Aymara - The Letter of Aristeas

AristeassatchachanCartapa

QALLTA

Aristíaschachancartapanjja,akaapthapitwaliuñtʼatukat nayratiemponutjkänaukacartanakatmaynïriwa, AdanampiEvampejjwalijayaruwpuriwaytanxa,Uma JuiciotwalijayaruwpuriwaytanxaAkaqillqataxjaqinakan janch’amanïtapatmäuñacht’äwiwuñacht’ayi,ukaxUraqir wasitatjaqiruwtukuyi,ch’amanmarkanakaxjach’ajach’a tukusawjakasipxi

Akachiqanxnayrïrjach’abibliófilo--TolomeoFiladelfo-t ullart’apxätaJupaxAlejandríamarkankirbibliotecapar “taqiakapachankirlibronak”apthapiñmuni.Qhiparustimä jach’alurawijikxatañmunatapata--judionakan Leyinakapa--ukalibrompiw100000katuntatjaqinakar aljantawayi.Inasukaxmäsapairnaqäwitakjukʼampjila qullqixpagatächi.Ukanjja,Jachʼakatuntatäñajjtukusjjäna ukatoqetmäjanuñtʼatrazonawuñachtʼayi

Akasarnaqäwinkunatixluraskänaukaxwaliuñt’atreina Arsinoeukanjakäwipanwlurasiwayi,jupax270nayrïr pachamaranwjiwxataynaKunapachaschiqpachan qillqatänaukaxjaniwyatiskiti

Tribunalanjakawipatdetalles,ukapachanjanwalt’awinak socialesukanakataruskipañaxwaliaskiwaukatqhanaw uñjasiJichhapachanxmämuspharkañjikxatawiwa, reyimpiinvitadonakapampimanq’äwipanx jiskt’äwinakampjaysäwinakampanatt’asipkiukuñjañax mämuspharkañjikxatawi

Akach’amthapirilurawixaakhamawa: 1Filócrateschacharlibrokatuyaña 2.Nayraqataluraña:1.1.

a)Bibliotecarioukanaamtapa,judiokatuntatajaqinakaru qhispiyañataki,mäpankachurañataki b)Ukaemancipaciónukaxa.

c)FiladelfomarkanEleazarchachanqillqatapa d)Jaskhiwi

e)Pankajaqukipañatakiutt’ayatacomitéukanasutinakapa.

3Reyinregalonakapatqhanañcht’aña: a)Mesa(inasjuk’ampelaboradomuebleluratächi) b)Maynixuñacht’ayi.

4Jerusalénmarkatqhanañchaña a)Templo(ukatuma-trabajosistema) b)Ukaceremonia. c)Ciudadelaukaxa d)Markanaka e)Pampauraqinaka.

5Eleazarchachandespedidapa

6Eleazarchachankamachitqhanañchäwipa(ukaxwali ch’ullqhiyatiñawa).

7Jaqichasiña

8Manq’aña(72jiskt’awinakaukhamarakijaysawinaka) 9.Librojaqukipaña.

1JAQTHAPI

Egiptomarkanjudionakaxkatuntatuñjasipxänaukhaxa, TolomeoFiladelfochachaxnayrïrjach’abibliófiloukham uñt’ayasi.Jupaxtaqikunatixakapachanutjkiukanak bibliotecapanutjañapmuni;MoisesanLeyinakap katuqañatakix100000katuntatjaqinakaruwuka irnaqäwitakaljantañmunäna,akhamsasawjachʼatarsu: “¡Chiqpachansamäjiskʼabendicionawa!”

1NiyakejjaynayajjjudionakanEleazarjachʼasacerdotepar visittʼatajatmäamtañsarnaqäwitakmaterialapthapta,ukat jumajjFilócrates,kunjamtïnayaramtayañajjjanchʼamäki ukhama,kunatsamisiónlurañajjwakisiukatkuna amtampislurasïnaukatoqetmäyatiyäwikatoqasajjwali jachʼaimañamtastajja,ukatwajumatakukatoqetqhan qhanañchañyantʼawayta,kunattejjjumajjyateqañ munañanïtamwaamuyasta,mäsumaluräwijaqinjuk’amp jach’ayänakapawa--sapakutiw‘yatiñanakaparuukat jikxatatanakaparyapxatañatak’yant’añapa,sarnaqäwit yatxatañtuqijanukaxchiqpachanpachpalurawinakan chikancht’asis

2Ukhamatwa,jukʼampjachʼayänakapthapisinjja,almajj qʼomachuymanuttʼayasi,ukatDiosaryupaychañamtap uñtʼayasa,ukajjtaqekunatsipansawalijachʼaamtäwiwa, ukatwaukajjjanpantjasirirpirjamapnaqi,ukhamatwamä cheqaamtarpuriraki

3Religióntuqityatiñanakthaqhañaxnayatakixwali askiwa,ukatwukajaqiruxembajadalurañqalltawayta, jupaxmarkachirinakapanukhamarakyaqhanakanwali jach’añchatawuñjasiwayi,sumasarnaqatapataukhamarak jach’akankañapatsa,ukatjupaxmarkapanukhamarak yaqhamarkanakanjudionakatakixwalivalorani documentonakanïnwa,Diosankamachipqhanañchañataki, kamachinakaparjamaukaxqarapergaminonakaruw judionakanletranakapampqillqt’ata

4Ukatxa,walikusisitawakaembajadalurañqalltawayta, nayraqataxreyinkatuntatjudionakansutipxar achiktʼasiñwajikxatta,jupanakaruxreyinawkipawJudea markatEgiptomarkarapapxatayna,kunapachatïnayrïrkuti akamarkarkatuntasinEgiptouraqikatuntaskänaukhaxa. 5Nayajjakasarnaqäwyatiyañajajjwaliaskiwa,kunattejj jumanakajjqollanäñmunañamampiukatqollanleyirjam jakapkiukajaqenakampsinttʼasitamampejjjukʼamp jankʼakiwistʼapjjäta,kunattejjjumapachpawukaqhepat islatnanakukarjutta,ukattaqekunatïalmajj chʼamañchtʼkistuukistʼañmunaraktawa.

6Nayrakutixmäqillqatapayanipxsma,kunanakatï judionakanjaqinakapatyatiyañaxwaliaskïkaspasukham amuyasta,ukaqillqatkatuqawayta,Egiptomarkanwali yatxattʼatjachʼasacerdotenakatxa.

7Kunjamtïjumanakajjamuyunakamaryanaptʼkaspa ukanakatyatiñanakjikjjatañwalmunapjjtajja,nayajjtaqe kunayatiyäwinaktïchʼamajäkiukanakjumanakar yatiyañajjwakiskaspaukhamwaamuyasta.

8Taqikhitinakatixpachpaamuyunïpkänukanakarux pachpalurañawjikxatasiñajaukampisjumanakarux juk’ampiwamuyastakunatixjumanakaxwalijach’a amtäwinakanïpxtawa,ukatjumanakaxjaniwjilajakïktati, janiwwilatsipansjuk’ampikiti,janukastinayamp mayakïpxtawasumasarnaqañthaqhañataki

9Quritapsutkusisiñasa,janirakiwkunayänakatïchʼullqhi amuyunakanwaliaskituñjatäkiukanakasa,janiwcultura thaqhañasaukatukayatjjatañatakejjqollqegastktanuka pachpaaskinakchurkiti

10Ukampismäjukʼatiempouñtʼayasajjjan qarjayasipjjañajatakejja,märatukiwkuntïsisktaukatoqet parltʼaskä

11DemetriodeFalerosatreyinbibliotecapanpʼeqtʼiripajja, waljaqollqekatoqäna,ukhamatakapachankirtaqelibronak apthapiñamtampi

12Alasisaukattranscripcióntoqewreyinamtapjja, chʼamaparjamphoqäna

13Mäkutejjukankäyätukhajjakhamsasawjisktʼapjjetäna: “¿Qhawqhawaranqalibronakasbibliotecanutji?ukat akhamsasawjaysäna:‘Rey,päpatakwaranqajila,ukat qhipharuxchʼamachasiskäwa,qhipharkirjaqinakar tantachtʼañataki,ukhamattaqpachaxphisqapatakwaranqa jaqinakarpuriñapataki’sasa¡Judionakanleyinakapajj transcripciónlurañajjwaliaskiwaukatbibliotecamanmä cheqajjutjañapawasasawsapjjetu!

14‘¿Kunasukhamlurañatjarkʼtamjja?’sasasasawreyejj jaysäna‘¡Taqikunatixwakiskiukaxjumanakan amparamaruchatäxiwa!

15Demetriojilatajjakhamsänwa:‘Arujaqokipañaw wakisi’sasawDemetriochachajjsäna,‘judionakan markapanjja,mäyaqhaalfabetoapnaqapjje(kunjamtejj egipcionakajjletranakajjmayjmayjaletranakanïpjjarakiwa) ukatyaqhaaruparlapjjaraki’sasa

16Jupanakajjsiríacoarutwaparlapjjañapa,ukampisjaniw ukhamäkiti;arupajjmayjmayjawa’sasa

17Ukatreyejjtaqekunatïpaskänauksumamuyasajja,mä cartajudionakanJilïrSacerdoteparqellqapjjañapatakiw mayïna,ukhamatamtapphoqasiñapataki

18ReyinawkipajjJudeamarkatapapkänaukajudionakar qhespiyatäñapataki,SosibiodeTarentumukatAndreassat guardaespaldapʼeqtʼirinaknayraqatanmayipjjañatak tiempojjpurinjjaspasasawamuyayäta,kunattejj kunapachatïCoele-SyriaukatFeniciadistritonaktaqpach ataquelurawaykänaukhajja,sumasuertempiukatjan ajjsarirïñampiwataquelurawayänaissue,markar katuyasiñatakaxsarañthakinxyaqhipuñisirinakaparux apayataynaukatyaqhipanakaxkatuntatjaqinakar jisk’achatayna.

19JudionakanmarkapatEgiptomarkarapaskäna ukanakajja,patakwaranqatjukʼampïpjjänwa

20Ukanakatxakimsatunkawaranqajaqinakapthapisin guarnicionanakaruwuttʼayäna

21(Janiräkipansa,waljajudionakawEgiptomarkarpersa jaqempchikjutapjjäna,nayratiemponjja,Etiopía markankirreyircontrasaytʼasinPsameticosatchachar yanaptʼañatakejjEgiptoruwkhitapjjäna.

22Kunjamtïnayrajjsisktxa,Tolomeojjjupanakatjjawali sumajaqenakajlliwayi,jupanakajjwalisumajaqëpkäna ukatjanajjsarirïpjjataplaykojjwaliuñtʼatäpkänauka chachanaka,ukatarmanakampiuchasïna,ukampis mayninakatsipansajachʼamasa,jupanakajjwali chuymanïpkänajanukajjwaliwaynäpkänaukanaka,ukat warminakarojjesclavöñaruwjiskʼachäna,janiw munañaparjamuklurañmunkänti,janukasti soldadonakapawjupanakarmäpremioukhamsapjjäna kunaluräwinakatïchʼaxwäwinlurapkänaukanakxa

23Kunjamtïnayrajjsisktanjja,jupanakan qhespiyatäpjjañapatakiwmäoportunidadjikjjatayäta, ukatwareyirojjakaarsutanakampiarsta‘Jansintijan amuytʼasirïpkañäniti,ukhamatwaluratanakasajjarunakasar kʼarinakchurañapatakjaytañasa.

24Niyakejjaykunaleyinakatïjanqellqañakmunktanjja, janukastijaqokipañmunktanukajjtaqejudionakanïchejja, ¿kunacheqañchäwisembajadasatakjikjjatsna,jupanakat waljajaqenakajjreinomanesclavotuñjatäsipkiukhajja?

25Jumankhuyapayasiñamampi,waliqamir khuyaptʼayasisa,khitinakatïukhamjanwaliesclavöpki ukanakarantutapjjam,kunjamtïnayajjwaltʼaqesisktauk yatjjatañatakejja,leyinakapchurkiukaDiosawreinomar uñji.

26JupanakajjpachpaDiosaruwyupaychapjje,Tatituruw yupaychapjjaraki,Tatiturusa,TaqeJachʼaLuririrusa,taqe jaqenakjama,nanakaspachparey,yaqhasutinakampi sutichapkstanjja,Zeus1janukajjDis

27Ukasutixnayrïrnayraachachilanakasanwaliaskiwa juparchurata,khititixtaqikunasjakañampchuratäkiukat uñstaski,ukaxchiqpachapuniwTaqpachanJaqichasit ukhamarakTatitupasañmuni

28Taqejaqenakarojjjachʼachuymanïpjjatap uñachtʼayapjjam,esclavotkatuntatäpkiukanakar antutapjjam’sasa

29Mäjukʼatiempotjja,Diosartaqechuymamayiskayäta ukhajja,reyinamuyuparsumamuytʼayañapataki,ukhamat taqekatuntatjaqenakajjqhespiyatäpjjañapataki--(kunattejj jaqenakajjDiosanluratäpjjataplaykojja,Jupaw liwjjatatäpjjeukatmayjtʼayatäpjjewa

30Ukatpïkunaymanmayisïwinakampiwchuymarapnaqir Diosarjawst'ta,reyinmayitaxphuqhañapataki.

31Diosajjmayisïwijphoqasiñapatakejjsapjjayätaukhatjja, jaqenakanqhespiyatäñatakejjwalisuytʼäwinïyätwa.

32Kunapachatïjaqenakajjcheqaparsarnaqañlayku,suma luräwinakapphoqañatakejjmäkunlurañamtapkiukhajja, TaqeChʼamaniDiosajjchʼamachasipjjañapatakiukat amtanakapsumphoqayaraki)--reyejjpʼeqepjachʼar aptasawkusisitajanumpinayaruñkatasinjisktʼitu: ‘¿Qhawqhawaranqajaqenakanjaktʼapjjanisasinamuyta?’ sasa

33UkajakʼansaytʼatäskänaukaAndresajjakhamsänwa: ‘Patakwaranqatmäjukʼampi’sasa.

34‘¡Chiqpachansamäjiskʼabendicionawa,¡Aristeasan mayitapaxa!’sasawreyixsäna

35UkatSosibiojilatampiukatukankapkänauka yaqhepampejjakhamsapjjäna:‘Jïsa,ukampisjachʼa

Diosartaqechuymachurañmunapjjatamjja,jachʼa chuymanïpjjatamlaykojjwaliaskipunïniwa’sasa.

36TaqichʼamaniDiosaxwalijachʼañchatätawa,jachʼa jachʼatukuñampiwtaqinayraawkinakamatsipansajachʼar aptatätaxa,chʼamamarjamjachʼayuspärañofrendaJupar churañaxwalikïskiwa’sasa

37Ukaarsutanakatxawalikusisitawpallapallanakan pagawiparuxkutt’ayañqullqimpyapxatatäñapataki,sapa esclavotakixpätunkdrakmadueñonakarchuratäñapataki, mäordenpúblicauñstayañapataki,ukatkatuntatjaqinakan registronakapaxukaruchatäñapatakiwkamachi

38Jupajjwalichʼamanïtapwauñachtʼayäna,kunattejj Diosawamtasajjtaqechuymaphoqhäna,ukatjaniw awkipanejercitopampEgiptomarkarjutapkäna ukanakarukikuttʼayañapatakwaytʼkänti,janukasti khitinakatïukatiemponayrajutapkänajanukajjqhepat reinoparapanipkänaukanakarkuttʼayañatakiwwaytʼäna 39Qhespiyasiñqollqejjpusipataktalentojilaqollqeruw jiljjattanisasawjuparqhanañchapjjäna.

40Nayaxamuyta,ukakamachinmäcopiapuchañaxwali askïspawa,ukhamatwareyinjachʼachuymanïtapax jukʼampqhanuñachtʼayasini,ukatDiosaxukhamwalja jaqinakarqhispiyañatakiwchʼamchuräna

41Reyindecretopajjakhamsänwa:‘Taqekhitinakatï awkisanejercitopanSiriaukatFeniciamarkarnuwasipkäna ukatjudionakanmarkaparnuwasipkänaukatjudionakan katuntatjaqenakampkatuntatäpkänaukatAlejandría markaruukatEgiptomarkarkuttʼayapjjänajanukajj yaqhanakaraljapjjarakïna--ukatukhamarakiwkawkïr katuntatjaqenakatïukatiemponayrajjjiwasan oraqenkapkänajanukajjutjapkänaukanakarus katuntapjjarakïnaukaqhipatakachiqarapanipxatayna-taqikhitinakatixukhamkatuntatjaqinakaxmäkiw qhispiyapxañapa,sapap’iqinxpätunkdrakmaqullqit qhispiyasiñqullqitkatuqapxañapa

42Soldadonakajjukaqollqejjreyinqollqepatyaptʼataw märegalotkatoqapjjani.

43Jiwasaxamuyapxtanwa,awkisanjanmunataparjama ukatjanwalïñapatakiwkatuntatäpxañapäna,ukaturaqip tʼunjañasaukatjudionakarEgiptomarkarapañasa, pallapallanakanjanwaliluratapawasasawamuyapxta 44Ch'axwañpampanpallapallanakarkatuntatyänakaxtaqi yänakkatuntatäñapänwa.

45Ukhamarusjaqinakaresclavöñarjiskʼachañaxmäjan chiqaparuñjañänwa

46Ukatpï,kunatixuñt’atawa,taqijaqinakarchiqaparuñjañ yatintatätanxa,juk’ampiruskhitinakatixjanchiqapar uñjatäpkiukanakaru,ukhamaraktaqijaqinakarchiqapar uñjañatakisch’amachastanxa,chiqaparuñjañampi,Diosar yupaychañampmayitaparjama,ukatwa,judionakan jaqinakapatarsusipxi,jupanakaxkunachiqansesclavotjam uñjasipxi,kawkïrchiqansjiwasanapnaqäwisanxa khitinakatixukanakapnaqapkijupanakaxqullqixamtatäki ukkatuqapxañapawaukatqhispiyatäpxañapawaukatjaniw khitislurañanakapphuqhañanxqhiphart’atäñap uñacht’ayañapäkiti

47Akakamachiapsutäxatapatxakimsaurutxa,munañasar phuqañatakiuttʼayatoficialanakatakixesclavonakatlista lurapxañapawa,ukatjankʼakiwkatuntatjaqinakan jaqinakaruñachtʼayapxañapa.

48Ukajanwaltʼäwejjmäamtarpuriñajjjiwasatakejj walikïskaniwasasawamuyapjjta

49Khititïgustkiukajja,khititïukadecretojanistʼki ukanakatyatiyaspawa,ukajaqejjjuchanïtapuñachtʼayatäni ukhajja,esclavoparuwtukuni;ukampisyänakapaxreyin tesoroparuwkatuyatäni’sasa.

50Kunapachatïukadecretojjreyirliytʼañapatakapapjjäna ukhajja,taqeyaqhayatichäwinakawutjäna,janukasti ‘kunakatuntatjaqenakatïukatiemponayrajj oraqenkapkänajanukajjqhepatakanapanipkäna’siskiuka arunakakiwutjäna,ukatjachʼachuymanïtapataukatjachʼa chuymanïtapatreyejjukacláusulauchasawukacláusula uchäna,ukatkuttʼayañatakmunaskiukaqollqejjtaqe chuymawuchatäñapänasasawsänafuerzasukanpayllawi apnaqirinakampiukhamarakibanquerosrealesukanakampi, ukhamatwaukatuqitxaamtasïnaukatxadecretoukaxa paqallqurunakaiyawsatarakiwa

51Qhispiyasiñatakixsuxtapataksuxtatunkatalentojila qullqiwutjäna;kunattixwaljajiskʼawawanakaw taykapampchikaqhispiyatäpxäna

52Ukanakatpätunkatalentoqollqepagañatijanichasasin jisktʼasipkänaukhajja,reyejjuklurañapatakiwmayïna, ukhamatwaamtapjjajukʼampsumphoqäna

2JAQTHAPI

Kunjamsaestadonasuntosukanakatjukʼampsuma qellqatanakajjimasïnaukuñachtʼayañaGobiernoWila JaljataMäcomitésojjtaniuttʼayatäpjjewa,jupanakajj JerusalénmarkankirJilïrSacerdotenukar sarapjjañapataki,ukatmaynitmaynikammayjtʼayasiñatak wakichtʼapjjañapatakiAristeasjupaxdelegaciónukan p’iqinchiriparuwutt’ayata.

