Issuu

Diosan ukat Jaqen khuyapayasiñapa Tatitux khuyapt'ayasiri, khuyapayasir jaqiwa, jank'akiw colerasirïna, khuyapt'ayasirirakiwa. Salmo 103:8 qillqatanxa Ukhamasti jumanakax khuyapt'ayasipxam, kunjämtix Awkimax khuyapt'ayasirïki ukhama. Lucas 6:36 qillqatanxa

Pentateuco sat qellqata Uka qhipatsti, chachanakax amparaparu, warmipan amparaparu, pä phuchhapan amparapat katxarupxäna. Tatitusti jupat khuyapt'ayasisa, jupar irpsusinsti, marka anqäxaruw irpsuwayxäna. Génesis 19:16 qillqatanxa Jichhax uñjam, uywatamax juman khuyapayasiñam jikxati, jumax jach'a khuyapayasiñam jach'aptawayta, uka khuyapayasiñam uñacht'ayista, jakäwix qhispiyañataki; janiw nayajj qolluru jaltkaspati, jan kuna jan walinakas nayar katuntasin jiwañajataki. Génesis 19:19 qillqatanxa Jupasti sarakïnwa: —Abrahan uywirijan Tatit Diosapajj jach'añchatäpan, jupajj janiw uywirijarojj khuyapayasiñapsa, cheqpach kankañapsa apanukuwaykiti. Génesis 24:27 qillqatanxa Nayajj janiw mä jiskʼa khuyapayasiñatakejj wakiskti, kunatï cheqäki ukanakjja, servirimar uñachtʼaykta ukanakat sipansa. Nayasti thujrujampiw Jordán jawir khurkatar pasawayta; jichhax pä tamaruw tukuwayta. Génesis 32:10 qillqatanxa Ucampis Tatitux Joseyamp chikäskänwa, juparusti khuyapt'ayasïnwa, nayraqatapansti jupar khuyapt'ayarakïnwa. Génesis 39:21 qillqatanxa

carcelan

uñjirin

Taqi ch'aman Diosax uka jaqi nayraqatan khuyapt'ayapxätam, mayni jilamaru, Benjamín jilamar khithañapataki. Wawanakajat llakitästa ukhajja, llakitätwa. Génesis 43:14 qillqatanxa Jumaw khuyapayasiñamampi qhispiyat markar irptaxa, ch'amamampiw qullan utamar irptaxa. Éxodo 15:13 qillqatanxa Ukat waranq waranqa munasirinakaru, mandamientonakaj phuqirinakarus khuyapt'ayarakïta. Éxodo 20:6 qillqatanxa Ukatsti mä khuyapt'ayasiñ qunuñaw q'uma qurit luräta, largopax pä metro chikatani, anchorusti mä metro chikatani. Ukatsti qurit lurat pä querubines luräta, khuyapayasiñ asienton pä puntanakaparu. Mayni querubín mä puntat lurapxam, mayni querubínsti maynïr puntat lurapxäta, uka khuyapt'ayasiñ qunuñat mä querubén lurapxäta. Ukatsti querubinanakax ch'iwinakap jach'aruw ch'iwxatapxani, khuyapayasiñ qunuñarux ch'iwipampiw ch'uqt'asipxani. khuyapayasiñ qunuñ tuqiruw querubines ukanakan ajanunakapax uñstani. Ukatsti khuyapayasiñ qunuña arka patxaruw uchäta; Ucatsti arcaruw uchäta, kawkïr arutï nayajj churkäma ukjja” sasa. Ukansti jumamp jikisiskä, khuyapayasiñ qunuña patatpachaw jumamp parlt'askä, uka pä querubín arca patxankki uka pä querubines taypita, taqi kunanaktix nayax israelitanakar kamachirjam churkäma ukanakxa. Éxodo 25:17 -22 qillqatanxa Jumasti Diosan khuyapayasiñ qunuñapsti Qullan Qullan chiqaruw uchäta. Éxodo 26:34 qillqatanxa

Jumasti uka velo nayraqatar uchäta, kawkïritix Diosan arst'äwi arca jak'ankxi, kawkïr khuyapayasiñ qunuñatix jumamp jikisiñäki uka chiqaru. Éxodo 30:6 qillqatanxa Tatitump Jikisiñ Carpa, Tatitump Jikisiñ Arca, uka patxankir khuyapayasiñ qunuña, ukhamarak taqi yänaka. Éxodo 31:7 qillqatanxa Jupasti sarakïnwa: —Nayax taqi suma luräwinakax juman nayraqatamaruw tukuyä, Tatitun sutip juman nayraqatam yatiyarakï. Khitirutix nayax khuyapt'ayasiñ munkta ukarux khuyapt'ayarakïwa, khitirutix khuyapt'ayaskä ukar khuyapt'ayarakïwa. Éxodo 33:19 qillqatanxa Ukatsti Tatitux jupar jak'achasisin yatiyäna: “Tatitu, Tatitu Diosaxa, khuyapayasir, khuyapayasir, pacienciani, suma chuymampi, chiqa kankañampi phuqt'ata” sasa. Waranq waranqa jaqinakar khuyapt'ayasiña, ñanqha lurañanaka, jucha lurañanaka, juchanaka pampachaña, ukat ukax janiw juchaninakarux q'umachkaniti; awkinakan jan wali luräwinakapxa wawanakaru, wawanakan wawanakaparu, kimsïr, pusi marakamaw juchañchapxi. Éxodo 34:6 -7 qillqatanxa Arcampi, thujrunakampi, khuyapayasiñ qunuñampi, ch'ukuñampi. Éxodo 35:12 qillqatanxa Qurimpiw khuyapayasiñ qunuñap lurarakïna, largopaxa pä metro chikatani, anchorusti mä metro chikatani. Ukatsti qurit pä querubines luratayna, mä chiqat ch'uqt'ata. Mayni querubín ukax mä juk'a thiyata, mayni querubín ukax maynïr tukuñat mä chiqaru: khuyapayasiñ qunuñatsti querubinanakax pä puntaparuw lurawayi. Ukatsti querubinanakax ch'iwinakap jach'aruw ch'iwxatapxäna, ch'iwipampiw khuyapayasiñ qunuña patxaru ch'iwinakamp ch'uqt'asipxäna, maynit maynikama. khuyapayasiñ qunuñkamaw querubines ukanakan ajanunakapax utjäna. Éxodo 37:6 -9 qillqatanxa Qhanacht'äwi arca, thujrunaka, khuyapayasiñ qunuña. Éxodo 39:35 qillqatanxa Ucatsti Jesusan arst'äwip apt'asisaw arca patjjar uchäna, ukatsti arca patjjar uchañ lawanak ucharakïna. Éxodo 40:20 qillqatanxa Tatitusti Moisesar sänwa: —Aarón jilamarojj sam, jupajj arc patjjanquir khuyapayasiñ qollan utar jan sapa kuti mantañapataqui. jan jiwañapataki, nayasti khuyapayasiñ qunuñan qinaya taypin uñstaskä” sasa. Levítico 16:2 qillqatanxa Inciensosti Tatitun nayraqatapan nina patxaruw uchani, ukhamat incienso qinayax arst'äwin khuyapayasiñ qunuñap imt'añapataki, ukhamat jan jiwañapataki. Ukatsti vaca qallun wilap apsusinxa, amparapampiw khuyapayasiñ qunuñarux inti jalsu tuqir ch'allt'ani. Khuyapayasiñ qunuñ nayraqatansti paqallq kutiw amparapamp wila ch'allt'ani. Ukxarusti juchat sacrificiot luqtat cabrito jiwayani, uka cabritoxa, markataki, ukatsti wilapxa cortina manqharuw apanipxani, ukatsti uka wilampix kunjämtix vaca wilampi lurkatayna ukhama, ukatsti khuyapayasiñ qunuñaru, khuyapayasiñ qunuña nayraqatar ch'allt'ani. Levítico 16:13 -15 qillqatanxa Moisesax Tatitump Jikisiñ Carparuw jupamp parlt'ir mantäna, ukapachasti, Diosan arunakap uñt'ayañ arca patxat mä jaqin arup ist'äna, ukax pä querubin taypitwa jupar parläna. Números 7:89 qillqatanxa Tatitux paciencianiwa, wali khuyapt'ayasiriwa, ñanqha lurañanaksa, juchanaksa pampacharaki, janirakiw juchanirus q'umachkiti, awkinakan jan wali luratanakap wawanakapar kimsïr, pusir wawanakapar tukjata. Achikt'apxsmawa, aka markan juchapxa, jach'a khuyapayasiñamarjama, Egipto markat jichhakama. Números 14:18 -19 qillqatanaka

(Tatitu Diosamax khuyapayasir Diosawa;) janiw jaytanukkätamti, janirakiw t'unjkätamti, janirakiw nayra awkinakaman arust'äwipsa armaskätamti, jupanakarux juramento luratayna. Deuteronomio 4:31 qillqatanxa Ukat waranq waranq nayar munasirinakaru, kamachinakax phuqirinakarux khuyapt'ayarakta. Deuteronomio 5:10 qillqatanxa Kunapachatix Tatit Diosamax jupanakar juman nayraqataman katuykani ukkhaxa; jupanakarux nuwjarakïtawa, q'al tukjarakïta; janirakiw jupanakamp mä arust'äwi lurkätati, janirakiw jupanakar khuyapt'aykätati. Ukhamasti yatipxam, Tatit Diosamax Diosawa, chiqa Diosawa, khititix jupar munasirinakampi, mandamientonakap phuqapki ukanakamp chika arust'äwi phuqhaski, khuyapayasiñaparakiwa. Ukatpï jumanakatix aka taripäwinak ist'apxäta, phuqapxäta, phuqhapxäta, Tatit Diosamasti jumanakar arust'äwiru, khuyapayasiñap phuqhapxätam, kuntix nayra awkinakamar arsuwaykatayna uka arust'äwi. Deuteronomio 7:2 ,9,12 qillqatanxa Uka ñanqha maldecitsti janiw kunas amparamar katthapkaniti, Tatitux colerasiñapat jithiqtañapataki, jumat khuyapt'ayasiñapataki, jumat khuyapt'ayasiñapataki, jumar waljaptañapataki, kunjämtix nayra awkinakamar arsuwaykatayna ukhama. Deuteronomio 13:17 qillqatanxa Tatitu, khuyapt'ayasim Israel markamaru, khitirutix jumax qhispiykta ukaru, jan juchani wila masimarux jan katuymti. Ukat wilax pampachatäniwa. Deuteronomio 21:8 qillqatanxa Markanaka, markapamp chika kusisipxam, jupaw uywatanakapan wilap kutt'ayani, uñisirinakapar kutt'ayani, uraqipatsa, markapatsa khuyapt'ayasini. Deuteronomio 32:43 qillqatanxa

Isturya Uñaqirinakax mä jaqiruw markat mistunir uñjapxäna, ukat sapxarakïnwa: —Markar mantañ uta uñacht'ayapxita, nanakax khuyapt'ayapxäma —sasa. Jueces 1:24 qillqatanxa Ucampis khuyapayasiñajjajj janiw jupat jithiqtkaniti, cunjämtejj nayajj Saúl chachat apanukuwaycäyätjja, juparojj juman nayrakatamat apanukuwaycäyätwa” sasa. 2 Samuel 7:15 liytʼañataki Jumasti qharüru jutkta, ¿jichhürojj nanakamp chika sarapjjañamataki, saraqañamataki? Nayasti kawkirutix sarkta uk uñjasax kutt'anxam, ukat jilanakamar kutt'ayxam. 2 Samuel 15:20 liytʼañataki Qhuyapt'ayasirimpixa khuyapt'ayasirakïtawa, chiqa jaqimpisti chiqa jaqimpi chika uñacht'ayasirakïta. 2 Samuel 22:26 liytʼañataki Jupaw reyipan qhispiyasiñ torrepaxa, ajllitanakaparu, Davidaru, wawanakapar wiñayatakiw khuyapt'ayasi. 2 Samuel 22:51 liytʼañataki Ucat Davidajj Gad chacharojj säna: —Nayajj wali t'aqhesiyataw uñjasta. Jupan khuyapayasiñapax wali jach'awa, janirakiw jaqin amparapar jalt'kituti —sasa. 2 Samuel 24:14 liytʼañataki Salomonasti sarakïnwa: —David awkixarux wali khuyapt'ayasistawa, jumamp chika, chiqa chuymampi, chiqa chuymampi, jumamp chika sarnaqatama. Jumasti aka jach'a khuyapayasiñap imt'taxa, mä yuqall wawa tronopan qunt'asiñapataki, jichhürunakanjama. 1 Reyes 3:6 liytʼañataki

Jupasti sarakïnwa: —Israelan Tatitu Diosapa, janiw jumar uñtasit Diosax utjkiti, alaxpachansa, jan ukax aka uraqinsa, khititix mä arust'äwi phuqki, khuyapt'ayasir luqtirinakamampi, taqi chuymampi sarnaqir luqtirinakamampi. 1 Reyes 8:23 liytʼañataki Uywatanakapasti sapxarakïnwa: —Israel markan reyinakapax khuyapayasir reyinakäpxatap ist'apxtwa. 1 Reyes 20:31 liytʼañataki Tatitur yuspagarapxam; jupasti suma jaqiwa; Jupan khuyapayasiñapax wiñayatakiw utjani. 1 Crónicas 16:34 liytʼañataki Hemán, Jedutún, mayni ajllitanakas jupanakamp chikaw Tatitur yuspärapxäna, khuyapayasiñapax wiñayatakiw utjani. 1 Crónicas 16:41 liytʼañataki Nayaw awkipäskä, jupasti wawajäniwa, janiw jupat khuyapayasiñax apaqkäti, kunjämtix jumat nayrax qhuyapt'awaykta ukhama. 1 Crónicas 17:13 liytʼañataki Ucat Davidajj Gad chacharojj säna: —Nayajj wali t'aqhesiyataw uñjasta. Jupan khuyapayasiñapax wali jach'awa, ukampis janiw jaqin amparapar jalt'kituti —sasa. 1 Crónicas 21:13 liytʼañataki Ucat Davidajj Salomona yokapar uñnaqt'an uñnaqap churaraquïna, uqhamarac utanacapa, uqhamarac utanacapa, uqhamarac jach'a utapa, uta manqhankir uta, khuyapayasiñ qunuñana uñnaqapa. 1 Crónicas 28:11 liytʼañataki Ucat Salomonajj Diosar säna: —Jumaw David awquijjarojj wal khuyapt'ayasta, jupa lanti nayaruw reyïñatak utt'ayasta —sasa. 2 Crónicas 1:8 liytʼañataki Ukhamarus trompeta phust'irinakasa, q'uchuririnakasa mä sapak ist'asipxäna, ukhamat Tatitur jach'añchañataki, yuspagarañataki. Jupanakasti trompetanakampi, platillonakampi, tocañ phust'äwinakampi, jach'at jach'at arsüna, Tatitur jach'añchasa: “Jupax suma jaqiwa; Jupan khuyapayasiñapax wiñayatakiw utjani, ukapachaw utax qinayamp phuqhantat uñjasïna, Tatitun utapa. 2 Crónicas 5:13 liytʼañataki Ukat sarakïnwa: —Israelan Tatitu Diosapa, alaxpachansa, aka uraqinsa janiw jumar uñtasit Diosax utjkiti. Jumaw arust'äwip phuqhapxtaxa, taqi chuymampi juman nayraqataman sarnaqapki uka yanapirinakamar khuyapt'ayapxaraktam. Tatay Diosay, ajllitaman jan jithiqtayamti; 2 Crónicas 6:14 ,42 qillqatanxa Kunapachatix taqpach israelitanakax ninax saraqantaski, Tatitun jach'a kankañap utar purinkäna uk uñjasaxa, pavimento patxaruw qunqurt'asipxäna, ukatsti Tatitur yupaychapxäna: “Jupax walikïskiwa” sasa. Jupan khuyapayasiñapax wiñayatakiw utjani. Sacerdotenakax irnaqäwinakap suyt'apxäna, levitanakax Tatitun q'uchunakapampi, David reyix Tatitur jach'añchañatak phust'apxäna, khuyapayasiñapax wiñayatakiw utji, kunapachatix Davitax irnaqäwip tuqi jach'añchkäna ukhaxa. sacerdotenakax jupanakan nayraqatapan trompetanak phust'apxäna, taqpach israelitanakax sayt'atäpxänwa. 2 Crónicas 7:3 ,6 qillqatanxa Jaqinakamp aruskipt'asax Tatitur q'uchunak utt'ayäna, jupanakax qullan kankañap jach'añchapxañapataki, jupanakax ejercito nayraqatan mistusaw sapxarakïna: “Tatitur jach'añchapxam” sasa. Jupan khuyapayasiñapax wiñayatakiw utjani. 2 Crónicas 20:21 liytʼañataki

Jumanakatix Tatitur kutt'apxätaxa, jilanakamasa, wawanakamasa katuntat irpirinakan nayraqatapan khuyapt'ayasipxani, ukhamat aka uraqir kutt'anipxañapataki, Tatit Diosamasti khuyapt'ayasiri, khuyapt'ayasiriwa, janiw jumanakat jithiqtkaniti, jumanakatix jupar kutt'apxäta ukhaxa. 2 Crónicas 30:9 liytʼañataki Jupanakasti Tatitur jach'añchasa, yuspagarasa q'uchupxäna; Jupajj suma jaqëtap laykojja, khuyapayasiñapajj wiñayatakiw Israel markatak utji. Taqi jaqinakax Tatitur jach'añchasax wali jach'at arnaqasipxäna, Tatitun utapan cimientop uchatätap layku. Esdras 3:11 liytʼañataki Reyin nayraqatapansa, ewjjtʼirinakapansa, reyin wali chʼamani jilïrinakapansa nayat khuyaptʼayasi. Nayasti ch'amanchataw uñjasta, kunjämtix Tatit Diosaxan amparapax nayar katuykitu ukhama, Israel markat jilïrinakaruw nayamp chik sarxañatak tantacht'asta. Esdras 7:28 qillqatanxa Nanakasti esclavonakäpjjtwa; ucampis Diosasajj janiw esclavot apanukupquistuti, jan ucasti Persia reyinakan nayrakatapan khuyapayasiñapwa uñacht'ayistu, mä jaktäwi churañataki, Diosan utap sayt'ayañataki, ch'usa uraqinak askichañataki, Judá markan, Jerusalén markan mä pirqa churañataki. Esdras 9:9 qillqatanxa Ukat sarakïnwa: —Achikt'apxsmawa, alaxpachankir Tatit Diosa, jach'a axsarkañ Diosa, khitinakatix jupar munapki, kamachinakap phuqhapki ukanakar arust'äwi, khuyapayasiñap phuqiri. Tatay, achikt'asipxsmawa, jichhax ist'asim uywataman mayisitapar ist'asim, ukhamarak luqtirinakaman mayisitaparux ist'am, sutimar axsarañ munapki ukanakaru. Nayasti reyin vino apt'iripätwa. Nehemías 1:5 ,11 qillqatanxa Janiw ist'añ munapkänti, janirakiw jupanak taypin muspharkañ luratanakamat amtapkänti; ucampis kunkanakap ch'uqt'ayasxäna, kutkatasipxatapatxa, mä capitanaruw utt'ayäna, jupanakar esclavot kutt'añapataki, ukampis jumax pampachañataki wakicht'at Diosätawa, khuyapayasir, khuyapt'ayasiri, jank'ak colerasir, wali khuyapt'ayasiri, janirakiw jaytanukktati. Ukampis jumax walja khuyapayasiñamampiw wasaran jupanakar jaytanukxtaxa, qinayax janiw urux jupanakat jithiqtkänti, thakhinjam irpañataki. janirakiw arumanthi nina pilarap uñacht'ayañatakïkiti, kawkïr thaktix sarapxañapäki uk uñacht'ayañataki. Ucatwa jupanacarojj uñisirinakapan amparapar katuyayäta, jupanacarojj t'aqhesiyapcän ucanacaru, uqhamarac jan walt'äwinjja, jumar art'apcäm ucapachasti, alajjpachat ist'araktawa. Walja khuyapayasiñamarjamaw qhispiyirinak churta, jupanacaw uñisirinakapan amparapat qhispiyäna. Ukampis samarañ tukuyatatsti, wasitatwa jan walinak juman nayraqataman lurapxäna, ukatwa uñisirinakapan amparapar jaytawayta, ukhamat jupanakar munañanïpxañapataki. walja kutirakiw khuyapayasiñamarjam jupanakar qhispiyawayta; Ucampis jach'a khuyapayasiñamat laykux janiw jupanakarux q'al tukjktati, janirakiw jaytanukktati; Jumasti khuyapayasir, khuyapayasir Diosätawa. Jichhasti, Diosasa, jach'a, ch'amani, ajjsarkañ Diosa, arust'äwiru, khuyapayasiñampi phuqir Diosaxa, jan taqi jan walt'äwinakax juman nayraqatamanx juk'akïkaspas ukhamäpan, kuna jan walt'äwinakatix jiwasaru, reyinakaru, jilïrinakaru, sacerdotenakaru, profetanakaru, nayra awkinakaru, taqi markamaru, Asiria markan reyinakan pachapatpacha. Nehemías 9:17 ,19,27-28,31-32 qillqatanaka Ukatsti levitanakaruw sista, q'umachasipxañapataki, ukatsti punkunak uñjiri jutapxañapataki, ukhamat samarañ uru qullanäpxañapataki. Diosaxay, nayat amtasitam, khuyapayasiñamarjam khuyapt'ayasita. Nehemías 13:22 qillqatanxa

Chapar aru Jupaw uk juti, chiqañchañataki, uraqipata, khuyapt'ayasiñataki. Job 37:13 qillqatanxa 5

(Neginoth sat musican jilïr musicaparu, Davidan Salmopa.) Ist'ita, kunapachatï art'askta ukkha, aski kankañan Diosaxa, jumaw jach'aptayista, kunapachatix t'aqhisiyatäkayäta ukhaxa. khuyapt'ayasita, mayisitaxar ist'apxam. Salmos 4:1 qillqatanxa Ucampis nayasti, walja khuyapayasiñamampiw utamar mantä, jumar axsarasaw qullan templomar yupaychä. Salmos 5:7 qillqatanxa Tatay, nayat khuyapt'ayasita; Nayajj jan ch'amanïtwa: Tatay, k'umaraptayita; ch'akhanakajax llakt'atawa. Tatay, kutt'anxam, almax qhispiyam, khuyapayasiñamat qhispiyapxita. Salmos 6:2 ,4 qillqatanxa Tatay, nayat khuyapt'ayasita; Nayar uñisirinakan t'aqhisiñanakax utjkitu uk amuyt'am, jumaw jiwañ punkunakat jach'ar aptaskista. Salmos 9:13 qillqatanxa Ucampis nayajj juman khuyapayasiñamaruw confiyasta; chuymaxax juman qhispiyasiñamat kusisiniwa. Salmos 13:5 qillqatanxa Khuyapt'ayasirinakampiw khuyapt'ayasisma; chiqap jaqimp chikaw chiqa jaqit uñacht'ayasïta; Jach'a qhispiyasiñaw reyiparux churaraki; Juparusti ajllitaparu, Davidaru, wawanakapar wiñayatak khuyapt'ayasi. Salmos 18:25 ,30 qillqatanxa Reyejj Tatituruw atinisi, Jach'a Diosan khuyapayasiñap laykusti janiw chuym ust'ayaskaniti. Salmos 21:7 qillqatanxa Chiqpachansa, suma kankañampi khuyapayasiñampiw jakañ urunakax arktani, wiñayatakiw Tatitun utapan jakaskä. Salmos 23:6 qillqatanxa Tatay, khuyapayasiñamat amtasim, khuyapayasiñamat amtasim; Jupanakajj nayratpach utjapunïnwa. Waynäkasin juchanakajatsa jan amtasimti, janirakiw juchanakajatsa amtasimti, khuyapayasiñamarjamaw nayat amtista, suma kankañat layku. Tatitun taqi thakinakapax khuyapayasiñawa, chiqa kankañaparakiwa, khitinakatix arust'äwip phuqapki, arsutanakapsa phuqhapki ukanakataki. Nayar kutt'anim, nayat khuyapt'ayasita; Nayasti ch'usa, t'aqhisiyatätwa — sasa. Salmos 25:6 -7,10,16 qillqatanaka Ucampis nayasti, nayajj taqe chuymaw sarnaqä, nayarojj qhespiyapjjeta, nayat khuyapt'ayasipjjeta. Salmos 26:11 qillqatanxa Tatay, ist'am, nayan arujampi arnaqt'ataxa, khuyapt'ayasita, ukatsti jayst'arakita —sasa. Salmos 27:7 qillqatanxa Tatay, ist'am, nayat khuyapt'ayasita, Tatitu, jumaw nayan yanapirixata. Salmos 30:10 qillqatanxa Nayasti kusisirakïwa, khuyapayasiñamatsa kusisirakïwa, jumaw t'aqhisiñanakaxa amuyt'asktaxa; jumax jan walt'äwinakan almaxarux uñt'tawa; Tatitu, nayat khuyapt'ayasita, nayasti t'aqhisiñanktwa, nayrajax llakimp tukjatawa, almajasa, purakajasa. Ajanum luqtirimar qhant'am, khuyapayasiñamat qhispiyapxita. Salmos 31:7 ,9,16 qillqatanaka Jan wali jaqinakatakix walja llakinakaw utjani, ukampis khititix Tatitur atiniski ukax khuyapayasiñaw jupar muyuntani. Salmos 32:10 qillqatanxa

