Issuu

Liburu honetan agertzen diren datuak, informazioa etab. baliatu nahi izanez gero, iturria aipatu.

Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean

Izenburua: Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean. Mota: Urteko txostena. Egilea: Hizkuntz Eskubideen Behatokia Legezko Gordailua: NA-991/2003

URTEKO TXOSTENA

AITZINSOLASA

Bost urteotako lanari gainbegiratu bat emanez gero, eta helburuak zeinen urrun dauden ikusita, zenbaitek etsipenerako tentaldia senti lezake, baina ekinaren ekinez lortu dena, nola etxean hala kanpoan, ez da hutsaren hurrengoa. Izatekotan ere, adorea galdu ordez geure lana hobetzera eta eginkizun bertsuetan gabiltzanon indarrak batera eraman beharko gintuzke. Ziur nago horrela izango dela eta beste bost urte ez direla alferrik igaroko.

Hizkuntz Eskubideen Behatokiak bosgarren urtez gizarteratzen du bere Urteko Txostena, eta ehunka espediente aztertu eta bideratu ondoren ageri duen egoeraren diagnosiak ez du zirkin handirik egin, itxuraz behintzat; horregatik, Zuzendaritzak uste du “egoera hau iraultzeko tenorea” dela.

Bejondeiela Hizkuntz Eskubidearen Behatokiarekin lankide izan diren guztiei eta etorkizunean ere bide beretik jarrai dezatela eskubidezaleen taldea gehituz, eta sendotuz.

Funtsean, igaro diren bost urteotan metaturiko esperientzia honako puntu hauetara bil daiteke: Euskal Herri osoan administrazio guztiek urratzen dituzte hizkuntza-eskubideak; zenbaitetan euskara erabili nahi izatea garesti ateratzen zaio euskaldunari, eta aldiz, merke gertatzen da hizkuntza-eskubide horiek beroriek urratzea; urtero hautemandako ilunguneek beren horretan diraute eta zenbaitetan larriagotu ere egin dira; zorionez, herritarren hizkuntzaeskubideekiko kontzientzia gorantz doa.

Xabier Mendiguren Bereziartu Hizkuntz Eskubideen Behatokiko lehendakaria

Aurreko aitzinsolasetan esandakoaren ildotik, badakigu hizkuntza-eskubideen aldeko lasterketa hau iraupenekoa dela, urte luzetan okertua ez dagoela batbatean zuzendu eta oneratzerik; bestalde, jakina da, halaber, egoera hau gainditzeko herritarren kontzientzia eta sentsibilitatea iratzarri eta areagotzea ezinbestekoa dela, eta lan horrek ere luze joko duela. Nolanahi ere, bost urteotan zehar egindako lanaren fruituen artean instituzioetan hizkuntza-eskubideen aldeko kontzientzia areagotu izana ere aipatzekoa da. Horrela, esaterako, Hizkuntza Politika aurrera begirako 22. Jardunbide Nagusiak “hizkuntz eskubideak urraturik gertatzen diren guneetako arduradunei urraketa hori gainditzeko laguntza eskainiko zaiela “ aipatzen du eta “hizkuntz eskubideen zerbitzua antolatzea”. Bestalde, geure ingurunera begiratzen badugu pozgarria da ikustea kataluniarrek eta galegoek berriki gai honetaz erakutsi duten kontzientzia eta interesa: lehenek jardun betean dute beren “Observatori de la llengua catalana”, eta bigarrenek dagoeneko ematen hasiak dira galegoaren babeserako erakunde bera sortzeko pausoak. Azkenik, Europako Kontseiluko Adituen Txostenak Euroitunaren betetze mailari buruz egindako deskribapena eta hutsuneak agerian jarri izana ere lehen aurrekari garrantzitsutzat jo daiteke, ahalegin horrek izan dituen mugak gorabehera. Oro har, datozen hilabete eta urteetan aurreikus daiteke Arartekoekiko harremanak estutu egingo direla hizkuntza-eskubideak babesteari dagokionez, eta Iparraldean berehalatik ekingo zaiola orain arte EAE eta Nafarroan egin diren urrats berak emateari.

AURKIBIDEA 1.

Hizkuntz Eskubideen Behatokia

2005 urtean bildutako datuak

2.1. 2.2. 2.3.

19 22 23 23 32 39 42 43

2.4.

Herritarren jatorria Espedienteen izaera “Euskararen telefonoa” zerbitzuaren bidez jasotako datuak 2.3.1. Kexak eremu publikoan 2.3.2. Kexak eremu pribatuan 2.3.3. Zoriontze edo nabarmentze positiboak 2.3.4. Kexa izaera gabeko espedienteak Behatokiak abiatutako ekimenak

Datuen azterketa: Metodologia

Eremu publikoko kexen azterketa

Justizia Lan eta gizarte arloa Ogasuna eta ekonomia Barne saila – herrizaingoa Hezkuntza Herri lanak eta garraioa Osasungintza Kultura Bestelakoak Udalak Iparraldea

57 61 65 69 75 87 93 99 105 111 127

Eremu pribatuko kexen azterketa

133

Interes orokorreko zerbitzuak Merkataritza guneak, kateak, denda erraldoiak Aisialdia Finantzak eta aseguruak Mundu asoziatiboa Elikadura eta ostalaritza Profesionalak eta zerbitzuak

135 143 151 159 165 171 175

Espediente baten jarraipena: Behaketa lana

179

Legeen urraketak

195

Eskubideen urraketak

215

Ondorio nagusiak

235

Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean Hizkuntza-eskubideen egoera Euskal Herrian, 2005ean

Hizkuntz Eskubideen Behatokia

1.1. SORRERA, XEDEA ETA LAN ILDOAK Hizkuntz Eskubideen Behatokiak bosgarren urtea beteko du aurki. Bost urte igaro dira, beraz, gizarteari eskaintzen diogun honako azterketa hau fundazioak argitaratzen duen bosgarren diagnosia da. Euskararen Gizarte Erakundeen Kontseiluak hizkuntzaren normalizazioan atzerapausoak ezin onar zitezkeelako erabaki zuen Behatokia abian jartzea. Behatokia sortu aurreko urteetan euskalgintzako eragile nagusienak biltzen dituen erakundea zenbait gabeziaz oharturik zegoen. Euskararen eremu batzuetan normalizazioaren kontrako eta hizkuntza-eskubideen urraketa aktiboen aldeko politika bortitzak ari ziren abian jartzen; euskararen beste eremu batzuetan ez ziren behar bezalako aurrerapausoak ematen ari. Halaber, indukzioz, Euskal Herri osoan hizkuntza-eskubideak urratzen zirela ohartu zen Kontseilua. Gauzak horrela, hori guztia objektibatuko zuen erakunde independente baten beharra ikusirik, 2001eko ekainaren 26an gizartearen aurrean aurkeztu zuen Hizkuntz Eskubideen Behatokia, euskalgintzako eta sindikalgintzako hainbat eragileren babesarekin. Hizkuntza-eskubideen inguruko azterketa objektiboak egingo badira, ezinbestekoa da erakunde publiko edo pribatuen mendekotasunik gabe beteko duen erakunde batek hartzea lan horren ardura eta horrexegatik, Behatokiak neutraltasun eta independentzia osoz dihardu eta Kontseilua ez den beste edozein erakunde publiko edo pribaturen mendekotasunik gabe betetzen du bere lana.

1.2. BABESAREN OBJEKTUA: HIZKUNTZAESKUBIDEAK Hizkuntza-eskubideen inguruko diagnosiak egiteak badu ezer egin aurretik garbitu beharreko auzia, alegia, zein hizkuntza-eskubide aitortu behar zaie herritarrei, eta gure kasuan, euskaldunei? Izan ere, euskararen lurraldea hedaduraz txikia izanik ere, euskal hizkuntzakomunitatea bost-zazpi status juridikoren mende dago, eta euskaldunari bizi den tokiaren arabera aitortzen zaizkio hizkuntza-eskubideak. Horrela, euskaldunon hizkuntza-eskubideei buruzko diagnosia egun indarrean dauden ordenamendu juridikoen arabera eginez gero, hainbat kasutan eskubideak ez direla urratzen ondoriozta genezake. Izan ere, eremu batzuetan legeak berak arautzen dituelako eskubideen urraketak. Hizkuntza-eskubideen diagnosi orekatua egiteko, beraz, ezinbestekoa da beste erreferentzia bati lotzea.

Bestalde, hizkuntza-eskubideen gaia gutxiengoei lotuta agertu da beti, izan ere, talde horietako kideek pairatzen dituzte eskubide ezaren ondorioak. Hartara, hizkuntza nagusi bati buruz, edo Estatuetako hizkuntzez, ari bagara zalantzarik ez dago arras bermatuta dituztela erabilera, errespetua zein biziraupena, eta horren ondorioz, ez dela beharrezkoa horien babeserako neurririk abian jartzea. Berezko hizkuntza erabiltzeko eskubidea norberari datxekiona da eta norberaren duintasunaren barruan kokatu behar dugu. Giza Eskubideen Deklarazio Unibertsalaren lehenengo artikuluaren arabera: Gizon-emakume guztiak aske jaiotzen dira, duintasun eta eskubide berberak dituztela; eta ezaguera eta kontzientzia dutenez gero, elkarren artean senide legez jokatu beharra dute. Horrela, hizkuntza erabiltzeko eskubidea gizabanakoon oinarrizko eskubidea da, gizabanakoon nortasuna eta duintasunari lotzen zaion eskubidea. Baina hizkuntzak ez zaizkie pertsonei bakarrik lotzen, alegia, norbanakoek ez ezik hiztun taldeek ere izan behar dituzte hizkuntza-eskubideak. Hizkuntzaeskubidea, beraz, indibiduala eta kolektiboa da. Ez dago hizkuntzaren kontzeptua ulertzerik hizkuntza hori mintzo den jendartetik bereizita. Hizkuntzak duen ikuspegi komunitarioa da talde bakoitzak zeinek bere hizkuntza erabiltzeko duen eskubidea arautzeko oinarria. Nazioartearen eremuan ez dugu hizkuntza-eskubideen inguruko definizio argirik aurkitu araudi batean ere; ez eta hizkuntza-eskubideak zerrendatzen dituen nazioarteko tresnarik ere. Ez da Behatokia izan hizkuntzaeskubidea kontzeptuaren adiera hori proposatu duen lehena, ez eta bakarra ere. 1996an Bartzelonan PEN Club International eta CIEMEN (Centre Internacional EscarrĂŠ per a les Minories Ăˆtniques i les Nacions) erakundeek sustatu eta UNESCO erakundeak babestutako Hizkuntz Eskubideei buruzko Mundu Mailako Biltzarrean Hizkuntz Eskubideen Deklarazio Unibertsala onartu zen. Bertan 66 Gobernuz Kanpoko Erakunde, PEN International erakundeko 41 zentro eta hizkuntza-eskubideen inguruko 41 aditu bildu ziren eta Hizkuntz Eskubideen Deklarazio Unibertsala onartu zuten. Deklarazioaren arabera hizkuntza-eskubideen izaera indibiduala eta kolektiboa banaezina da. Are gehiago, elkarren osagarri dira, hizkuntza komunitate batean garatzen baita eta, aldi berean, komunitate horren barruan norbanakoak erabiltzen baitu eta hartaz baliatzen baita. Horrela, norbanakoaren hizkuntzaeskubideak bermatuko dira baldin eta hizkuntz komunitate guztien hizkuntzaeskubideak modu berean errespetatzen badira.

Beste alde batetik, gurea bezala, Estatu eta egitura administratibo desberdinetan bizi diren hizkuntzei dagokienez, Deklarazioaren arabera hizkuntza-eskubideak ezin dira geratu status politiko-juridiko edo administratibo baten mende, edota hiztun kopurua bezalako irizpideen mende ere. Hartara, hizkuntza komunitate guztiek eskubide berdinak dituztela adierazten du, eta bereizketarik ezin egin daitekeela agertzen du. Gainera hizkuntza-eskubideen subjektu gisa hartzen ditu hizkuntz komunitateak, alegia, edozein gizarte, historian zehar lur eremu zehatz batean finkatua, bere burua herritzat daukana eta hizkuntza komun bat garatu duena.

Proiektua abian jarri zenetik 3.500 espediente baino gehiago bideratu izan dira zerbitzu horri esker, eta 2006 urtetik aurrera kopurua emendatzea espero dugu.

Tamalez, Hizkuntz Eskubideen Deklarazio Unibertsalak ezin izan dio jarraitu hasieran ezarritako ibilbideari

1.3. BEHATOKIAREN PROIEKTUAK Babesgai den objektu horretan eta lehen puntuan aipatutako xedeetan oinarriturik Behatokiak zenbait lan alor jorratzen ditu: • • • •

“Euskararen telefonoa” zerbitzu publikoa Hizkuntza-eskubideen egoerari buruzko txostenen prestakuntza Hizkuntza-eskubideen inguruko hausnarketaren sustapena. Hizkuntza-eskubideen egoera nazioartean zabaltzea.

a). EUSKARAREN TELEFONOA 2001eko abenduaren 21ean abian jarritako zerbitzu publikoa dugu “Euskararen telefonoa”. Halaber, 2005eko irailean herritarrek kexak, zoriontzeak edota kontsultak helarazteko tresna berri bat jarri zuen herritarren eskura. Horrela, www.euskararentelefonoa.com web gunearen bidez herritarrek arinago eta erosoago helaraz ditzakete haien bizipenak, eta Behatokiak are azkarrago bidera ditzake horiek guztiak. “Euskararen telefonoa” zerbitzuaren bidez hiru motatako deiak bideratzen ditu Behatokiak: Kexa egiteko deiak –euskara erabiltzeko eskubideak errespetatu ez bazaie–, zoriontzeko deiak –hizkuntza-eskubideak bereziki ongi zaintzen dituzten erakunde publiko zein pribatuen jokabide eredugarria zoriondu nahi izanez gero– eta argibidea eskatzeko deiak –hizkuntza-eskubideen inguruko aholkularitza hartzeko–. Horrela, Behatokiak herritarren deiak modu sistematiko batez biltzen ditu. Edozein herritarren eta elkarteren eskura jarri du Behatokiak “Euskararen telefonoa”. Halaber, telefonoz ez ezik, herritarrek web gunearen bidez ere helaraz diezazkiokete Behatokiari kexak, argibide eskaerak edota zoriontzeak.

Behatokiak espedientea irekitzen dio kasu bakoitzari, eta erregistro zenbakia esleitzen dio: espediente zenbakia/urtea, adibidez, 1/2005. Espedientea zabaldutakoan, aztertu egiten du eta izaera ematen dio kexatzea edota zoriontzea bada. Ondoren, ahalik eta datu gehien jasotzen saiatzen da eta, ahal izanez gero, izaera emateko justifikazioa bilatzen du; esate baterako, web gune baten inguruko kexa baldin bada, Behatokiak egiaztatuko du herritarrak helarazitakoa benetakoa dela. Hizkuntza-eskubideen urraketen zantzurik ez badago, Behatokiak ez dio espedienteari kexaren izaera ematen, nahiz eta espedientea gorde egingo duen. Espedienteari izaera esleitutakoan kexa edo zoriontzea eragin duen administrazio edo erakundeari horren inguruko erreklamazioa helarazten dio; herritarrari, berriz, espedienteak jarraituko duen prozeduraren berri ematen zaio, bai eta kexa edo zoriontze izaerarik aitortu ez bazaio ere. Behatokiak ez du kexa anonimorik onartzen eta horrelakoak jaso izan dituenean ez die espedienterik zabaldu ere egin. Hala ere, Behatokiak konfidentzialtasun osoz jokatzen du eta ez du herritarren daturik zabaltzen, ez eta erakundeak edo administrazioak berariaz eskatuta ere. Oso gertaera larria izanez gero eta Behatokiak bide judizialari eusteko asmoa badu, herritarraren baimen idatzia eskatzen du.

b). HIZKUNTZA-ESKUBIDEEN EGOERARI BURUZKO TXOSTENEN PRESTAKUNTZA

Behatokiak prestatzen dituen txostenak bi motakoak dira: txosten berezituak eta Urteko txostena. Txosten berezituak Txosten berezituetan gai monografikoak lantzen ditu Behatokiak. Unean uneko gai interesgarrienak edota, Behatokiaren aburuz, larriak diren gaiak hautatu eta horien azterketa berezitua paratzen du. Urtero bi txosten berezitu argitaratu ohi dira.

Urteko txostena Hizkuntz Eskubideen Behatokiak urtero egoeraren inguruko argazkia egiteko ardura hartu zuen sortu zen unetik. Hartara, Urteko txostenean jasotako kasu guztietan oinarriturik hizkuntza-eskubideen egoeraren diagnosia egiten du Behatokiak. Ekarpen horri esker Behatokiak euskal hizkuntz komunitateari haren egoera erreala hautemateko adierazleak eskaintzen dizkio Urteko txostena herritarrek berek helarazitako esperientzietan oinarritutako dokumentua da. Horrela, diagnosiak pisu handiagoa hartzen du ez delako Behatokiak bere kasa induzitutako egoeren isla. Bestalde, Behatokiak euskal hizkuntz komunitateko kideei begira erabiltzen duen berdintasun irizpideari esker, aipatu diagnosian ez da herritarren arteko bereizkeriarik egiten, egun geure hizkuntz komunitatea status juridiko desberdinetan banatuta dagoen arren. Erakunde publikoei haien jarduera hobetzeko laguntza eskaini nahi die Behatokiak hizkuntza-eskubideen eremuan dauden beltzuneak, gabeziak... agerian jartzen ditu urteko txostenaren bidez. Kasu batzuetan, hizkuntza-eskubideak bermatzeko corpus juridiko desegokia dela, beste batzuetan, legeen inplementazioa gertatu ez dela, herritarrei hizkuntza-eskubideak urratu egiten zaizkie Euskal Herri osoan. Hartara, Behatokiak diagnosi hori ekarpen gisa aurkeztu nahi die erakunde publikoei, pribatuei zein euskalgintzako edota gizarte eragileei ere.

c). HIZKUNTZA ESKUBIDEEN INGURUKO HAUSNARKETAREN SUSTAPENA Hizkuntz Eskubideen Behatokiak oso garrantzitsutzat jotzen du hizkuntzaeskubideen inguruko hausnarketa sustatzea. Batetik, kontuan izan behar dugu, arestian aipatu bezala, Euskal Herritar guztiek ez dituztela legez aitortuta eskubidea eta horren ondorioz, eskubide gabeturik daudela uste dute. Bestalde, hizkuntza-eskubideen urraketa zabal eta sistematikoak euskal hiztunek euren hizkuntza-eskubideez duten pertzepzio subjektiboan du eragina eta horrexegatik Euskal Herrian euskaldun jendeak luzez bizi izandako legezko gutxiagotasun eta menpekotasunak egungo egoera naturalizatzea ekarri du.