1Uklurasjjänaukhajja,judionakanlibronakapan qellqatanakaptoqetmäamtañmäamtarpuriñapatakiw Demetriorojjmayïna.

2NayrajjtaqekunatïEstadonutjkänaukanakajj decretonakampiukatwalichʼamäkiukampiwukaegipcio reyinakajjlurapjjerïna,janiwkunasjankunslurapkänti.

3Ukatukhamatwaamtañutancopianakapasa, cartanakapasa,qhawqharegalonaksaapayanipjjänaukat sapamayniwkunjamäpjjesaukucharakta,kunattejjsapa mayniwjachʼajachʼatukuñansa,técnicatoqetwalisum yatipjjäna

4Akaxmäcopiaukawa,ukaxmäcopiaukawa.Demetrio jachʼareyinamtasiñapa‘Niyakejjayrey,bibliotecam tukuyañatakejjmunaskiukalibronakajj mayachtʼatäñapataki,ukatjanwaltʼayatlibronakajj askichatäñapataki,ukatwajumajjmunañanakam phoqañatakejjtaqechuymachʼamachasiwayta,jichhajjaka amtawjumanayraqatanuñachtʼayañatakejjutjitu

5Judionakanleyipatparlirlibronakajj(yaqhepjukʼa libronakampi)bibliotecanjaniwutjkiti

6Ukaqellqatanakajjhebreoletranakampi,arumpi qellqatawa,janamuytʼasisawqhanañchasi,janiwnayrïr qellqatampisaskiti,kunjamtïyatirinakajjyatiyapkitu ukhama;kunattixjanipuniwmäreyinuñjatäpkitijupanakar jarkʼaqañataki

7Ukanakaxbibliotecamanchiqaparluratäñapawa,kunattix ukakamachinakaxDiosatjutataplaykuwyatiñampi phuqtʼata,janirakiwkunajanwalinakasutjkiti

8Ukatwaliterariochachanakaukatpoetaukatwalja sarnaqäwinakatqillqirinakaxukalibronakatukatukarjam jakapkiukatjakapkiukachachanakatparlañatjithiqtapxi,

kunattixjupanakanjakäwipatamuytʼatapaxwaliqullanawa ukatreligiosoukhamarakiwa,kunjamtïHecateodeAbdera satchachaxsiskiukhama

9Rey,jumatïmunaskstaukhajja,JerusalénmarkankirJilïr Sacerdoteruwmäcartaqellqani,sapatributsuxtajilïr irpirinakarkhitañapataki,mäarunjja,walisumajakañan jakapkiukatleyinakaparjamwalisumyatjjatapkiuka chachanaka,ukhamatkawkhantïjilapartejjmäamtar puripkiukyatjjatañataki,ukhamatwamächeqaparjam jaqokipasisajjmächeqanuñtʼayasiñänipachpairnaqawi ukhamarakiamtamampi

10¡Sapakutisumajakasiñajjjumanakanutjpan!’sasa 11Ukaamtäwuñachtʼayasjjänaukhajja,reyejjEleazar chacharukatoqetmäcartaqellqapjjañapatakiwmayïna, ukanjjajudionakankatuntatjaqenakajjqhespiyatäpjjänwa 12Ukatstiphisqatunkatalentoquri,paqallqtunkatalento qullqi,waljasumaqalanakchurarakïna,manq'añanaka, vasonaka,mämesa,libadocopanaklurañataki

13Ukatkhitinakatïcajapuñjapkänaukanakarus ewjjtʼarakïna,kunayänaktïukalurañatakmunapkäna ukanakajllisipjjañapataki,ukatmäpataktalentoqollqew templotakiukatyaqhaukhamanakansacrificionak churañatakapayapjjañapa

14Cartanakancopianakapjumanaknayraqataruchañ tukuyatatjja,kunjamsalurasïnauksumqhanañchtʼapjjäma. Reyincartapajjakhamsasawtʼijtäna:

15‘TolomeoreyejjEleazarjachʼasacerdoteruwarunttʼäna, arunttʼarakïna.

16Niyakejjayjiwasanreinosanjjawaljajudionakajj utjchejja,persajaqenakajjJerusalénmarkatapapjjäna, jupanakarojjwaljajudionakawawkijampichikaEgipto markarkatuntatjutapjjarakïna,jupanakatjjawalja jaqenakaruwejercitoparuchäna,ukatsapürutsipansa jukʼampqollqechurarakïna,ukatpʼeqtʼirinakapanjan jitheqtatäpjjatapuñachtʼayasajjfortalezanaklurasaw jupanakarucharakïna,ukhamatukamarkankir egipcionakajjukhamäpjjañapatakijupanakamp axsarayasiña

17Nayastitronoparmakhatawaykäyätukhajja,taqe markamankirinakarojjsumachuymampiwuñjta, jukʼampejjjumanakanmarkamankirinakarojjsuma chuymampiwuñjta,patakwaranqajilakatuntat jaqenakaruwqhespiyawayta,jupanakandueñonakaparojj qhatunqollqechurasa,ukatwaljajaqenakan munañanakapampmarkamarojjjanwalinaklurapjjchejja, jupanakarkuttʼayawaytwa.

18Kunatixnayanlurañaxch'amanchawayituukaxDiosar yupaychañmunañawa,ukatjach'aDiosaryuspajarañ munañaxa,reinoxsumankañampjach'ajach'atukuñamp taqiakapachanuñjatajata

19Ukatjja,khitinakatïnayajjwalisumjakasipkäna ukanakaruwejercitojarjawstʼarakta,khitinakatïnayan jaqejampichikañchasiñatakwakiskäna,tribunalan confiyatäpjjañapäkänaukanakarusnayajjoficialanakan cargonakaparuwuttʼayarakta

20Niyakejjaynayajjukajaqenakaru,akaoraqpachankir judionakaryuspärañmunatajlaykojja,jumanaktaypin apnaqaskiukahebreoarutgriegoaruruwleyinakamajj jaqokipatäñapa,ukhamatukalibronakajjbibliotecajanutjki ukareyinlibronakaparyaptʼatäñapataki.

21Sapatribumatsuxtajilïrirpirinakajllipxäta,suma jakasirjaqinakäpxani,kamachinaktuqityatxattʼatäpkiukat

qhanañchañyatipxätamukhaxa,jumanakansuma chuymanïpxätaukattaqichuymachʼamachasitaxlaykus mäpremiochuräta,ukhamatchʼaxwañtuqit jisktʼäwinakanxa,kawkïrtaripäwitïjilapartexiyawsapki ukjikxatañataki,kunattixukayatxatäwixjukʼamp wakiskiriwa

22Ukaluräwiphoqasajjwaliuñtʼatäñwasuytʼaskta 23Andreas,guardiajanpʼeqtʼiriparu,Aristeassat chacharuwkhithawayta,jupanakaruswaliaskituñjta, jupanakaruwukajanwaltʼäwjumanakar uñtʼayapjjañamataki,ukatpataktalentoqollqe churapjjañamataki,ukaqollqejja,templotakloqtañatakejj nayrïrachunaka,sacrificionakaukatyaqhareligioso ritonaka

24Jumanakatixukatuqinakanmunañanakamatxa qillqanipxitaukhaxa,mäjach'akhuyapayasiñawnayarux churapxita,mämachaqamigöñarsüwichurapxita,taqi munañanakamaxjank'akiwphuqhasiniSarxaña!

25UkacartarojjEleazarjilatajjakhamsasawsum qhanañchäna:‘JesueloSacerdotejjTolomereycheqpach amigoparuwaruntawayi’sasa

26Nayanjach’amunañanakajaxjumanakanaskipataki, Arsinoereina,kullakaman,wawanakamanaskipataki

27NayajjwalikïsktwaCartamkatuqta,amtäwimampi, sumaiwxanakamampixwalpunkusista.

28Taqijaqinakarjawsthapisinliyt'arakta,ukhamat Diosasaryupaychapxatamatyatipxañapataki

29Nayastijupanakaruñachtʼayaraktwakunacopanaktï apayapktaukanaka,pätunkaqori,kimsatunkaqollqe, phesqaplatonaka,Diosarluqtañmesa,ukhamarakpatak talentoqollqesacrificionakloqtañataki,kunatïtemplojj munaskiukanakchurañataki

30UkachuräwinakxaAndreas,jumanakanwali jachʼañchatluqtirinakamatmaynïriwapanipxitu, ukhamarakiAristíaschachana,sumajaqinakasa,chiqa jaqisa,yatiñkankañapampiwaliuñtʼatäpki,taqikunan jachʼaamtanakamsa,askiamtanakaman uñtʼatäpxañamataki

31Ukajaqinakaxyatiyäwimyatiyapxitu,nayatsamä jaysäwikatuqapxitu,cartamarjama.Nayaxtaqikunatix jumatakixaskïkiukanakiyawsañmunta,mayiwimaxwali januñt’atäkchisa

32Jumanakaxmarkachirinakasaruxwaljaaskinakwa churapxtaxa

33Ukspachawjuma,kullakama,wawanakama, amigonakamasutipxarusacrificionakluqtawayta,taqi ch'amanDiosaxtaqich'amanDiosaxjumanakanreinomar sumankañampjark'aqañapatakiwmayipxäna,qullanLey jaqukipañaxjumatakixaskïñapataki,suma phuqhasiñapataki

34Taqejaqenakannayraqatapanjja,sapatributsuxtajilïr irpirinakaruwajlliwayta,jupanakajjsumajaqenakäpjjänwa, cheqaparsarnaqerjaqenakäpjjänwa,jupanakaruw leyinakajanmäcopiapaptʼasitjumanakarapayanipjjsma

35Askireyi,jumatixkamachinakjaqukipañtukuyxasax ukajaqinakaxjankunajanwalt'äwinkutt'ayatäpxanisasin yatichapxätaukhaxa,walikhuyapayasiñawutjani.Sarxaña!

36Jilïrirpirinakansutinakapaxakanakawa:Nayrïrtributxa: José,Ezequías,Zacarías,Juan,Ezequías,Eliseo

37Payïrtributjja,Judas,Simón,Samuel,Adeo,Matatias, Esclemiasukanakawutjäna

38KimsïrtributstiNehemia,José,Teodosio,Baseas, Ornias,Dakisukanakawutjäna.

39Pusïrtributjja:Jonatán,Abraeo,Eliseo,Ananías, Cabriasukanakawutjäna....

40Phisqatributjja,Isaac,Jacob,Jesus,Sabateo,Simón, Leví

41SuxtatributstiJudas,José,Simon,Zacarías,Samuel, Selemasukanakawutjäna.

42Paqallqutributjja:Sabateo,Sedequías,Jacob,Isaac, Jesias,Nateo

43Llatunktributjja:Teodosio,Jasón,Jesus,Teodoto,Juan, Jonatán

44Ukallätunktributjja,Teófilo,Abraham,Arsamos,Jasón, Endemias,Daniel

45Tunkatributxaakanakawa:Jeremías,Eleazar,Zacarías, Baneas,Eliseo,Dateo.

46Tunkamayantributjja,Samuel,José,Judas,Jonates, Chabú,Dositeo

47Tunkapayantributjja,Isaelo,Juan,Teodosio,Arsamos, Abiétes,Ezequiel

48TaqpachanistipaqallqtunkapayanipxänwaUkhamaw Eleazarampiamigonakapampixreyincartaparjaysapxäna.

3JAQTHAPI

Ukanjja,kunamesatïutjkänaukatsipansajukʼampsuma ukatsumamesatwaqhanañchasiUkhamarakiyaqha qamirregalonaka,Egiptomarkanjichhakallsutanaka uñjasaxwaliaskiwa

1Jichhaxarsutaxkutt’ayañatakiwsaraskä,ukatarteukan luratanakapatmäqhanañchäwichurañani.

2Jupanakajjwaliyatiñampiwluratäpjjäna,kunattejjreyejj janiwqollqeaptʼaskäntiukatsapamayniwirnaqerinakar uñjäna.

3Ukhamajjjaniwmächeqatqʼomachapkaspänti,nijan amuytʼasistukuyasipkaspänti

4Nayraqataxmätablauñacht'ayapxäma.

5Ukalurañajjwalijachʼäñapatakiwreyejjwalllakisïna, ukatJerusaléntemplonutjkänaukamesajjkunjajachʼänsa ukatoqetjja,ukacheqankirjudionakaruwjisktʼäna.

6Ukatupunakqhanañchasajja,jupajjjukʼampjachʼauta luraspatisasawjisktʼäna

7Yaqhepsacerdotenakasa,maynijudionakasa,janiw kunasjarkʼkaspatisasawsapjjäna

8Ukatxa,phisqakutijachʼajachʼalurañaxwalpunmunta sasawsäna,ukampistemplonluqtañatakix inamayakïñapatakixpächasïna

9Jupajjregalopajjjaniwtemplonuchatäñapmunkänti, kunattejjkhitinakatïwakiskirsacrificionak loqtapjjañapäkänaukachachanakajjjuparchurapkänauka mesapatjjarsumlurapjjaspaukhajja,jukʼamp kusiskañänwa.

10Jupajjjaniwqorijanutjatapatnayrïrmesajjjiskʼajachʼa luratäkaspasukhamamuykänti,ukampiskunatsauka mesajjlurasïnaukajjutjpachänwasasawsäna

11Ukakamachitïchurasispänaukhajja,janiwkunas pistʼkaspänti.

12Ukhamastijaniwjuchalurañasäkiti,janirakiwkunatï wakiskiukarjamsarnaqañasäkiti

13Ukapachparakiwtaqikunaymanartenak lurapxañapatakmayïna,kunattixjupaxwalijachʼa amuyunakanïtaynawaukatnaturalezaxwali

amuytʼasirïtaynawa,ukatukatukuyatluratanakax kunjamsauñachtʼayaniukamuytʼañapatakiwyanaptʼäna.

14Jupajjewjjtʼarakïna,kawkhantïJudionakan Qellqatanakapanjanewjjtʼanakajjutjkiukanjja,taqekunas sumauñnaqtʼanïñapataki.

15Kunapachatïukhamewjjtʼanakajjqellqatäjjänaukhajja, mäcartakamawphoqasiñapäna

16Ukamesastipämetro1largo,mämetroancho,mä metrochikatanialturani,q'umaquritluratlurapxäna

17Kuntïnayajjsisktaukajjjaniwyaqhacimientopatjjar uchatjiskʼaqorikïkänti,janukastitaqpachutapajjwali jachʼaqoritluratänwa

18Ukjjarustimäamparanchotmäbordatlurapjjarakïna. 19Ukatstioladanakatluratmäcoronawutjäna,uka coronajjkimsaladopanwalimuspharkañluratsoganakar uñtatgrabadoukhamänwa.

20Kimsakʼuchunakanïnwa,kunjamsalurasïnaukajjsapa ladopanjjapachpakïskänwa,ukhamatkawkïrladotsa muytʼapjjänaukajjpachpauñnaqanïpjjänwa.

21Bordemanqhankirpätoqetjja,mesajakʼankirpäladojj walisumalurtʼatänwa,ukampisanqäjjtoqetwa uñchʼukirinakajjuñchʼukipjjäna.

22Jichhajjpäladopanpatathiyapajjwalijachʼänwa, kunattejjkunjamtïsisktanjja,bordejjkimsaladopankänwa, kawkhantïjakʼachaskänaukacheqatjja.

23Ukaqʼañunaktaypinjja,walisumaqalanakawutjäna, ukaqalanakajjmäjanuñtaskañaparatompiwmaynit maynikamchʼoqantatäpjjäna.

24Jankunajanwaltʼäwinuñjasipjjañatakejjtaqeniwqorit luratagujanakampisumasaytʼayatäpjjäna,ukaagujanakajj qalanakanpʼiyanakaparuwuchatäna.

25Ladonakapanjja,sumakatjjaruñatakejjchintʼanakampi chintʼatäpjjänwa

26Mesamuytasankirbordejja,alayaruwliwjjatasïnaukat nayranakampijikiskänaukacheqanjja,walisuma qalanakanwamäpatrónyuqallwawanakajjlurasïna,ukajj estriadosatrelievesatrelievesapürumpiwwalisuma grabatäna,ukarelievejjtaqpachmesamuytasajjwali sumwamayachtʼatäna

27Ukaqalanakmanqhanjja,laqʼonakuñachtʼayañatak wakichtʼatäpkänaukaqalanakmanqhanjja,kunayman frutanakawutjäna,ukacoronanjja,uvas,siwarachʼuqi, dátil,manzana,granadaukatukhamuñtasitanakawutjäna.

28Ukaachunakaxwalisumaqalanakatluratänwa,uka achunakaxpachpasaminakanïnwa,ukaachunakaxquri ch'ankhampiwmesathiyanakarmuyuntapxirïna.

29Ukatfrutacoronauchatäxänaukaqhipatxa,manqharux yaqhapatróndeyuqallwawanakaxwalisumaqalanakaruw uchatäna,ukatyaqhaflautanakampi,relievenakampiw uchatäna,ukhamatmesaxpätuqitapnaqatäñapataki, dueñonakanmunataparjamaukatukatwaoladanakampi ukatfronterampixmesakayunakapkamajilxattayapxäna.

30Mäjachʼaplatolurapxänaukatpusiñikʼutthiyaruw chintʼapxäna,ukhamatkayunakaxukaruchatäñapataki, ukatlinch-pinsukanakampiwwalichʼamampiw chintʼapxäna,ukaclavijanakaxbordemanqhankirsockets ukanakaruwuchatäpxäna,ukhamatmesatkawkïrladotï jaqinakaxmunapkiukanakapnaqapxañapataki

31Ukhamatwaukaluräwixpanpachanapnaqañamtatap qhanamuyasïna.

32Pachpamesapatjjanjja,mä‘maeander’grabapjjäna, chikataypinjjawalisumaqalanakawuñstäna,rubí,

esmeralda,ónixukhamarakiyaqhakastaqalanaka,uka qalanakajjwalisumauñnaqtʼanïnwa.

33Ukat‘maeander’jakʼanjja,mämuspharkañredukaw uchasïna,ukajjmesachikataypirojjmäromboideukham uñtatänwa,ukatukapatjjarojjmäcristalukatámbar ukanakawlurasïna,kunjamtïsapkiukhama,ukaw uñjirinakarojjjanuñtasituñachtʼayäna

34Mesankayunakappʼeqenakani,liriokʼajkirlirionakar uñtatlurapjjäna,mesamanqharqontʼatlirionakaruñtasita, uñjkañcheqanakajjcheqasaytʼatäkiukalaphinakar uñtasitänwa

35Uraqinkayupaxmärubísatlawatluratänwa,ukatmä amparanchoruwtaqpachmuyuntäna.

36Zapatouñtatänwa,llätunkaamparanakanïnwa

37Ukapatxaruwkayuxtaqpachjach'auraqinakapax samart'äna.

38Ukakayurojjqalatjiltʼirhiedraukhamuñachtʼayapjjäna, akanthussatqoqampichʼoqantatuvayapumpi muyuntatänwa,ukaalistiuvachʼaphinakampi muyuntatänwa,ukaachunakajjqalatluratänwa,kayu patakama

39Pusikayunakaxpachpaestiloukanluratawa,ukattaqi kunaswaliyatiñampiwlurasiwayiukatuchatarakiwa,ukat walimuspharkañyatiñanakaukatyatiñanakaxnaturaleza ukarchiqaparlurañatakiwapthapita,ukatkunapachatix thayaxthayampich’allxtayatänukhaxlaphinakarux kuynt’ayañawutjäna,ukattaqikunaschiqpachchiqpach chiqaparuñacht’ayatukarjamluratawa.

