fisa ka sa ni den tɛ, ka tɛmɛ Ala ɲɛsiranbaliw sɔrɔli kan.» 4 Hakilitigi bɛ dugu fa, nka mɔgɔ jugu sifaw na kɛ yɔrɔ lakolon ye joona. 5 Ne ye o ɲɔgɔn caman ye ne ɲɛw fɛ, ne tulo ye fɛn minnu mɛn ka tɛmɛ ninnu kan. 6 Tasuma na mana Ala ɲɛsiranbaliw ka jɛkulu kɔnɔ. Siya murutilen dɔ kɔnɔ, diminya bɛ tasuma don. 7 A ma dusu saalo cɛkɔrɔbaw ɲɛkɔrɔ, olu minnu binna u ka nalomanya barika la. 8 Lɔti tun sigilen bɛ yɔrɔ min na, a ma olu mafiɲɛya, nka a y'u kɔniya u ka kuncɛbaya kosɔn. 9 A ma hinɛ halakili mɔgɔw la. 10 Sennamɔgɔw waa kɛmɛ wɔɔrɔ minnu tun lajɛra ɲɔgɔn fɛ u dusukun gɛlɛnw na. 11 Ni mɔgɔ min kunkolo gɛlɛn don jama cɛma, o bɛ kɛ kabako ye ni a bolila k'a sɔrɔ a ma ɲangi, katuguni makari ni diminya bɛ a la. a barika ka bon ka yafa, ka diyagoya bɔn. 12 A ka makari ka bon cogo min na, a ka latilenni fana ka bon 13 Jurumukɛla tɛna kisi ni a ka nafolo ye. 14 A' ye sira di makari baara bɛɛ ma, katuguni mɔgɔ kelen-kelen bɛɛ na fɛn sɔrɔ ka kɛɲɛ ni a ka kɛwalew ye. 15 Matigi ye Faraon gɛlɛya, walisa a kana a dɔn, walisa diɲɛ ka a ka sebaaya kɛwalew dɔn.
16 A ka makari b'a jira danfɛn bɛɛ la. A y'a ka yeelen ni dibi faranfasi ni cɛsiri ye. 17 I kana a fɔ ko ne na ne dogo Matigi la. Ne hakili tɛna to mɔgɔ caman cɛma, katuguni ne ni ye mun ye nin danfɛn hakɛ danmadɔw cɛma? 18 A filɛ, sankolo ni sankolow ni dugukolo dunba ni dugukolo ni a kɔnɔfɛnw bɛɛ na lamaga ni a nana bɔ a ye. 19 Dugukolo kuluw ni dugukolo jusigilanw fana bɛ yɛrɛyɛrɛ ni Matigi bɛ u filɛ. 20 Dusukun si tɛ se ka miiri o kow la cogo bɛnnen na. 21 Sanfiɲɛba don, mɔgɔ si tɛ se ka min ye, katuguni a ka kɛwalew fanba dogolen don. 22 Jɔn bɛ se ka a ka tilennenya kɛwalew fɔ? walima jɔn bɛ se k’u muɲu? katuguni a ka layidu yɔrɔ ka jan, fɛn bɛɛ kɔrɔbɔli bɛ laban na. 23 Hakilitigi dɛsɛbaatɔ na miiri fuw la. 24 Ne denkɛ, i ka ne lamɛn ka dɔnniya kalan, ka ne ka kumaw taamasiyɛn ni i dusukun ye. 25 Ne na kalan kɛ ni girinya ye, ka a ka dɔnniya fɔ tigitigi. 26 Matigi ka kɛwalew bɛ kɛ kiri la kabini fɔlɔfɔlɔ. 27 A y'a ka baara kɛtaw masiri fo abada, u kuntigiw bɛ a bolo fo ka se bɔnsɔn bɛɛ ma. 28 U si tɛ mɔgɔ wɛrɛ bali, u tɛna a ka kuma labato abada. 29 O kɔ, Matigi ye dugukolo filɛ k'a fa a ka dubaw la. 30 A ye a ɲɛda datugu ni fɛn ɲɛnama sifa bɛɛ ye. U na kɔsegin a kɔnɔ tugun.» CHAPTER 17 1 Matigi ye mɔgɔ da dugukolo kan, ka a yɛlɛma ka kɛ a kɔnɔ ko kura. 2 A ye tile damadɔw di u ma, ka waati kunkurunnin di u ma, ka fanga di u ma fɛnw kan fana. 3 A ye fanga di u ma u yɛrɛ la, ka u dilan ka kɛɲɛ ni a ja ye. 4 A ye hadamaden siran bila farisogo bɛɛ la, ka kuntigiya di a ma baganw ni kɔnɔw kan. 5 U ye Matigi ka baara duuru baara sɔrɔ, yɔrɔ wɔɔrɔnan na, a ye faamuyali di u ma, kuma wolonwulanan na, a ye u ka miiriliw kɔrɔfɔbaga di u ma. 6 Ladili ni kan ni ɲɛw ni tulo ni dusukun de y'a to u ka faamuyali sɔrɔ. 7 A y'u fa faamuyali dɔnniya la, ka ko ɲuman ni ko jugu jira u la. 8 A y'a ɲɛ da u dusukunw kan, walisa a ka kɛwalew bonya jira u la. 9 A ye u yɛrɛ bonya a ka kabako kɛwalew la fo abada, walisa u ka a ka kɛwalew fɔ ni hakili ye. 10 Mɔgɔ ɲɛnatɔmɔlenw na a tɔgɔ senuma tanu.
11 O kɔ fɛ, a ye dɔnniya di u ma, ka ɲɛnamaya sariya di u ma ka kɛ ciyɛn ye. 12 A ye layidu banbali jɛ u fɛ, ka a ka kiri kow jira u la. 13 U ɲɛw y'a nɔɔrɔ bonya ye, u tulo y'a nɔɔrɔ kan mɛn. 14 A y'a fɔ u ye ko: «Aw k'aw yɛrɛ kɔlɔsi tilenbaliya bɛɛ la. A ye ci fɔ mɔgɔ kelen-kelen bɛɛ ye a mɔgɔɲɔgɔn ko la. 15 U ka siraw bɛ a ɲɛ kɔrɔ tuma bɛɛ, u tɛna dogo a ɲɛ kɔrɔ. 16 Cɛ kelen-kelen bɛɛ bilalen bɛ kojugu la kabini a denmisɛnman. U tun tɛ se ka farisogo dusukunw kɛ u yɛrɛ ye kabakurun ye. 17 Dugukolo bɛɛ siyaw tila-tila tuma na, a ye kuntigi dɔ sigi siyaw bɛɛ kunna. Nka Israɛl ye Matigi niyɔrɔ ye. 18 K'a sɔrɔ a den fɔlɔ don, a b'a balo ni kololi ye, ka a ka kanuya yeelen di a ma, o tɛ a to a kɔ. 19 O de y'a to u ka kɛwalew bɛɛ bɛ i ko tile a ɲɛ kɔrɔ, a ɲɛw bɛ u ka siraw kan tuma bɛɛ. 20 U ka tilenbaliya walew si dogolen tɛ a la, nka u ka jurumuw bɛɛ bɛ Matigi ɲɛ kɔrɔ 21 Nka Matigi ye nɛɛma kɛ k'a ka baara kɛcogo dɔn, a ma u to yen, a ma u bila, nka a y'u tanga. 22 Cɛ ka saraka bɛ i ko taamasyɛn a fɛ, a na hadamaden ka kɛwale ɲumanw mara i ko ɲɛ pɔmi, ka nimisa a denkɛw ni a denmusow la. 23 O kɔ, a na wuli ka u sara, ka u ka juru sara u kun na. 24 Nka minnu nimisara, a y'a to u ka segin ka na, ka muɲuli dɛsɛbagatɔw dusu saalo. 25 I kɔsegin Matigi ma ka i ka jurumuw bila, ka i ka delili kɛ a ɲɛ kɔrɔ, ka dɔ bɔ i ka jurumuw la. 26 I kɔsegin Kɔrɔtalenba ma, ka i kɔ tigɛli la, katuguni ale na i bila ka bɔ dibi la ka taa kɛnɛya yeelen na, ka ko haramulenw koniya kosɛbɛ. 27 Jɔn na Kɔrɔtalenba tanu kaburu kɔnɔ, mɔgɔ ɲɛnamaw nɔ na ka barika da Ala ye? 28 Barika dali bɛ ban suw cɛma, i n'a fɔ mɔgɔ min tɛ yen, o bɛ halaki. 29 Matigi an ka Elohim ka kanuya ni a ka hinɛ ka bon kosɛbɛ dɛ. 30 Fɛn bɛɛ tɛ se ka kɛ mɔgɔw la, katuguni mɔgɔ denkɛ tɛ sa. 31 Mun de bɛ yeelen ka tɛmɛ tile kan? O bɛɛ n'a ta, a yeelen bɛ ban. farisogo ni joli na miiri kojugu. 32 A bɛ sankolo sanfɛla fanga filɛ. Mɔgɔw bɛɛ ye dugukolo ni buguri dɔrɔn de ye. CHAPTER 18 1 Min ɲɛnama don fo abada, o de ye fɛn bɛɛ da. 2 Matigi kelenpe tilennen don, mɔgɔ wɛrɛ tɛ yen ni ale tɛ.
3 A bɛ diɲɛ mara ni a bolokɔnincinin ye, fɛn bɛɛ bɛ a sago kan minɛ, katuguni ale de ye fɛn senumaw tila u ni ɲɔgɔn cɛ ka bɔ fɛn nɔgɔlenw na a ka sebaaya fɛ. 4 A ye fanga di jɔn ma k'a ka kɛwalew fɔ? Jɔn bɛna a ka wale ɲumanw dɔn? 5 Jɔn na a ka bonya fanga jate? Jɔn fana na a ka makariw fɔ?» 6 Matigi ka kabako kɛwalew ko la, foyi tɛ se ka bɔ u la, foyi tɛ se ka don u la, wa u dugukolo tɛ se ka dɔn. 7 Ni mɔgɔ ye o kɛ, a bɛ daminɛ. Ni a y'a dabila, o tuma na, a na sigasiga. 8 Mɔgɔ ye mun ye, a bɛ baara kɛ mun de kama? a ka ɲumanya ye mun ye, ani a ka juguya ye mun ye? 9 Cɛ ka tile hakɛ cayalenba ye san kɛmɛ ye. 10 I n'a fɔ ji dɔɔni ka taa kɔgɔji la, ani kabakurun kabakurun min bɛ se ka suma ni cɛncɛn ye. o cogo kelen na, san ba kelen fo badaa donw. 11 O de kosɔn Elohim bɛ muɲu u kɔrɔ ka a ka makari bɔn u kan. 12 A y'a ye k'u laban ye kojugu ye. o de kosɔn a y'a ka hinɛ caya. 13 Hadamaden ka makari bɛ a mɔgɔɲɔgɔn na. Nka Matigi ka makari bɛ farisogo bɛɛ kan. 14 Minnu bɛ kololi sɔrɔ, ani minnu bɛ a ka kiritigɛlaw ɲini ni timinandiya ye, a bɛ makari olu la. 15 Ne denkɛ, i kana i ka kɛwale ɲumanw nɔgɔ, i kana kuma jugu fɔ ni i bɛ fɛn dɔ di. 16 Nɛnɛ tɛna funteni minɛ wa? o cogo kelen na, kuma ka fisa ni nilifɛn ye. 17 A filɛ, yala kuma man fisa ni nilifɛn ye wa? nka u fila bɛɛ bɛ ni cɛ ɲuman ye. 18 Naloman na kɔrɔfɔ ni kɔnɔnafili ye, keleya nilifɛn bɛ mɔgɔ ɲɛw tiɲɛ. 19 I ka kalan kɛ sani i ka kuma, ka farikoloɲɛnajɛ kɛ walima i banana tuma bɛɛ. 20 Sani kiri ka tigɛ, i ka i yɛrɛ sɛgɛsɛgɛ, i na makari sɔrɔ i tɔɔrɔ don na. 21 I majigin sani i ka bana, ka nimisa jurumuw waati la. 22 Foyi kana i bali ka i ka layidu dafa waati bɛnnen na, i kana to saya la walisa i ka jo sɔrɔ. 23 Sani i ka Ala deli, i ka i yɛrɛ labɛn. Aw kana kɛ i ko mɔgɔ min bɛ Matigi kɔrɔbɔ.» 24 Diminya min bɛna kɛ a laban na, ani a ka waleɲumandɔn waati la, i ka miiri o la. 25 Ni fɛn bɛrɛ bɛ i bolo, i hakili to kɔngɔ waati la. 26 K'a ta sɔgɔma fo wula fɛ, waati bɛ Changé, fɛn bɛɛ bɛ kɛ joona Matigi ɲɛ kɔrɔ. 27 Hakilitigi na siran fɛn bɛɛ ɲɛ, jurumu don na, a na a yɛrɛ kɔlɔsi kojugu ma. 28 Hakilitigi bɛɛ bɛ hakilitigiya dɔn.
29 Mɔgɔ minnu tun bɛ kuma faamuyali la, olu fana kɛra hakilitigiw ye ka ntalen ɲumanw fɔ. 30 I kana taa i negew nɔfɛ, nka i yɛrɛ tanga i negew ma. 31 Nege minnu ka di a ye, ni i ye olu di i ni ma, a na i kɛ nisɔndiyafɛn ye i juguw bolo minnu bɛ i tɔgɔ tiɲɛ. 32 Aw kana nisɔndiya caman diyabɔ, aw kana siri o musakaw la. 33 I kana kɛ delilikɛla ye jurudonni dumuni kɛli fɛ, k'a sɔrɔ foyi t'i bolo i ka waribɔlan kɔnɔ, katuguni i na i da i yɛrɛ ka ɲɛnamaya kama, ka kuma i kan. CHAPTER 19 1 Baarakɛla min bɛ A di dɔlɔmin na, o tɛna kɛ nafolotigi ye. 2 Diwɛn ni musow na mɔgɔ hakilitigiw bila ka bin. 3 Ntumuw ni kɔnɔw na a kɛ ciyɛn ye, cɛ jagɛlɛn na ta. 4 Min kɔrɔtɔlen don ka bonya da a kan, o hakili ka nɔgɔn. Min bɛ jurumu kɛ, o na a yɛrɛ ni jurumu.» 5 Min bɛ diya kojugu ko la, o na jalaki. 6 Min bɛ se ka a nɛnkun mara, o na ɲɛnamaya ni sɔsɔli tɛ. Min bɛ kumakan kɔniya, o ka juguya bɛna dɔgɔya. 7 Fɛn min fɔra i ye, i kana o dege mɔgɔ wɛrɛ ye, i tɛna juguya ka tɛmɛ o kan abada. 8 A kɛra teri ye wo, a kɛra jugu ye wo, aw kana kuma mɔgɔ wɛrɛw ka ɲɛnamaya kan. Ni i bɛ se k'a sɔrɔ i ma jalaki, i kana u jira.» 9 A y'i lamɛn k'i kɔlɔsi, waati sera tuma min na, a na i koniya. 10 Ni i ye kuma mɛn, a ka sa i fɛ. I ja gɛlɛya, a tɛna i pɛrɛn.» 11 Naloman bɛ bange ni kuma ye i ko muso min bɛ den bange. 12 I n'a fɔ bɛlɛkisɛ bɛ nɔrɔ mɔgɔ cɛmancɛ la cogo min na, kuma bɛ kɛ hakilintan kɔnɔbara kɔnɔ cogo min na. 13 I teri dɔ laadi, a bɛ se ka kɛ ko ale ma o kɛ. 14 I terikɛ laadi, a bɛ se ka kɛ a ma o fɔ. 15 A' ye aw teri laadi, katuguni o ye tɔgɔjugu fɔli ye siɲɛ caman, aw kana da maana bɛɛ la. 16 Mɔgɔ dɔ bɛ yen min bɛ sɛgɛn a ka kuma la, nka a tɛ bɔ a dusukun na. Jɔn ye mɔgɔ ye min ma jurumu kɛ a nɛnkun na? 17 I mɔgɔɲɔgɔn laadi sani i ka bagabagali kɛ a la. Aw kana dimi, aw ka yɔrɔ di Kɔrɔtalenba ka sariya ma. 18 Matigi ɲɛsiran de ye fɛn fɔlɔ ye min ka kan ka sɔn a ma, hakilitigiya bɛ a ka kanuya sɔrɔ. 19 Matigi ka ci fɔlenw dɔnni ye ɲɛnamaya kalan ye.
20 Matigi ɲɛsiran ye hakilitigiya bɛɛ ye. Hakilitigiya bɛɛ la sariya labatoli bɛ yen, ani a ka sebaaya bɛɛ dɔnni. 21 Ni jɔnkɛ y'a fɔ a makɛ ye ko: «Ne tɛna a sago kɛ.» Hali ni a bɛ o kɛ kɔfɛ, a bɛ a balobaga dimi.» 22 Juguya dɔnni tɛ hakilitigiya ye, jurumutw ka hakilitigiya tɛ waati si la. 23 Juguya dɔ bɛ yen, o ye ko haramulen ye. Hakilitigiya dɛsɛ bɛ hakilintan dɔ la. 24 Min hakili ka dɔgɔ, ka siran Elohim ɲɛ, o ka fisa ni hakilitigiya caman bɛ min na, ka Kɔrɔtalenba ka sariya tiɲɛ. 25 Namara ɲuman bɛ yen, o ye tilenbaliya ye. Mɔgɔ dɔ bɛ yen min bɛ kɔsegin ka kiri tigɛ. Hakilitigi dɔ bɛ yen min bɛ jo di kiritigɛ la. 26 Cɛ jugu dɔ bɛ yen min bɛ a kunkolo dulon ni dusukasi ye. nka a kɔnɔna na, a falen bɛ nanbara la. 27 A bɛ a ɲɛda fili i n'a fɔ a ma mɛnni kɛ. 28 Ni a balila ka jurumu kɛ fanga dɛsɛ kosɔn, o bɛɛ n'a ta, ni a ye cogo sɔrɔ tuma min na, a na kojugu kɛ. 29 Mɔgɔ bɛ se ka dɔn a ɲɛda fɛ, mɔgɔ min bɛ faamuyali sɔrɔ a ɲɛda fɛ, ni i ye a kunbɛn. 30 Mɔgɔ ka fini dontaw ni a ka ŋɛɲɛ damatɛmɛni ni a taamacogo b'a jira ko a ye min ye. CHAPTER 20 1 Kɔrɔfɔli dɔ bɛ yen min man ɲi. 2 Kɔrɔfɔli ka fisa kosɛbɛ ka tɛmɛn ka dimi gundo la. 3 Ni i kɔrɔfɔra ka nimisa i ka nimisa la, o ka ɲi dɛ! I na i yɛrɛ tanga jurumu ma ni sago ye.» 4 I n'a fɔ cɛkɔrɔba nege bɛ npogotiginin na cogo min na. Min bɛ kiri tigɛ ni farinya ye, o fana bɛ ten. 5 Dɔ bɛ yen min bɛ a makun, ka sɔrɔ hakilitigi ye, dɔ wɛrɛ bɛ kɛ mɔgɔ koniyalen ye ni kuma caman fɔli ye. 6 Mɔgɔ dɔ bɛ a nɛnkun minɛ, katuguni a man kan ka jaabi di. 7 Hakilitigi na a nɛnkun minɛ fo a ka sababu ye. 8 Min bɛ kuma caman fɔ, o na koniya. Min bɛ fanga ta a yɛrɛ bolo, o na koniya.» 9 Jurumukɛla dɔ bɛ yen min bɛ ɲɛ sɔrɔ ko juguw la. tɔnɔ dɔ bɛ yen min bɛ wuli ka kɛ bɔnɛ ye. 10 Nilifɛn dɔ bɛ yen min tɛna nafa i la. Nilifɛn dɔ bɛ yen min sara ye fila ye. 11 Majigin bɛ yen nɔɔrɔ kosɔn. Min bɛ a kun kɔrɔta ka bɔ yɔrɔ dɔgɔmannin dɔ la.» 12 Mɔgɔ bɛ yen min bɛ caman san dɔɔnin dɔɔnin, ka o sara siɲɛ wolonwula. 13 Hakilitigi b'a kɛ mɔgɔ kanulen ye a ka kumaw fɛ, nka hakilintanw ka nɛɛma na bɔn. 14 Naloman ka nilifɛn tɛna nafa foyi lase i ma ni o nilifɛn bɛ i bolo. keleya bɛ mɔgɔ minnu na, olu fana kana kɛ a magoɲɛfɛnw ye, katuguni a b'a fɛ ka fɛn caman sɔrɔ kelen na.