Egoera hori kontuan harturik, Behatokiak hainbat ekimen bultzatu ditu. Batetik, hizkuntza-eskubideak gaztetxoekin lantzeko tresna bat eskaini zuen, hain zuzen ere, gaztetandik hizkuntza-eskubideen inguruko kontzientzia sustatzeko eta geure hizkuntz komunitateko kide diren heinean, hizkuntza-eskubideen aldeko mezua barneratzeko. Horrela, Behatokiak hizkuntza-eskubideak, hizkuntza-aniztasuna, egungo ordenamendu juridikoa... lantzeko unitate didaktikoa argitaratu du. Bestalde, Behatokiak eztabaidarako foro berri bati eman zion hasiera Nazioarteko I. Sinposioaren bidez. Bertan Euskal Herriko zein kanpoko profesionalak bildu zituen eta elkarren esperientzien berri trukatzeko aukera eskaini nahi izan zen, hizkuntzaeskubideen inguruko hausnarketa sustatzeko eta hezkuntza-sistemak hizkuntzaeskubideak bermatzeko abian jarri behar dituen mekanismoak definitzeko. Azkenik, hizkuntza-eskubideen mezua eta hizkuntza-eskubideen urraketak gizarteratzeko dibulgazio/publizitate kanpaina bat eman dio hasiera Behatokiak. Kanpaina horren bidez Behatokiak herritar euskaldunei beren eskubideen berri eman nahi izan die, eskubideen urraketak nola ematen diren azalduz, herritarrak eskubideen aldarrikatzaile aktibo bihurtuz eta â€œEuskararen telefonoaâ€? zerbitzua erabil dezaten bultzatuz.

c). HIZKUNTZA ESKUBIDEEN EGOERA NAZIOARTEAN ZABALTZEA Azkenik, Behatokiaren lan ildo garrantzitsuenetako bat hizkuntza-eskubideen egoera nazioartean zabaltzea da. Ezinbestekoa da nazioartean euskaldunoi eta hizkuntza-eskubideen egoerari buruzko informazio zuzena helaraztea eta nazioarteko guneetan gure hizkuntzakomunitatearen ahotsa barreiatzea. Horretarako zenbait bide baliatzen ditu behatokiak. Batetik, lau hilero Euskal Herriko hizkuntzaeskubideen inguruko aldizkari digitala argitaratzen du. Behatokia Newsletter izeneko aldizkaria munduko osoko 400 pertsonak eta erakundek jasotzen dute modu sistematikoan.

Behatokiak mundu mailako biltzarretan eta erakundeetan Euskal Herriko hizkuntzaeskubideen egoeraren berri ematen du. Hartara,

Behatokia nazioarteko hainbat erakundetan izan da, besteak beste, Europako Parlamentua edota Nazio Batuen Erakundean; bai eta beste zenbait forotan ere: Londonen, Oxforden, Triesten, Tarragonan, Bartzelonan, Strassburgen etab. Horretaz gain, hizkuntza-eskubideen egoerari buruzko azterketa berezituak prestatu eta zabaltzen ditu.

Azkenik, hizkuntza gutxiagotuen eskubideen alde lan egiten duten beste erakundeekin lankidetzak sustatzen ditu.

2005 urtean bildutako datuak

2.1. HERRITARREN JATORRIA

KONTSULTEN BILAKAERA 8

2005 urtean zehar Hizkuntza Eskubideen Behatokiak 813 kasu bildu ditu. Kasu horietatik 805, herritarrek “Euskararen telefonoa” zerbitzuaren bidez helarazitako informazioarekin Behatokiak osatu eta bideratutako espedienteak izan dira. Espediente horietatik 729 kexak izan dira, 38 txalotzeak edo zoriontzeak, eta 16 kontsultak.

% 6,55

6 4

2002 % 2,50 % 2,78% 2,05

2003 2004 2005

2 0

Bestalde, Behatokiaren ekimenez zabaldutako hainbat espediente ere izan dira, 8 hain zuzen ere. Espediente horiek Behatokiaren lan ildoa den prebentzio edo aldez aurreko lanari dagozkie. Horrela, eragin handiko tokietan edo ekimenetan euskararen presentzia soziala bermatzeko saiakera egiten du Behatokiak, eta ondorioz, hizkuntza-eskubideak ez urratzeko neurriak eskatzen ditu, beti ere, ekimen edo zerbitzua abian jarri aurretik. 2005 urtean gora egin du herritarrek helarazitako eta Behatokiak zabaldutako. espedienteen kopuruak Horretarako arrazoi nagusia, segurki, udazkenean webgune berria abian jartzea izan da. Izan ere, webgune horri esker herritarrek arinago eta erosoago helaraz ditzakete beren bizipenak eta harreman usuagoa lortzen dute Behatokiarekin. Gauzak horrela, oso pozgarria da urtez urte Behatokira jotzen duten herritarren kopuruak gora egiten duela ikustea, eta gizartearen esku jarri genuen zerbitzuak gero eta arrakasta handiagoa duela egiaztatzea. Datu kuantitatiboei dagokienez, hona hemen azken lau urteotan izandako bilakaera. 2001 urtea ez dugu kontuan hartzen, Behatokiak 3 hilabetez jardun bazuen ere, Euskararen telefonoa zerbitzua 10 egunez besterik ez zelako egon eskuragarri eta orotara 93 espediente besterik ez zelako zabaldu.

Beste urte batez gogoratu nahi dugu espedienteen inguruko balorazioa egiten dugunean, ez diogula irizpide kuantitatiboari erreparatuko. Hau da, kexak eta eskubideen urraketak baloratzeko Behatokiak propio ezarritako irizpide kualitatiboen arabera egingo du irakurketa. Dena den, interesgarria da zerbitzua erabiltzen duten herritarren jatorriari buruzko datuak ere kontuan hartzea. 2. grafikoa: “Euskararen telefonoa” zerbitzuaren erabiltzaileen jatorria, herrialdeka Hego Euskal Herrian

Nafarroa % 26

Araba % 14 Bizkaia % 23

Gipuzkoa % 37

1. grafikoa: Espedienteen bilakaera 2002-2005 urteetan zehar

KEXEN BILAKAERA 95

% 94,13

ZORIONTZEEN BILAKAERA % 4,61 % 3,37 % 4,09

% 93,13% 93,34 2002

2003

2004

2005

93 92 91

% 90,83

2005

% 2,62

2002

Irizpide kuantitatiboari soilik erreparatuz gero, Gipuzkoan hizkuntza-eskubideak gehiago urratzen direla ondoriozta baliteke ere, hori ez da egungo errealitatearen isla. Horrexegatik, Behatokiak ez du herritarren jatorriari buruzko datua erabiltzen diagnosia egiteko. Hala ere, interesgarria da ikustea zein den “Euskararen telefonoa” zerbitzua erabiltzen duten herritarren jatorria, neurri batean bada ere, hizkuntza-eskubideen urraketen pertzepzio handiagoa non dagoen erakusteko aldagai bat delako. Beste urte batez, Iparraldeko datuak ez ditugu bertan txertatu. “Euskararen telefonoa” zerbitzua abian jarri arte ezin dugu azterketa konparatiborik egin, eta ohiko moduan Behatokiak Iparraldeko eragileekin egindako kontrasteen ondoriozko azterketa egingo dugu aurten ere.

3. grafikoa: “Euskararen telefonoa” zerbitzuaren erabiltzaileen jatorriaren bilakaera 2002-2005 urteetan

NAFARROA Iruñea 2002 Naf. % 78

2003 EH % 23,02

Naf. % 53,93

2004 EH % 14,25

Naf. % 27,03

EH % 12,17

Naf. % 72,97

2005 EH % 6,14

Naf. % 18

EH % 16,59

Naf. % 82

EH % 4,70

Gainerako herriak

2002

Araba Bizkaia

Naf. % 22

2003 EH % 6,49

Naf. % 46,07

2004

2005 EH % 20,06

Gipuzkoa 10

Nafarroa

0 2002

2003

2004

2.2. ESPEDIENTEEN IZAERA

2005

Azkenik, hona hemen “Euskararen telefonoa” zerbitzuaren erabiltzaileen jatorriari buruzko datu xeheagoak, hiriburuetako eta herrietako erabiltzaileen batez bestekoa zein bere herrialdeari eta Euskal Herriari dagokienez:

Ondoren aurkeztuko dugun taulan 2005 urtean zabaldu diren espedienteen izaera ematen da: JATORRIA

ARABA

MOTA

Gasteiz 2002 Ara. %

2003 EH %

72,06

5,79

Ara. %

67,46

2004 EH %

15,78

Ara. %

51,72

11,52

Ara. % 30

EH % 4,01

Gainerako herriak 2002 Ara. % 27,94

2003

EH % 2,24

Ara. % 33,54

2004

EH % 7,65

Ara. % 48,28

Herritarrek helarazitakoak

Kexak Zoriontzeak Izaera gabeak Kontsultak Dokumentazioa faltan

729 38 20 16 2

Behatokiaren ekimenak

Aldez aurreko lana

2005 EH %

2005 EH % 10,75

Ara. % 70

EH % 9,94

BIZKAIA

KASUAK OROTARA

Bilbo 2002 Biz. % 20,20

2003 EH % 4,84

Biz. % 26,36

2004 EH % 3,50

Biz. % 21,54

2002

EH % 11,34

Biz. % 78,46

2003 EH % 19,13

Biz. % 73,64

EH % 4,30

Biz. % 35,86

EH % 15,67

Biz. % 34,14

EH % 7,18

Kexen esparruari dagokionez, erakunde pribatu eta publikoek jasotako kopuruaren azken urteotako bilakaera jasotzen du honako grafiko honek:

2004

EH % 12,85

4. grafikoa: Bideratutako kexen bilakaera 2002-2005 urteetan, eremu publiko edo pribatuaren arabera

2005

GIPUZKOA

Donostia

2002 Gip. % 31,29

2003 EH % 12,04

Gip. % 49,20

2004 EH % 17,02

Gip. % 46,05

2005 EH % 16,13

Gip. % 59

EH % 24,03

Gainerako herriak 2002 Gip. % 68,71

2003 EH % 26,45

Gip. % 51,80

2004 EH % 18,38

Gip. % 53,95

813

2005

Gainerako herriak Biz. % 79,80

KOPURUA

Gip. % 41

% 59

% 60

49,25 50,75 % 38

% 41

% 40

PUBLIKOA

PRIBATUA

2005 EH % 18,89

% 62

EH % 16,44

10 0 2002

2003

2004

2005

2.3. “EUSKARAREN TELEFONOA” BIDEZ JASOTAKO DATUAK

ZERBITZUAREN

Ministerio de Sanidad 1 521-2005

2.3.1. KEXAK EREMU PUBLIKOAN Erakunde publikoei dagokienez, hona hemen herritarren kexak hartu dituzten erakundeak 2005 urtean: ERAKUNDEA Espainiako Estatuko Administrazioa Frantziako Estatuko Administrazioa Eusko Jaurlaritza Legebiltzarrak Nafarroako Gobernua Arabako Foru Aldundia Bizkaiko Foru Aldundia Gipuzkoako Foru Aldundia Udalak Bestelakoak OROTARA

KOPURUA 40 6 87 5 49 2 20 28 121 1 359

Hauteskunde Batzordea 2 179-2005, 256-2005

ALOR ADMINISTRATIBOA FRANTZIAKO ESTATUKO ADMINISTRAZIOA

6 KEXA

Ministère de la Justice 2 572-2005, 575-2005 Ministère de l’Education 1 802-2005

40 KEXA

Gobernuaren ordezkaritza EAEn 1 418-2005, 585-2005 Insituto Nacional de la Seguridad Social 7 88-2005, 282-2005, 297-2005, 368-2005, 369-2005, 370-2005, 372-2005 Ministerio de Agricultura y Pesca 1 308-2005

CORREOS 8 107-2005, 108-2005, 134-2005, 181-2005, 212-2005, 333-2005, 336-2005, 395-2005

Registro de Asociaciones 1 184-2005

Jarraian, alor administratibo zein erakunde bakoitzak jasotako kexa kopurua eta horien espediente zenbakia azalduko dugu: ALOR ADMINISTRATIBOA ESPAINIAKO ESTATUKO ADMINISTRAZIOA

Botere Judizialaren Kontseilu Nagusia 3 512-2005, 796-2005, 803-2005

LA POSTE 1 793-2005 SNCF 1 805-2005 TRÈSOR PUBLIQUE 1 792-2005

Ministerio de Cultura 1 183-2005

ALOR ADMINISTRATIBOA

Ministerio de Educación 3 200-2005, 558-2005, 586-2005

Lehendakaritza 2 83-2005, 271-2005

Ministerio de Justicia 2 666-2005, 667-2005

Etxebizitza eta Gizarte Gaietako saila 4 23-2005, 411-2005, 412-2005, 542-2005

Ministerio del Interior. Espetxeetako Zuzendaritza Nagusia 2 185-2005, 566-2005

Herrizaingoa. Ertzaintza 11 87-2005, 165-2005, 263-2005, 281-2005, 576-2005, 617-2005, 618-2005, 698-2005, 764-2005, 765-2005, 786-2005

Ministerio del Interior. Polizia Zuzendaritza Nagusia 2 207-2005, 587-2005 Ministerio del Interior. Trafiko Zuzendaritza Nagusia 5 76-2005, 141-2005, 514-2005, 519-2005, 696-2005

EUSKO JAURLARITZA

Hezkuntza, Unibertsitate eta Ikerketa saila 5 91-2005, 135-2005, 394-2005, 549-2005, 785-2005 Industria, Turismo eta Merkataritza saila 4 110-2005, 508-2005, 719-2005, 720-2005

87 KEXA

Justizia, Lan eta Gizarte Segurantza saila 5 138-2005, 205-2005, 405-2005, 431-2005, 560-2005

ALOR ADMINISTRATIBOA

Kultura Saila 10 331-2005, 535-2005, 580-2005, 603-2005, 604-2005, 605-2005, 606-2005, 611-2005, 613-2005, 656-2005 Lurralde Antolamendu eta Ingurumen saila 1 597-2005

NAFARROAKO GOBERNUA

49 KEXA

Lehendakaritza, Justizia eta Barne departamentua 4 4-2005, 74-2005, 428-2005, 641-2005 Ekonomia eta Ogasun departamentua 8 191-2005, 233-2005, 234-2005, 235-2005, 316-2005, 319-2005, 409-2005, 591-2005

Nekazaritza eta Arrantza saila 1 404-2005

Gizarte Ongizate, Kirol eta Gazteria departamentua 4 3-2005, 32-2005, 743-2005, 780-2005

Ogasun eta Herri Administrazio saila 2 493-2005, 509-2005 Osasun Saila. OSAKIDETZA 17 125-2005, 155-2005, 255-2005, 315-2005, 338-2005, 339-2005, 346-2005, 380-2005, 410-2005, 426-2005, 450-2005, 489-2005, 515-2005, 579-2005, 643-2005, 728-2005, 790-2005 Doako Laguntza Juridikoaren Batzordea 1 172-2005

Herrilan, Garraio eta Komunikazioen departamentua 3 140-2005, 402-2005, 596-2005

Hezkuntza departamentua 5 203-2005, 600-2005, 716-2005, 783-2005, 804-2005 Kultura eta Turismo departamentua 6 65-2005, 186-2005, 187-2005, 206-2005, 232-2005, 694-2005

Enplegurako Gaitasuna Sortzeko Lana EGAILAN 1 38-2005

Osasun departamentua. OSASUNBIDEA 16 54-2005, 78-2005, 133-2005, 161-2005, 162-2005, 208-2005, 284-2005, 290-2005, 347-2005, 447-2005, 480-2005, 517-2005, 520-2005, 631-2005, 659-2005, 779-2005

Euskal Herriko Unibertsitatea. EHU 14 75-2005, 325-2005, 326-2005, 327-2005, 332-2005, 417-2005, 511-2005, 599-2005, 633-2005, 634-2005, 635-2005, 642-2005, 691-2005, 707-2005

Nafarroako Unibertsitate Publikoa. NUP 2 300-2005, 345-2005

Euskal Irrati Telebista. EITB 4 10-2005, 67-2005, 71-2005, 637-2005

Iru単eko Planetarioa 1 28-2005

EUSKOTREN 5 120-2005, 318-2005, 541-2005, 624-2005, 687-2005

ALOR ADMINISTRATIBOA ARABAKO FORU ALDUNDIA

2 KEXA

Arabako Biltzar Nagusiak 1 146-2005

ALOR ADMINISTRATIBOA LEGEBILTZARRAK Eusko Legebiltzarra 3 19-2005, 20-2005, 52-2005 Nafarroako Parlamentua 1 415-2005 EAEko Arartekoa 1 536-2005

5 KEXA

Nekazaritza saila 1 403-2005

ALOR ADMINISTRATIBOA BIZKAIKO FORU ALDUNDIA Herri Lan eta Garraioak saila 5 80-2005, 119-2005, 129-2005, 391-2005, 487-2005

20 KEXA

Kultura saila 1 209-2005

Aguraingo Udala 1 21-2005

Ogasun eta Finantzak saila 3 22-2005, 241-2005, 699-2005

Dulantziko Udala 1 673-2005

BEHARGINTZA 1 287-2005 INTERBIAK 7 293-2005, 385-2005, 397-2005, 484-2005, 486-2005, 490-2005, 531-2005 Gizarte Urgazpenerako Foru Erakundea 1 700-2005

Gopegiko Udala 1 461-2005 Zigoitiko Ur Partzuergoa 1 375-2005

BILBAO EXHIBITION CENTRE. BEC 2 24-2005, 25-2005

ALOR ADMINISTRATIBOA

Bilboko Udala 15 27-2005, 127-2005, 166-2005, 171-2005, 343-2005, 407-2005, 408-2005, 478-2005, 630-2005, 679-2005, 686-2005, 725-2005, 732-2005, 739-2005, 740-2005