40Mesapatjjarojjkimsatʼaqaruwmätʼaqatʼantʼaruñtat lurapjjerïna,ukattaqeanchorojjchʼiyarchʼiyarchʼiyar chʼiyarchʼiyarchʼakhanakampiuchatänwa,ukhamatwa chʼaphinakanjikisiñapajjjaniwuñjaskänti,janirakiw jikjjataskänti

41Mesanthiyapajjjaniwchikatmetrotjukʼampjiskʼäkänti, ukhamajjtaqelurañajjwaljatalentoqollqeruwtukuñapäna

42Niyakejjayreyejjjanjachʼaparyaptʼañmunkäna ukhajja,ukaqollqejjjukʼampjachʼäspaukhajj munasispänwa

43Taqikunasamtaparjamawtukuyata,walimuspharkaña, muspharkaña,januñtaskañartempi,januñtasitsuma uñnaqt’animpi

44Mixtañphukhunakatxa,pämanqʼañanakaxqurit luratänwa,ukatsapürutchikataypikamawbalanzanakjam luratrelieveukampgrabatäna,ukatbalanzanaktaypinsti walivaloraniqalanakwaliyatiñampiwuchatäna

45Ukxarustimä‘maeander’mämetroalturani,uraqpamp chikawaljasaminakanwaliaskiqalanakatluratawa,jach’a ch’amanchawiartísticoukatsumauñacht’ayasa.

46Ukapatjjanjja,mämosaicowutjäna,ukajjrombo ukhamluratänwa,ukajjllikaruñtatänwa,ukatbordekamaw purirakïna

47Chikataypinxa,jiskʼaescudonakawkunaymansuma qalanakatluratäna,maynitmaynikamawuchatäna,ukat kunaymankastawa,janiwpusiamparlukʼanatjukʼampi anchonïkänti,ukanakawuñnaqapjukʼampsumaptayäna

48Ukapatanjjaliriosatkʼajkirkʼachachtʼäwiwutjäna, uvastʼijutʼijutʼijutʼijutʼijutʼijuraki.

49Ukhamawqurimanq'añanakaxlurasïna,sapamaynixpä besotsipansjuk'ampapt'atawutjäna

50Qullqitluratmanq'añanakaxmäsumauñnaqt'anïnwa, ukatwalimuspharkañlurt'atänwa,uñch'ukiñatakis luratäkaspasukhama,ukhamattaqikunatixjupanakar

jak'achaskänaukaxespejonakatsipansajuk'ampqhan uñacht'ayasïna.

51Ukampisukaluratanakajjtukuyjjänaukhajjkunjamsa chuymarpurtʼänaukjaniwqhanañchañjamäkiti.

52Kunapachatïukavasonakajjtukuyatäjjänaukatmayamp mayampuchatäjjäna,nayraqatajjqollqetluratmäphukhu, ukatstiyaqhaqollqe,ukatstiyaqhaqori,uñnaqap uñachtʼayapkänaukajjjaniwqhanañchañjamäkiti,ukat khitinakatïjupanakaruñjirjutapkänaukanakajjjaniwuka kʼajkiruñjäwitsaukatchuymarpurtʼkiruñachtʼäwitsa chʼiyjañpuedipkänti

53Ukaespectáculoukanimpresionanakaxkunayman kastawa.

54Kunapachatïjaqinakaxqurivasonakuñchʼukipkäna, ukatamuyunakapaxsapamayniluratanakapatsum yatxatapxänaukhaxa,almanakapaxwalimuspharatänwa.

55Mayampiwmäjaqixqullqitluratvasonakaruñkatañ munäna,kunjamtïnayraqatapansaytʼatäkänaukhaxa,taqi kunasqhanampiqhantʼkaspasukhamänwa,kawkhantï saytʼatäskänaukachiqaru,ukatuñchʼukirinakaruxjukʼamp kusisiyarakïna

56Ukhamatchiqpachapunixjaniwlurawinakanartístico sumauñnaqt’anïtapatqhanañchañjamäkiti

57Qurifrasconakaxchikataypinxuvacoronanakampi grabapxäna.

58Ukabordenakjjarojjhiedra,mirto,aceitunatluratmä coronasawupjjäna,ukatstiwalisumaqalanakuchapjjäna

59Yanapt’äwlurañanyaqhachiqanakapaxkunayman uñacht’äwinakampiwlurapxäna,kunatixjupanakaxtaqi kunsreyinjach’akankañapjamtukuyañaxwali jach’anchatawa.

60Mäarumpixa,janiwreyinqullqiimañutapansaniyaqha yänakansa,qullqitsipansajanukaxartetuqityatxattʼat yänakampikikipäkäntisasawsasispa.

61Reyejjjaniwmäjukʼalupʼkänti,jupajjwalisuma amtanakaplaykuwjachʼañchañmunäna

62Kunatixwaljakutiwjupaxoficialnegociopjanyäqkänti, ukatartistanakampchikawpachapapst’asirïna,kunatix jupanakaxtaqikunstukuyapxañapawa,kawkhantix regalonakaxapayatäñapäkänukachiqaru.

63Ukhamastitaqikunaswalijach'ajach'ajach'a tukuñampiwphuqhasïna,kunatixchuräwinakkhitir reyimpi,jach'asacerdotempi,ukamarkanapnaqiripampix wakisïnwa

64Walisumaqalanakaxjaniwmäjukʼautjkänti,kunattix janiwphisqawaranqatjukʼampiapnaqatäkäntiukat taqpachawjachʼajachʼatukupxäna

65Artísticoyatiñaxjuk’ampexcepcionalukhamaw irnaqasïna,ukhamatqalanakasukatlurañanakaxquri qullqitsipanxphisqakutiwjilaqullqixutjäna

4JAQTHAPI

UkasacrificiotqhanadetallesukanakaSacerdotenakan janpantjasircheqaparsarnaqatapajjwaliaskipuniwaMä sallqaorgiaTemploukatumaluratluratanakapatmä qhanañchäwi

1Nayaxukaregalonaktuqitqhanañchtʼapxsma,kunattix wakiskirïkaspasukhamwaamuyayäta

2Jutïryatichäwinjja,Eleazarmarkarsarapktaukatoqetwa parli,ukampisnayraqatajjtaqemarkatwa qhanañchtʼapjjäma

3JudionakanoraqerpurisajjJudeamarkchikataypinkir mäqollupataruwuñjapjjta.

4Ukapatanjja,templojjwalikʼajkirïnwa

5Kimsapirqanakampimuyuntatänwa,alturapaxpaqallq tunkametrojilametronïnwa,largopasa,anchopasa,uka pirqaxkunjamäkäntixukautaruñtasitänwa

6Taqeedificionakajjwalijachʼaukatwalijila qollqenïpjjänwa,janiwnayrjajjukhamlurkänti.

7Punkutakiukatchintʼañanakatakisa,punkupostenakampi mayachañataki,ukatlintelsatcheqansuma saytʼatäñapatakisjaniwkunagastosaptʼaskänti,ukajj qhanawamuyasïna

8Cortinajjkunjamsalurasïnaukajjmantañawjanutjkäna ukarjamarakiwlurasïna

9Thayathaytʼatapattelapajjwiñayatakiwsarnaqäna,ukat kunattejjukakuyntʼatajjmanqhatyatiyasïnaukatcortinajj walijachʼajachʼatukuskänaukhajja,mäsumaespectáculo uñachtʼayäna,ukatmäjaqejjjukʼakiwchʼiyjaspäna

10Altarluratäñapajjukacheqanjja,ninampinakhantayat naktʼayatwajjtʼanakampsasiwa,ukaaltarjakʼachasiñajj niyaukhamarakiwlurasïna

11Ukajakʼarojjjukʼatjukʼatmakhatañawutjäna,suma uñnaqtʼanïñatakejjsumawakichtʼatänwa,serviri sacerdotenakajjlinoisimpiisthaptʼatäpjjänwa, kayunakapkama.

12Templojjintijalsutoqeruuñtatawa,qhepäjjapasinti jalantatoqeruuñtatawa

13Taqpachpampajjqalanakampikʼachachtʼatawa, kawkhantïuttʼayatäkiukacheqanakarpuriñkamawumajj purini,ukhamatsacrificionakatwilajariqañataki,kunattejj fiestaurunakanjjawaljawaranqanimalanakawukan sacrificiotloqtasipjje

14Umajjjantukuskirumawutjaraki,temploncheqatjja waljaumajalsuwmistu.

15Ukatjja,oraqmanqhanjja,templonutjkänauka cheqanjja,phesqakilometronakjayanjja,walimuspharkañ ukatjanqhanañchañjamumaphuchʼunakawutjaraki,ukat sapamayniwjanjaktʼkaytuberíanakani,ukhamat kunaymanjawiranakajjmayarutantachasiñapataki

16Taqeukanakastimanqhaparu,ladopirqanakaparu plomompichintʼatänwa,ukapatjjarojjwaljayesompiw chʼoqantapjjarakïna,taqecheqanakajjwaliamuyumpiw lurasïna.

17Altarmanqhanjjawaljajistʼarañanakawutji,ukanakajj janiwtaqenisuñjañjamäkiti,janukastiDiosan servirinakapakiwjanuñjañjamäkiti,ukhamatwawalja sacrificionakapthapitwilajjmänayrachʼipjjtayasjariqasi

18Ukhamawnayanamuyt’atajaxumaimañutanakan saräwipatxaukatjichhaxkunjamschiqanchatänauk uñacht’ayapxäma

19Markaanqäjjatpusikilometrotjilawirpjjapjjetäna, ukatstimächeqaruwuñchʼukiñajatakewjjtʼapjjetäna,ukat umajjtantachaskänaukachʼajjwañanakistʼañwasapjjetäna, ukhamatwajachʼaumaimañutanakajjnayatakqhanstayi, kunjamtïnayrajjsisktanjja

20Sacerdotenakanluqtäwipajjtaqekunansajaniwyatipkiti, jañchinaguantapjjatapatsa,sumawakichtʼata,amukiw servipjjatapatsa

21Taqeniwjupanakpachpairnaqtʼapjje,chʼamachasiñajj walichʼamäkchisa,sapamayniwmäluräwichurapjje.

22Servicioxjanjark'atawlurasi--yaqhipanakaxlawanak churapxi,yaqhipanakaxaceite,yaqhipanakaxtrigojak'u

sumajak'uchurapxi,yaqhipanakaxsumaq'apkirqullanak churapxi;yaqhipanakaxwasitatwaychat’aqanak nakhantayañwaxt’äwitakapanipxi,mämuspharkañ,grado ch’amauñacht’ayasa.

23Jupanakaxpäamparapampiwmävacaqallun ch'akhanakapapthapipxi,sapamaynixpätalentojila pesatawa,ukatsapaamparapampiwmämuspharkañ thaknamaltarjach'achiqarjaquntapxi,janirakiwchiqar uchañjaytapkiti

24Ukhamarakiwuwijanakas,cabritonakaswali muspharkañawa,pesajepata,lik'ïtapata

25Khitinakatixlurapkiukanakaxjankunaq'añuni, juk'amplik'iuywanakajllisipxapuniwa,ukhamatsacrificio luqtañaxnayatakixphuqhasiñapataki

26Jupanakatakixmäsumachiqawsamartʼapxañapatakix utji,ukanwakhitinakatïirnaqäwitqhispiyatäpkiukanakax quntʼasipxi

27Ukhamluraskiukhajja,khitinakatïnayratpach samartʼapkiukatlurañanakapwasitatqalltañatak wakichtʼatäpkiukanakajja,jupanakpachpawsartapjje, kunattejjjaniwkhitissacrificionakwakichtʼañtoqet ewjjtʼirïkiti.

28Waliqʼomaamuktʼañawapnaqi,ukhamatwamaynis amuyaspa,janismäjaqesukankapkänti,cheqansapaqallq patakchachanakawukalurañanirnaqtʼasipkchejja, sacrificionakapañanchʼamachasipkiukajaqenakatsipansa 29Taqikunaswalirespetompiwphuqasi,jach'aDiosatakix waliaskiwa.

30EleazarjilatarojjDiosanarunakapyatiyiruñjasajjwal muspharapjjayäta,kunaisimpisthaptʼasitapa,kunjajachʼa uñnaqtʼapasuñnaqtʼanïtapuñjasa,ukaisimpi,suma qalanakampiuñachtʼayasïna

31Ukaisipatjjarojjqoritluratcampananakawutjäna,uka campananakajjkayunakaparpuriñkamawutjäna,uka campananakajjmäsumaqʼochunakistʼasïna,ukatpä ladopanjjagranadanakawutjäna,ukacampananakajjwali sumakʼajkirkunaymanpanqaranakanïnwa.

32Jupajjwalisumauñnaqtʼancinturonampichintʼatänwa, ukacinturonjjawalisumasaminakampisawutänwa

33Pechopanjja,Diosanoráculosatoraculopuchasïna, kunjamtïsapkiukhama,ukaqalapatjjarojjtunkapayan qalanakawuchasïna,kunaymankastaqalanakawqorit chintʼata,ukanjjatribunakanpʼeqtʼirinakansutinakapaw utjäna,nayrïrordenaparjama,sapamayniwjan qhanañchañjamcoloraparjamqhantʼäna

34Pʼeqepanjja,mätiarampiwuchasïna,kunjamtïsapki ukhama,ukatiarapatjjanjja,januñtaskañturbantempiw uchasïna,ukatiarajjqoritluratplatonwaDiosansutipajj kʼajkirjachʼañchatäñampphoqantatänwa ministracionanukaemblemanakuchasiñatakjamuñjatäsa

35Ukhamuñnaqapajjwalimuspharkañänwaukat amuyunakapasmayjtʼayarakïnwa,ukhamatwamaynijj yaqhaakapachankirjaqennayraqataparjutkaspaukham amuyasïna

36Khititïnayajjqhanañchktaukaespectáculoukan chikanchasiniukajja,muspharkañawaukatjan qhanañchañjammuspharkañampiwphoqantatäni,ukat kunaqollanäñasutjiukamuytʼasajjchuymapanwalpun mayjtʼayasini,ukajjsapamayniservicionutjkiuka cheqanakaruñtatänwa.

37Ukampistaqpachyatiyäwinakjikxatañatakixuka jakʼankirciudadelasatqullupataruwmakatapxta,ukat muyuntatuñchʼukipxta

38Walijach’achiqanjikxatasi,ukatwaljatorrenakampi ch’amanchatawa,ukatorrenakaxwalipatakamaw lurasiwayi,jach’aqalanakampi,ukaamtampixa,kunjamtï yatiyapkituukhamarjamawtemplonmuyuntatuñjañ amtampi,ukhamatmäataqueutjaspa,janukaxmä insurrecciónjanukaxuñisirinakannuwasïwipaxutjaspa ukhaxa,janiwkhitistemplormuyuntkiukapirqanakar mantañapatakwayt’kaspati

39Ciudadelaukantorrenakapanjja,guerranmotoranakapa ukatkunaymanmaquinanakawuchatäna,ukatukacheqajj nayajjparlktaukaperqanakanmuyupatsipansajukʼamp jachʼänwa

40Ukatorrenakjja,jilaparteconfiykañchachanakaw uñjapjjarakïna,jupanakajjmarkaparjanjitheqtapjjataptaqe kunwauñachtʼayapjjäna

41ukajaqinakaxjanipuniwciudadelatmistuñapäkänti,jan ukastifiestaurunakanukatukaqhipatxa destacamentonakakiwmistuñapäna,janirakiwkhitijan uñtʼatjaqirusmantañapatakjaysapkänti.

42Ukatkunakamachisjilïrirpiritjutänaukhajja,kawkïr visitirinakarusukachequñakipapjjañapatak mantayapjjañapänaukhajja,waliamuyumpiwuñjapjjerïna, kunjamtïjiwasanexperiencianakajajjyatichistuukhama

43Jupanakajjjanarmanipäjaqenakäpkchiyätsa, sacrificionakloqtañatakejjjaniwkatoqañmunapkänti.

44Jupanakastisapxarakïnwa,kunapachatïukajuramento churapkänaukhaxa,taqiniwjuramentolurapxänaukat juramentopqullanqillqatphuqapxañapatakiwwatatäpxäna, phisqapatakjaqinakäpkchisa,janiwmäkutixphisqajaqit sipansjukʼampmantañapatakjaysapkaniti

45Ciudadelajjtemplonwalijarkʼaqatäpjjänwaukat uttʼayirjaqejjwalichʼamampiwchʼamañchtʼäna,ukhamat sumjarkʼaqañataki

5JAQTHAPI

Markaukatpampanakatmäqhanañchäwi11jiskʼa tʼaqampikunanakatïjichhürunakanutjkiukanakamp chikachasiña89-41jiskʼatʼaqanakaxkunjamsanayra jaqinakaxmäyatxattʼatjaqiruukatmäseñorjaqir jaktʼapxiukqhanañchi

1Markajach’ajach’atukutapaxamäjuk’adimensiones ukaniwa.

2Ukajjniyapusitunkakilometronakmuyuntatänwa, kunjamtïmaynejjamuykiukhama.

3Ukantorrenakapajjteatroruñtatwakichtʼatawa,uka taypinjjathakinakawsaraski,jichhajjalayatorrenakan crucenakapajjuñjasiwaukampispatatorrenakan thakinakapajjjukʼampiwsarapjje.

4Oraqejjmakhataski,markajjmäqollupatjjanluratawa

5Ukhamarakiwgradanakaxutji,ukathakhinakaxcruce ukarpuriñkamawpuri,yaqhipjaqinakaxsapakutiw makhatapxi,yaqhipanakaxsaraqapxiukatthakinxmaynit maynikamawjayarst’asipxi,khitinakatixq’uma kamachinakampchint’atäpkiukanakanlayku,ukhamatjan kunajanwalinakllamkt’apxañapataki

6Qalltanmarkauttʼayirinakajjjaniwinachʼusatlurapkänti, kunattejjkunatïwakiskiukatoqetsumamuytʼapjjäna

7Ukamarkajjwalijachʼawa,walisumarakiwa

8Yaqhepcheqanakajjpampawa,jukʼampejjSamaria markankirdistritonaka,Idumeonakanoraqepamp muyuntatänwa,yaqhepcheqanakajjqollunakaniwa, jukʼampejjJudeaoraqempijakʼankirdistritonaka.

9Ukhamajjjaqenakajjyapulurañatakiukatoraq yapuchañatakiwchʼamachasipjjañapa,ukhamatwauka toqejjwaljaachunakjikjjatapjjañapataki

10Ukhamatwataqikastayapuchañanakaxlurasi,ukattaqi ukauraqinxawaljayapuapthapisirakiwa

11Jach’amarkanakaxaukhamarakimäcorrespondiente prosperidadukanipxiwa,ukampisadistritospaíses ukanakaruxajaniwayäqapkiti,kunatixataqijaqinakawa kusisiñajakañarumunapxi,kunatixasapamayniwa tendencianaturalukaniwakusisiñathaqhañataki

12Alejandríamarkanjjaukhamarakiwpasäna,ukamarkajj jachʼamarkanakatsipansajukʼampjachʼawa.

13Markajaqinakaxdistritosruralesukanakatyaqhachiqar sarxasaxmarkanqamasisawyapuchäwxjanwaliruw puriyapxäna:ukatukhamatmarkanjan qamasipxañapatakixreyixpätunkurutjilawukan qhiparapxañapatakkamachinakapsuwayxäna

14Ukjamarakiwjuezanakaruxmäqillqatarsüna,khititix ukamarkanjakkiukarjawst'añaxwakischixa,phisqa urunaksaraqataruwukajuchañchäwixaskichatäñapa

15Ukatniyakejjayukajanwaltʼäwejjwaliwakiskirïkaspas ukhamuñjchïnjja,yanapirinakapampchikawsapa distritotakoficialesjurídicosukanakaruttʼayarakïna, ukhamatyapuchirinakasaukatarjjatirinakapasnegocionak lurañatakejjmarkangraneronakaparjanchʼusapjjañapataki, nayajjsañmuntwa,yapuchañachunakatjja

16Nayaxukadigresiónukaruxiyawsawaytwa,kunattix Eleazarjupawkunatuqittïarsuwayktanukanakwaliqhan uñachtʼayäna

17Jachʼachʼamaworaqyapuchañatakaptʼasipjje.