Uñtapxam, Tatitun nayrapax jupar axsaririnakaruw uñch'ukiski, khitinakatix jupar khuyapt'ayasiñap suyt'apki ukanakaru. Tatay, khuyapayasiñamax nanakampïpan, kunjämtix jumar suyt'apkta ukhama. Salmos 33:18 ,22 qillqatanxa Tatay, khuyapayasiñamax alaxpachankiwa; Juman chiqa chuymanïtamax qinayanakkamaw puriraki. Salmos 36:5 qillqatanxa Jan wali jaqix mayt'asi, janiw kutt'aykiti, ukampis aski jaqix khuyapt'ayasi, churaraki. Jupax sapa kutiw khuyapt'ayasi, mayt'araki; Jathapasti bendicitawa. Salmos 37:21 ,26 qillqatanxa Tatay, jan khuyapt'ayasiñam jark'amti, khuyapayasiñamampi, chiqa kankañamampix sapa kuti jark'aqapxita. Salmos 40:11 qillqatanxa Nayasti saraktwa: Tatay, nayat khuyapt'ayasita; Juma contraw juchachasta” sasa. Ucampis juma, Tatay, nayat khuyapt'ayasita, jaktayata, nayajj jupanacar kutt'ayañataqui —sasa. Salmos 41:4 ,10 qillqatanxa Nayan yanapt'a layku sartasim, khuyapayasiñamat qhispiyapxita. Salmos 44:26 qillqatanxa (Jichha jilïr musicarux Davidan Salmopawa, kunapachatix Natán profetax jupar jak'achaskäna, Betsabe markar mantasinxa.) Diosay, khuyapt'ayasita, khuyapayasiñamarjam khuyapt'ayasita. Salmos 51:1 qillqatanxa Ukampis nayax Diosan utapan mä ch'uxña olivo quqar uñtataw jikxatastxa, wiñayatakiw Diosan khuyapayasiñapar atinistxa. Salmos 52:8 qillqatanxa (Jonatelemrecoquim sat musican jilïri musicaparu, Davidan Mictam satänwa, kunapachatix filisteonakax Gat markar katuntapkäna ukhaxa.) Diosay, nayat khuyapt'ayasita, jaqix manq'antañ munitu. jupax sapa uru nuwasiñax nayaruw t'aqhisiyitu. Salmos 56:1 qillqatanxa (Altasquith, Davidan Mictam sat jilïr musicaparu, kunapachatix Saúl reyit p'iyan jaltxatayna.) Diosay, nayat khuyapt'ayasita, almajax jumaruw atinisi, ch'iwiman ch'iwiparuw imantasiñ munta, uka jan walt'äwinakax tukusiñapkama. Jupaw alaxpachat khitani, manq'antañ munir jaqin jisk'achasiñapat qhispiyarakitani. Selah kullaka. Diosaw khuyapayasiñapsa, chiqa kankañapsa khithani. Juman khuyapayasiñamax alaxpachar puriñkamaw jach'a, chiqa kankañamasti qinaykamaw utji. Salmos 57:1 ,3,10 qillqatanaka Ukhamasti, taqi ch'amani Tatit Diosa, Israelan Diosapa, sartasim taqi yaqha markanakar tumpt'añataki. Selah kullaka. Nayan khuyapayasir Diosaw jark'itani, Diosax uñisirinakajaruw munañaj uñjayani. Ukampis nayax ch'amamat q'ucht'ä; jïsa, alwajj khuyapayasiñamat jachʼat qʼochurakï, jumaw tʼaqhesiñ urun jarkʼaqasiñajäyätajja, imantasirïtawa. Ch'amaxa, jumaruw q'ucht'ä, Diosaw nayar arxati, khuyapayasir Diosaxa. Salmos 59:5 ,10,16-17 qillqatanaka Jupax wiñayatakiw Dios nayraqatan qhiparani: khuyapayasiñampi, chiqa kankañamp wakicht'am, ukax jupar jark'aqaspawa. Salmos 61:7 qillqatanxa Ukhamaraki, Tatay, khuyapayasiñaw kutt'ayaraktaxa. Salmos 62:12 qillqatanxa

jumankiwa,

jumaw

sapa

maynirux

luräwiparjam

Diosax jach'añchatäpan, jupasti janiw mayisitaxsa apanukkiti, janirakiw khuyapayasiñapsa nayat apanukkiti. Salmos 66:20 qillqatanxa (Neginoth sat musican jilïr musicaparu, Salmo jan ukajj Canta.) Diosajj khuyaptʼayasita, bendicipjjeta; ukatsti ajanupar qhant'ayarakistu; Selah kullaka. Salmos 67:1 qillqatanxa Ucampis nayajj jumaruw mayisïta, Tatay, mä suma tiemponjja: Diosay, walja khuyapayasiñaman ist'ita, cheqpach qhespiyasiñamanjja. Tatay, ist'apxita; khuyapayasiñamax wali askiwa, nayar kutikipstatam, kunjämtix walja khuyapayasiñamax utjki ukarjama. Salmos 69:13 ,16 qillqatanxa ¿Khuyapayasiñapajj wiñayatakit qʼomachatäjjeti? ¿Arust'äwipax wiñayatakiti jan phuqhaskiti? ¿Diosax khuyapayasirïñ armasxpachati? ¿Coleratat khuyapayasiñap jist'antawaypacha? Selah kullaka. Salmos 77:8 -9 qillqatanxa Nayra jan wali luratanakamat jan amtasimti, khuyapayasiñamax jank'akiw jark'apxita, nanakax wali jisk'achatäpxtwa. Salmos 79:8 qillqatanxa Tatay, khuyapayasiñam uñacht'ayapxita, qhispiyasiñam churapxita. Khuyapayasiñampi chiqa yatichäwimpixa mayakiw jikisi; chiqapar sarnaqañasa, sumankañasa, maynit maynikamaw jamp'att'asipxi. Salmos 85:7 ,10 qillqatanxa Tatay, nayat khuyapt'ayasita, sapa uruw jumar art'assma. Tatay, jumasti wali suma jaqïtawa, pampachañatakis wakicht'atätawa; Taqi khitinakatix jumar jawsapktam ukanakarux khuyapt'ayapxam” sasa. Nayar khuyapt'ayasiñamax wali jach'awa, jumaw almaxarux jisk'a infiernot qhispiyista. Ukampis jumax Tatay, khuyapt'ayasiri, khuyapayasir, pacienciani, khuyapt'ayasiri, chiqa kankañampi phuqt'at Diosätawa. Nayar kutt'anipxam, nayat khuyapt'ayasita; uywatamar ch'am churam, sirvientaman wawamarus qhispiyam —sasa. Salmos 86:3 ,5,13,15-16 qillqatanaka (Masquil de Etán Esdraíta.) Nayasti wiñayatakiw Tatitun khuyapayasiñapat q'ucht'ä, lakaxampiw taqi wawanakamar chiqa chuymanïtam uñacht'ayä. Nayasti sistwa: “Khuyapayasiñax wiñayatakiw ch'amanchatäni, chiqa chuymanïñamax alaxpachan ch'amanchatäniwa” sasa. Chiqapar uñjañampi, taripäwimpix tronoman jakañ utapawa, khuyapayasiñampi chiqa kankañampi nayraqatam sarantani. Ukampis nayan chiqa chuymanïñaxa, khuyapayasiñax jupampïniwa, sutixaruw waxrapax jach'ar aptatäni. Nayan khuyapayasiñax wiñayatakiw jupatak imä, arust'äwijasti jupamp chikaw sayt'ani. Salmos 89:1 -2,14,24,28 qillqatanaka O, khuyapayasiñamampix nayratpach satisfacerapxita; Ukhamat taqi urunakan kusisiñasataki, kusisiñasataki. Salmos 90:14 qillqatanxa Kunapachatix nayax sista: Kayujax liwxati; Tatitu, khuyapayasiñamaw nayarux katxaruwayitu. Salmos 94:18 qillqatanxa Jupasti Israelan utapar khuyapt'ayasitapata, chiqa kankañapsa amtasi, taqi aka uraqin Diosasan qhispiyasiñap uñjapxi. Salmos 98:3 qillqatanxa Tatitux wali sumawa; khuyapayasiñapax wiñayatakikiwa; Jupan chiqa kankañapax taqi pachakamaw utji. Salmos 100:5 qillqatanxa (David chachan Salmopa.) Nayajj khuyapayasiñampi, taripäwimpi qʼochurakï, jumaruw qʼochurakï Tatitu. Salmos 101:1 qillqatanxa

Jumaw sartasïta, ukatsti Sión markar khuyapt'ayarakïta, jupar khuyapt'ayasiñ pachax purinxiwa. Salmos 102:13 qillqatanxa Khitis jakañam t'unjäwit qhispiyani; Jumasti khuyapayasiñampi, khuyapayasiñampi coronampi uchtam; Tatitux khuyapt'ayasiri, khuyapayasir jaqiwa, jank'akiw colerasirïna, khuyapt'ayasirirakiwa. Kunjämtix alaxpachax aka Uraqit sipan jach'äkixa, ukhamarakiw jupar axsaririnakarux khuyapt'ayasi. Ukampis Tatitun khuyapayasiñapax wiñayat wiñaykamaw jupar axsaririnakatxa, aski kankañapasti wawanakan wawanakapataki. Salmos 103:4 ,8,11,17 qillqatanaka Tatitur jach'añchapxam. Tatitur yuspagarapxam; Jupajj suma jaqewa, khuyapayasiñapajj wiñayatakiw utjani” sasa. Nayra awkinakajasti janiw Egipto markan muspharkañ luräwinakam amuyapkänti; janiw jupanacajj walja khuyapayasiñamat amtasipcänti; ukampis lamar qotanjja, Wila lamar qotansa wal colerayäna. Jupanakasti arust'äwipat amtasïna, walja khuyapayasiñanakaparjam arrepentisirakïnwa. Salmos 106:1 ,7,45 qillqatanaka Tatitur yuspagarapxam, jupax wali sumawa, khuyapayasiñapax wiñayatakiw utjani. Salmos 107:1 qillqatanxa Juman khuyapayasiñamax alaxpachat sipan juk'amp jach'awa, chiqa kankañamasti qinaykamaw puriraki. Salmos 108:4 qillqatanxa Jan khitis jupat khuyapt'ayasiñapäpan, janirakiw jan awkini wawanakapar khuyapt'ayasiñapäkiti. Jupajj janiw khuyaptʼayasiñ amtaskänti, jan ukasti, pisinkirinakaru, pisin jakasir jaqerojj arknaqäna, ukhamat chuymapan aynachtʼatanakar jiwayañataki. Ucampis naya layku luram, Tatit Tatitu, sutim layku, khuyapayasiñamax wali sumawa, qhispiyapxita —sasa. Tatit Diosaxay, yanapt'apxita, khuyapayasiñamarjam qhispiyapxita. Salmos 109:12 ,16,21,26 qillqatanaka Tatay, janiw nanakar jach'añchamti, jan ukasti sutimar jach'añcham, khuyapayasiñama layku, chiqa kankañ layku. Salmos 115:1 qillqatanxa Tatitux khuyapt'ayasiriwa, chiqapar sarnaqirirakiwa; jïsa, jiwasan Diosasajj khuyaptʼayasiriwa. Salmos 116:5 qillqatanxa Jupan khuyapayasiñapax jiwasatakix wali jach'awa, Tatitun chiqa kankañapasti wiñayatakiw utjani. Tatitur jach'añchapxam. Salmos 117:2 qillqatanxa Tatitur yuspagarapxam; Jupajj suma jaqewa, khuyapayasiñapajj wiñayatakiw utji. Jichhasti Israel markax sapxpan, khuyapayasiñapax wiñayatakiw utjani” sasa. Jichhax Aaronan utapax sapxpan, khuyapayasiñapax wiñayatakiw utjani” sasa. Jichhasti Tatitur axsaririnakax sapxpan, khuyapayasiñapax wiñayatakiw utjani. Tatitur yuspagarapxam; Jupajj suma jaqewa, khuyapayasiñapajj wiñayatakiw utjani” sasa. Salmos 118:1 -4,29 qillqatanaka Tatay, khuyapayasiñamax nayar jutpan, qhispiyasiñamaxa, arunakamarjama. Nayajj taqe chuymaw jumar achikt'asta, arunakamarjam khuyapt'ayasita. Tatay, aka uraqix khuyapayasiñamampi phuqt'atawa, kamachinakam yatichapxita. Nayajj achikt'assmawa, khuyapayasiñamajj nayar chuymacht'atäpan, kunjämtejj sirvirimar siscäyätam ukhama. Khuyapayasiñamajj nayar jutpan, nayajj jakañajataqui, leyimajj nayaruw kusisiyi. Uywamar khuyapayasiñamarjam lurt'am, kamachinakam yaticharakita. Nayar uñch'ukipxita, nayat khuyapt'ayasita, kunjämtix sutimar munasirinakar lurirïkta ukhama. Tatay, khuyapayasiñamax jach'awa, taripäwinakamarjam jaktayita. Salmos 119:41 ,58,64,76-77,124.132.156 qillqatanaka

Uñtapxam, kunjämtix esclavonakan nayranakapaxa uywirinakapan amparapar uñch'ukipki ukhama, mä tawaqun nayranakapas munatapan amparapar uñtata. uqhamasti Tatitu Diosasaruw uñch'ukipxta, jiwasat khuyapt'ayasiñapkama. Tatay, khuyapt'ayasita, khuyapt'ayasita, nanakax wali jisk'achatäpxtwa. Salmos 123:2 -3 qillqatanxa Israel markax Tatitur suyt'apxpan, Tatitun khuyapayasiñapax utjiwa, jupampiw walja qhispiyasiñax utji. Salmos 130:7 qillqatanxa Salmos 136 qillqata 1. 1. Ukaxa mä juk’a pachanakwa lurasi Tatitur yuspagarapxam; Jupajj suma jaqewa, khuyapayasiñapajj wiñayatakiw utjani” sasa. 2. 2. Ukaxa mä juk’a pachanakwa lurasi Diosan Diosapar yuspagarapxam, khuyapayasiñapax wiñayatakiw utjani. 3. Ukaxa mä juk’a pachanakwa lurasi Tatitun Tatitur yuspagarapxam, khuyapayasiñapax wiñayatakiw utjani. 4. 4. Ukaxa mä juk’a pachanakwa lurasi Khititix sapaki jach'a muspharkañ lurki ukaru, khuyapayasiñapax wiñayatakiw utji. 5. Ukaxa mä juk’a pachanakwa lurasi Yatiñ kankañampi alaxpach lurir jaqiru, khuyapayasiñapax wiñayatakiw utjani. 6. 6. Ukaxa mä juk’a pachanakwa lurasi Khititejj aka oraqjja umat sipansa jukʼamp jiljjattawayki ukaru, khuyapayasiñapajj wiñayatakiw utjani. 7. Ukaxa mä juk’a pachanakwa lurasi Khititix jach'a qhananak lurki ukaru, khuyapayasiñapax wiñayatakiw utji. 8. Ukaxa mä juk’a pachanakwa lurasi Intix urun apnaqañapataki, khuyapayasiñapax wiñayatakiw utjani. 9. Ukaxa mä juk’a pachanakwa lurasi Phaxsi, warawaranaka aruman apnaqañapataki, khuyapayasiñapax wiñayatakiw utjani. 10. 10. Ukaxa mä juk’a pachanakwa lurasi Khititix Egipto markar jilïr wawanakapar nuwjawayki ukaru, khuyapayasiñapax wiñayatakiw utjani. 11. 11. Ukaxa mä juk’a pachanakwa lurasi Israel markaruw jupanak taypit irpsuwayäna, khuyapayasiñapax wiñayatakiw utjani. 12. 12. Ukaxa mä juk’a pachanakwa lurasi Ch'amani amparampi, jach'a amparampi, khuyapayasiñapax wiñayatakiw utji. 13. 13. Ukaxa mä juk’a pachanakwa lurasi Wila lamar qota t'aqa t'aqa t'aqaru jaljtayir khitirutix khuyapayasiñapax wiñayatakiw utjani. 14. 14. Ukaxa mä juk’a pachanakwa lurasi Israel markaruw uka taypin pasayäna, khuyapayasiñapax wiñayatakiw utjani. 15. Ukaxa mä juk’a pachanakwa lurasi Ucampis Faraonaru, ejercitoparus Wila qutaruw t'unjäna, khuyapayasiñapax wiñayatakiw utjani. 16. 16. Ukaxa mä juk’a pachanakwa lurasi Khititix markapar wasaran irpki ukaru, khuyapayasiñapax wiñayatakiw utji. 17. Ukaxa mä juk’a pachanakwa lurasi Khititix jach'a reyinakar nuwjawayki ukaru, khuyapayasiñapax wiñayatakiw utji. 18. 18. Ukaxa mä juk’a pachanakwa lurasi Wali uñt'at reyinakaruw jiwayäna, khuyapayasiñapax wiñayatakiw utji. 19. 19. Ukaxa mä juk’a pachanakwa lurasi Amorreonakan Sihón reyipa, khuyapayasiñapax wiñayatakiw utjani. 20. 20. Ukaxa mä juk’a pachanakwa lurasi Basán markankir Og reyisti, khuyapayasiñapax wiñayatakiw utjani.

21. 21. Ukaxa mä juk’a pachanakwa lurasi Uraqinakap herenciapjam churäna, khuyapayasiñapax wiñayatakiw utjani. 22. 22. Ukaxa mä juk’a pachanakwa lurasi Israel uywatapatakix mä herenciawa, khuyapayasiñapax wiñayatakiw utjani. 23. Ukaxa mä juk’a pachanakwa lurasi Jupaw jiwasan jisk'a jañchisat amtasitu, khuyapayasiñapax wiñayatakiw utji. 24. 24. Ukaxa mä juk’a pachanakwa lurasi Jupaw uñisirinakasat qhispiyistu, khuyapayasiñapax wiñayatakiw utji. 25. Ukaxa mä juk’a pachanakwa lurasi Jupaw taqi jaqinakar manq'a churi, khuyapayasiñapax wiñayatakiw utji. 26. Ukaxa mä juk’a pachanakwa lurasi Alaxpachankir Diosar yuspagarapxam, khuyapayasiñapax wiñayatakiw utjani. Tatitux kuntix nayat llakisiykitu ukxa, khuyapayasiñamax wiñayatakiw wiñayatak utjani. Salmos 138:8 qillqatanxa Juman khuyapayasiñamampiw uñisirinakajar tukjata, taqi khitinakatix nayar t'aqhisiyapkitu ukanakarus t'unjtam; Salmos 143:12 qillqatanxa Tatitux khuyapt'ayasiri, khuyapayasiñampi phuqt'ata; jank'akiw colerasirïna, ukat khuyapt'ayasirirakiwa. Tatitux taqinitak suma chuymaniwa, khuyapayasiñapasti luratanakapxaruw utji. Salmos 145:8 -9 qillqatanxa

wali taqi

Tatitux jupar axsaririnakampi, khuyapayasiñap suyt'irinakampix wal kusisi. Salmos 147:11 qillqatanxa Jan khuyapt'ayasiñampi, chiqa kankañampix apanukupxamti, kunkamar chinuntapxam; Chuymaman tablapar qillqt'am. Proverbios 3:3 qillqatanxa Khuyapayasir jaqejj pachpa almaparuw askinak luri, ukampis qhuru jaqejj pachpa jañchiparuw t'aqhisi. Proverbios 11:17 qillqatanxa Aski jaqejj animalapan jakañapwa uñji, ucampis ñanqha jaqenakan khuyapayasiñapajj qhurupuniwa. Proverbios 12:10 qillqatanxa Jaqi masipar jisk'achirix jucharuw puri, ukampis pisinkirinakat khuyapt'ayasiristi, kusisiñaniwa. ¿Janit jan walinak amuytʼasin pantjasipki? ukampis khuyapayasiñampi, chiqa kankañampix aski amuyt'irinakatakix utjani. Khititix pisinkirinakar t'aqhisiyki ukax Luririparuw jisk'acharaki, ukampis khititix jupar jach'añchki ukax pisinkirinakat khuyapt'ayasi. Proverbios 14:21 -22,31 qillqatanaka Khuyapayasiñampi, chiqa kankañampiw ñanqha lurañax q'umachasi, Tatitur axsarañampiw jaqinakax jan walit jithiqtapxi. Proverbios 16:6 qillqatanxa Khuyapayasiñampi, chiqa kankañampiw reyirux jark'aqaraki, tronopax khuyapayasiñampiw ch'amanchasi. Proverbios 20:28 qillqatanxa Khititix chiqapar sarnaqañampi, khuyapayasiñampi arkirix jakañ jikxati, chiqapar uñjañ, jach'añchäwi jikxati. Proverbios 21:21 qillqatanxa

Khititix juchanakap imt'ki ukax janiw askinak jikxatkaniti, ukampis khititix juchanakap arsuski, apanukuski ukax khuyapt'ayatäniwa. Proverbios 28:13 qillqatanxa

Profecía arunaka Ukatpï Tatitux wayn tawaqunakapatxa janiw kusisiñapäkiti, janirakiw awkinakapatsa, ijma warminakatsa khuyapt'ayaskaniti, sapa mayniw k'ari chuymanïpxi, jan wali lurirïpxiwa, sapa mayniw jan amuyt'asir arunak parli. Taqi ukanakat colerasiñapax janiw apaqkiti, jan ukasti amparapax ayxatatawa. Isaías 9:17 qillqatanxa Tatitux Jacobor khuyapt'ayasiniwa, Israel markaruw ajllt'ani, ukatsti yaqha markankirinakax jupanakamp chikaw mayachasipxani, Jacobun utaparuw mayachasipxani. Isaías 14:1 qillqatanxa Khuyapayasiñampiw tronox sayt'ayatäni, jupasti chiqapuniw Davidan Tabernáculopan qunt'asini, taripañataki, taripañ thaqhasa, chiqapar sarnaqañ jank'aki. Isaías 16:5 qillqatanxa Kunapachatix ramanakapax wañt'ani ukhax t'unjatäniwa, warminakax jutasin ninampiw phichhantapxani, jan amuyt'ir markawa, ukatwa khititix uka ramanak lurki ukax janiw jupanakat khuyapt'aykaniti, khititix lurki ukax janiw jupanakar khuyapt'aykaniti. Isaías 27:11 qillqatanxa Ukatpï Tatitux suyt'ani, jumanakar khuyapt'ayasiñapataki, ukat jach'ar aptatäniwa, jumanakat khuyapt'ayasiñapataki, Tatitux taripañ Diosawa. Isaías 30:18 qillqatanxa Nayasti markajarux colerasiyätwa, herenciax q'añuchawaytwa, amparamar katuyarakta. nayra pachanakarux wali ch'amampiw yugom uchawayta. Isaías 47:6 qillqatanxa Janiw manq'at awtjatäpkaniti, janirakiw umat pharjasipkaniti; janirakiw junt'u thayasa, intis jupanakarux jawq'jkaniti, khititix jupanakat khuyapt'ayaski ukax uma phuch'unak thiyaruw irpxani. Alaxpachankir jaqinaka, q'uchupxam; uraqpacha, kusisipxam; Qullunaka, q'uchupxam, Tatitux markaparuw chuymacht'i, t'aqhisirinakaparus khuyapt'ayasirakiniwa. Isaías 49:10,13 qillqatanxa Mä juk'a pachatakiw jumar jaytanukusma; ukampis jach'a khuyapayasiñampiw tantacht'äma —sasa. Mä juk’a colerasiñampiw mä juk’a pachatakix ajanux jumat imantawayta; ukampis wiñay khuyapayasiñampiw jumat khuyapt'ayäma, sasaw Tatit Qhispiyirimax saraki. Qullunakax sarxaniwa, qullunakas apaqatäxaniwa; ukampis khuyapayasiñaxax janiw jumat apanukkaniti, janirakiw sumankañ arust'äwix chhaqtayatäkaniti” sasa. Isaías 54:7-8,10 qillqatanxa Jiñchum ch'allxtayapxam, nayar jutapxam, ist'apxam, almamax jakaskaniwa; Nayasti jumamp wiñay arust'äwi lurarakï, Davidan khuyapayasiñapa. Jan wali jaqejj thakip apanukupan, jan cheqapar sarnaqer jaqesti amuyunakap apanukupan, Tatitur kutt'anpan, jupasti jupat khuyapt'ayasiniwa. Diosasarus wal perdonani” sasa. Isaías 55:3,7 qillqatanxa Aski jaqix t'unjatawa, janiw khitis chuymapar uchkiti, khuyapt'ayasiri jaqinakasti apaqatäpxiwa, janiw khitis aski jaqir apaqatäkaspas ukham amuyapkiti. Isaías 57:1 qillqatanxa Yaqha markankirinakan wawanakapaw pirqanakam sayt'ayapxani, reyinakapas jumar yanapt'apxarakïtamwa, colerasiñax laykuw jumar nuwjapxsma, ukampis khuyapayasiñax laykuw jumat khuyapt'ayasisma. Isaías 60:10 qillqatanxa