15 A bɛ fɛn caman di, a bɛ caman kɔrɔfɔ. a b'a da yɛlɛ i n'a fɔ kulekanba. bi, a bɛ juru don, sini, a na o deli kokura. 16 Naloman b'a fɔ ko: «Teri tɛ ne fɛ, barika dali tɛ ne la ne ka kɛwale ɲumanw bɛɛ la.» 17 A na ŋɛɲɛ kɛ siɲɛ caman ani mɔgɔ caman na! Katuguni a tɛ fɛn min sɔrɔ, a t'o dɔn ka ɲɛ. O bɛɛ ye kelen ye a bolo i n'a fɔ a t'a fɛ. 18 Ka sɔgɔsɔgɔ siraba kan, o ka fisa ni i nɛnkun ye. 19 Maana min tɛ waati la, o bɛna kɛ hakilintanw da la tuma bɛɛ. 20 Hakilitigiya kuma bɛ ban ni a bɔra hakilintan da la. katuguni a tɛna o fɔ a waati bɛnnen na.» 21 Mɔgɔ dɔ bɛ yen, jurumu kɛli tɛ se ka kɛ dɛsɛ kosɔn, ni a lafiɲɛna, a tɛna jɔrɔ. 22 Mɔgɔ bɛ yen min bɛ a yɛrɛ ni halaki maloya fɛ, ka sɔn mɔgɔw ma, a b'a yɛrɛ tiɲɛ. 23 Maloya bɛ layidu ta a terikɛ ye, k'a kɛ a jugu ye fu. 24 Nkalon ye nɔgɔ jugu ye mɔgɔ la, nka a bɛ to mɔgɔ kalanbaliw da la. 25 Son ka fisa ni nkalontigɛla ye. 26 Nkalontigɛla taamacogo ye bonyabaliya ye, a ka maloya bɛ to a la tuma bɛɛ. 27 Hakilitigi na a yɛrɛ bonya ni a ka kumaw ye. 28 Min b'a ka jamana sɛnɛ, o na dɔ fara a ka kuluw kan, mɔgɔba minnu ka di mɔgɔbaw ye, o na yafa sɔrɔ a ka tilenbaliya la. 29 Nilifɛnw ni nilifɛnw bɛ hakilitigi ɲɛw fiyen, ka a da jɔ fo a tɛ se ka kɔrɔfɔ. 30 Hakilitigiya dogolen ni nafolo maralen, nafa jumɛn bɛ u fila bɛɛ la? 31 Min bɛ a ka hakilintanya dogo, o ka fisa ni mɔgɔ ye min bɛ a ka hakilitigiya dogo. 32 Muɲuli wajibiyalen Matigi ɲinini na, o ka fisa ni mɔgɔ ye min bɛ a ka ɲɛnamaya kɛ ni ɲɛminɛbaga tɛ. CHAPTER 21 1 Ne denkɛ, i ye jurumu kɛ wa? I kana o kɛ tun, nka i ka jurumu fɔlɔw yafa ɲini. 2 I ka boli jurumu ɲɛ i ko sa ɲɛda la, katuguni ni i gɛrɛla a la kojugu, o na i kin. 3 Tilenbaliya bɛɛ bɛ i ko npan da fila, joginda tɛ se ka kɛnɛya. 4 Ka siran ani ka kojugu kɛ, o na nafolo tiɲɛ. 5 Delili min bɛ bɔ faantan da la, o bɛ se Elohim tulo ma, a ka kiri bɛ na joona. 6 Min bɛ kɔrɔfɔli koniya, o bɛ jurumukɛlaw ka sira kan, nka min bɛ siran Matigi ɲɛ, o na nimisa ka bɔ a dusukun na. 7 Mɔgɔ min bɛ kuma ka ɲɛ, o bɛ dɔn yɔrɔ jan. Nka hakilitigi b'a dɔn ni a bɛ sɛgɛn.
8 Min bɛ a ka so jɔ ni mɔgɔ wɛrɛw ka wari ye, o bɛ i ko mɔgɔ min bɛ kabakurunw lajɛ a yɛrɛ ka sudon kaburu la. 9 Mɔgɔ juguw ka jama bɛ i n'a fɔ wulu min sirilen bɛ ɲɔgɔn na, u laban ye tasuma tasumaman ye ka u halaki. 10 Jurumutw ka sira jɛlen don ni kabakurunw ye, nka jahanama dingɛ bɛ a laban na. 11 Min bɛ Matigi ka sariya labato, o bɛ o faamuyali sɔrɔ. 12 Hakilitigi tɛ mɔgɔ kalan, nka hakilitigiya bɛ yen min bɛ dusukasi caya. 13 Hakilitigi ka dɔnniya na caya i ko sanjiba. 14 Naloman kɔnɔna yɔrɔw bɛ i ko minɛn karilen, a tɛna dɔnniya si minɛ ni a ɲɛnama don. 15 Ni setigi ye hakilitigi kuma mɛn, a na o tanu, ka dɔ fara o kan, nka ni hakilintan dɔ y'o mɛn dɔrɔn, o tɛ diya a ye, a b'o fili a kɔ. 16 Naloman ka kuma bɛ i ko doni sira kan, nka nɛɛma na sɔrɔ hakilitigiw da la. 17 U bɛ ɲininkali kɛ jama kɔnɔ hakilitigi da la, u na miiri a ka kumaw la u dusukun na. 18 So tiɲɛnen bɛ cogo min na, hakilitigiya fana bɛ o cogo kelen na. 19 Nalomanw ka kalan bɛ i n'a fɔ sirilan senw na, i n'a fɔ bololanɛgɛ minnu bɛ u kininbolo la. 20 Naloman bɛ a kan kɔrɔta ni nisɔndiya ye. nka hakilitigi tɛ nisɔndiya dɔɔnin. 21 Kalan bɛ kɛ hakilitigi bolo i n'a fɔ sanu fini, i n'a fɔ bololanɛgɛ min bɛ a kininbolo la. 22 Naloman sen bɛ don a mɔgɔɲɔgɔn ka so sɔɔni. 23 Naloman na don so da la, nka min ladonna ka ɲɛ, o na jɔ kɛnɛma. 24 Ka lamɛnni kɛ da la, o ye maloya ye, nka hakilitigi na dusukasi ni maloya ye. 25 Kumafɔlaw dawolo na fɛn dɔw fɔ minnu tɛ u ta ye. 26 Nalomanw dusukun bɛ u da la, nka hakilitigiw da bɛ u dusukun na. 27 Ni Ala ɲɛsiranbali bɛ Sitanɛ danga, a bɛ a yɛrɛ ni danga. 28 Kumakanfɔla bɛ a yɛrɛ ni nɔgɔ, a sigilen bɛ yɔrɔ o yɔrɔ, a bɛ koniya. CHAPTER 22 1 Sɛgɛntɔ bɛ suma ni kabakurun nɔgɔlen ye, mɔgɔ bɛɛ na a sɔgɔsɔgɔ fo ka a maloya. 2 Sɛgɛntɔ bɛ suma ni bɔgɔdaga nɔgɔ ye, mɔgɔ o mɔgɔ y'a ta, o tigi na a bolo gosi. 3 Cɛ min lamɔlen don, o ye a fa min bangera, o maloya ye. 4 Denmuso hakilitigi na ciyɛn di a cɛ ma. 5 Min ja gɛlɛyalen don, o bɛ a fa ni a cɛ mafiɲɛya, nka u fila bɛɛ na a mafiɲɛya.
6 Maana min tɛ waati la, o bɛ i n'a fɔ dusukasi fɔlikan, nka bɔgɔdaga ni hakilitigiya latilenni tɛ ban abada. 7 Mɔgɔ min bɛ hakilintan kalan, o bɛ i n'a fɔ mɔgɔ min bɛ bɔgɔdaga nɔrɔ ɲɔgɔn na, ani min bɛ mɔgɔ kunu ka bɔ sunɔgɔ la. 8 Min bɛ maana fɔ hakilintan ye, o bɛ kuma mɔgɔ fɛ sunɔgɔ la. 9 Ni denw bɛ balo tilennenya la, ni nafolo bɛ u bolo, u ka kan ka u bangebagaw ka majiginw datugu. 10 Denmisɛnw bɛ kuncɛbaya kɛ, u bɛ u somɔgɔw ka faamaw nɔgɔ. 11 Aw ka kasi suw kosɔn, katuguni yeelen bɔnɛna a la, ka kasi hakilintan kosɔn, katuguni hakilintan dɛsɛlen don, aw kana kasi dɔɔnin suw kosɔn, katuguni a lafiyalen don, nka naloman ka ɲɛnamaya ka jugu ni saya ye. 12 Mɔgɔ salen bɛ kasi tile wolonwula. Nka hakilintan ni Ala ɲɛsiranbali don a si bɛɛ la. 13 I kana kuma caman fɔ hakilintan ye, i kana taa hakilintan fɛ, i kana taa a fɛ, walisa i kana gɛlɛya sɔrɔ, i kana nɔgɔ abada a ka nalomanya fɛ jɔrɔlen don ni dibi ye. 14 Mun de ka gɛlɛn ka tɛmɛ plɔmu kan? A tɔgɔ ye mun ye, ni hakilintan tɛ? 15 Cɛmancɛ ni kɔgɔ ni nɛgɛso caman muɲuli ka nɔgɔn ka tɛmɛ mɔgɔ hakilintan kan. 16 I n'a fɔ yiri minnu sirilen don ka siri ɲɔgɔn na boon kɔnɔ, olu tɛ se ka lajɔ ni yɛrɛyɛrɛ ye. 17 Dusukun min sigilen bɛ faamuyali miirili kan, o bɛ i n’a fɔ fɛn cɛɲi min bɛ kɛ galari kogo kan. 18 Plɛri min sigilen bɛ yɔrɔ jan na, o tɛna jɔ fiɲɛ ɲɛ abada, o cogo la, dusukun sirannin min bɛ hakilintan miiri la, o tɛ se ka jɔ siran si ɲɛ. 19 Min bɛ ɲɛji sɔgɔ, o na ɲɛji bɔ, mɔgɔ min bɛ a dusukun sɔgɔ, o bɛ a ka dɔnniya jira. 20 Mɔgɔ min bɛ kabakurun ci kɔnɔw ma, o bɛ u tiɲɛ. 21 Hali ni i ye npan bɔ i terikɛ la, i kana i jigi tigɛ, katuguni nɛɛma kɔsegin bɛ se ka kɛ. 22 Ni i ye i da wuli i terikɛ kama, i kana siran. sabu bɛnkan bɛ se ka kɛ: fo ni kɔrɔfɔli, walima kuncɛbaya, walima gundo fɔli, walima janfa jogin, katuguni o kow de kosɔn teri bɛɛ bɛna bɔ. 23 I ka kantigiya kɛ i mɔgɔɲɔgɔn ye a ka faantanya la, walisa i ka ɲagali a ka ɲɛtaa la, i ka to a fɛ a ka tɔɔrɔ waati la, walisa i ka kɛ a fɛ a ka ciyɛn ciyɛntabaga ye, katuguni nafolotigi tɛ mɔgɔ mafiɲɛya tuma bɛɛ : nafolotigi fana min ye hakilintan ye ka sɔrɔ a ka waleɲumandɔn na. 24 I ko foro lafiɲɛ ni sisi bɛ taa tasuma ɲɛfɛ cogo min na. o cogo la ka mafiɲɛya ka kɔn joli ɲɛ. 25 Ne tɛna maloya ka ne teri dɔ lafasa. Ne tɛna ne yɛrɛ dogo a la fana.»
26 Ni kojugu dɔ kɛra ne la a sababu fɛ, mɔgɔ o mɔgɔ bɛ o mɛn, o na a yɛrɛ kɔlɔsi o la. 27 Jɔn na kɔlɔsilikɛla bila ne da la, ka hakilitigiya taamasyɛn bila ne da la, walisa ne kana barika bin u kɔrɔ, ka ne nɛnkun kana ne halaki? CHAPTER 23 1 Matigi, ne ka ɲɛnamaya bɛɛ Fa ni Gofɛrɛnaman, i kana ne to u ka laadilikanw kɔrɔ, ka ne bin u kɔrɔ. 2 Jɔn na bugɔli bila ne ka miiriliw kan, ka hakilitigiya kololi bila ne dusukun na? ko u kana ne tanga ne ka dɔnbaliya kosɔn, o kana tɛmɛ ne ka jurumuw kan. 3 Ne ka dɔnbaliya kana caya, ne ka jurumuw kana caya fo ne ka halakili la, ka ne bin ne juguw ɲɛ kɔrɔ, ne jugu ka ɲagali ne kosɔn, min jigi ka jan i ka makari la. 4 Matigi, ne Fa ani ne ka ɲɛnamaya Ala, i kana ne filɛ ni kuncɛbaya ye, nka i ka i kɔdon i ka jɔnw la tuma bɛɛ ni kuncɛbaya ye. 5 I ka jigiya fuw ni nege juguw kɔdon ne la, mɔgɔ min b'a fɛ ka baara kɛ i ye tuma bɛɛ, i na o minɛ. 6 Kɔnɔbara nege wala farisogo nege kana ne minɛ. I kana i ka jɔn di ne ma ka kɛ hakilintan ye.» 7 Denmisɛnw, aw ka da kololi lamɛn. 8 Jurumukɛla na to a ka hakilintanya la. 9 I kana i da dege kalili la. I kana i yɛrɛ kɛ ka Senuman tɔgɔ dali fana. 10 Baaraden min bɛ bugɔ tuma bɛɛ, o tɛna kɛ ni taamaʃyɛn ye cogo min na, o cogo kelen na, mɔgɔ min bɛ kali ka Ala tɔgɔ da tuma bɛɛ, o tɛna kɛ jalakibali ye. 11 Mɔgɔ min bɛ kalili caman kɛ, o na fa tilenbaliya la, tɔɔrɔ tɛna bɔ a ka so la abada ni a ye kali fu, a tɛna kɛ jalakibali ye, nka a ka so na fa bɔnɛw la. 12 Kuma dɔ bɛ yen min falen bɛ saya la. Katuguni o ko suguw bɛɛ na yɔrɔ jan Ala ɲɛsiranbagaw la, u tɛna jɔrɔ u ka jurumuw la.» 13 I kana i da kɛ kalifɛn ye, katuguni jurumu kuma bɛ o de kɔnɔ. 14 I hakili to i fa ni i ba la tuma min na i sigilen bɛ mɔgɔba cɛma. I kana ɲinɛ u ɲɛ, o cogo la i bɛ kɛ naloman ye i ka laadalakow fɛ, i b'a fɛ i tun ma wolo, ka u danga i wolodon. 15 Mɔgɔ min delila kumajugu fɔli la, o tɛna ladilan abada a ka ɲɛnamaya bɛɛ kɔnɔ. 16 Mɔgɔ sifa fila bɛ jurumu caya, sabanan na na ni diminya ye: hakili funteni bɛ i ko tasuma jenilen, a tɛna faga abada fo a ka ban tasuma. 17 Nbuuru bɛɛ ka di jatɔmuso bolo, a tɛna a to yen fo a ka sa. 18 Cɛ min bɛ furu tiɲɛ, a b'a fɔ a dusukun na ko: «Jɔn bɛ ne ye?» Dibi bɛ ne lamini, kogow bɛ ne
datugu, mɔgɔ si tɛ ne ye. ne ka kan ka siran mun ɲɛ? Kɔrɔtalenba tɛna a hakili to ne ka jurumuw la. 19 O mɔgɔ sugu bɛ siran mɔgɔw ɲɛw ɲɛ dɔrɔn, nka a t'a dɔn ko Matigi ɲɛw bɛ yeelen bɔ ka tɛmɛ tile kan siɲɛ waa tan, a bɛ mɔgɔw ka siraw bɛɛ filɛ, ka gundo yɔrɔw jateminɛ. 20 A tun bɛ fɛn bɛɛ dɔn sani u da. o cogo la, u dafalen kɔfɛ, a ye u bɛɛ filɛ. 21 O cɛ na ɲangi dugu nbɛdaw la, a ma sigasiga yɔrɔ min na, a bɛ minɛ. 22 Muso min bɛ a cɛ bila ka na ni ciyɛntala ye mɔgɔ wɛrɛ fɛ, o na kɛ ten. 23 Fɔlɔ, a ye Kɔrɔtalenba ka sariya labato. A filanan, a ye kojugu kɛ a yɛrɛ cɛ la. A sabanan, a ye jatɔya kɛ, ka denw lase cɛ wɛrɛ fɛ. 24 U na lase jama kɔnɔ, ka ɲininkali kɛ a denw na. 25 A denw tɛna jiri sɔrɔ, a bolow tɛna den foyi bɔ. 26 A na a hakili to a la ka danga, a ka maloya tɛna bɔ yen. 27 Min tora, olu na a dɔn ko fɛn wɛrɛ tɛ yen min ka fisa ni Matigi ɲɛsiran ye, ko foyi tɛ yen min ka di ni Matigi ka ci fɔlenw matarafali ye. 28 Ka tugu Matigi kɔ, o ye nɔɔrɔba ye, ka sɔn a ma, o ye ɲɛnamaya jan ye. CHAPTER 24 1 Hakilitigiya na a yɛrɛ tanu, a na waso a ka mɔgɔw cɛma. 2 Kɔrɔtalenba ka jɛkulu kɔnɔ, a na a da wuli ka se sɔrɔ a ka sebaaya ɲɛkɔrɔ. 3 Ne bɔra Kɔrɔtalenba da la ka dugukolo datugu i ko sankaba. 4 Ne tun sigilen bɛ yɔrɔ janw na, ne ka masasigilan bɛ sankaba jɔlan dɔ kɔnɔ. 5 Ne kelenpe ye sankolo lamini lamini, ka taama ji dunba duguma. 6 Kɔgɔji jikuruw ni dugukolo bɛɛ la, ani siyaw ni siyaw bɛɛ la, ne ye nafolo sɔrɔ. 7 Ne tun bɛ lafiya ɲini ninnu bɛɛ fɛ, ne na to jɔn ka ciyɛn na? 8 O cogo la, fɛn bɛɛ Dabaga ye ci di ne ma, ka ne sigibaga ye ne ka fanibugu lafiɲɛ, k'a fɔ ko: «I sigiyɔrɔ ka kɛ Yakuba la, i ka ciyɛn ka kɛ Israɛl.» 9 A ye ne da kabini fɔlɔfɔlɔ ka kɔn diɲɛ ɲɛ, ne tɛna ban abada. 10 Ne tun bɛ baara kɛ fanibugu senuma kɔnɔ. O cogo la ne sabatira Siyɔn. 11 O cogo kelen na, a ye lafiɲɛ di ne ma dugu kanulen kɔnɔ, ne ka sebaaya tun bɛ Jerusalɛm. 12 O kɔ, ne ye jiri don jama bonyalen dɔ la, Matigi ka ciyɛn niyɔrɔ la. 13 Ne kɔrɔtara i ko sɛdirijiri min bɛ Liban, i ko sipɛri jiri min bɛ Ɛrmɔni kuluw kan.