18Ukaoraqenjjawaljaolivoqoqanakawutji,trigo achunaka,chʼojjñaachunaka,uvasyapuchañanaka,walja mielyapuchatanakasutjarakiwa.

19Yaqhakastafrutaquqanakaukatdátilukanakaxjaniw ukaquqanakampchikachasiñatakïkiti

20Taqikastavacanakaxwaljawutji,jupanakatakixmä sumapastoukawutjaraki

22Arabenakajjwaljasumaqʼapkirqollanakwa,suma qalanaka,qoriukamarkarapanipjje

23Ukamarkaxjaniwyapulurañatakikikiti,janukasti aljasiñatakiswaliaskiwa,ukamarkaxartesukanakan qamirïtapawa,janiwkunaaljañyänakasqutakhurkatar apanitutjkiti.

24Askalón,JopeukatGazamarkanakanxwalisumaukat waljapuertonakaniwa,ukhamarakmTolemaismarkanwa ukaxReyinutt’ayatawaukatyaqhasutimpuñt’at chiqanakampchikawchikataypinjikxatasi,janiwmayni chiqanakatjayankkiti

25Ukamarkanjja,taqekunwawalpunachuyi,kunattejj taqecheqanwasumaumajjutji,thayanakatsasuma jarkʼaqatarakiwa

26Jordánjawira,satäkisukajawiraxa,janipuniwwañtʼkiti, ukajawiraxukaoraqenwasaraski

27Qalltanjja,ukamarkanjjajaniw60millónhectáreas ukchʼauraqinïkänti--qhepatjja,ukajakʼankirjaqenakajj ukamarkaruwmantapjjäna--ukatjja600000chachanakaw sapapatakahectáreasgranjanakanuttʼayatäpjjäna

28Nilojawiraruñtatjawirajjyapuapthapiñhorasanwa sartasi,ukatwaljacheqanakaruwumampwarantaraki.

29Tolemaismarkankirinakandistritojakʼanjja,yaqha jawiraruwmistu,ukajawirajjqotaruwmistu.

30Yaqhaqullunakanjawiranakapaxpamparsaraqasaw GazaukatAsdoddistritonakmuyunti

31Markaxmävallenaturalukampmuyuntataukatwali ch’amawatacañaxukatjaniwjach’ach’amanakampix nuwasiñaxutjkaspati,kunatixjisk’apasajesukanakawutji, lunthatasiñaxprecipicesukatmanqhankirbarrancas ukanakampwarkt’atawa,ukatqullusuyunakanqhuru carácterukanakaxtaqpachuraqiruwmuyuntata

32Arabiamarkanjakʼankirqollunakatjja,nayrajjcobrempi hierrompiwjikjjatasipjjerïnasasawsapjjetäna

33Ukampirusukaxsayt’ayatäxänwa,Persiamarkan apnaqawipanxa,kunatixukapachanjilïrirpirinakaxyaqha markanakaruwmäk’ariyatiyäwyatiyapxäna,minanakan irnaqawipaxinamayakiwaukatqullqixmunasirakiwa, ukhamatmarkapaxukadistritonakanmineríaukanjan t’unjatäñapataki,ukatinasPersiamarkanapnaqäwip laykuxjupanakatapsutächispa,kunatixukak’ariyatiyäwin yanapt’apampiwukadistritormantañatakixmäpretexto jikxatapxatayna

34JichhajjFilócratesmunatjilatajja,ukatoqettaqe wakiskiryatiyäwinakmäjukʼaqhanañchtʼapjjsma.

35Jaqukipañlurawinakxqhipaqillqatanxqhanañcht’ä

36JilïrSacerdotejjwalisumajaqenakwaajllïna,wali jachʼacostumbrenïpkiukachachanakaruwajllïna,kunjamtï maynejjsumaawktaykapatsuykaspaukhama

37Jupanakajjjaniwjudionakanqellqatanakapsum yatjjatapkänti,janukastigriegonakanqellqatanakapat jukʼampsumyatjjatapjjarakïna

38Ukatwajupanakaxembajadasukanirnaqañatakixwali wakicht’atäpxänaukatkunapachatïwakiskiukhaxuka lurañaxphuqhapxäna

39Jupanakaxjach’atantachäwinakatakiukhamarak kamachimpchikt’atjanwalt’awinakataruskipt’añatakismä jach’autawutjäna

40Jupanakaxchikathakhinjamarxatapxäna--ukatukax sapakutiwwalisumathakhixarktañaxa.

41Jupanakaxqhuruukatjanwalisarnaqañtuqitxjaniw arsupkänti,ukampistaqpachjach’ajach’atukuñatsipans juk’ampjach’ajach’atukupxänaukatjanipuniw mayninakatsipanjuk’ampjach’anchañaireukham amuyapkänti,ukataruskipt’añanxist’añatakisukatsapa jiskt’äwiraskijaysäwichurañatakiswakicht’atäpxänwa.

42Taqijupanakaxwaliamuyumpiwukakamachir phuqhapxäna,taqikunatsipansllakisipxänwa,maynit maynikamjuk’ampjach’anchañataki,taqiniw p’iqinchiriparuukhamaraksumasarnaqatapatakix askïpxäna

43KunjamsaEleazararmunasipjjäna,jupatjitheqtatäñjan munapjjatapatsa,jupajjjupanakarmunasitapsamayniw uñjaspäna

44Jankunausunkuttʼanipxañapatakireyirqillqkänauka cartatsipansa,Andreasjilataruwukapachpaamtampi irnaqañapataktaqichuymaachiktʼasïna,ukatnayarus chʼamajarjamyanaptʼañajatakiwchʼamañchtʼarakitäna

45Ukatukatuqitsumamuytʼañarsupkchiyätsa,wali llakitawjikxatasiyätasasawsäna,kunattixreyejjsuma jaqëtaplaykuwwalijachʼaprivilegiopjamuñjatapyatïna, kunapachatïmäjaqetistʼäna,jupajjjaqenakatsipansa

jukʼampjachʼawa,jupajjcostumbrepansa,yatiñansa, juparuwpalacioparjawsayäna.

46Jupanmäsumaarupatistʼawayta,jupajjakhamsiwa: “Jupajjcheqaparuñjirjaqenakarsumamuytʼirjaqenakar yanaptʼaspaukhajja,reinopajjjukʼampjarkʼaqatäniwa, kunattejjukhamamigonakajjjanpächasisawjuparjukʼamp askiewjjtʼanakchurapjjaspäna”sasa

47JichhajjEleazarchachanjuparkhitanipkänauka chachanakajjukasumaluräwinakanïpjjänwa

48Ukatsapakutiwjuramentolurasajjakhamsäna: “Janipuniwukachachanakarantutkäti,jupanmä interesapakïspaukhakiwukajaqenakarojjantutjjani, ukampistaqemarkachirinakanaskipatakiwjupanakar khitäna

49Kunatix,jupaxqhanancht’iwa,sumajakawixkamachin kamachinakaparjamphuqhañawa,ukatukaamtaxliyiñat sipansist’añampiwjuk’ampphuqhasi

50Ukaarunakampiukatyaqhaukhamarsutanakatjja, kunjamsajupanakaramuyänaukajjqhanawamuyasïna.

6JAQTHAPI

Jaqinakancostumbrenakapatqhanañchäwinakaxkuntï “Qʼañu”siskiukaaruxasañmuniukuñachtʼayasaxa "Diosar-Iyawsäwi"ukanesenciapaukatuñstawipa.48-44 jiskʼatʼaqanakajjfisiologíatoqetDivinidadtoqetmäsuma qhanañchäwiwqhanañchi

1Jisktʼanakasarjaysañatakejjkunayatiyäwinaksachuräna ukmäjukʼaarstʼañajjwaliaskiwa

2Nayajjamuyta,jilapartejaqenakajjleyinyaqhep leyinakatyatiñmunapjjaspa,jukʼampejjaychanakata, umañanakataukatqʼañunakjamuñtʼatanimalanakatyatiñ munapjjaspa

3Kunatsayaqhepanimalanakajjmanqʼañatakejj qʼañunakjamuñjatäpjje,yaqhepajjllamktʼañkamas qʼañunakjamuñjatäpjjesasinjisktʼasipjjayätaukhajja (kunatejjleyijjjilapartetoqetwalisumamuytʼaskchejja, akaukhamtoqenakatjjajukʼampsumamuytʼasi)akham sasawjaysañqalltäna:

4Jupajjakhamsänwa:‘Jumanakajjamuyapjjtawa, kunjamsajakasktanukatmaynimpchiksarnaqatasajj yanaptʼistu;janwalijaqinakampchiktʼasisaxa,jaqinakax janwaliluratanakapkatjapxiukatjakäwipanxjanwaliruw tukupxi;ukampisyatiñaniukatamuytʼasirjaqinakamp jakasipxiukhaxa,janyatiñatqhispiñatakisa,jakäwinakapsa askichañatakisa,kunayänaksajikxatapxi.

5Leychurirjilatasajjnayraqatjja,Diosaryupaychañtoqet cheqaparsarnaqañtoqetyatichäwinakuñachtʼayäna,ukat mäjukʼatwayatichäna,janiwjarkʼäwinakampiki yatichkänti,janukastiuñachtʼäwinakampiw uñachtʼayarakïna,ukhamatwajuchanjanwalinaklurasa ukatjuchaninakarDiosajjkunacastigonaksachuränauk uñachtʼayarakïna

6Jupajjnayraqatuñachtʼayäna,mäsapaDiosakiwutji, chʼamapajjtaqecheqanwauñachtʼayasi,kunattejjtaqe cheqanakawapnaqäwipampiphoqantatuñjasi,kunanakatï jaqenakanakaoraqenjamasatlurapkiukanakasjaniw maynisyatiñapatqhespiskiti

7Taqekuntïmäjaqejjlurki,kunanakatïjutïrinpaskani ukanakajjJupanwaqhanamuyasi.

8Ukachiqayatichäwinaksumamuytʼasaukatqhan uñachtʼayasaxa,mäjaqixjanwalinaklurañamtaspaukhasa,

jankunschiqpachapunilurañapatakixa,janiwuñjatäñat qhispikaniti,Diosanchʼamapaxtaqpachkamachinaktaypin utjatapqhanuñachtʼayäna

9Qalltatqalltasinjja,taqejaqenakawwaljadiosanakan utjatapiyawsapjjatapuñachtʼayarakïna,jupanakpachpas inamayayupaychapkiukajaqenakatsipansajukʼamp chʼamanïpkchisa

10Qala,lawatluratestatuanaklurasaxa,khitinakatï jakañatakixaskïkiukanakuñstayapkiukanakan uñnaqapawasasawsapxi,ukatyupaychapxaraki,janiskuna amuyunïpkitisasinqhanuñachtʼäwinakanïpkchisa

11MaynixDiosartukuwaykaspasukhamamuyañaxjan amuytʼasirïspawa.

12Kunatixinventoresukanakaxmäqawqhayänak nayratpachluratyänakapthapisakiwmayacht'asismachaq askinakutjatapuñacht'ayapxäna:janiwjupanakpachaxuka yänyänakaplurapkänti,ukhamaxjaqinakanjupanakjam diosanaklurañaxinamayakiwa,janamuyt'kayarakiwa 13Jichhürunakanjja,waljajaqenakawutji,jupanakajj nayratiempondiosapartukuyatäpkänaukanakatsipansa jukʼampyatiñani,jukʼampyatjjatirinakawa,ukampis janipuniwjupanakaryupaychirjutapkaspänti.

14Ukacuentonakluririnakasaukatqillqirinakasa, griegonakatsipansajukʼampyatiñanïpkaspasukham amuyapxi.

15¿Kunatsayaqhamunasirjaqinakatparlañasaxa, egipcionakatsaukatukhamuñtʼatanakatsa,jupanakax sallqaanimalanakaru,kunaymananimalanakaru, uywanakaruatinisipxi,ukatyupaychapxi,jakkasasa, jiwatäkasassacrificionakluqtapxi?

16Leychuririsajjwaliyatiñanjaqënwa,Diosajjtaqekun sumamuytʼañapatakyanaptʼäna,ukatwataqekunsasum amuytʼäna,ukatjanatipjkayperqanakampi,hierrotlurat perqanakampiwmuyuntäna,ukhamatjanmayni markanakampchikachasiñataki,janukastiqʼoma jañchinïñasataki,almasansaqʼomasarnaqañasataki, inamayaamuyunakatsaqʼomasarnaqañasataki,Taqe ChʼamaniDiosaruyupaychañasataki

17UkatwaEgiptomarkanpʼeqtʼirisacerdotenakajjwalja toqenakatsumyatjjatapjjäna,ukatkunanaktïlurapktauk sumyatisajja,“Diosanjaqenakapa”sasawsapjjestu 18Ukasutixjaniwmaynijaqinakansutipakiti,janukasti chiqpachDiosaryupaychirinakatakikiwa.

19MayninakaxjaniwDiosanjaqinakäpkiti,janukasti manq'añanaka,umañanak,isimanq'añanaka

20Taqekunjamchuymanïpjjataplaykuwchuymachtʼapjje, ukanakuñjasajjjaniwkunäkisa,janukastitaqekunsa lurapjjataplaykuwchuymachtʼatäpjje.

21Markasanjja,ukhamtaqejakäwipanjja,Diosan apnaqäwipatwajukʼampamuytʼasi 22Ukhamasti,jankunaajjtaskañampijanwalinak lurañasataki,janukajjjanwaliarunakampijanwalinak lurañasataki,jupajjtaqetoqetwaqʼomaleyinakwa jarkʼantawayistu,kuntïmanqʼktan,umktan,llamktʼktan, istʼktan,uñjktanukanakjanwaltʼayañataki

23Ukampistaqekunatsipansa,taqekunaspachpakïskiwa, kunattejjtaqeniwmächʼamampiapnaqatäpjje,ukampis sapamayninjja,kunatsayaqhepyänakjanapnaqastanukat mayninakanapnaqasajjkusistʼtanjja,mäjachʼarazonaw utji.

24Mäuñacht'äwilaykuxmäjanukaxpäpuntonak t'ijt'asawjumanakarqhanañcht'apxäma

25Moisesaxwaliamuyumpikamachinakapuñstayäna,jan ukasti,ch'uqi,comadreja,yaqhaukhamanakuñt'ayasax janiwjisk'achasiñamäkiti

26Taqiukaordenanzanakaxchiqaparsarnaqañlayku lurasiwayi,sumasarnaqañthaqhañyanapt'añataki, ukhamaraksumasarnaqañthaqhañataki

27Taqikunajamachʼinakatïapnaqktanukanakax manqʼantatäpxiwaukatqʼumajamachʼinakaw yaqhachatäpxi,kunaymangranonakaukatpulso manqʼanaka,sañäni,palomanaka,tortugapalomanaka, langostanaka,perdiznaka,gansosukanaka,ukattaqiuka clasenkirjamachʼinaka

28Ukampisjarkʼatäkiukajamachʼinakajjsallqa,aycha manqʼirinakäpjjarakïtawa,chʼamapampiwmayninakarjan waltʼayapjjaraki,ukatjansinttʼasisawmanqʼakatoqapjje, ukajamachʼinakajjakapatatjaktʼatmanso jamachʼinakaruwmanqʼantapjjaraki

29Janiwukakïkiti,janukastiuwijanakaru,qallunak katuntapxi,jaqinakarususuchjapxaraki,jiwatanakarusa, jakirinakarusa,ukatwaq'añutuñt'ayasa,jupanaktuqimä chimpuchuräna,khitinakatakitix

kamachinakaxutt’ayatäxänwa,chuymanakapanchiqapar sarnaqañlurapxañapawaukatjaniwkhitirusch’amapar atinisiñapäkitinikunaslunthatasiñapäkiti,janukasti chiqaparuñjañtuqitwasarnaqapxañapa,kunjamatixmanso jamach’inakax,nayraqatarsuwayktanxa,kunaymankasta pulsonakmanq’apxi,ukaxakauraqinjiltaskiukatjaniw pachpafamiliaranakapart’unjañataktiranismolurapkiti. 30Ukhamatkamachinakapsuyirisaxyatichawayistu, ukhamthakhinakampiwyatiñanjaqinakarux uñacht’awinakaxchurasi,chiqaparuñjatäñapawa,ukat janiwnuwasiñampixkunslurañapäkiti,ukatch’amapar atinisisawmayninakartiranismolurañatjithiqtañapa

31Niyakejjayukaqʼañuanimalanakarllamktʼañasjan walïkchixa,kunjamtïsisktanxa,kunacostumbrenaktï lurapkiukanakatllamktʼañasjanwalïkchixa,¿janittaqi kunsamuyasiñasäki,ukhamatjiwasansarnaqäwisax pachpatʼunjatäñapataki?

32Ukatwa,kunakamachinakatïukajamachʼinakatakiukat yaqhaanimalanakatakispermisochuratäkiukatoqetjja,mä yatichäwimoralyatichañamtampiwuttʼayäna

33Kunattixkayujaljañasa,garranakjaljañasa,sapamayni lurawinakasaruxyaqhachañasawa,sumasarnaqañamtampi.

34Taqecuerposanchʼamanïñasa,chʼamanïñasa, amparanakasatukatamparanakasatdependiwa

35Ukatwataqiluratanakasaxchiqaparsarnaqañ kamachirjamyaqhachasiñamplurañasa,uk amuyañasatakiwwayt'istu,juk'ampirusjaqinakat yaqhachatätanwa

36Jilapartejaqenakajjqʼañujuchalurañampiw qʼañuchasipjje,ukhamatwajachʼajanwalinaklurapjje, markanakasa,markanakasaukhamjanwaliluräwinakat jachʼañchasipjje

37Jupanakajjjaniwjaqenakampikiikintasipkiti,janukasti pachpataykanakaparusa,phuchanakaparusqʼañuchapjjewa 38Ukampisjiwasaxukhamjuchanakatjithiqtatätanwa

39Ukatkunjamtïnayrajjsisktanukhamjaljtatäpkiuka jaqenakarojja,Leychurirjaqejjamtañchuräwinïpkaspas ukhamwauñtʼayaraki

40Taqiuywanakatakix"kawkïrinakaxkayuch'iyjataukat chhuxriñchjasipxi"ukaxqalltatanakaruxamuyunchimpup uñacht'ayi

41Kunatixcudmasticañaxjaniwyaqhakiti,janukasti jakañampjakañampamtañawa.

42Jakañaxmanq'añtuqiwjakañaxyatitawa,ukatwa Qillqatanxakaarunakampiiwxt'istu:“ChiqpachansTatitut amtasïta,khititixjumanjach'amuspharkañanaklurkiuka” sasa

43Jupanakajjsumausurïpkiukhajja,jachʼajachʼatukupjje, jachʼajachʼatukupjjarakiwa.nayraqataxajanchilurawi ukhamarakimanq’añauñstayañaukhamarakisapamayni ch’akhajaljañaukhamaraki,juk’ampilurañatakixa, sentidosukanakanawakicht’awipa,amuyunapnaqawipa ukhamarakijanuñjkayasarnaqawipa,lurawinakapa jank’akiluratapaukhamarakiartesukanakajikxatatapa, uñacht’ayiwamäjantukuskirrecursos

44Ukatwajupajjamtañatakewjjtʼistu,nayrajjsisktanuka cheqanakajjDiosanchʼamapampiwmäsumayatiñampi mayachasi

45Jupajjtaqekunahorasa,kawkhantïutjkaniukanak uñachtʼayistu,ukhamatDiosatamtasiskakiñasataki.