GIPUZKOAKO FORU ALDUNDIA

BIZKAIKO UDALAK

Foru Diputatu Nagusia 1 9-2005

Abadi単oko Udala 1 559-2005 Barakaldoko Udala 8 33-2005, 34-2005, 35-2005, 46-2005, 83-2005, 150-2005, 614-2005, 615-2005

Bide Azpiegituretarako departamentua 1 429-2005 Fiskalitaterako eta Finantzetarako departamentua 9 131-2005, 176-2005, 177-2005, 192-2005, 193-2005, 239-2005, 240-2005, 242-2005, 329-2005 Gizarte eta Erakunde Harremanetarako departamentua 1 718-2005

Basauriko Udala 2 570-2005, 571-2005 Bermeoko Udala 1 11-2005 Derioko Udala 5 190-2005, 265-2005, 285-2005, 286-2005, 473-2005

Kultura zuzendaritza 1 772-2005 BIDEGI 14 69-2005, 70-2005, 167-2005, 292-2005, 303-2005, 312-2005, 314-2005, 330-2005, 351-2005, 389-2005, 479-2005, 483-2005, 485-2005, 557-2005 FICOBA 1 715-2005

Durangoko Udala 1 564-2005 Ermuko Udala 2 649-2005, 650-2005 Getxoko Udala 1 748-2005 Leioako Udala 1 257-2005

ALOR ADMINISTRATIBOA ARABAKO UDALAK

44 KEXA

14 KEXA

Gasteizko Udala 10 14-2005, 15-2005, 16-2005, 17-2005, 55-2005, 258-2005, 289-2005, 311-2005, 3642005, 568-2005

Lekeitioko Udala 1 152-2005 Portugaleteko Udala 3 26-2005, 425-2005, 640-2005

ALOR ADMINISTRATIBOA

Santurtziko Udala 1 639-2005

NAFARROAKO UDALAK Iru単eko Udala 4 398-2005, 419-2005, 731-2005, 801-2005

Sestaoko Udala 1 245-2005

Iru単erriko Mankomunitatea 2 68-2005, 676-2005

Zallako Udala 1 794-2005

Baztango Udala 4 414-2005, 427-2005, 439-2005, 529-2005

ALOR ADMINISTRATIBOA GIPUZKOAKO UDALAK

34 KEXA

Donostiako Udala 23 104-2005, 126-2005,159-2005, 302-2005, 337-2005, 390-2005, 392-2005, 393-2005, 406-2005, 433-2005, 491-2005, 492-2005, 516-2005, 573-2005, 574-2005, 584-2005, 621-2005, 628-2005, 657-2005, 722-2005, 771-2005, 787-2005, 788-2005, Aretxabaletako Udala 1 163-2005

Olaztiko Udala 13 401-2005, 751-2005, 752-2005, 753-2005, 754-2005, 755-2005, 756-2005, 757-2005, 758-2005, 759-2005, 760-2005, 761-2005, 762-2005 Orkoiengo Udala 1 750-2005 Uharte-Iru単eko Udala 1 178-2005 Zizur Nagusiko Udala 1 636-2005

Arrasateko Udala 1 601-2005 Azkoitiko Udala 2 400-2005, 784-2005

ALOR ADMINISTRATIBOA

Errenteria-Oreretako Udala 2 723-2005, 724-2005

Bizkaiko Merkataritza Erregistroa 1 738-2005

BESTELAKOAK

Hernaniko Udala 1 677-2005 Oiartzungo Udala 3 648-2005, 726-2005, 727-2005 Ordiziako Udala 1 371-2005

ALOR ADMINISTRATIBOA LAPURDIKO UDALAK Baionako Herriko Etxea 2 72-2005, 791-2005 Miarritzeko Herriko Etxea 1 432-2005

3 KEXA

2.3.2. KEXAK EREMU PRIBATUAN Erakunde pribatuei dagokienez, hona hemen herritarren kexak hartu dituzten alorrak edo esparruak 2005 urtean: ERAKUNDEA Interes orokorreko zerbitzuak Merkataritza gune handiak, kateak denda erraldoiak Aisialdia Aseguruak eta finantzak Mundu asoziatiboa Elikadura eta ostalaritza Profesionalak eta zerbitzuak OROTARA

KOPURUA 65 86 62 50 58 17 32 370

Jarraian, esparru sozioekonomikoko zein erakunde edota enpresa bakoitzak jasotako kexa kopurua eta horien espediente zenbakia azalduko dugu: INTERES OROKORREKO ZERBITZUAK 65 KEXA KOMUNIKAZIO ENPRESAK 22 KEXA EUSKALTEL 8-2005, 189-2005, 474-2005, 638-2005, 782-2005 MOVISTAR 477-2005, 497-2005, 595-2005, 7362005 RETENA 367-2005 TELE 2 TELECOMMUNICATION 437-2005 SERVICES TELEFONICA 132-2005, 137-2005, 210-2005, 2302005, 243-2005, 248-2005, 252-2005, 320-2005, 340-2005 UNI2 TELECOMUNICACIONES 441-2005 VODAFONE 627-2005 ENERGIA HORNITZAILEAK ACESOL CAMPSA IBERDROLA NATURGAS REPSOL OSASUNGINTZA CENTRO SANITARIO VIRGEN DEL PILAR DYA GURUTZE GORRIA GIPUZKOA POLIKLINIKA IGUALATORIO MÉDICO QUIRÚRGICO NUESTRA SRA. DE OKON ZAHARRETXEA PERLA TALASOTERAPIA

9 KEXA 169-2005 609-2005 139-2005 174-2005, 175-2005, 266-2005, 5062005, 692-2005 616-2005 10 KEXA 797-2005, 798-2005 565-2005 66-2005, 582-2005 102-2005 128-2005 149-2005, 470-2005 510-2005

HEZKUNTZA ACTIVA ASMOZ FUNDAZIOA BAI & BY BIZKAIKO AUTOESKOLEN ELKARTEA DOP. DISTRIBUCIÓN DE OPOSICIONES PÚBLICAS TXIKI TXOKO HAURTZAINDEGIA URTXINTXA ESKUALDEKO FORMAZIOA ZUBELDIA PRESTAKUNTZA

10 KEXA 358-2005 352-2005 626-2005 84-2005, 85-2005 742-2005 225-2005 344-2005 267-2005, 313-2005

GARRAIOBIDEAK ETA GARRAIO ENPRESAK ALSA 335-2005 AZKAR 703-2005 BANATU 81-2005 EGUISA. ESTACION, GUIPUZCOANOS 49-2005 EL TRANSBORDADOR DE BIZKAIA S. L. 543-2005, 682-2005 ESTACION. URBANOS DEL NORTE 366-2005 GIPUZKOAKO ANBULANTZIAK 164-2005 INTERPARKING HISPANIA 662-2005 METRO BILBAO 737-2005 SEUR. SERV. URGENTE DE TRANS. 92-2005, 211-2005, 620-2005 TÜV RHEINALND 237-2005

14 KEXA

MERKATARITZA GUNE HANDIAK, KATEAK, DENDA ERRALDOIAK AKI ALCAMPO BIDARTE MERKAT. GUNEA C - SYSTEM CARREFOUR COVIRAN DECATHLON DECORAMA E. LECLERC ELKAR EL CORTE INGLÉS EROSKI

ESCALERA EUROPEA EUROMUEBLE EXPOSOFAS FAGOR FEU VERT FLEX FNAC

86 KEXA 216-2005, 261-2005 619-2005, 623-2005, 647-2005 607-2005 374-2005 220-2005, 264-2005, 503-2005, 525-2005, 7352005 226-2005, 295-2005, 457-2005 160-2005, 213-2005, 430-2005, 610-2005, 6522005, 770-2005, 776-2005 550-2005 354-2005, 502-2005 481-2005, 747-205 655-2005, 693-2005 7-2005, 109-2005, 121-2005, 122-2005, 1242005, 217-2005, 246-5005, 249-2005, 307-2005, 377-2005, 386-2005, 451-2005, 460-2005, 6642005, 688-2005 13-2005 551-2005 322-2005 37-2005, 247-2005, 581-2005 458-2005 522-2005 569-2005, 671-2005

IF IN FARADIS IKEA KIABI LAKUA MERKAT. GUNEA LEROY MERLIN LIDL MASTER CADENA MEDIA MARKT MEGACALZADO METRO CUADRADO MONTTE PEUGEOT PLUS SUPERDESCUENTO SABECO SAUNIER DUVAL SOFÁS Y COLCHONES SUPER AMARA SUPER BM TEXTIL HOGAR TALLUNTXE AISIALDIA 62 KEXA AISIALDIA ANTZERKIOLA AURUM EKOIZPENAK BIDARTE ZINEMAK BILBOKO ITSAS ADARRA MUSEOAREN FUNDAZIOA CIVICAN COLISEO ZINEMAK DONOSTIAKO ZINEMALDIA ELEKTRONIKALDIA GOLEM HIKATENEO MARSANS BIDAIAK METAL WAY JAIALDIA OSCAR TXINGUDI ZINEMAK OSCAR BRETXA ZINEMAK R. M. O. ELKARTEA SARAKO MUSIKA HAMABOSTALDIA SENDAVIVA UNIDA. SERVICIOS INTEGRALES DE TUR. VIAJES SEVARO YELMO CINEPLEX ZINEGOAK 2005 KIROLA ASEGARCE ASPE BASKONIA BESTE IRUÑA BIARRITZ OLYMPIQUE

214-2005, 734-2005, 795-2005 90-2005, 532-2005, 598-2005, 651-2005, 6952005, 713-2005, 714-2005 524-2005 766-2005 317-2005 215-2005, 775-2005 219-2005 6-2005, 218-2005 555-2005 459-2005 103-2005 143-2005, 388-2005, 562-2005 501-2005 533-2005, 534-2005 238-2005 709-2005 708-2005 195-2005 500-2005

25 KEXA 353-2005 507-2005 654-2005 260-2005

373-2005, 462-2005, 475-2005 678-2005 563-2005 98-2005 136-2005, 684-2005 690-2005 660-2005 221-2005, 378-2005

KULTURA ANDRA MARI KATEDRALA FUND. ARTIUM MUSEOA ORDOÑEZ FALCÓN FUNDAZIOA

9 KEXA 57-2005, 113-2005, 272-2005, 361-2005, 4822005 60-2005, 147-2005, 201-2005 488-2005

ARGITALPENAK GOLDBERG EDICIONES BRIDGESTONE FIRESTONE HISPANIA

188-2005 420-2005

HEDABIDEAK DEIA DIARIO DE NOTICIAS DIGITAL + DONOSTIAKO HERRI IRRATIA DUPLEX ALDIZKARIA EL SEMANAL KISS FM

561-2005, 612-2005 608-2005 538-2005, 539-2005, 540-2005 622-2005 89-2005 363-2005 39-2005, 40-2005 498-2005 602-2005 663-2005 45-2005 513-2005

2 KEXA

8 KEXA 180-2005 262-2005, 323-2005 689-2005 670-2005 97-2005 328-2005 51-2005

ASEGURUAK ETA FINANTZAK 50 KEXA ASEGURU ETXEAK 10 KEXA DIRECT SEGUROS 554-2005 KMI ASEGURU ARTEKARITZA 168-2005 LAGUN ARO 93-2005, 334-2005, 383-2005, 749-2005, 7782005 OCASO 445-2005 PAKEA 452-2005, 453-2005

504-2005 275-2005 279-2005 117-2005 48-2005 18 KEXA 668-2005 669-2005 306-2005, 556-2005 1-2005 153-2005

BILBAO URBAN CITY BIZKAIKO SAKIBALOI FEDERAZIOA DONIBANE - ZIBURUKO UR KIROLAK ERREALA. REAL SOCIEDAD DE FÚTBOL EUSKAL PILOTA FEDERAKUNDEA FORTUNA KIROL ELKARTEA GIPUZKOAKO FUTBOL FEDERAZIOA OSASUNA

FINANTZAK BANCO ATLÁNTICO BANCO DE SABADELL BANCO SANT. CENTRAL HISPANO BANKOA BILBAO BIZKAIA KUTXA. BBK CAIXA GALICIA CREDITOS NORTEÑOS S.A.

40 KEXA 444-2005 446-2005 436-2005, 769-2005 465-2005 274-2005, 685-2005 321-2005 355-2005

CENORSA EUSKADIKO KUTXA HISPAMER KUTXA LA CAIXA MBNA. EUROPE BANK LIMITED MORGAN STANLEY NAFARROAKO KUTXA NAFARROAKO RURAL KUTXA VITAL KUTXA VITAL KUTXA

250-2005, 251-2005, 277-2005, 376-2005, 379-2005, 442-2005 746-2005 268-2005 41-2005, 42-2005, 43-2005 443-2005 194-2005, 278-2005, 505-2005, 629-2005 552-2005 56-2005, 111-2005, 142-2005, 156-2005, 1972005, 198-2005, 269-2005, 359-2005, 3992005, 448-2005, 463-2005, 545-2005, 7672005, 768-2005

MUGIMENDU ASOZIATIBOA 58 KEXA MUNDU ASOZIATIBOA 32 KEXA AER- ASOCIACIÓN DE 5-2005 EMPRESARIOS DE LA RIBERA ABOKATUTZAREN EUSKAL 674-2005 KONTSEILUA AMBA. ARABAKO ARTE EDER. 59-2005, 114-2005, 148-2005, 288-2005, 468ETA ARTIUM MUSEOAREN 2005, 471-2005 LAGUNAK AUSENSI GURASO ELKARTEA 357-2005 BIZKAIKO OSTALARIEN 94-2005, 95-2005 ELKARTEA CÁMARA NAVARRA 151-2005 CÁRITAS 12-2005, 423-2005, 789-2005 EUSKAL ARTZAIN 50-2005 TXAKURRAREN ELKARTEA EUSKAL HERRIKO ARKITEKTU 62-2005, 116-2005, 273-2005, 360-2005, 469OFIZIALEN ELKARGOA 2005, 697-2005 EUSKAL SOZIOLOGIA ELK. 123-2005 733-2005, 763-2005 EUSKALIT GIPUZKOAKO SAGARDO 701-2005 NATURALAREN ELKARTEA IRUÑEKO NOTARIOEN ELK. 30-2005 672-2005 LAHAR ELKARGOA 567-2005 MOVIMIENTO ANTITAURINO 362-2005 PLATAFORMA PARA LA IMPLANTACION RACIONAL DE LA ENERGIA EOLICA EN EUSKADI REAL AUTOMÓVIL CLUB VASCO 661-2005 NAVARRO UNIÓN CICLISTA NAVARRA 301-2005 MUGIMENDU SOZIOPOLITIKOAK ALDERDIEN KOALIZIOAK ARALAR DENOK HAUTESLEEN ZERRENDA

24 KEXA 58-2005, 63-2005, 202-2005, 270-2005, 5462005 381-2005 729-2005

EUSKAL HERRIKO NEKAZARIEN ELKARTEA. EHNE EUSKO ALKARTASUNA. EA EUZKO ALDERDI JEL. EAJ EZKER BATUA. EB PARTIDO POPULAR PSE-EE UNIÓN DE AGRICULTORES Y GANADEROS DE ÁLAVA. UAGA ERLIJIOA BILBOKO GOTZAITEGIA BERRIOZARKO DONEZTEBE PARROKIA

341-2005 61-2005, 365-2005 115-2005, 144-2005, 382-2005, 467-2005 18-2005 305-2005, 396-2005 77-2005, 472-2005 64-2005, 112-2005, 280-2005, 464-2005, 5472005 2 KEXA 730-2005 537-2005

ELIKADURA ETA OSTALARITZA 17 KEXA ELIKADURA AU’SOME CANDIES EUROPE 244-2005 GOSHUA 518-2005 IGARA PLATOS COMBINADOS 705-2005 KAIKU 100-2005 OSTALARITZA AUTOGRILL CASA VERGARA JATETXEA DONOSTIAKO TENIS ELKARTE ERREALA KUTXA MASUSTA TABERNA HOME FOOD SERVICE ÑAM JATETXEA PANS & COMPANY PIZZA HUT SANSONATEGI JATETXEA TELEPIZZA

13 KEXA 683-2005 706-2005 413-2005 384-2005, 435-2005 99-2005 781-2005 223-2005 228-2005, 294-2005 578-2005 702-2005, 712-2005

PROFESIONALAK ETA ZERBITZUAK 32 KEXA ABC – MICROS APP INFORMÁTICA ASTIGARRAGA KIT LINE BRONTE OPTIKA CARPINTERÍAS BASKONGADA COLCHONES ATSEDEN COLORE E - BUSINESS EUSKALIT GERTU ITURGINTZA INSERT COIN IRUÑEKO ERRUKI ETXEA IWER NAVARRA S.A. KENA S.A.