14 Ne kɔrɔtara i ko jirisunba En-Gadi, ani Jeriko roso jiri, i ko olive jiri cɛɲi foro duman kɔnɔ, ka bonya i n'a fɔ jirisunba ji da la. 15 Ne ye kasa duman bɔ i n'a fɔ kanɛli ni asipalatu, ka kasa duman bɔ i n'a fɔ miri ɲuman, i n'a fɔ galbanum ni onix ani storax duman, ani i n'a fɔ wusulan sisi min bɛ fanibugu kɔnɔ. 16 Ne ye ne bolow kɔrɔta i ko turpentine jiri, ne bolow ye bonya ni nɛɛma bolow ye. 17 I n'a fɔ ɛrɛzɛnsun nana cogo min na, ne bɛ kasa duman bɔ, ne ka falenfɛnw ye bonya ni nafolo denw ye. 18 Ne ye kanuya ɲuman ni siran ni dɔnniya ni jigiya senuma ba ye. 19 Aw minnu b'a fɛ ne ye, aw ka na ne fɛ ka aw fa ne ka denw na. 20 Katuguni ne hakilijigin ka di ka tɛmɛ misiwolo kan, ne ka ciyɛn ka di ni misiwolo ye. 21 Minnu bɛ ne dun, kɔngɔ na kɛ olu la hali bi, minnɔgɔ bɛna ne minɛ hali bi. 22 Min bɛ ne kan minɛ, o tɛna maloya abada, mɔgɔ minnu bɛ baara kɛ ne fɛ, olu tɛna kojugu kɛ. 23 O kow bɛɛ ye Ala Kɔrɔtalenba ka layidu kitabu ye, Musa ye sariya min ci Yakuba ka jɛkuluw ka ciyɛn ye. 24 Aw kana sɛgɛn walisa aw ka barika sɔrɔ Matigi la. walisa a ka aw sabati, aw ka nɔrɔ a la, katuguni Matigi Sebaayabɛɛtigi ye Ala kelenpe ye, Kisibaa wɛrɛ tɛ ale kɔ. 25 A bɛ fɛn bɛɛ fa a ka hakilitigiya la, i ko Fisɔn ni Tigris den kuraw waati la. 26 A bɛ faamuyali caya i ko Efrate ani i ko Jurdɛn suman tigɛ waati la. 27 A bɛ dɔnniya kalan kɛ i n'a fɔ yeelen, ani i n'a fɔ Geon, jiri tigɛ waati la. 28 Cɛ fɔlɔ m'a dɔn kosɛbɛ. 29 A ka miiriliw ka bon ni kɔgɔji ye, a ka laadilikanw ka dun ka tɛmɛ ji dunba kan. 30 Ne bɔra baji la i n'a fɔ kɔji min bɛ don nakɔ kɔnɔ. 31 Ne y'a fɔ ko: «Ne na ji kɛ ne ka nakɔ ɲumanba la, ka ne ka nakɔ dilan ji caman kɛ.» 32 Ne na kalan kɛ ka yeelen bɔ i ko sɔgɔma, ka a yeelen bila yɔrɔ jan. 33 Ne na kalanw bɔn hali bi i n'a fɔ kiraya, ka o to sifa bɛɛ bolo fo abada. 34 A filɛ, ne ma baara kɛ ne yɛrɛ dɔrɔn ye, fɔ hakilitigiya ɲinibagaw bɛɛ ye. CHAPTER 25 1 Fɛn saba de la ne cɛ ka ɲi ka jɔ Ala ni mɔgɔw ɲɛ kɔrɔ: balimaw ka kelenya, sigiɲɔgɔn kanu, cɛ ni muso min bɛ bɛn ɲɔgɔn ma. 2 Ne ni bɛ mɔgɔ sugu saba koniya, u ka ɲɛnamaya bɛ ne dusu tiɲɛ kosɛbɛ: faantan min bɛ kuncɛbaya
kɛ, nafolotigi min ye nkalontigɛla ye, ani jatɔyakɛla kɔrɔ min bɛ kɛ. 3 Ni i ma foyi lajɛ i denmisɛnman, i bɛ se ka fɛn sɔrɔ cogo di i si kɔrɔ? 4 Kiiri ka di kunsigi jɛmanw ni kɔrɔlenw ka laadilikan dɔnni ye dɛ! 5 Mɔgɔkɔrɔbaw ka hakilitigiya ni faamuyali ni laadilikan ka di mɔgɔ bonyalenw ye dɛ. 6 Ko caman kɛra mɔgɔkɔrɔbaw ka masafugulan ye, Ala ɲɛsiran ye u nɔɔrɔ ye. 7 Fɛn kɔnɔntɔn bɛ yen ne dusukun na, ne ye minnu jate nisɔndiya la, ne na tannan fɔ ni ne nɛnkun ye. Min ɲɛnama don ka a jugu ka binni ye. 8 Mɔgɔ min sigilen bɛ ni muso hakilitigi ye, ni a nɛnkun ma sɔgɔsɔgɔ, ka baara kɛ cɛ ye min man kan ka tɛmɛ a yɛrɛ kan. 9 Min ye hakilitigiya sɔrɔ, ani min bɛ kuma mɔgɔw tulo la, o ka ɲi. 10 Min bɛ hakilitigiya sɔrɔ, o ka bon dɛ! O bɛɛ n'a ta, mɔgɔ si bɛ siran Matigi ɲɛ ka tɛmɛ o kan.» 11 Nka Matigi ka kanuya bɛ tɛmɛn fɛn bɛɛ kan yeelen kama. 12 Matigi ɲɛsiran ye a ka kanuya daminɛ ye. 13 I ka tɔɔrɔ si di ne ma, ni dusukun tɔɔrɔ tɛ, ani juguya fɛn o fɛn, ni muso ka juguya tɛ. 14 Tɔrɔ o tɔɔrɔ, fɔ tɔɔrɔ min bɛ bɔ ne kɔniyabagaw la, ani tɔɔrɔ o tɔɔrɔ, fo juguw ka hakɛ. 15 Kunkolo tɛ sa kunkolo sanfɛ. Diminya si tɛ tɛmɛn jugu ka diminya kan. 16 A tun ka fisa ne ma ka sigi ni waraba ni sa ye, ka tɛmɛn ka so to muso jugu dɔ fɛ. 17 Muso juguya bɛ a ɲɛda yɛlɛma, ka a ɲɛda dibi i ko bɔrɔ. 18 A cɛ ka sigi a sigiɲɔgɔnw cɛma. Ni a y'a mɛn tuma min na, a na sɔgɔsɔgɔ kosɛbɛ.» 19 Juguya bɛɛ ka dɔgɔ muso ka juguya la. 20 Yɛlɛli bɛ kɛ cɛncɛn sira kan cogo min na, o bɛ kɛ mɔgɔkɔrɔbaw sen na cogo min na, muso min falen bɛ kuma la, o bɛ kɛ cogo min na cɛ dususumanin fɛ. 21 Aw kana aw sennatan muso cɛɲa la, aw kana a nege don a la diyagoya kosɔn. 22 Muso, ni a bɛ a cɛ ladon, a falen bɛ dimi ni maloya ni mafiɲɛyali caman na. 23 Muso jugu bɛ a jagɛlɛya dɔgɔya, a ɲɛda bɛ girin ani a dusukun joginlen don. 24 Jurumu daminɛna muso de la, an bɛɛ bɛ sa ale de sababu la. 25 Aw kana tɛmɛsira di ji ma. Muso jugu fana tɛ hɔrɔnya ka gad jamana kɔkan. 26 Ni a ma taa i n'a fɔ i b'a fɛ cogo min na, i k'a tigɛ ka bɔ i farisogo la, ka furucɛbɔ sɛbɛn di a ma, k'a bila.
CHAPTER 26 1 Muso ɲuman bɛ cɛ min bolo, o ye dubaden ye, katuguni a si hakɛ na kɛ fila ye. 2 Muso ɲuman bɛ a cɛ nisɔndiya, a na a ka ɲɛnamaya sanw dafa hɛrɛ la. 3 Muso ɲuman ye niyɔrɔ ɲuman ye. 4 Mɔgɔ mana kɛ nafolotigi ye wo, faantan ye wo, ni dusukun ɲuman b'a la Matigi ko la, a na ɲagali tuma bɛɛ. 5 Ne dusukun bɛ siran fɛn saba ɲɛ. A naaninan na, ne siranna kosɛbɛ: dugu dɔ tɔgɔjugu fɔli, jamaba min tɛ se ka mara, ani nkalon tigɛli, o bɛɛ ka jugu ni saya ye. 6 Nka dusukasi ni dusukasi ye muso ye min bɛ keleya muso wɛrɛ la, ani nɛnkun bugɔli min bɛ kuma mɔgɔ bɛɛ fɛ. 7 Muso jugu ye jɔrɔnanko ye min bɛ lamaga ka taa a fɛ. 8 Muso min ye dɔlɔminna ye, ani muso min bɛ kɛnɛ kan, o bɛ dimi kosɛbɛ, a tɛna a yɛrɛ maloya datugu. 9 Muso ka jatɔya bɛ se ka dɔn a ka kuncɛbaya ɲɛda ni a ɲɛkisɛw fɛ. 10 Ni maloya tɛ i denmuso la, i k'a to a kɔnɔ, walisa a kana a yɛrɛ tɔɔrɔ hɔrɔnyaba fɛ. 11 Aw ye ɲɛmajɔbaliya kɔlɔsi, aw kana kabakoya ni a ye kojugu kɛ i la. 12 A na a da yɛlɛ i ko taamakɛla minnɔgɔlen bɛ jibolisira sɔrɔ tuma min na, ka ji bɛɛ min a kɛrɛfɛ. 13 Muso ka nɛɛma bɛ a cɛ nisɔndiya, a ka hakilitigiya na a kolow fasa. 14 Muso makunlen ni kanubaganci ye Matigi ka nilifɛn ye. wa foyi tɛ yen min nafa ka bon kosɛbɛ i n’a fɔ hakili min kalanna ka ɲɛ. 15 Muso maloyalen ni kantigi ye nɛɛma fila ye, wa a ka farafinna hakili tɛ se ka jate. 16 I n'a fɔ tile bɛ bɔ sankolo sanfɛla la cogo min na. o cogo kelen na, muso ɲuman cɛɲi fana bɛ a ka so sigicogo la. 17 Yeelen jɛlen bɛ fitinɛ senuma kan cogo min na. ɲɛda cɛɲi fana bɛ kɛ cogo min na kɔrɔya mɔlen na. 18 I n'a fɔ sanu jɔlanw bɛ warijɛ jɔlanw kan cogo min na. sen jɛlen minnu dusukun bɛ to sen na, olu fana bɛ ten. 19 Ne denkɛ, i ka sila falenfɛn to i ka kɛnɛya la. I kana i fanga di dunanw ma.» 20 Ni i ye den sɔrɔ foro bɛɛ la tuma min na, i k'a dan i yɛrɛ ka kisɛ ma, ka i jigi da i ka bagan ɲumanw kan. 21 I ka siya min to yen, o na bonya, ka da u bɔnsɔn ɲuman kan. 22 Jatɔmuso na jate i n'a fɔ daji. Nka muso furulen ye saya sankanso ye a cɛ bolo. 23 Muso jugu niyɔrɔ bɛ di cɛ jugu ma, nka muso min bɛ siran Matigi ɲɛ, o bɛ di a ma.
24 Muso namaratɔ bɛ maloya mafiɲɛya, nka muso sɛbɛ na a cɛ bonya. 25 Muso maloyabali na jate i ko wulu. Nka maloya bɛ min na, o na siran Matigi ɲɛ.» 26 Muso min bɛ a cɛ bonya, o na jate hakilitigi ye. Nka min b'a mafiɲɛya a ka kuncɛbaya kosɔn, o na jate Ala ɲɛsiranbali ye. 27 Muso kulekanba ni kɔrɔfɔli na ɲini ka juguw gɛn. 28 Fɛn fila bɛ ne dusukun dusu tiɲɛ. A sabanan bɛ ne dimi: Kɛlɛcɛ min bɛ faantanya tɔɔrɔ. ani mɔgɔ hakilitigi minnu tɛ sigi sen kan. Mɔgɔ min bɛ segin ka bɔ tilennenya la ka taa jurumu la. Matigi bɛ o ɲɔgɔnna mɔgɔ labɛn npan kama. 29 Jagokɛla man kan k'a yɛrɛ tanga kojugu kɛli ma. Huckster tɛna hɔrɔnya ka bɔ jurumu la. CHAPTER 27 1 Mɔgɔ caman ye jurumu kɛ ko fitinin dɔ kosɔn. Min bɛ fɛn caman ɲini, o na a ɲɛw kɔsegin.» 2 I n'a fɔ nɛgɛ bɛ nɔrɔ kabakurunw ni ɲɔgɔn cɛ cogo min na. o cogo kelen na, jurumu bɛ nɔrɔ sanni ni feereli cɛ. 3 Ni mɔgɔ ma a yɛrɛ minɛ ni timinandiya ye Matigi ɲɛsiran na, a ka so na ci sɔɔni. 4 I n'a fɔ ni mɔgɔ bɛ sɔgɔsɔgɔ ni sizo ye, nɔgɔ bɛ to. o cogo la hadamaden ka nɔgɔ a ka kuma kɔnɔ. 5 Fɔɲɔ bɛ daga dilabaga ka minɛnw kɔrɔbɔ. o la sa, hadamaden ka kɔrɔbɔli bɛ a ka hakilinata de la. 6 Jiden b'a jira ko ni jiri in donna. O cogo kelen na, kuncɛbaya fɔli fana bɛ hadamaden dusukun na. 7 I kana mɔgɔ si tanu sani i ka a ka kuma mɛn. sabu nin ye mɔgɔw ka kɔrɔbɔli ye.» 8 Ni i tugura tilennenya kɔ, i na a sɔrɔ ka a don i ko fini jan nɔɔrɔma. 9 Kɔnɔw na taa u bɔɲɔgɔnko la. O cogo kelen na, tiɲɛ na segin a ka wale kɛbagaw ma.» 10 I n'a fɔ waraba b'a da fɛn minɛta la cogo min na. O cogo la, jurumu kɛ tilenbaliya kɛbagaw kosɔn. 11 Ala ɲɛsiranbaa ka kuma bɛ kɛ ni hakilitigiya ye tuma bɛɛ. Nka naloman bɛ yɛlɛma i ko kalo. 12 Ni i bɛ hakilintanw cɛma, i ka waati labato. Nka aw ka to hakilitigiw cɛma. 13 Nalomanw ka kuma bɛ mɔgɔ tɔɔrɔ, u ka farikoloɲɛnajɛ ye jurumu nalonmaya ye. 14 Min bɛ kali kosɛbɛ, o kuma bɛ kunsigi jɔ. U ka kɛlɛw bɛ mɔgɔ bila ka a tulo dabila. 15 Kuncɛbaw ka sɔsɔli ye joli bɔn ye, u tɔgɔjugu fɔli bɛ kɛ tulo jugu ye. 16 Mɔgɔ min bɛ gundo dɔn, o bɛ bɔnɛ a ka bonya la. ani a tɛna teri sɔrɔ a hakili la abada. 17 I terikɛ kanu ka kɛ kantigi ye a kɔrɔ, nka ni i ye a ka gundo janfa, i kana tugu a nɔfɛ tun. 18 Mɔgɔ y'a jugu halaki cogo min na. o cogo la, i bɔnɛna i mɔgɔɲɔgɔn kanuya la.»
19 I ko mɔgɔ bɛ kɔnɔ bila ka bɔ a bolo cogo min na, i ye i mɔgɔɲɔgɔn bila ka taa, i tɛna a sɔrɔ tugun 20 Aw kana tugu a nɔfɛ tun, katuguni a yɔrɔ ka jan kosɛbɛ. a bɛ i ko wulu min bolila ka bɔ jan kɔnɔ. 21 Joginda bɛ se ka siri. Ni mɔgɔw mafiɲɛya kɔfɛ, bɛnkan bɛ se ka kɛ, nka min bɛ gundo janfa, jigiya tɛ o la. 22 Min bɛ ɲɛji cɛ, o bɛ kojugu kɛ. 23 Ni i bɛ yen, a na kuma dumanw fɔ, ka i ka kumaw diyabɔ, nka a laban na, a na a da wuli ka i ka kumaw tɔgɔ tiɲɛ. 24 Ne ye fɛn caman koniya, nka foyi si tɛ ne bɔɲɔgɔnko la. sabu Matigi na a koniya.» 25 Mɔgɔ o mɔgɔ bɛ kabakurun ci sanfɛ, o b'o fili a yɛrɛ kun na. Nanbara gosili na joginda lase mɔgɔ ma. 26 Min bɛ dingɛ sɔgɔ, o na bin a kɔnɔ. 27 Min bɛ kojugu kɛ, o na bin a kan, a tɛna a bɔyɔrɔ dɔn. 28 Tulon ni mafiɲɛyali bɛ bɔ kuncɛbaw la. Nka waleɲumandɔn, i n'a fɔ waraba, na u makɔnɔ. 29 Minnu bɛ ɲagali mɔgɔ tilennenw binni ko la, olu na minɛ jan na. Tɔrɔ bɛna u ban sani u ka sa.» 30 Juguya ni diminya, olu yɛrɛ ye ko haramulenw ye. Jurumukɛla na u fila bɛɛ sɔrɔ.» CHAPTER 28 1 Min b'a ka jurumuw ta, o na hakɛ bɔ Matigi fɛ, siga t'a la, a na a ka jurumuw to a hakili la. 2 I mɔgɔɲɔgɔn ye tɔɔrɔ min kɛ i la, i ka o yafa, i ka jurumuw fana na yafa i ma ni i bɛ delili kɛ. 3 Mɔgɔ dɔ bɛ mɔgɔ wɛrɛ koniya, a bɛ yafa ɲini Matigi fɛ wa? 4 A tɛ makari si jira mɔgɔ la min bɛ i ko ale yɛrɛ. 5 Ni farisogo dɔrɔn de bɛ koniya balo, jɔn bɛna a deli ka yafa a ka jurumuw ma? 6 I hakili to i laban na, i ka juguya dabila. aw hakili to toli ni saya la, ka to ci fɔlenw la. 7 I hakili to ci fɔlenw na, i kana juguya kɛ i mɔgɔɲɔgɔn ye. 8 I yɛrɛ tanga sɔsɔli ma, i na dɔ bɔ i ka jurumuw la, katuguni mɔgɔ diminnen na sɔsɔli lawuli. 9 Jurumukɛla bɛ teriw hakili ɲagami, ka sɔsɔli kɛ hɛrɛ mɔgɔw cɛ. 10 Tasuma ko bɛ cogo min na, a bɛ jeni ten. A ka diminya bɛ wuli ka kɛɲɛ ni a ka nafolo ye. Minnu bɛ kɛlɛ kɛ, ni u barika ka bon, u bɛna funu ka taa a fɛ. 11 Kɛlɛ teliya bɛ tasuma mana, kɛlɛ teliya bɛ joli bɔn. 12 Ni i ye tasuma fiyɛ, a na jeni, ni i ye daji da a kan, a na faga, o fila bɛɛ bɛ bɔ i da la. 13 A' ye kumajugu fɔbaga ni kan fila danga, katuguni o mɔgɔw ye hɛrɛ la mɔgɔ caman halaki.