46Manqʼañanakata,umañanakatjja,nayraqatmäsacrificio loqtañatakmayïna,ukatstijankʼakiwmanqʼañanakas kusistʼañasa.

47Ukhamaraki,isinakxaruxamtañatakiwmächimpu churarakistu,ukhamarakiwDiosanarunakappunkunakasar, punkunakasaruchapxañasatakkamachirakistu,ukhamat Diosatamtañataki

48Ukatamparanakasarusa,qhanpachchimpu chint’atäñapatakiwmayïna,qhanuñacht’ayasa,taqi lurañanakchiqaparlurañasa,jiwasanluratanakasat amtasisa,ukattaqikunatsipansaDiosaraxsarañasa

49Jaqinakaruxmayaraki,kunapachatixikiñarikipkiukat puntapwasitatsartapkiukhaxa,Diosanluratanakapat lup’ipxapxañapataki,janiwarunakampiki,janukastiqhan uñjasa,kunamayjt’äwisukatamuyunakaxjupanakarutji, kunapachatïikiñarsarapki,ukatukhamarakiwsartasipxi, kunjamsmäestadotmayniestadormayjt’añaxdivin ukhamarakjanamuyt’kaya.

50Jichhaxyaqhachasiñtuqitukhamarakamuyunaktuqit analogíaukaxwalisumawuñacht’ayasiwayi,jiwasan qhanañchäwisarjamaxa,“p’iqich’iyjataukat chhuxriñchjatamasticaña”

51Jiwasankamachinakasaxjaniwaleatoriamentejanukax nayrïrjanamuyt’kayaamuyunakamuyunuñstkiukarjam luratäkiti,janukastichiqawsañmuniukatchiqap amuyt’awinakuñacht’ayañatakiwlurasiwayi

52Kunattixaychanakatsaukatumañanakatsaukat llamktʼañtuqitkunaiwxtʼanakatïchurkistuukanakampixa, janiwjanamuytʼasiskunlurañasäkitiniistʼañasäkiti, janirakiwamuytʼasirchʼamampijanwalinaklurasax injusticialurañasäkiti

53Sallqauywanakanxa,ukhamaraki,pachpakamachixa jikxatasirakispawa.

54Kunatixcomadrejaukatch’uqiukatukhamuywanakan sarnaqäwipax,ukaxqhanarsutawa,ukaxt’unjiriwa

55Ch’uqinakaxtaqikunsq’añuchapxiukatjan walt’ayapxi,janiwjupanakanmanq’añanakapatakikitijan ukastikunajanwalt’awinaktixjupanakanthakipanutjki ukanakjaqitakixinamayaruwtukuyapxi

56Clasedecomadrejaukaxukhamarakiwa,kunatix arsutäkiukatsipansa,mäuñacht’äwiwutji,ukax q’añuchatawa:Jinchutuqiwusurïnaukatlakatuqiw usurïna

57Ukatpïukakipkaluräwixjaqinakanjan q'añuchatäkaspasukhamuñt'ayasi.

58Taqikuntixjinchutuqikatuqapkiukanakarsusax mayninakaruwjanwalilurañanakarpuriyapxi,janiwkuna q'añunaksalurapkiti,jupanakpachawDiosarjanyupaychañ q'añuchataq'añuchatäpxi

59Reyimaxkunjamtïyatiyapkituukhamarjamawukham jaqinakartʼunjasaxa,chiqapuniwluraraki’sasa.

60Ukatnayaxsaraktwa‘yatiyirinakatsañmunapxtaxa, kunattixsapakutiwtʼaqhisiyataukattʼaqhisiñjamjiwañar puriyi’sasa

61‘Jïsa’sasawjupajjsäna:‘Akajaqenakawnayajjsañ munkta;jaqinakant'unjatäñapsuyt'añaxmäjanqullan luräwiwa

62Jiwasankamachisaxjark'istuwkhitirusarumpijanukax luräwinakampisjanwalt'ayañasa.

63Ukatuqinakatmäjukʼaqhanañchataxa,jumanakarux iyawsayapxañamawa,taqikamachinakasaxchiqaparuñjañ amtampiwlurasiwayi,ukatjaniwkunasQillqatanjan amuytʼasisjanukaxjanamuytʼasiskamachitapsutäkiti,jan ukastiamtapaxtaqijakäwisansa,taqiluratanakasansataqi jaqinnayraqatapanchiqaparsarnaqañasatakiw yanaptʼistaspa,taqichʼamaniDiosatamtasisa

64Manqʼañanakatsa,qʼañuyänakatsa,janwali animalanakatsa,sallqaanimalanakatsa,taqeakapachajj cheqaparsarnaqañwaamti,jaqempejjcheqaparsarnaqañwa amti’sasa

65Jupaxnayatakixtaqipuntonakatmäsumaarxatäw lurkaspasukhamawamuyasïna;kunattixvacaqallunaka, uwijanaka,cabritonakasluqtatäkiukanakatparlkasaxa, vacanakatsa,uwijanakatsaapsuñawwakisisasawsäna, ukatmanqʼatawtjatauywanaksacrificiotluqtañax wakisiwa,ukatjaniwkunasallqanaksaluqtañaxwakiskiti, ukhamatsacrificionakluqtirinakaxkamachinakapsurix kunsañsmuniukamuyapxañapataki,ukatjanjachʼajachʼa tukurautoconciencianapnaqatäpxañapataki

66Khititejjmäsacrificioloqtkiukajja,pachpaalmapatwa mäofrendachuraraki

7JAQTHAPI

Ukawaliaskilibronqillqatapampiukatregalonakampi khithatanakanpurinitapaMäreyinmanqʼäwipatak wakichtʼasiñanakaMesanquntʼatäsaxjankʼakiw invitadonakaparuxjisktʼanakampiukatjaysäwinakampi kusisiyaraki.Yaqhipyatiñanjaqinakaxsociologíatuqit arsupxi

1Eleazaraxsacrificioluqtasa,khithatanakarajllisa,walja waxt'anakreyinwakt'ayasa,jankunallakiniw sarxapxañajatakkhithapxitu

2Alejandríamarkarpuripktaukhajja,jankʼakiwreyirojj purinipjjatajyatiyapjjäna.

3Palaciormantapkayätaukhajja,Andreasjilatampi nayampejjwalimunasiñampiwreyirarunttʼapjjayäta,ukat Eleazarchachanqellqatcartapkatuyapjjayäta

4Reyejjkhithatanakampjikisiñatakejjwalllakisïna, ukatwamaynijilïrinakarjaqunukutapjjañapatakmayïna, khitanakarusmäratukiwjupannayraqatapar jawstʼapjjañapa

5Jichhaxakakusiskañgeneralsorpresa,kunatix khitinakatixreyampchikaaudienciathaqhirjutapki ukanakatakixcostumbreukhamawa,phisqhïruruwjupan

ukarmantañapa,ukampirusreyinakatjanukaxwali wakiskirmarkanakatkhitatanakaxkimsatunkurunakCorte ukarmantañaxch’amawa--ukampisukajaqinakarux juk’ampjach’añchatäñapatakiwuñjäna,kunatixjupax uywiriparuxukhamjach’añchatawuñjäna,ukatukhama khitinakatixjupanakanukankatapaxinach’usatuñjapkän ukanakaruxjank’akiwirnaqawipatjaqunukünaukat mantañkamawsarnaqaskakïnaukatjupanakarux katuqañkamawsarnaqäna

6Jupanakampchikaapayatregalonakaptʼata,wali valoranipergaminonakaptʼasitmantapjjäna,ukanjja judionakanletranakapanqoritqellqatänwa,kunattejjuka pergaminojjwalimuspharkañwakichtʼatänwa,pankanakan mayakïtapajjjanuñjkañänwa,ukatreyejjukanakuñjasajj libronakatjisktʼañqalltäna

7Tapanakapatrollonakapsusinlaphinakapjist'arañ tukuyasajja,reyejjwaljatiempowsaytʼasïna,niyapaqallq kutiwaltʼasïna

8‘Amigonaka,nayajjyuspärapjjsmawa,khititïjumanakar khitanipktamukaruwjukʼampyuspärta,ukatjukʼampejj Diosaruwyuspärapjjsma,jupajjoraculonakapawa’sasa

9Ukattaqekhitatanakampiukatukankapkänaukanakas mäkutikiwakhamsasinarnaqasipjjäna:‘¡DiosajjReyir qhespiypan!’sasasasawkusisiñatjachäna

10Almaparjachʼañchatapa,jachʼajachʼatukutapat jachʼañchatätapamuyatapajja,sumasuertenïtapat jachañapatakiwwaytʼäna

11Ukarollonakkawkhantïutjkiukar kuttʼayapjjañapatakiwmayïna,ukatstiukachachanakar arunttʼasajja,akhamsänwa:‘Diosanchachanaka, nayraqatjja,kawkïrlibronaktïjumanakarjawstʼapktauka libronakarrespetompiuñjañajawa,ukatuklurasajj jumanakaramigöñchʼeqaamparluqtañajawa’sasa 12Ukalaykuwnayraqatukhamlurawayta.

13Jumanakajjpuripktaukaurojjmäjachʼaurut uñtʼatäñapawa,ukatsapamarawjakañtukuykamajjuka uruamtatänisasawsista.

14Ukhamarakiwpasäna,Antigonomarkarbarconatipjatax aniversarioukhamawaUkatpïjichhürojjjumanakamp chikamanqʼañajjwalikusiskäjja.

15Taqekunatïjumatakutjkiukanakajjjumatak wakichtʼatäniwa,nayatakisjumampchikawwakichtʼatäni’ sasawsaraki.

16Jupanakajjkusisipjjatapyatiyasajja,jachʼamarka jakʼankirsumacheqanakajjjupanakarchuratäñapataki, ukatjachʼamanqʼäwitakwakichtʼatäñapatakiwewjjtʼäna.

17Nicanorasti,Doroteosatjachʼamayordomoruw jawsayäna,jupastijudionakaruñjañapatakuttʼayatänwa, ukatsapamaynitakwakichtʼasiñapatakiwmayïna

18Ukawakichäwixreyinluratäxänwa,jichhürunakanxuka wakichäwiwuñjapxta

19Kawkïrmarkanakatixumañtuqita,manq'añtuqita, qunt'asiñtuqitaaskicostumbrenakanïpkiukanakanxa,mä oficialanakawutt'ayatäpxi,jupanakanmayitanakap uñjapxañapataki

20Kunapachatïreyinakartumptʼirjutapkiukhajja, jupanakancostumbrenakaparjamawwakichtʼasipjje, ukhamatvisittʼasajjkusisiñatakjanwaltʼayasiñataki

21Ukajudionakankhitatanakapansaukhamarakiw jarkʼaqasïna.

22Judionakaninvitadonakaparuñjañapatakuttʼayat Doroteochachajjwalisumamuytʼasirïnwa

23Taqekunanakatïjupanapnaqatäkänaukanaksa,ukham invitadonakarkatoqañatakejjyaqhachatäpkänaukanaksa, manqʼäwitakirpäna

24Reyinewjjtʼaparjamawqontʼanakpäfilaruwuchäna.

25Jupajjchikatjaqenakarkupiamparapar qontʼayañapatakiwmayïna,mayninakarojjqhepäjjapar qontʼayañapatakiwmayïna,ukhamatjanjachʼajachʼa tukuñapjupanakatjarkʼaqañataki.

26Qunt'asisinsti,jupaxDoroteoruwtaqikuntixjudionakan invitadonakapancostumbreparjamlurañapatakewjjt'äna

27UkatwaDiosansacerdotenakaparu,sacrificioloqtir sacerdotenakarusa,mayninakaxDiosarmayisiñyatipxäna, jupanakatmayniruwjawsäna,jupastijudíosacerdotenakat jilïriruwjawsäna

28Jupastisartasinmämuspharkañoracionluräna‘¡Taqe ChʼamaniDiosajjrey,taqesumaluratanakapampi qamiriptaypanukatjumarusawarmimaruswawanakamaru ukatmasinakamarjakkasajjukanaksapakuti apnaqapjjañapatakchurpan!’sasa.

29Ukaarunakistʼasajja,walijachʼatkusisitampar tʼaxllirtʼasipxäna,ukatwaljatiempowtʼaxllirtʼapxäna,ukat wakichtʼatmanqʼäwinkusistʼañaruwkuttʼapxäna.

30MesanserviñatakejjtaqewakichäwinakajjDoroteo chachankamachiparjamawlurasïna

31Yanaptʼirinakatjja,reyinpaginanakapasa,reyin palaciopanjachʼañchatäpkänaukayaqhajaqenakas utjarakïnwa

32Ukamanqʼäwinmäjukʼasamartʼasajjreyejj jachʼañchatäñasientonqontʼatäpkänaukakhitaruw jisktʼäna,¿kunjamarakreinoptukuykamjankunajan waltʼäwinuñjasispasti?

33Mäjukʼalupʼisajja,akhamsänwa:‘Diosanjanjaytjasis sumachuymanïtapyateqasismaukhajja,jankunajan waltʼäwinuñjasismawa’sasa.Jumatixkhuyapt’ayasisma, khitinakatïwasarpampanakaparjammutuyatäpkiukanakar llamp’uchuymampmutuyapxätaukhaxa,janwalinakat jithiqtapxäta,ukatarrepentisipxarakismawa’sasa.

34Reyejjukajaysäwirojjjachʼañchäna,ukatstiqhepa jaqeruwjisktʼäna:“¿Kunjamatsataqeluratanakapantaqe kunsasumluraspa?”

35Jupastisarakïnwa:‘Mäjaqetïtaqenirucheqapar uñjkaspaukhajja,taqekunsaDiosanyatitapamtañapuniwa JumatïDiosarajjsarañqalltasmaukhajja,janipuniwkuntï lurañamtktaukjaytkätati’sasa

36Reyejjukajaqerojjjachʼañcharakïnwa,jupajj jaysatapatjja,mayniruwjisktʼäna:

37Jupastisarakïnwa:‘Jumatixuñjapxätam,khitinakarutix apnaqapktaukajaqinakanmunañanakapyatjjatasktaxa; kunjamsaDiosajjjaqenakaraskinakchuri,kʼumaräñasa ukatmanqʼañasaukattaqekunatïtiempoparchuraskiuk uñjañamajjwaliaskïspawa’sasa

38Ukajaysäwimpiyawsatapuñachtʼayasajja,reyejjjutïr invitadorojjakhamsasawjisktʼäna:¿kunjamarak istʼirinakarchurasaukattaripäwinakapsusajjkhitinakatï demandapanjanatiptʼapkiukanakanjachʼañchatäspasti?

39Ukatakhamsarakïnwa:‘Jumatïtaqenirussuma arunakampiparltʼasïta,janirakiwjucharpurtʼirjaqenakar jansinttʼasisa,janwalinaklurasasaUkatkunjamsaDiosax lurpachaukuñchʼukismaukhawuklurätaMayninakan mayitanakapaxphuqhasipuniwa,khitinakatix mayisitanakaparjanjaysañjikxatapkiukanakax samkanakampijanukaxkunaymanlurawinakampiw

yatiyapxi,kunatixmayitanakapanjanwalinuñjasiwayki ukatDiosaxjaniwjuchanakaparjamjanukaxjach’a ch’amaparjamjawq’jkiti,janukastijupanakarux pacienciampiwluraraki’sasa.

40Reyejjukajaqerojjwalimunasiñampiwjachʼañchäna, ukatmaynirojjakhamsasawjisktʼäna:“¿Kunjamarak pallapallanakanjanatipjatäspasti?

41Jupastisarakïnwa:‘Janitïwaljajaqenakarusa,nuwasir ejercitonakaparusataqechuymaconfiykaspa,janukasti Diosarojjsapakutijawsaskchïnjja,ukhamatamtanakap sumapaniñapataki,jupapachpawukachʼajjwäwipar apanukuñapa’sasachiqaparuñjañajayumpiwtaqi lurañanakapphuqäna’sasa.

42Ukajaysäwikatuqasasti,mayniruwjisktʼäna, kunjamaraktukusmauñisirinakapatakixmäaxsarkañyäwa

43Ukatjupajjakhamsänwa:‘Waljaarmanakampi chʼamampikatjjarusajjukayänakajjwiñayatakukatjan tukuskirmäarunjjajanchʼamanïtapamtaspaukhajja’sasa Diosasjaqenakanamuyuparajjsarañwachʼamañchi,mä tiempontiempochurasa,chʼamapajjkunjajachʼasuk uñachtʼayasa’sasa

44Ukajaqeruwreyejjjachʼañchäna,ukatstimaynirojj akhamsänwa:‘¿Kunaaskisajakañanjja?’sasa

45Jupastisarakïnwa:‘DiosajjtaqekunanTatitupätap yatiñataki,ukatsumaluräwinakasanjjajaniwjiwasajjsum jikjjatasktanti,janukastiDiosawchʼamapampejjtaqekun phoqasiukatamtarpuriñsairparakistu’sasa

46Reyejjukajaqejjwalisumwajaysänasasawsäna,ukat qhepatjja,¿kunjamaraktaqeyänakapjanmayjtʼayaskaspa ukatqhepatjjapachpacondicionanïpkiukanakarojj katuyaspastisasawjisktʼäna?

47Jupastisarakïnwa:‘Taqiluratanakamanjachʼa amtanakampiDiosarmayisisa,wawanakamaruxjanwali uñtʼatäñampi,qamirïñampjanchuym chʼallxtayasipxañapatakiwiwxtʼañama,Diosawtaqiuka churäwinakchuri,janirakiwjaqinakaxsapakixjachʼa kankañaxatipkaniti’sasa.

48Reyejjukajaysäwimpiyawsatapuñachtʼayasajjjutïr invitadorojjjisktʼarakïnwa,¿kunjamarakkunatïjupar paskaniukanaksumaguantaspasti?

49Ukatakhamsarakïnwa:‘JumanakatïDiosanuttʼayat taqejaqenakarojjjachʼajanwalinaksa,jachʼaaskinaksa mayachatäpjjañapasasinamuyapjjstajja,kunattejjjaniw khitijaqejjukanakatqhespiyatäkaspati’sasaUkampis khitirutïmayisiñasäkiukaDiosawjanaxsarasaguantañatak chʼamañchistu’sasa.

50Ukajaqenjaysatapatwalkusisïna,reyejjtaqe jaysäwinakapajjwalisumapunïnwasasawsäna.Ukat akhamsarakïnwa:‘Mäjisktʼampiwmaynitmaynikam jisktʼasiñäni,ukatjichhakamawsaytʼaskä:ukhamatfiestan kusistʼañanakaruñchʼukiñasatakiukatmäsumatiempo sarnaqañasataki’sasa.

51UkjjarustiJesusajjakhamsasawukajaqerjisktʼäna: ‘¿Kunascheqpachjanajjsarirïñajjwakisi?’sasa

52Jupastisarakïnwa:‘Janwalihorasanmäsumaamtar purispaukhajja,kunjamtïqalltanamtapkänaukarjamaw phoqasispa’sasa.Rey,taqikunasjumatakixwaliaskiwa, amtäwimaxwalikïskiwa’sasa

53Taqeniwchʼalljjtayasisajjukajaysäwimpiyawsapjjatap uñachtʼayapjjäna,ukatreyejjfilósofojaqenakarojjakham sänwa(kunattejjjaniwmäqawqhanikisukankapkänti): ‘Nayanamuytʼatajajjukajaqenakajjsumasarnaqañan

jukʼampsumäpjjewaukatwaliyatiñanïpjjarakiwa, kunattejjmäratukiwukajisktʼanakarsumqhanañchapjje, kunattejjnayajjjupanakarjisktʼawayta,ukattaqeniw Diosararunakapanqalltapjamtukuyapjje’sasa.