Tatitun khuyapayasiñanakapatsa, Tatitun jach'añchäwipata, taqi kuntix Tatitux churkistu ukarjama, Israelan utapar jach'a khuyapayasiñap uñacht'ayarakï, khuyapayasiñapampi, walja khuyapayasiñanakapampi. Alaxpachat uñtam, qullan kankañamampi, jach'a kankañaman jakañ utapat uñtam, ¿kawkinkirak ch'amamasa, ch'amamasa, chuymaman thuqt'añasa, nayar khuyapayasiñamasa? ¿jupanakax jarkʼatäpxiti? Isaías 63:7,15 qillqatanxa Uka arunak alay tuqir yatiyir sarapxam, ukat sapxam: ‘Kutt'am, qhipharkir Israel, Tatitux siwa. janiw nayajj colerasiñajj jumanakar puriykäti, nayajj khuyapayasirïtwa, janiw wiñayatak colerasiñajj imkäti” sasa. Jeremías 3:12 qillqatanxa Jupanakasti arcompi lanzampi katxarupxani; jupanakax qhuru jaqinakäpxiwa, janirakiw khuyapt'ayasipkiti; arunakapax qutar uñtataw warariski; Sionan phuchapa, jumamp nuwasiñatak jaqinakjam isthapt'ataw caballonakar qunt'asipxi. Jeremías 6:23 qillqatanxa Tatitux siwa: “Janiw khuyapt'ayaskäti, janirakiw khuyapt'ayaskäti, jan ukasti t'unjäxa” sasa. Jeremías 13:14 qillqatanxa Tatitux akham siwa: “Jan llakisiñ utar mantapxamti, janirak jachir sarapxamti, janirak jachir sarapxamti, nayasti aka markat sumankañax apaqta, khuyapayasiñampi khuyapayasiñampi” sasa. Jeremías 16:5 qillqatanxa Tatitux siwa: “Judá markan Sedequías reyiparu, uywatanakaparu, markachirinakaru, aka markan qhiparapki ukanakarusa, usunakatsa, espadat, mach'a pachatsa qhispiyä, Babilonia markan Nabucodonosor reyin amparaparu, uñisirinakapan amparaparu, jiwañap thaqhirinakan amparaparu. janiw jupanakar khuyapt'aykaniti, janirakiw khuyapt'ayaskaniti, janirakiw khuyapt'ayaskanisa. Jeremías 21:7 qillqatanxa Tatitux akham siwa: Uñtapxam, Jacobun carpanakapan katuntat jaqinakar kutt'ayarakï, ukan jakañ utanakapat khuyapt'ayarakï. Markax jupan jach'a montón patxaruw sayt'ayatäni, palaciox kunjämtix utjki ukarjamaw qhiparani. Jeremías 30:18 qillqatanxa ¿Efraín chachajj munat wawajäpachati? ¿jupax suma wawäpachati? Niyakejjay nayajj jupa contra parltajja, jupat amtasiskaktwa. Chiqpachansa jupat khuyapt'ayä, Tatitux siwa. Jeremías 31:20 qillqatanxa Kusisiñ aru, kusisiñ aru, novion arupa, novian arupa, khitinakatix sapki ukanakan arupa: ‘Taqi ch'amani Tatitur jach'añchapxam, Tatitux wali sumawa. Jupan khuyapayasiñapax wiñayatakiw utjani, khitinakatix Tatitun utapar jach'añchañ sacrificio apanipkani ukanakatsa. Nayasti aka uraqin katuntat jaqinakarux kutt'ayarakïwa, kunjamtï nayrïr kutix utjkäna ukhama, sasaw Tatitux saraki —sasa. Ukapachaw Jacobun wawanakaparu, David uywataxarus apanukurakï, ukhamat jan khiti wawanakapat Abraham, Isaac, Jacob chachan wawanakapar apnaqañapataki, nayaw katuntat uñjasipkäna ukanakar kutt'ayä, jupanakat khuyapt'ayarakï. Jeremías 33:11,26 qillqatanxa Nayasti jumanakar khuyapt'ayapxäma, ukhamat jumanakat khuyapt'ayasiñapataki, ukatsti pachpa uraqinakamar kutt'ayapxañamataki. Jeremías 42:12 qillqatanxa Jupanakasti arcompi lanzampi katxarupxani, qhuru jaqinakawa, janiw khuyapt'ayasipkaniti, arunakapax qutar uñtataw wararini, caballonak lakatsti, sapa mayniw nuwasiñar sarir jaqir uñtata, jumamp nuwasiñataki, Babiloniankir imill wawa. Jeremías 50:42 qillqatanxa

Tatitun khuyapayasiñapatwa jan tukusktanti, khuyapayasiñapax janiw tukuskiti. Ucampis jupajj llaquisiñapäkchïnjja, walja khuyapayasiñap laycuw khuyapt'ayasini. Lamentaciones 3:22,32 qillqatanxa Ukatpï Tatit Tatitux akham siwa: Jichhasti Jacobun katuntat jaqinakar kutt'ayarakï, Israelan taqpach utaparus khuyapt'ayarakï, qullan sutixat envidiasirïta; Ezequiel 39:25 qillqatanxa Uka jamasat alaxpachankir Diosan khuyapayasiñap munapxañapataki; Danielampi masinakapampix jan Babiloniankir yatiñan jaqinakamp chika jan jiwarapxañapataki. Daniel 2:18 qillqatanxa Uqhamasti, rey, nayan iwxt'ataxax jumatakix askïpan, juchanakamsa apanukum, aski luräwimpi, jan wali luräwinakamsa, pisinkirinakar khuyapt'ayasisa; inas samarañaman jayarst’ayatächispa. Daniel 4:27 qillqatanxa Nayasti Tatitu Diosajaruw mayisiyäta, ukatsti arsutax yatiyarakta: “Tatay, jach'a ajjsarkañ Diosa, jupar munasirinakaru, kamachinakap phuqirinakaru, arust'äwiru, khuyapayasiñampi phuqt'asim; Tatitu Diosasajj khuyapayasiñasa, pampachañasa, jupa contra saytʼasipkchiyätsa. Diosaxay, ist'am, ist'am; nayranakam jist'arasim, nayan ch'usa uraqinakaj uñjam, sutiman sutim uñt'at markarusa, janiw chiqa kankañanakax laykux achikt'asipxsma, jan ukasti jach'a khuyapayasiñamatakiw achikt'asipxta. Daniel 9:4,9,18 qillqatanxa Ukatsti wasitat usurïxäna, mä imill wawaruw ususïna. Diosasti juparux sänwa: —Loruhamá sutimpi sapxam, janiw mayampsa Israelan utapat khuyapt'ayaskäti. ucampis nayajj jupanacarojj qʼal aptä” sasa. Ucampis nayajj Judá marcarojj khuyapt'ayarakïwa, Tatitu Diosapampiw jupanacar qhespiyä, janiw arcompi, espadampi, nuwasiñampi, caballompi, caballot saririnakampisa qhespiykäti. Oseas 1:6-7 qillqatanxa Wawanakapatsa janiw khuyapt'ayaskäti; Jupanakajj qʼañu jucha lurañanakan wawanakapäpjjewa. Oseas 2:4 qillqata Nayasti wiñayatakiw casarasiñatak casarasiñatak casarasiñatak katuyäma; jïsa, nayajj cheka kankañampi, taripäwimpi, munasiñampi, khuyapayasiñampiw casarasiñatak casarasiñatak parltʼäma. Ucatsti nayaruw aka oraqen yapucharakï; Khititejj jan khuyaptʼayasirïkäna ukaruw khuyaptʼayarakï; Khitinakatix jan nayan markajäpkäna ukanakarux sarakïwa: ‘Jumaw nayan markajätaxa’ sasa. Jupanakasti sapxarakiniwa: ‘Jumaw nayan Diosaxätaxa’ sasa. Oseas 2:19,23 qillqatanxa Israelan wawanaka, Tatitun arunakap ist'apxam, Tatitux aka uraqin jakirinakampix ch'axwañanwa, janiw chiqa kankañasa, khuyapayasiñasa, janirakiw Diosar uñt'añas utjkiti. Oseas 4:1 qillqatanxa Nayasti khuyapt'ayasiñ munta, janiw sacrificio luqtañ munkayätti; Nakt'at waxt'äwinakat sipansa, Diosar uñt'añaw juk'ampi. Oseas 6:6 qillqatanxa Chiqa kankañan yapuchasipxam, khuyapayasiñampiw yapu apthapipxam; ch'usa uraqinakam t'unjapxam, Tatitur thaqhañ horasäxiwa, jupax jutasin jumanakar aski kankañ jallu puriyaniñapkama. Oseas 10:12 qillqatanxa Ukatpï Diosamaru kutt'am, khuyapayasiñampi, taripäwimpi, Diosamaru sapüru suyt'am —sasa. Oseas 12:6 qillqatanxa

Assur chachajj janiw qhespiyapkistaniti; janiw caballonak lakat sarkañäniti, janirakiw amparanakajan luratanakaparux juk'amp sapxkäti: “Jumanakax diosanakäpxtawa, juman jan awkinix khuyapt'ayasiñ jikxati” sasa. Oseas 14:3 qillqata Chuymanakam ch'iyjapxam, janiw isinak ch'iyjapxañamäkiti, Tatit Diosamaruw kutt'apxam, jupax khuyapt'ayasiri, khuyapt'ayasiri, jank'aki colerasir, wali khuyapt'ayasiri, jan wali luratapat arrepentisi. Joel 2:13 liytʼañataki K'ari inamayanak uñjirinakax khuyapayasiñap apanukupxi. Jonás 2:8 qillqatanxa Ukatsti Tatituruw mayisïna: “Tatay, ¿janit aka arunakax nayan markajankkäyät ukkhaxa?” Ukatpï nayax Tarsis markaruw jaltxarakta, jumax yattwa jumax khuyapayasir Diosätamxa, khuyapayasir Diosätamsa, jank'akiw colerasirïta, wali khuyapt'ayasiri, jan wali luratanakamat arrepentisiraktawa. Jonás 4:2 liytʼañataki Jupaw jumar uñacht'aysma, jaqi, kunatix askïki; ¿Kunsa Tatitux jumat mayisma, jan chiqapar sarnaqañampi, khuyapayasiñampi, Diosamampi alt'at chuymampi sarnaqañampi? Miqueas 6:8 qillqatanxa ¿Khitirak jumar uñtasit Diosax juchanak pampachirixa, herenciapat qhiparapki ukanakan juchanakapat apanukusasti? janiw wiñayatak colerasiñap imkiti, khuyapayasiñampi kusisitap layku. Jumaw Jacoburux chiqa kankañ phuqäta, Abrahamar khuyapayasiñapsa phuqharakïta, kuntix nayra awkinakasar juramento lurktaxa. Miqueas 7:18,20 qillqatanxa Tatay, nayajj arunakamajj ist'twa, ajjsararaktwa: Tatay, luräwimar jaktaytamjja, maranak taypinjja, walja maranak yatiyam; colerasiñampi khuyapayasiñat amtasipxam. Habacuc 3:2 liytʼañataki Ucatsti Tatitun angelapajj sänwa: —Taqe ch'amani Tatay, ¿qhawqhapachas Jerusalén marcatsa, Judá marcanacatsa jan khuyapt'ayaskäta, uca paqallq tunca maranacan coleratäta? Ukatpï Tatitux siwa: Nayasti khuyapayasiñampiw Jerusalén markar kutt'anxta, ukanwa utaxax lurasini, siwa, taqi ch'aman Tatitux siwa, Jerusalén markarux mä ch'aphiw liwxatatäni. Zacarías 1:12,16 qillqatanxa Taqi ch'aman Tatitux akham siwa: “Chiqpach taripäwi phuqhapxam, sapa mayniw jilamar khuyapt'ayasipxam, khuyapt'ayasipxam: Zacarías 7:9 Judá markan utaparuw ch'amañcht'ä, Josean utaparuw qhispiyarakï, jupanakar wasitat utt'ayañataki; Nayasti jupanakat khuyapt'ayätwa, jupanakax janis apanukuñjamaw uñjasipxani, naya Tatitu Diosapätwa, jupanakarux ist'arakïwa. Zacarías 10:6 qillqatanxa

Evangelionaka ukat Hechos qillqatanaka Kusisiñanïpxiwa khuyapt'ayasirinakaxa, jupanakasti khuyapt'ayasipxaniwa. Mateo 5:7 qillqatanxa Ucampis sarapjjam, yatjjatapjjam cuna sañsa muni: “Nayajj khuyaptʼayasiscätwa, janiw sacrificio locjjatcäti” sasa. Jesusasti uka chiqat sarxäna ukhaxa, pä juykhunakaw jupar arkapxäna, jach'at arnaqasisa: —Davidan Yuqa, khuyapt'ayasita —sasa. Mateo 9:13,27 qillqatanxa Ukampis jumanakatix kun sañs muni uk yatipxasmaxa, nayax khuyapt'ayasiristwa, janiw sacrificio loqtañ munkti, jan juchaninakarux janiw juchañchapkasmati —sasa. Mateo 12:7 qillqatanxa

Ukatsti, Canaán markankir mä warmiw uka markanakat mistunisin jupar art'asïna: —Tatay, Davidan Yoqapa, nayat khuyapt'ayasita; phuchajax mä saxrampiw wal t'aqhisiyata. Mateo 15:22 qillqatanxa Tatay, wawaxat khuyapt'ayasita, jupax loco, wali llakitaw jikxatasi, walja kutiw ninar jaquntatäski, walja kutiw umaru jaquntatäski. Mateo 17:15 qillqatanxa Ukatsti, pä juykhunakaw thakhi thiyan qunt'atäsipkäna, Jesusan uka chiqat pasaskir ist'asax jach'at art'asipxäna: —Davidan Yuqa, Tatay, khuyapt'ayasita —sasa. Jaqinakasti amukt'apxatapat tuqinuqapxäna, ukampis jupanakax juk'ampiw arnaqasipxäna: —Davidan Yuqa, Tatay, khuyapt'ayasita —sasa. Mateo 20:30-31 liytʼañataki ¡Ay jumanakax k'ari yatichirinaka, fariseonaka! Jumanakax menta, anís, comino ukanakat diezmo churapxtaxa, kamachin juk'amp jach'a amtanakapsa, taripäwi, khuyapayasiña, iyawsäwi ukanakat apanukupxtaxa. Mateo 23:23 qillqatanxa Nazaret markankir Jesusätap ist'asinsti, jach'at art'äna: —Jesús, Davidan Yoqapa, nayat khuyapt'ayasita —sasa. Waljaniw juparux amukt'añapatak mayipxäna, ukampis jupax juk'amp jach'at art'äna: “Davidan Yuqa, nayat khuyapt'ayasita” sasa. Marcos 10:47-48 qillqatanxa Khitinakatix jupar axsarapki ukanakaruw khuyapt'ayasi, wiñay wawanakaru. Jupax Israel uywataparuw ch'amanchawayi, khuyapayasiñap amtañataki; Jaqi masinakapasa, primonakapasa, Tatitux jupar wal khuyapt'ayasitap ist'apxäna. Jupasti jupamp chikaw kusisipjjäna. Awkinakasar arsut khuyapayasiñap phuqhañataki, qullan arust'äwipat amtañataki; Diosan khuyapayasiñap tuqi; ukatsti alaxpachat jutir urunakax jutapxistu, Lucas 1:50,54,58,72,78 Ukhamasti jumanakax khuyapt'ayasipxam, kunjämtix Awkimax khuyapt'ayasirïki ukhama. Lucas 6:36 qillqatanxa Ucampis mä samaritanacaw saraskäna, kawkirutï jupar saraskäna ukaruw purinïna, jupar uñjasasti jupat khuyapt'ayasïna, ukat jupar jak'achasisin usuchjatanakap chinuntasin aceitempi vinompi warxatasinxa, uywap patxaruw qunt'ayasïna, ukatsti mä qurpachasiñ utaruw irpxaruwayäna, ukatsti uñjarakïnwa. Qhepürojj sarjjäna ukhajja, pä qollqe apsusaw ejercitopar churäna, ukatsti sänwa: “Jupar uñjam” sasa. Kunatix jumax juk'amp gastkäta ukxa, kutt'anxä ukkhaxa, nayaw kutt'ayäma — sasa. ¿Aka kimsatjja, ¿kawkïris lunthatanak taypir purtʼasir jaqejj jaqe masipajja? Jupasti sarakïnwa: —Khititix jupat khuyapt'ayaskäna —sasa. Jesusasti juparux sänwa: —Sarxam, ukhamaraki luram — sasa. Lucas 10:37 qillqatanxa Ukatsti jach'at art'asisaw säna: —Abrahan awki, khuyapt'ayasita, Lazaroruw khithani, amparapan puntap umaru ch'allt'añapataki, lakax thayt'añapataki. Nayasti aka ninan t'aqhisiyataw uñjasta. Lucas 16:24 qillqatanxa Jupanakasti jach'at arsupxäna: —Jesús, Yatichiri, khuyapt'ayasita —sasa. Lucas 17:13 qillqatanxa Impuesto apthapiristi, jaya sayt'asisinxa, janiw alaxpachar uñtañ munkänti, jan ukasti, pechopar ch'allt'asïna, akham sasa: —Diosax naya jucharar jaqit khuyapt'ayasita —sasa. Ukatsti akham sasaw art'äna: —Jesús, Davidan Yoqapa, nayat khuyapt'ayasita —sasa. Nayräxar sarapkän ukanakax amukt'añapatakiw tuqipxäna, ukampis jupax juk'ampiw arnaqasïna: “Davidan Yoqa, nayat khuyapt'ayasita” sasa. Lucas 18:13,38-39 qillqatanxa

Jiwatanak taypit jaktayäna, jichhax janiw juk'amp jan walir kutt'anxänti, ukxat akham sänwa: — Davitan khuyapayasiñap churapxäma —sasa. Hechos 13:34 qillqatanxa

Cartanaka Jupasti Moisesar sänwa: “Khitirutix khuyapt'ayasiñ munkta ukarux khuyapt'ayarakïwa, khitirutix khuyapt'ayasiñ munkta ukarux khuyapt'ayarakïwa” sasa. Ukhamajj janiw khititï munki ukat tʼijtki ukat jutkiti, jan ukasti Diosan khuyaptʼayasirïtapatwa juti. Ukatpï khitirutix khuyapt'ayasiñ munki ukar khuyapt'ayasi, khitirutix munki ukar ch'amañchi. Ukat khuyapayasiñ vasonakan jach'añchäwipan qamirïtap uñt'ayañataki, uka yänakax nayrax jach'añchañatakiw wakicht'ata, Romanos 9:15-16,18,23 Kunjämtix nayrax Diosar jan iyawsapktaxa, ukampis jichhax jupanakan jan iyawsäwip laykuw khuyapt'ayasipxtaxa. Diosax taqiniruw taqinir jan iyawsañapatak tukuyi, ukhamat taqinir khuyapt'ayasiñapataki. Romanos 11:30-32 qillqatanxa Jilatanaka, Diosan khuyapayasiñap laykuw achikt'apxsma, janchinakam mä jakañ sacrificio churañataki, qullana, Diosan askit uñjatäñapataki, ukax jumanakan amuyt'at luqtäwimawa. Jan ukax khititix ewjjtʼki ukajja, ewjjtʼata, khititejj churki ukajja, jan chʼamäkipanwa lurpan. khititix apnaqki ukax ch'amampi; Khititejj khuyapayasirïki ukajja, kusisiñampi. Romanos 12:1,8 qillqatanxa Ukhamat jan judiöpkis ukanakan khuyapayasiñapat Diosar jachʼañchapjjañapataki. Qellqatanjja siwa: “Ukatwa nayajj jan judiöpkis ukanakat arsusäma, sutimar qʼochurakï” sasa. Romanos 15:9 qillqatanxa Jichhasti virgen tawaqunakatxa janiw Tatitun kamachipax utjkituti, ukampis Tatitun khuyapayasiñap katuqirjamaw taripañ churta, chiqa chuymanïñataki. 1 Corintios 7:25 liytʼañataki Diosax jach'añchatäpan, Jesucristo Tatitusan Awkipa, khuyapayasir Awkipa, taqi chuymacht'ir Diosa; 2 Corintios 1:3 liytʼañataki Ucampis nanacajj aca yatiyäwinïtanjja, cunjämtejj khuyapayasiñas katoqtanjja, janiw aynachtʼapquiti. 2 Corintios 4:1 liytʼañataki Khitinakatix aka kamachirjam sarnaqapki ukanakaxa, sumankañapa, khuyapayasiña, ukhamarak Diosan Israel markaparu. Gálatas 6:16 qillqatanxa Ukampis Diosax khuyapayasiñapan qamirïki, wali munasiñampiw munasistu, Efesios 2:4 Ukhamajj Criston chuymachtʼatäñasa, munasiñampi chuymachtʼatäñasa, Ajayun mayakïñasa, chuyma chʼalljjtayasiñasa, khuyapayasiñas utjchejja, Filipenses 2:1 Chiqpachansa, Jesusax niya jiwañampïskänwa, ukampis Diosax jupat khuyapt'ayasïna. Janiw jupa saparuki, jan ukasti nayaru, jan llakisiñat sipansa llakisiñajataki. Filipenses 2:27 qillqatanxa Ukhamasti, Diosan ajllitanakapjamax qullana, munat masinakjamax khuyapayasiñampi, khuyapayasiñampi, alt'at chuymampi, llamp'u chuymampi, pacienciampi isthapisipxam. Colosenses 3:12 qillqatanxa

Timoteo, nayan pachpa yuqaxa, iyawsäwinxa: khuyapayasiña, khuyapayasiña, sumankaña, Dios Awkisampi, Jesucristo Tatitusampi. 1 Timoteo 1:2 liytʼañataki Jupajj nayrajj Diosar jan wali parliri, arknaqir, jan wali lurir jaqënwa, ukampis nayarojj khuyapt'ayastwa, jan iyawsasaw uk lurta. Tatitusan khuyapayasiñapax wali jach'apuniwa, Cristo Jesusan iyawsäwipampi, munasiñapampi. Cristo Jesusax juchararanakar qhispiyiriw akapachar jutäna, ukax chiqapuniwa. Jupanakat nayajj jilïrïtwa. Ucampis nayarojj khuyapt'ayatätwa, nayampi nayratpach Jesucristojj taqe paciencianïtap uñacht'ayañataqui, jupar iyawsapjjañapataqui, wiñay jakañanïñataqui. 1 Timoteo 1:13-16 liytʼañataki Munat Timoteo yoqaxa: Dios Awkisa, Cristo Jesus Tatitusan khuyapayasiñapa, khuyapayasiña, sumankañapa. Tatitux Onesiforo chachan utaparux khuyapt'aypan; Jupajj walja kutiw nayarojj samarañ churitu, jan phenq'achasirïkituti, uka urun Tatitun khuyapt'ayasiñapataki. 2 Timoteo 1:2,16,18 qillqatanaka Tito, nayan pachpa yuqaxa, taqini iyawsäwiparjama: Dios Awkisa, Tatit Jesucristo Qhispiyirisa, khuyapayasiña, khuyapayasiña, sumankaña. Tito 1:4 liytʼañataki Janiw chiqa kankañ luräwinakap laykukiti, jan ukasti khuyapayasiñaparjamaw qhispiyistu, wasitat yuriñampi, Qullan Ajayun machaqar tukuyatapampi; Tito 3:5 liytʼañataki Ukatpï taqi kunan jilanakapar uñtasitäñapäna, ukhamat Diosan khuyapayasir jach'a sacerdotepäñapataki, ukhamat jaqinakan juchanakapat sumankthapiñapataki. Hebreos 2:17 qillqatanxa Ukhamasti, jan axsarasaw khuyapayasiñ qunuñar jutapxañäni, ukhamat khuyapayasiñ jikxatañataki, jan walt'äwinakan yanapt'añatakis khuyapayasiñ jikxatañataki. Hebreos 4:16 qillqatanxa Nayasti jan wali luratanakapat khuyapt'ayasirakïwa, juchanakapatsa, jan wali luratanakapatsa janiw mayampsa amtasxäti. Hebreos 8:12 qillqatanxa Uka patxanxa, jach'a qunuñanak khuyapayasiñ qunuñar ch'amakt'ayapxäna; ukat jichhax janiw jukʼamp parlksnati. Hebreos 9:5 qillqatanxa Moisesan kamachip jiskʼachkäna ukajja, pä jan ukajj kimsa testigonakan jan sinttʼasisaw jiwjjäna: Hebreos 10:28 Jupajj jan khuyapt'ayasir taripatäniwa, jan khuyapt'ayasiri. khuyapayasiñasti taripañ contraw kusisi. Santiago 2:13 qillqatanxa Ukampis alaxpachat jutir yatiñax nayraqatax q'umawa, ukxarusti sumankañampi, llamp'u chuymampi, jan ch'amäki, khuyapayasiñampi, suma achunakampi phuqt'ata, janiw khitirus yaqhachkiti, janirakiw k'ari chuymanïkiti. Santiago 3:17 qillqatanxa Uñtapxam, khitinakatix aguantapki ukanakarux kusisit uñjapxta. Jumanakax Job chachan pacienciap ist'apxtaxa, Tatitun tukusiñapsa uñjapxaraktawa. Tatitux wali khuyapt'ayasiriwa, khuyapt'ayasirirakiwa. Santiago 5:11 qillqatanxa