14 Kan kɔtigɛlen ye mɔgɔ caman jɔrɔ, ka u gɛn ka bɔ siya la ka taa siya wɛrɛ la. 15 Kan kɔtigɛlen ye muso ɲumanw gɛn ka bɔ u ka baara la. 16 Mɔgɔ min bɛ a lamɛn, o tɛna lafiya sɔrɔ abada, a tɛna sigi a makunlen abada. 17 Bugɔli bɛ taamasiyɛn kɛ farisogo la, nka nɛn gosili bɛ kolo kari. 18 Mɔgɔ caman binna npan da la. 19 Min bɛ lafasa a baga fɛ, o ka ɲi. Min ma a ka jɔn sama, a ma siri a ka juruw la fana. 20 K'a masɔrɔ a jɔlan ye nɛgɛbere ye, a sirilanw ye nɛgɛbere ye. 21 O saya ye saya jugu ye, kaburu tun ka fisa ni o ye. 22 A tɛna kuntigiya kɛ Ala ɲɛsiranbaaw kan, u tɛna jeni ni a tasuma ye. 23 Minnu bɛ Matigi bila, olu na bin a kɔnɔ. A na jeni u kɔnɔ, a tɛna faga. a na ci u ma i ko waraba, ka u dun i ko nɛgɛso. 24 A filɛ, i ka i ka nafolo lamini ni ŋaniw ye, ka i ka warijɛ ni sanu siri. 25 I ka i ka kumaw jateminɛ balansi kɔnɔ, ka da ni dawolo kɛ i da la. 26 I kana i yɛrɛ kɔlɔsi o la, walisa i kana bin mɔgɔ ɲɛkɔrɔ. CHAPTER 29 1 makari bɛ mɔgɔ min na, o na juru don a mɔgɔɲɔgɔn na. Min b'a bolo barika bonya, o bɛ ci fɔlenw mara.» 2 I ka juru don i mɔgɔɲɔgɔn ma a magoɲɛ waati la, ka i mɔgɔɲɔgɔn sara a waati la. 3 I ka i ka kuma labato, i ka kantigiya kɛ a fɛ, i na fɛn sɔrɔ tuma bɛɛ. 4 Mɔgɔ caman ye fɛn dɔ juru don u la tuma min na, u y'a jate ko a sɔrɔla, ka u bila tɔɔrɔ la, o min y'u dɛmɛ. 5 Fo a ka sɔrɔ, a na cɛ bolo susu. a mɔgɔɲɔgɔn ka wari kosɔn, a na kuma ni majigin ye, nka ni a ka kan ka a sara, a na waati janya, ka dusukasi kumaw segin, ka ŋunan waati la. 6 Ni a ye se sɔrɔ, a tɛna tila sɔrɔ ka gɛlɛn, a na jate i n'a fɔ a y'a sɔrɔ barajuru tigɛlenw; Bonya kosɔn, a na maloya sara a ye. 7 O de y'a to mɔgɔ caman ma sɔn ka juru don mɔgɔ wɛrɛw ka kɛwale juguw la, k'a sababu kɛ u siranna ko u bɛna u nanbara. 8 O bɛɛ n'a ta, i ka muɲu cɛ min ka dɔgɔ, i kana mɛn ka makari a la. 9 Aw ka faantanw dɛmɛ ci fɔlen kosɔn, aw kana a kɔdon a ka faantanya kosɔn. 10 I ka wari bɔnɛ i balimakɛ ni i terikɛ kosɔn, a kana nɔgɔ kabakurun jukɔrɔ walisa a ka tunun.
11 I ka i ka nafolo mara ka kɛɲɛ ni Kɔrɔtalenba ka ci fɔlenw ye, o na nafa caman lase i ma ka tɛmɛ sanu kan. 12 I ka sarakabɔlanw datugu i ka maganw kɔnɔ, o na i kisi tɔɔrɔ bɛɛ ma. 13 A na kɛlɛ kɛ i ye i juguw fɛ ka fisa ni kala barikama ni tama barikama ye. 14 Mɔgɔ sɛbɛ bɛ da a mɔgɔɲɔgɔn kan, nka mɔgɔ min tɛ a yɛrɛ minɛ, o na a bila. 15 I kana ɲinɛ i ka teriya kɔ, katuguni a y'a ni di i kosɔn. 16 Jurumukɛla na a ka jurumu ɲuman tiɲɛ. 17 Min hakili tɛ barika dali ye, o na a kisi farati la. 18 Tiɲɛni ye nafolo ɲuman caman tiɲɛ, ka u yɛrɛyɛrɛ i n'a fɔ kɔgɔji jikuru. 19 Mɔgɔ jugu min bɛ Matigi ka ci fɔlenw tiɲɛ, o na bin dannaya la. 20 I mɔgɔɲɔgɔn dɛmɛ ka kɛɲɛ ni i seko ye, i k'i janto i yɛrɛ kana bin o cogo kelen na. 21 Ɲɛnamaya kunba ye ji ni nbuuru ni fini ani so ye min bɛ maloya datugu. 22 Faantan ka ɲɛnamaya ka fisa ni fɛn nɔgɔlen ye min bɛ kɛ bugu kɔnɔ. 23 A kɛra fɛn fitinin ye wo, a kɛra caman ye wo, i ka i wasa, walisa i kana i ka so tɔgɔjugu mɛn. 24 Ni i bɛ taa so ni du, o ye ɲɛnamaya jugu ye, katuguni i ye dunan ye yɔrɔ min na, i tɛ i ja gɛlɛya k'i da wuli. 25 I na ɲɛnajɛ kɛ ka dumuni kɛ, barika dali tɛ i la. 26 Dunan, na ka tabali labɛn ka ne balo. 27 Dunan, i ka yɔrɔ di mɔgɔ bonyalen ma. ne balimakɛ bɛ na siyɔrɔ la, ne mago bɛ ne ka so la. 28 O kow bɛ gɛlɛya hakilitigi ma. so kɔnɔ mɔgɔw kɔrɔfɔli, ani jurudonna tɔgɔjugu fɔli. CHAPTER 30 1 Min b'a den kanu, o b'a to a ka bere minɛ tuma caman na, walisa a ka ɲagali a la laban na. 2 Min bɛ a denkɛ kolo, o na nisɔndiya a la, ka ɲagali a dɔnbagaw cɛma. 3 Min bɛ a denkɛ kalan, o bɛ jugu dusu kasi, a na ɲagali a teriw ɲɛ kɔrɔ. 4 Hali ni a fa sara, a bɛ i ko a ma sa. 5 Ka a to ɲɛnamaya la, a y'a ye ka ɲagali a la. 6 A ye waleɲumandɔnbaga to a juguw la, ani min bɛna ɲumanya sara a teriw ye. 7 Min bɛ kojugu kɛ a denkɛ la, o na a jogindaw siri. A banakɔtaa na jɔrɔ kulekan bɛɛ la. 8 So min ma kari, o bɛ kɛ kunkolo gɛlɛn ye. 9 I den kogo, a na i lasiran, tulon kɛ n'a ye, a na i gɛlɛya. 10 Aw kana ŋɛɲɛ kɛ a fɛ, walisa aw kana dusukasi kɛ a fɛ, walisa aw kana aw ɲinw ɲimi a laban na.
11 Aw kana hɔrɔnya di a ma a denmisɛnman, aw kana ɲɛji cɛ a ka hakilintanya kow la. 12 I k'i biri a kɔ la k'a to a denmisɛnman, k'a bugɔ a kɛrɛw la k'a sɔrɔ a denmisɛnman, walisa a kana a kuncɛ, ka i kan bila, ka dusukasi lase i dusukun ma. 13 I denkɛ kɔrɔfɔ k'a minɛ baara la, walisa a ka kɛwale juguw kana kɛ i ka jurumu ye. 14 Faantan ka fisa ni nafolotigi ye min tɔɔrɔlen don a farikolo la. 15 Kɛnɛya ni farikolo ɲuman ka bon ni sanu bɛɛ ye, farikolo barikama ka bon ni nafolo danma ye. 16 Nafolo si tɛ tɛmɛ farikolo kɛnɛman kan, ɲagali si tɛ tɛmɛ dusukun ɲagali kan. 17 Saya ka fisa ni ɲɛnamaya dusukasilen ye wala bana banbali ye. 18 Fɛn duman minnu bɔnna da datugulen kan, olu bɛ i ko sogo nɔgɔlen minnu bilalen bɛ kaburu kan. 19 Saraka bɛ mun kɛ boli la? Katuguni a tɛ se ka dumuni kɛ, a tɛ se ka kasa mɛn. 20 A bɛ yeli kɛ ni a ɲɛw ye ka ŋunuŋunu, i ko cɛkɔrɔba min bɛ npogotiginin minɛ ka sɔgɔsɔgɔ. 21 I kana i hakili di gɛlɛya ma, i kana i yɛrɛ tɔɔrɔ i yɛrɛ ka laadilikan na. 22 Dusukun ɲagali ye hadamaden ka ɲɛnamaya ye, mɔgɔ ka ɲagali bɛ a ka ɲɛnamaya janya. 23 I yɛrɛ ni kanu, ka i dusukun dusu saalo, ka dusukasi yɔrɔ jan i la, katuguni dusukasi ye mɔgɔ caman faga, nafa foyi tɛ o la. 24 Keleya ni diminya bɛ mɔgɔ ka ɲɛnamaya surunya, ka kɔrɔtɔli lase mɔgɔ kɔrɔbayali ma sani waati ka se. 25 Dusukun ɲuman ni dusu ɲuman na a janto a ka sogo ni a ka dumuni na. CHAPTER 31 1 Nafolo kɔlɔsili bɛ farisogo dun, a ladonni bɛ sunɔgɔ gɛn. 2 Kɔlɔsili tɛ mɔgɔ bila ka sunɔgɔ i ko bana jugu bɛ sunɔgɔ kari cogo min na. 3 Nafolotigiw bɛ baara caman kɛ ka nafolo lajɛ ɲɔgɔn fɛ. Ni a lafiɲɛna, a bɛ fa a ka dumuni dumanw na. 4 Faantan bɛ baara kɛ a ka faantan na. Ni a y'a dabila, a mago bɛ dɛsɛ la hali bi. 5 Min bɛ sanu kanu, o tɛna jo sɔrɔ. 6 Sanu kɛra mɔgɔ caman halakili ye, u halakili tun bɛ yen. 7 O ye kuncɛbaya ye saraka bɔbagaw bolo, hakilintanw bɛɛ na minɛ o la. 8 Nafolotigi min bɛ sɔrɔ, nɔgɔ tɛ min na, n'a ma sanu nɔfɛ, o ye dubaden ye. 9 A ye jɔn ye? An na a wele ko dubaden, katuguni a ye kabakow kɛ a ka mɔgɔw cɛma.»
10 Jɔn kɔrɔbɔra o la, ka sɔrɔ ka dafa? o kɔ, a ka a yɛrɛ bonya.» Jɔn bɛ se ka jurumu kɛ, k'a sɔrɔ a ma jurumu kɛ? Walima a ye kojugu kɛ, nka a ma o kɛ wa?» 11 A ka nafolo na sabati, jama na a ka saraka fɔ. 12 Ni i sigilen bɛ tabali camanba la, i kana namara kɛ o la, k'a fɔ ko: Dumu caman bɛ a kan. 13 Aw hakili to a la ko ɲɛ jugu ye fɛn jugu ye. O de kosɔn a bɛ kasi tuma bɛɛ. 14 A ɲɛ bɛ yɔrɔ o yɔrɔ, i kana i bolo kɔrɔta, i kana a fili minɛn kɔnɔ. 15 I kana i mɔgɔɲɔgɔn kiri tigɛ i kelen na. 16 Fɛn minnu bilalen bɛ i ɲɛ, i ka dumuni kɛ i ko mɔgɔ ka kan ka olu dun. I ka i janto i la, walisa i kana i koniya.» 17 A' ye o bila fɔlɔ kɛwalew kosɔn. I kana kɛ mɔgɔ wasabali ye, walisa i kana kojugu kɛ.» 18 Ni i sigilen bɛ mɔgɔ caman cɛma, i kana i bolo kɔrɔta fɔlɔ. 19 Mɔgɔ min lamɔna ka ɲɛ, o ka dɔgɔ dɔrɔn, a tɛ fiɲɛ surunya a ka dilan kan. 20 Sunɔgɔ ɲuman bɛ sɔrɔ dumuni dafalen dunni fɛ, a bɛ wuli joona, a hakili bɛ a fɛ, nka kɔlɔsili dimi ni kɔnɔdimi ni kɔnɔdimi bɛ mɔgɔ wasabali la. 21 Ni i waajibiyalen don ka dumuni kɛ, i ka wuli ka fɔɔnɔ, i na lafiɲɛ.» 22 Ne denkɛ, i ka ne lamɛn, i kana ne mafiɲɛya, a laban na, i na a sɔrɔ i ko ne y'a fɔ i ye cogo min na. 23 Mɔgɔ min bɛ a ka dumuni diyabɔ, mɔgɔw na kuma ɲuman fɔ a ko la. A ka du ladonni ɲuman kofɔlen bɛna da a la. 24 Nka dugu bɛɛ na ŋunuŋunu a ka dumuni namaratɔ dɔ kama. Siga tɛna kɛ a ka namara seereyaw la. 25 I kana i ka jagɛlɛya jira diwɛn na. Katuguni diwɛn ye mɔgɔ caman halaki.» 26 Fɔɲɔ bɛ da kɔrɔbɔ ni suji ye, diwɛn bɛ kuncɛbaw dusukunw sɛgɛsɛgɛ dɔlɔ fɛ. 27 Diwɛn ka di mɔgɔ ye i ko ɲɛnamaya, ni a minna ni danma ye. sabu a kɛra walisa ka mɔgɔw nisɔndiya. 28 Diwɛn min bɛ min suman ni a waati la, o bɛ na ni dusukun nisɔndiya ye, ka hakili nisɔndiya. 29 Diwɛn min minna ka tɛmɛ a dan kan, o bɛ mɔgɔ dusu tiɲɛ, ni sɔsɔli ni sɔsɔli ye. 30 Dɔlɔ bɛ dɔ fara hakilintan diminya kan fo a ka jurumu, o bɛ dɔ bɔ fanga la, ka joginw lase a ma. 31 I kana i mɔgɔɲɔgɔn kɔrɔfɔ diwɛn ko la, i kana a mafiɲɛya a ka nisɔndiya la. CHAPTER 32 1 Ni i kɛra seli kuntigi ye, i kana i yɛrɛ kɔrɔta, nka i ka kɛ u cɛma i ko tɔw dɔ. aw ka aw janto u la ni timinandiya ye, aw ka sigi o cogo la.
2 Ni i ye i ka baara bɛɛ kɛ, i ka i nɔ bila, walisa i ka nisɔndiya u fɛ, ka masafugulan sɔrɔ i ka seli labɛncogo ɲuman kosɔn. 3 E min ye cɛkɔrɔba ye, i ka kuma, katuguni a ka kan ka kɛ i ye, nka ni hakili ɲuman ye. ani ka bali ka musick. 4 Aw kana kuma fɔ fɔlikɛla bɛ yɔrɔ min na, aw kana hakilitigiya jira waati tɛmɛnen kɔ. 5 Misikili ka fɔlisen min bɛ kɛ diwɛn seli la, o bɛ i n’a fɔ karɔbɔli taamasiyɛn min bilalen bɛ sanu na. 6 I n'a fɔ ɛsɛridi min bilalen bɛ sanu baara la, o cogo kelen na, dɔnkili duman ni diwɛn duman bɛ kɛ ten. 7 I ka kuma, kamalennin, ni mago bɛ i la. 8 I ka kuma ka surun, i ka fɛn caman faamu kuma damadɔw la. i ka kɛ i ko mɔgɔ min bɛ a nɛnkun dɔn, k'a sɔrɔ a bɛ a nɛnkun minɛ.» 9 Ni i bɛ mɔgɔba cɛma, i kana i yɛrɛ kɛ kelen ye ni u ye. ni cɛkɔrɔbaw bɛ u nɔ na, aw kana kuma caman fɔ. 10 Sani sanpɛrɛn ka bɔ. Maloyatigi na diya mɔgɔ ɲɛkɔrɔ.» 11 Aw ka wuli tuma dɔw la, aw kana kɛ labanw ye. nka i ka se so kɔnɔ k'a sɔrɔ i ma mɛn. 12 I ka ɲɛnajɛ kɛ yen ka i sago kɛ, nka i kana jurumu kɛ ni kuncɛbaya kuma ye. 13 O kow de kosɔn, mɔgɔ min ye i da, ka duba i ye ni a ka ko ɲumanw ye. 14 Mɔgɔ o mɔgɔ bɛ siran Matigi ɲɛ, o na a ka kololi sɔrɔ. Minnu b'a ɲini joona, olu na nɛɛma sɔrɔ.» 15 Min bɛ sariya ɲini, o na fa o la. 16 Minnu bɛ siran Matigi ɲɛ, olu na kiri sɔrɔ, u na tilennenya tasuma don i ko yeelen. 17 Jurumukɛla tɛna kɔrɔfɔ, nka a bɛ dalilu sɔrɔ ka kɛɲɛ ni a sago ye. 18 Ladilikɛla na jateminɛ kɛ. nka dunan ni kuncɛba tɛ siran siran ɲɛ, hali ni a ye ko kɛ a yɛrɛ la k'a sɔrɔ a ma laadilikan sɔrɔ. 19 Aw kana foyi kɛ ni laadilikan tɛ. Ni i ye o kɛ siɲɛ kelen, i kana nimisa.» 20 I kana taa sira fɛ i bɛ se ka bin cogo min na, i kana i senna tigɛ kabakurunw cɛma. 21 I kana i jigi da i yɛrɛ kan cogo jɛlen na. 22 I yɛrɛ kɔlɔsi i yɛrɛ denw na. 23 I jigi da i yɛrɛ ni kan baara ɲuman bɛɛ la. katuguni o de ye ci fɔlenw labatoli ye.» 24 Min dara Matigi la, o bɛ a janto ci fɔlen na. Min b'a jigi da a kan, o tɛna juguya ka tɛmɛ o kan abada. CHAPTER 33 1 Min bɛ siran Matigi ɲɛ, kojugu si tɛna kɛ o la. Nka kɔrɔbɔli la, a na a kisi kokura. 2 Hakilitigi tɛ sariya kɔniya. Nka filankafo min bɛ o kɔnɔ, o bɛ i ko kurunba min bɛ sanfiɲɛba kɔnɔ.
3 Hakilitigi bɛ a jigi da sariya kan. Sariya ye kantigi ye a bolo, i ko kuma fɔlen. 4 I ka kuma fɔlenw labɛn, i na mɛnni kɛ o cogo la, ka kalan siri ka sɔrɔ ka jaabi di. 5 Naloman dusukun bɛ i ko wotoro wotoro. ani a ka miiriliw bɛ i n'a fɔ aksidan min bɛ girin. 6 Soba bɛ i ko teri tulo geren, a bɛ sɔgɔsɔgɔ a kan mɔgɔ o mɔgɔ sigilen bɛ a kan. 7 Mun na don dɔ bɛ tɛmɛ don wɛrɛ kan, k'a sɔrɔ san kɔnɔ don o don yeelen bɛɛ bɛ bɔ tile la? 8 Matigi dɔnni de y'a to u danfaralen don, a ye waatiw ni seliw yɛlɛma. 9 A ye dɔw kɛ don dumanw ye ka u senuma, dɔw fana ye don gansanw kɛ. 10 Mɔgɔw bɛɛ bɔra dugukolo la. 11 Matigi ye u tila ni dɔnniya caman ye, ka u ka siraw kɛ cogo caman na. 12 A ye u dɔw duba ka u kɔrɔta, ka dɔw saniya ka u gɛrɛ a yɛrɛ la. 13 Bɔgɔ bɛ bɔgɔdaga bolo cogo min na, walisa k'a dila a sago la, o cogo kelen na, mɔgɔ bɛ a dabɔbaa bolo, ka a bɔɲɔgɔnko sara u ye. 14 Koɲuman bɛ juguya kɛlɛ, ɲɛnamaya bɛ saya kɛlɛ. 15 O la sa, Ala Kɔrɔtalenba ka kɛwalew bɛɛ filɛ. fila ni fila bɛ yen, kelen bɛ ɲɔgɔn kɛlɛ. 16 Ne kununna laban na, i ko mɔgɔ min bɛ rezɛn tigɛbagaw nɔfɛ. 17 Aw k'a dɔn ko ne ma baara kɛ ne yɛrɛ dɔrɔn kama, nka ne ye baara kɛ kalan ɲinibagaw bɛɛ de kama. 18 Jama cɛbaw, aw ka ne lamɛn, aw jama kuntigiw, aw ka ne lamɛn ni aw tulo ye. 19 I kana i denkɛ ni i muso, i balimakɛ ni i terikɛ, fanga di i ma k'i to ɲɛnamaya la, i kana i ka nafolo di mɔgɔ wɛrɛ ma, walisa o kana nimisa, ka i deli ko kura. 20 Ni i ɲɛnama don, ni ninakili bɛ i la, i kana i yɛrɛ di mɔgɔ si bolo. 21 A ka fisa i denw ka i ɲini, ka tɛmɛ i ka jɔ u ka bonya kan. 22 I ka kɛwalew bɛɛ la, i ka kuntigiya mara i yɛrɛ ye. I kana nɔgɔ si to i bonya la.» 23 I bɛna i ka ɲɛnamaya ban waati min na, i ka i ka ciyɛn tila-tila. 24 Balo ni bere ni doni ye fali de ta ye. ani buru, latilenni ani baara, baarakɛla dɔ ye. 25 Ni i ye i ka jɔn bila baara la, i na lafiya sɔrɔ, nka ni i y'a bila ka taa baara la, a na hɔrɔnya ɲini. 26 jɔnkɛ ni kɔli bɛ a kɔ biri. 27 A' ye a bila ka taa baara la, walisa a kana kɛ baarakɛbali ye. Katuguni nalonmaya bɛ kojugu caman kalan.» 28 A' ye baara kɛ i n'a fɔ a bɛnnen don cogo min na. 29 Nka aw kana damatɛmɛ mɔgɔ si kan. ani ni hakilitigiya tɛ, aw kana foyi kɛ.