54UkatMenedemo,Eretriamarkankirfilósofochachajj akhamsänwa:‘CheqasRey,kunattejjniyakixayaka alaxpachaxuñjañampiapnaqatächiukatjaqixDiosan luratätapchiqaparamuyasktanxa,ukatwataqichʼamampi, sumaarunakampiDiosatjutatapamuyasi’sasa

55Reyejjukaamuyunakapariyawsañatakejjpʼeqep chʼoqtʼaskänaukhajja,janiwparljjänti,ukatwakusisipjjäna Jaypʼupurinkänaukhajja,manqʼäwejjtukuyjjänwa

8JAQTHAPI

Juk’ampjiskt’äwinakampiukatjaysäwinakampi.20jiskʼa tʼaqauñjjattʼäta,ukanjja150nayrïrpachamaranwaaire taypintʼijtʼañtoqetparläna

1Qhepürojjwasitatwamesaruqontʼasipjjäna,ukatpachpa wakichäwiparjamawmanqʼañsasarantapjjarakïna

2Kunapachatïreyejjinvitadonakaparjisktʼañatakejjmä sumaoportunidadpurinkaspasukhamamuyänaukhajja, nayrïrurujjqhanañchapkänaukanakarojjjakʼankir qontʼatäpkänaukachachanakaruwjukʼampjisktʼäna

3Tunkamayanjaqimpiwparlañqalltäna,kunattixtunka jaqinakawnayrïrkutinjisktʼatäpxäna

4Amuktʼañajjutjkänaukhajja,¿kunjamatsa qamirïskakispasasawjisktʼäna?

5Mäjukʼalupʼisajja,ukajisktʼajisktʼapkänaukajaqejj akhamsänwa:‘Janitïcargoparjanwalinaklurkäna, janipuniwjanwalinaklurkänti,janirakiwinachʼusat inamayalurañanakarwaljaqollqegastkänti,janukasti sumachuymanïñampiwtaqeapnaqerinakaparojjjupa pachparsumuñjayäna’sasa.Diosawtaqiaskinakluririxa, Juparuwjaqixistʼañapa’sasa

6Reyejjjuparjachʼañchäna,ukatstimayniruwjisktʼäna, ¿kunjamatsacheqayatichäwinakjanaynachtʼayasma?

7Ukajisktʼarjaysasajja,akhamsänwa:‘Kʼarisiñajjtaqe jaqenakaruwjachʼapʼinqachasi,jukʼampejjreyinakarus pʼinqachasiukamuyasa.Niyakejjayjupanakajjkuntï munapkiuklurañatakchʼamanïpjjchejja,¿kunatsakʼarinak parlapjjañapa?Ukatjja,Rey,Diosajjcheqayatichäwinakar munasiripwaamtañama.

8Reyejjwalikusisitawukajisktʼarkatoqäna,ukatmaynir uñkatasawakhamsäna:‘¿Kunasyatiñanyatichäwipajja?’ sasa.

9Maynïristisarakïnwa:‘Kunjämtixjumanakaxjankuna janwalinakaspuriñapmunktaxa,janukastitaqiaskinak katuqañmunapxtaxa,ukhamarakiwjumanakaxapnaqat jaqinakarusa,juchañchirinakarusapachpaamuyuparjam sarnaqapxañama,jachʼajaqirusa,sumajaqinakarusllampʼu chuymampiwiwxtʼapxañama’sasa.Diosajjsuma chuymanïtapampiwtaqejaqenakarJuparjakʼachasi’sasa 10Reyejjjuparjachʼañchasajjmayniruwjisktʼäna, ¿kunjamarakjaqenakanamigopäspasti?

11Jupastisarakïnwa:‘Jaqenakajjjukʼampiwjiljjattaski, waljatʼaqesiñanakampi,jachʼatʼaqhesiñanakampiw yuripjje,ukatwajanmäjukʼamutuyapjjañamäkitini tʼaqhesiyapjjañamäkiti,jumanakajjyatipjjtawajaqenakan jakäwipajjtʼaqhesiñanakampi,mutuñanakampiluratawa’ sasaJumanakatixtaqikunsaamuyapxätaxa,¡Diosatakix khuyapt'ayasisma!

12Reyejjwaliaskituñjasajjakhamsasawjisktʼäna: ‘¿Apnaqañatakejj¿kunawakichtʼatäñasjukʼamp wakiskirejja?’sasa

13Jupajjakhamsänwa:‘Jansobornomanqʼañatakisa, jakäwipanjilapartejjsumamuytʼasiñapataki,cheqapar sarnaqertaqekunatsipansajachʼañchañataki,ukatukham jaqenakampamigochañataki’sasawsäna¡Diosajj ukhamarakiwcheqaparuñjañmuni!

13Waliaskituñjatapuñachtʼayasaxa,reyejjmayniruw akhamsäna:‘¿KunasDiosaryupaychañchiqpach chimpuxa?’sasa

14Ukatakhamsarakïnwa:‘DiosajjUraqpachansapakuti irnaqatapa,taqekunsayatitapamuyañasa,janirakiwkhitis janwalinakluririukatjanwalinaklurirjaqejjJupat qhespiykaspati’sasa¡KunjamtïDiosaxakapachansuma chuymanïkixa,ukhamarakiwjumanakaxJupat yateqasiñamaukatjankunajuchanïñamarakiwa!

15Reyejjarustʼäwipuñachtʼayasajjmayniruwakhamsäna: ‘¿Kunasreyïñajjwakisi?’sasa.

16Jupastisarakïnwa:‘Sumaapnaqañmunañasa, qamirïñasa,janwaliuñtʼatäñasa,janwalimunañanakaru janukaxjanwalimunañanakarjanapanukuñatakejja, jumatïukatuqitsumamuytʼasïtaukhaxa,akachiqapuniwa Taqikunatixchiqpachanmunaskiukaxjumankxiwa, Diosaxjaniwkunajanwalt’awisutjkiti,suma chuymanirakiwa¡Amuyunakamaxjaqirtukuñjamäpan, janirakwaljayänakmunapxamti,janukastiapnaqañatak wakiskirïkiukanakmunapxam!

17Reyejjjuparjachʼañchasajjyaqhajaqeruwjisktʼäna: “¿Kunjamsaamuytʼasitapajjwaliaskïspa?”

18Jupastisarakïnwa:‘Jupatïsapakutitaqekunancheqapar uñjañmunaspa,jancheqaparsarnaqañajjjakañ aptʼasiñampisasiwasasawamuyaspa’sasa¡Diosajj cheqaparsarnaqerjaqenakarojjwalijachʼabendicionanak churañarsupuni!’sasa

19Juparjachʼañchasajja,reyejjmaynirojjakhamsasaw jisktʼäna:“¿Kunjamatsaikiñanjanwaltʼayiramuyunakapat qhespiyasispa?

20Jupastisarakïnwa:‘Jumajjajiskt’awixjaysañaxwali ch’amawa,kunatixjaniwchiqpachjaqinakasaxikiñ pachanakanxanatañarapanksnati,janukastiukanakx amuyt’awinakampiwkatxaruta,ukaxjaniwamuyt’awimp apnaqañjamakiti.Kunattixalmasaxchiqpachapuniwkuntï ikiñanamuyunakasarmantaskiukanakuñjapkaspasukham amuyasipxiUkampischiqpachansalamarqutanbotenakan sarasktanjanukaxairetaypittʼijtʼasktanjanukaxyaqha suyunakarjanukaxyaqhaukhamyaqhachiqanakar sarasktansasinamuyasaxpantjasistanxa.Ukat ukhampachasa,chiqpachansaukhamlurañanakax utjaskaspaukhamwaamuytʼtanxa 21Kunjamsanayajjamtasktaukjja,akaamtaruw puriwayta.Taqikunatsipansa,Rey,arunakamsa lurawinakamsaDiosaryupaychañkamachimpiw apnaqañama,ukhamatsumasarnaqañtuqit amuytʼañamatakiukatjanipuniwamuytʼasiñtuqitjan walinaklurasaxkusisiñamtañamatakiukatjanipuniw chʼamamjanwaliapnaqasachiqaparsarnaqañtuqitsa lurañamäkiti

22Amuyunakaxjilapartexpachpayänakampiwikiñan chʼamachasi,ukanaklurañaxsartaskiukhakiwchʼamachasi. Ukatkhititixtaqiamuyunakapampilurawinakapampixwali jach’aamtanakaruñt’atäkiukaxchiqaparsarnaqañan

utt’ayatawa,kunapachatixsartaskiukhamarakikiski ukhakama.Ukatwa.sapakutijumapachpa cheqañchasiñatakixchʼamachasiñamawa

23Reyejjukajaqerojjjachʼañchasawmaynirojjsäna: ‘Jumajjtunkamaynïrjaysätajja,kunapachatïparlkäta ukhajja,manqʼäwiruwkatuyasjjä’sasaUkatukaqhipatxa, akhamjisktʼarakïnwa:¿kunjamatsakunajanwalinaksa nayatakixjanwalïkiukjanlurañaxwakisispasti?

24Jupastisarakïnwa:‘Janwaliuñtʼatäñamataki,jachʼa kankañamarusuñtasipkakim,ukhamatkunanakatïukarjam sarnaqkiukanakparlañatakisa,amuytʼañatakisa,taqe khitinakatïapnaqapktaukanakajjjumatamuyapjjatapsa, parlapjjatapsayatisim’sasa.Kunatixjaniwactoranakat sipanjuk’ampjanwaliruñtasiñamäkiti,jupanakaxwali sumyatxatapxiwkunapapelasutji,ukaxjupanakatakix wakisiwa,ukatukarjamawtaqilurawinakapuñstayapxi. Janiwmäpartelurasktati,janukasticheqapuniwmä reyïtajja,kunattejjDiosajjsarnaqäwimarphoqañatakiwmä reyinmunañapchuristam’sasa.

25Reyejjwalikhuyaptʼayasisinjachʼatukatjayatiempo tʼaxllirtʼänaukhaxa,samarañthaqapxañapatakiw invitadonakaxachiktʼapxäna.Ukatwaparltʼasiñajj tukusjjänaukhajja,kunatïukafiestanjutïrinutjkaniukaruw katuyasipjjäna

26Qhepürojja,ukapachpawakichäwiwuñjasïna,ukat reyejjukachachanakarjisktʼañatakejjmäoportunidad jikjjatänaukhajja,khitinakatïqhepürjisktʼañatakejj qheparapkänaukanakatnayrïriruwjisktʼäna:“¿Kunas jachʼagobiernojja?

27Jupastisarakïnwa:‘Jupapachpaapnaqañapataki,jan waliamuyumpiapanukuñataki’sasa.Taqijaqinakaxmä naturalbentdementeukanipxiInasjilapartechachanakajj manqʼañanakaukatumañanakaukatkusistʼañanakar munapjjchïna,ukatreyenakajjterritorioukatjachʼa uñtʼatäñmunapjjeUkampistaqikunanmäjukʼa amuytʼasiñaxwaliaskiwa

28KuntïDiosajjchurkistuukjja,katoqañamawa, imañamawa,ukampisjanipuniwkunatïjanlurirjamäki ukanakmunañamäkiti’sasa

29Ukaarunakampikusisitasti,reyejjmaynirojjakham jisktʼäna:“¿Kunjamatsajanenvidiasiñatakejja?”

30Jupastimäjukʼasamartʼasajjakhamsänwa: ‘Jumanakatïnayraqatamuytʼapjjäta,Diosawtaqereyinakar jachʼañchäwi,waljaqamirkankañchuri,janirakiwkhitis chʼamapampireyïkaspati’sasa¡Taqijaqinakawuka jachʼañchäwikatuqañmunapxiukampisjaniw ukhamäkaspati,kunattixDiosanchuräwipawa!

31Reyejjwalijayaarumpiwukajaqerojjjachʼañchäna, ukatstimayniruwjisktʼäna:“¿Kunjamarakuñisirinakapar jiskʼachaspasti?”

32Jupastisarakïnwa:‘Jumatïtaqejaqenakar khuyaptʼayasmaukatamigopäñatipjjätaukhajja,janiw khitirusajjsarañamäkiti’sasa¡Taqijaqimpmunasiñax Diosatkatuqañatsipansawalisumawa!

33Ukajaysäwijachʼañchasajja,reyejjjutïrjaqerojjakham jisktʼaruwjaysañapatakmayïna:“¿Kunjamatsajachʼa uñtʼatäñapjanjaytjjaspasti?

34Ukatakhamsarakïnwa:‘Jumatïwalikhuyaptʼayasiri, jachʼachuymanïstaukatmayninakarkhuyapayasiñampi khuyapayasiñampilurasmaukhajja,janipuniwwali uñtʼatäñamaptʼaskätati,ukampisnayrajjsisktanuka

khuyapayasiñanakajjutjaskakiñapmunstaukhajja,sapa kutiwDiosarartʼasiñama’sasa.

35Reyejjwaliaskituñjäna,ukatmaynirojjakhamsasaw jisktʼäna:“¿Khitirusmäjaqejjkhuyapayasirïñapa?”

36Jupastisarakïnwa:‘Khitinakatïjiwasataksuma chuymanïpkistuukanakarojjkhuyaptʼayasirïñasajjtaqeniw yatipjje,ukampisnayajjamuyta,jiwasaruñisirinakarojj ukapachpajachʼachuymanïñwauñachtʼayañasa,ukhamat jupanakarcheqäkiukatkunatïjiwasatakaskïkiukanakar atipjañataki’sasaUkampisDiosarmayisiñasawaukajj phoqasiñapataki,jupawtaqejaqenakanamuyunakapar apnaqi’sasa

37Ukajisktʼarqhanañchasajjwalikïskatapuñachtʼayasajja, reyejjsojjtaruwukajisktʼarqhanañchañapatakmayïna, ¿khitirusyuspärasiñasa?

38Jupastisarakïnwa:‘Awktaykasarsapüru,Diosajjawk taykanakarjachʼañchañtoqetmäjachʼamandamiento churistu’sasaJutïrchiqanxJupaxamigonamuyupamigor uñjikunatixJupax“mäamigotparli,ukaxjumapachpan almamaruñtasitawa”Taqijaqinakarjumampamigöñatak chʼamachasitamaxwaliaskiwa’sasa

39Reyejjsumaarunakampiwparläna,ukatstimaynirojj akhamsasawjisktʼäna:“¿Kunassumauñnaqtʼanïñar uñtasitajja?”

40Ukatakhamsarakïnwa:‘Diosaryupaychaña,suma uñnaqtʼanïñatsipansajukʼampjachʼawa,munasiñan chʼamapajjDiosanchuräwipawa’sasaUkjjajumajj nayratpachwajikjjatawayjjtajja,ukampiwjakäwintaqe bendicionanaksajikjjatawayta’sasa

41Reyejjwalikhuyaptʼayasisawukajisktʼar chʼalljjtayasïna,ukatmaynirojjakhamjisktʼarakïna:

42Ukatakhamsarakïnwa:‘Janiwpantjasksnati,yuspärañ jathanaktaqejaqenakaruwyapuchawaytajja,ukajathajj walichʼamaniarmanakatsipansajukʼampchʼamaniwa, ukatwajukʼampseguridadajjutjañapa’sasaUkampis maynitixpantjasispaukhaxa,janipuniwmayampsakuna lurañanaktïpantjasiwaykiukanaklurxañapäkiti,janukasti amigonakäñapawaukatchiqaparsarnaqañapawaKunattix Diosanchuräwipawa,sumaluräwinaklurañyatiñaxa, janiwuñisiñapäkiti’sasa.

43Ukaarunakampikusisitasti,reyejjmayniruwjisktʼäna: “¿Kunjamarakjanllakitqhespiyasispasti?”

44Jupastisarakïnwa:‘Janipuniwkhitirusjanwalinak lurkaspänti,janukastitaqinirusaskinaklurkaspa,chiqapar sarnaqañthaknamsarkaspaukhaxa,kunaachunakatixjan llakisiñatqhispiyaraki’sasa.UkampisDiosaruw mayisiñasa,jansuytʼatjanwalinaka,sañäni,jiwañasa, usunakasjanukaxllakinakasjanukaxkunaymanjan walinakasjanpurtʼistaspaukatjanusuchjasiñasataki UkampisniyakixayDiosaryupaychañmunirïstaxa, janipuniwukhamjanwaltʼäwixjumarpurinkaniti’sasa

45Reyejjjuparojjwaljachʼañchäna,tunkamaynerojj akhamsasawjisktʼäna:“¿Kunajachʼajachʼatukuñasa?”

46Jupastisarakïnwa:‘Diosarjachʼañchañataki,ukajjjaniw regalonakampi,sacrificionakampiluratäkiti,janukasti qʼomaalmampi,qollaniyawsäwimpiwlurasi,kunattejj taqekunasDiosanmunañaparjamawlurasiwayiukat apnaqaraki’sasaUkaamtampiwjumaxsapakuti katuqtaxa,kunjamtïtaqijaqinakaxjuparkatuqapkaspa ukhama,nayrapachansajichhürunakansa jikxatatanakamatxa’sasa

47Reyejjjachʼatwataqeniraruntäna,sumaarunakampiw parläna,taqekhitinakatïukankapkänaukanakaswaliaskit uñjapjjarakïna,jukʼampejjfilósofojaqenakajjwaliaskit uñjapjjarakïna.Kunattixjupanakatsipansa[mäarunxa filósofonakatsipansa]jukʼampjachʼäpxänwa, sarnaqañansaukatchʼaxwañanakansa,kunattixDiosaruw qalltañtukuyapxirïna

48Ukaqhepatjja,reyejjsumachuymanïtap uñachtʼayañatakiwinvitadonakapankʼumaräñapatakumañ qalltäna

9JAQTHAPI

8jiskʼatʼaqanjja,yatiñajjkunjawakiskirisaukqhanañchi 28jiskʼatʼaqa,awktaykanmunasiñapaYamas26jiskʼa tʼaqanutjkiukajisktʼaukatjaysäwipuñjañäni.Ukat47 jiskʼatʼaqanutjkiukajisktʼaukatukajisktʼar qhanañchtʼarakiñäniAkaxnegociosukanakatakixyatiñan iwxt’awiwa.

1Qhepürojjukapachpawakichäwiwmanqʼäwitak wakichtʼasïna,ukatreyejjmäoportunidadutjkipanjja, khitinakatïnayratpachistʼapkänaukanakanjakʼapan qontʼatäpkänaukachachanakaruwjisktʼañqalltäna,ukat nayrïrjaqerojjakhamsänwa:‘¿Yatiñkankañajj yatichatäspati?’sasa.

2Ukatakhamsarakïnwa:‘Almajjwalisumauttʼayatawa, ukhamatwaDiosanchʼamapampejjtaqekunatïaskïkiuk katoqaraki,ukatjanwalinaksaapanukurakispawa’sasa.

3Reyejjwalikïskatapuñachtʼayasajjakhamsasawjupar jisktʼäna:“¿Kunaskʼumaräñatakejjjukʼampaskïspa?

4Ukatakhamsarakïnwa:‘Janamuytʼasirïñamawa,Diosajj janamuytʼasirïñaplurkaspaukhajjjaniwuk jikjjatañjamäkiti’sasa

5Reyejjsumachuymampiwukajaqerojjparläna,ukat yaqharojjakhamsänwa:‘¿Kunjamarakmäjaqejjawk taykaparyuspärañmanupphoqaspasti?’sasa

6Ukatakhamsarakïnwa:‘Janipuniwjupanakar tʼaqhisiyapkätati,janitixDiosaxsumaamtanakarpuriñ amtapkaspaukhaxa,janiwukaxluraskaspati’sasa

7Reyejjiyawsasawsäna,ukatqhepürojjakhamsasaw jisktʼäna:“¿Kunjamatsataqechuymaistʼirtukuspa?

8Ukatakhamsarakïnwa:‘Taqiyatiñanakaxwaliaskiwa, ukamtasipxam,kunattixDiosanyanaptʼapampiwjan waltʼäwinakaxutjkiukanakatmäqhawqhanakajlliñ yanaptʼtamxa,ukatkunajanwalinakansauñjasktam ukarjamphuqañyanaptʼtamxa’sasa.Ukatukhamatwa jaqenakanchʼamachasitapajjDiosanyanaptʼapampejj phoqasi’sasa.