Jesucristo Tatitusan Diosapa, Awkiparu jach'añchatäpan, jupax wali khuyapayasiñap laykuw wasitat yuriwayistu, Jesucriston jiwatanak taypit jaktatap laykuw mä jakañ suyt'äwir puriñasataki, 1 Pedro 1:3 Nayra pachanakax janiw mä markakïpkänti, jan ukasti jichhax Diosan markapäxiwa. 1 Pedro 2:10 liytʼañataki Dios Awkin khuyapayasiñapa, khuyapayasiñampi, sumankañapampi, munasiñampi, Tatit Jesucristo Awkin Yuqapampi. 2 Juan 1:3 liytʼañataki

chiqa

kankañampi

Jumanakat khuyapayasiña, sumankaña, munasiña, juk'amp jiltayapxam. Judas 1:2 liytʼañataki Diosan munasiñapan jakasipxam, Jesucristo Tatitusan khuyapayasiñap suyt'apxam wiñay jakañ churañataki. Judas 1:21 qillqatanxa

Apocrifa sat qellqata Tatitur jach'añchañatakiw jach'at q'uchunak q'uchupxäna, khuyapayasiñapasa, jach'a kankañapasa wiñayatakiw taqi Israel markan utji. 1 Esdras 5:61 liytʼañataki Jichhasti mä juk'a khuyapayasiñaw jumat uñacht'ayapxitu, Tatay, qullan utaman mä saphimpi, mä sutimpi qhiparañasataki; 1 Esdras 8:78 qillqatanxa Nayar apanukupxatamaxa, nayasti jumanakar apanukupxäma. kunapachatix jumanakamp khuyapt'ayasiñ munapkäta ukkhaxa, janiw jumanakat khuyapt'ayasipkäti. 2 Esdras 1:25 liytʼañataki Ucampis, ¿kunsa jichhajj jumanakar lurapjjäma? Nayajj ijma warmïtwa, apanukutätwa, wawanakajja, sarapjjam, Tatitur khuyapayasiña mayisipjjam. 2 Esdras 2:4 liytʼañataki Ikir wawanakamat amtasipxam, nayaw jupanakar aka uraqit irpsunxa, jupanakat khuyapt'ayarakï, nayasti khuyapayasirïtwa, taqi ch'aman Tatitux siwa. Wawanakamar qhumantt'asim, nayar jutañkama, khuyapt'ayasiñkama, phuch'unakajax t'ijt'askiwa, khuyapayasiñaxasti janiw tukuskaniti. 2 Esdras 2:31-32 liytʼañataki Ukatx saltamontes ukham akapachat pasxtanwa, jakäwisax muspharkañawa, axsarañawa, janiw khuyapt'ayasiñatakïktanti. 2 Esdras 4:24 liytʼañataki Ucat nayajj sista: Nayajj yattwa, Tatay, wali jach'a jaqejj khuyapayasir satätapjja, jupajj janïr akapachar jutapki ukanakat khuyapt'ayasitap laykojja, jupajj wali khuyapt'ayasirirakiwa, jupajj juk'amp khuyapt'ayasquiwa, jichhürunacaru, nayra jakenacarusa, jutirinakarusa. Jupatejj jan khuyapayasiñap jiltaykaspäna ukhajja, akapachajj janiw uka cheqan herencia katoqerinakamp chikajj jakaskaspänti. 2 Esdras 7:62,66-67 qillqatanaka Ukhamat kunatix luratäki ukax mä juk'a pachatak manq'atäñapataki, jumatix khuyapt'ayasiñamataki. Jiwasa, nayra awkinakasas ukham usunakat t'aqhisipxtanwa, ukampis nanak layku jucharar jaqinak laykuw khuyapt'ayasiri satäpxäta —sasa. Jumatix nanakat khuyapt'ayasiñ munstaxa, khuyapt'ayasiri satätawa, mä arunxa, jan chiqapar lurir jaqinakataki. Tatay, aka tuqiw aski kankañamasa, suma kankañamasa yatiyatäni, jumatix suma luräwinakar jan atinisipki ukanakar khuyapt'ayaskätaxa. Jan nanakamp colerasimti, jan ukasti markamar khuyapt'ayasim, pachpa herenciamat khuyapt'ayasim; 2 Esdras 8:11,31-32,36,45 qillqatanaka 19

Ukatpï jach'a llakt'asiñam ch'allxtayam, walja llakinak apanukum, ch'aman jaqix wasitat jumat khuyapt'ayasiñapataki, ukat Altu patax irnaqawimat samarañapataki, samarañapataki. 2 Esdras 10:24 liytʼañataki Ukhamat taqi aka uraqix samaratäñapataki, ukat kutt'aniñapataki, nuwasiñamat qhispiyatäñapataki, ukhamat jupar lurayirin taripäwipa, khuyapayasiñap suyt'añapataki. 2 Esdras 11:46 qillqatanxa Jupaw mayni markajarux khuyapayasiñampi qhispiyani, khitinakatix nayan qurpachasiñaxan t'aqhisiyat uñjasipki ukanakaru, jupanakarux kusisiyarakiniwa taripañ uru puriniñapkama, uka urut qalltatpach jumar arsuwaykäyätwa. Nayasti janiw jumanakar apanukupksmati, janirakiw jumanakat jithiqtkti, jan ukasti aka chiqar jutta, Sion markan t'unjatäñapataki, qullan utaman jisk'a uraqipan khuyapt'ayasiñ thaqhañataki. 2 Esdras 12:34,48 qillqatanxa Ukhamajj jumanakatejj jumanakatejj amuyunakamar apnaqapjjäta, chuymanakamsa mayjtʼayapjjäta ukhajja, jakasipjjätawa, jiwañat qhepatsti khuyaptʼayatäpjjätawa. 2 Esdras 14:34 qillqatanxa Tatay, jumaw chiqapar uñjtaxa, taqi luratanakamasa, taqi saräwinakamasa khuyapayasiñampi, chiqampi, wiñayatakiw chiqaparu, chiqaparu tariptaxa. Tobit 3:2 qillqatanxa Supayasti uka muxsañcht'asaw jaltxani, janirakiw mayamps jutkaniti, ukampis kunapachatix jupar puripkäta ukkhaxa, panpachaniw sartasipxäta, ukat khuyapayasir Diosar mayipxäta, jupaw jumanakat khuyapt'ayasini, qhispiyapxarakïtamwa, jan axsaramti, qalltatpach jumatakix utt'ayatawa; Jumaw uka warmir jark'aqäta, jupasti jumamp chikaw sarxani” sasa. Ukhamarus nayajj amuyta, jupajj jumaruw wawanakan wawachasïtam —sasa. Ukanak istʼasajja, Tobiasajj jupar munasjjänwa, chuymapas jupamp chikäskänwa. Tobit 6:17 qillqatanxa Raguelax sänwa: —Ukhamatxa, jichhat uksarux kunjämtix utjki ukarjamaw irpsuñama, jumasti primopätawa, jupasti jumankätawa, khuyapayasir Diosax taqi kunan sum sarnaqañamataki —sasa. Tobit 7:12 qillqatanxa Jumax jach'añchatätawa, jumaw nayar kusisiyista; ukat ukax janiw nayarux purinkiti, kunjamtï nayax suyt’kayäta; ukampis wali khuyapayasiñamarjamaw nanakamp lurapxtaxa. Jumasti jach'añchatätawa, awkinakapan sapa wawapäpki uka panin wawanakapat khuyapt'ayasitamat layku: khuyapt'ayasim Tatitu, k'umara jakañ tukuyapxam kusisiñampi khuyapayasiñampi. Tobit 8:16-17 qillqatanxa Ukampis Tobiasax jupanak nayraqatan yuspagaräna, Diosax jupat khuyapt'ayasitap layku. Ukatsti Sara phuchhapar jak'achasisinx bendicirakïnwa, akham sasa: —Phucha, wali suma katuqt'atätawa, Diosax bendicitäpan, khititix nanakar irpkitu, awkimampi taykamampis bendicitäpan —sasa. Nínive markan jakir taqpach jilanakapan kusisiñaw utjäna. Tobit 11:17 qillqatanxa Jupasti jawq'jasi, khuyapt'ayasirakiwa, infiernoruw irpasi, wasitat sartayaraki. Jupaw jan wali luratanakasat jawq'japxitani, mayamp khuyapt'ayasipxani, taqi markanakat apthapipxitani, khitinakarutix ch'iqiyapkistu ukanakata. Jumanakatix taqi chuymamampi, taqi amuyumampi jupar kutt'apxäta, ukatsti jupar chiqapar sarnaqapxätaxa, jupasti jumanak tuqir kutt'anipxätam, janirakiw ajanup imt'apkätamti —sasa. Ukhamasti kuntix jupax jumamp lurkani uk uñjam, taqi lakamampiw jupar arsu, ch'aman Tatitur jach'añcham, wiñay Reyirus jach'añcham. Nayan katuntat uraqinsti juparuw jach'añchta, ch'amapa, jach'a kankañap mä jucharar markar yatiyarakta. Juchararanaka, kutikipstapxam, jupan nayraqatapan chiqapar uñjapxam: ¿khitirak yatkaspa jumanakar katuqapxätam, khuyapt'ayapxätamti? Jerusalén, qullan marka, jupasti wawanakaman luratanakapat jawq'japxätam, aski jaqin wawanakapatsti wasitat khuyapt'ayapxätam. Tobit 13:2,5-6,9 qillqatanaka

Ukatsti Diosax wasitat jupanakat khuyapt'ayasini, ukatsti wasitat uraqiruw puriyani, kawkhantix mä templo lurapkani, ukampis janiw nayrïr templo ukham lurapkaniti, uka pachax phuqhasiñapkama; uka qhipatsti, katuntatäpkäna uka chiqanakat kuttʼanipxani, ukatsti Jerusalén markaruw kʼajkir saytʼayapxani, ukat Diosan utapax wiñayatakiw uka markan mä jachʼa utampi saytʼayatäni, kunjamtï profetanakax sapkäna ukhama. Ukhamaw taqi markanakax Tatitur jach'añchapxani, markapax Diosar uñt'ayapxani, Tatitux markaparux jach'ar aptapxani; Khitinakatix Tatit Diosarux chiqa kankañampi, chiqapar uñjañampi munapki ukanakax kusisipxani, jilanakasar khuyapt'ayasisa. Ucampis Ley, mandamientonacap phokham, khuyapt'ayasim, chiqapar uñjirïta, uqhamarac juman askipataki. Tobit 14:5,7,9 qillqata Ucatsti Oziasajj jupanacarojj sänwa: — Jilatanaka, jan ajjsarasipjjam, pheska uru aguantapjjañäni, ucapachan Tatit Diosasajj khuyapayasiñap jiwasanakjjar kutt'ayañataqui. Jupajj janiw qʼal jaytanukkitaniti. Judit 7:30 qillqatanxa Ukatsti jach'at arumpiw jupanakar säna: —Diosar jach'añchapxam, jach'añchapxam, Diosar jach'añchapxam, nayax sistwa, jupax janiw Israelan utapat khuyapayasiñap apaqkiti, jan ukasti jichhür arumaw uñisirinakasarux amparajampi t'unjawayi —sasa. Judit 13:14 qillqatanxa Qullunakax cimientonakapat umamp chikaw jaltxapxani, qalanakas juman nayraqatamanx cera ukham ch'uxñaruw tukuni. Judit 16:15 qillqatanxa Ukatwa kamachipxta, taqi khitinakatix Amán chachan qillqat uñt'ayapxätam, khititix lurañanak uñjir utt'ayat ukhamarak jiwasan jak'ankir jaqimpi, taqiniw warminakapamp wawanakapampix uñisirinakapan espadapampi q'al tukjatäpxani, jan khuyapt'ayasisa, jan khuyapt'ayasisa, tunka pusini uru Adar phaxsin tunka pusini uru aka marana: Ester 13:6 ukar yapxatatanaka Nayan mayisitaxar ist'am, herenciamat khuyapt'ayasim, llakinakas kusisiñaruw tukuyam, Tatay, jakañasataki, sutimar jach'añchañasataki; Ester 13:17 qillqatar yapxatatanaka Ukatpï taqi markanakasa, markanakasa, khitinakatix jan ukham lurapkani ukanakax ninampi, espadampi jan khuyapt'ayasisa t'unjatäpxani, janiw jaqinakan jan pasañjamak tukuyatäpkaniti, jan ukasti sallqa uywanakatakisa, jamach'inakatakis wiñayatak uñisiñaruw tukupxani. Ester 16:24 qillqatar yapxatatanaka Khitinakatix jupar atinisipki ukanakax chiqa yatichäwinak amuyapxani, khitinakatix munasiñan chiqa chuymanïpki ukanakax jupamp chikaw jakasipxani, khuyapayasiñampi khuyapayasiñampiw qullan jaqinakaparux uñji, jupasti ajllitanakaparux sum uñjaraki. Salomon 3:9 qillqatan yatiñ kankañapa Uk uñjasax jaqinakax janiw amuyapkänti, janirakiw amuyapkänti: Jupan khuyapayasiñapasa, khuyapayasiñapasa qullan jaqinakapampiw utji, ajllitanakaparus respetarakiwa” sasa. Salomonan yatiñ kankañapa 4:15 Khuyapt'ayasiñax niyaw jan wali jaqinakarux pampachani, ukampis ch'aman jaqinakarux wal t'aqhisiyat uñjasipxani. Salomon 6:6 qillqatan yatiñ kankañapa Awkinakajan Diosa, khuyapayasir Tatitu, juman taqi kunsa arunakamampi lurtaxa, Salomonan Yatiñapa 9:1

Jupanakasti, khuyapayasiñampi mutuyatäpkchïnsa, yatipxänwa, kunjämtix Diosar jan wali jaqinakax juchañchatäpkäna ukat tʼaqhisiyatäpkäna, cheqapar jaqinakat sipansa yaqha tuqit umamp pharjata. Salomón 11:9 qillqatan yatiñ kankañapa Ukampis jumax taqiniruw khuyapt'ayasta; Jumaw taqi kuns lurasma, jaqinakan juchanakapsa uñch'ukismawa, jupanakax askichapxañapawa. Salomonan yatiñ kankañapa 11:23 Ucampis ukham luräwinakampiw markamarux yatichawaytaxa, aski jaqin khuyapayasirïñapataki, ukat wawanakamarux mä suma suyt'äwiruw tukuytaxa, ukhamat juchanakamat arrepentisiñamataki. Ukhamasti, jumatix nanakar mutuyapxista, uñisirinakasarux waranq kuti juk'amp jawq'japxtaxa, kunapachatï taripkañäni ukhaxa, suma chuymamat amuyt'añasataki, ukat jiwasa pachpa taripatäñäni ukhaxa, khuyapayasiñ suyt'añasataki. Salomonan yatiñapa 12:19,22 Ukampis jumax Diosay, khuyapayasirïtawa, chiqa chuymanïtawa, khuyapayasiñampiw taqi kunsa wakichtʼaraktaxa, Salomonan Yatiñapa 15:1

paciencianïtawa,

Ukampis wawanakamax janiw veneno dragonanakan kisunakapsa atipjapkänti, khuyapayasiñamax sapa kutiw jupanakar yanapt'äna. Salomonan yatiñ kankañapa 16:10 Diosar jan axsart'ir jaqinakatsti, jan khuyapt'ayasisaw colerasiñax tukusiñapkamax purintäna. Salomón 19:1 qillqatan yatiñ kankañapa Tatitur axsaririnakax khuyapayasiñap suyt'apxam; Jan sarxapxamti, jan liwxatapxañamataki” sasa. Jumanakatix Tatitur axsarapki ukanakax askinakwa suyt'apxam, wiñay kusisiñampi, khuyapayasiñampi. Tatitux khuyapayasiñampi, khuyapayasiñampi phuqt'atawa, pacienciani, wali khuyapt'ayasiriwa, juchanakas pampacharaki, t'aqhisiñ urunakan qhispiyaraki. Eclesiastico 2:7,9,11 qillqatanxa Jupajj akham sänwa: “Tatitun amparaparuw purtʼasiñäni, janiw jaqenakan amparapar purtʼasiñäniti, kunjämtejj jupan jachʼa kankañapajja, ukhamarakiw khuyapayasiñapajja” sasa. Eclesiastico 2:18 qillqatanxa Ukat jan sapxamti Jupan khuyapayasiñapax jach’awa; Jupajj walja juchanakaj laykuw sumankatäni, jupat khuyapayasiñampi, colerasiñampiw juti, jucharar jaqenakan colerasiñapasti. Eclesiastico 5:6 qillqatanxa Jaqinak taypin qhuru kankani maynitix utjchixa, jan mutuyatäkasin qhispispa ukax muspharkañawa. perdonañatakisa, jan walinak wartañatakisa chʼamaniwa. Kunjämtix khuyapayasiñapax jach'axa, ukhamarakiw chiqañchäwipasa, jaqirux luräwinakaparjamaw taripi: Taqi khuyapayasiñ luräwinakatakix thakhinak jist'arapxam, sapa mayniw luratanakaparjam jikxatapxani. Jupan khuyapayasiñapax taqi luratanakaruw qhanstayi; ucat jupajj chʼamakat qhanaparojj jan chʼamampi jaljtayaraki. Eclesiastico 16:11-12,14,16 qillqatanaka ¿Khitis jach'a kankañapan ch'amap jakthapini? ¿Khitirak khuyapayasiñapsa yatiyanisti? Ukatpï Diosax jupanakar pacienciampi, khuyapayasiñap jupanakar warxati. Jaqen khuyapayasiñapajj jaqe masiparuwa; Ucampis Tatitun khuyapayasiñapajj taqe jañchiruw utji, jupaw ovejanakapar cheqañchi, uywaraki, yaticharaki, uwijanakapsa jaktayaraki. Khitinakatix chiqañchatäpki ukanakat khuyapt'ayasi, ukhamarak taripäwinakap taqi chuyma thaqhapki ukanakaru. Janïr taripañ urux juma pachpaw uñakipt'asim, juchañchatäñ urusti khuyapt'ayasiñaw utjani. Eclesiástico 18:5,11,13-14,20 qillqatanaka

Jan yatiñanakajax jan jilxattañapataki, juchanakajasti t'unjatäñapataki, uñisirinakajan nayraqatapar jaquntatäñapataki, uñisirix nayat kusisiñapataki, suyt'äwipax khuyapayasiñamat jayankxiwa. Eclesiastico 23:3 qillqatanxa Jupa pachpa jaqirux janiw khuyapt'ayaskiti, ¿juchanakapat pampachatäñati? Eclesiastico 28:4 qillqatanxa Khititejj khuyaptʼayasirïki ukajja, jaqe masiparuw maytʼani; Khititejj amparapar chʼamañchki ukajja, mandamientonakap phoqaraki. Ucampis mä pisin jakasir jaqempejj paciencianïm, jan khuyapt'ayasimti. Eclesiastico 29:1,8 qillqatanxa Jupajj sapa mayniru luräwinakaparjama, jaqenakan luräwinakapsa kunjämtejj churañapkama. markapan amtap taripañkama, khuyapayasiñapan jupanakar kusisiyañkama. Khuyapayasiñax t'aqhisiñ pachanx pachaparuw puri, waña pachanx jallu qinayanakjama. Eclesiastico 35:19-20 qillqatanxa Taqi kunan Tatitu Diosay, khuyapt'ayasita, uñt'apxita: Tatay, sutim uñt'atäki uka markarusa, Israel markarus khuyapt'ayasita, khitirutix jilïr wawamar sutichktaxa. Jerusalén markat khuyapt'ayasim, qullan markama, samarañ chiqama. Eclesiastico 36:1,12-13 qillqatan qillqata Ukampis jupanakax khuyapayasir jaqinakäpxänwa, jupanakan chiqapar sarnaqatapax janiw armaskiti. Eclesiastico 44:10 qillqatanxa Jupatsti mä khuyapayasir jaqiruw irpxaruwayäna, jupasti taqi jaqin munasiñap katuqäna, jupasti Diosan munatänwa, jaqinacan munatapawa, jupar amtañax wali askipuniwa. Eclesiastico 45:1 qillqatanxa Moisesan pachapanxa, Jefon chachan Caleb yuqapampix mä khuyapayasiñ luräwi lurapxäna, jupanakax congregacionar saykatapxäna, jaqinakarux juchat jark'aqapxäna, ukatsti jan wali jaqinakarux samarañ tukuyapxäna. Eclesiastico 46:7 qillqatanxa Ukampis Tatitux khuyapayasiñapxa janipuniw apanukkaniti, janirakiw kuna luräwinakapas t'unjkaniti, janirakiw ajllitanakapan wawanakapsa chhaqtaykaniti, khititix jupar munaski ukan wawanakapsa janiw apaqkaniti, ukatwa Jacoburux mä saphip churi, ukatsti Davidarux mä saphip churaraki. Eclesiastico 47:22 qillqatanxa Ukampis khuyapayasir Tatituruw art'asipxäna, amparanakapsti jupar luqxatapxäna, ukspachaw Qullan Diosax jupanakar alaxpachat ist'äna, ukatsti Esay yatiyäwi tuqiw qhispiyäna. Eclesiastico 48:20 qillqatanxa Jaqinakasti Tatitun jach'a jach'a tukuñapkama, Diosar yupaychañ tukuyañkama, khuyapayasir Tatitur mayisipxäna. Jichhasti taqinin Diosapar jach'añchapxam, jupax taqi chiqan muspharkañanak lurki, jupaw purakatpach jakäwinakasarux jach'ar aptaski, khuyapayasiñaparjamaw jiwasanakar uñjistu. ! Eclesiástico 50:19,22,24 qillqatanaka Jupaw nayarojj qhespiyitu, sutiman walja khuyapayasiñanakapata, jachʼa kankañapatsa, nayar manqʼantañatak wakichtʼatäpkäna ukanakan kisunakapatsa, jakañaj thaqirinakan amparapatsa, kunayman tʼaqhesiñanakatsa qhespiyarakitu. Ucatsti nayajj Tatay, khuyapayasiñamat amuyta, nayra luräwinakamatsa, kunjämsa jumar suyt'apctam ukanakar qhespiyasma, uñisirinakan amparapat

qhispiyarakta. Almamax jupan khuyapayasiñapat kusisipxpan, jach'añchäwipat jan phinq'asipxamti. Eclesiástico 51:3,8,29 qillqatanxa Tatitu Diosasa, jumax taqi suma luräwinakamampi, taqi khuyapayasiñamarjamaw nanakamp lurawaytaxa, Baruc 2:27 Tatay, ist'am, khuyapt'ayasim; Jumasti khuyapayasirïtawa, nanakat khuyapt'ayasita, juma nayraqatan jucha lurapxatax layku —sasa. Baruc 3:2 liytʼañataki Nayan suyt'äwijasti Wiñay jakañankiwa, jupaw jumanakar qhispiyapxätam; ukat kusisiñaw nayarux Qullan Diosat juti, khuyapayasiñat niyaw jumanakar purini, Wiñay Qhispiyirisatxa. Baruc 4:22 qillqatanxa Diosax Israel markarux kusisiñampiw irpani, jach'a khuyapayasiñampi, chiqa kankañampi. Baruc 5:9 qillqatanxa