30 Ni baaraden dɔ b'i bolo, a ka kɛ i ye i ko i yɛrɛ, katuguni i y'a san ni sɔngɔ ye. 31 Ni baaraden dɔ b'i bolo, i k'a deli i ko i balimakɛ, katuguni i mago bɛ a la i ko i yɛrɛ ni. CHAPTER 34 1 Hakili tɛ mɔgɔ min na, o jigi ye fu ye, nkalon don, sugo bɛ hakilintanw kɔrɔta. 2 Mɔgɔ min bɛ sugo jate, o bɛ i n'a fɔ mɔgɔ min bɛ biɲɛ minɛ ka tugu fiɲɛ kɔ. 3 Sugo yeli ye fɛn kelen ni fɛn wɛrɛ bɔlen ye ɲɔgɔn fɛ, i n'a fɔ ɲɛda ni ɲɛda cogoya. 4 Mun bɛ se ka saniya fɛn nɔgɔlen dɔ la? Tiɲɛ jumɛn bɛ se ka bɔ o nkalon na? 5 sugo ni sugo ni sugo ye fu ye. 6 Ni u ma ci ka bɔ Kɔrɔtalenba la i ka tɔɔrɔ la, i kana i dusukun bila u la. 7 Katuguni sugo ye mɔgɔ caman lafili, u ma se ka u jigi da u kan. 8 Sariya na dafa ni nkalon tɛ, hakilitigiya ye dafalen ye da kantigi fɛ. 9 Mɔgɔ min ye taama kɛ, o bɛ fɛn caman dɔn. Min bɛ se kosɛbɛ, o na hakilitigiya fɔ. 10 Min tɛ ko dɔn, o bɛ fɛn caman dɔn, nka min ye taama kɛ, o falen bɛ hakilitigiya la. 11 Ne taatɔ tuma min na, ne ye fɛn caman ye. ani ne bɛ fɛn caman faamu ka tɛmɛ ne bɛ se ka min fɔ. 12 Ne tun bɛ saya farati la tuma caman, nka ne kisira o kow kosɔn. 13 Minnu bɛ siran Matigi ɲɛ, olu ni na ɲɛnamaya. K'a masɔrɔ u jigi bɛ u kisibaa de kan.» 14 Min bɛ siran Matigi ɲɛ, o tɛna siran, a tɛna siran. sabu ale de ye a jigi ye.» 15 Min bɛ siran Matigi ɲɛ, o ni ye dubaden ye. A fanga ye jɔn ye? 16 Katuguni Matigi ɲɛ bɛ a kanubagaw de kan, ale de ye u lakanani barikama ye ani u sigiyɔrɔ barikama, u tangalan ye funteni ma, ani u datugulan ye tile fɛ tilelafana fɛ, u kisi kunnatiɲɛbaliya ma, ani u dɛmɛbaga ye ka bin. 17 A bɛ mɔgɔ ni kɔrɔta ka ɲɛw yeelen. 18 Min ye fɛn sɔrɔlen saraka kɛ, a ka saraka ye yelifɛn ye. Tilenbaliw ka nilifɛnw fana tɛ sɔn. 19 Kɔrɔtalenba tɛ diya mɔgɔ juguw ka saraka ye. A tɛ dusu saalo jurumu kosɔn fana saraka caman fɛ. 20 Min bɛ na ni faantan bolofɛn ye, o bɛ kɛ i n'a fɔ mɔgɔ min bɛ a denkɛ faga a fa ɲɛ kɔrɔ. 21 Fantanw ka dumuni ye u ka ɲɛnamaya ye. 22 Min bɛ a mɔgɔɲɔgɔn ka balo ta, o b'a faga. Min bɛ baarakɛla nanbara a ka sara la, o ye joli bɔnna ye. 23 Ni dɔ bɛ so jɔ, ka dɔ wɛrɛ ci, o tuma na, nafa jumɛn bɛ u la ni baara tɛ? 24 Ni dɔ bɛ delili kɛ, ka dɔ wɛrɛ danga, Matigi na jɔn kan mɛn?
25 Mɔgɔ min bɛ a yɛrɛ ko a magara su la, ni a magara a la tuguni, nafa jumɛn bɛ a ko la? 26 Mɔgɔ min bɛ sunɔgɔ a ka jurumuw kosɔn, ka segin ka o ɲɔgɔn kɛ, yala o bɛ kɛ ten wa? Walima a ka majigin bɛ mun nafa a la? CHAPTER 35 1 Min bɛ sariya labato, o bɛ na ni saraka caman ye. 2 Min bɛ fɛn ɲuman sara, o bɛ mugu ɲuman di. Min bɛ saraka di, o bɛ tanuli kɛ. 3 Ka bɔ juguya la, o ka di Matigi ye. Ka tilenbaliya bila, o ye jurumu yafa ye. 4 I kana i yɛrɛ jira Matigi ɲɛkɔrɔ i lankolon. 5 O kow bɛɛ ka kan ka kɛ ci fɔlen de kosɔn. 6 Mɔgɔ tilennen ka saraka bɛ sarakabɔlan fasa, a kasa duman bɛ kɛ Kɔrɔtalenba ɲɛkɔrɔ. 7 Mɔgɔ tilennen ka saraka bɛ sɔn. O hakilijigin tɛna ɲinɛ abada. 8 I ka Matigi bonya ni ɲɛ ɲuman ye, i kana dɔ bɔ i bolo fɔlɔw la. 9 I ka nilifɛnw bɛɛ la, i ka i ɲɛda ɲagalilen jira, ka i ka taasibila kɛ ni ɲagali ye. 10 I ka fɛn di Kɔrɔtalenba ma ka kɛɲɛ ni a ye i nafolotigiya cogo min na. I y'a sɔrɔ cogo min na, i ka di ni nisɔndiya ɲɛ ye. 11 Matigi bɛ o sara, a na o hakɛ di i ma siɲɛ wolonwula. 12 Aw kana miiri ka fɛn tiɲɛ ni nilifɛnw ye. A tɛna o ɲɔgɔn sɔrɔ, a kana a jigi da saraka tilenbaliw kan. sabu Matigi ye kiritigɛla ye, mɔgɔ si tɛ a fɛ. 13 A tɛna sɔn mɔgɔ si ma faantan kɛlɛli la, nka a bɛna mɔgɔ tɔɔrɔlenw ka delili lamɛn. 14 A tɛna facɛnw ka delili mafiɲɛya. Muso cɛ salen fana tɛ, n'a y'a ka ŋunankan fɔ. 15 Muso cɛ salen ɲɛji tɛ woyo wa? A ka kulekan tɛ mɔgɔ la min bɛ u bin wa? 16 Min bɛ baara kɛ Matigi ye, o na sɔn ni nɛɛma ye, a ka delili na se sankaba ma. 17 Mɔgɔ majiginlenw ka delili bɛ sankaba sɔgɔ, fo a ka surunya, a tɛna dusu saalo. A tɛna taa fo Kɔrɔtalenba na a ye ka kiri tigɛ cogo tilennen na, ka kiri tigɛ. 18 Katuguni Matigi tɛna sɛgɛn, Sebaayabɛɛtigi tɛna muɲu u kɔrɔ, fo a ka hinɛbaliw kɔkiliw tigɛ ka u hakɛ bɔ siyaw la. fo a ka kuncɛbaw jamaba bɔsi, ka tilenbaliw ka bere kari. 19 Fo a ka mɔgɔ kelen-kelen bɛɛ sara ka kɛɲɛ n'a ka kɛwalew ye, ani mɔgɔw ka kɛwalew ka kɛɲɛ n'u ka laɲiniw ye. fo a ka kiri tigɛ a ka mɔgɔw ko la, ka u nisɔndiya a ka makari la. 20 Hinɛ bɛ kɛ tɔɔrɔ waati la, i n'a fɔ sanji sankaba ja waati la.
CHAPTER 36
CHAPTER 37
1 Matigi, bɛɛ ka Ala, makari an na, ka an filɛ. 2 I ka siran bila siyaw bɛɛ la minnu tɛ i nɔfɛ. 3 I bolo kɔrɔta dunan siyaw kama, u k'i ka sebaaya ye. 4 I saniyalen don anw fɛ cogo min na u ɲɛ kɔrɔ. 5 U k'i dɔn i ko anw y'i dɔn cogo min na, ko Ala si tɛ yen ni e dɔrɔn tɛ, Elohim. 6 I ka taamashyɛn kuraw jira, ka kabako kabakoma wɛrɛw kɛ: I bolo ni i kininbolo bonya, walisa u ka i ka kabako kɛwalew jira. 7 Aw ka dimi lawuli ka dimi bɔn, ka aw juguw bɔ yen ka aw juguw halaki. 8 I ka waati surunya, i hakili ka to layidu la, ka i ka kabako kɛwalew fɔ. 9 Min bɛ kisi, o ka halaki tasuma ka dimi fɛ. Mɔgɔ minnu bɛ mɔgɔw tɔɔrɔ, olu ka halaki.» 10 A' ye siya wɛrɛw kuntigiw kunkolow fara ɲɔgɔn kan, minnu b'a fɔ ko: «Mɔgɔ wɛrɛ tɛ anw kɔ.» 11 Yakuba ka kabilaw bɛɛ lajɛ ɲɔgɔn fɛ ka u ciyɛn ta i ko kabini fɔlɔfɔlɔ. 12 Matigi, makari i tɔgɔ la mɔgɔw ni Israɛl, i ye minnu tɔgɔ da i den fɔlɔw la. 13 I ka makari kɛ Jerusalɛm, i ka dugu senuma, i ka lafiɲɛyɔrɔ. 14 I ka Siyɔn fa i ka kuma fɔlenw na, i ka mɔgɔw fa i ka nɔɔrɔ la. 15 I ye minnu sɔrɔ kabini fɔlɔfɔlɔ, i ka seereya kɛ olu ye, ka kiraw lawuli minnu tun bɛ i tɔgɔ la. 16 Minnu bɛ i makɔnɔ, i ka olu sara, i ka kiraw ka kɛ kantigiw ye. 17 Matigi, i ka jɔnw ka delili lamɛn, ka kɛɲɛ ni Aron ka dugawu ye i ka mɔgɔw kan, walisa dugukolo kan sigibagaw bɛɛ k'a dɔn ko e ye Matigi ye, Ala banbali. 18 Kɔnɔ bɛ dumuni bɛɛ dun, o bɛɛ n'a ta, dumuni kelen ka fisa ni tɔ kelen ye. 19 Sogo sogo suguya caman nɛnɛ dawolo la cogo min na. 20 Dusukun farigan bɛ gɛlɛya lase mɔgɔ ma. 21 Muso na cɛ bɛɛ minɛ, o bɛɛ n'a ta, denmuso kelen ka fisa ni tɔ kelen ye. 22 Muso cɛɲi bɛ ɲɛda ɲagali, cɛ tɛ foyi kanu ka tɛmɛ o kan. 23 Ni ɲumanya ni dususuma ni dusu saalo bɛ a nɛnkun na, a cɛ tɛ i ko cɛ tɔw. 24 Mɔgɔ min bɛ muso sɔrɔ, o bɛ kɛ bolofɛn ye, a bɛ i n'a fɔ a yɛrɛ dɛmɛ, ani a bɛ kɛ lafiɲɛ jɔlan ye. 25 Kogo tɛ yɔrɔ min na, nafolo bɛ tiɲɛ yen. 26 Jɔn bɛna a jigi da son dɔ kan min sigilen don koɲuman, min bɛ tɛmɛ dugu ni dugu cɛ? O cogo la, jɔn na da mɔgɔ la, so tɛ min fɛ, ni su bɛ taa yɔrɔ o yɔrɔ la?
1 Teri bɛɛ b'a fɔ ko: «Ne fana ye a teri ye.» 2 Dusukasi tɛ fo ka se saya ma, ni a taamaɲɔgɔn ni a teri bɛ wuli ka taa a jugu ye wa? 3 E miiri jugu, i bɔra min ka dugukolo datugu ni nanbara ye? 4 Jɛɲɔgɔn dɔ bɛ yen min bɛ ɲagali a teri ka ɲɛtaa la, nka gɛlɛya waati la, a bɛna a kɛlɛ. 5 A terikɛ dɔ bɛ yen, o bɛ a terikɛ dɛmɛ kɔnɔbara ko la, ka bulon ta a jugu kama. 6 I kana ɲinɛ i teri kɔ i hakili la, i kana i hakili to a la i ka nafolo la. 7 Ladilikɛla bɛɛ bɛ laadilikan tanu. Nka dɔw bɛ yen minnu bɛ ladili kɛ u yɛrɛ ye.» 8 Aw k'aw yɛrɛ kɔlɔsi ladilikɛla la, ka kɔn k'a dɔn a mago bɛ min na. katuguni a na ladili kɛ a yɛrɛ ye. walisa a kana kalata da i kan. 9 I k'a fɔ i ye ko i ka sira ka ɲi. 10 Mɔgɔ min bɛ sigasiga i la, i kana ladili kɛ, i ka laadilikan dogo i keleyabaaw ma. 11 Aw kana ladili kɛ ni muso min magara a la, a keleya bɛ min na. aw kana kɛ ni siranbagatɔ ye kɛlɛko la; Jagokɛla fana tɛ fɛn falen-falen ko la; ani fana ni feereli sanbaga ye; A tɛ kɛ ni barika dali mɔgɔ keleyatɔ ye. Ni makaribali min bɛ maga ɲumanya la fana. Aw ni sɛgɛnbagatɔw fana tɛ baara si la. ani ni baarakɛla ye min bɛ baara la san kelen baara banbali kama; Aw kana u lamɛn ni baara caman kɛbaga ye. 12 I bɛ to ka to Ala ɲɛsiranbaga dɔ fɛ, i b'a dɔn ko a bɛ Matigi ka ci fɔlenw mara, min hakili bɛ bɛn i hakili ma, a na dusukasi i fɛ, ni kɔnɔtiɲɛ donna i la. 13 I yɛrɛ ka laadilikanw ka jɔ, katuguni mɔgɔ si tɛ kantigi ye i fɛ ka tɛmɛ o kan. 14 Tuma dɔw la, mɔgɔ delila k'a fɔ a ye ka tɛmɛ kɔlɔsilikɛla wolonwula kan, minnu sigilen bɛ sankanso sanfɛ. 15 Ka tɛmɛn o bɛɛ kan, i ka Kɔrɔtalenba deli ko a ka i ka sira ɲɛminɛ tiɲɛ na. 16 Hakilila ka to baara bɛɛ ɲɛ, ka laadilikan bila wale bɛɛ ɲɛ. 17 Fasokan200909_enterneti_kalanni.dis.html,#5417333 yeli ye dusukun yɛlɛma taamasyɛn ye . 18 Fɛn naani bɛ ye: ɲuman ni juguman, ɲɛnamaya ni saya. 19 Hakilitigi dɔ bɛ yen, a bɛ mɔgɔ caman kalan, nka nafa tɛ a yɛrɛ la. 20 Mɔgɔ dɔ bɛ yen min bɛ hakilitigiya jira kumaw la, ka kɔniya a la. 21 Matigi tɛ nɛɛma di a ma, katuguni hakilitigiya bɛɛ bɔra a la. 22 Dɔ wɛrɛ ye hakilitigi ye a yɛrɛ ma. Faamuyali denw bɛ tanu a da la.
23 Hakilitigi bɛ a ka mɔgɔw kalan. A ka faamuyali denw tɛ ban. 24 Hakilitigi na fa dugawu la. Minnu b'a ye, olu bɛɛ na a jate ɲagaliba ye.» 25 Mɔgɔ ka ɲɛnamaya donw bɛ se ka jate, nka Israɛl ka donw jate tɛ se ka jate. 26 Hakilitigi na nɔɔrɔ sɔrɔ a ka mɔgɔw cɛma, a tɔgɔ na to badaa. 27 Ne denkɛ, i ka i ni kɔrɔbɔ i ka ɲɛnamaya kɔnɔ, ka juguya ye a la, i kana o di a ma.» 28 Nafa tɛ fɛn bɛɛ la mɔgɔw bɛɛ bolo, fɛn bɛɛ tɛ diya mɔgɔ bɛɛ ye. 29 Aw kana aw yɛrɛ wasa fɛn duman si la, wa aw kana dumuni namara kojugu. 30 Dumuni damatɛmɛni bɛ na ni bana ye, dumuni caya na yɛlɛma ka kɛ kɔlɔlɔ ye. 31 Mɔgɔ caman halakira fɛn camanba de kosɔn. Nka min bɛ a janto a la, o bɛ a ka ɲɛnamaya janya.» CHAPTER 38 1 Aw ka dɔgɔtɔrɔ bonya ni bonya ye min ka kan ni a ye, aw bɛ se ka baara minnu kɛ a la, katuguni Matigi de y'a da. 2 Kɛnɛya bɛ bɔ Kɔrɔtalenba la, a na bonya sɔrɔ masakɛ fɛ. 3 Dɔgɔtɔrɔ ka setigiya na a kun kɔrɔta. 4 Matigi ye furaw da ka bɔ dugukolo la. Hakilitigi tɛna u kɔniya.» 5 Ji ma diya ni jiri ye walisa a jogo ɲuman ka dɔn wa? 6 A ye seko di mɔgɔw ma, walisa u ka bonya a ka kabako kɛwalew la. 7 A bɛ mɔgɔw kɛnɛya ni o ɲɔgɔnna mɔgɔw ye, ka u ka tɔɔrɔw bɔ u la. 8 Furakɛla bɛ dumuni duman dila o suguw la. A ka kɛwalew tɛ ban. Hɛrɛ bɛ bɔ ale de la dugukolo bɛɛ kan. 9 Ne denkɛ, i kana i janto i ka bana na, nka i ka Matigi deli, a na i kɛnɛya. 10 I ka jurumu dabila, ka i bolow labɛn ka ɲɛ, ka i dusukun saniya ka bɔ kojugu bɛɛ la. 11 Aw ka dumuni duman di, ka mugu ɲuman hakili jigin. Aw ka saraka tuluma kɛ i n'a fɔ a tɛ kɛ cogo min na. 12 O kɔ, i ka yɔrɔ di dɔgɔtɔrɔ ma, katuguni Matigi de y'a da. 13 Waati dɔ bɛ yen, ɲɛtaa ɲuman bɛ u bolo. 14 U na Matigi deli fana ko a ka ɲɛtaa sɔrɔ o la, u bɛ min di walisa ka u ka ɲɛnamaya janya. 15 Min bɛ jurumu kɛ a Dabaga ɲɛ kɔrɔ, o ka bin dɔgɔtɔrɔ bolo. 16 Ne denkɛ, ɲɛji ka bɔ suw kan, ka kasi daminɛ i n'a fɔ i yɛrɛ tɔɔrɔla kosɛbɛ. ka tila k'a su datugu ka kɛɲɛ ni laada ye, i kana a sudon kɔ.