9Reyejjjachʼañchasawqhepürojjjisktʼäna,¿kunjamatsa leyinakarjanwaltʼayañatakjankunslurasma?

10Ukatakhamsarakïnwa:‘Jumanakatixamuyapxäta, Diosawkamachinakapsurinakanchuymaparuchawayi, ukhamatjaqinakanjakañapqhispiyatäñapataki,jumanakax jupanakararkapxäta’sasa

11Reyejjukajaqenkuntïsiskänaukiyawsänwa,ukat maynirojjakhamsänwa:‘¿Familianïñajjkunaaskisa?’sasa 12Ukatakhamsarakïnwa:‘Jiwasaxfamiliaranakasarjan waltʼäwinakampitʼaqhisiyatuñjasiñäniukat tʼaqhisiñanakapasjiwaspachpartukusxaspaukhaxa,mä kutikiwfamiliaranakanchʼamapaxqhanstaspa,kunattix ukhamamuyasiñaxuñachtʼayatäniukhakiwjupanakan nayraqatapanjachʼañchatäñäniukatjachʼañchatäñäni’sasa

Yanaptʼasiñatakejja,sumachuymanïñampchiktʼatäki ukhajja,jupapachpawmälazoukhamäspa,ukajjjaniw chhaqtayañjamäkitiUkatsumjakasipxaniukauruxjaniw yänakapmunañasäkiti,janukastiDiosaruwtaqikasta askinakjupanakarchurañapatakmayisiñasa’sasa.

13Mayninakjamjach'añchasasti,reyejjmayniruwjiskt'äna: “¿Kunjamarakjanajjsarañatqhespiyasispasti?”

14Ukatakhamsarakïnwa:‘Kunapachatixamuyunakaxjan kunajanwalinakluratapatamuyasi,Diosaxtaqisuma iwxtʼanakarirpkiukhaxa’sasa

15Reyejjwaliaskituñjatapuñachtʼayasajjmayniruw jisktʼäna:

16Jupastisarakïnwa:‘Jaqenakarjanwaltʼäwinaksapakuti uñachtʼayasajjDiosawyaqheparojjsumajakañapapaqi, yaqheparusjachʼañchañatakiukatjachʼañcharaki’sasa

17Reyejjsumachuymampiwukajaqerojjkatoqäna,ukat maynirojjakhamsasawjisktʼäna:

18Jupastisarakïnwa:‘Jupatïmäjachʼaapnaqäwin apnaqeripa,waljajaqenakanapnaqiripätapamtasiskaspa, ukatjanirakiwyaqhalurañanakamplupʼiñapäkiti,jan ukasti,kunjamsajupanakansumjakasiñapsum yanaptʼaspaukamuytʼañapänwa’sasa.UkatDiosar mayisiñaparakiwa,ukhamatjankunalurañasjan yäqatäñapataki’sasa

19Reyejjjuparjachʼañchasajja,tunkamaynerojjakham sasawjisktʼäna:“¿Kunjamarakjuparsallqjirinakar uñtʼaspasti?”

20Ukatakhamjisktʼarojjakhamsasawsäna:‘Jupat jakʼankirjaqenakansarnaqatapajjnaturaläpachatijanicha ukatrecepcionanakansaconciencianakansa,ukattaqe jaqenakanmaynitmaynikamikintasiñansanayratpach sarnaqapjjetijanichaukuñjaspaukhajja,janipuniw jachʼañchäwinakansajanukajjyaqhaukhamanakansajan walitsipansajukʼampïñapäkiti’sasa.UkampisDiosajjRey, taqekunatïwaliwakiskirïkiukanakaruwamuytʼayani’sasa 21Reyejjwaliaskituñjatapuñachtʼayasa,sapamayniru jachʼañchasa(taqeukankapkänaukanakanjachʼañchäwip taypinjja),ukafiestankusistʼañaruwsarjjapjjäna

22Qhipürusti,reyixmaynijaqiruxjiskt'äna:¿Kunasjan yäqañaxjuk'ampjach'a?

23Jupastisarakïnwa:‘Maynitejjwawanakaparjansum uñjkaspa,ukatyateqañatakistaqechʼamachaskaspaukhajja’ sasa.SapakutiwDiosarmayistanxa,janiwjiwas pachpatakïkiti,janukastiwawanakajatakiwmayisipxta, ukhamattaqibendicionanakaxjupanakankatäñapataki Wawanakasajjjupanakpachpaapnaqapjjañapmuntanjja, Diosanchʼamapampiwamuyasi’sasa

24Reyejjsumparltasasawsäna,ukatyaqharojjakham sasawjisktʼäna:“¿Kunjamarakmarkaparmunasirïtasti?”

25Jupajjakhamsänwa:‘Amuyunakamnayraqatanuñjasa, markapanjakañasajiwañaswalikïskiwa’sasaAnqäx markanjakañaxpisinkirinakarjiskʼachañaukat qamirinakaruspʼinqachaña,mäjanwaliluratapat jaqunukutäpkaspasukhamaJumatixtaqiniraskinak churäta,kunjamtïsapürulurapktaukhama,Diosax taqiniruwkhuyaptʼayapxätamukatmarkaapnaqirit uñtʼatäpxätawa”sasa.

26Ukajaqeristʼasajja,reyejjmaynirojjakhamsasaw jisktʼäna:“¿Kunjamatsawarmipampejjsumjakasispa?”

27Ukatakhamsarakïnwa:‘Warminakajjpʼeqe chʼamanïpjjatapamuyasaukatmunañanakapthaqer chʼamanïpjjatapamuyasajja,kʼariamuytʼasawmä

akatjamatamuyunakapmayjtʼayapjje,ukatkunjam jaqëpjjesaukajjjaniwchʼamanïkiti’sasa.Jupanakampsum apasiñajjwakisiwa,janiwchʼajjwañanakutjayañasäkiti Jakäwisumsarnaqañataki.dirigentejjkawkïramtarus puriñapaukyatiñapawa.Diosanyanaptʼapmayisakiw jaqenakajjtaqehorasancheqpachthaknamirpapjjaspa’ sasa

28Reyejjiyawsatapuñachtʼayasajjakhamsasawjisktʼäna: “¿Kunjamatsajanpantjasismasti?

29Jupastisarakïnwa:‘Jumatïamuytʼasiskunslurasma, janirakiwkʼarinakparlirinakarusjaniyawskätati,janukasti kuntïsisktamukjumapachpayantʼasïta,ukatkuntïjumar mayipktamukjumapachpatamuytʼasïta,ukatkuntïjumajj amtktaukarjamawtaqekunsaphoqätaukhajja,janiw pantjasjjätati,Rey,’sasaUkampisukanakyatiñasaukat lurañasaDiosanchʼamapanluratawa’sasa.

30Ukaarunakampikusisitasti,reyejjmayniruwjisktʼäna: “¿Kunjamarakcolerasiñatqhespiyasispasti?”

31Ukajisktʼarjaysañatakejjakhamsänwa:‘Jupatejj taqenirjiwayañatakchʼamanïtapamuyaspaukhajja, colerasiñaruwpurtʼaspa,uywiriplaykojjwaljanirjakañap aptʼaspaukhajja,inamayakïspawa,khuyaptʼayasispawa’ sasa

32¿Kunapachascolerasiñajjwakisïna,taqejaqenakan istʼatäpkäna,janirakiwkhitisjuparuñiskänti?Diosajjsuma chuymampiukatjancolerasisawakaoraqpacharapnaqi,uk amuyañawwakisi,jumasti’sasawsäna:‘Rey,cheqapuniw Jupansarnaqäwiparjamsarnaqañama’sasa.

33Reyejjsumistʼtasasawsäna,ukatstiukaqhepajaqeruw jisktʼäna:“¿Kunasumaewjjtʼajja?”

34‘Taqihorasansumlurañasaukatsumamuytʼasiñasa’ sasawqhanañchtʼäna,‘kunatïjiwasanpolíticasukar yanaptʼkistuukanakxa,kunajanwalinakasutjaspa ukanakampchikachasiñawa,ukhamatsapapuntonak amuytʼasaxsumaiwxtʼatäñasatakiukatamtäwisa phuqasiñasataki’sasaUkattaqekunatsipansa,Diosan chʼamapampiwtaqeamtanakamajjphoqasini,kunattejj Diosaryupaychañyateqatama’sasa

35Reyejjakhamsänwa:“¡Akajaqejjwalikïskiwa”sasa, maynirojjakhamsasawjisktʼäna:“¿Kunasfilosofíasatäkis ukajja?”

36Ukatakhamsasawqhanañchtʼarakïna:‘Kunajisktʼatï utjkiukanakatsumamuytʼañasaukatjanipuniw munañanakampapayasiñasäkiti,janukastimunañanakat kunausuchjatanakasutjiukanakatlupʼiñawa,ukat kunjamtïjanwaltʼäwinakaxsiskiukhamarjamawchiqapar sarnaqañasa,mäjukʼatiempompisarnaqañasa’sasa UkampisDiosarmayisiñasawa,ukanakamuytʼañasataki’ sasa

37Reyejjiyawsatapuñachtʼayasajjmayniruwjisktʼäna: “¿Kunjamatsayaqhamarkarsarkasajjuñtʼayasispasti?”

38Jupajjakhamsänwa:‘Taqejaqenakampsumuñjasa, khitinakatïviajipkänaukanakatsipansajukʼamp jiskʼäkaspasukhamuñachtʼayasa’sasaKunattixDiosax pachpauñnaqapampiwaltʼatchuymaninakaruxkatuqi, ukaxmäuñtʼatyatichäwiwaUkatkhitinakatïjupanakar istʼañmunapkiukanakarojjjaqenakajjwalmunasipjje’sasa.

39Ukjaysatapajjwalikïskatapuñachtʼayasajja,reyejj mayniruwjisktʼäna:“¿Kunjamatsautapajjjuparqhepat wiñayataklurasispa?”

40Ukatukajisktʼarojjakhamsasawsäna:‘Luratanakapajj walijachʼajachʼajachʼatukuñatakïspa,ukhamat

uñjirinakajjsumauñnaqtʼanïpjjataplaykujan khuyaptʼayasipjjaspa,ukatjanipuniwkhitirusukham luririnakarojjjaqunukkaspati,janirakiwmayninakarusjan pagatmunañaplurapjjañapatakwaytʼkaspänti’sasa.

41KunjamsaDiosajjjaqenakaryanaptʼiukuñjasa, kʼumaräñasa,amuyunïñsachurarakiukattaqiyaqha churäwinakanxa,jupapachpawsarnaqäwiparjam sarnaqañapa,jaqinakaruxwalichʼamampiirnaqatapatmä qullqichurañataki¡Kunatixchiqaparsarnaqañanluratäki ukanakaxwiñayatakiwutji!

42Reyejjakhamsänwa:“Akajaqejjwalisumwasäna, ukattunkamaynerojjakhamsasawjisktʼäna:“¿Kuna achusayatiñkankañajja?”

43Jupastisarakïnwa:‘Mäjaqejjjankunajanwalinak luratapatamuyasiñapataki,cheqaparjamjakañapataki’sasa Niyakejjay,walichʼamaniRey,ukanakatwaDiosar yupaychañtoqetapnaqätaukhajja,jukʼampkusisiñasa,jan saytʼasïñasa,Diosarchʼamanïñasautjchejja’sasa

44Ukist'asinstitaqiniwjach'atjach'atarnaqasipxäna,uka qhipatstireyixwalikusisiñampiwk'umaräñapumañ qalltäna

45Qhepürojjmanqʼäwejjkunjamtïnayrajjluraskäna ukhamarakiwlurasïna,ukatreyejjqhepürinvittʼirinakaruw jisktʼäna,ukatnayrïrjaqerojjakhamsänwa:‘¿Kunjamarak jaqejjjachʼajachʼatukuñatjarkʼaqasispasti?’sasa.

46Jupastisarakïnwa:‘Jupatejjigualäkiukatjaqenakar apnaqirjaqïtaptaqekutiamtaspa’sasa¡Diosaxjach'a jach'atukurinakaruxinamayaruwtukuyi,llamp'u chuymaninakaru,alt'atchuymaninakarusjach'araptaraki!

47Reyejjsumaarunakampiwjuparparläna,ukatstiakham sasawjisktʼäna:“¿Khitinakarusmäjaqejjewjjtʼirinakapar ajlliñapa?”

48Jupastisarakïnwa:‘Khitinakatixwaljalurañanakan yantʼatäpki,juparjanmayjtʼayasasumachuymanïpki, jupanamuyuparjamsarnaqapkiukanaka’sasaUkatDiosax khitinakatixaskïpkiukanakaruwuñachtʼayaraki,ukhamat ukaamtanakarpuriñapataki’sasa.

49Reyejjjuparjachʼañchasajjmayniruwjisktʼäna:“¿Kuna yänakasmäreyitakjukʼampwakiskirejja?”

50Jupajjakhamsänwa:‘Ukatoqetwaapnaqatjaqenakan amigonakapasamunasiñapasa,kunattejjukatoqetwasuma chuymanïñajjjanchhaqtayatäjjeti’sasaUkatDiosaw munañamarjamukajjphoqasiñapatakuñji’sasa.

51Reyejjjuparjachʼañchasajjmayniruwjisktʼäna:“¿Kuna amtampisparlañajjwakisi?”Ukatjupaxakhamsänwa: ‘Uñisirimaruxpantjasitanakapuñachtʼayasa,mäsuma wakichtʼatchʼaxwäwinakanamuytʼayañataki’sasa

52Ukhamatwaistʼirimaruxatipjäta,janiwjuparuñisiñax utjkaniti,janukastijuparyupaychañlaykuw jachʼañchapxätaUkatDiosanchʼamapampiw amuytʼayañajjphoqasi’sasa

53Reyejjsumajaysäwichurtasasawsäna,ukatmayniruw jisktʼarakïna,¿kunjamarakreinopanjaqenakaruttʼayapki ukawaljakastajaqenakampisumankthapispasti?

54Jupajjakhamsänwa:‘Sapamaynirukuntïlurañapäkiuk lurapjjam,cheqaparsarnaqañawirpirïtamjja,kunjamtï jichhajjDiosajjjumanakarchurkistuukaamuytʼäwimp yanaptʼayaslurapktaukhama’sasa

55Reyejjukistʼasajjwalkusisïna,ukatmaynirojjakham sasawjisktʼäna:‘¿Kunajanwalinakansamäjaqejj tʼaqhesiñapa?’sasa

56‘Amigonakasarjanwaltʼäwinakanjja,jayatiempoukat janaskichañjamätapuñjtanukhajja’sasawsäna.Razón ukaxjaniwjiwataukatjanwalinakatqhispiyatäpki ukanakatllakisiñasjaytkiti,ukampistaqijaqinakaw jupanakatllakisipxi,kunattixjupanakpachatakiukat jupanakanaskipatakikiwlupʼipxi¡Diosan chʼamapampikiwtaqejanwalinakatqhespissna!

57Reyejjmäsumajaysäwichurtasasawsäna,ukat mayniruwjisktʼarakïna:“¿Kunjamaraksumauñtʼatäñajj chhaqtjjasti?”

58Jupastisarakïnwa:‘Kunapachatïjachʼajachʼatukuñasa, jantukuskirjiwaspacharatinisiñaschʼamanïkiukhajja, jiskʼachatäñasa,janwaliuñtʼatäñasautjapuniwa’sasa. DiosajjtaqesumauñtʼatäñanTatitupawa,kawkhantïmunki ukchuraraki’sasa

59Reyejjukajisktʼarqhanañchasajjakhamsasawjisktʼäna: “¿Khitirusjaqenakajjkatuyapjjañapa?”

60‘Khitinakatixsumaamtampiluqtapktamukanakaru, janiwaxsarañatjanukaxjupanakanaskipatakiwlupʼipxi, jupanakanaskipatakiwlupʼipxi’sasawsänaMaynix munasiñanchimpupawa,maynïristijanwaliamtäwin chimpupawa,ukattiempoparluqtañanchimpupawa.

61Khititejjjupapachpanaskipatakuñchʼukkiukajja, chuymapanjanwalijaqewaUkampisDiosajjsuma ewjjtʼanakchurkistuukayanaptʼampiwtaqemarkaman munasiñapkatoqtajja’sasa

62Reyejjwaliyatiñampiwjaystasasawsäna,ukat mayniruwjisktʼarakïna:“¿Kunasmäreinojankunajan waltʼäwinuñjasiñapatakyanaptʼi?”

63Ukatakhamjisktʼarojjakhamsänwa:‘Amtʼasim, nayratpachamuytʼasim,khitinakatïmarkaapnaqerinakan uttʼayatäpkiukanakajjjankunajanwalinaksa lurapjjañapataki,ukatukjjaDiosanyanaptʼapampiw lurapjjta,jupajjwalijachʼajuzgañatakiw chʼamañchtʼtamjja’sasa

64Reyejjchʼamañchtʼirarunakwaparläna,ukatmaynirojj akhamsasawjisktʼäna:“¿Kunasyuspärañatakiukat jachʼañchatäñatakyanaptʼi?

65Jupastisarakïnwa:‘Sumasarnaqañawsumaluräwinak luriri,ukampiwjanwalinakaxtʼunjatäxi,kunjamtïDiosax churktamukachuräwimpitaqinirjachʼañchatäpktaukhama’ sasa

66Reyejjkhuyapayasiñampiwukajaysäwipiyawsäna, ukattunkamayaniruwjisktʼäna(kunattejjpäjaqenakajj paqallqtunkatjilawutjäna),¿kunjamarakchʼajjwañ tiemponjjaalmajjsumankañapasti?

67Jupastisarakïnwa:‘Janiwkhitimarkaparusjanwalinak lurkänti,ukattaqiniwjupatakchʼaxwapxani,kuna askinaktïkatuqapkänaukanaklayku,jakäwipaptʼasipxaspa ukhasa,jupanakatdependirjaqinakaruñjapxätamyatipxäta’ sasaKunattixjanipuniwkhitirusjanwaltʼayasiñamäkiti, Diosaxukhamsumachuymampiwamuytʼayapxtamxa’ sasa

68Reyixtaqiniruwjach’atch’allxtayänaukatwalisuma chuymampiwparlänaukatsapamaynink’umaräñapatakix mäjach’aumañumarakïna,kusist’añaruwkatuyasïna,ukat invitadonakaparuxwalikhuyapt’ayasiriukatkusisit amigonakchurarakïna

10JAQTHAPI

JisktʼanakaukatjaysäwinakassarantaskakiwaKunjamsa ejercitonkiroficialanakajjajllitäñapaukuñachtʼayaña Kunasjaqixjach’añchatäñapaukatyaqhajan walt’awinakaxsapaurujakawipanxchiqpachapuniw jichhürunakanxkunjamatix2000maranaknayraxukhama 15-17jiskʼatʼaqanakaxteatrouñachtʼayañatakiwwali askixa21-22jiskʼatʼaqanakajja,pʼeqtʼirirajlltʼañasajan ukajjmäreyinutjañasakunjayatiñasaukqhanañchi 1Paqallquuruxjuk’ampjach’awakicht’äwinakawlurasïna, ukatwaljayaqhamarkanakatjutirinakawukankapxäna (jupanaktaypinxwaljaembajadoresukanakawutjäna).

2Kunapachatïmäoportunidadutjkänaukhajja,janïr jisktʼatäpkänaukanakatnayrïriruwreyejjjisktʼäna, ¿kunjamatsakʼariamuyunakampijanengañjayasispa?

3Ukatakhamsarakïnwa:‘Arstʼirirusa,kuntïparlaskiukat kunatoqetsaparltʼaskiukatoqetsumamuytʼasa,ukatuka pachpajisktʼanakmäjukʼatiempotmayampmayjmayja jisktʼasa’sasaUkampisamuytʼasirïñasaukattaqekunan sumamuytʼasirïñasaDiosansumachuräwipatmaynïriwa, Rey,jumajjukachuräwinïtawa’sasa.