4 KEXA

421-2005 777-2005 744-2005 106-2005 342-2005 773-2005 454-2005 530-2005 304-2005 86-2005 710-2005 422-2005 298-2005, 356-2005, 548-2005 721-2005

LA TIENDA DEL ABUELO LICEMAT MANPEL NOTARITZA ALTSASU OBEGISA REFORMAS AMURRIO REINN S. L. RICOH TISCALI ESPAÑA S. L. U. TRAVEL CLUB VIDEO NET VULCO NEUMÁTICOS WEB TIME

224-2005 553-2005 387-2005 29-2005 79-2005 199-2005 253-2005, 309-2005 36-2005, 291-2005, 588-2005 440-2005 774-2005 711-2005 101-2005 589-2005

2.3.3. ZORIONTZE EDO NABARMENTZE POSITIBOAK 2005 urtean ere herritarrek zenbait zoriontze helarazi dituzte Behatokira, hainbat erakundek herritarren eskubideak bermatzeko eman dituzten aurrerapausoei dagokienez. Zoriontzeen zio nagusietako bat propaganda euskaraz ere zabaltzea izan da, eta aipagarria da horrelako neurriak hartu dituzten enpresa gehienak Donostialdekoak izan direla. Bestalde, arras bitxia gertatu zaigu Kataluniako zenbait enpresak euskaldunen hizkuntza-eskubideekiko erakutsitako jarrera adeitsua, izan ere, lurralde horretako enpresek hainbat zoriontze jaso dute, besteak beste, hiru herritarren zoriontzeak izan dituen Vueling Airlines konpainiak. Erakundea: Arrazoia: Espedienteak:

KUTXA Erakusketa bateko azalpenetan euskara lehenetsi dute. 2-2005, 47-2005

Erakundea: Arrazoia: Espedientea:

PEDRO LUÍS KONTSERBAK (Nafarroa) Web gunea euskaraz ere badago 73-2005

Erakundea: Arrazoia: Espedientea:

LA VACA JATETXEA (Donostia-Gipuzkoa) Ele bietan argitaratzen du propaganda 96-2005

Erakundea: Arrazoia: Espedientea:

AMARA ATEAK (Donostia-Gipuzkoa) Ele bietan argitaratu du propaganda 105-2005

Erakundea: Arrazoia:

BILBOKO KOMUNITATE ISLAMIARRA Meskitaren atarian euskara erabiltzen dute oharretan, bai eta auzokoei zuzendutako idatzizko oharretan ere. 130-2005

Espedientea: Erakundea: Arrazoia: Espedientea:

LA CAIXA Gasteizen antolatutako Hegan egin erakusketan, idatzizko euskarri guztiak euskaraz ere egon dira. 157-2005

Erakundea: Arrazoia: Espedientea:

DEPASO-CEPSA (Itziar-Gipuzkoa) Gasolindegiko hornigailuetan grabatutako mezuak euskaraz daude. 158-2005

Erakundea: Arrazoia: Espedientea:

DEPASO-CEPSA (Itziar-Gipuzkoa) Gasolindegian dagoen giroko musika euskaraz izaten da. 196-2005

Erakundea:

DAITEKE. ETENGABEKO ORIENTAZIOA ETA GAITASUNEN GARAPENA (Donostia-Gipuzkoa) Propaganda ele bietan zabaldu dute. 204-2005

Arrazoia: Espedientea:

681-2005 Erakundea: Arrazoia: Espedienteak:

NATUR HOUSE (Donostia) Denda iragartzeko publizitatea euskaraz ere badago. 222-2005

Erakundea: Arrazoia: Espedientea:

BORDELEKO NAZIOARTEKO FERIA Zabaldu duten eskuorria ele bietan dago. 229-2005

Erakundea: Arrazoia: Espedientea:

FAGOR Matxura bat zuela eta, hainbat aldiz deitu behar izan du eta zerbitzua euskaraz eman diote ia guztietan. 231-2005

Erakundea: Arrazoia: Espedientea:

MAHALA ESNEKIAK Produktuetako etiketak euskara hutsean daude. 254-2005

Erakundea: Arrazoia:

ITURBE SUKALDEAK( Urnieta-Gipuzkoa) Maiatzean eta azaroan banatutako propagandan euskara modu orekatuan agertzen zen. 276-2005 717-2005

Espedientea:

Erakundea: Arrazoia: Espedientea:

GENERAL ÓPTICA Iruñeko dendako errotuluak euskaraz ere badaude. 310-2005

Erakundea: Arrazoia: Espedientea:

EUSKADIKO KUTXA Propaganda euskara hutsean igorri dio herritarrari. 348-2005

Erakundea: Arrazoia: Espedientea:

AZKUE Y CIA. S.A. Kamioiek atzealdean daramaten errotulua euskara hutsean dago. 349-2005

Erakundea: Arrazoia: Espedientea:

TELEFÓNICA Propaganda euskara hutsean igorri dio enpresa bati. 424-2005

Erakundea: Arrazoia:

VUELING AIRLINES Web gunea euskaraz ere badute, eta informazio guztia eskaintzen dute euskaraz. 434-2005 476-2005 593-2005

Espedienteak:

Erakundea: Arrazoia: Espedientea:

NAFARROAKO EHIZA FEDERAZIOA Kodes mendizerrako bordan txartelak ele bietan jarri dituzte. 438-2005

Erakundea: Arrazoia: Espedientea:

AMETS LEIHOAK (Donostia-Gipuzkoa) Postontzietan zabaldutako propaganda euskaraz dago. 455-2005

Erakundea: Arrazoia: Espedientea:

RICKY POLLOS (Donostia-Gipuzkoa) Postontzietan zabaldutako propaganda euskaraz dago. 456-2005

Erakundea: Arrazoia: Espedientea:

TURISME RURAL GIRONA Elkarteak argitaratzen duen liburuxka euskaraz ere badago. 494-2005

Erakundea: Arrazoia: Espedienteak:

CARREFOUR (Oiartzun) “Eraman 3, ordaindu 2” kanpainako propagandarako orrian euskara modu orekatuan erabili da. 495-2005

Erakundea: Arrazoia: Espedientea:

UDC ROCHAPEA (Iruñea-Nafarroa) Etxera bidalitako informazioa euskaraz ere badago. 496-2005

Erakundea: Arrazoia:

SPANAIR Hegazkinak lurra hartzean, euskaraz ere eman zituzten bozgorailu bidezko oharrak. 499-2005

Espedientea: Erakundea: Arrazoia: Espedientea:

LASAO EGURREZKO ALTZARIAK (AzpeitiaGipuzkoa) Propaganda liburuxkan euskara modu orekatuan agertzen da. 523-2005

Erakundea: Arrazoia: Espedienteak:

ALTACUOTA Euritako kaparen azalpenak euskaraz ere badaude. 526-2005

Erakundea: Arrazoia: Espedientea:

BORDER DE GRAUS KANPINA (Tavascan-Lleida) Faktura euskaraz ere luzatu zioten herritarrari. 527-2005

Erakundea: Arrazoia: Espedientea:

NAFARROAKO KUTXA Arrotxapeako San Cristobal kaleko bulegoan euskaraz artatu zuten. 590-2005

Erakundea: Arrazoia: Espedientea:

ALOKATU S.L. Aupa Etxebeste izeneko filma ekoizteagatik eta herritarrek euskarazko filmak ikusteko eskubidea bermatzeagatik. 594-2005

Erakundea: Arrazoia: Espedientea:

XABIROI KOMIKIA Gazteentzako euskarazko eta kalitatezko komiki bat argitaratzeagatik. 646-2005

Erakundea: Arrazoia: Espedientea:

MIKEL LUZEA ILEAPAINDEGIA (Iruñea-Nafarroa) Euskaraz artatu zuten eta errotulu gehienak euskaraz ere badaude. 653-2005

Bestalde, badira zoriontze izaera gabe herritarrek helarazi dituzten jarrera txalogarriak. Horietako biri ez diegu zoriontze izaera esleitu, talde horrek oharra bi aldiz ele bietan igorri arren ondoren gaztelania hutsean ere igorri zuelako. Bigarrena erakunde publikoa izanik, herritarren hizkuntza-eskubideak bermatzea berez dagokion betebeharra da, eta beraz, ez du zoriontze izaerarik.

Espedientea:

592-2005

EUZKO ALDERDI JELTZALEA . EAJ Arabako Biltzar Taldeak prentsa oharra bi aldiz ele bietan bidali du, baina ondoren, jarraitu izan du gaztelania hutsean igortzen. 118-2005 466-2005

Arrazoia: Espedientea:

Herritarrak euskaraz egin ditzake gestioak. 632-2005

Arrazoia: Espedientea:

Pertsona ezinduek ez dute arazorik euskarazko eskoletara bertaratzeko. 645-2005

BILBAO BIZKAIA UR PARTZUERGOA Erakunde publikoa den neurrian betebeharra du. 350-2005

Arrazoia: Espedientea:

Euskara ere modu orekatuan agertzen da. 665-2005

Arrazoia: Espedientea:

Erakundeak igorritako informazioaren arabera, euskaraz ere badago. 675-2005

2.3.4. KEXA IZAERA GABEKO ESPEDIENTEAK

Arrazoia: Espedientea:

Euskarazko inprimakiak ere eskuragarri daude. 704-2005

Herritarrek kexa helarazita, Behatokiak zioaren azterketari ekiten dio. Zenbaitetan, herritarrek eskubidea urratu zaiola uste badu ere, ez da horrela izan; bestetan, herritarra ez da ohartu eskubidea bermatzeko bitartekoak bazirela. Hortaz, kasu horiei guztiei ez zaie kexaren izaera eman.

Arrazoia: Espedientea:

Euskaraz ere eskaintzen du zerbitzua. 745-2005

Erakundea: Arrazoia: Espedientea:

2.3.5. KONTSULTAK Ondoren, kexa izaera izan ez duten espedienteak jaso ditugu. Ohikoa denez, ez dugu enpresa edota erakundearen izena agertu kexek izaerarik ez dutelako: Arrazoia: Espedientea:

Euskarazko eskuorriak ere badaude herritarren eskura. 44-2005

Arrazoia: Espedientea:

Akats bat egiteagatik ezin ondoriozta daiteke interes falta dagoenik. 53-2005

Arrazoia: Espedientea:

Ele bietan egotea ez da eskubideen urraketa. 145-2005

Arrazoia: Espedientea:

Euskal Herrian zabaldu ez den euskarria da. 170-2005

Arrazoia: Espedientea:

â€œEuskararen telefonoaâ€? zerbitzuaren bidez herritarrek hizkuntza-eskubideen inguruan dituzten kontsultei ere erantzun egiten zaie. Horrela, Behatokiak aholkularitza jurilinguistikoa eskaini nahi die herritarrei, besteak beste, hizkuntza-eskubideen urraketen aurrean duten babes juridikoa, eskubideak bermarazteko jarduerak eta abar. Hona hemen 2005 urteko kontsultak jasotzen dituen taula:

Galdera:

31-2005 Espedientea: Bizkaian administrazioetako dokumentuak euskara hutsean jasotzeko aukera.

Erakunde publikoa den heinean betebeharra da. 227-2005

Espedientea: Osakidetzan zerbitzuak euskaraz jasotzeko eskubidea.

154-2005

Galdera:

Arrazoia: Espedientea:

Ez dago hizkuntza-eskubide urraketa argirik. Zerbitzua euskaraz jaso du. 259-2005

Espedientea: Euskarazko irratian gaztelaniaz dauden e-mailak irakurtzeko joera.

173-2005

Galdera:

Arrazoia: Espedientea:

Webgunea bi hizkuntzetan dago 324-2005

Galdera:

Arrazoia: Espedientea:

Ez dago hizkuntza-eskubide urraketarik, zerbitzua euskaraz eman diote. 449-2005

Galdera:

Espedientea: Hizkuntza-eskakizunak egiaztatzeko proben edukia.

Arrazoia: Espedientea:

Ele bietan egin dute pankarta. 577-2005

Galdera:

Euskaraz lan egiteko eskubidea.

Arrazoia: Espedientea:

Euskaraz zerbitzua jasotzerik bazegoen. 583-2005

Espedientea: Lanpostu bati kendutako derrigortasunezko euskararen ezagutza.

296-2005

Galdera:

Arrazoia:

Webguneak badu euskarazko bertsioa

Espedientea: Karrera amaierako oroit idazkia euskaraz aurkezteko eskubidea.

299-2005

Galdera:

182-2005 Espedientea: Erakunde publiko batek kontratazioetan euskararen ezagutza merezimendu gisa baloratzeko erabili duen irizpidea.

Espedientea:

236-2005

283-2005

Galdera:

Espedientea: Liburuzainen lan deialdian erabilitako hizkuntza-irizpideak.

416-2005

528-2005 Espedientea: Udal batek gaztelania hutsean argitaratzen dituen dokumentuak atzera bueltatzeko aukera.

Izan ere, errazagoa izan daiteke espazio edo jarduera bat abian jarri aurretik beharrezko neurriak hartzea ondoren gerta litezkeen urraketak saihesteko. Prozedurari dagokionez, Behatokia enpresa edo erakunde horiekin harremanetan jarri da herritarren hizkuntza-eskubideen bermea kontuan har dezatela eskatzeko. Bestalde, legea aldekoa denean, administrazioetako arduradunei ere horren berri helarazi zaie esku har dezaten. Izan ere, Behatokiarentzat oso garrantzitsua da herri eragileen eta administrazioen arteko elkarlana eta guztiok batera ekinez gero, emaitza aski onak izango genituzke.

Galdera:

544-2005 Espedientea: Udal batek beste udal bati gaztelaniaz igorritako eskutitza itzultzeko aukera.

Galdera:

Espedientea: Bide seinaleetako hizkuntza-irizpideak.

Galdera:

644-2005 Espedientea: Lan deialdi batean euskararen derrigorrezko ezagutza kentzeko saiakera. Espedientea: Testamentua euskaraz egiteko aukera.

658-2005

Galdera:

Espedientea: Erakundea:

Espedientea:

680-2005

Arrazoia:

Galdera:

Nafarroako legeria. Espedientea: Antroponimoak euskaraz jartzeko eskubidea.

741-2005

Galdera:

625-2005

2.3.6. OSATZEKO DOKUMENTUAK FALTA DITUZTEN ESPEDIENTEAK Kasuren batean Behatokiak ezin izan du espedientea bideratu oinarrizko datuak edo dokumentuak falta zituelako. Horrelakoetan, herritarrarekin harremanetan jarri eta beharrezkoak diren datuak igortzeko eskatu zaio. Ondokoak izan dira datu edo dokumentu osagarririk gabe Behatokiak ez bideratzea deliberatu dituen espedienteak:

Hona hemen 2005 urtean Behatokiak burutu dituen aldez aurreko ekimenak: P200501 Ministerio de Sanidad, Eusko Jaurlaritza Nafarroako Gobernua Onartu beharreko tabakoaren legearen baitan errotuluak ele bietan egoteko eskaera.

derrigorrezko

Espedientea: Erakundea: Arrazoia:

P200502 Azti Begia elkartea Abian jarri behar duten Info7 irratian euskarak presentzia orekatua izateko eskaera.

Espedientea: Erakundea: Arrazoia:

P200503 FNAC Donostian zabaldu beharreko dendan herritarren eskubideen bermea kontuan hartzeko eskaera.

Espedientea: Erakundea: Arrazoia:

P200504 EL CORTE INGLĂ‰S IruĂąean zabaldu beharreko dendan herritarren hizkuntza-eskubideen bermea kontuan hartzeko eskaera.

Espedientea: Erakundea: Arrazoia:

P200505 PAKEA MUTUA Beste mutua batekin egin beharreko fusio prozesuren ondorioz sortuko den MUTUALIAn herritarren hizkuntza-eskubideen bermea kontuan hartzeko eskaera.

Espedientea: Erakundea: Arrazoia:

P200506 DONOSTIAKO UDALA Zubieta auzoan sustatu beharreko hainbat hiri euskararen presentzia orekatua bermatzeko eskaera.

Espedientea: Erakundea: Arrazoia:

P200507 VISESA. EUSKO JAURLARITZA Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan eraikitzen diren babes ofizialeko etxeetan euskararen presentzia orekatua bermatzeko eskaera.

hizkuntza-

ESPEDIENTEAK 799-2005 800-2005

Kexa non izan den ez du argitu herritarrak Kexa non izan den ez du argitu herritarrak

2.4. BEHATOKIAREN EKIMENAK Orain arte urteko txostenean islatu ez badugu ere, Hizkuntz Eskubideen Behatokiak aldez aurreko edo prebentzioa izeneko lan ildoari ekin izan dio sorreratik bertatik. Lan ildo horretan eragin handiko eta sortzear edo egitear dauden espazio, jarduera, erakunde eta abarretan herritarren hizkuntzaeskubideen urraketak ez gertatzeko bitartekoak jartzeko eskatzen zaie arduradunei.

proiektutan

Espedientea: Erakundea: Arrazoia:

P200508 EUSKO JAURLARITZA. JOKO ETA IKUSKIZUN ZUZENDARITZA Apustu-etxeetako lizentzien esleipenetan hizkuntza-eskubideen bermea derrigorrezko irizpide gisa agertzeko eskaera.

3. DATUEN AZTER KETA: Metodologia

3.1. DATUAK IRAKURTZEKO IRIZPIDEAK Aurreko urteetan egindako egoeraren diagnosian bezalaxe, 2005 urtekoan ere Behatokiak datuak irakurtzeko erabili dituen irizpideei buruzko argibideak eman nahi ditu, amaieran aurkeztuko diren ondorioetara nola iritsi den jakinarazteko. 2005. urtean jasotako eta bideratutako espedienteak beste modu batez helarazi nahi izan dizkio Behatokiak gizarteari. Aurreko urteetako txostenek eskaintzen zuten irakurketa alde batera utzi, eta erronka berri bati ekin nahi izan dio aurtengo diagnosian. Hori dela eta, datuak bi eremu nagusitan eskainiko ditugu, hain zuen ere, eremu publikoaren edo pribatuaren araberako azterketa berezituak jaso ditugu aurten. 2005 urteak agertzen duen beste berrikuntza bat sektoreen araberako irakurketa kualitatiboa izan da. Hartara, aurreko urteetan eremu publikoari zegozkion kexak erakundeka edo administrazioka lantzen genituen, eta eremu pribatuari zegozkionak, aldiz, guztiak multzo berean. Azterketa hori interesgarria bada ere, sektoreen araberako azterketa erabilgarriagoa izan daitekeelakoan dago Behatokia. Modu horretara, irakurleak administrazioaren atal bakoitzean euskaldunon eskubideak zertan diren aztertu ahal izango du, alegia, justizian hizkuntza-eskubideak zertan diren jakin ahal izateko ez du jo behar izango eskuduntzen araberako administrazioetara, guztiak bilduta izango ditu. Horrek ez du esan nahi sektorekako azterketak egin direnean administrazioen araberako baloraziorik egin ez denik. Aitzitik, 2005 urteko txostenak sektorez sektore administrazio bakoitzari buruzko laburpen txikia txertatu du. Hala ere, badira sektorekako azterketa horretatik geratu diren bi eremu: UDALAK eta IPARRALDEA. Udalen kasuan zaila da udal kopurua kontuan harturik, horien banaketa egitea, edota eremu administratibo horiei buruzko kexak sektore orokorretan kokatzea. Iparraldeari dagokionez, berriz, Behatokiak ez du abian jarri â€œEuskararen telefonoaâ€? zerbitzua, eta, beraz, bertako eragileek helarazitako urraketa larrien irakurketa egin dugu. Eremu pribatuan ere antzeko metodologiari eutsi dio Behatokiak. Kontuan harturik, urterik urte, eremu horretako gero eta kexa gehiago jasotzen dela, aurreko urteetan erabilitako prozedura desegokia dela ondorioztatu da. Horrexegatik 2005 urtean jasotako datuak eremuka eta eremu horien barruan sektoreka sailkatu eta landu dira. Bestalde, urterik urte, datuak irakurtzeko irizpideetan jaso izan den oinarri nagusia aurtengoan ere islatu egin da, alegia, datuen azterketa kualitatiboa. 2005 urtean 813 espediente kudeatu ditu Behatokiak, eta horien artean 805 herritarrek helaraziak. Bestalde, 805 horietarik 729k kexaren izaera izan dute.