17 I ka kasi kosɛbɛ, ka kasi kosɛbɛ, ka kasi kɛ i ko a ka kan ni a ye cogo min na, ani tile kelen walima tile fila, walisa kojugu kana fɔ i ye. 18 Saya bɛ bɔ gɛlɛya de la, dusukun girinya bɛ fanga tiɲɛ. 19 Dusukasi bɛ to tɔɔrɔ la fana, faantanw ka ɲɛnamaya ye dusukun danga ye. 20 Aw kana gɛlɛya don aw dusukun na, ka o gɛn ka taa a dan na. 21 I kana ɲinɛ o kɔ, katuguni kɔsegin tɛ yen, i kana ko ɲuman kɛ a ye, nka i ka i yɛrɛ tɔɔrɔ. 22 I hakili to ne ka kiri ko la, katuguni i fana na kɛ ten. kunun ne fɛ, bi fana e fɛ. 23 Ni mɔgɔ salen lafiyalen don, a hakili ka to a la. Aw ka dusu saalo a kosɔn, ni a Ni bɔra a la.» 24 Kalanden ka hakilitigiya bɛ na ni lafiya waati ye. 25 A bɛ se ka hakilitigiya sɔrɔ cogo di, min bɛ sɛnɛfɛn minɛ, min bɛ waso bɔgɔdaga la, min bɛ misiw gɛn, min bɛ u ka baara kɛtaw la, ani min kuma bɛ misiw de kan? 26 A b'a hakili di ka forow dilan. wa a bɛ timinandiya ka misiw balo di u ma. 27 O cogo la, minisiri ni baarakɛla bɛɛ, minnu bɛ baara kɛ su ni tile. 28 Nɛgɛsotigi sigilen bɛ nɛgɛso da la ka nɛgɛ baara jateminɛ, tasuma lafiɲɛ bɛ a fari tiɲɛ, a bɛ kɛlɛ kɛ ni foro funteni ye ɲɛw bɛ a bɛ fɛn min dilan, o misali filɛ hali bi; a b'a hakili sigi k'a ka baara ban, k'a kɔlɔsi k'a jɛya ka dafa. 29 O cogo la, daga dilabaga sigilen bɛ a ka baara la, ka wotoro wuli ni a senw ye, o min bɛ a ka baara kɛ tuma bɛɛ, ka a ka baara bɛɛ kɛ jate la. 30 A bɛ bɔgɔ dila ni a bolo ye, ka a fanga biri a sen kɔrɔ. a b'a yɛrɛ di walasa k'a ɲɛminɛ; A b'a timinandiya ka foro saniya. 31 U bɛɛ bɛ u jigi da u bolo kan. 32 Ni ninnu tɛ yen, dugu si tɛ se ka sigi yen, u tɛna sigi u sago yɔrɔ la, u tɛna wuli ka jigin. 33 U man kan ka ɲini foroba ladili la, wa u man kan ka sigi sanfɛ jama la, u man kan ka sigi kiritigɛlaw ka sigilan kan, ka kiritigɛ kuma faamu, u tɛ se ka tilennenya ni kiritigɛ fɔ. U tɛna sɔrɔ ntalenw bɛ fɔ yɔrɔ min na.» 34 Nka u na diɲɛ cogoya mara, u nege bɛɛ bɛ u ka bololabaara la. CHAPTER 39 1 Nka min b'a hakili di Kɔrɔtalenba ka sariya ma, ka miiri o sariya la, o na kɔrɔlenw bɛɛ ka hakilitigiya ɲini, ka kiraya kumaw dege. 2 A na mɔgɔ tɔgɔba dɔw ka kumaw mara, ntalen nɔgɔlenw bɛ yɔrɔ min na, a na kɛ yen fana. 3 A na kuma juguw gundo ɲini, ka dibi ntalenw dɔn.
4 A na baara kɛ mɔgɔba dɔw cɛma, ka a yɛrɛ jira kuntigiw ɲɛkɔrɔ. katuguni a ye ko ɲuman ni juguman kɔrɔbɔ mɔgɔw cɛma.» 5 A na a dusukun di joona Matigi ma min ye a da, ka Ala deli Kɔrɔtalenba ɲɛkɔrɔ, ka a da wuli delili la ka delili kɛ a ka jurumuw kosɔn. 6 Ni Matigiba b'a fɛ, a na fa hakilitigiya hakili la. 7 A na a ka laadilikanw ni a ka dɔnniyaw ɲɛminɛ, ka miiri a ka gundokow la. 8 A ye min kalan, a na o jira, a na waso Matigi ka layidu sariya la. 9 Mɔgɔ caman na a ka faamuyali tanu. Ni diɲɛ bɛ muɲu tuma min na, a tɛna bɔ yen. a hakilijigin tɛna bɔ, a tɔgɔ na ɲɛnamaya ka bɔ bɔnsɔn ni bɔnsɔn na. 10 Siyaw na a ka hakilitigiya jira, jama na a tanuli fɔ. 11 Ni a sara, a na tɔgɔ dɔ to yen min ka bon ni mɔgɔ ba kelen ye. 12 O bɛɛ n'a ta, ne ye miiri min na, ne bɛ se ka kuma wɛrɛ fɔ. katuguni ne falen bɛ i ko kalo falen waati. 13 Denmisɛn senumaw, aw ka ne lamɛn, ka falen i ko roso min bɛ falen foro baji da la. 14 Aw ka kasa duman di i ko wusulan, ka falen i ko lili, ka kasa ci ka tanuli dɔnkili da, ka Matigi tanu a ka kɛwalew bɛɛ la. 15 A' ye a tɔgɔ bonya ka a tanuli jira ni aw dawolo dɔnkiliw ni fɔlikanw ye, ka a tanu nin cogo la. 16 Matigi ka kɛwalew bɛɛ ka ɲi kosɛbɛ, a mana fɛn o fɛn fɔ, o na kɛ a waati la. 17 Mɔgɔ si tɛ se k'a fɔ ko: «Nin ye mun ye?» mun de y' o ye ? Katuguni waati bɛnnen na, u bɛɛ na ɲini. 18 Fɛn o fɛn ka di a ye, o bɛ kɛ a ka ci fɔlen de la. Mɔgɔ si tɛ se ka bali, tuma min na a bɛna kisi. 19 Hadamadenw bɛɛ ka kɛwalew bɛ a ɲɛ kɔrɔ, foyi tɛ se ka dogo a ɲɛ kɔrɔ. 20 A bɛ yeli kɛ kabini badaa fo badaa. Kabako foyi tɛ a ɲɛ kɔrɔ. 21 Mɔgɔ man kan k'a fɔ ko: «Nin ye mun ye?» mun de y' o ye ? katuguni a ye fɛn bɛɛ dilan u nafa kama.» 22 A ka dugawu ye dugukolo jalen datugu i n'a fɔ baji, ka ji kɛ a la i ko sanjiba. 23 A ye ji yɛlɛma ka kɛ kɔgɔ ye cogo min na, siyaw na a ka diminya sɔrɔ o cogo la. 24 A ka siraw jɛlen don cogo min na yɔrɔ senumaw ɲɛkɔrɔ. O cogo kelen na, u ye kuncɛbaya kɛ mɔgɔ juguw ye.» 25 Fɛn ɲumanw ye fɛn ɲumanw ye minnu dabɔra kabini fɔlɔfɔlɔ. 26 Fɛn minnu bɛ hadamaden ka ɲɛnamaya bɛɛ kɛ, olu ye ji ni tasuma ni nɛgɛ ni kɔgɔ ni malomugu ni mɔni ni nɔnɔ ni rezɛn joli ni tulu ni finiw ye.
27 Nin kow bɛɛ bɛ kɛ Ala ɲɛsiranbagaw ka ɲumanya de kama, o cogo la, u bɛ kɛ kojugukɛlaw ye. 28 Jinɛw bɛ yen minnu dabɔra waleɲumandɔn kama. halakili waati la, u b'u ka fanga bɔn, ka u dabɔbaa ka diminya dusu saalo. 29 Tasuma ni sanbɛlɛ ni kɔngɔ ni saya, olu bɛɛ dabɔra waleɲumandɔn kama. 30 Kungosogow ɲinw, ani kɔnɔsogoninw, saw ani npan minnu bɛ mɔgɔ juguw ɲangi fo ka se halakili ma. 31 U na ɲagali a ka ci fɔlen kosɔn, u na labɛn dugukolo kan, ni mago bɛ u la. Ni u ka waati sera, u tɛna a ka kuma tiɲɛ.» 32 O de y'a to kabini fɔlɔfɔlɔ, ne tun b'a fɛ ka miiri o kow la. 33 Matigi ka kɛwalew bɛɛ ka ɲi. 34 O la sa, mɔgɔ tɛ se k'a fɔ ko: «Nin ka jugu ka tɛmɛ o kan.» 35 O de kosɔn aw ka Matigi tanu ni aw dusukun bɛɛ ni aw da bɛɛ ye, ka Matigi tɔgɔ tanu. CHAPTER 40 1 Tɔgɔba dabɔra mɔgɔ kelen-kelen bɛɛ ye, jɔn girinman bɛ Hadama denw kan, k'a ta u ka bɔ u ba kɔnɔ don min na, fo ka se u kɔsegin don min na fɛn bɛɛ ba fɛ. 2 U bɛ miiri ko nataw la, ani saya don, o bɛ u hakili ɲagami, ka siran bila u dusukun na. 3 Min sigilen bɛ nɔɔrɔ masasigilan kan, ka se mɔgɔ majiginlen ma dugukolo ni buguri la. 4 Ka bɔ fini bulama ni masafugulan donbaga la, ka taa bila fini donlen na. 5 Dimi ni keleya, tɔɔrɔ ni lafiyabaliya, saya siranya ni dimi ni sɔsɔli, ani lafiɲɛ waati la a ka dilan kan, a ka su sunɔgɔ bɛ a ka dɔnniya yɛlɛma. 6 A ka lafiɲɛ dɔɔnin walima foyi tɛ, o kɔfɛ, a bɛ sunɔgɔ la, i n'a fɔ kɔlɔsili don, a bɛ jɔrɔ a dusukun yeli la, i n'a fɔ a kisilen don kɛlɛ la. 7 Ni fɛn bɛɛ lafiyalen don, a kununna, a bɛ kabakoya ko siran tun tɛ foyi ye. 8 O ko suguw bɛ kɛ farisogo bɛɛ la, hadamadenw ni baganw bɛɛ la, o ka ca ni jurumutw ye siɲɛ wolonwula. 9 Saya ni jolibɔn, kɛlɛ ni npan, balawu ni kɔngɔ ni tɔɔrɔ ani bugɔli. 10 O fɛnw dabɔra mɔgɔ juguw de kama, sanjiba nana olu de kosɔn. 11 Dugukolo kan fɛnw bɛɛ na kɔsegin dugukolo kan. 12 Nafolo ni tilenbaliya bɛɛ na bɔ yen. 13 Tilenbaliw ka nafolo na ja i ko baji, u na tunun ni mankan ye, i n'a fɔ sanpɛrɛnkanba. 14 Ka a bolo da wuli tuma min na, a na ɲagali.
15 Ala ɲɛsiranbali denw tɛna bolo caman bɔ, nka u bɛna kɛ i n'a fɔ jirisun nɔgɔlenw farakurun gɛlɛn kan. 16 Binjugu min falen bɛ ji bɛɛ la ani baji da la, o na sama bin bɛɛ ɲɛkɔrɔ. 17 Nakɔ caman bɛ i ko nakɔ min bɛ den kosɛbɛ, makari bɛ to badaa. 18 Ka baara kɛ ka wasa mɔgɔ bolofɛnw na, o ye ɲɛnamaya duman ye. 19 Denmisɛnw ni dugu jɔli bɛ to cɛ tɔgɔ la, nka muso jalakibali jate bɛ tɛmɛ u fila bɛɛ kan. 20 Diwɛn ni fɔlikan bɛ dusukun nisɔndiya, nka hakilitigiya kanuya ka bon u fila bɛɛ la. 21 Pipe ni zaburu bɛ dɔnkili duman kɛ, nka kan duman bɛ u fila bɛɛ sanfɛ. 22 I ɲɛ b'a fɛ ka nɛɛma ni cɛɲi nege don a la, nka a ka ca ni ɲɔ fila bɛɛ ye k'a sɔrɔ a falen don. 23 Teri ni taamaɲɔgɔn tɛ ɲɔgɔn sɔrɔ abada, nka muso ni a cɛ bɛ san fɛ. 24 Balimaw ni dɛmɛ bɛ gɛlɛya waati kɛlɛ. 25 Sanu ni warijɛ bɛ sen jɔ. 26 Nafolo ni barika bɛ mɔgɔ dusukun kɔrɔta, nka Matigi ɲɛsiran ka bon u fila bɛɛ la. 27 Matigi ɲɛsiran ye nakɔ ye min bɛ den caman kɛ, a bɛ a datugu ka tɛmɛ nɔɔrɔ bɛɛ kan. 28 Ne denkɛ, i kana delilikɛla ka ɲɛnamaya kɛ. sabu a ka fisa ka sa ka tɛmɛ delili kan. 29 Mɔgɔ min bɛ mɔgɔ wɛrɛ ka tabali kan, o ka ɲɛnamaya tɛ jate ɲɛnamaya kelen ye. katuguni a bɛ a yɛrɛ nɔgɔ ni mɔgɔ wɛrɛw ka dumuni ye, nka hakilitigi min lamɔna koɲuman, o na a yɛrɛ kɔlɔsi o la. 30 Delili ka di maloyabali da la, nka tasuma na jeni a kɔnɔbara la. CHAPTER 41 1 E saya, i hakili jigin ka jugu kosɛbɛ mɔgɔ min bɛ balo lafiya la a bolofɛnw na, foyi tɛ min bolo ka a tɔɔrɔ, ka ɲɛtaa sɔrɔ fɛn bɛɛ la sogo! 2 E saya, i ka kiritigɛ ka di dɛsɛbagatɔ ye, ani min fanga dɔgɔyara, min bɛ sisan waati laban na, ani min bɛ tɔɔrɔ fɛn bɛɛ la, ani min jigi tigɛlen don, ka muɲuli tiɲɛ! 3 I kana siran saya jalaki ɲɛ, i hakili ka to olu la minnu kɛra ka kɔn i ɲɛ, ani minnu nana o kɔfɛ. sabu nin ye Matigi ka kuma ye farisogo bɛɛ kan.» 4 Mun na i bɛ Kɔrɔtalenba diyagoya kɛlɛ? ɲininkali si tɛ kaburu kɔnɔ, n'i ye san tan kɛ, walima san kɛmɛ, walima san ba kelen. 5 Jurumukɛlaw denw ye den haramulenw ye, ani minnu bɛ Ala ɲɛsiranbaliw sigiyɔrɔ dɔn. 6 Jurumutw denw ka ciyɛn na halaki, u bɔnsɔnw na mafiɲɛya banbali.
7 Denmisɛnw na ŋunan fa Ala ɲɛsiranbali la, katuguni u na mafiɲɛya a kosɔn. 8 Bɔnɛ bɛ aw ye, Ala ɲɛsiranbaliw, minnu ye Ala Kɔrɔtalenba ka sariya bila! Ni aw cayara, o na kɛ aw halakili ye. 9 Ni aw bangera, aw na bange danga la, ni aw sara, danga na kɛ aw niyɔrɔ ye. 10 Dugukolo kan mɔgɔw bɛɛ na kɔsegin dugukolo kan. 11 Mɔgɔw ka dusukasi bɛ u farikolo de la, nka jurumutɔw tɔgɔ jugu na bɔ yen. 12 I ka i tɔgɔ jate. katuguni o bɛna to i fɛ ka tɛmɛ sanu nafoloba ba kelen kan.» 13 Ɲɛnamaya ɲuman bɛ tile damadɔ bɔ, nka tɔgɔ ɲuman bɛ to badaa. 14 Ne denw, aw ka kololi kɛ hɛrɛ la, hakilitigiya dogolen ni nafolo min tɛ ye, nafa jumɛn bɛ u fila bɛɛ la? 15 Mɔgɔ min bɛ a ka hakilintanya dogo, o ka fisa ni mɔgɔ ye min bɛ a ka hakilitigiya dogo. 16 O de kosɔn aw ka maloya ka kɛɲɛ ni ne ka kuma ye, katuguni a man ɲi ka maloya bɛɛ mara. a ma sɔn fana fɛn bɛɛ la pewu. 17 Aw ka maloya jatɔya la aw fa ni aw ba ɲɛkɔrɔ. 18 Jurumu min kɛra kiritigɛla ni kuntigi ɲɛkɔrɔ. tilenbaliya ko la jɛkulu ni jama ɲɛkɔrɔ; ka tilenbaliya kɛ i jɛɲɔgɔn ni i teri ɲɛkɔrɔ; 19 Sonyali ko la i sigilen bɛ yɔrɔ min na, ani Elohim ka tiɲɛ ni a ka layidu ta fan fɛ. ka i jigi da sogo kan ni i kɔkili ye. ani ka mɔgɔw mafiɲɛya ka di ni ta; 20 Minnu bɛ i fo i makun. ani ka jatɔmuso dɔ filɛ. 21 I ka i ɲɛda mabɔ i somɔgɔw la. walima ka tilayɔrɔ walima nilifɛn dɔ ta ka bɔsi a la; walima ka cɛ wɛrɛ muso filɛ. 22 Walima a ka baarakɛmuso degun kojugu, a kana gɛrɛ a ka dilan na. walima kuma minnu bɛ mɔgɔ kɔrɔfɔ teriw ɲɛkɔrɔ; I kɛlen kɔ ka nili kɛ, i kana kɔrɔfɔ. 23 I ye min mɛn, i bɛ segin o kan, k'a fɔ kokura. ani gundo jirali ko la. 24 O cogo la, i na maloya tiɲɛ na ka nɛɛma sɔrɔ mɔgɔw bɛɛ ɲɛ na. CHAPTER 42 1 I kana maloya o kow la, i kana sɔn mɔgɔ si ka jurumu kɛ o la. 2 Kɔrɔtalenba ka sariya ni a ka layidu ta fan fɛ. ani kiri ko la walisa ka jo di Ala ɲɛsiranbaliw ma. 3 I ka jate kɛ i jɛɲɔgɔnw ni i taamaɲɔgɔnw fɛ. walima teriw ka ciyɛn nilifɛn; 4 Ka ɲɛsin balansi ni girinya tigitigi ma; walima ka caman walima dɔɔnin sɔrɔ;
5 Jagokɛlaw ka feereli min tɛ u janto u la. ka denmisɛnw latilenni caman kɛ; ani ka baaraden jugu kɛrɛ kɛ joli ye. 6 Muso jugu bɛ yɔrɔ min na, o ye ko ɲuman ye. Aw ka aw da tugu, bolo caman bɛ yɔrɔ min na. 7 A' ye fɛn bɛɛ lase u hakɛ ni u girinya la. I bɛ fɛn minnu di, walima i bɛ minnu sɔrɔ, i ka olu bɛɛ sɛbɛn. 8 I kana maloya ka hakilintanw ni hakilintanw ni mɔgɔkɔrɔbaw ladɔnniya minnu bɛ kɛlɛ kɛ ni denmisɛnninw ye. 9 Fa bɛ kunun denmuso kosɔn, k'a sɔrɔ mɔgɔ si t'a dɔn. A ladonni bɛ sunɔgɔ bɔ a la. A furula, walisa u kana a koniya. 10 A ka npogotigiya la, walisa a kana nɔgɔ ka kɔnɔ ta a fa ka so. Cɛ fana b'a fɛ, walisa a kana kɛwale jugu kɛ. A furula tuma min na, walisa a kana kɛ denntan ye.» 11 I ka denmuso maloyabali kɔlɔsi, walisa a kana i kɛ i juguw ka nisɔndiya ye, ka i kɛ i juguw ka kuma ye, ka i tɔgɔ tiɲɛ jama cɛma, ka i maloya jama ɲɛ kɔrɔ. 12 Aw kana farikolo bɛɛ cɛɲi filɛ, aw kana sigi musow cɛma. 13 Ntumu bɛ bɔ finiw na, juguya bɛ bɔ musow la. 14 Cɛ ka ɲɛmajɔ ka fisa ni muso bonyalen ye, ne b'a fɔ muso min bɛ maloya ni maloya lase mɔgɔ ma. 15 Ne hakili bɛ Matigi ka kɛwalew la sisan, ka ne ye fɛn minnu ye, ne bɛna olu fɔ. 16 Tile min bɛ yeelen bɔ, o bɛ fɛn bɛɛ filɛ, o baara falen bɛ Matigi nɔɔrɔ la. 17 Matigi ma fanga di mɔgɔ senumaw ma u k'a ka kabako kɛwalew bɛɛ fɔ, Sebaayabɛɛtigi ye minnu sigi sen kan, walisa fɛn o fɛn bɛ yen, o ka sabati a nɔɔrɔ kama. 18 A bɛ fɛn jugumanw ni dusukunw ɲini, ka u ka nanbarakow jateminɛ, katuguni Matigi bɛ fɛn minnu dɔn, a bɛ diɲɛ taamasyɛnw ye. 19 A bɛ ko tɛmɛnenw ni ko nataw fɔ, ka fɛn dogolenw sennakow jira. 20 Hakilina si tɛ bɔ a la, kuma si dogolen tɛ a la. 21 A ye a ka hakilitigiya kɛwale ɲumanw masiri, a bɛ kabini badaa fo badaa. 22 A ka kɛwalew bɛɛ ka di dɛ! ani walisa mɔgɔ ka se ka yeli kɛ fo ka se tasuma ma. 23 O kow bɛɛ bɛ balo ka to badaa-badaa nafa bɛɛ la, u bɛɛ bɛ kan minɛ. 24 Fɛn bɛɛ ye fila ye ɲɔgɔn kɛlɛ. 25 Fɛn kelen bɛ mɔgɔ ɲuman sabati walima fɛn wɛrɛ. CHAPTER 43 1 Sanfɛla kuncɛbaya, sankolo jɛlen, sankolo cɛɲi, n'a ka nɔɔrɔ jirali.