kankañapampi,

jupat

jutki

uka

Viuda warmirojj janiw khuyaptʼayasipkaspati, janirakiw awki taykarus askinak lurapkaspati. Jeremías 1:38 qillqatan qillqatapa Jan khuyapayasiñam nanakat jithiqtapxamti, munat Abraham layku, Isac uywatama layku, qullan Israel layku. Jichha pachax janiw mä príncipe, profeta, p'iqinchiri, nakt'ayañ waxt'äwi, sacrificio, wilañcha, incienso, jan ukax juma nayraqatan sacrificio loqtañataki, khuyapayasiñatak utjkiti. Jan phinq'achapxitati, jan ukasti khuyapayasiñamarjam sarnaqapxita, khuyapayasiñamarjama. Tatitur yuspagarapxam, khuyapayasirïtap layku, khuyapayasiñapax wiñayatakiw utjani. Taqi jumanaka Tatitur yupaychirinaka, diosanakan Diosapar jach'añchapxam, jach'añchapxam, yuspagarapxam, khuyapayasiñapax wiñayatakiw utjani. Azarías 1:12,15,19,67-68 qillqatan mayisïwipa Manasés 1:1 qillqatan mayisïwipa Tatay, Abrahán, Isaaca, Jacob nayra awkinakasan taqi ch'aman Diosapa, ukhamarak aski wawanakapan Diosapa; Jupaw alaxpachampi, akapachampi, taqi k'achacht'äwinakampi lurawayi; Jumasti kamachiman arumaparjamaw qutar muyunti; Jupaw manqharu jist'antata, ukatsti ajjsarkañ jach'a sutimampi selltam; Juparux taqiniw axsarapxi, ch'amam nayraqatan khathatipxi; Jach'a kankañamax janiw aguantañjamäkiti, juchararanakar colerat axsarañamax wali askiwa, ukampis khuyapayasir arsutamax janiw tupuñjamäkiti, janirakiw yatxatañjamäkiti; kunatix jumax wali jach'a Tatitütawa, wali khuyapt'ayasiri, pacienciani, wali khuyapt'ayasiri, jaqin jan wali luratanakapat arrepentisiri. Jumaw Tatitu, jach'a suma kankañamarjam arrepentisiñ arsuwaytaxa, jumar juchar purt'irinakarux pampachañ arsuwaytaxa, jan tukuskir khuyapayasiñamatwa juchararanakarux arrepentisiñatak utt'ayarakta, qhispiyatäpxañapataki. Ukhamasti, Tatay, aski jaqin Diosapaxa, janiw aski jaqinakarux arrepentisiñatak utt'ayktati, kunjamtï Abrahamampi, Isaacampi, Jacobampiru, jan juma contra jucha lurapki ukanakaru. Ucampis jumaw nayarojj arrepentisiñatak utt'ayastajja, nayarojj juchararätwa, nayajj lamar qotan laq'at sipans juk'amp jucha lurta” sasa. Tatay, juchanakajax waljaptawayiwa, juchanakajax waljaptawayiwa, janirakiw nayax alaxpachan jach'a jach'a tukuñap uñtañatakisa, uñjañatakis askïkti, walja juchanakaj layku. Walja hierro ch'ankhanakampiw alt'ata, janiw p'iqix jach'ar apt'añjamäkiti, janirakiw kuna antutañas utjkituti, nayaw jumarux colerasiyäta, jan walinaksa juman nayraqataman lurta, janiw munañamsa lurkti, janirakiw kamachinakamsa phuqkti. Jichhasti chuymajan qunqurt'asisaw khuyapayasiñatak achikt'assma. Nayajj jucha lurtwa, Tatay, nayajj jucharactwa, juchanacajjarus uñt'araktwa, ucatwa alt'at chuymamp achikt'assma, pampachita, Tatay, pampachita, jan juchanacajampejj t'unjt'ita. Jan wiñayatak nayatak colerasipxamti, jan walinak nayatak imt'asa; janirakiw aka uraqin uraqinakapar juchañchapkitati. Jumaw Diosaxa, arrepentisipki ukanakan Diosapätawa; Naya tuqiw taqi suma luräwinakam uñacht'ayarakïta, nayar

qhispiyista, jan askïki uka jaqiru, jach'a khuyapayasiñamarjama. Ukatpï nayasti wiñayatak jach'añchäma, wiñayataki, alaxpachankir taqi ch'amanakax jumaruw jach'añchapxsma, wiñay wiñay jach'a kankañapaxa. Amén. Davidajj khuyaptʼayasirïtapatjja, wiñay apnaqäwin tronoparuw katuyasïna. 1 Macabeos 2:57 qillqatanxa Ukatsti tamax tantacht'asipxäna, nuwasiñatak wakicht'atäpxañapataki, Diosat mayisiñataki, khuyapt'ayasiñataki, khuyapt'ayasiñataki. 1 Macabeos 3:44 qillqatanxa Jichhasti alaxpachar art'asipxañäni, inas Tatitux khuyapt'ayasispa, awkinakasan arust'äwipat amtasipxañäni, jichhürux aka ejercito nayraqatan t'unjapxañäni: Uka qhipatsti utaparuw kutt'apxäna, yuspagarañ q'uchu q'uchupxäna, alaxpachan Tatitur jach'añchapxäna. 1 Macabeos 4:10,24 qillqatanaka Jupanakasti sapxarakïnwa: —Jan ñanqha luräwinakasarjam khuyapayasiñamarjam lurapxam —sasa. 1 Macabeos 13:46 qillqatanxa

lurapxamti,

jan

ukasti

Ukampis jichhax chuymankipstatäxtwa, jumanakax Diosan khuyapayasiñapampiw phuqt'atäxapxtaxa, nayamp jilajampit lanti jumanakax sarapxam, markasan layku nuwasir sarapxam, alaxpachat jutir yanapt'ax jumanakampïpan. 1 Macabeos 16:3 liytʼañataki Ucat mayisïwijj uqhamäcänwa; Tatitu, Tatitu Diosa, taqi kun Luriri, jumax axsariri, ch'amani, chiqapar uñjiri, khuyapayasir Rey, sapa khuyapayasir Rey, 2 Macabeos 1:24 Uk yatisax Jeremyx jupanakar juchañchäna, akham sasa: “Uka chiqatxa, Diosax markapar mayamp tantacht'asin khuyapayasiñatak katuqañkamax janiw yatiskaniti” sasa. Kunjämtix kamachin arsuwayki ukhamarjamax niyaw khuyapt'ayasini, alaxpach manqhankir taqi uraqit qullan chiqaruw tantacht'istani, jupaw jach'a jan walt'äwinakat qhispiyistu, uka chiqarus q'umacharakistu. 2 Macabeos 2:7,18 qillqatanxa Ukampis Jasonax jan khuyapt’ayasisaw pachpa markachirinakaparux jiwayäna, janiw amuyaskänti, markapan jupanakan urup katuqañax jupatakix wali jan kusiskañ urukïspawa; ukampis uñisirinakapäpkaspas ukham amuyasa, janiw markapankirinakapäpkänti, jupanakaruw atipjäna. 2 Macabeos 5:6 liytʼañataki Ucat jupajj janipuniw jiwasat khuyapayasiñap apanukquiti, jan walt'äwimp mutuykchisa, janipuniw marcapar apanukusquiti. Ukampis akapach Luriri, khititix jaqin wawanakap uñstayki, taqi kunan qalltapsa jikxatki, jupa pachpaw khuyapayasiñapat wasitat samañampi jakañampi churapxätam, jichhax jumanakax kamachinak laykux janiw juma pachpar uñjapktati. Uka t'aqhisirirux jan axsaramti, jan ukasti, jilanakamar wakt'asin jiwañam katuqapxam, ukhamat jilanakamar khuyapayasiñampi wasitat katuqapxañamataki. Ucampis nayasti jilanakajjamaw janchijsa, jakañajsa, nayra awquinacasan leyinacap laycu, Diosar achikt'asta, jank'akiw markasar khuyapt'ayasiñapa. t'aqhisiñanakampi, t'aqhisiñanakampi, jupa sapakiw Diosätap arsuñamataki; 2 Macabeos 6:16,23,29,37 qillqatanaka Kunapachatix Macabeox jupamp chikt'atäxän ukkhasti, janiw yaqha markankirinakax sayt'añjamäkänti, Tatitun colerasiñapax khuyapayasiñaruw tukuwayxäna. Ukatsti armaduranakap apthapisin uñisirinakapar lunthatasinxa, samarañ uru jak'anwa ch'amachasipxäna, Tatitur jach'añchasa, yuspagarañsa churapxäna, jupaw uka urukamaw ukanak imäna, uka urux

khuyapayasiñaw jupanakar qalltäna. Ukham luratäxäna, ukat taqini mayt'asipxäna, khuyapayasir Tatitur achikt'asipxäna, uywatanakapamp wiñayatak sumankthapiñapataki. 2 Macabeos 8:5,27,29 qillqatanaka Ukatsti jupa pachpax jan suma q'aphinïñ puedkasinxa, akham arunak säna: “Diosar ist'añax walikïskiwa, jiwir jaqix Diosäspa ukhax janiw jach'a jach'a tukuñapäkiti” sasa. Uka ñanqha jaqix Tatituruw arsüna, jupax janiw juk'amp khuyapt'ayasiñ munxiti, akham sasaw säna: Qullan markarux (kawkïr markarux jank'ak saraskäna uka uraqimpi, imt'añ utar tukuyañataki) qhispiyani: 2 Macabeos 9:12-14 Uk lurasxän ukkhasti, Tatituruw achikt'asipxäna, jan mayamp ukham jan walt'äwinakar puripxañapataki. ucampis jupanacatejj juk'amp juchachasipjjaspajja, jupa pachpaw jupanacarojj khuyapayasiñamp castigañapa, jan ajjsarir marcanacaru jan katuyatäñapataqui. Ukatsti altar kayuruw qunt'asisin achikt'asïna, jupanakat khuyapt'ayasiñapataki, uñisirinakapan uñisiripäñapataki, uñisirinakapan uñisiripäñapataki, kunjämtix kamachix siski ukhama. 2 Macabeos 10:4,26 qillqatanxa Ukatxa khuyapayasir Diosarux taqiniw jach’añchapxäna, ukat chuymacht’asipxäna, ukhamat janiw jaqinakampiki nuwasiñatak wakicht’atäpkänti, jan ukasti jilpach qhuru uywanakampi nuwasiñataki, hierro pirqanakar ch’allt’añatakis wakicht’atäpxänwa. Ukhamaw jupanakax armaduranakapampix nayrar sartapxäna, alaxpachat mä yanapirimpi, Tatitux jupanakat khuyapt'ayasïnwa. 2 Macabeos 11:9-10 qillqatanxa Taqeniw ukham lurapxäna, khuyapayasir Tatitur jachasa, ayunañampi, kimsa uru uraqir ikintasax achikt'asipxäna, Judasasti jupanakar ewjjt'asaw wakicht'atäpxañapatak mayïna. 2 Macabeos 13:12 qillqatanxa

Enoc Ukampis aski jaqinakampix sumankthapiniwa. Ukat ajllitanakarus jark'aqani, Ukat khuyapayasiñaw jupanakar utjani. Taqeniw Diosankjjani, Jupanakasti sum jakasipjje, taqeniw bendicitäpjjani. Jupaw taqinir yanapt'ani, Qhanasti jupanakarux uñstani, Jupampiw sumankthapiyarakini. Enoc 1:18 qillqatanxa Ucampis jumanacajj janiw ch'amanïpctati, janirakiw Tatitun camachitanacapsa phoqhapctati, ucampis jitheqtjjapjjtajja, jach'a jach'a tukuñampi, q'añu arunacampi q'añu arunacampi, jupan jach'a kankañap contra parlapjjtajja. Ay, qala chuymaninaka, janiw sumankañ jikxatapkätati. Ukatpï jumanakax urunakamarux jisk'achapxäta, Jakañ maranakax tukusxaniwa, Tukjañ maranakax wiñay t'unjañkamaw jilxattani, Janiw khuyapayasiñ jikxatapkätati. Uka urunakansti jumanakax sutinakamxa wiñay q'añu tukuyapxätawa taqi aski jaqinakataki, Juma tuqiw taqi ñanqhachirinakax ñanqhachasipxani, ñanqhachirinakasa, taqi juchararanakasa, jan Diosar yupaychirinakasa jumanak tuqiw maldecipxäta, jumanakatakix jan Diosan maldeciñaw utjani. Ukat taqi ukanakax . . . kusisipxani, Juchanakat pampachasiñaw utjani, Taqi khuyapayasiñasa, sumankañasa, pacienciapas utjani: Jupanakatakix qhispiyasiñaw utjani, mä suma qhana. Taqi jumanakan juchararanakatakix janiw qhispiyasiñax utjkaniti, jan ukasti taqiniw mä maldición utjani. Enoc 5:4-6 qillqatanxa Munat masinakapar jiwayañ uñjapxani, wawanakapan t'unjatätapat jacht'asipxani, wiñayatakiw achikt'asipxani, ukampis janiw khuyapayasiñampi, sumankañampix jikxatapkätati. Enoc 12:6 qillqatanxa

Qhipa urunakanxa, chiqapar uñjañ uñacht’äwiw jupanakarux utjani, aski jaqinak nayraqatan wiñayataki: akan khuyapayasir jaqinakax jach’a kankañ Tatitur, Wiñay Reyiruw bendicini. Nayrïr urunakan taripäwi urunakanxa, jupanakarux bendicipxaniw khuyapayasiñapata, kunjämtix jupanakarux suertep churki ukhama. Enoc 27:3-4 qillqatanxa Ukat jichhat uksarux janiw khitis Ajayun Tatitupat khuyapayasiñ thaqkaniti, jakäwipax tukusxiwa. Enoc 38:6 qillqatanxa Uca urunakanjja, Enoc chachajj taqe chuyma, colerasiñ libronak katoqäna, llakisiña, jaqunukuñ libronaksa katoqäna. Ucat jan khuyapayasiñajj jupanacarojj churatäcaniti, siwa Ajayunakan Tatitupa —sasa. Enoc 39:2 qillqatanxa Aka chiqan nayranakajax chiqapar uñjir angelanakapampix jakañ utanakap uñjäna, Qullan yänakampi samarañ utanakapsa uñjarakïnwa. Jaqen wawanakapatakiw achikt'asipxäna, achikt'asipxäna, mayisipxäna, Chacha kankañaw jupanakan nayraqatapanx umar uñtat jalluntäna, khuyapayasiñas ch'amakar uñtataw uraqir purintäna: Ukhamaw wiñayatak jupanak taypin utji. Enoc 39:5 qillqatanxa Ukat akham sarakitu: ‘Nayrïristi Miguelawa, khuyaptʼayasiri, wali pacienciani, payïristi, khititix taqi usunakaparu, taqi usuchjatanakaparu, Rafael satawa, kimsïristi, taqi chʼamanïpki ukanakaru, Gabriel satawa, pusiristi, khititix wiñay jakañ katuqirinakarux arrepentisiñatak uttʼayatäxi, jupasti Fanuel satawa’ sasa. Uka pusi angelanakasti Ajayunakan Tatitun angelanakapawa, uka pusi arunak ist'ata. Enoc 40:9 qillqatanxa Jupajj taripäwipansa cheqapawa, jachʼa kankañap nayraqatanjja, jan cheqapar sarnaqañajj janiw utjkaniti: Jupan taripäwipanjja, jan arrepentisit jaqenakajj Jupan nayraqatapanwa jiwarapjjani. Ukat jichhat uksarojj janiw jupanakat khuyapt'ayaskäti” sasa. Enoc 50:4-5 qillqatanxa Ukatsti Miguelax yaqha angelaruw qullan jaqinak taypit khithäna, jupasti jaktayarakituwa, jaktayasasti ajayujax kutt'anxänwa. kunattix janiw aka ejerciton uñnaqapsa, alaxpachan chʼaxwañanakapa, khathatitapsa aguantañ puedkayätti. Ukat Miguelax akham situwa: ‘¿Kunatsa ukham unañchäwimpix llakista? Jichhakamaw Jupan khuyapayasiñapan urupax utjäna; ukat Jupajj khuyaptʼayasiri, wali pacienciampiw aka oraqen jakapki ukanakarojj yanaptʼawayi. Ukat kunapachatix uru, ch'ama, mutuyaña, taripäwi purinkani, Ajayun Tatitux wakicht'awayki khitinakatix chiqap kamachir jan yupaychapki ukanakataki, ukhamarak chiqapa taripäwi jan iyawsirinakataki, ukhamarak inamaya sutip aytapki ukanakataki--uka urux wakicht'atawa, ajllitanakataki mä arust'äwi, ukampis juchararanakatakix mä inquisición. Kunapachatix Ajayun Tatitun mutuyäwipax jupanakar samarkani ukhaxa, samarañapawa, ukhamat Ajayun Tatitun mutuyäwipax jan jutañapataki, inamaya, ukat wawanakarux taykapamp chika jiwayañapataki, wawanakarus awkipamp chika jiwayañapataki. Uka qhipatsti taripäwix khuyapayasiñaparjama, pacienciaparjamaw lurasini. Enoc 60:4-6 qillqatanxa Uka urux mä arukiw jach’ar aptani, ukat iyawsäwi ajayumpi, yatiñan ajayupampi, ukhamarak pacienciampi, khuyapayasiñ ajayumpi, ukhamarak taripañ ajayumpi, sumankañ ajayumpi, ukhamarak suma chuymampi, taqiniw mä arumpi sapxani: “Jupax jach’añchatäpan, Ajayun Tatitun sutipax wiñayatak jach’añchatäpan” sasa. Taqi khitinakatix alaxpachan jan ikipki ukanakax juparuw bendicipxani: Taqi qullan jaqinakaw jupar bendicipxani, Taqi ajllitanakas jakañ huertan jakasirinakawa: Ukat taqi qhana ajayunakax bendiciñ yatipxi, jach'añchapxi, jach'añchapxi, jach'añchapxi, jach'añchapxi, ukhamarak taqi jañchix sutimxa wiñayatakiw jach'añchapxani, jach'añchapxani. Ajayun Tatitun khuyapayasiñapax jach'awa, jupax paciencianiwa, Taqi

luratanakapasa, taqi luratanakapasa, aski jaqinakaru, ajllitanakaru, Ajayunakan Tatitupan sutipxaru uñacht'ayaraki. Enoc 61:11-13 qillqatanxa Taqi reyinakasa, jach'a ch'amaninakasa, jach'anchata jaqinakasa, aka uraqi apnaqirinakasa, nayraqatapan qunt'asipxani, ukatsti uka Jaqin Yuqaparuw yupaychapxani, suyt'äwipsa churapxarakiniwa, ukat juparuw achikt'asipxani, amparanakapat khuyapt'ayasiñatakiw achikt'asipxani. Enoc 62:9 qillqatanxa ¡Ay jumanakax jan aski luräwinak munapkta ukanakax, ¿kunatsa jumanakax askinak suyapxtaxa? yatipxam, aski jaqinakan amparapar katuyatäpxäta, jupanakasti kunkanakam khuchhuqapxätam, jiwayapxarakïtam, janirakiw khuyapt'ayasipkätamti. Enoc 98:12 qillqatanxa

Jasher satänwa Ukat mach’a jan utjañapatakiw aka uraqir puripxta, ukat aka jan wali jan walt’äwix nayaruw puri; jichhasti, Tatit Diosay, qhispiyapxita, aka t'aqhisirin amparapat qhispiyapxita, khuyapayasiñam laykusti nayamp chika aski lurapxam. Jaser 15:18 qillqatanxa Ukapachaw khuyapayasir angelanakax Tatitun nayraqatapar jutasin Isaac tuqit jupar parlapxäna, akham sasa: 67 —Tatay, jumax khuyapayasir khuyapayasir Reyïtawa, taqi kunatix alaxpachan ukhamarak aka uraqin lurkta ukanakxa, taqiniruw yanapt'araktaxa. Ukhamasti, Isaac luqtirim lantix qhispiyasiñ churam, qhispiyasiñ churarakim, Abrahamampiru, Isaac yuqapampit khuyapt'ayasim, jupanakasti jichhürunakan kamachinakam phuqasipki” sasa. Jaser 23:66-67 ukat juk’ampinaka Rebecasti Isaacar sänwa: —Tatay, ist'twa, Sara taykamax jan wawan jak'ankataynati, Abraham Tatitux awkimax jupa layku mayiskäna ukhakama. Jichhasti sayt'asim, Diosar mayisim, jupasti mayisitam ist'ani, khuyapayasiñap tuqiw amtasipxitani. Ukat Isaacax säna: —Alaxpachan, akapachankir Tatit Diosa, suma kankañampi khuyapayasiñapampix aka uraqiruw phuqhantäna, jumaw awkixarux awkipan utapat, yurïwipat apsuwaytaxa, ukat aka uraqiruw irptaxa, ukatsti saraktawa: ‘Wawamaruw aka uraqi churä, jumasti arsusma, juparusti yatiyaraktawa, nayax waljanirakïwa’ sasa alaxpach warawaranakjama, lamar qutan ch'allanakjama, jichhax awkijar siskta uka arunakamax chiqapar uñjatäpan. Jaser 26:2-3,6 qillqatanaka Ukatsti Diosan khuyapayasiñapampi, khuyapayasiñapampix vacanaka, asnonaka, wakanak jikxatta, uywatanaka, sirvienta uywanaka. Jaser 32:5 qillqata Nayax yattwa, khuyapayasiñampi, khuyapayasiñampiw aka qamir kankañ jikxatta; jichhasti achikt'apxsmawa, jichhürux khuyapayasiñamampi qhispiyapxita, jaysapxita —sasa. Jaser 32:23 ukat juk’ampinaka Jumaw nuwasiñanak ch’amañcht’irïtaxa, amparamanxa ch’amampi ch’amampiw jach’ar aptañataki, aynacht’ayañataki; O mayisïwijajj juman nayraqataman walikïskpan, juman khuyapayasiñamampi nayar kuttʼañamataki, uka reyinakan chuymanakapar yuqanakajan axsarañapamp muspharayañamataki, ukat jupanakarusa, campamentonakaparus axsarayañamataki, ukat jachʼa khuyapayasiñamampiw taqi khitinakatix jumar atinisipki ukanakar qhispiyañamataki, kunattix jumaw jaqinakar jiwasanak apnaqañ yanaptʼistaspa, markanakarus jiwasan chʼamasan jiskʼachañamataki. Jaser 34:70 ukat juk’ampinaka Ukat Jacobux Tatituruw yuqanakapatak mayisïna, ukatsti Tatitur amparanakap luqxatasin säna: — Diosa, jumax taqi ch'aman Diosätawa, jumaw awkixätaxa, jumaw uñstayapxista, nanakax 28

amparanakaman luratanakapäpxtwa; Wawanakajar khuyapayasiñamampiw uñisirinakapan amparapat qhispiyañamatak achikt'assma, jupanakax jichhüruw jupanakamp nuwasir jutapxi, jupanakan amparapat qhispiyañataki, juman amparamaruw ch'amampi ch'amampix utji, walja jaqinakat qhispiyañataki. Wawanakaxar, luqtirinakamarux ch'am churapxam, ch'amampi, uñisirinakapampi nuwasipxañapataki, jupanakar apnaqañapataki, uñisirinakaparus jupanakan nayraqatapar liwxatapxañapataki, janirak wawanakajasa, uywatanakajasa Canaán markankirinakan amparapamp jiwapxañapäkiti. Ucampis jumanacatakejj wawanacajjan uqhamarac yanapirinakapan jakañap apt'añajj waquischi ucajja, jupanacarojj wali khuyapt'ayasim, yanapirinacaman amparanakamampi, jan jichhürojj amorreonakan reyipan amparapamp jan jiwarapjjañapataqui. Jaser 37:14-16 liytʼañataki Ukat Jacobux wawanakaparux sänwa: —Nayax Tatitu Diosaruw atinisipxsma, jupaw jumanakar qhispiyapxañamataki, Egipto markan reyin nayraqatapansa, taqi jaqinakapan nayraqatapansa jumanakar khuyapt'ayapxañamataki —sasa. Jichhasti sartasim ukat uka jaqin ukar sarapxam, ukatsti kunatï aka uraqin utjki ukanakat mä regalo apt'asipxam, ukatsti taqi ch'aman Diosax jupa nayraqatan khuyapt'ayapxpan, ukhamat Benjamín, Simeón jilanakamar jumamp chik khitañapataki. Taqi jaqinakax sartasipxäna, Benjamín jilaparuw katuntasipxäna, ukatsti mä jach'a regalo apt'asipxäna, uka uraqin wali suma yänakapat, ukat pä kuti qullqi apt'asipxäna. Ukat Jacobux Benjamín tuqit yuqanakaparux akham sasaw säna: “Kawkïr thakintix sarapkäta uka thaknam jupat amuyasipxam, thakinsa, janirak Egipto markansa jupat jithiqtapxamti” sasa. Ukat Jacobux yuqanakapat sartasinx amparanakap luqxatäna, ukatsti Tatituruw yuqanakapat mayisïna: —Alaxpachan, akapachankir Tatitu Diosa, Abraham awkijampi arust'äwimat amtasipxam, Isaac awkijampix amtasipxam, wawanakajarus khuyapt'ayapxam, jan Egipto markan reyin amparapar katuyapxamti. uk luram Diosa, khuyapayasiñamat achikt'asim, taqi wawanakajarus qhispiyam, Egipto markan ch'amapat qhispiyam, ukat pä jilanakapar khitharakim. Jaser 52:22-26 ukat juk’ampinaka