Hortaz, 729 bizipen edo eskubide-urraketetan oinarritutako diagnosia da ondoren aurkeztuko dena. Bost urtez hizkuntza-eskubideei buruzko diagnosiak egin izanak nolabaiteko eskarmentua eman dio Behatokiari datuen gero eta irakurketa zorrotzagoa eta zuzenagoa egiteko, izan ere, 2005 urtean jasotako 729 kexa horiez gain, aurreko urteetan bideratutako 2500 espedienteak ere azterketarako baliagarri izan zaizkio, hain zuzen ere, bilakaerari buruzko hausnarketa egin ahal izateko.

3.2. SAILKAPENA Herritarrek helarazitako kexak, beraz, bi eremu nagusitan sailkatu ditu Behatokiak: eremu publikoa eta eremu pribatua. Eremu publikoan administrazioak kokatu ditugu, alegia, erabat publikoak diren erakundeak eta pribatuan, aldiz, erabat pribatuak direnak, baita nolabaiteko laguntza publikoak dituztenak ere.

Horrekin batera, eremu pribatuko sektoreak esparruka banatu dira: EREMU PRIBATUKO SEKTOREAK ETA ESPARRUAK Komunikazio enpresak Energia hornitzaileak Interes orokorreko zerbitzuak Osasungintza Hezkuntza Garraiobideak eta garraio enpresak Merkataritza gune handiak, kateak Ez dago esparrurik Aisialdia Kirola Aisialdia Kultura Argitalpenak Hedabideak Aseguru etxeak Aseguruak eta finantzak Finantzak Mundu asoziatiboa Mugimendu asoziatiboa Mugimendu soziopolitikoak Erlijioa Elikadura Elikadura eta ostalaritza Ostalaritza Profesionalak eta zerbitzuak Ez dago esparrurik

Hona hemen eremu bakoitzean egindako banaketa: EREMU PUBLIKOA Justizia Lana eta Gizartea Ogasuna eta Ekonomia Barne saila Hezkuntza Herri Lana eta Garraioa Osasungintza Kultura Bestelakoak1 UDALAK IPARRALDEA

EREMU PRIBATUA Interes orokorreko zerbitzuak Merkataritza guneak, kateak, denda handiak Aisialdia Aseguruak eta Finantzak Mundu asoziatiboa Elikadura eta ostalaritza Profesionalak eta zerbitzuak

3.3. ADIERAZLEAK Arestian esan bezala, Behatokiak lehenetsi egiten du kexen irakurketa kualitatiboa, eta horretarako 2001 urtez geroztik azterketa horretarako adierazleak definitu zituen: AZTERKETA KUALITATIBORAKO ADIERAZLEAK

Izaera

Hizkuntza-eskubidearen urraketa gertatu den erabakitzea. Ondoren, egungo ordenamendu juridikoaren arabera lege urraketarik gertatu den erabakitzea. Errepikakortasuna Erabilera

Puntualtasuna / Sistematikotasuna

Larritasuna 1 Atal horretan beste sektoreetan sar ez zitezkeenak kokatu dira. Izan ere, horietako bakoitzarekin sektore berri bat egin liteke. Hala ere, sektore berean dauden arren, azterketa berezituak egin zaizkie.

Gertaera baten inguruko kexa asko jaso badira. Erabilera idatzi eta ahozkoaren bermea: ahozko zerbitzu pertsonala edo herritarrei zuzenean esaten zaizkienak; eskutitz pertsonalizatua edota errotulazioa etab.

Eskubidea baliatzeagatik kalterik izan bada, edo beste eskubideren bat urratu bada.

3.4. EREMUZ AURKEZPENA

EREMUKO

AZTERKETAREN

Datuak baloratzeko adierazleak eta eremuen antolaketa azalduta, hona hemen 2005 urteko txostenak jasotzen dituen eremuz eremuko azterketen egitura:

Eremuaren izenburua eta jasotako kexa kopurua adierazi da lehenik eta behin

Eremu pribatuaren dagokionez, antzeko moduan aurkeztu dira datuak:

Eremuaren izenburua eta jasotako kexa kopurua adierazi da lehenik eta behin

Ondoren, azterketa kualitatiboari eutsi zaio, 3.3. puntuan azaldutako adierazleen arabera. Erabileraren atalean kexen zioak jasotzen dituen taula txertatu da.

Esparruaren araberako balorazioa ere egin da. Lehenik eta behin esparru bakoitzak jasotako kexa-kopurua eskaini da eta ondoren, datuen irakurketa. Administrazioaren araberako balorazioa ere egin da. Lehenik eta behin administrazio bakoitzak jasotako kexa-kopurua eskaini da eta ondoren, datuen irakurketa.

Kexa jaso duten enpresek Behatokira helarazitako erantzunen balorazioa egin da 4. atalean. Kexa jaso duten administrazioek Behatokira helarazitako erantzunen balorazioa egin da 4. atalean.

Amaieran, eremuan landutako kexa guztien sinopsia bildu da.

DATUEN AZTERKETA: Eremu publikoa

EREMUA: PUBLIKOA

JUSTIZIA 1. ESPEDIENTE KOPURUA: 10

2. ADIERAZLEEN ARABERAKO BALORAZIOA 2.1. Izaera Bideratutako espediente guztiek dute eskubide urraketaren izaera, bai eta lege urraketaren izaera ere. 2.2. Puntualtasuna / sistematikotasuna 2.2.a. Errepikakortasuna Justizia eremuan bi kexa mota izaten dira ohikoenak; batetik justizia administraziotik helarazten diren jakinarazpenak: bertaratzeko zedulak, epaiak eta abar gaztelania hutsean egotea. Bestetik, prozedura juridiko bat lehen fasetik amaiera arte euskaraz ezin egitea da bigarrena. Aurreko urteetako espedienteekin erkatuz gero, beraz, antzeko egoerak eta urraketak gertatu direla ohar gaitezke. Bestalde, behin eta berriz errepikatu izan da herritarrei jakinarazpenak gaztelania hutsean igorri izana: zitazio-zedulak direla, epaiak direla etab.

2.2.b. Erabilera KEXEN ZIOA Zerbitzua gaztelaniaz Idatzizko jakinarazpen pertsonalizatua gaztelaniaz

Justiziaren eremuan egiturazko urraketa dagoela esan dezakegu. Egun, Justiziak gaztelania hutsean funtzionatzen du eta beraz, zerbitzua euskaraz nahi duen herritarra salbuespen gisa tratatzen dute. Hartara, prozedura batean izaten diren urrats guztiak de facto gaztelaniaz egiten dira: jakinarazpenak, ahozko epaiketak, dokumentazioa, frogak etab. Herritarrak edo bere abokatuak propio eskatu behar du euskaraz hizkuntza-eskubidea berma dakion. Bestalde, erabat harrigarria iruditzen zaigu jakinarazpenak gaztelania hutsean igortzen jarraitzea, kontuan harturik, egun badirela euskarazko ereduak. Beraz, ezinbestekoa iruditzen zaigu horren aurrean neurriak hartzea, eskubideen urraketa saihesteko modu erraza baitago.

beharraz Erregio zein Gutxiengoen Hizkuntzen Europako Itunaren inguruan Espainiako Estatuari egin zizkion gomendioetan. 2.3. Larritasuna Alboko kalte ondorioak oso larriak izan daitezke justiziaren eremuan, kontuan harturik herritar orok babeserako duen eskubidea edota defentsa judizial eraginkorrerako eskubidea ere urratu ahal direla. Horretaz gain, erabat larria da Doako Laguntza Juridikoaren Batzordeari euskarazko abokatua eskaturik, abokatu elebakarra esleitu eta herritarrak berak itzuli behar izatea gaztelaniara hainbat idazki. Bestela ere, herritarrak salaketa bat euskaraz azaldu eta horren akta gaztelania hutsean jasotzea ere defentsarako eskubidearen urraketatzat har dezakegu, izan ere, ez dago konstantziarik herritarrak zuzenean esan duenari buruz. Horrela, berezko hizkuntza ofiziala erabilita ez da bermatzen esandakoa hitzez hitz jasoko denik. Edo nola ulertu euskaraz deklaratzea ukatzen zaion eta gaztelania hutsezko dokumenturik sinatuko ez duen herritarrari jarritako behin-behineko neurria ere ez jakinaraztea eta ofiziozko abokatuaren bidez jakin behar izatea?

Are gehiago, beste administrazio batzuek hizkuntza-normalkuntzarako prestatzen ari diren planei buruzko kontrako txostenak onartu dituzte. Gogora dezagun 2005eko urrian Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiak Eusko Jaurlaritzak prestatu duen normalkuntza-dekretuaren aurkako txostena onartu zuela, besteak beste, epaile eta fiskalei euskararen derrigorrezko ezagutza eska dakiekeela agertzen duelako.

4. ERANTZUNAK Justizia administrazioan bideratutako kexak izan dira erantzun gehien jaso dituztenak, nahiz eta hizkuntza-eskubideak bermatzeko aurrerapausoen zantzurik agertu ez. Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiak bidalitako erantzun batzuetan datu gehiago eskatu izan dute eta bestetan, gure datuei kontrajartzen zaizkien baieztapenak agertu dituzte. Kontseiluaren arabera bertaratzeko zedulak eta ebazpen batzuk ele bietan igortzen dira beti. Hori egiazkoa ez dela egiaztatu ahal izan du Behatokiak herritarrek helarazitako dokumentuei esker.

Azkenik, zenbait epaileren jarrera ere erabat deitoragarria da, izan ere, zitaziozedula gaztelania hutsean egotea herritarra jakinarazteko nahikoa dela adierazi baitute, eta beraz, epaileek berek hausten dute indarrean dagoen ofizialtasun bikoitza.

Justizia Ministerioak, bere aldetik, onartu egiten du herritarrek dokumentazioak euskaraz jasotzeko duten eskubidea.

3. ADMINISTRAZIOEN ARABERAKO BALORAZIOA

5. SINOPSIAK: JUSTIZIA

ADMINISTRAZIOA ESPAINIAKO ESTATUKO ADMINISTRAZIOA BOTERE JUDIZIALAREN KONTSEILU NAGUSIA EUSKO JAURLARITZA BESTELAKOAK

2 3 3 2

Justizia Administrazioaren pisurik handiena, edo urraketa larrienak eragiten dituena, Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiaren baitan dago. Izan ere,. gogoratu behar dugu Epaile eta Magistratuak Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiaren esku daudela, Fiskalak Ministerio Fiskalaren esku eta Idazkari Judizialak Espainiako Justizia Ministerioaren esku eta bestelako langileak Eusko Jaurlaritzaren esku 1996tik aurrera. Zoritxarrez, aurrerapausorik ez da izan Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiaren edota Ministerio Fiskalaren zein Justizia Ministerioaren baitan. Are gehiago, 2005eko irailean Europako Kontseiluko Ministroen Batzordeak propio jaso zuen sistema judizialean hizkuntza-eskubideak bermatzeko neurrien

Zenbakia: 666/2005 Arrazoia:

Erakundea: MINISTERIO DE JUSTICIA Herritarra salaketa bat jartzera joan zen Barakaldoko Instrukzio Epaitegira urriaren 17an. Berak adierazpenak euskaraz egin arren gaztelania hutsean eman zioten salaketaren kopia.

Bizkaia

Zenbakia: 667/2005 Arrazoia:

Erakundea: MINISTERIO DE JUSTICIA Herritarrak gaztelania hutsean jaso ditu Barakaldoko Instrukzioko 2. epaitegitik bidali dioten aurretiazko eginbideen kopia.

Bizkaia

Zenbakia: 184/2005 Arrazoia:

Erakundea: REGISTRO DE ASOCIACIONES Erakunde batek euskaraz aurkeztu zituen elkarteen erroldan erregistratzeko aurkeztu beharreko agiriak (estatutuak). Gaztelaniazko itzulpena eskatu diote erregistratu ahal izateko.

Nafarroa

Zenbakia: 512/2005 Arrazoia:

Erakundea: BOTERE JUDIZIALAREN KONTSEILU NAGUSIA Erdal justiziarekiko intsumisio jarrera hartu duen herritarra deklaratzen izan da Gernikako epaitegian. Epaileak euskaraz deklaratu nahiko zuela eta ez zuela gaztelaniaz idatzitako orririk sinatu nahiko eta kalera bidali zuen, 15ean behin sinatzera joan behar zuenik ere jakinarazi gabe. Ofiziozko abokatuari esker jakin ahal izan zuen betebehar hori ezarri ziola epaileak.

Bizkaia

Zenbakia: 796/2005 Arrazoia:

Erakundea: BOTERE JUDIZIALAREN KONTSEILU NAGUSIA Eibarko Instrukzioko 2. epaitegiak gaztelania hutsean bidali dio zitazioa herritarrari.

Gipuzkoa

Zenbakia: 803/2005 Arrazoia:

Erakundea: BOTERE JUDIZIALAREN KONTSEILU NAGUSIA Herritarrari ez zaio bermatu epaiketa zuzenean euskaraz izateko eskubidea. Bestalde, jakinarazpenak gaztelania hutsean igorri izana ez da eskubide urraketa epailearen arabera.

Gipuzkoa

Zenbakia: 138/2005

Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. JUSTIZIA, LAN ETA GIZARTE SEGURANTZA SAILA

Gipuzkoa

Arrazoia:

2005eko martxoaren 30ean Tolosako Epaitegiko instrukzioko 3. epaitegiko langile batek zakar erantzun dio herritarrari euskaraz mintzatzeagatik.

Zenbakia: 205/2005 Arrazoia:

Bizkaia

Zenbakia: 172/2005 Arrazoia:

Erakundea: DOAKO LAGUNTZA JURIDIKOAREN BATZORDEA Doako laguntza Juridikoaren Batzordearen aurrean abokatu euskalduna eskatu du bere defentsarako. Ez diote abokatu euskalduna eskaini eta euskaraz aurkeztu zituen idazkiak itzuli egin behar izan ditu abokatuak ez zituelako ulertzen.

Gipuzkoa

Zenbakia: 738/2005 Arrazoia:

Erakundea: BIZKAIKO MERKATARITZA ERREGISTROA Bizkaiko Merkataritza Erregistroan elkarte bati ez diote notarioak euskara hutsez eginiko eskritura onartu. Gaztelaniazko itzulpena erantsi behar diotela esan diete.

Bizkaia

EREMUA: PUBLIKOA

LAN ETA GIZARTE ARLOA 1. ESPEDIENTE KOPURUA: 22

2. ADIERAZLEEN ARABERAKO BALORAZIOA 2.1. Izaera Kexa guztiek hizkuntza-eskubideen izaera dute, bai eta lege urraketaren izaera ere. 2.2. Puntualtasuna / sistematikotasuna 2.2.a. Errepikakortasuna Oro har, espedienteak kexa desberdinei buruzkoak dira, kasu batean izan ezik. Eusko Jaurlaritzako Etxebizitza eta Gizarte Gaietako sailak ikerketa bat egin zuen Ikertalde enpresaren bidez. Zenbait herritarrek enpresa horretan zerbitzua euskaraz eskaintzen ez dutela salatu dute.

2.2.b. Erabilera KEXEN ZIOA Telefono bidezko informazioa gaztelaniaz Idatzizko jakinarazpen pertsonalizatua gaztelaniaz Idatzizko jakinarazpen orokorrak gaztelaniaz Eskuorriak gaztelaniaz Inkestak gaztelaniaz Errotulazioa gaztelaniaz Webgunea gaztelaniaz Ahozko zerbitzua gaztelaniaz Bestelakoak

Lan eta gizartearen eremuan mota guztietako kexak jaso izan ditugu 2005ean. Batetik, informazio zuzena euskaraz ezin jasotzea izan da arrazoi nagusienetako bat, baina bai eta idatzizko jakinarazpenak ere. Horietan azpimarratu beharko genuke herritarrak euskara hutsean egindako eskaerari erantzuna gaztelania hutsean igorri izana. 2005. urtean oraindik badira errotuluak eta txartelak gaztelania hutsean dituzten administrazioetako egoitzak, edota ele bietan zeudenak aldatu izan dituenak.

Herritarren arretarako telefono zenbakietan euskarazko zerbitzurik ez, dokumentazio eskatzeko gutun pertsonalizatua gaztelania hutsean, kanpaina berezietako informazio liburuxkak..., finean, era guztietako hizkuntzaeskubideen urraketak. 2.3. Larritasuna Herritarrek administrazioetatik zerbitzu egokia jasotzeko eskubidea urratu egin da eremu honetan jasotako hainbat kasutan. Hala ere, larria iruditu zaigu herritarrek sentitu beharreko defentsa eza beharginen aurrean. Espediente batean agertu bezala, langileak herritarrari ulertu gabe erantzuten zion, presio moduan, eta azkenean herritarrak hizkuntza aldatu behar izan zuelarik.

Eusko Jaurlaritzari dagokionez, nahiko sistematikoki erantzun die kexei. Zenbaitetan kasu zehatza bidaltzeko eskatzen diote Behatokiari, horren inguruko erantzuna emateko. Aipatzekoa da puntu horri dagokionez Behatokiak behin eta berriz adierazi izan diena, alegia, helburua ez dela guregana jo duen herritarrari bideratu beharreko dokumentazioa euskaraz ere egotea, aitzitik, herritar guztiei helarazten dizkieten dokumentu eta jakinarazpen oro ele bietan egotea. Nafarroako Gobernuak eta Aldundiek ez diete erantzun eremu honetako kexei.

5. SINOPSIAK: LAN ETA GIZARTE ARLOA Zenbakia.: 88/2005 Arrazoia:

Erakundea: GIZARTE SEGURANTZAREN INSTITUTU NAZIONALA Zarauzko Gizarte Segurantzaren Institutu Nazionalaren bulegora kontsulta egitera joan zen herritarra. Euskaraz zuzendu zitzaion bertan zegoen langile bakarrari eta honek, aurpegi txarra jarri eta gaztelaniaz hitz egiteko esan zion.

Zenbakia: 282/2005 Arrazoia:

Erakundea: GIZARTE SEGURANTZAREN INSTITUTU NAZIONALA Gizarte Segurantzaren Altxortegi Nagusitik gaztelania hutsean bidali diote jakinarazpena Kontseiluari.