2 Tile bɔra tuma min na, a bɛ kabako fɔlifɛn dɔ fɔ a bɔtɔ, Kɔrɔtalenba ka baara. 3 Tilelafana fɛ, a bɛ jamana ja, jɔn bɛ se ka a funteni jenilen muɲu? 4 Mɔgɔ min bɛ foro fiyɛ, o bɛ funteni baara kɛ, nka tile bɛ kuluw jeni ka tɛmɛ o kan siɲɛ saba. tasumafiɲɛ fiyɛli, ka yeelenbɔlanw ci, o bɛ ɲɛw fiyɛ. 5 Matigi min y'a da, o ka bon. A ka ci fɔlen bɛ boli teliya la.» 6 A ye kalo fana kɛ baara ye a waati la waati fɔli ye, ani diɲɛ taamasyɛn. 7 Seliw taamasyɛn bɛ bɔ kalo la, yeelen min bɛ dɔgɔya a dafalenya la. 8 Kalo bɛ wele a tɔgɔ la, a bɛ bonya kabako la a ka yɛlɛma cogo la, a kɛra sankolola kɛlɛbolow ka baarakɛminɛn ye, a bɛ yeelen bɔ sankolo la. 9 Sankolo cɛɲi, dolow nɔɔrɔ, fini min bɛ yeelen bɔ Matigi ka yɔrɔbaw la. 10 Elohim ka ci fɔlen kɔ, u na jɔ u ka sigicogo la, u tɛna sɛgɛn abada u ka kɔrɔsili la. 11 A' ye sanji filɛ, ka a dabɔbaa tanu. a cɛ ka ɲi kosɛbɛ a yeelen na . 12 A bɛ sankolo lamini ni nɔɔrɔma ye, Kɔrɔtalenba bolow y'a kɔrɔta. 13 A ka ci fɔlen fɛ, a bɛ nɛnɛ bɔ a nɔ na, ka a ka kiritigɛ sanpɛrɛnw ci teliya la. 14 Nafolo bɛ dayɛlɛ o de sababu fɛ, sankaba bɛ pan i ko kɔnɔw. 15 A ka sebaayaba fɛ, a bɛ sankaba sabati, sanbɛlɛw bɛ kari. 16 A ɲɛ na, kuluw bɛ yɛrɛyɛrɛ, saheli fiɲɛ bɛ ci a sago la. 17 Sanpɛrɛnkan mankan bɛ dugukolo yɛrɛyɛrɛ. 18 Ɲɛ bɛ kabakoya a finman cɛɲi na, dusukun bɛ kabakoya a sanji fɛ. 19 A bɛ nɛnɛba bɔn dugukolo kan i n'a fɔ kɔgɔ. 20 Ni worodugu fiɲɛ nɛnɛba bɛ ci, ka ji jalen ka kɛ jikuru ye, o bɛ to ji lajɛyɔrɔ bɛɛ la, ka ji don i n'a fɔ barajuru. 21 A bɛ kuluw jeni, ka kungokolo jeni, ka bin jeni i ko tasuma. 22 Bɛɛ fura min bɛ yen sisan, o ye sisi ye min bɛ na joona, nɛnɛ min bɛ na funteni kɔfɛ. 23 A ka laadilikan fɛ, a bɛ dugukolo juguw dusu saalo, ka gunw turu o kɔnɔ. 24 Kɔgɔji kan minnu bɛ kurunba kɔnɔ, olu bɛ o farati fɔ. Ni an y'o mɛn ni an tulo ye, an bɛ kabakoya o la. 25 Katuguni kabako kɛwalew bɛ kɛ o kɔnɔ, bagan suguya bɛɛ ani balema suguya bɛɛ. 26 U laban bɛ ɲɛ sɔrɔ ale de fɛ, fɛn bɛɛ bɛ sigi a ka kuma de barika la. 27 An bɛ se ka kuma caman fɔ, nka an ka dɔgɔ. 28 An na se ka a bonya cogo di? katuguni a ka bon ka tɛmɛ a ka kɛwalew bɛɛ kan.»
29 Matigi ka jugu, a ka bon kosɛbɛ, a ka sebaaya ye kabako ye. 30 Ni aw bɛ nɔɔrɔ da Matigi kan tuma min na, aw ka a kɔrɔta i seko bɛɛ la. Katuguni hali bi, a na tɛmɛn a dan kan. sabu aw tɛ se ka taa yɔrɔ jan abada.» 31 Jɔn de y'a ye walisa k'a fɔ an ye? Jɔn bɛ se k'a bonya i n'a fɔ a bɛ cogo min na? 32 Fɛn minnu ka bon ni ninnu ye, olu dogolen bɛ hali bi, katuguni an ye a ka kɛwale damadɔw de ye. 33 Matigi ye fɛn bɛɛ da. A ye hakilitigiya di Ala ɲɛsiranbagaw ma.»
20 A ye Kɔrɔtalenba ka sariya mara ka layidu ta a ni a cɛ. A sɛgɛsɛgɛra tuma min na, a sɔrɔla kantigi ye. 21 O de y'a to a y'a hakili sigi ni kalili ye ko a na duba siyaw ye a bɔnsɔn na, ko a bɛna a caya i ko dugukolo buguri, ka a bɔnsɔn kɔrɔta i ko dolow, ka u bila ka ciyɛn ta ka bɔ kɔgɔji la ka taa kɔgɔji wɛrɛ la. K'a ta baji la fo ka taa a bila dugukolo dankan na. 22 O cogo kelen na, a ye dugawu ni layidu sigi Yakuba kunkolo kan a fa Ibrahima kosɔn. A sɔnna a ma a ka dugawu la, ka ciyɛn di a ma, k'a niyɔrɔ tila; a y'u fara kabila tan ni fila cɛ.
CHAPTER 44
CHAPTER 45
1 An ka mɔgɔ tɔgɔba dɔw tanu sisan, ani an bɛnbaw minnu ye an bange. 2 Matigi ye nɔɔrɔba lase mɔgɔw ma a ka sebaaya barika la kabini fɔlɔfɔlɔ. 3 Mɔgɔ minnu tun bɛ kuntigiya kɛ u ka masaya kɔnɔ, olu minnu tɔgɔ bɔra u ka sebaaya la, u tun bɛ laadilikan di u ka faamuyali fɛ, ka kiraya kumaw fɔ. 4 Jama ɲɛmɔgɔw bɛ bɛn jama ma u ka laadilikanw fɛ, u ka kalan dɔnniya fɛ, u ka cikanw ye hakilitigiw ni kuma fɔlenw ye. 5 I n'a fɔ dɔnkilida dɔnkiliw dɔnni, ani tɛmɛsiraw kalanni sɛbɛnni na: 6 Nafolotigi minnu labɛnna ni seko ye, u sigilen bɛ hɛrɛ la u sigiyɔrɔw la. 7 O mɔgɔw bɛɛ bonyalen don u bɔnsɔnw na, u ka waatiw nɔɔrɔ tun don. 8 Mɔgɔ dɔw bɛ yen minnu ye tɔgɔ to u kɔ, walisa u ka tanuliw ka fɔ. 9 Dɔw fana bɛ yen, hakilijigin tɛ minnu na. minnu halakira, i n'a fɔ u ma deli ka halaki; ani u bɛ kɛ i n’a fɔ u ma deli ka bange; ani u denw fana u kɔfɛ. 10 Nka olu tun ye makarikɛlaw ye, ɲinɛ ma ɲinɛ u ka tilennenya kɔ. 11 U bɔnsɔn na to ciyɛn ɲuman ye tuma bɛɛ, u denw bɛ layidu kɔnɔ. 12 U bɔnsɔnw ni u denw bɛ jɔ u kosɔn. 13 U bɔnsɔn na to badaa, u nɔɔrɔ tɛna bɔ yen. 14 U suw su donna hɛrɛ la. Nka u tɔgɔ bɛ balo badaa-badaa.» 15 Jama na u ka hakilitigiya fɔ, jama na u ka tanuli jira. 16 Henɔki diyara Matigi ye, a kɛra nimisa misali ye bɔnsɔn bɛɛ fɛ. 17 Nuhun sɔrɔla mɔgɔ dafalen ni tilennenya la. diminya waati la, a minɛna diɲɛ sɔngɔ nɔ na; o de kosɔn a tora i ko mɔgɔ tolen dɔ dugukolo kan, sanjiba nana tuma min na. 18 Layidu banbali tara a fɛ, ko farisogow bɛɛ kana halaki tun sanjiba fɛ. 19 Ibrahima tun ye mɔgɔ caman faba ye.
1 A ye makarikɛla dɔ labɔ a kɔnɔ, min ye diya sɔrɔ farisogo bɛɛ ɲɛ na, o ye Musa ye, Ala ni mɔgɔw ka kanulen. 2 A y'a kɛ i ko mɔgɔ senuma nɔɔrɔmaw, k'a bonya fo a juguw y'u jɔ a ɲɛsiran fɛ. 3 A ka kumaw fɛ, a ye kabakow dabila, ka a nɔɔrɔ kɛ masakɛw ɲɛ na, ka ci fɔ a ye a ka mɔgɔw ye, ka a nɔɔrɔ dɔ jira a la. 4 A ye Yesu saniya a ka dannabaliya ni a ka dususuma la, ka a sugandi ka bɔ mɔgɔw bɛɛ cɛma. 5 A y'a kan mɛn, ka na n'a ye sankaba dibi la, ka ci fɔ a ye a ɲɛda la, ɲɛnamaya ni dɔnniya sariya, walisa a ka Yakuba kalan a ka layidu talenw na, ka Israɛl kalan a ka kiritigɛlaw la. 6 A ye Aron kɔrɔta, ale bɔɲɔgɔnko cɛ senuma, a balimakɛ, Levi kabila la. 7 A ye layidu banbali tara a fɛ, ka sarakalasebaaya di a ma jama cɛma. a y'a cɛɲi ni fini cɛɲiw ye, ka nɔɔrɔ fini don a la. 8 A ye nɔɔrɔ dafalen da a kan. A y'a barika bonya ni fini ɲumanw ye, ni bɔrɔw ye, ni fini jan ani efod ye. 9 A y'a lamini ni gerenadiw ni sanu bɛlɛki caman ye a lamini na, walisa a taatɔ mankan dɔ ka bɔ Alabatosoba kɔnɔ, ka kɛ hakilijigin ye a ka mɔgɔw denw ye. 10 Ni fini senuma don, sanu ni siliki bulu ni bulama, o ye finidilan baara ye, ni kiri disilan ye, ani Urim ni Tumim. 11 Namaratɔ ka baara ye ni bilen bilenman tigɛlen ye, kabakurun sɔngɔ gɛlɛnw ye minnu dilalen don i n'a fɔ taamasiyɛnw, ka kɛ sanu la, biye dilabaga ka baara ye, sɛbɛn min jalen don hakilijigin kama, ka kɛɲɛ ni Israɛl kabilaw hakɛ ye. 12 A ye sanu masafugulan dɔ sigi sanubɔlan kan, senuya sɛbɛnnen bɛ min kɔnɔ, bonya masirifɛn, baara sɔngɔ gɛlɛn, ɲɛ negew, ɲuman ni cɛɲi. 13 O ɲɔgɔn si tun tɛ a ɲɛkɔrɔ, dunan si tun tɛ u don abada, fo a denw ni a denw denw dɔrɔn.
14 U ka sarakaw ka kan ka ban don o don siɲɛ fila tuma bɛɛ. 15 Musa ye a senuma senuma ka tulu senuma kɛ a la. ka duba jama ye a tɔgɔ la. 16 A y'a sugandi ka bɔ mɔgɔ ɲɛnamaw bɛɛ cɛma walisa ka saraka bɔ Matigi ye, wusulan ni kasa duman, ka kɛ hakilijigin ye, walisa ka bɛn don a ka mɔgɔw ni ɲɔgɔn cɛ. 17 A ye a ka ci fɔlenw ni fanga di a ma kiritigɛlaw ka sariyaw la, walisa a ka Yakuba kalan seereyaw la, ka Israɛl ladɔnniya a ka sariyaw la. 18 Dunanw ye jɛkafɔ kɛ a kama k'a tɔgɔ tiɲɛ kungokolon kɔnɔ, hali Datan ni Abiron ka cɛw ani Kɔri jama. 19 Matigi y'o ye, a ma diya a ye, a ka diminya kosɔn, a ye kabakow kɛ u la, ka u faga ni tasuma ye. 20 Nka a ye Aron bonya ka taa a fɛ, ka ciyɛn di a ma, ka den fɔlɔw tila a ye. Kɛrɛnkɛrɛnnenya la, a ye nbuuru caman labɛn. 21 Matigi ye saraka minnu di ale ni a bɔnsɔn ma, u bɛ olu dɔ dun. 22 O bɛɛ n'a ta, ciyɛn si tun t'a la jamana kɔnɔ, a niyɔrɔ si tun tɛ a la jama cɛma. 23 A nɔɔrɔ sabanan ye Eleazar denkɛ Finɛsi ye, katuguni a timinandiya tun bɛ Matigi ɲɛsiran na, ka jɔ ni dusu ɲuman ye. 24 O de y'a to hɛrɛ layidu tara ni a ye, ko a ka kɛ yɔrɔ senuma ni a ka mɔgɔw kuntigi ye, ka sarakalasebaaya bonya sɔrɔ ale n'a bɔnsɔnw na fo abada. 25 Layidu min tara Jese denkɛ Dawuda fɛ, Juda kabila la, ko masakɛ ka ciyɛn ka kɛ a bɔnsɔnw dɔrɔn ta ye. 26 Ala ka hakilitigiya di aw ma aw dusukun na ka kiri tigɛ a ka mɔgɔw kan tilennenya la, walisa u ka ko ɲumanw kana ban, u nɔɔrɔ ka to fo abada. CHAPTER 46 1 Yesu denkɛ Nave tun ye jagɛlɛya ye kɛlɛw la, a kɛra Musa nɔnabila ye kiraya kumaw la, a tɔgɔ bonyalen don Ala ka mɔgɔ sugandilenw kisili kama, ka jugu minnu wulila u kama, olu hakɛ ta. walisa a ka Israɛl bila u ka ciyɛn na.» 2 A y'a bolow kɔrɔta k'a ka npan kɔrɔta dugubaw kama, a nɔɔrɔ tun ka bon kosɛbɛ dɛ! 3 Jɔn de jɔlen tora a ɲɛkɔrɔ ten? sabu Matigi yɛrɛ de nana n'a juguw ye a ma. 4 Tile ma kɔsegin a cogo la wa? ani tile kelen janya tun tɛ tile fila bɔ wa? 5 A ye Matigi Kɔrɔtalenba wele tuma min na juguw y'a digi a fan bɛɛ fɛ. Matigiba y'a lamɛn. 6 A ye kɛlɛ kɛ siyaw kan ni fanga barikama sanbɛlɛw ye, ka kɛlɛ kɛbagaw halaki Bɛti-ɔrɔn jigintɔ, walisa siyaw ka u fanga bɛɛ dɔn, katuguni a
ye kɛlɛ kɛ Matigi ɲɛ kɔrɔ , a tugura Sebaayabɛɛtigi kɔ. 7 Musa ka waati la, a ni Jefune denkɛ Kaleb ye makari baara kɛ, o la, u ye jama kɛlɛ, ka jama bali ka jurumu kɛ, ka mɔgɔ juguw ka ŋunuŋunukanw dusu saalo. 8 Mɔgɔ ba kɛmɛ wɔɔrɔ minnu tun bɛ senna, olu fila maralen don walisa k'u lase ciyɛn ma, fo ka se jamana ma, nɔnɔ ni mɔni bɛ woyo jamana min na. 9 Matigi ye fanga di Kaleb fana ma, o min tora a fɛ fo ka se a kɔrɔbayali ma. 10 O cogo la Israɛldenw bɛɛ k'a ye ko a ka ɲi ka tugu Matigi kɔ. 11 Kiiritigɛlaw ko la, mɔgɔ kelen-kelen bɛɛ tɔgɔ, minnu dusukun ma taa jatɔya la, wa u ma bɔ Matigi la, u hakili ka kɛ duba ye. 12 U kolow ka falen ka bɔ u nɔ na, ka bonya da minnu kan, olu tɔgɔ ka to u denw kan. 13 Matigi ka kira Samuyɛli, a Matigi kanulen, a ye masaya sigi, ka kuntigiw mun a ka mɔgɔw kun na. 14 A ye kiri tigɛ jama kan Matigi ka sariya barika la, Matigi ye Yakuba bonya. 15 A ka kantigiya de y'a to a kɛra kira sɛbɛ ye, a ka kuma fɛ, a dɔnna ko a ye kantigi ye yeli la. 16 A ye Matigi barikama wele tuma min na a juguw y'a digi a fan bɛɛ fɛ, tuma min na a ye sagaden sin di a ma. 17 Matigi ye sanpɛrɛn bɔ sankolo la ka a kan mɛn ni mankanba ye. 18 A ye Tirikaw kuntigiw ni Filisitikaw kuntigiw bɛɛ halaki. 19 Sani a ka sunɔgɔ jan kɛ, a ye sɔsɔli kɛ Matigi n'a ka mɔgɔ munnen ɲɛ kɔrɔ ko: «Ne ma mɔgɔ si ka nafolo ta fo sanbara.» 20 A salen kɔfɛ, a ye kiraya kɛ ka a laban jira masakɛ la, ka a kan kɔrɔta ka bɔ dugukolo kan kiraya la, walisa ka jama ka juguya ban. CHAPTER 47 1 O kɔfɛ, Natan wulila ka kiraya kɛ Dawuda ka waati la. 2 Tuluma bɛ bɔ hɛrɛ saraka la cogo min na, Dawuda sugandira Israɛl bɔnsɔnw cɛma ten. 3 A tun bɛ tulon kɛ ni warabilenw ye i n'a fɔ denmisɛnninw, ani ursiw tun bɛ tulon kɛ i ko sagadenw. 4 A ma cɛkɔrɔba dɔ faga k'a sɔrɔ a tun ka dɔgɔ wa? A ma maloya bɔ jama la tuma min na a y'a bolo kɔrɔta ni kabakurun ye min tun bɛ bɔgɔdaga kɔnɔ, ka Goliyati ka yɛrɛbonya gosi wa? 5 A ye Matigi Kɔrɔtalenba wele. A ye fanga di a kininbolo ma ka o kɛlɛcɛ barikama faga, ka a ka mɔgɔw ka buru jɔ.