Jubileo urunaka Tatitu, khuyapayasiñamax markamar jach’ar aptatäpan, ukat jupanakan mä chiqap ajayu luram, jan Beliar ajayupax jupanakar apnaqpanti, Juman nayraqataman jupanakar juchañchañataki, ukhamarak taqi chiqa thakinakat sipitar jaquntañataki, ukhamat nayraqataman jiwarapxañapataki. Jubileos 1:19 qillqatanxa Qillqata ukat ordenat taqi khitinakatix sapa mara mä kuti taqi juchanakapat jithiqtapki ukanakarux khuyapt’ayañapawa. Jubileos 5:18 qillqatanxa Ucat jupajj Tatitu Diosapan nayrakatapar mayisïna: “Taqe jañchin ajayunakapan Diosapa, nayar khuyaptʼayasiri” sasa. Nayaru, wawanakajarus Uma jalsu umat qhispiyista, janirakiw nayarus t'unjkistati, kunjamtï jumax t'unjkista ukhama; Juman khuyapayasiñamax nayatakix wali jach'awa, Jach'a khuyapayasiñamax almajatakix wali jach'awa; Khuyapayasiñamax wawanakaxar jach'ar aptatäpan, Jan wali ajayunakax jupanakar apnaqapxpan. Uraqit jan tukjapxañapataki. Jubileonaka 10:3 Ucat Taré awkipajj sänwa: Sumankañampi sarañamawa: Wiñay Diosax thakim chiqachpan. Tatitux jumampïpan, taqi jan walinakat jark'aqarakim, Khitinakatix jumar uñjapktam nayraqatan khuyapayasiña, khuyapayasiña, khuyapayasiña, jan khitis jaqin wawanakapat jumar jan walt'ayañatak ch'amanïpan; Sumankañampi sarapxam. Jubileos 12:29 qillqatanxa Jan jupanakar luqtapxamti, janirakiw yupaychapxamti, Jan ukasti jach'a Diosar yupaychapxam, Jupar yupaychapxam sapüru: Ukat ajanupar suyt'apxam, Jupan nayraqatapan chiqaparu, chiqapar 29

sarnaqapxam, Jupa jumanakan kusisipxañapataki, khuyapayasiñap churapxañapataki, Jallu alwat jayp'ukamaw purinipxañamataki, Taqi lurawinakam bendicipxam, kuntix aka uraqin lurapkta ukanakxa, ukat t'ant'amsa, t'ant'amsa, askinaksa lurapxam umamxa, purakaman achunakaparu, uraqiman achunakaparu, vacanakamar, ovejanakamar bendicim. Jubileos 20:9 qillqatanxa Diosaxay, khuyapayasiñamasa, sumankañamasa, luqtirimaru, yuqanakapan wawanakaparu, jumatakix mä ajllit markaru ukhamarak mä herencia katuqañapataki, taqi aka uraqinkir markanakata, jichhat uksarux aka uraqin jutir urunakkama, taqi pachakama. Jubileos 22:9 qillqatanxa Ukat Jacobur bendicïna ukat akham sänwa: Wawaja, khitirutix taqi chuymajampi, munasiñajampi kusist’kta, khuyapayasiñamampi khuyapayasiñamampix jupar ukhamarak wawanakapar wiñayatak jach’ar aptatäpan. Jubileos 22:28 qillqatanxa Ukat Jupaw jupanakarux sartayani jan juchararanakarux sartayani, jupanakax janiw khuyapt’ayasipkiti, janirakiw khuyapt’ayasipkiti, janirakiw khitin jaqirus respetapkaniti, janirakiw jilïrinakarusa, waynanakarusa, janirakiw khitin jaqirus respetapkaniti, kunatix jupanakax juk’amp jan wali jaqinakawa, jan walinak lurañatakis ch’amanïpxiwa, taqi jaqin wawanakapat sipansa. Israel markarux jan walinak lurapxani, Jacobux jan walinak lurapxani, Uraqirux walja wila wartataw uñjasini, janiw khitis apthapiskaniti, janirakiw khitis imt'añatakis utjkaniti. Jubileos 23:23 qillqatanxa Ch'akhanakapax aka uraqin samarañapawa, ajayunakapax wal kusisipxani, Tatituw taripañ phuqhi, Patak waranq jaqinakar khuyapt'ayasi, taqi jupar munasirinakarus khuyapt'ayasitap yatipxarakini. Jubileonaka 23:31 Ukat Jacobux arumpachaw awkiparux taqi kuns yatiyäna, kunjämtix Tatitux jupar wal khuyapt'ayaskäna, kunjämtix taqi thakhinakapan askinak jikxatkäna, taqi jan walinakat jark'aqarakïna. Isaacasti Abraham awkipan Diosaparuw jach'añchäna, jupasti janiw khuyapayasiñapsa, aski kankañapsa Isaac uywatapan wawanakapat jithiqtkänti. Jubileos 31:24-25 qillqatanxa Tayma, sapxita, kuna jan walinaksa nayan uñjta ukat nayax ukat jithiqtä, khuyapayasiñaw nayarux utjani. Jubileos 35:5 qillqatanxa Ukat jupax juparux sänwa: Jiwañ urux irpapxita ukat Sara, awkiman taykapa jak’aruw imt’apxita, ukat jumamp Jacobamp munasipxäta ukat janirakiw maynis maynit maynikam jan walinak munapkätati, jan ukasti maynit maynikam munasiñakiw munasipxäta, ukhamat jumanakax askinak jikxatapxäta, wawanakaxa, ukat uraqi taypin jach’añchatäpxäta, ukat janiw khiti uñisirix jumanakat kusisipkätati, ukat jumanakax mä bendición ukhamarak a taqi khitinakatix jumar munasipktam ukanakan nayraqatapan khuyapayasiña. Jubileos 35:20 Hebrón markankirinakasti akham sasaw khithapxäna: “Jilamax jumamp nuwasir juti, pusi waranqa espadampi chint'ata, escudonakampi, armanakampi. Jupanakasti Jacoburux Esaút sipan juk'amp munasipxäna. Ukatwa jupanakarux sapxäna; Jacobux Esaú chachat sipan juk'amp khuyapt'ayasiri, khuyapayasir jaqïnwa. Jubileonaka 37:15 Tatitusti Joseyarux khuyapayasiñampi khuyapayasiñampiw Faraonan nayraqatapan churäna, Faraonasti uywatanakaparux sänwa. Janiw aka jaqjam yatiñan amuytʼasir jaqerojj jikjjatkañäniti, Tatitun ajayupaw jupamp chikäski. Ucat Egipto orakejj Faraonan nayrakatapan sumankañänwa, Joseya laycu, Tatitojj jupampïscänwa, jupar uñtʼirinakatsa, jupat istʼirinakatsa jupar munañamp

khuyapayasiñampiw uñjäna, Faraonan reinopasti suma wakichtʼatäjjänwa, janiw Supayasa, jan wali jaqes ukan utjkänti. Jubileos 40:5,9 Ucat Israelajj Josearojj sänwa: Jichhajj jumar uñjcäyät ukhatpach jiwañajataqui, jichhasti Israelan Tatitu Diosapajja, Abrahaman Diosaparu, Isaacan Diosaparu jach'añchatäpan, jupasti janiw khuyapayasiñapsa, khuyapayasiñapsa Jacob sirviripat jark'quiti. Jubileos 45:3 qillqatanxa

Biblian Chhaqhat Libronaka Ukat taqiniw mayisiñ qalltapxäna ukhaxa, jachʼa sacerdotex sapürutjamaw Diosar jisktʼasir saräna. Ukspachaw arcat, khuyapayasiñ qunuñat mä aru ist'asïna, taqi ukankirinakax ist'apxänwa, Isaías chachan mä profecíapampiw jiskt'asiñapa jan ukax thaqhatäñapa, khitirutix Virgenar churatäñapäki ukat casarasiñatak casarasiñatak casarasiñatak casarasiñatak casarasiñatak casarasiñapäki uka profeciampi; Isaías reyejj siwa: “Jesé chachan chʼakhapatjja mä thujruw mistuni, saphipatjja mä panqaraw mistuni, Tatitun Ajayupaw jupar samartʼani, Yatiñ kankañan Ajayupasa, Amtañ Ajayupasa, Chʼamanïñasa, Yatiñ Ajayusa, Diosar yupaychañ Ajayusa, Tatitur ajjsarañ Ajayupas jupar phoqantaniwa” sasa. Marian yurïwipat Evangelio 5:12-15 Israelan tunka payan tribunakan sarnaqäwipanx ullart’ktan ukax mä jaqiw utjäna, Joaquim sutini, jupax wali qamirïtapatxa, pä kutiw Tatitu Diosar waxt’äna, aka amtar purisa: yänakajax taqpach jaqinakan askipatakiw utjani, ukat Tatit Diosat khuyapt’ayasiñajatakiw juchanakaj pampachatäñajataki. Protevangelion 1:1 qillqatanxa Ukatsti Simeonax Santa María ukar jak'achasisin amparanakap luqxatasin Tatitu Cristorux säna: Jichhasti, Tatitu, uywatamax sumakiw sarxani, arsutamarjama; Nayan khuyapayasiñamxa, taqi markanakan qhispiyasiñatak wakicht'ataxa, nayranakajax uñjtwa. mä qhana taqi markataki, Israel markaman jach'a kankañapäñapataki. 1 Evangelio de la infancia 2:8-9 qillqatanxa Ukatsti sarakïnwa: —Tatay, jumax khuyapayasirïtawa, khuyapayasirïtawa, khuyapayasirïtawa; jumaw pä yoqall wawa churita; jupanakat mayniruw juma pachpar apsta, aka maynirus khuyapt'ayasita. 1 Evangelio de la infancia 11:4 liytʼañataki Ucatsti Santa Mariajj sänwa: Tatit Jesucriston khuyapayasiñapajj jumanacaruw samarañapa; Jesucriston janchip jariqkäna uka umat mä jukʼa churasax uka usut jaqir jariqapxañapatakiw mayïna. uk lurasax jank'akiw qullatäxäna; Ukatwa jupanakasa, ukankirinakasa, Diosar jachʼañchapjjäna. Kusisiñampi phuqt'atasti, markapar kutt'xapxäna, ukat Diosar jach'añchapxäna. 1 Evangelio de la infancia 12:19-21 qillqatanxa Ukatsti jank'akiw Tatit Jesusar yupaychapxäna, ukatsti akham sasaw achikt'asipxäna: —¡Jesús Tatitux, Marian wawapa, chiqpachapuniw jumax Israelan suma awatiripätaxa! khuyapt'ayasim sirvientanakamatxa, jupanakax nayraqataman sayt'asipxi, jupanakax janiw pächasipkiti, jan ukasti jumax Tatay, qhispiyiriw jutta, janiw t'unjañatakikiti. Uka qhipatsti, Tatit Jesusax siskän ukhaxa, israelitanakax jaqinak taypin Etiopía markankirinakjamaw sarnaqapxi; warminakasti sapxänwa: — Tatay, jumaw taqi kunsa yatta, janirakiw kunas jumat imantatäkiti; ukampis jichhax jumaruw achikt'asipxsma, khuyapayasiñamat achikt'asipxsma, uka yuqall wawanakar nayra saräwipar kutt'ayañapataki. 1 Evangelio de la infancia 17:8-9 liytʼañataki Jupaw taqi respetompi yupaychapxtanxa, jupaw jakañasa, jakañas churistu, taykasan purakapat apsuwayistu. Jupaw jiwasanak laykux jaqin janchip apt’asi, ukat qhispiyawayistu, ukhamat wiñay khuyapayasiñamp ukham qhumantt’añapataki, ukat inaki, jach’a, walja khuyapayasiñap 31

uñacht’ayañataki. Jupar jach'añchañasa, jach'añchañasa, ch'amapasa, munañapasa, jichhat wiñayataki, Amén. 1 Evangelio de la infancia 22:5-7 liytʼañataki Ukatsti yaqha judío jaqiw mistunïna, jupasti sarakïnwa: —Nayax juykhütwa, arunak ist'irïtwa, ukampis janiw khitirus uñjkti. Jesusajj saraskäna ukhajja, uka cheqat pasaskir jaqenakar istʼta, ¿kunas ukan utji sasaw jisktʼta? Jupanakasti sapxituwa Jesusax uka chiqat pasaski, ukatsti nayax jach'at art'asta: —Jesus, Davidan Yoqapa, khuyapt'ayasita —sasa. Jupasti sayt'asisaw nayar irpapxita sasaw säna, ukatsti sarakituwa: —¿Kuns munta? Nayasti saraktwa: Tatay, nayajj uñjañajataqui — sasa. Jupasti sarakituwa: “Uñjatam, ukspachaw uñjta, jupar arkta, kusisita, yuspagarasa —sasa. Nicodemo chachan Evangelio 5:20-23 Nicodemo chachan Evangelio 14 1 Uk ist'asasti, Adán awkisax Jesusan Jordán jawir bautisatätap ist'asinsti, Set yuqaparuw art'äna. 2 2 Wawanakamaru, nayra awkinakaparu, profetanakaru, taqi kuntix ist'apkta ukanak yatiyapxam, kunapachatix Miguel arcángel chachat ist'apkäyäta, kunapachatix nayax Paraiso punkunakar khitkäma, Diosar achikt'asim, usutäkasin p'iqijar aceitempi jawq'jañapataki. 3 Ukatsti Set sat chachax nayra awkinakaparu, profetanakaru jakʼachasisinxa, akham sänwa: —Naya Set, Paraiso punkunakan Diosar mayisiskäyät ukhaxa, Tatitun angelaparuw uñjta, Miguelax uñstanitu, akham sasa: “Tatituw juman ukar khitanitu. Nayajj jaqenakan cuerponakap pʼeqtʼañatakejj uttʼayatätwa. 4 Set sapxsma, jan jacht'asis Diosar mayisimti, khuyapayasiñ quqan aceitep achikt'asim, Adan awkimar p'iqi usupat jawillt'añamataki; 5 Qhep qhepa urunaka, mä arunjja, phesqa waranqa phesqa pataka maranak pasañapkamajj janiw kunjamatsa katoqkasmati. 6 Ukapachaw Cristox, Diosan wali khuyapayasiri Yuqapax aka Uraqir jutani, Adanan jaqin janchipar jaktayañataki, uka pachparakiw jiwatanakan janchip jaktayañataki, jutkani ukapachasti Jordán jawir bautisatäniwa. 7 Ukatsti khuyapayasiñapan aceitepampiw taqi khitinakatix jupar iyawsapki ukanakarux jawq'jani. ukat khuyapayasiñapan aceitepax jutïr pachakamaw sarantaskakini, khitinakatix umampi Qullan Ajayumpi wiñay jakañar yuripki ukanakataki. 8 Kunapachatï Diosan wali khuyapayasir Yuqapa, Cristo Jesusax aka Uraqir saraqani ukhaxa, Adan awkisarux Paraisoruw uñtʼayani, khuyapayasiñ quqaru. 9 Taqi awkinakas profetanakasa, taqi ukanak Set-at ist'asax juk'ampiw kusisipxäna. Ukat Tatitux Adanarux amparapat katxarusaw Miguel arcángel ukar katuyäna; ukat jupanakarux Paraisoruw irpäna, khuyapayasiñampi, jach'a kankañampi phuqt'ata; Nicodemo chachan Evangelio 20:1 Lunthatat taqi uka sarnaqäwinak ist’asaxa, taqpach awki taykanakax mä arukiw sapxäna: —Taqi ch’aman Dios, wiñay suma Awki, khuyapayasiña Awki, jupar jucharar jaqinakar ukham khuyapt’ayas uñacht’ayawayta, ukat Paraíso khuyapayasiñaruw puriyta, ukat jach’a ajay tuqin manq’añanakam taypin utt’ayarakta, ajayun ukhamarak ajayun manq’añanakam taypin qullan jakaña. Amén. Nicodemo chachan Evangelio 20:14 Ukajj kunjamtï Diosajj jumanakamp sum apasiñatak jaytkistu ukhamawa; Ukhamasti jupar jach'añchapxam, jach'añchapxam, arrepentisipxam, jupasti jumanakat khuyapt'ayapxätam. Jesucristo Tatitu Diosat sumankañ utjpan, taqinis Qhispiyirisa. Amén, Amén, Amén. Nicodemo chachan Evangelio 21:6

Jakaskä jan ukajj jiwjjä; Nayatakix jakañax Cristotakix mä jakañäniwa, jiwañax kusisiñawa. Tatitusasti khuyapayasiñap churistu, jumanakas pachpa munasiñanïpxañamataki, ukhamarak pachpa amuyunïpxañamataki. Pablon Laodiceankirinakar qellqatapa 1:8-9 Jumanakasti suma amtanakampi phuqhantat uñjasisinxa, taqi ch'amani Diosar amparanakam luqtapxaraktaxa. Jumanakatix jumanakat khuyapt'ayasiñapatakiw achikt'asipxta, jumanakatix jan munkasin jupa contra juchachasipkayätaxa. 1 Clementex Corintios 1:11 qillqatan qillqatawa Ukatpï jupan suma munañap ist'apxañäni; ukat khuyapayasiñaparu, suma kankañap achikt'asisa, nayraqatapan qunt'asipxañäni, khuyapayasiñapar jaquntapxañäni; taqi inamaya, ch'axwañanaka, envidiasiñanak apanukupxam, jiwañar puriñkama. 1 Clementex Corintios 5:1 qillqatan qillqatawa Jumanakax khuyapt'ayasipxam, khuyapayasiñ katuqapxäta; pampachapxam, jumanakasti pampachatäpxätawa, kunjämtix lurapktaxa, ukhamarakiw jumanakar churatäni. kunjämtix jumanakax mayninakar khuyapt'ayapktaxa, ukhamarakiw Diosax jumanakar khuyapt'ayapxätam. 1 Clementex Corintios 7:4 qillqatan qillqatawa Ucampis maynit maynikam suma chuymanïñäni, kunjamtï lurawaykistu ukan khuyapayasiñaparjama, muxsa munañaparjama. Qillqatan siwa: “Khuyapayasir jaqinakax aka uraqi katuqapxani” sasa. Khitinakatix jan ñanqhanïpki ukanakax uka uraqin qhiparatäpxani, ukampis jucha luririnakax uka uraqit jiwarapxani. 1 Clementex Corintios 7:9-10 qillqatan qillqatawa Ukampis jupa pachpaw Diosar säna: —Diosa, khuyapt'ayasita, khuyapayasiñamarjama. Walja khuyapayasiñanakamarjama, juchanakaj chhaqtayam —sasa. 1 Clementex Corintios 8:25 qillqatan qillqatawa Taqi ukanakxa Jach’a Luriri, taqin Tatitupawa, sumankañampi, mayacht’asiñampi uñjapxañapataki kamachi; taqinitak suma jaqïña. Ukampis jiwasanakax Jesucristo Tatitusan khuyapayasiñapar jaltxapktan ukanakatakixa. Jupan jach'a kankañapampi, jach'a kankañapampi wiñay wiñayataki. Amén. 1 Clementex Corintios 9:17-18 qillqatan qillqatawa Jan wali jaqenakan jan waltʼäwinakapajj waljawa; ukampis Tatitur atinisipki ukanakarux khuyapayasiñaw jupanakarux muyuntani. Taqi khuyapt’ayasiri, suma chuyman Awkisax jupar axsaririnakatxa khuyapt’ayasiñapuniwa; ukat suma chuymampi munasiñampiw taqi khitinakatix jupar jakʼachasipki ukanakarux khuyapayasiñap churaraki. 1 Clementex Corintios 11:8-9 qillqatan qillqatawa Uk uñjasax taqi kunas Diosan uñjatawa, ist'arakiwa. Jupar axsarapxañäni, jan wali lurañanakas apanukuñäni, uka ñanqha lurañanakax jan wali munañanakat juti; Ukhamat jupan khuyapayasiñap tuqi jutañ juchañchäwit qhispiyatäñasataki. Ukhamasti, q'uma chuymampi, jan q'añuchata amparanak luqtasax jupar jak'achasiñäni. khuyapayasir khuyapayasir Awkisar munasiñampi, jupaw ajllitäñasatak yanaptʼistu. 1 Clemente Corintios 13:1,6 qillqatanxa Ukhamasti, juchar purt'atäpki ukanakatakis mayisipxarakiñäni. Ukhamat altʼat chuymampi, jan sinti llakisiñampi, jan jiwasar katuyasipxañapataki, jan ukasti Diosan munañaparuw katuyasipxaspa. Ukhamatwa, Diosar mayisinakasasa, qullan jaqinakap nayraqatan jupanakat parlatasasa, suma achu, suma amtasina, khuyapayasiñampiw jikxatapxani.Aski jaqinakax khuyapayasiñampiw yatichapxitani, chiqañchapxitarakiwa. Ucampis juchararanakan aceitepajj jan p'eqejj lik'itaypanti” sasa. 1 Clemente Corintios 23:1-2,7 qillqatanxa

Uk uñjasasti, wali khuyapt'ayasiñaw jiwasanakar uñacht'ayistu; ukat juk’ampirus ukatakix jiwasanakax jakasirinakax jichhax janiw jiwat Diosanakarux sacrificio luqtapktanti, janirakiw jupanakar yupaychañs churapktanti, jan ukasti jupa tuqiw chiqa Awkipar uñt’ayatäxtan. Ucatwa jilatanaka, luratanakasampi jupar arsuñäni. maynit maynikam munasiñampi; jan wachuq jucha lurapxamti, janirakiw maynit maynikam jan walinak parlapxamti, janirakiw maynit maynikam envidiasipxamti; ukampis llampʼu chuymanïñampi, khuyaptʼayasiri, suma jaqëñampiwa. 2 Clemente Corintios 2:8,13 qillqatanxa Ukhamajj janis jan amuytʼasirïktanjja, khuyapayasir Awkisan amtap amuyañasarakiwa. Jupajj jiwasampiw parlistu, khitinakatejj sacrificionakat pachpa pantjasirïpktan ukanakajja, kunjamsa jupar jakʼachasiñäni uk thaqhañasa, jikjjatañasa munañasataki. Epístola General de Bernabé 2:11 qillqatanxa Ukatxa, samarañ urut qillqatäxiwa, Tunka Mandamientonakanwa, Diosax Sinaí qullun Moisesar ajan ajan arsüna. Tatitun samarañ urup q'uma amparanakampi, q'uma chuymampi q'umachapxam. Ukat yaqha chiqanakanxa akham siwa; Wawanakamatix nayan samarañ urunakax phuqapxanixa, nayasti jupanakar khuyapt'ayarakï. Ukat luräwinak qalltapansa sábado urut parli. Diosax suxta uruw amparapan luratanakap luräna; Paqallqüri urusti tukuyäna, paqallqüri urusti samart'äna, ukatsti qullanäxänwa. Wawanaka, amuyt’apxam, kunas ukax sañ muni, jupax suxta urunak tukuyawayi. Ukan amuyupax akhamawa; Sojjta waranqa maratjja, Tatit Diosajj taqe kun tukjani” sasa. Bernabean Carta General 13:1-4 qillqata Nayajj khitïtsa, khitinakarus qellqkta uk yattwa; Naya, juchañchat jaqe: jumanaka, khuyapt'ayasirïpkta ukanaka: Naya, jan walt'äwir uñt'ayaskta; jumanaka, jan walt'äwinakat ch'amanchatäpxtawa. Ignacio chachan Efesios 3:9 qillqatan qillqatapa Nayatakix mayisipxarakim; Jupanakasti Diosan khuyapayasiñap laykuw jumanakan mayisitanakam munasipkta, ukhamat nayajj katoqañampïskayäta, ukhamat jan qʼañuchatäñajataki. Ignacio chachan Trallianonakar qellqatapa 3:5 Ignacio, khititix Teóforo satarakiwa, uka iglesiarux jach’a Awkin jach’a kankañapat khuyapt’ayasiñ katuqawayi, ukat Jesucristo sapa Yuqapat; munat jilatanaka, ukhamarak qhant'ata, khititix taqi kuntix munki ukanak munki Jesucristo Diosasax munasiñaparjama, jupax romanonakan suyupan p'iqinchirirakiwa; Jesucriston sutipxar aruntt'arakta, jañchin ajayun taqi kamachinakapar mayacht'ata, Diosan khuyapayasiñapampi phuqt'ata; taqiniw Jesucristo Diosasax kusisipxta. Ignacio chachan Romanonakar qellqatapa 1:1 Ukampis nayax jupanakat maynïrjam uñt'ayasiñax phinq'asiraktwa, janirakiw nayax askïkti, jupanak taypin jisk'a jaqit uñt'atäsaxa, janirakiw pachapar yurirïkta ukhama. Ucampis khuyapayasiñampiw maynir tukuñatak ch'amachasta, Diosan ukar puriñkama. Ignacio chachan Romanonakar qellqatapa 3:10 Ignacio, jupax Teóforo satarakiwa, Dios Awkin iglesiaparu, ukhamarak Jesucristo Tatitusaru, ukax Filadelfia markan Asia tuqinkiwa; Jupanakasti khuyapt'ayasiñ katuqapxi, Diosan sumankthapitaparu, wiñayatakiw Tatitusan t'aqhisiñapat kusisipxi, jaktäwip tuqiw taqi khuyapayasiñampi phuqt'asipxi. juk’ampirus obispompi, ukat jupamp chikäpki uka presbiteronakampi, Jesucriston amuyuparjama utt’ayat diácononakampi mayakïsipkchi ukhaxa; juparux munañaparjamaw Qullan Ajayupampix taqi ch’amampiw utt’ayawayi: Ignacio chachan qillqata Filadelfia markankirinakar qillqata 1:1