4Reyejjwalijachʼatwatʼaxllirtʼänaukatmayniruw jisktʼäna:“¿Kunatsajilapartejaqinakaxjanipuniwsuma chuymanïpkiti?

5Jupajjakhamsänwa:‘Kunattejjtaqejaqenakawjan amuytʼasirjaqenakäpjje,kusistʼañmunapjjewa’sasa Ukatwa,janchiqaparuñjañaxsartaskiukatqullqi munañanakaxwalpunpurirakiSumasarnaqañcostumbrex khitinakatixkusistʼañjakañarkatuyasipkiukanakatakix jarkʼiwa,kunattixjupanakaruxjansintillakisiñatakiukat chiqaparsarnaqañmunapxañapatakiwkamachiDiosaw ukanakapnaqi’sasa

6Reyejjwalisumwasäna,ukatjisktʼarakïna:“¿Kunsa reyinakajjistʼapjjañapa?”Ukatakhamsarakïnwa: ‘Leyinaka,ukhamatcheqaparsarnaqañampijaqenakan jakäwipwasitatsaytʼayañataki’sasa.Kunjamtïjumax ukhamsarnaqasaxDivinokamachiristʼasaxwiñayatakmä amtañimastaxa’sasa

7Reyejjakhamsänwa:“¡Akajaqejjwalisumwaparli, ukatstimaynirojjakhamsasawjisktʼäna:“¿Khitinakarus gobernadoranakjamuttʼayañasa?”

SUkatstisarakïnwa:‘Taqekhitinakatejjñanqhalurañanak uñisipki,jumapachpasarnaqatamatyateqasipkiukanakajj cheqaparjamsarnaqapjjam,ukhamatsapürusuma uñtʼatäpjjañapataki’sasa.ChʼamaniRey,ukhamlurtajja’ sasawsäna,‘Diosawcheqaparsarnaqañcoronachurtamjja’ sasa.

9Reyejjukajisktʼarojjwalijachʼatjachʼañchäna,ukatuka qhepajaqeruñkatasawakhamsäna:‘¿Khitirusejercitonak apnaqañapatakuttʼayañasa?’sasa

10Ukatakhamsasawqhanañchäna:‘Khitinakatïjan ajjsarirïpki,cheqaparsarnaqañansajukʼampsumäpkiukat jaqenakanjankunajanwaltʼäwipatjukʼampllakisipki ukanakasa,jankʼakiwjakäwipaptʼasisinatipjañatakejj jukʼampllakisipjje’sasaKunjamtïDiosaxtaqijaqinakar sumlurkixa,ukhamarakiwjumanakaxJupatyateqasisax taqiapnaqirinakamarsumachuymanïpxtaxa’sasa

11Reyejjsumaqhanañchtʼatatwasäna,ukatmaynirojj akhamsasawjisktʼäna:“¿Kunajaqerusjachʼañchatäñapa?”

12Jupastisarakïnwa:‘Khititejjsumauñtʼatäñasa, qamirïñasa,chʼamanïñasa,taqeukanakampkikipaalmanïki

ukajaqejja’sasaJumapachpawluratanakamampi uñachtʼayasma,Diosanyanaptʼapampiwjukʼamp jachʼañchatätamjja,jupawukanakuñjañyanaptʼtamjja’ sasa.

113Reyejjwalikïskatapuñachtʼayasajjmayniruwakham säna:‘¿Kunalurañanakarusreyinakajjjukʼamptiempo apstʼasiñapa?’sasa

14Jupastisarakïnwa:‘Oficialesviajipkänaukaqellqatanak liytʼañatakiukatyatjjatañataki,ukaqellqatanakajj kunaymanreinonakatparlirqellqatawa,ukhamatmarka apnaqerinakarmayjtʼayañatakiukatjanchhaqhañapataki’ sasaUkatukhamlurasaxmäjachʼajachʼatukuñaruw puripxtaxa,janipuniwmayninakaxjakʼachasipkänti, Diosanyanaptʼapampiwtaqimunañanakamphuqi’sasa 15Reyejjtaqechuymawukajaqempparläna,ukat maynirojjakhamsasawjisktʼäna:“¿Kunjamatsamäjaqejj samarañhorasankusistʼañhorasanakanchʼamachasiñapa? 16Ukatakhamsarakïnwa:‘Kawkïranattʼäwinaktïsum uñachtʼayañjamäkiukuñchʼukiñasaukatjakäwitapsut escenanaksa,jachʼañchata,sumachuymampi uñachtʼayañasa,waliaskiwaukatwalikïskiwa’sasa

17Ukakusistʼañanakansamäjukʼachʼamañchtʼañawutji, kunattejjwaljakutiwjakäwinjanyäqañjam yatichäwinakampimäsumayatichäwiyatichasiUkampis taqeluratanakamanwalisumsarnaqasajja,filósofo jaqëtamwauñachtʼayawaytajja,ukatsumajaqëtamlaykojj Diosanjachʼañchatätamwa’sasa

18Reyejjjichhakparlkänaukaarunakistʼasajjllätunkani jaqerojjakhamsänwa:“¿Kunjamsamäjaqejj manqʼäwinakansarnaqañapa?”

19Ukatjupajjakhamsänwa:‘Yatiqañmunirjaqenakaruw jawstʼañama,khitinakatïreinomanlurañanakapatsaukat apnaqatjaqenakanjakañapatsawaliaskïkiukajaqenakar jawstʼañama(kunattejjjaniwkunatemasukatsipan jukʼampaskïkijanukajjjukʼampyateqañjamas jikjjatapktati)kunattejjukhamjaqenakajjDiosatakwali munatäpjjewa,kunattejjjupanakajjwalisuma yatichäwinakatlupʼiñatakiwamuyunakaparyatichapjje-kunjamtejjjumapachpawluraskta,jichhatpachataqi luratanakamaxDiosanirpatawa’sasa.

20Ukistʼasajjwalkusisïna,reyejjukaqhepajaqeruw jisktʼäna:“¿Kunasjaqenakatakejjaskïspa?”¿Mäprivado markachiriruxjupanakarreyituttʼayatäñapajanukaxreyin familiapatuttʼayatäñapa?

21Jupastisarakïnwa:‘Khititïnaturalezatjukʼampsumäki’ sasa.Kunattixreyinakatjutirreyinakaxapnaqat jaqinakaruxqhuruukatqhuruchuymanïpxiwaUkat juk’ampirusyaqhipanakaxprivadomarkachirinakat sartasipxi,jupanakaxjanwalinakuñjasaxpisinkañap apt’asipxi,kunapachatixwaljajaqinakarapnaqapxiukhax janDiosaryupaychirtiranonakatsipanxjuk’ampqhuru jaqiruwtukupxi.

22Ukampiskunjamtïsisktxa,sumayatichatjaqixapnaqañ yati,ukatjumaxmäjachʼareyïtawa,janiwapnaqäwiman jachʼañchatätamata,qamirkankañanakaman jachʼañchatätamlaykukiti,janukastikhuyaptʼayasiñampi ukatyanaptʼañampitaqijaqinakatsipansajukʼampïtamat sipansa,Diosaryuspagarañamawa,jupawukasuma luräwinakchurtamxa’sasa

23Reyejjmäqhawqhatiempowukajaqerjachʼañchäna, ukatstiqhepqheparuwakhamjisktʼäna:

24Jupastisarakïnwa:‘Ukatapnaqatjaqenakajj sumankañanjakapjjañapataki,chʼajjwañanakasutjkani ukhajjjankʼakcheqaparuñjatäpjjañapataki’sasa

25Ukaamtanakaxapnaqirinchʼamapampiwjikxatasi, kunapachatïjupaxjanwalinakuñisiriukataskinak munaskiukatchʼamapampiwjaqinakanjakañap qhispiyañatakixchʼamachasi,kunjamtïjumaxjanchiqapar uñjañaxjukʼampjanwalinakjamuñjktaxa,ukatchiqapar uñjasastijumapachpawjanjiwirsutimpuñtʼayasma, kunattixDiosaxqʼumaamuyunïtamwa,ukatkunajan walinakampisjanqʼañuchatawa’sasa

26Jupajjjanjaytjjänaukhajja,waljatiempowjachʼat kusisitatʼajjllirtʼasipjjäna.Ukajjsaytʼjjänaukhajja,reyejj mäcopaaptasajjmätostachuräna,ukhamattaqe invitadonakaparjachʼañchañataki,kunaarunaktïarsupkäna ukanakjachʼañchañataki.

27Ukatstitukuyaruxsänwa:Jumanukankatamat juk'ampaskinakjikxattasasaNayajjwalpunaskinak jikjjatawayta,kunatïjumanakajjapnaqañyateqañtoqet churkistaukajjwaliyatiñaniwa’sasa

28Ukatstisapamayniruwkimsatalentoqullqi churapxañapatakmayïna,ukatmäesclavoparuwqullqi churañapatakuttʼayäna

29Mäkiwarnaqasipxäna,ukajach'amanq'äwixwali kusisiñaruwtuküna,reyistisapürunjamjach'a phunchhäwiruwkatuyasïna

11JAQTHAPI

Nayraestenografíatuqitamuytʼañatakix7jiskʼatʼaqa uñjjattʼäta,ukajaqukipäwixiyawsatäñapatakiwapayasi, ukatliytʼatäkaspasukhamkatuqatarakiwa,ukat(23jiskʼa tʼaqa)mäjachʼavotoapsutawaukatmäamtampiw apsutaraki.

1Nayajjjayatiempoqellqawaytwa,jumanperdón munañamataki,Filócrates

2Ukachachanakatsaukatkunjamsamäratukijaysäwinak churapjjänaukuñjasajjwalmuspharayäta,cheqas amuytʼañatakejjwaljatiempowmunasïna

3Jiskt’irixsapamaynijiskt’äwitwalamuyt’kchïnxa, maynitmaynikamjaysirinakaxmäkiwjiskt’äwinakarux jaysäwinakapwakicht’apxäna,ukhamatnayatakis ukhamaraktaqiukankirinakatakisukatjuk’ampirus filósofonakatakiswalijach’añchatäkaspasukhama

4Ukatjutïrinsarnaqäwijliytʼapkaniukajaqenakatakejj ukatoqetjancreyiñjamäkaspasukhamwaamuyasta.

5Ukampisarchivospúblicosukanqellqatäkiukacheqa yatichäwinakjansumqhanañchañajjjaniwwalïkiti.

6Nayatakixjaniwwalïkaspatiakaukhamjuchañchañaxa Kunjamtïpaskänaukhamarakiwukasarnaqäwityatiyta, concienciaparjamajjjaniwkunapantjaskti

7Jupanakanchʼamanïpjjatapuñjasajjwalmuspharta, ukatwareyinistʼirinakapansaukatmanqʼäwinakansataqe kunanakatïpaskänaukanakqellqañatakejjkhitinakantï lurañapäkänaukanakarjisktʼañatakchʼamachasiyäta

8Kunjamtïjumanakajjyatipktajja,reyejjnegociolurañ qalltkiukhatsamartʼañapatakjubilasiñapkamajja,taqe kuntïsiskänaukatluratanakapatqellqtʼatäñapawa,ukajj walisumaukatwaliaskiwa

9Qhepürojjjanïrnegocioqalltaskipanjja,kunanakatï paskänaukatkunaarunakatïutjkänaukanakqellqtʼatäjjewa,

ukatkunajanwaltʼäwisutjchiukhajja,märatukiwukajan waltʼäwejjaskichasi.

10Ukatwa,kunjamtïsisktanxa,registrospúblicosukanakat chiqapyatiyäwinakjikxatta,ukatkunatïaskïkiukanakxa sumaordenanwauñachtʼayarakta,kunattixjumanakaxwali askïkiukayatiyäwinakkatuqañmunapktaukyattwa 11Kimsaurunakqhepatjja,Demetriochachajjuka jaqenakarirpjjasajja,paqallqestadiolargolamarqotapirqa taypitislarpurisawpuentemakhatasina,Farossatcheqan alaytoqenkirdistritonakarsaräna

12Ukanjja,mäutaruwtantachtʼäna,ukautajjlamarqota thiyanluratänwa,walisumauñnaqtʼanïnwa,mäsapa cheqanwautjäna,ukatjaqokipañlurapjjañapatakiw invittʼarakïna,kunattejjtaqekunatïukaamtampi munapkänaukanakajjjupanakanamparaparuwuchatäjjäna 13Ukatwawaljaluratanakapuñakiptʼasinmäamtarpuriñ qalltapxäna,ukatkuntïmäamtarpuripkänaukaxDemetrio chachanpʼiqtʼäwiparjamawsumcopiatäna

14Ukatantachäwejjllätunkahorakamawutjäna.uka qhipatxa,jañchinmunañanakapluqtañatakiw qhispiyatäpxäna

15Taqekuntïjupanakajjmunapkänaukanakajjwalijachʼa balanzampiwjupanakatakwakichtʼapjjänaUkatxa, Doroteochachaxsapauruwjupanakatakwakichtʼasirïna, kunjamtïpachpareyitakwakichtʼatäkiukhama--kunattix ukhamwareyixkamachitayna

16Walialwatjja,sapauruwCorteukaruñstapjjäna, arunttʼasajja,reyejjkawkhantïjakapkänaukacheqaruw kuttʼjjäna

17Kunjamtïtaqejudionakancostumbrepäkiukhama, lamarqotanamparanakapjariqasisawDiosarmayisipjjäna, ukatstikawkïrjiskʼatʼaqatïcasarasiñatakparlapkänauk liytʼañatakisaukatjaqokipañatakischʼamachasipjjäna,ukat nayajjakhamjisktʼarakta:“¿Kunatsajanïrmayiskasajj amparanakapjariqapjjpachäna?

18Ukatjja,janiwkunajanwalinaksalurapkänti(kunattejj taqekunalurañanakasamparanakampluratawa),kunattejj jachʼaqollanthakipanjja,taqekunsacheqapar sarnaqerïtapa,cheqpachuñachtʼäwiparjamawuñjapjje sasawqhanañchapjjäna.

19Kunjamtïsisktxa,sapauruwkawkhantïchʼamaktʼki ukatkʼajkirïkänaukachiqantantachtʼasipxäna

20Ukatinachʼusatjaqokipañajjpaqallqtunkapayan urunaktukuyatäjjäna,mäamtampiswakichtʼatäkaspa ukhama

21Ukalurañanaktukuyatatsti,Demetriochachajj kawkhantïjaqokipkänaukacheqaruwjudionakar tantachthapiyäna,ukattaqeniruwliytʼäna,jaqokipirinakan nayraqatapanwa,jupanakajjjaqenakanwalisum katoqtʼasipjjäna,kunaaskinaktïjupanakarchurapkäna ukanaklayku

22JupanakastiDemetrioruswaljachʼañchapjjarakïna,ukat taqpachleyinakqellqayañapatakiukatmäcopia pʼeqtʼirinakapar uñachtʼayañapatakiw chʼamañchtʼapjjarakïna

23Libronakliytʼasjjänaukaqhepatjja,sacerdotenakasa, jaqokipirinakanjilïrinakapasa,judionakanjilïrinakapasa, markapʼeqtʼirinakasasaytʼasisawakhamsapjjäna: “Niyakejjaywalisuma,qollana,cheqpach jaqokipatäjjchïnjja,walikïskiwa,kunjamtïutjkäna ukhamakïñapa,janiwkunamayjtʼäwisutjañapäkiti”sasa

24Ukattaqejaqenakajjiyawsapkänaukhajja,khititï qellqatäkiukaarunakyaptʼasajanukajjkunaarunaksa mayjtʼaykaspaukarjamawcostumbreparjammämaldición arsuñapataksapjjäna.

25Ukalibrojjjutïrurunakanjanmayjtʼayas imatäñapatakiwwaliyatiñampijarkʼaqasïna

26Reyinukajanwaltʼäwipatyatiyasajja,walkusisïna, kunaamtampitïlurawaykänaukajjjankunajanwaltʼäwin uñjasitapamuyasïna

27Taqpachlibroliytʼasajja,leychurirjaqenajayupatwal muspharäna

28UkatDemetriorojjakhamsänwa:‘¿Kunjamarak sarnaqäwinakatyatjjatirinakatsani‘poetanakatsajanis maynisukhamsumaluräwitparlañajjwalikïkaspasukham amuyapkpachasti?’sasa

29Jupastisarakïnwa:‘Leejjqollanawa,Diosatjutarakiwa’ sasaUkatkhitinakatïukatoqetaskichañamtapkäna ukanakatyaqhepajjDiosanjawqʼjatawuñjasiwayi,ukatwa amtapjaytawayapjje’sasa.

30JupaxTeopompotuqitist’awayta,kimsatunkjila urunakamuyunakapatjaqunukutawuñjasiwayta,kunatix jupaxnayraukatmäjuk’ajanatiniskañkamachi jaqukipäwinakatmäqawqhajanwalt’awinaksarnaqäwipar uñt’ayañamtäna

31Jupajjmäjukʼawaliptjjänaukhajja,kunatsajanwalin uñjasiwaypachaukqhanyatiyañapatakiwDiosar achiktʼasïna

32Ukatmäsamkanuñachtʼayasïna,inachʼusatyatiñ munatapatqollancheqayatichäwinakcomúnjaqenakar yatiyañmunatapa,ukatjanjaytkaspaukhajja, kʼumaräjjaniwa.

33Ukatjja,Theodektessatwalillakitpoetajaqenlakapat istʼaraktwa,kunapachatïlibronqellqatäkiukayaqhepjan waltʼäwinakapmäanattʼäwipatakmayjtʼayañampïskäna ukhajja,panpachanayranakapansacataratasatusumpiw usuntäna

34Kunatsaukajanwaltʼäwixpasänaukamuyasaxwalja urunakawDiosarmayisïna,ukaqhipatstiwaliptatäxänwa

35Ukatsti,reyejjkunjamtïnayrajjsisktxa,Demetrio chachanukatoqetqhanañchäwipkatoqasajjjachʼañchäna, ukatlibronakwalisumuñjapjjañapataki,ukatqollanan uñjatäñapatakiwmayïna

36JaqukipirinakaruxJudearkuttʼxasinsapakuti visittʼapxañapatakiwachiktʼäna,jichhaxutaparkhitañax walikïskiwasasawsäna

37Kuttʼanipkänaukhajja,jupanakajjamigoparjamaw uñjirïna,jupanakajjwalisumaregalonakkatoqapjjerïna

38Utaparkutt’apxañapatakixwakicht’asipxañapatakiw mayïna,ukatwalisumawuñjäna

39Jupastisapamayniruwkimsasumaisinakchuräna,pä talentoquri,mäaparadormätalentopesa,taqpach mueblenakaxkimsasofásukanakataki.

40UkatstijupampchikawEleazarchacharuxtunka sofnanakkhitäna,qullqitluratkayunakampi,taqikuna yänakampi,mäaparadorkimsatunkatalento,tunkaisi, morado,mäjach'acorona,ukhamarakpataksumatelanaka, platonaka,platonaka,päqurivasonakDiosar katuyatäñapataki

41Jupajjmäcartatoqejjakhamsasawewjjtʼarakïna:“Jan khitisjuparkuttʼañmunchiukhajja,janiwjarkʼañamäkiti” sasa

42Jupajjukhamyatjjattʼatjaqenakampkusisiñajjwali askipunïnwa,inamayanaklurañatsipansa,jupanakar qollqepaptʼasiñajjjukʼampaskejja

43JichhastiFilócrates,jumaxarsutaxarjamawtaqpach sarnaqäwixutji.

44Nayaxamuyta,jumaxukatuqinakatjuk’ampkusisiñ jikxatta,mitólogosukanakanqillqatanakapatsipansa 45Jumanakajjkunanakatïalmajjyanaptʼkiukanak yatjjatañatakiwchʼamachasipjjtajjaYaqhalurawinakat qillqt’añaxwakisispaukyatiyañyant’ä,ukhamatukanak uñakipt’asaxtaqichuymach’amanchawimatjuk’amp jach’apremiokatuqañataki