6 Jama y'a bonya ni mɔgɔ ba tan ye, ka a tanu Matigi ka dubaw la, k'a sababu kɛ a ye nɔɔrɔ masafugulan di a ma. 7 A ye a juguw halaki fan bɛɛ fɛ, ka a juguw lase Filisitikaw ma, ka u ka buruburuw kari fo ka na se bi ma. 8 A ka kɛwalew bɛɛ la, a ye Kɔrɔtalen Senuman tanu ni nɔɔrɔ kumaw ye. a ye dɔnkiliw da ni a dusukun bɛɛ ye, ka a dabɔbaa kanu. 9 A ye dɔnkilidalaw fana bila sarakabɔlan ɲɛfɛ, walisa u ka dɔnkili duman fɔ u kan fɛ, ka tanuli dɔnkili da don o don u ka dɔnkiliw la. 10 A ye u ka seliw cɛɲi, ka seli waatiw labɛn fo ka se a laban ma, walisa u ka a tɔgɔ senuma tanu, ka Alabatosoba mankan bɔ sɔgɔma. 11 Matigi ye a ka jurumuw ta ka bɔ yen, ka a ka biɲɛ kɔrɔta fo abada. 12 Denkɛ hakilitigi dɔ wulila a kɔfɛ, a tora a yɛrɛ la. 13 Solomani ye masaya kɛ hɛrɛ waati la. katuguni Ala ye a lamini bɛɛ makun, walisa a ka so jɔ a tɔgɔ la, ka a ka yɔrɔ senuma labɛn badaa. 14 I tun ye hakilitigi ye dɛ i denmisɛnman, i tun falen bɛ hakilitigiya la i ko sanjiba! 15 I ni ye dugukolo bɛɛ datugu, i ye a fa dibi la ntalenw na. 16 I tɔgɔ taara yɔrɔ jan gunw na. I ka hɛrɛ kosɔn i kɛra kanulen ye.» 17 Jamana mɔgɔw kabakoyara i la i ka dɔnkiliw ni i ka ntalenw ni i ka ntalenw ni i ka kɔrɔfɔw kosɔn. 18 Matigi Elohim tɔgɔ la, o min bɛ wele ko Matigi Israɛl ka Ala, i ye sanu lajɛ i n'a fɔ bɔgɔdaga, ka warijɛ caya i n'a fɔ plɔmu. 19 I y'i biri musow ɲɛkɔrɔ, i kololi kɛra i farikolo barika la. 20 I ye i bonya nɔgɔ ka i bɔnsɔn nɔgɔ, fo i ye dimi lase i denw ma, i dusu tiɲɛna i ka nalomanya kosɔn. 21 Masaya tilalen don ka masaya murutilenw mara Efrayimu kɔnɔ. 22 Nka Matigi tɛna a ka makari dabila abada, a ka kɛwalew si tɛna halaki, a tɛna a ka mɔgɔ sugandilenw bɔnsɔnw ban, a tɛna a kanubaa bɔnsɔn bɔsi, o de kosɔn a ye mɔgɔ tolenw di Yakuba ma , ka bɔ ale la ka bɔ Dawuda la. 23 Solomani y'a lafiɲɛ a bɛnbaw fɛ ten, a bɔnsɔn dɔ ye Roboam to a kɔ, jama ka hakilintanko, hakilintan min tun tɛ a la, o min ye jama lasegin a ka laadilikan fɛ. Nebat denkɛ Jeroboam fana tun bɛ yen, o ye Israɛl ka jurumu kɛ, ka jurumu sira jira Efrayimu la. 24 U ka jurumuw cayara kosɛbɛ fo u gɛnna ka bɔ jamana kɔnɔ. 25 U ye kojugu bɛɛ ɲini fo ka se u hakɛ ma.
CHAPTER 48 1 O tuma la kira Eliya wulila i ko tasuma, a ka kuma manana i ko fitinɛ. 2 A ye kɔngɔba lase u ma, a ka timinandiya fɛ, a ye dɔ bɔ u hakɛ la. 3 Matigi ka kuma barika la, a ye sankolo datugu, ka tasuma jigin siɲɛ saba fana. 4 Eliya, i bonyalen don kosɛbɛ i ka kabako kɛwalew la! Jɔn bɛ se ka waso i bɔɲɔgɔnko la! 5 A ye mɔgɔ salen lakunun ka bɔ saya la, ka a ni lakunun ka bɔ suw yɔrɔ la, Kɔrɔtalenba ka kuma barika la. 6 A ye masakɛw lase halakili la, ani mɔgɔ bonyalenw ka bɔ u ka dilan kan. 7 Elohim ye Matigi ka kɔrɔfɔli mɛn Sinayi ani Horɛb dugu la. 8 A ye masakɛw tulu kɛ walisa u ka u yɛrɛ sara, ka kiraw tulu kɛ a nɔfɛ. 9 A wulila tasumafiɲɛba dɔ fɛ, ani sow tasumamanw ka wotoro kɔnɔ. 10 U tun ye kɔrɔfɔli kɛ u ka waati la, ka Matigi ka kiritigɛ diminya lajɔ, sani a ka diminya, ka fa dusukun yɛlɛma denkɛ ma, ka Yakuba ka kabilaw lasegin. 11 Minnu y'i ye ka sunɔgɔ kanuya la, olu ye dubadenw ye. katuguni an na ɲɛnamaya kɛ tiɲɛ na.» 12 Sanfiɲɛba dɔ tun datugulen bɛ Eliya la, Elise tun falen bɛ a hakili la, k'a to a ɲɛnama la, kuntigi si ɲɛ na, a ma jɔrɔ, mɔgɔ si ma se k'a kolo. 13 Kuma si ma se ka se sɔrɔ a kan. A salen kɔ, a su ye kiraya kɛ. 14 A ye kabakow kɛ a ka ɲɛnamaya kɔnɔ, a sa tuma na, a ka kɛwalew kɛra kabako ye. 15 O bɛɛ kosɔn, jama ma nimisa, u ma bɔ u ka jurumuw la, fo ka taa ni u ye ka bɔ u ka jamana kɔnɔ, ka jɛnsɛn dugukolo yɔrɔ bɛɛ la : 1 . 16 Dɔw ye ko diyara Ala ye, dɔw ye jurumuw caya. 17 Ezekiyasi ye a ka dugu barika bonya ka ji don a cɛma, ka farakurun gɛlɛn sɔgɔ ni nɛgɛ ye, ka kɔlɔnw dilan ji kama. 18 A ka waati la, Sankerib wulila ka Rabsase ci ka a bolo kɔrɔta Siyɔn kama ka waso ni kuncɛbaya ye. 19 U dusukunw ni u bolow y'u yɛrɛyɛrɛ, u tɔɔrɔla i ko muso minnu bɛ jiginni na. 20 Nka u ye Matigi hinɛtigi wele ka u bolow kɔrɔta a fan fɛ, o yɔrɔnin bɛɛ la, Ala senuma y'u lamɛn ka bɔ sankolo la ka u kisi Esay cidenyabaara fɛ. 21 A ye Asirikaw ka kɛlɛbolo gosi, a ka mɛlɛkɛ ye u halaki. 22 Ezekiyasi tun ye ko min diyara Matigi ye, a barika tun ka bon a fa Dawuda ka siraw la, i ko kira Esay, min tun ye mɔgɔba ni kantigi ye a ka yeli la, o y'a fɔ a ye cogo min na.
23 A ka waati la, tile kɔseginna, a ye masakɛ ka ɲɛnamaya janya. 24 A ye min kɛ laban na, a y'o ye hakili ɲumanba fɛ, ka dusukasibagatɔw dusu saalo Siyɔn dugu kɔnɔ. 25 A y'a jira ko min ka kan ka kɛ fo abada, ani gundo kow walima u nana tuma o tuma. CHAPTER 49 1 Josiyasi hakilijigin bɛ i n'a fɔ tulu sumalen min bɛ dilan ni furafeerelaw ka seko ye, a ka di i n'a fɔ mɔni da bɛɛ la, i n'a fɔ dɔnkilida diwɛn seli la. 2 A y'a yɛrɛ minɛ cogo tilennen na mɔgɔw ladɔnniyali la, ka tilenbaliya ko haramulenw bɔsi a la. 3 A y'a dusukun ɲɛsin Matigi ma, Ala batoli waati la, a ye Elohim batoli sabati. 4 U bɛɛ tun ye dɛsɛ ye, fɔ Dawuda ni Ezekiyasi ni Josiyasi, katuguni u ye Kɔrɔtalenba ka sariya bila, hali Juda masakɛw dɛsɛra. 5 O de y'a to a ye u ka sebaaya di mɔgɔ wɛrɛw ma, ka u nɔɔrɔ di siya wɛrɛ ma. 6 U ye yɔrɔ senuma dugu sugandilen jeni ka nbɛdaw kɛ yɔrɔ lakolon ye, ka kɛɲɛ ni Jeremi ka kiraya kuma ye. 7 O bɛɛ n'a ta, u y'a deli ko jugu la, o bɛɛ n'a ta, kira tun don, a saniyalen don a ba kɔnɔ, walisa a ka jiriw tigɛ ka tɔɔrɔ, ka halaki. A ka se ka so jɔ fana ka jiri turu.» 8 Ezekiɛl de ye yelifɛn nɔɔrɔma ye, o yelifɛn ye serubɛnw ka wotoro kan. 9 A ye juguw kofɔ sanji ja jukɔrɔ, ka taa kinin fɛ mɔgɔw ɲɛminɛ. 10 Kira tan ni fila la, hakilijigin ka kɛ duba ye, u kolow ka falen ka bɔ u nɔ na, katuguni u ye Yakuba dusu saalo, ka u kisi ni jigiya jɛlen ye. 11 An bɛna Zorobabɛli bonya cogo di? A yɛrɛ tun bɛ i ko taamasiyɛn min bɛ a kinin fɛ. 12 Yusedɛki denkɛ Yesu fana tun bɛ ten. 13 Mɔgɔ sugandilenw cɛma, Nemiya tun bɛ yen, a tɔgɔ ka bon kosɛbɛ, a ye kogo binnalenw jɔ an ye, ka daaw ni barajuruw jɔ, ka an ka tiɲɛniw lawuli kokura. 14 Nka mɔgɔ si ma da dugukolo kan i ko Henɔki. Katuguni a bɔra dugukolo kan.» 15 Kamalennin si ma bange i ko Yusufu, a balimaw ka gɔfɛrɛnɛrɛ, jama sigibaga, Matigi tun bɛ a kolow jate. 16 Sem ni Sɛti tun bɛ bonyaba la mɔgɔw cɛma, Hadama fana tun bɛ bonya da fɛn ɲɛnama bɛɛ kan danfɛnw bɛɛ la.
CHAPTER 50 1 Sarakalasebaa kuntigi Simɔn, Oniyasi denkɛ, ale ye so dilan kokura a ka ɲɛnamaya kɔnɔ. 2 Elohim ka kogo kuncɛba min bɛ Alabatosoba lamini na, o jɔra ka bɔ a jusigilan na. 3 A ka waati la, jibɔyɔrɔ min tun bɛ ji sɔrɔ, o tun datugulen bɛ ni nɛgɛberew ye i n'a fɔ kɔgɔji. 4 A ye Alabatosoba ladon walisa a kana bin, ka dugu kologɛlɛya. 5 A bɔra yɔrɔ senuma kɔnɔ, a bonyalen don kosɛbɛ jama cɛma! 6 A tun bɛ i ko sɔgɔmada dolow sankaba cɛma, i ko kalo dafalen. 7 I ko tile bɛ yeelen bɔ Kɔrɔtalenba ka Alabatosoba kan, i ko sanjiba min bɛ yeelen bɔ sankaba jɛlenw na. 8 I n'a fɔ rosow falen bɛ cogo min na san kaban, i n'a fɔ liliw, i n'a fɔ jiba da la, i n'a fɔ wusulan jiri bolow samiyɛ waati. 9 I n'a fɔ tasuma ni wusulan min bɛ wusulan na, i n'a fɔ sanu gosilen minɛn min bɛ kɛ ni kabakurun sɔngɔ gɛlɛn sifa bɛɛ ye. 10 O bɛ i ko oliviye jiri cɛɲi min bɛ den, i n'a fɔ sipɛri jiri min bɛ falen fo sankaba. 11 A ye bonya fini don tuma min na, ka nɔɔrɔ dafalen fini don tuma min na, a taara sarakabɔlan senuma la tuma min na, a ye senuya fini kɛ bonya ye. 12 A ye o niyɔrɔ ta ka bɔ sarakalasebaaw bolo tuma min na, a y'i jɔ sarakabɔlan tasumabɔlan da la, a lamininen bɛ i ko sɛdirijiriba min bɛ Liban. I n'a fɔ jirisunw y'a lamini tuma min na. 13 Aron denw bɛɛ tun bɛ ten u nɔɔrɔ la, ani Matigi ka sarakaw tun bɛ u bolo, Israɛl jama bɛɛ ɲɛ kɔrɔ. 14 A ye baara ban sarakabɔlan la, walisa ka Sebaayabɛɛtigi Kɔrɔtalenba ka saraka masiri. 15 A y'a bolo kɔrɔta jifilen na, ka rezɛn joli bɔn, ka kasa duman bɔn sarakabɔlan sen na ka ɲɛsin masakɛ kɔrɔtalenba ma. 16 Aron denkɛw pɛrɛnna ka warijɛ burufiyɛkanw fɔ ka mankanba mɛn walisa k'u hakili jigin Kɔrɔtalenba ɲɛkɔrɔ. 17 O tuma la jama bɛɛ y'u teliya ka u biri duguma ka u Matigi Ala Sebaayabɛɛtigi bato, Kɔrɔtalenba. 18 Dɔnkilidalaw fana tun bɛ tanuli dɔnkili da n'u kanw ye, ni mankan suguya caman ye, dɔnkili dumanw tun bɛ kɛ yen. 19 Jama ye Matigi Kɔrɔtalenba deli makarikɛla ɲɛkɔrɔ, fo Matigi ka seliba ka ban, ka a ka baara ban. 20 O kɔ, a jiginna ka a bolow kɔrɔta Israɛldenw ka jama bɛɛ kan, walisa ka dugawu kɛ Matigi ye ni a dawolo ye, ka ɲagali a tɔgɔ la.
21 U y'u biri ka bato kɛ siɲɛ filanan na, walisa u ka dugawu sɔrɔ Kɔrɔtalenba fɛ. 22 O de kosɔn aw ka bɛɛ ka Ala tanu, ale min bɛ kabakow kɛ yɔrɔ bɛɛ, o min bɛ an ka donw kɔrɔta kabini an kɔnɔ, ka an minɛ ka kɛɲɛ ni a ka makari ye. 23 A bɛ ɲagali di an ma, walisa hɛrɛ ka to an ka donw kɔnɔ Israɛl jamana kɔnɔ fo abada. 24 A ka makari sabati an fɛ, ka an kisi a waati la! 25 Siya suguya fila bɛ ne dusukun na, siya sabanan tɛ siya ye. 26 Minw sigilen bɛ Samari kulu kan, ani minnu sigilen bɛ Filisitikaw cɛma, ani jama hakilintanw minnu sigilen bɛ Sikɛm. 27 Jerusalɛm Sirak denkɛ Yesu ye hakilitigiya ni dɔnniya kalan sɛbɛn nin gafe kɔnɔ. 28 Min na dege o kow la, o ye dubaden ye. Min bɛ u bila a dusukun na, o na kɛ hakilitigi ye.» 29 Ni a y'u kɛ, a na barika sɔrɔ fɛn bɛɛ la, katuguni Matigi ka yeelen bɛ a ɲɛminɛ, min bɛ hakilitigiya di Ala ɲɛsiranbagaw ma. Matigi tɔgɔ ka tanu fo abada. Amiina, Amiina. CHAPTER 51 1 Sirak denkɛ Yesu ka delili dɔ. Matigi ni Masakɛ, ne na barika da i ye, ka i tanu, ne Kisibaa Ala. 2 I ye ne lafasabaga ni ne dɛmɛbaa ye, ka ne farikolo tanga halakili ma, ka bɔ nɛnjuguw ka jaan na, ka bɔ nkalon tigɛ dawolo la, ka ne dɛmɛbaga ye ne juguw ma. 3 A ye ne kisi, ka kɛɲɛ ni i tɔgɔ ka makari caman ni i ka bonya ye, ka bɔ mɔgɔw ɲinw na minnu tun labɛnnen don ka ne dun, ani mɔgɔ minnu tun bɛ ne ka ɲɛnamaya ɲini, ani ka bɔ tɔɔrɔ suguya caman na Ne tun ye...sɔrɔ; 4 Tasuma sɔgɔli fɛ fan bɛɛ fɛ, ne ma tasuma min mana. 5 Ka bɔ jahanama kɔnɔbara kɔnɔna na, ka bɔ kan nɔgɔlen na, ka bɔ nkalon kumaw la. 6 Masakɛ jalaki min bɔra kan tilenbali la, ne ni gɛrɛla saya la fo ka se saya ma, ne ka ɲɛnamaya surunyara jahanama na duguma. 7 U ye ne lamini fan bɛɛ fɛ, mɔgɔ si tun tɛ yen min bɛ se ka ne dɛmɛ. 8 Matigi, ne tun bɛ miiri i ka makari la, ani i ka kɛwale kɔrɔw la, i bɛ mɔgɔ minnu makɔnɔ i la, i bɛ olu kisi cogo min na, k'u kisi juguw bolo. 9 O kɔ, ne ye ne ka deliliw kɔrɔta ka bɔ dugukolo kan ka delili kɛ walisa ne ka kisi saya ma. 10 Ne ye Matigi, ne Matigi Fa wele, ko a kana ne bila ne ka tɔɔrɔ donw na, ani kuncɛbaya waatiw la, dɛmɛ si tɛ yen tuma min na. 11 Ne na i tɔgɔ tanu tuma bɛɛ, ka tanuli dɔnkili da ni barika dali ye. Ne ka delili mɛnna o cogo la.
12 I ye ne kisi halakili ma, ka ne kisi waati jugu ma. 13 Tuma min na ne tun ye denmisɛn ye, wala ne taara jamana wɛrɛ la, ne tun bɛ hakilitigiya deli ne ka delili la. 14 Ne ye delili kɛ a ye Alabatosoba ɲɛkɔrɔ, ne na a ɲini fo ka se a laban ma. 15 Kabini falenfɛn na fo ka se rezɛn mɔli ma, ne dusu diyara a ye. 16 Ne ye ne tulo biri dɔɔnin ka a minɛ ka kalan caman sɔrɔ. 17 Ne ye nafa sɔrɔ o la, o de kosɔn ne na bonya da mɔgɔ kan min bɛ hakilitigiya di ne ma. 18 Ne tun b'a fɛ ka ko ɲuman kɛ. O cogo la ne tɛna maloya.» 19 Ne ni ye kɛlɛ kɛ n'a ye, ne tun bɛ ne ka kɛwalew la, ne ye ne bolow kɔrɔta ka taa sankolo la, ka kasi ne ka a dɔnbaliya kosɔn. 20 Ne ye ne ni ɲɛsin a ma, ne y'a sɔrɔ saniya la. 21 Ne dusu tiɲɛna a ɲinini na, o de y'a to ne ye nafolo ɲuman sɔrɔ. 22 Matigi ye kan di ne ma ne ka sara kosɔn, ne na a tanu o la. 23 Aw kalanbaliw, aw ka gɛrɛ ne la, aw ka sigi kalanso kɔnɔ. 24 Mun na aw bɛ sumaya, aw bɛ mun fɔ nin kow la, k'a sɔrɔ minnɔgɔ bɛ aw niw la kosɛbɛ? 25 Ne ye ne da yɛlɛ k'a fɔ ko: «A' ye a san aw yɛrɛw ye ni wari tɛ.» 26 Aw k'aw kɔ don jurumugu kɔrɔ, aw ka kalan sɔrɔ. 27 A filɛ ni aw ɲɛw ye, baara dɔɔnin dɔrɔn de bɛ ne la, ka lafiɲɛ caman sɔrɔ ne fɛ. 28 Aw ye kalan kɛ ni wariba ye, ka sanu caman sɔrɔ a fɛ. 29 Aw ka ɲagali a ka makari la, aw kana maloya a ka tanuli la. 30 Aw ka baara kɛ tuma ni tuma, a waati la, a na aw ka sara di aw ma.