Ucampis jumanacajj Diosar mayisiñamajj nayarojj suma ucaruw tukuyitu, Diosan khuyapayasiñapat nayarojj churquitu uca churäwiru puriñajataki: Criston jañchiparjam suma yatiyäwiru jaltjjañajataki. ukat Apostolanakarus iglesian presbiteriopat yatiyarakïnwa. Ignacio chachan Filadelfia markankirinakar qellqatapa 2:2 Ignacio, khititix Teóforo satarakiwa, Dios Awkin iglesiaparu, munat Jesucriston iglesiaparu, Diosax khuyapayasiñampiw taqi aski churäwimp bendiciwayi; iyawsäwimpi, munasiñampi phuqt'atäpxam, ukhamax akax janiw kuna churäwis pist'kiti; Diosar juk'amp askïki, qullan jaqinakan achuñapataki: Asia tuqinkir Esmirna markan utjki uka iglesia. taqi kusisiña, q'uma ajayupampi, Diosan arupampi. Ignacio chachan Esmirnaonakar qellqatapa 1:1 Khuyapayasiñampi, khuyapayasiñampi, sumankañampi, pacienciampi wiñayatak utjpan. Ignacio chachan Esmirnaonakar qellqatapa 3:23 Policarpo, jupamp chik saririnaka, Filipos markankir Diosan iglesiaparu. ukat Tatit Jesucristo, Qhispiyirisax waljaptatäpan. Policarpo chachan Filipos chachan qillqatapa 1:1 Ukampis Tatitux yatichistu uk amtasipxañäni: “Jan juchañchapxamti, janirakiw juchañchatäpkätati” sasa. pampachapxam ukat pampachatäpxätawa; khuyapayasirïpxam, khuyapt'ayatäpxätawa; Kawkïr tuputix jumanakax tupupkta uka pachpa tupumpiw wasitat tupupxätam” sasa. Policarpo chachan Filipos chachan qillqatapa 1:10 Jilïr irpirinakasti taqinir khuyapt'ayasipxpan, khuyapt'ayasipxpan; pantjasitanakapat jithiqtayaña; jan ch'amaninakaru thaqhapxam; ijma warminakata, awki taykanakatsa, pisinkirinakatsa jan armasimti; jan ukasti Diosan nayraqatapansa, jaqin nayraqatapansa kunatï askïki uk churañapuniwa. Policarpo chachan Filipos chachan qillqatapa 2:15 Jan ukax ¿kunjamarak Tatitur achikt'asiriststi walja jach'a juchanakajatxa? ¿Kuna arunakampis jupar achikt'asï nayat khuyapt'ayasiñapataki? 1 Hermas awatirin libropa (Visiones) 1:15 Jichhasti Diosan khuyapayasiñapaw jumata, utamatsa khuyapt'ayasi, wal chuymacht'tam —sasa. Jumasti jan sarnaqamti, jan ukasti suma amuyumpi, utamar chuymacht'am. 1 Hermas awatirin libropa (Visiones) 1:23 Uca arunak ist'asinsti, jan khuyapt'ayatäniwa. 1 Hermas awatirin libropa (Visiones) 2:11 Ucampis khitinakatejj janipuniw jupar apanukupkani ukanakajja, jupajj wali khuyapayasiñapat jupanacarojj suma chuymanïniwa. 1 Hermas awatirin libropa (Visiones) 2:20 Uka cuadrado ukat janq’u qalanakax chiqaparu ch’akhanakapan mayakïki ukanakax apostolanaka, obisponaka, qullirinaka, ministrunaka, jupanakax Diosan khuyapayasiñapampiw mantanipxi, apnaqapxi, yatichapxi ukat qullan ukhamarak llamp’u chuymampiw Diosan ajllitanakapar yanapt’apxi, khitinakatix ikiñar puripki, ukat jichhakamas qhiparapki ukanaka; ukat jupanakamp chikaw iyaw sapxi, jupanakpachas sumankañaw utji, maynit maynikamaw ist'asipxi. 1 Hermas awatirin libropa (Visiones) 3:52 Ukat chiqpachapuniw venenonakap cajanakar apt’asipxi, ukampis jumanakax venenonakamsa, infeccionamsa chuymanakaman katxarupxtaxa, janiw q’umachapxätati, ukat q’uma chuymampiw amuyunakam ch’allxtayapxäta, ukhamat Jach’a Reyin khuyapayasiñ jikxatapxañamataki. 1 Hermas awatirin libropa (Visiones) 3:103

Jupasti sarakituwa: —¿Janit kunas jumamp jikisktam? Nayajj akham sasaw sista, señora, ukanwa ukham animalajj jikista, jupajj mä marka taqpach manqʼantañjamäkaspas ukhamänwa; ukampis Diosan chʼamapampi, sapa khuyapayasiñapampiw ukat qhispiwayta. 1 Hermas awatirin libropa (Visiones) 4:16 Ucatwa khuyapayasir Tatitosajj luratapat khuyaptʼayasïna, ukat uka arrepentisiñatak uttʼayäna, ukatsti chʼamap churitu. Ucat ucat nayajj sapjjsma, uca jachʼa, qollan jawilltʼäwi qhepatjja, maynitejj Supayampi, juchampi yantʼatäspa ukhajja, mä sapa arrepentisiñaniwa. Ukampis walja kuti juchar purtʼasisin arrepentisispa ukhajja, janiw ukham jaqejj yanaptʼkaniti; Diosatakix ch'amaw jakañapa. 2 Hermas awatirinakan libropa (Comandos) 4:22 Jan ukham amuyt'amti, jan ukasti taqi chuymamampi Tatitur kutt'am, jan pächasis jupar mayisim, Tatitun khuyapayasiñap uñt'arakïtawa; kunjämtix jupax jan jaytanukkätamti, jan ukasti almaman mayitaparjam phuqhañapawa. 2 Hermas awatirinakan libropa (Comandos) 9:2 Ukampis llakit jaqejj jan walinak lurapuniwa. Nayraqatxa, jan walinak luraraki, Qullan Ajayur llakisiyañataki, uka Ajayux jaqir churatawa, kusisit chuymanïtapata. Ukat wasitat jan walinak luraraki, Tatitur llakit mayisitap layku, nayra khuyapayasiñanakapat janiw nayrïr yuspärañamp uñt'ayaskiti, janiw Diosat kuntix mayki uk jikxatkiti. 2 Hermas awatirinakan libropa (Comandos) 10:20 Ukhamasti, kunapachatix Tatitun khuyapayasiñapax qhant'ani ukhaxa, Diosar luqtirinakax qhanpach uñacht'ayatäniwa, taqinirus qhanpach uñacht'ayatäniwa. Kunjämtix jallupachan taqi quqanakan achupax uñacht'ayatäni, uñacht'ayatäniwa, ukhamarakiw aski jaqinakan luratanakapax yatiyatäni, uñacht'ayatäniwa, ukatsti uka pachanx kusisita, kusisiñampiw wasitat sayt'ayatäni. 3 Hermas awatirin libropa (Similitudes) 4:3 Ukampis jichhax juma pachpaw jark'aqasiñama; Diosajj taqe chʼamani, khuyapayasirïtap uñjasajja, kuntï nayrajj jan wal lurawaykta ukanak qollañwa churätam, jutïr tiempotakejj janchimsa, ajayumarsa jan qʼañuchkäta ukhajja; 3 Hermas awatirin libropa (Similitudes) 5:62 Ukhamat yatipxañamataki, Tatitun khuyapayasiñapax jach'awa, jach'añchatäñapawa; Jupaw ajayup churi, khitinakatix arrepentisiñatakjam jikxatasipkäna ukanakaru. 3 Hermas awatirin libropa (Similitudes) 8:46 Taqi ukanakat Tatitur yuspagarta, taqi khitinakarutix sutipax uñt'atäki ukanakar khuyapt'ayasisa, arrepentisiñ angelaruw khithanitu, jupar juchar puripkistu ukanakar p'iqinchañataki; ukat niyaw tukuskir ajayunakasarux samarañapa, ukat qhispiyasiñ suyt'äwis janiw utjkänti, ukampis jichhax machaq jakañar samarañaw samaratäxi. 3 Hermas awatirin libropa (Similitudes) 9:135 Jupanakajj kunjamtï creyipki ukhamawa, suma jaqenakäpjjapunirïnwa; Jupanak taypin jan kuna jan walt'äwinïpkchïnsa, Diosan luqtirinakapat kusisipxarakïnwa, uka virgen tawaqunakan ajayupar uchasisa. ukat taqi jaqir khuyaptʼayasiñatak chʼamachasiskakïnwa, jan jiskʼachasa, jan amuytʼasisaw taqi jaqinakarux irnaqäwinakap jankʼak churarakïna. 3 Hermas awatirin libropa (Similitudes) 9:211 Jan kayumpi sarnaqamti sasaw säna, khuyapayasiñawa; jan ukasti jupar jach'añchapxam, kunatix jupax juchanakamat wali pacienciampiw uñji, janiw jumanakat maynir uñtaskiti; ukampis arrepentisipxam, ukax jumatakix askïniwa. 3 Hermas awatirin libropa (Similitudes) 9:274

Edén markankir Libronak armatäjjewa Mayampiw, ukhamaraki, kunatix Diosax khuyapt’ayasiriwa, wali khuyapt’ayasiriwa, ukat taqi kuns Jupa sapak yatki ukarjam apnaqi, ukatwa Adán awkisarux jardinan inti jalant tuqinkir fronterapan jakañapatak lurawayi, kunatix uka tuqinx uraqix wali jach’awa. 1 Adanampi Evampi Libro 1:8 1 Adanampi Evampi qillqata 3 6 Ukatsti Diosax khuyaptʼayasisaw jupar uñtasit luratäkäna uka Adanatxa, 5.000 ukat 500 maranaka sasaw qhanañchäna; ukat kunjamsa Maynix ukapachax jupar ukat wawanakapar qhispiyañatak jutaspa. 7 Ucampis Diosajj Adán awkisampejj janïr huertat mistkasajj uka pachpa arustʼäwiw luräna, uka qoqa jakʼankkäna ukhajja, Evajj achup aptʼasisaw manqʼañapatak churitäna. 8 Kunapachatï Adán awkisajj huertat mistunkäna ukhajja, uka qoqa jakʼatwa pasäna, ukatsti kunjamsa Diosajj uka qoqan uñnaqap yaqha uñnaqapar tukuyäna, ukat kunjamsa wañtʼäna uk uñjarakïna. 9 Adanax uka chiqar sarkasax axsarasïnwa, khathatt'asisaw liwxatasïna; ukampis Diosax khuyapayasiñapampiw jach'ar aptäna, ukatsti aka arust'äwiw jupamp luräna. 10 Ukatsti, mayampiw Adanax huertan punku jakʼankkäna, ukat querubín chachax nina espada aptʼat uñjäna, ukat querubín chachasti jupar colerasisaw ñikʼutap chʼuqtʼäna, ukat Adanampi Evampix jupar axsarapxäna, ukat jiwayañ munatap amuyapxäna. Ucat jupanacajj ajanup liwtʼasipjjäna, ajjsarañat khathattʼasipjjäna. 11 Ukampis Jesusax jupanakat khuyapt'ayasisaw khuyapt'ayasïna. Jupanakat jithiqtasinsti, alaxpach makhatasinxa, Tatituruw mayisïna. 12 Tatay, Jumaw nayarojj nina espadampi huertan punkupar uñjir khitantajja. 13 Ucampis Adanampi Evampina servirinacamajj nayar uñjasajja, ajanup liwtʼasipjjäna, jiwatäkaspas ukhamänwa. Tatituxay, ¿kunsa luqtirinakamarux lurapxä? 14 Ukatsti Diosax jupanakat khuyapt'ayasisin khuyapt'ayasïna, ukatsti angelaparuw huerta uñjañapatak khitäna. ¿Kunas aka jachʼa qalat imtʼañatakisa, Tatitun khuyapayasiñapamp chikachasiñasa, ukajj chʼamaktʼayistu? 1 Adanampi Evampi Libro 4:6 Ukatsti sartasinxa, Diosar amparanakap luqxatasin khuyapayasiñata, khuyapt'ayasiñat juchañchäna, ukat akham sänwa: —Dios, juchax pampachapxita, jucha luratax, jan amtasimti —sasa. 1 Adanampi Evampi Libro 5:4 Ukat Jumaw nayar ch’akha katuntasta, ukat mä warmiruw tukuyta, jupar uñtasit k’ajkir, chuymampi, amuyt’añampi, arsuñampi; ukatsti jañchipansa, jupan jañchipar uñtasita; ucat Jumajj jupan uñnaqapjam lurtʼista, khuyapayasiñamampi, chʼamamampi. 1 Adanampi Evampi Libro 5:10 Adanampi Evampejj Diosan uka arunak istʼasajja, jukʼampiw jachapjjäna, jachapjjarakïna; ukampis Diosan chuymanakap chʼamañchtʼapjjäna, kunattejj jichhajj Tatitojj jupanakatak mä awki, taykjamaw amuyasipjjäna; ucat jupanacajj jupan nayrakatapan jachapjjäna, jupat khuyaptʼayasiñwa thaqapjjäna. 1 Adanampi Evampi Libro 7:1 Ukatsti Diosax khuyapt'ayasiri, khuyapayasiñampiw uma taypin ukham ikiskir uñjäna, niya jiwañampïpkänsa, ukat mä angelaruw khithäna, jupasti uma taypit apsusin jiwatjam quta thiyaruw ikt'ayäna. 1 Adanampi Evampi Libro 10:1

Ukampis khuyapayasir Tatitux Adanan jiwatap uñch’ukiskäna, ukat Evax ch’amakar axsarañat amukt’atap uñch’ukirakïna. 1 Adanampi Evampi Libro 12:5 Ukatsti Diosax khuyapayasiri, khuyapayasiri, Adanan arup ist’asax akham sänwa: Ucampis jucha luratam ist’asax uka k’ajkir qhanat apt’ayäma. Ukampis khuyapayasiñajatjja, janiw chʼamakar tukuyksma, jan ukasti jañchin janchimaruw tukuyta, uka ñikʼut patjjarojj aka ñikʼutaruw chʼalljjtayäta, ukhamat thayampi juntʼumpi aguantañapataki. Ukampis Nayan khuyapayasiñax laykuw jumar kunjämtix kunjämtix uk lursma; kunapachatix kamachix p’akintasktaxa, Adan, nayax huertat jaqunukupxsma, ukat aka oraqer mistuyapxsma; ukatsti aka p'iyan jakañamatakiw mayïna; ch'amakasti jumaruw purinïna, kunjamtï kamachix p'akintkän ukhama. 1 Adanampi Evampi qillqata 13:1,7,9 Ukampis khuyapayasir Diosax luratanakap uñkatasaw Adanampi Evampir jiwat ikiskir uñjäna, ukat jupanakarux Arup apayanitayna, ukat jaktayarakïnwa. 1 Adanampi Evampi Libro 21:8 Ukatxa Adanax juk'amp jachäna, akham sasa: —Dios, khuyapt'ayasita, jumar katuntañkama, kuntix nayax lurkä ukxa —sasa. Ukatxa Adanampi Evampix altar manqhan sayt'asisaw jachapxäna, ukhamat Diosar achikt'asipxäna: Juchanakasat pampachapxita, juchanakasat pampachapxita, khuyapayasiñ nayramampiw uñch'ukipxita. Kunapachatix huertankapkayäta ukhax jach'añchäwinakasa, q'uchunakajas jan jaytjasaw nayraqataman makhatapxäna. 1 Adanampi Evampi qillqata 23:1,6 Ukat khuyapayasiri Diosax suma jaqir munasiri, Adanampi Evampiru, wilaparus uñtäna, uka wilapsti Jupar waxt'äwjam apthapipxäna; jan Jupat mä kamachi ukham luratapata. Ukampis Jupajj jupanakat wal muspharäna; ukatsti ofrendanakap katuqapxäna. Ukat Diosax nayraqatapat mä k'ajkir nina apayanitayna, uka ninax jupanakan waxt'äwip nakhantäna. Jupasti jupanakan waxt'anakapan muxsa q'aphip muxsa, khuyapt'ayasaw jupanakar uñacht'ayäna. 1 Adanampi Evampi Libro 24:1-3 Ucatwa yatiyasini, Jumajj khuyapayasir Diosätamjja, janiw maynin jiwañap munquiti; khititix jan liwxatañapatak munaski; ukatsti janiw khitirus qhuru, jan wali, ukat taqpach t'unjäwimp juchañchapkiti. 1 Adanampi Evampi Libro 25:5 Kunapachatix taqi suma yänakan jakaskta, kunatsa uka yänakat mistuwayta uk uñjkä ukkhaxa, taqi chuymaw jumar khuyapt'ayasiñ munsma —sasa. Ucampis janiw lakajat mistki uka arust'äw mayjt'ayañjamäkiti; jan ukhamäkaspa ukhajja, nayajj jardinar kuttʼayaspäsma —sasa. Ukampis arust'äwix phuqhasxani ukhaxa, jumarusa, wawanakamarus khuyapt'ayasiñ uñacht'ayapxäma, ukat mä kusisiñ uraqiruw puriyapxäma, kawkhantix jan llakisiñas t'aqhisiñas utjkiti; jan ukasti wiñay kusisiñampi, kusisiñampi, jan tukuskir qhanampi, jan tukuskir jach'añchäwinakampi; ukat mä suma huerta, janipuniw tukuskaniti. 1 Adanampi Evampi Libro 26:13-15 Ukampis khuyapayasiri Diosax Supayax kunayman amtanakapampiw Adanar jiwayañ munatap uñjäna, ukat Adanax llamp’u chuymanïtap uñjäna, jan sallqjasirïtap uñjäna ukhaxa, Diosax Supayar jach’at arsüna, ukat ñanqhachäna. 1 Adanampi Evampi Libro 29:1 Adanax uka arunak Diosat istʼasax Jupan nayraqatapanwa yupaychäna. Jupasa Evasa Jupar yupaychapxänwa, yuspagarapxarakïnwa, kunattix jupanakarux khuyaptʼayasiñampiw uñjäna. 1 Adanampi Evampi Libro 31:4 Khuyapayasiñamat Diosay, uka t’aqhisiñanakatsa, yant’äwinakatsa qhispiyapxita, ukat yaqha uraqiruw irpapxita, janitix jardinaman jakañ munksta ukhaxa. 1 Adanampi Evampi Libro 41:13

Ucapachaw nayajj khuyapayasiñampiw almamaru, aski jaqenakan almanakapar qhespiyä, nayan jardinajan samarañ churañataki. Uqhamarakiw akapachan tukusiñapajj purinkani. 1 Adanampi Evampi Libro 42:6 Ukampis Diosan khuyapayasiñapatwa janiw uka pʼiya phichhantkänti, kunattix Diosax angelaparuw uka pʼiya muytayäna, ukhamat ukham ninat jarkʼaqañataki, jiwañapkama. 1 Adanampi Evampi Libro 43:16 Janitï Nayan khuyapayasiñajajj utjkaspäna ukhajja, jumarusa, ejercitomarusa aka oraqet tʼunjkiriskayätwa. Ucampis nayajj jumamp paciencianïtwa, akapachan tukusiñapcama. 1 Adanampi Evampi Libro 44:5 Uñjapxam, ninax aka pachan jañchisarux phichhantawayistu; ukampis ¿kunjamarak jiwatäxañäni, Supayasti almanakasar mutuyañapasti? ¿Janit qhispiyasiñasax jaya tiempo ukat jaya tiempotakïki, janitix Diosax jutaspa, ukat khuyaptʼayasisax arsutap phuqkaspa ukhaxa? 1 Adanampi Evampi Libro 47:2 Ukampisa, jumanakat khuyaptʼayasisa, kunjämtix uka qalax jumar jaquqankäna ukhama, jumanakxarux mä toldo lurañapatakiw mayista; ukatsti juman manqhankir qarqa, jupa pachpa saraqañataki. 1 Adanampi Evampi Libro 49:7 Ukampis Adanampi Evampix wasitatwa uka arumax pʼiyan Diosar khuyaptʼayasiñapatakiw achiktʼasipxäna. 1 Adanampi Evampi Libro 50:3

mayipxäna,

ukat

Ukat kunapachatix Adanampi Evampix janchipax ch’uqt’atäxän ukjax sayt’asisaw mayisipxäna, Tatituruw khuyapt’ayasiñ thaqhapxäna, pampachäwip thaqhapxäna, ukat yuspagarapxäna jupanakat khuyapt’ayasitapata, q’ala jan isinïtapat imt’atapata. Uka arumasti janiw Diosar mayisiñ jaytapkänti. 1 Adanampi Evampi Libro 52:11 Ukampis Diosax khuyapayasiñapampix, jiwasanak taypit aka ch’amaka uraqiruw jaqunukuwayi; Jupa pachpaw ch'amakar tukuwayxäna, jan chiqapar lurir jaqiruw tukuwayxäna. 1 Adanampi Evampi Libro 55:14 Ukhamasti, jumar khuyapayasiñax uñt’ayañamawa, ukat jumar khuyapayasiñax uñt’ayañamawa, luratanakaja; Naya contra jucha luratamat janiw kutt’ayksmati, jan ukasti jumat khuyapt’ayasisax arsuwayta, jach’a phisqa uru chikatani tukuyatatxa, nayaw jutasin qhispiyapxäma. 1 Adanampi Evampi Libro 56:7 Jupajj chuymapan akham sänwa: “Pusi tunka uru ayunasa, mayisiñampi phoqasajj Diosajj nayrir cheqapar kuttʼayañ munapjjaniwa. ukampis Jupatï jan ukham lurkaspäna ukhajja, jupanakarojj suma chuymanïskaspawa; ukat janis jupanakat khuyaptʼayaskchïnjja, ¿jupanakar chuymachtʼañatakejj jardinat kuns churaspachänti; kunjamatix nayrax pä kuti. 1 Adanampi Evampi Libro 60:4 Ucampis nayajj khuyapt'ayasisa, jumanacar munañapampi, janiw jumanacar t'unjañapsa jaytcäti; ucampis nayajj juparojj jumat jaqunucuyätwa —sasa. 1 Adanampi Evampi Libro 61:10 Ukampis Diosan khuyapayasiñapatwa, uka pä higonak aka oraqenkkäna ukhajj Diosajj uka higonakat Supayan ewjjtʼanakap atipjäna; ukatsti pä achu quqaruw tukuyäna, uka quqanakax p'iyaruw ch'amakt'ayäna. Supayajj inti jalsu toqeruw imtʼäna. 1 Adanampi Evampi Libro 62:3