Zenbakia: 297/2005 Arrazoia:

Erakundea: GIZARTE SEGURANTZAREN INSTITUTU NAZIONALA Gizarte Segurantzaren Altxortegi Nagusiaren Arabako hutsean bidali dio agiria elkarte bati.

Zenbakia: 368/2005 Arrazoia:

Erakundea: GIZARTE SEGURANTZAREN INSTITUTU NAZIONALA Gizarte Segurantzaren Altxortegi Nagusitik gaztelania hutsean bidali diote gutuna eremu euskalduneko herritarrari.

Nafarroa

Zenbakia: 369/2005 Arrazoia:

Erakundea: GIZARTE SEGURANTZAREN INSTITUTU NAZIONALA Lan eta Gizarte Gaietarako Ministerioak "2005eko jakinarazpena langileei" deritzon kanpaina dela eta lan-bizitzaren agiria gaztelania hutsez bidali du.

Nafarroa

Zenbakia: 370/2005 Arrazoia:

Erakundea: GIZARTE SEGURANTZAREN INSTITUTU NAZIONALA Gizarte Segurantzaren Altxortegi Nagusitik eskatu bidali diote herritarrari gaztelania hutsez.

Nafarroa

Zenbakia: 372/2005 Arrazoia:

Erakundea: GIZARTE SEGURANTZAREN INSTITUTU NAZIONALA Herritarrak duela 10 urte abizenak aldatu zituen arren, Gizarte segurantzak bidaltzen dizkion jakinarazpen guztietan abizenak erdal grafiaz daude.

Gipuzkoa

Zenbakia: 405/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. JUSTIZIA, LAN ETA GIZARTE SEGURANTZA SAILA Eusko Jaurlaritzan Donostiako Antiguan duen Enplegu eta Prestakuntza Bulegora joan zen tramitazio bat egitera. Harrera egin zion langileak ez zuen euskara ongi menderatzen. Euskaraz egin eta esandakoa ulertu gabe gaztelaniaz erantzuten zuen. Azkenean, gaztelaniaz egitera behartuta ikusi zuen bere burua, tramiteak zuzen bideratu ahal izateko.

Gipuzkoa

Zenbakia: 431/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. JUSTIZIA, LAN ETA GIZARTE SEGURANTZA SAILA Eusko Jaurlaritzako Justizia, Lan eta Gizarteko Segurantza Saileko Giza Baliabideen Zuzendaritzatik gaztelania hutsean erantzun diote herritarrak euskaraz egindako eskaerari.

Gipuzkoa

Zenbakia: 560/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. JUSTIZIA, LAN ETA GIZARTE SEGURANTZA SAILA Eusko Jaurlaritzak Donostiako Antiguan duen Enplegu eta Prestakuntza Bulegora Herritarrak jarritako helegite bat dela eta, Justizia, Lan eta Gizarte Segurantza Sailak dokumentazio osagarria eskatzeko gutuna bidali dio gaztelania hutsez, berak igorri duen dokumentazio guztia euskaraz zegoen arren. Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. ETXEBIZITZA ETA GIZARTE GAIETAKO SAILA Bizkaiko Etxebizitza eta Gizarte Gaietako Lurralde Ordezkaritzan herritarrei begira jarritako aldi baterako errotulu asko gaztelania hutsean zeuden 2004ko abenduaren 30ean, besteak beste, pasar sin ticket, parejas de hecho (ventanilla 12), Informaci贸n de vivienda (ventanillas 13-14-15-16), Justicia, Empleo y Seguridad Social (ventnillas 17-18-19-20), registro de asociaciones (ventanillas 21-22) ziotenak.

Gipuzkoa

Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. ETXEBIZITZA ETA GIZARTE GAIETAKO SAILA

Gipuzkoa

3. ADMINISTRAZIOEN ARABERAKO BALORAZIOA ADMINISTRAZIOA ESPAINIAKO ESTATUKO ADMINISTRAZIOA EUSKO JAURLARITZA NAFARROAKO GOBERNUA BIZKAIKO FORU ALDUNDIA GIPUZKOAKO FORU ALDUNDIA

7 8 4 2 1

Espainiako Estatuko Administrazioak dokumentazioa gaztelania hutsean bidaltzen jarraitu du 2005ean. Halaber, beste urte batez herritarrari informazio zuzena euskaraz helarazteko aukerarik ez dago hainbat bulegotan. Eusko Jaurlaritzari dagokionez, biziki kezkatu gaitu erakunde horrek kontratatutako enpresek zerbitzuak euskaraz ez ematea. Derrigorrezkoa beharko luke izan, zerbitzuak eman behar dituen edozein enpresa kontratatzeko baldintzetan hizkuntza-eskubideak bermatu beharra propio jasotzea, izan ere, enpresa horietara jotzen dugunean, horretarako derrigortasunik ez zutela izan adierazi dute. Bestalde, Nafarroako Gobernuak jarraipena eman dio duela urte batzuk hasitako gutxiagotze instituzionalari eta lehen ele bietan zeuden errotuluak gaztelania hutsean paratu ditu berriz ere.

4. ERANTZUNAK

Zenbakia: 23/2005 Arrazoia:

Espainiako Estatuko Administrazioak erantzun izan die Behatokiak helarazitako kexei, baina ez du bat egin helarazitako zioarekin eta bulego horietan euskarazko zerbitzua bermatzen dela jakinarazi dute. Zenbakia: 411/2005

Gipuzkoa

Nafarroa

Araba Bulegoak

gabeko

gaztelania

jakinarazpena

Bizkaia

Arrazoia:

Zenbakia: 412/2005 Arrazoia:

Eusko Jaurlaritzako Etxebizitza eta Gizarte Gaietako Sailak gutun bat bidali zion herritarrari babes ofizialeko etxebizitzen inguruan egiten ari ziren ikerketa baten berri emateko. Bertan telefono zenbaki batera deitzeko eskatzen zioten. Deitu zuenean IKERTALDE enpresako langile batekin jarri zuten harremanetan. Herritarra euskaraz zuzendu zitzaion langileari eta honek gaztelaniaz hitz egiteko eskatu zion, eta enpresa horretan langile euskaldunik ez zegoela jakinarazi zion, modu zakarrean, antza denez. Eskubide urraketa honen berri emateko Jaurlaritzako Gipuzkoako Lurralde Ordezkaritzara deitu zuenean esan zioten erreklamazioa idatziz egiteko eta babes ofizialeko etxebizitza horretan bizi zela erakusten zuen zerbait bidaltzeko, bestela espedientea irekiko ziotela.

EREMUA: PUBLIKOA

OGASUNA ETA EKONOMIA 1. ESPEDIENTE KOPURUA: 22

Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. ETXEBIZITZA ETA GIZARTE GAIETAKO SAILA Eusko Jaurlaritzako Etxebizitza eta Gizarte Gaietako Sailak gutun bat bidali zion herritarrari babes ofizialeko etxebizitzen inguruan egiten ari ziren ikerketa baten berri emateko. Bertan telefono zenbaki batera deitzeko eskatzen zioten. Deitu zuenean IKERTALDE enpresako langile batekin jarri zuten harremanetan. Herritarra euskaraz zuzendu zitzaion langileari eta honek gaztelaniaz hitz egiteko eskatu zion, eta enpresa horretan langile euskaldunik ez zegoela jakinarazi zion, modu zakarrean, antza denez.

Gipuzkoa

Zenbakia: 542/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. ETXEBIZITZA ETA GIZARTE GAIETAKO SAILA Eusko Jaurlaritzako Etxebizitza eta Gizarte Gaietako Sailak deialdi bidali du Lea-Artibaiko hedabide batera gaztelania hutsez.

Bizkaia

Zenbakia: 38/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. ENPLEGU GAITASUNA SORTZEKO LANA. EGAILAN INEMetik Eusko Jaurlaritzak bideratutako lan eskaintza bati buruzko informazio saio batera joateko deia luzatu zioten herritarrari. Informazio guztia gaztelania hutsean eman zuten, bai hitzez eta bai idatziz. Ondoren, inkesta pasa zieten eta hura ere gaztelania hutsean zegoen.

Gipuzkoa

Zenbakia: 3/2005 Arrazoia:

Erakundea: NAFARROAKO GOBERNUA. GIZARTE ONGIZATE, KIROL ETA GAZTERIA DEPART. Mendi eta Eskalada Kirolen Nafarroako Federazioak mendiko istripuei aurrea hartzeko Nafarroako Gobernuarekin batera antolatu duen kanpainaren barruan federatuei bidali dizkien galdetegia, esku-orria eta federatzeko kuoten prezioak gaztelania hutsean daude.

Nafarroa

Zenbakia: 32/2005 Arrazoia:

Erakundea: NAFARROAKO GOBERNUA. GIZARTE ONGIZATE, KIROL ETA GAZTERIA DEPART. Nafarroako Ongizate Institutuan errotulazioa berritu dute, eta lehen elebidunak ziren errotuluak orain gaztelania hutsean jarri dituzte.

Nafarroa

Zenbakia: 743/2005 Arrazoia:

Erakundea: NAFARROAKO GOBERNUA. GIZARTE ONGIZATE, KIROL ETA GAZTERIA DEPART. Nafarroako Gobernuaren Gizarte Ongizatea, Kirola eta Gazteriaren Departamentuak ENAJ delakoak antolatzen dituen ikastaroetan izena emateko webgunean jarri duen orria gaztelania hutsean dago.

Nafarroa

Zenbakia: 780/2005 Arrazoia:

Erakundea: NAFARROAKO GOBERNUA. GIZARTE ONGIZATE, KIROL ETA GAZTERIA DEPART. Nafarroako Gobernuko Kirol eta Gazteria Institutuak 2006rako bidali duen agenda 4 hizkuntzatan dago, euskara ez da ageri, ordea.

Nafarroa

Zenbakia: 287/2005 Arrazoia:

Erakundea: BEHARGINTZA. TXORIERRI Txorierriko Behargintzak ideia-lehiaketaren berri emateko euskarrian gaztelaniaz ez dago akatsik, baina euskaraz daitezke.

Bizkaia

Zenbakia: 700/2005 Arrazoia:

Erakundea: BIZKAIKO FORU ALDUNDIA. GIZARTE URGAZPENERAKO FORU ERAKUNDEA Bizkaiko Foru Aldundiaren Gizarte Urgazpenerako Foru Erakundeko erabiltzaileen harrera-unitateko lanpostuan hizkuntz eskakizuna ez da derrigorrezkoa.

Bizkaia

Zenbakia: 718/2005 Arrazoia:

Erakundea: GIPUZKOAKO FORU ALDUNDIA. GIZARTE ETA ERAKUNDE HARREMAN. DEPART. Gipuzkoako Foru Aldundiko Gizarte eta Erakunde Harremanetarako Departamentuko 943 112 469 telefono zenbakira deituta telefonoa hartu duen langileak gaztelaniaz hitz egiteko eskatu dio herritarrari, ez ziolako ulertzen.

Gipuzkoa

2. ADIERAZLEEN ARABERAKO BALORAZIOA 2.1. Izaera

bat

Bideratutako espediente guztiek kexa izaera dute eta beraz, eskubide urraketak izan dira. Halaber, lege urraketak izan dira kasurik gehienetan.

2.2. Puntualtasuna / sistematikotasuna 2.2.a. Errepikakortasuna Ekonomia eta Ogasunaren eremuan behin baino gehiagotan errepikatu diren kexak daudela ondoriozta dezakegu 2005ean kudeatutako kasuak azterturik. Errenta aitorpenean autolikidaziorako proposamena gaztelania hutsean igorri zaie behin eta berriro herritarrei, beraiek horrela jasotzea eskatu ez badute ere. Bestalde zenbait tokitan errentari buruzko informazioa emateko zabaldu dituzten telefono zenbakietan euskarazko zerbitzua ez jasotzea ere izan da errepikatu egin den kexa.

argitaratutako zenbait aurki

2.2.b. Erabilera KEXEN ZIOA Ahozko zerbitzua Idatzizko jakinarazpen pertsonalizatua Idatzizko jakinarazpen orokorrak, argibideak etab. Inprimakiak Aldizkariak Txarteltxoak eta abar

Arestian esan bezala, kexa gehienak hizkuntza-eskubidearen ikuspegi pasiboaren urraketak izan dira, hau da, administrazioak herritarrarekin duen harremanean. Horrela, idatzizko jakinarazpen pertsonalizatuak gaztelania hutsean egotea izan da ziorik nagusiena. Hala ere, informazio orokorra jasotzen duten aldizkariak gaztelania hutsean egotea ere izan da kexarako arrazoi.

Horretaz gain, kasuren batean herritarrei banatzen zaien txandarako txarteltxoa edota alde baterako errotulua gaztelaniaz egotea ere izan dira.

Zenbait kasutan Behatokitik helarazitako kexari konponbidea eman diote unean bertan eta beste zenbaitetan halakorik ez gertatzeko neurriak abian jarriko dituztela adierazi dute.

Ahozko zerbitzuari dagokionez Nafarroako Gobernuak errenta aitorpena egiteko garaian herritar guztiei begira zabaldutako informazio telefonoak aipatu behar ditugu, izan ere, hainbat herritarrek helarazitakoaren arabera, ez dago informazioa euskaraz jasotzerik.

Ez Eusko Jaurlaritzak ez eta Nafarroako Gobernuak ere ez dute erantzunik bidali.

2.3. Larritasuna

5. SINOPSIAK: EKONOMIA ETA OGASUNA

Bitxia izan da errenta aitorpenaren likidazioa gaztelania hutsean jaso duen herritarrari erreklamazioa jartzeko eskubidea ukatu izana. Hartara, administrazioak legea bete ez arren, herritarrari euskaraz eskatzeko epea iraungita dagoela adierazi zaio eta hurrengo urtean eskatzeko adierazi diote.

Zenbakia: 493/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. OGASUN ETA HERRI ADMINISTRAZIO SAILA Eusko Jaurlaritzak derrigorrezko aurrejubilazio planei buruzko informazioa dakarren ITZARRI-EPSV aldizkaria bidali dio herritarrari uztailean. Aldizkaria gaztelania hutsean dago.

Zenbakia: 509/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. OGASUN ETA HERRI ADMINISTRAZIO SAILA ITZARRI-EPSVk bidalitako eskutitza jaso zuen herritarrak 2005eko abuztuaren 1ean. Amaierako agurra kenduta gainerako guztia gaztelania hutsean idatzita dago.

Bizkaia

Zenbakia: 191/2005 Arrazoia:

Erakundea: NAFARROAKO GOBERNUA. EKONOMIA ETA OGASUN DEPARTAMENTUA Nafarroako Gobernuaren Ekonomia eta Ogasun Departamentutik gaztelania hutsean bidali dizkiote erakunde bati errenta aitorpena egiteko epeei buruzko jakinarazpena eta 715 eta 759 ordain gutunen inprimakiak.

Nafarroa

Zenbakia: 233/2005 Arrazoia:

Erakundea: NAFARROAKO GOBERNUA. EKONOMIA ETA OGASUN DEPARTAMENTUA Nafarroako Gobernuko Ogasun Departamentuak gaztelania hutsean bidali dio eremu euskalduneko herritarrari 2004. urteko errenta aitorpenaren autolikidazioa, bere onespena eman dezan. Errenta aitorpenaren inprimakia, jakinarazpen orria eta argibideen liburuxka, hirurak gaztelania hutsean daude.

Nafarroa

Zenbakia: 234/2005 Arrazoia:

Erakundea: NAFARROAKO GOBERNUA. EKONOMIA ETA OGASUN DEPARTAMENTUA Nafarroako Gobernuak igorritako 2004. urteko errenta aitorpen proposamena jaso du etxean eremu euskalduneko herritarrak. Gaztelania hutsean jaso du dena, bai argibide orria, aurkezpen gutuna eta baita aitorpena bera ere.

Nafarroa

Zenbakia: 235/2005 Arrazoia:

Erakundea: NAFARROAKO GOBERNUA. EKONOMIA ETA OGASUN DEPARTAMENTUA Nafarroako Gobernuko Ekonomia eta Ogasun Departamentuak gaztelania hutsean bidali dio herritarrari errenta aitorpen proposamena. Euskaraz bidaltzeko eskatuta, hizkuntza horretan nahi izatekotan aitorpena internet bidez egin beharko duela esan diote eta heldu den urtean proposamena euskaraz jaso nahi izanez gero, eskaera idatziz aurkezteko.

Nafarroa

Zenbakia: 316/2005 Arrazoia:

Erakundea: NAFARROAKO GOBERNUA. EKONOMIA ETA OGASUN DEPARTAMENTUA Nafarroako Gobernuak errenta aitorpena egiteko txanda hartzeko herritarren zerbitzura jarri duen telefonoa (901 505 152) hartzen duen langileak zailtasunak ditu euskaraz erantzuteko.

Nafarroa

Zenbakia: 319/2005 Arrazoia:

Erakundea: NAFARROAKO GOBERNUA. EKONOMIA ETA OGASUN DEPARTAMENTUA Nafarroako Gobernuak errenta aitorpenari buruzko argibideak emateko herritarren eskura jarri duen telefono zenbakian (901 505 152) ezin da zerbitzua euskaraz jaso.

Nafarroa

Zenbakia: 409/2005 Arrazoia:

Nafarroa

Zenbakia: 591/2005 Arrazoia:

Erakundea: NAFARROAKO GOBERNUA. EKONOMIA ETA OGASUN DEPARTAMENTUA Nafarroako Gobernuaren Ogasun Departamentutik gaztelania hutsean bidali dizkiote erakunde bati BEZaren aitorpena egiteko agiriak.

Nafarroa

Zenbakia: 22/2005 Arrazoia:

Erakundea: BIZKAIKO FORU ALDUNDIA. OGASUN ETA FINANTZAK SAILA Bizkaiko Foru Aldundiko Ogasun Sailean, 2004ko irailean, txanda hartzeko zenbakiaren txarteltxoa gaztelania hutsean zegoen, eta herritarrei begira aldi baterako jarritako errotulua ere bai.

Bizkaia

Zenbakia: 241/2005 Arrazoia:

Erakundea: BIZKAIKO FORU ALDUNDIA. OGASUN ETA FINANTZAK SAILA Bizkaiko Foru Aldundiko Ogasun Sailetik errenta aitorpena eginda bidali zioten etxera. Errenta aitorpena gaztelania hutsean zegoen. Euskaraz eskatu eta erreklamazioak egiteko epea iragan dela eta datorren urtean gaztelaniaz jasotzen badu epe barruan euskaraz eskatzeko erantzun diote.