Ukhamajj janiw jupa laykukejj uka qoqanakajj mä kutiki jilsuwaykiti; ucampis nayajj jumat khuyapt'ayätwa, jupanacarojj jiltapjjañapatakiw mayïta. Jupanakasti pä jach'a quqaruw tukupxäna, ramanakapampi ch'amakt'ayasiñataki, samarañ jikxatañataki. ukat nayan chʼamajsa, muspharkañ luratanakajsa uñjapjjañamataki. 1 Adanampi Evampi Libro 63:9 Ukatsti Adanax Tatitur achikt'asisaw säna: —Tatay, jan manq'at manq'a laykux jiwxañäniti —sasa. Tatay, jan jawq'japxitati; ucampis jach'a khuyapayasiñamarjam lurapjjeta, jan jaytanukupjjetaquiti arsünaca urucama. 1 Adanampi Evampi Libro 65:5 Ukatsti Diosaruw jupanakat khuyaptʼayasiñapatak mayipxäna; uka qhipatsti, amuyunakapax amukt’atäxänwa, chuymanakapas p’akjataw uñjasïna, ukat munañanakapas thayt’arakïnwa; Jupanakasti aka uraqin jan uñt'at jaqinakjamäpxänwa. Uka arumajja, Adanampi Evampejj pʼiyanwa qheparapjjäna, ukanjja manqʼa manqʼapjjatapat wal ikipjjäna. 1 Adanampi Evampi Libro 65:10 Uca waxt'äwipsti, qalltan lurat altar patxaruw wasitat luqtapxäna. Ukat jupanakax sayt'asisaw mayipxäna, ukat Tatitur achikt'asipxäna akham sasa: "Diosa, kunapachatix huertankapkta ukhax jach'añchäwinakax jumaruw puri, aka waxt'äwimpjama; ukat jan juchanïtax incienso ukham jumar makhatawayi. Ukampis jichhax Diosay, aka waxt'äw katuqapxita, ukat jan qhipäxar kutt'ayapxita, khuyapayasiñamatxa." Ukat Diosax Adanampi Evampirux akham sänwa: “Jumanakax aka sacrificio lurapxtaxa, nayarus luqtapxstaxa, nayax jañchijaruw tukuyä, kunapachatix aka uraqir jumanakar qhispiyañatak saraqankä ukhaxa, sapa kutiw altarar luqtasï, pampachañataki, khuyapayasiñataki, khitinakatix uka waxtʼat manqʼapki ukanakataki” sasa. 1 Adanampi Evampi Libro 68:11-12 Ukat Diosax Adanarux akham sänwa: "Akax jumatakix costumbrekïniwa, kunapachatix t'aqhisiñanakas llakisiñas purinkani ukhaxa. Ukampis qhispiyasiñamasa, huertar mantañamasa, janiw urunak phuqhasiñapkamax utjkaniti, kunjamtï jumampi nayampix amtapkta ukhama; janitix ukhamäkaspa ukhaxa, khuyapayasiñajampi ukat khuyapt'ayasiñajampix jardinajar kutt'ayañ munsma, ukat nayan khuyapayasiñajaruw kutt'ayañ munsma, kuna luqtäwitix jumax jichhak sutijar luqtawaykta uka layku". 1 Adanampi Evampi Libro 68:16 Ukampis Adanax Eva warmin jan waltʼäwin uñjasisax sartasisaw Diosar mayisïna, ukat akham sänwa: “Tatay, khuyapayasiñamampiw uñchʼukipxita, ukat llakipat apsupxam” sasa. 1 Adanampi Evampi Libro 74:4 Ukatsti Diosax Cainar säna: “Khititix jumar jikxatkätam ukax janiw jiwaykätamti” sasa. kunattix janïr uk lurkasaxa, Diosax Cainar akham sänwa: “Cainar jiwayir jaqirux paqallq castigonak jaytxä” sasa. Diosax Cainar arskäna uka tuqitxa: “¿Kawkinkis jilamax?” Diosajj jupat khuyaptʼayasisaw uk säna, arrepentisiñapataki ukat arrepentisiñapataki. 1 Adanampi Evampi Libro 79:20 Ukat Diosax Cainar akham säna: “Jilaman wilap umañ uraqix maldecitäpan” ukax ukhamaraki, Diosan Cainar khuyapayasiñapänwa. Diosax janiw ñanqhachkänti, jan ukasti uraqiruw ñanqhachäna; janis uka oraqejj Abelar jiwaykchïnjja, jan walinak lurkchïnjja. Niyakejjay jiwayir jaqerojj maldicionajj puriñapajj wakisïnwa; ukampis khuyapayasiñampiw Diosax amuyunakaparux apnaqäna, ukhamat jan khitis uk yatiñapataki, ukat Cainat jithiqtawayi. 1 Adanampi Evampi Libro 79:22-23 Jichhasti, Adan, chuymamar amuyt'asa, walja kutiw amparapat qhispiysma; nayan khuyapayasir Diosätax uñacht'ayañataki; ukat juman askip munta, janirakiw t'unjatäñ munkti. 2 Adanampi Evampi Libro 3:16

Set tuqitxa, paqallq maranïkäna ukhaxa, askinaksa jan walinaksa sum yatïna, ukat ayunañansa, mayisiñansa jan jaytjasaw sarnaqäna, ukat taqi arumanakax Diosar khuyaptʼayasiñapataki ukat pampachatäñapatakiw achiktʼasirïna. 2 Adanampi Evampi Libro 5:1 Uka qhipatsti, altarat saraqasin waxt'äwip tukuyasax Supayax mä suma angelar uñtataw uñstäna, qhanampi k'ajkirïnwa. mä qhana thujru amparapar apt'ata, qhana cinturón apt'ata. Jupax wali suma jachaqt’asisaw Set-ar aruntäna, ukat suma arunakampiw sallqjañ qalltäna, akham sasa: “Set, ¿kunatsa aka qullun qhiparaskta? Uka markax q'añuwa, qalanakampi, ch'allampi phuqt'ata, jan suma achuni quqanakampi phuqt'ata; mä wasar pampa, jan jakañ utanakani, jan markanakani; janiw suma jakañan utjkiti, ukampis taqi kunas juntʼu, qarjaña, jan waltʼäwinakawa. Jumax jiwasan akapachan qhipararakïtawa. ukatsti aka pachat ukat uka t’aqhisiñanakat samarañamawa; janipuniw mayampsa qarjata, qarjata jikxataskätati; janipuniw mä ofrenda apankätati, janirakiw khuyapt'ayasiñatak juchañchkätati; Jumasti janiw mayampsa jucha lurkätati, janirakiw munañanakampis liwxatkxätati” sasa. 2 Adanampi Evampi qillqata 5:4-5,9 Ukatsti Set chachax Adan awkipan janchipan nayraqatapan sayt'asïna, Eva taykapan janchipan nayraqatapan sayt'asïna, ukat arumay uruw Diosat mayisïna, jupa pachpata ukhamarak wawanakapar khuyapt'ayasiñ mayirakïna. ukat kunapachatï mä wawamp mä jukʼa chʼamäki ukhajja, juparuw ewjjtʼi sasaw sarakïna. 2 Adanampi Evampi Libro 11:5 Ukatsti uta pata lurañ tukuyxäna ukhaxa, waxt'äwinak luqtapxañapatakiw mayïna. Jupanakasti wali ch'amampiw ukanak lurapxäna, Set awkiparuw irpapxäna, jupasti altar patxaruw luqtapxäna; ukatsti Diosaruw mayisïna, jupanakan waxt'äwinakap katuqañapataki, wawanakapan almanakapat khuyapt'ayasiñapataki, Supayan amparapat jark'aqañapataki. 2 Adanampi Evampi Libro 12:5 Ucatsti Mahalaleel chachajj markap patjjar sayt'asïna, jupanacarojj suma uñnaqt'ani, jan juchani uñnaqampiw manq'ayäna, Caín chachan wawanacapamp jan ikintapjjatap uñjasa. Ukat Tesoros sat pʼiyanjja, Adán awkisan cuerpop nayraqatan mayisisa ukat luqtaskakïnwa, Diosarojj jupa pachpata ukat markapatsa khuyaptʼayasiñapatakiw mayiskäna; llätunk pataka paqallq tunka maranïñapkama, usutäxäna. 2 Adanampi Evampi Libro 16:1-2 Ukatxa Jared chachax mä ofrenda lurasax altar patxaruw luqtatayna, kunjamtï Adanax siskäna ukhama. Altarar makhatasinsti, Diosaruw mayisïna, khuyapt'ayasiñapataki, lamparan jiwatapat pampachatäñapataki. 2 Adanampi Evampi Libro 18:13 Jupanakarojj wasitatwa juramento luräna: “Adan awkisan jiwatapata, Abel, Set, Enós, Cainán, Mahalaleel chachan wilapampiw juramento lurta, nayar istʼapjjañapataki, jan aka qollan qollut saraqapjjañapataki. kuna pachatix ukat jaytkäta uka pachax jakañampi khuyapayasiñampiw kutt’ayatäni; Jumanakax janiw Diosan wawanakapa satäxapxätati, jan ukasti Supayan wawanakapa satäpxätawa. 2 Adanampi Evampi Libro 20:27 Ucat Jared chachajj Tatitun nayrakatapan jachäna, jupat khuyapayasiña, pampachäwi mayiraquïna. Ukampis Diosan uka arunak istʼañat sipansa, wawanakapan Qullan Qullut saraqañat sipansa, almapax janchipat jithiqtañwa munäna. 2 Adanampi Evampi Libro 20:36 Uka qhipatsti, Set chachan wawanakapasti, wawanakapasa, warminakapasa, chhaqtapxäna. Enoc, Matusaléna, Lamec, Noé jupanakar uñjasajja, jan iyawsäwimp phoqantatapatjja, chuymanakapan tʼaqhesipjjäna. jachapxäna, Diosan khuyapayasiñap thaqhapxäna, jupanakar jark'aqañataki, uka ñanqha jaqit irpañataki. 2 Adanampi Evampi Libro 22:3

Ukat uka pä jaqinakax Norte tuqir irpapxitu, ukat ukanx mä wali axsarkañ chiqaw uñacht’ayapxitu, ukat uka chiqanx kunayman t’aqhisiñanakaw utjäna: qhuru ch’amaka ukat jan qhant’at ch’amaka, ukat janiw qhanax utjkiti, ukampis ch’amakt’at ninax sapa kutiw alaxpachan nakhanti, ukat mä nina jawiraw mistu, ukat uka taqpach chiqax taqi chiqanw ninax utji, ukat taqi chiqanw thayampi, hielompi, umax umañampiw utji ukat khathati, kunapachatix chinuntanakax wali qhuru, ukat angelanakax axsarañamp jan khuyapt’ayasisa, colerat armanak apt’ata, jan khuyapt’ayasir t’aqhisiyata, ukat nayax akham sista: Enoc 10:1 qillqatan imantatanakapa Tatitun khuyapayasiñapax jupar axsaririnakaruw utjani ... Ukat aski jaqit khuyapt'ayasipxam, jucharar jaqin t'aqhisiñapat qhispiyapxam, Diosar yupaychirinakapar khuyapayasiñaparjam lurapxam, Salmos de Salomón 3 Tatay, khuyapayasiñamax taqi khitinakatix jumar munapki ukanakarux utjpan. Salomón chachan Salmonakapa 4 Jumasti suma jaqïtawa, khuyapayasirïtawa, pisinkirinakan imantasiñapawa; Qhuyapt’ayasisin amparam jist’arasaw humilde jaqinakan almapar kusisiyañama. Taqi aka uraqin khuyapayasiñamax utji, Tatay, suma kankañampi. Salomón chachan Salmonakapa 5 Tatitux kusisiñaniwa, khititix taqi chuyma munasirinakarux khuyapt'ayasi. Salomón chachan Salmonakapa 6 Jumajj khuyaptʼayasirïtawa, janirakiw nanakar tukjañkamajj coleratäkätati. Sutimax jiwasanak taypin jakkipanxa, khuyapayasiñaw jikxatasipxä; Ukatsti markanakax janiw atipjapkaniti. Jumaw ch'amanchapxitasma kuna pachatix yanapt'apkista uka pachana, Jacobun utaparux khuyapt'ayasisa, kuna urutix jupanakar yanapt'añ arsuwaykta uka uru. Salomón chachan Salmonakapa 7 Diosay, khuyapt'ayasim, nanakat khuyapt'ayasita; Israelan ch'iqiyata jaqinakar tantacht'apxam, khuyapayasiñampi, suma chuymampi; Salomón chachan Salmonakapa 8 Israelan Dios Tay, uñjam, khuyapt'ayasim, jumanktwa; Ukat jan khuyapayasiñam nanakat apaqt'amti, jan nuwasipjjañapataki. Tatitun khuyapayasiñapax Israelan utaparu wiñay wiñayatak utjpan. Salomón chachan Salmonakapa 9 Tatitun khuyapayasiñapax khitinakatix chiqpachan Jupar munasipki ukanakanwa, Tatitux khuyapayasiñampiw luqtirinakapat amtasi. Diosax pisinkirinakarux khuyapt'ayasiniwa Israelan kusisiñapampi; Diosax wiñayatakiw aski, khuyapt'ayasiri, Israelan tamanakapasti Tatitun sutip jach'añchapxani. Salomón chachan Salmonakapa 10 Tatitun khuyapayasiñapax Israel markar wiñay wiñayatak utjpan. Salomón chachan Salmonakapa 11 Ukampis Diosar yupaychirinakarux Tatitun khuyapayasiñapaw utji, Jupar axsaririnakaruw khuyapayasiñapax utji. Salomón chachan Salmonakapa 13 Jupanakasti, aski jaqinakax khuyapt'ayasipkani uka urux janiw jikxatapkaniti; Ukampis Tatitun yupaychirinakapax kusisiñampiw jakañ katuqapxani. Salomón chachan Salmonakapa 14 Ukampis Tatitur axsaririnakax khuyapt'ayasipxaniwa, Diosan khuyapayasiñapampiw jakasipxani. Ukampis juchararanakax wiñayatakiw jiwarapxani. Salomón chachan Salmonakapa 15

Nayax jucharar jaqimp chikaw Seol punkunakar jak'achaskäyäta, Kunapachatix almajax Israelan Tatitu Diosat jithiqtkäna ukhaxa, ¿janit Tatitux wiñay khuyapayasiñapampix yanapt'kitänti. Diosay, jan khuyapayasiñam apanukumti, janirakiw chuymajat amtasiñamsa apanukuñamäkiti, jiwañkama. Aski jaqix taqi uka yant'anakan aguantanixa, Tatitun khuyapayasiñap katuqani. Salomón chachan Salmonakapa 16 Diosan ch'amapax wiñayatakiw khuyapayasiñampi, Diosan reinopax wiñayatakiw taqi markanakar taripiñampïski. Jupanak taypinxa janiw khitis Jerusalén markan khuyapayasiñampi, chiqa kankañampi irnaqir jaqis utjkänti. ¡Tatitojj Israel markar jankʼak khuyaptʼayasiñapataki! Salomón chachan Salmonakapa 17 Tatay, khuyapayasiñamax amparaman luratanakapat wiñayatakiw utji; Suma luräwimax Israel markarux mä qamir churäwimpiw utji. Juman taripäwinakamajj khuyapayasiñampiw aka oraqpachan phoqasi; Munasiñamasti Abrahaman wawanakaparu, Israelan wawanakaparu. Diosax Israel markar q'umachpan khuyapayasiña urumpi, bendicionampi, Mä suma generación Diosar axsarañan jakasir khuyapayasiña urunakan. Selah kullaka. Salomón chachan Salmonakapa 18 Ukat janiw yaqha markankirïkäti, kunattix taqi khuyapayasir Tatitumpix janiw khitirus chuym ustʼayasiñax utjkiti. Odas de Salomón 3:7 qillqatanxa Tatay, jan khuyapt'ayasiñam apanukusimti, janirakiw khuyapayasiñam apanukusimti. Walja khuyapayasiñamarjamaw nayar churita; ukat jank’akiw mayiwinakasarux jaysañasa; Jumaw taqi munañanakasatak ch'amanïtaxa. Aleluías satänwa. Odas de Salomón 14:3,9 qillqatanxa Lakax jist’ararakïwa, ajayupax nayan Tatitun jach’a kankañapa, suma uñnaqt’a kankañap yatiyani; amparanakapan luratapa ukat amparanakapan irnaqatapa: walja khuyapayasiñanakapa ukat arunakapan ch’amapa. Odas de Salomón 16:6-7 qillqatanxa Ajayuw Virgenan purakap jist’aratayna ukat jupax usurïñ katuqatayna ukat yuritayna; ukat Virgenax walja khuyapayasiñampiw Taykapar tuküna; Odas de Salomón 19:6 qillqatanxa Ukat khuyapayasiñaparjamaw jachʼar aptawayitu, ukat wali suma uñnaqtʼanïtaparjamaw jachʼar aptawayitu: Odas de Salomón 29:3 Diosay, jumajj yatisktawa, naya pachpas qhespiyasiñänjja, Leyin layku nina tʼaqhesiñanakampiw jiwaskta. Markamar khuyapt'ayasim, nayan mutuyäwisasti jupanakan laykux mä satisfacción ukhamäpan. Wilaxarux q'umachasiñap tukuyam, almaxarus apt'asim almanakapar qhispiyañataki. 4 Macabeos 3:17 qillqatanxa Ukat Diosan chiqapar uñjañas khuyaptʼayasiniwa, wakiskirïtapat waytʼatasax axsarañampiw reyir katuyasiñäni. ¿Kunatsa aka munat jakawi jiwasanakat apanukuñasa ukat aka muxsa pachat lunthatasiñasa? 4 Macabeos 4:35 qillqatanxa Nanakax khuyapayasiñamarux wali askit uñjapxta, Ley p'akintasin jakañas churistu, ukax jiwañat sipans juk'amp ch'amawa. 4 Macabeos 5:5 liytʼañataki Ch’axwawix mä qullan ukhamarak jach’añchat ch’axwawiw chiqapar uñjañ sutipxaru, uka tuqiw chiqapar uñjir Providenciax awkinakasar uñjir jaqix markapar khuyapt’ayasispa, ukat maldecit tirano ukar venganzañapataki. 4 Macabeos 5:20 qillqatanxa

Ucat nayajj nayra awquinacajjan Diosaparuw jawsta, marcajjar khuyapt'ayasiñapataki. 4 Macabeos 6:12 qillqatanxa Ukampis Haiqâr jupax imantasir chiqaruw khuchhurata, ukat jupax esclavonakapan ukhamarak jaqi masinakapan jachatap ist’äna, ukat jach’a Diosaruw jach’añchäna, Khuyapt’ayasiri, ukat yuspajararakïnwa, ukat jach’a Diosaruw mayisïna ukat achikt’asirïna. Ahicar chachan sarnaqäwipa 3:61 Ukampis, ¡Tatitu! ¡juma nayraqatan uñstatax layku, ¡jan t'aqhisiyapxamti! Ucat reyejj juparojj sänwa: Diosajj jachʼañchatäpan, jupaw jumar khuyaptʼayasisma, jan wali luratätam yatïna, qhespiyastam, jiwayatäñat qhespiyarakistuwa. Ahicar chachan sarnaqäwipa 4:30 Ucatsti mä bendicionaw churatäni, ukhamarak taqe wawanakamaru, Tatitux wiñayatak khuyapayasiñapan taqpach jan judiöpki ukanakar tumptʼañapkama. Leví 2:6 qillqatan Testamentopa Jumanakatix Abraham, Isaac, Jacob, nayra awkinakasampi jan khuyapt'ayasipkasmaxa, janiw maynis wawanakasax aka uraqin qhiparapkaspati. Leví 4:23 qillqatan Testamentopa Qullqi laykux wawanakajaruw apt’asiwayta, janitix arrepentisiñajasa, jisk’achasiñajasa, awkijan mayisitanakajas katuqatäkaspän ukhaxa, jan wawaniw jiwañajäna. Ucampis nayra awkinakajan Diosapajj nayat khuyapt'ayasitu, nayajj jan yatkasaw uk lurta. Judá chachan Testamentopa 3:43-44 Ukat jumanakax aka kamachinak wawanakamar churapxtati, jucha lurapxani ukhaxa, jank'akiw Tatitur kutt'anipxañapataki; Jupajj khuyapayasiriwa, jupanacarojj qhespiyarakiniwa, uraqparu kuttʼayañataki. Isacar 2:4 qillqatan Testamentopa Ukampis jiwayañ munapkäna ukhajja, nayajj jachtʼasisaw jupanakar juramento lurayäta, ukhamat uka juchat jan juchanïpjjañapataki. Simeónampi Gadampix Josear jiwayañatakiw jutapxäna, ukat jachaqt'asisaw jupanakar säna: Jilatanaka, khuyapt'ayasipxam, Jacob awkisan ch'akhanakapat khuyapt'ayasipxam, jan juchani wila warxatañatakix amparanakam jan luqxatapxamti, janiw jumanak contra juchachapkti. Testamento de Zabulón 1:8-9 qillqata Jichhasti wawanaka, naya jumanakax Tatitun kamachinakap phuqhapxañamataki, jaqi masinakamar khuyapt'ayapxañamataki, taqinirus khuyapt'ayapxañamataki, janiw jaqinakatakik khuyapt'ayapxañamataki, jan ukasti uywanakat khuyapt'ayapxañamataki. Taqi ukanak laykux Tatitux bendicitu, kunapachatix taqpach jilanakajax usuntapkän ukkhaxa, jan usuntasaw qhispiwaytxa, Tatitux sapa maynin amtanakap yati. Wawanaka, chuymanakaman khuyapt'ayasipxam, kunjämtix maynix jaqi masipar luri, ukhamarakiw Tatitux jupar lurani. Jilanakajan wawanakapax Josean laykux usuntatäpxänwa, jiwapxarakïnwa. ucampis wawanacajjajj jan usunac imatäpjjänwa, ucampis jumanacajj yatipjjtawa. Testamento de Zabulón 2:1-4 qillqata Ukhamasti, wawanakaxa, Diosax jumanakar churkistu ukanakat khuyapt'ayasipxam, khuyapayasiñampi taqi jaqir jan pächasis uñacht'ayapxam, sapa maynirus suma chuymampi churapxam. Jumanakatix pisin jakasir jaqir churañ munapxstaxa, khuyapt'ayasipxam. Nayax yattwa, amparajax janiw kuna yänaktï munaski ukar churañatak jikxatkänti, ukat paqallq kilometronak jachtʼasisaw jupamp chika sarnaqawayta, ukat chuymajax khuyaptʼayasisaw jupar wal munasïna. Ukhamasti, jumanakax wawanakaxa, sapa maynit khuyapt'ayasipxam, ukhamat Tatitux jumanakat khuyapt'ayasiñapataki, khuyapt'ayasiñapataki. Kunatix ukhamaraki, qhipa urunakanx Diosax khuyapayasiñap aka uraqiruw khithani, ukat kawkhantix khuyapayasiñ chuyma jikxatki ukax juparuw jakasi. Testamento de Zabulón 2:16-20 qillqata

Ukanak qhipatsti Tatitut amtasipxäta, arrepentisipxäta, Jupasti jumanakat khuyapt'ayapxätam, kunatix Jupax khuyapt'ayasiriwa, khuyapt'ayasirirakiwa. Testamento de Zabulón 2:30 qillqata Ukat ukhamarakiw Tatitur kutt’apkäta ukhax khuyapayasiñaw jikxatasipxäta, Jupaw qullan utapar irpapxätam, ukat sumankañ churapxätam. Dan 2:9 qillqatan Testamentopa Jumanakasti jisk'achatäxapxtaxa, juk'anikïxapxäta uka qhipatsti, kutt'anipxaraktawa, Tatitu Diosamaruw uñt'apxtaxa; ukat Jupaw uraqimarux kutt’ayapxätam, walja khuyapayasiñaparjama. Ukatsti, awkinakapan oraqer puripkasinxa, wasitatwa Tatitur armasipxani, jan wali jaqiruw tukupxani. Tatitux taqi aka uraqiruw ch'iqiyapxani, Tatitun khuyapayasiñapax puriniñapkama, mä jaqiw chiqa kankañ luriri, taqpach jayankirinakaru, jak'ankir jaqinakar khuyapt'ayasa. Neftalí 1:30-32 qillqatan Testamentopa Ukhamasti, niyakixay jiphillajax Joseyarux jan khuyapt’ayasisin uchatächïnxa, jiphillajanx ukhamarakiw jan khuyapt’ayasisin t’aqhisiyäta, ukat tunka mayan phaxsiw taripatäyäta, walja tiempow Joseyarux colerasiyäta. Gad 1:36 qillqatan Testamentopa Mayni jaqix khuyapayasir, jan chiqapar uñjir jaqirux uñisi, ukhamarak wachuq jucha luriri, ayunañ jaqirus uñisi: akax pä tuqitwa, ukampis taqpach lurañax wali askiwa, kunatix jupax Tatitun yateqaparjamaw sarnaqi, kunatix jupax janiw suma uñt'at jaqirux chiqpach askinakjam katuqkiti. Testamento de Aser 1:24 qillqatanxa Ukampis Tatitux khuyapayasiñap tuqiw iyawsäwimp tantacht'apxätam, Abraham, Isaac, Jacob ukanakan askipataki. Testamento de Aser 1:45 qillqatanxa Carcelar jaquntatätwa, jawqʼjapxitäna, sawkasipxitäna; ucampis Tatituw nayar khuyapt'ayasiñajatak churitu, carcelan uñjirin nayrakatapana. Josean Testamentopa 1:20 qillqata Ukhamasti, jupan khuyapayasiñapar arkiripxam, suma amuyumpi, ukhamat jumanakas jach'a jach'a tukuñ coronanak uchasipxañamataki. Suma jaqix janiw ch'amaka nayranïkiti; Juchararanakäpkchisa, taqi jaqinakar khuyapt'ayasi. Jupanakatsa jan wali amtampi amuyt'asipkchixa, aski lurasax jan walinak atipji, Diosan jark'aqata. ukatsti aski jaqirux jupan almapjamaw munasi. Maynitix jach'añchatächixa, janiw envidiasirïkiti; maynitix qamirïchixa, janiw envidiasirïkiti; maynitix ch'amanïchixa, juparuw jach'añcharaki; suma jaqeruw jachʼañchasi; pisinkir jaqirux khuyapt'ayasi; jan ch'amaninakarux khuyapt'ayasi; Diosaruw jach'añchañ q'uchu. Benjamín chachan Testamentopa 1:23-26 Maynitix qullan jaqir jan walinak lurchixa, arrepentisiñapawa; Qullan jaqix ñanqhachirinakapat khuyapt'ayasi, amukt'araki. Benjamín chachan Testamentopa 1:31