Bizkaia

Zenbakia: 699/2005

Erakundea: BIZKAIKO FORU ALDUNDIA. OGASUN ETA FINANTZAK SAILA

Bizkaia

3. ADMINISTRAZIOEN ARABERAKO BALORAZIOA ADMINISTRAZIOA EUSKO JAURLARITZA NAFARROAKO GOBERNUA BIZKAIKO FORU ALDUNDIA GIPUZKOAKO FORU ALDUNDIA

2 8 3 9

Ohikoa denez, kexarik gehienak Foru Aldundiei helarazi zaizkie, bertatik kudeatzen delako herritarren errenta aitorpena eta horrekin lotutakoak izan baitira kexarik gehienak. Gipuzkoako Foru Aldundiak nahiko sistematikoki igortzen ditu autolikidaziorako gaztelaniazko jakinarazpenak, herritarrek propio eskatu badute ere. Horrexegatik, Behatokiak ezer adierazi ez duten herritarrei gutxienez ele bietan igortzeko gomendioa luzatu dio. Nafarroako Gobernuak urtean zehar zergen kitapena egiteko erakundeei igortzen dizkien inprimakiak gaztelania hutsean igortzen jarraitu izan du, zenbait erakundek euskaraz igortzeko zuzenean eskatu badiote ere.

4. ERANTZUNAK Ogasun eta Ekonomiaren eremuan erantzun gehienak jaso ditu Behatokiak administrazioaren aldetik, batik bat Bizkaiko eta Gipuzkoako Foru Aldundietako arduradunengandik.

Bizkaia

Arrazoia:

Bizkaiko Foru Aldundiak errenta aitorpenaren kanpainarako kontratatzen dituen langileen lanpostuek ez dute hizkuntz eskakizunik.

Zenbakia: 131/2005 Arrazoia:

Erakundea: GIPUZKOAKO FORU ALDUNDIA. FISKALITATE ETA FINANTZETARAKO DEPARGipuzkoako Foru Aldundiko Fiskalitate eta Finantzetarako Sailak gaztelania hutsean bidali dio herritarrari 2004ko ekitaldiari dagokion 10-T agiria.

Gipuzkoa

Zenbakia: 176/2005 Arrazoia:

Erakundea: GIPUZKOAKO FORU ALDUNDIA. FISKALITATE ETA FINANTZETARAKO DEPARGipuzkoako Foru Aldunditik eginda bidali diote errenta aitorpena. Aurkezpen gutuna eta gainerako azalpenak euskaraz ere badaude; argibideak jasotzeko telefonoan euskaraz erantzuten dute, baina errenta aitorpena bera gaztelania hutsean ageri da.

Gipuzkoa

Zenbakia: 177/2005 Arrazoia:

Erakundea: GIPUZKOAKO FORU ALDUNDIA. FISKALITATERAKO ETA FINANTZETARAKO DEP. Gipuzkoako Foru Aldundiko Ogasun sailetik gaztelania hutsean bidali diote errenta aitorpenaren autolikidazio proposamena.

Gipuzkoa

Zenbakia: 192/2005 Arrazoia:

Erakundea: GIPUZKOAKO FORU ALDUNDIA. FISKALITATERAKO ETA FINANTZETARAKO DEP. Errenta aitorpenerako Gipuzkoako Foru Ogasunaren telefono zerbitzuak agurra bakarrik egiten du euskaraz.

Gipuzkoa

Zenbakia: 193/2005 Arrazoia:

Erakundea: GIPUZKOAKO FORU ALDUNDIA. FISKALITATERAKO ETA FINANTZETARAKO DEP. Gipuzkoako Foru Ogasunak gaztelania hutsean bidali dio errenta aitorpenaren autolikidazio proposamena.

Gipuzkoa

Zenbakia: 239/2005 Arrazoia:

Erakundea: GIPUZKOAKO FORU ALDUNDIA. FISKALITATERAKO ETA FINANTZETARAKO DEP. Apirilaren 30ean errenta aitorpena egitera joan zen herritarra Gipuzkoako Foru Aldundira. Errenta egin zion langilearekin euskaraz egin zuen, baina etxera joan eta hara non ohartzen den aitorpenaren inprimakiak gaztelania hutsean daudela.

Gipuzkoa

Zenbakia: 240/2005 Arrazoia:

Erakundea: GIPUZKOAKO FORU ALDUNDIA. FISKALITATERAKO ETA FINANTZETARAKO DEP. Gipuzkoako Foru Aldundiak herritarrari bidali zion errenta aitorpen autolikidazio proposamena gaztelania hutsean zegoen.

Gipuzkoa

Zenbakia: 242/2005 Arrazoia:

Erakundea: GIPUZKOAKO FORU ALDUNDIA. FISKALITATERAKO ETA FINANTZETARAKO DEP. Gipuzkoako Foru Aldundiak errenta aitorpena eginda bidali dio etxera, eta gaztelaniaz dago.

Gipuzkoa

Zenbakia: 329/2005 Arrazoia:

Erakundea: GIPUZKOAKO FORU ALDUNDIA. FISKALITATERAKO ETA FINANTZETARAKO DEP. Gipuzkoako Foru Aldundiak errenta aitorpena eginda bidali dio etxera, eta gaztelaniaz dago.

Gipuzkoa

EREMUA: PUBLIKOA

BARNE SAILA - HERRIZAINGOA 1. ESPEDIENTE KOPURUA: 25

2. ADIERAZLEEN ARABERAKO BALORAZIOA 2.1. Izaera Jasotako espediente guztiek eskubide urraketaren izaera dute. Gehienek bai eta lege urraketaren izaera ere.

2.2. Puntualtasuna / sistematikotasuna 2.2.a. Errepikakortasuna Oro har 2005 urtean jasotako kexak ez dira errepikatu, hau da, gertaera desberdinei buruzko kexak jaso ditugu.

2.2.b Erabilera KEXEN ZIOA Telefono bidezko informazioa gaztelaniaz Idatzizko jakinarazpen pertsonalizatua gaztelaniaz Inprimakiak, dokumentazioa etab. gaztelaniaz Euskaraz hitz egiten debekatzea Jakinarazpen orokorrak gaztelaniaz Ahozko zerbitzua gaztelaniaz Web orria gaztelaniaz Bestelakoak

Erabilerari dagokionez, hainbat arrazoirengatik jo dute herritarrek Behatokira eremu honen gaineko kexak helarazteko. Ahozko zerbitzuari dagokionez, herritarrari ez zaio euskaraz artatua izateko eskubidea bermatzen, eta beste batzuetan, informazio orokorrerako telefonoetan euskarazko zerbitzurik ezin jaso daiteke. Idatzizko komunikazioetan, beste behin ere, egun praktikan jartzen den elebitasuna izan da herritarrek helarazi dizkiguten kexen zioa. Horrela, hainbat kasutan jakinarazpenaren inprimakia ele bietan egon arren, horren gainean idatzitako informazio guztia gaztelania hutsean agertzen da.

Horrekin batera, koofizialtasuna ezarrita dagoen eremuetan jakinarazpenak gaztelania hutsean igortzea ere ohiko bihurtu da azken urteotako bilakaera kontuan harturik. Beste batean, herritarrak salaketak euskaraz jartzeko aukera ukatu egin zaio eta beraz, behartuta jarri behar izan du salaketa berak hautatu ez duen hizkuntzan. Eremu honetan aipatzekoa da herritar bati euskaraz hitz egiteko debekua ere ezarri zaiola kexa baten arabera.

BESTELAKOAK

ESPAINIAKO ESTATUKO ADMINISTRAZIOA Urteroko joerari jarraiki, Espainiako Estatuko Administrazioak eskubideak sistematikoki urratzen jarraitu izan du 2005ean ere. Ahozko zerbitzua dela, inprimakiak direla, jakinarazpenak direla... mota guztietako kexak. Corpusari dagokionez ere euskarazko bertsioak akatsak dituzte eta egun ofizialak ez diren toponimoak erabiltzeari eusten diote.

Azkenik, hainbat inprimaki edo agiri berritan, aldi baterako gidatzeko baimena esaterako, euskarazko bertsioa ulergaitza da. Horrela, zenbait kasutan, euskararen presentzian aurrerapausoak eman badituzte ere, ez diote erreparatzen hizkuntzaren kalitateari.

Espainiako Estatuko Administrazioan barne sailaren eremua izan da 2005ean kexa gehien jaso dituena eta ikuspegi kualitatiboaren arabera, kexa larrienak sortu dituena ere.

2.3. Larritasuna

EUSKO JAURLARITZA

Seguruenik, herrizaingo zein barne sailari dagozkion kexak 2005 urtean landu ditugunen artean larrienetarikoak direla esan dezakegu. Bai kexen zioa eragin duen urraketarengatik, baina bai eta eskubide urraketa horien ondorioz herritarrek pairatutako alboko kalte-ondorioengatik ere.

Progresibitate argirik ez da islatzen 2005 urtean egindako azterketan. Are gehiago, Herrizaingo sailean azken bost urteotan izandako gertaerarik larrienak ikusi ditugu.

Bereziki salagarria da euskara baliatu nahi izan duten herritarrek Ertzainen aldetik jasotako tratu zakarra. 2001 urtetik ikusi izan dugun jarrera da eta 2005ean ere berretsi ahal izan dugu herritarrek eremu horretan ofiziala eta berezkoa den hizkuntza baliatu nahi izateak ondorio larriak eragiten dizkiola.: tratu txarrak, irainak, kolpeak...

Bestalde, herritar guztiei zabaldutako zerbitzuetan: 112 telefono zenbakia, errepideen berri izateko zerbitzua... informazioa euskaraz ezin jasotzeak ere zer pentsatu ematen du eta horrela, lehentasunezko neurriak hartu behar dituztelakoan gaude. NAFARROAKO GOBERNUA

Halaber, hainbat kasutan ertzain bat baino gehiago egonik ere, batek ere ez du hizkuntza-gaitasun egokia izan herritarrari zerbitzua euskaraz emateko eta herritarrak berak hautatu ez duen hizkuntzan helarazi behar izan ditu gertaerak salaketa batean. Beste alde batetik, 2005 urtean ere herritar bati euskaraz egiteko debekua egiaztatu ahal izan du Behatokiak. Horrela, hizkuntza-eskubideen urraketek adierazpen askatasunaren beraren urraketa eragin izan dute herritarrek helarazitako kasu batean. Guraso bati gaztelaniaz kasik hitz egiten ez dakien alabarekin berezko hizkuntzan hitz egitea debekaturik, oinarrizko eskubideen eta askatasunen kontra jotzea dela ondorioztatu behar dugu.

3. ADMINISTRAZIOEN ARABERAKO BALORAZIOA ADMINISTRAZIOA ESPAINIAKO ESTATUKO ADMINISTRAZIOA EUSKO JAURLARITZA NAFARROAKO GOBERNUA

Datu nahikorik ez dugu Nafarroako Gobernuaren politika baloratzeko

4. ERANTZUNAK Espainiako Estatuko Administrazioek helarazitako erantzunetan azpimarratzekoa da Nafarroako kexa bati emandako erantzuna. Izan ere, herritarrek euskaraz zuzentzeko eskubidea aitortzen duela adierazten badute ere, administrazioak euskaraz erantzuteko beharrik ez dutela dio. Erabat ulertezina da euskaraz zuzentzen den herritarrari eskubidea bermatzea langile elebakarraren bidez. Eusko Jaurlaritzako Herrizaingo sailetik ez zaio kexa bati ere erantzunik eman.

11 11 1

5. SINOPSIAK: HERRIZAINGOA

Zenbakia: 76/2005 Arrazoia:

Erakundea: MINISTERIO DEL INTERIOR. TRAFIKO ZUZENDARITZA NAGUSIA Trafiko Zuzendaritzaren Gipuzkoako ordezkaritzan informaziorako leihatilan dagoen langilea ez da gai zerbitzua euskaraz emateko. Hala jakinarazten du eta gaztelaniaz egitera behartzen ditu herritarrak.

Zenbakia: 141/2005 Arrazoia:

Erakundea: MINISTERIO DEL INTERIOR. TRAFIKO ZUZENDARITZA NAGUSIA Trafiko Zuzendaritza Nagusiak gaztelania hutsean bidali dio isunaren jakinarazpena.

Nafarroa

Zenbakia: 514/2005 Arrazoia:

Erakundea: MINISTERIO DEL INTERIOR. TRAFIKO ZUZENDARITZA NAGUSIA Barne Ministerioko Trafiko Zuzendaritzak ematen duen aldi baterako gidatzeko baimena bost hizkuntzatan idatzita dago, euskara horien artean. Dena den, gainontzeko guztia zuzena den arren, euskarazko azken esaldia hain dago gaizki idatzita non ulergaitza den('Bailio balio du gidatzeko baimen baliagarria izateko identifikazio agiriren').

Nafarroa

Zenbakia: 519/2005 Arrazoia:

Erakundea: MINISTERIO DEL INTERIOR. TRAFIKO ZUZENDARITZA NAGUSIA Trafiko zuzendaritzatik eremu euskalduneko herritarrari gida baimena berritu behar duela jakinarazteko bidali dioten jakinarazpen-inprimakia gaztelania hutsean dago.

Nafarroa

Zenbakia: 696/2005 Arrazoia:

Erakundea: MINISTERIO DEL INTERIOR. TRAFIKO ZUZENDARITZA NAGUSIA Trafiko Zuzendaritza Nagusiak herritarrari gidatzeko baimena iraungitzear duela esateko jakinarazpena bidali dio. Idatzia ele bietan dago, baina euskarazko zatian akatsak daude.

Zenbakia:185/2005 Arrazoia:

Arrazoia:

Herritarra Ertzantzak Bilboko Zabalburu plazan duen ertzainetxera joan zen lapurreta baten salaketa egitera. Harrera egin zioten bi ertzainetatik bakarrak ere ezin izan zion zerbitzua euskaraz eman eta salaketaren kopia gaztelania hutsean luzatu zioten.

Zenbakia: 765/2005 Arrazoia:

Erakundea:EUSKO JAURLARITZA. HERRIZAINGOA Herritarra salaketa bat jartzera joan zen Durangoko ertzainetxera. Euskaraz hitz egin arren, gaztelaniaz erantzun zioten. Salaketaren kopia ere gaztelania hutsean eman zioten. Erreklamazio orria eskatu du eta orria eman ondoren bizkarra eman eta ertzainak 'txotxolo' deitu zion.

Bizkaia

Zenbakia: 786/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. HERRIZAINGOA Abenduaren 6an, Orion egin zen kale bilkura baten ostean Ertzaintzak identifikatzeko eskatu zion herritarrari. Gaztelaniaz zuzendu zitzaizkion, eta euskaraz hitz egiteko eskatuta ezin zutela erantzun zioten, ez zutela hizkuntza ongi menderatzen.

Gipuzkoa

Zenbakia: 4/2005 Arrazoia:

Erakundea: NAFARROAKO GOBERNUA. LEHENDAKARITZA, JUSTIZIA ETA BARNE DEPAR. Nafarroako Gobernuak mendiko istripuei aurrea hartzeko ematen dituen gomendioen esku-orria gaztelania hutsean bidali du.

Nafarroa

Bizkaia

Zenbakia: 179/2005 Arrazoia:

Erakundea: HAUTESKUNDE BATZORDEA Bilboko Eskualdeko Hauteskunde Batzordeak gaztelania hutsean luzatu zion hautesmahai bateko kide bati Eskualdeko Hauteskunde Batzordeko Idazkariak sinatutako 9. akta.

Bizkaia

Erakundea: MINISTERIO DEL INTERIOR. ESPETXEETARAKO ZUZENDARITZA NAGUSIA Huelvako kartzelan preso bati zazpi asteburuko isolamendu-zigorra jarri diote etxera egindako telefono deian hiru urteko alabari hitz batzuk euskaraz egiteagatik.

Gipuzkoa

Zenbakia: 256/2005 Arrazoia:

Erakundea: HAUTESKUNDE BATZORDEA EAEko Legebiltzarrerako hauteskundeetan Cervantes hauteslekuan herritarrak ezin izan zuen bozkatze eginkizuna euskaraz burutu, hautesmahaiko kideek ez baitzekiten euskaraz.

Bizkaia

Zenbakia: 566/2005 Arrazoia:

Erakundea: MINISTERIO DEL INTERIOR. ESPETXEETARAKO ZUZENDARITZA NAGUSIA Valdemoroko kartzelan preso dagoen herritar euskaldun bati ez dizkiote familiak eta lagunek eramandako jantziak ematen euskarazko inskripzioak dituztelako eta funtzionarioek ez dituztelako ulertzen.

Lapurdi

Zenbakia: 418/2005 Arrazoia:

Erakundea: ESPAINIAKO GOBERNUAREN ORDEZKARIORDETZA GIPUZKOAN Donostiako Gobernu Zibilean jendaurreko lanpostuetan dauden langile guztiak erdaldunak dira: ateko polizia, zortzi arretaguneetako langileak eta informazioan dagoena.

Gipuzkoa

Zenbakia: 207/2005 Arrazoia:

Erakundea: MINISTERIO DEL INTERIOR. POLIZIA NAZIONALA Iruñeko Bergamin kaleko DNI eta Pasaporteen bulegoan, nortasun agiria berritzeko behar diren agiriei buruzko informazioa gaztelania hutsean dago. Euskarazkorik baduten galdetuta ezetz erantzun dute, ez daudela behartuta.

Nafarroa

Zenbakia: 587/2005 Arrazoia:

Erakundea: MINISTERIO DEL INTERIOR. POLIZIA NAZIONALA Irungo komisaldegira nortasun agiria berritzera joan zen herritarra eta agiri berrian Gipuzkoa idazteko eskatu zuen, Guipúzcoaren ordez. Bila joan zenean, ordea, Guipúzcoa idatzita eman zioten.

Nafarroa

Zenbakia: 87/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. HERRIZAINGO SAILA. 2005eko otsailaren 21ean Eusko Jaurlaritzaren Herrizaingo sailak errepideen inguruko informazioa emateko duen telefono zenbakira deitu (902112088) eta ezin izan zuen zerbitzua euskaraz jaso.

Bizkaia

Zenbakia: 165/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. HERRIZAINGO SAILA. Aritzetako atsedengunean isuna jarri zioten herritarrari gaizki aparkatzeagatik. Jakinarazpen inprimakia ele bietan zegoen, baina gaztelania hutsean bete dute inprimakia.

Nafarroa

Zenbakia: 263/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. HERRIZAINGO SAILA. Ertzaintzaren web orrian prentsa oharrak gaztelania hutsean jartzen dituzte.

Araba

Zenbakia: 281/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. HERRIZAINGO SAILA. Larrialdietako zerbitzuetako 112 telefono zenbakira deitu eta inork ere ezin izan zion euskaraz erantzun herritarrari 2005eko maiatzaren 22an.

Bizkaia

Zenbakia: 576/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. HERRIZAINGO SAILA. Herritarra irailaren 23an Donostiako Easo Plazako ertzainetxera bertaratu zen prozedura bat egitera, eta bertan artatzeko zegoen ertzainak eta ondoren etorri zen beste bat ere gaztelaniaz aritu zitzaizkion herritarrak hasieratik euskaraz egin arren. Azkenean herritarrak ere gaztelaniaz egitera pasa behar izan zuen artatua izango bazen.

Gipuzkoa

Zenbakia: 617/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. HERRIZAINGO SAILA Ertzantzak Donostian atxilotu zuen herritar bat bortizki kolpatu eta iraindu zuten Ertzantzaren Antiguako komisaldegian ertzain bati euskaraz erantzuteagatik. Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. HERRIZAINGOA Ertzain batek kolpeka eta bultzaka hartu du Barakaldon identifikatzera joan eta euskaraz zuzendu zaion herritarra.

Gipuzkoa

Zenbakia.: 618/2005 Arrazoia:

Gipuzkoa

Bizkaia

Zenbakia: 698/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. HERRIZAINGOA Eusko Legebiltzarreko atean zeuden ertzainek ez zekiten euskaraz eta herritarrak, euskaraz eskatu arren, gaztelaniaz egin behar izan du sarrera tramitea. Gertatzen zaion 3. aldia da.

Nafarroa

Zenbakia: 764/2005

Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. HERRIZAINGOA

Bizkaia

adibide dugu, agiriak euskaraz bidali eta gaztelaniaz bidaltzeko eskatu zioten herritarraren kasua.

EREMUA: PUBLIKOA

HEZKUNTZA 1. ESPEDIENTE KOPURUA: 27

2. ADIERAZLEEN ARABERAKO BALORAZIOA 2.1. Izaera Bideratu diren espedienteetatik 1 eskabide administratiboa da, beste batek ez du izaerarik, eta gainerako guztiek kexa izaera dute. Kasu gehienetan gainera, hizkuntza-eskubidearekin batera legea ere urratu da.

2.2. Puntualtasuna / sistematikotasuna 2.2.a. Errepikakortasuna Kasurik errepikatuenak idatzizko harremanekin dute zerikusia. Gehienetan herritarrek gaztelania hutsean jaso dituzte jakinarazpenak, eta kasu batean, herritarrak agiriak euskaraz bidali eta gaztelaniaz bidaltzeko eskatu diote. Kopuru aldetik paretsu dabiltza ikasketak euskaraz egiteko aukerarik ez duten herritarren kexak. Ahozko zerbitzua euskaraz jasotzerik izan ez duten herritarren kasuak ere behin baino gehiagotan errepikatu dira. Teknologia berrien arloan, oraindik ere gertatzen da webguneetan informazioa euskaraz jasotzerik ez izatea.

2.2.b. Erabilera KEXEN ZIOA Idatzizko komunikazioak gaztelaniaz Ikasketak euskaraz ezin egin Ahozko harremana gaztelania hutsean Weborria gaztelaniaz Publizitatea gaztelania hutsean Errotulazioa gaztelaniaz

2005urteko datuek erakusten dutenez, Hezkuntza arloan kexa gehien eragiten duen zioa idatzizko jakinarazpenak euskaraz jasotzeko eskubidearen urraketa da. Eskubide hori, modu pasiboan ez ezik aktiboan ere urratzen da. Horren

Hezkuntza euskaraz jasotzeko eskubidearen urraketa ere oso larria da oraindik, 2005ean jaso ditugun kexek erakusten dutenez. Unibertsitate ikasketak euskaraz egiteko aukerarik ez duten herritarren kexak asko errepikatu dira. Arlo honetan aipamen berezia egin behar dugu Euskal Herriko Unibertsitateak antolatzen dituen Udako ikastaroen inguruan. 73 ikastaro eskaini ditu guztira, horietatik 7 soilik egin ahal izan dira euskaraz. Maila ez unibertsitarioko ikasketei dagokienez, Nafarroan oraindik ere, semealabak euskarazko ereduetan matrikulatu nahi dituzten gurasoak, traba eta oztopo ugariri aurre egin beharrean aurkitzen dira. Horren adibide dugu Iru単eko Arrotxapea auzoko Patxi Larraintzar ikastetxearen kasua. Auzoan bi ikastetxe daude: Patxi Larraintzar D ereduko ikastetxea, eta Cardenal Ilundain, I eredukoa. Azken urteotan etxe asko eraiki dira auzoan, bertako populazioa izugarri handitu eta gaztetu da, eta biztanlegoa handitzearekin batera D ereduaren aldeko eskaera nabarmen igo da. Nafarroako Gobernuak ez du inolako aurreikuspenik egin nahi izan etorri bazetorren hazkundearen aurrean eta, 2005-2006 ikasturte hasieran, 18 ikastalderako zen ikastetxean 32 talde sartu behar izan dituzte aurrez fabrikatutako moduluak baliatuz, eta musika gela, liburutegia, hizkuntzetarako gela, bikoizketarako gela, eta abarrerako tokirik gabe. Bitartean, handik 500 metrora, ingelesezko eredua eskaintzen duen Cardenal Ilundain Ikastetxean, 7 gela hutsik daude. 2005 urtean oraindik sarri jasotzen dira Hezkuntza Administrazioan euskaraz artatua izateko eskubidea errespetatu ez zaien herritarren kasuak. Herritarrak euskaraz hitz egin eta erantzuna gaztelaniaz ematea, azalpenak mesedez gaztelaniaz errepikatzeko eskatzea, erantzungailuan mezuak gaztelania hutsean uztea... Baita, Hezkuntza Administraziotik oharrak eta jakinarazpenak gaztelania hutsean bidaltzea ere. Webguneek ere kexa iturri izaten jarraitzen dute. Batzuk aipatzearren, Hezkuntza eta Zientzia Ministerioaren webgunean, beka edo ikasketarako laguntzen eskaera-inprimakiak katalanez, galegoz, eta gaztelaniaz aurki daitezke, euskaraz berriz ez. Gasteizko Hizkuntza Eskola Ofizialaren web orriaren euskarazko bertsioan menua soilik ageri da euskaraz, gainerako informazio guztia gaztelania hutsean dago. 2.3. Larritasuna Larritasunaren ikuspegitik, larria da oraindik ere maila unibertsitarioan ikasketa asko eta asko euskaraz egiterik ez izatea. Baita euskal adarretako irakasleak atzerapenez kontratatzea, edo behar adinako euskara mailarik ez izatea ere. Unibertsitatera sartzeko probetan filosofiako testu-iruzkina euskarazko bertsioan gaizki erredaktatuta egoteak, desabantailan jartzen ditu proba euskaraz egin nahi duten ikasleak.

Oso adierazgarria da bestalde, Hezkuntza eta Zientzia Ministerioaren webgunean, beka edo ikasketarako laguntzen eskaera-inprimakiak katalanez, galegoz eta gaztelaniaz bai, baina euskaraz ez egotea, bazterkeriaz jokatzea da. Iruñeko Patxi Larraintzar (D eredua) ikastetxeko ikasleen egoera ez da hobea. Haurrak legeak ezartzen dituen gutxieneko segurtasun baldintzak ere betetzen ez dituzten aurrez fabrikatutako moduluetan eskolatuta daude, Nafarroako Gobernuaren aurreikuspen faltagatik eta arazoa bideratzeko gogo ezagatik. Horrekin batera musika gela, liburutegia, bikoizketarako gela, laguntzarako gela eta antzeko zerbitzurik gabe hasi behar izan dute ikasturtea, azken orduan, korrika eta presaka egokitutako solairuak ez duelako Udalaren lizentziarik erabilia izateko. Bitartean auzo bereko Cardenal Ilundain ikastetxean (I eredua) Gobernuak eredu hori bultzatzeko eman dituen erraztasunak emanda ere, 7 gela hutsik daude.

Eusko Jaurlaritzari dagokionez, gaur egun, oraindik ere, Hezkuntza Sailera jotzen duten herritarrei ez zaie beti bermatzen zerbitzua haiek aukeratutako hizkuntzan jasotzeko eskubidea, eta euskaraz hitz egiten dutenean gaztelaniaz egiteko eskatzen zaie, edo euskaraz egin arren gaztelaniaz erantzuten. Idatzizko jakinarazpenak ele bietan bidaltzea ere ez dago guztiz sistematizatua, eta herritarrek gaztelania hutsean jasotzen dituzte oraindik hainbat jakinarazpen. Webguneetan ere ez da guztiz bermatzen elebitasuna, eta oraindik badira euskarazko orrian informazioa gaztelania hutsean ematen duten erakundeak. Hizkuntza-eskubideen ikuspegitik ezin ditugu aipatu gabe utzi, Euskal Autonomia Erkidegoan Hezkuntza Eredu ezberdinen bidez lortzen den euskararen ezagutza maila neurtzeko eginiko ikerketak eman dituen emaitzak. Euskal Autonomia Erkidegoan eskolatutako ikasleen %60k ez du derrigorrezko eskolaldia amaitutakoan euskara erraztasunez eta arazorik gabe erabiltzeko adinako hizkuntza gaitasunik lortzen. Hori horrela, euskara ikasi eta erabiltzeko eskubidea ez dago guztiz bermatuta.

3. ADMINISTRAZIOEN ARABERAKO BALORAZIOA NAFARROAKO GOBERNUA ADMINISTRAZIOA HEZKUNTZA ETA ZIENTZIA MINISTERIOA EUSKO JAURLARITZA EUSKAL HERRIKO UNIBERTSITATEA NAFARROAKO GOBERNUA NAFARROAKO UNIBERTSITATE PUBLIKOA

3 5 15 3 2

EUSKAL HERRIKO UNIBERTSITATEA Inolako zalantzarik gabe Euskal Herriko Unibertsitatea izan da kexa gehien jaso dituen erakundea. Kexen arrazoiak era guztietakoak izan dira, baina ikasketa asko euskaraz egiteko eskubidea ez bermatzea izan da guztien artean gehien nabarmendu dena. Ez da harritzekoa, izan ere, EHUk ezagutzera eman berri duen ikerketa baten arabera, EHUn lehenengoz izena ematen duten ikasleen %40 euskarazko adarretan matrikulatzen diren arren unibertsitateko irakasleen herenak soilik baitaki euskaraz. Bestalde, eta ildo beretik, Euskal Herriko Unibertsitateak 2005ean antolatu dituen Udako ikastaroetan euskaraz eskaini diren ikastaroen kopurua ez da %10era iritsi. Horrekin batera, Euskal Herriko Unibertsitatearen jardunean ohikoa izaten jarraitzen du ofizialtasun bikoitza ez errespetatzea eta erabiltzaileekiko harremanak, bai ahozkoak, baita idatzizkoak ere, gaztelania hutsean burutzea.

EUSKO JAURLARITZA

Nafarroako Gobernuak jaso dituen kexek erakusten dutenez erakunde horrek ez du inolaz ere bermatzen elebitasuna herritarrekiko harremanetan, ezta legez harremanak euskaraz izateko eskubidea aitortua duten herritarrekin ere. Hezkuntzaren ikuspegitik, berriz, Nafarroako Gobernua euskarazko irakaskuntza higatzeko politika planifikatu eta iraunkorra garatzen ari da, baliabide ekonomikoak gaztelaniazko hezkuntza pribatura zuzenduz, eta euskarazko irakaskuntzaren hautuaren aurkako gero eta neurri eraginkorragoak abiaraziz. Horrela, ikastola “alegalak” juridikoki pribatuak izan arren ekonomikoki itotzen jarraituko du eta euskarazko eskola publikoaren kasuan, ongi kalkulaturiko inbertsio eta planifikaziorik ezaren estrategia baliatuko du euskarazko irakaskuntza publikoaren kalitatea baldintzatuz, haren aldeko hautua geldiarazteko. Inbertsio ezak ikastetxeak hondatu eta zaharkitzea ekarri du mendialde osoan. Garraldako ikastetxea esaten ari garen honen adibide garbia dugu. Nafarroako Gobernuaren urte luzeetako utzikeria dela eta, gurasoek auzolanean egin behar izan dituzte ikasturte berrirako eskola txukundu eta egokitzeko lanak. Bestalde, inbertsio ezak berrikuntza pedagogiko eta teknologikoa baldintzatuko ditu eta lehiakortasun baldintza kaskarragoetan aritzera behartuko ditu ikastetxe hauek. Irakasleen egonkortasun eza arazo handia da mendialdeko ikastetxeetan. Urterik urte irakasle ezberdinekin ari diren ikastetxeetan oso zaila egiten da proiektu pedagogiko bat landu eta garatzea. Iruñerrian berriz, aspaldiko urteetan ez da ikastetxe berririk eraiki, eta daudenak guztiz masifikatuta daude, zenbait kasutan taldeko 25 ikasleko ratioak gaindituz. Masifikazioak bestalde, kalitatearen galera ekarri du. Ikasleei lekua egitea lehentasun bihurturik, beste hainbat baliabide (liburutegia, musika gela, bikoizketarako gela, eta abar) sakrifikatu behar izan dira sarritan. Horrekin

batera, ikasleen arteko bizikidetza arazoak areagotu egiten dira beti ere heziketa kaltetuz.

eskaerari erantzuteko irakasle beharrak zehazteko proposamenak egitea, izango dira oinarriak.

Guzti honek erakusten du legez euskarazko irakaskuntza bermatu behar duenean ere, Nafarroako Gobernuak erabaki administratiboen bideari eusten diola euskarazko irakaskuntza berdintasun baldintzetan bermatzeko duen betebeharrari muzin egiteko.

Administrazio eta zerbitzuetako langileei dagokienez, haien hizkuntza gaitasuna hobetzeko jarduerak, euskararen ezagutza nahitaezkoa izango duten lanpostuak zehaztea, lanpostu horiek gaur egun nola beteta dauden aztertzea eta pertsona euskaldunen harrera bideratzeko egun dauden administrazio zirkuituak aztertzea eskatzen du.

NAFARROAKO UNIBERTSITATE PUBLIKOA

Behin oinarriak onartuta, Hizkuntza Plangintzarako Batzordeak, 2005-2006 ikasturteko euskarazko irakasgaien eskaintza aurkeztu, eta unibertsitateak horretarako gai diren zenbat irakasle dituen aztertu behar zuen.

Nafarroako unibertsitateak ez du ofizialtasun bikoitza errespetatzen herritarrekiko harremanetan, eta jakinarazpenak gaztelania hutsean bidaltzen jarraitzen du. Horrekin batera aipatzekoa da oraindik badirela, estatutuek ezarritakoaren aurka, euskaraz egin daitezkeen irakasgai gutxi horietan ere, ebaluaketarako lanak euskaraz onartu nahi ez dituzten irakasleak. 2004ko abenduaren 21ean NUPeko Gobernu Kontseiluak euskara Nafarroako gizartean eta Unibertsitatean errealitate bat den heinean unibertsitatean hizkuntza plangintza baten beharra zegoela onartu zuen eta hala “hizkuntza plangintza diseinatzeko oinarriak” onartu zituen, dagoen eskaerari egokitasun eta kalitate irizpideetan oinarrituz erantzun ahal izateko. Oinarri horien arabera, lehen helburua unibertsitateko kideen euskara ezagutza neurtzea izango da, direla ikasle, irakasle zein administrazio eta zerbitzuetako langileak. Horrekin batera, irakasleek euskarazko irakaskuntzan eta ikerlanean duten esperientzia, administrazio eta zerbitzuetan nahitaezko hizkuntza gaitasuna egiaztatu beharko den lanpostuak zein izango diren, irakaskuntzaz kanpoko euskarazko jarduerak, azken urteotako lan eskaintzetan euskararen ezagutza nahitaezkoa izan duten lanpostuak, eta aurrera begira, datozen urteetako euskarazko hezkuntza-eskaeraren aurreikuspena aztertzea izango dira lehen eginkizunak.

NUPeko Gobernu Kontseiluak apirilaren hasieran erabaki behar zuen 20052006 ikasturterako ikasgaien eskaintza. Euskara Batzordea eskaintza hori aztertzen ari zen, euskarazko ikasgaien eskaintza gutxika-gutxika zabaltzen joateko: lehendabiziko maila guztietan gutxienez euskarazko irakasgai bat; hurrengoan bi, hirugarren urtean hiru… Helburua euskarazko eskaintza titulu guztietara iristea zen, baina dauden 23 titulazioetatik 8 ikasgairik gabe geratu ziren. Hori horrela, errektoreari gaia azaldu eta zulo horiek betetzeko asmoz, hezkuntza eskaintza erabakitzeko epea luzatzeko eskatu zion Batzordeak. Errektorea eta errektoreordea hasiera batean ados agertu baziren ere, azken unean erabakia Gobernu Kontseiluaren esku uztea erabaki zuten. Errektoretza taldearen plangintza gauzatzen hasteko borondate eza ikusita, NUPeko Euskararen plangintza diseinatzeko batzordeko buruek dimisioa aurkeztu zuten 2005eko martxoaren amaieran. Geroztik ez da inolako aurrerapausorik izan egoera desblokeatzeko.

Eskaintza Hizkuntza Plangintzarako Batzordean izandako gora beheren ondorioz, 20052006 ikasturteko eskaintza honela gelditu da. 2005EAN EUSKARAZKO ESKAINTZARIK EZ DUTEN IKASKETAK: aukera askekoak aintzat hartu gabe

Oinarrietan unibertsitateko sektore bakoitzean abiarazi beharreko ekintzak zehazten dira gainera. Ikasleei dagokienez, lan merkatuak eskatzen duen hizkuntza gaitasuna lortzeari begira, euskarazko irakasgaietan oinarritutako ibilbideak proposatzen ditu titulazio bakoitzean, eta euskarazko irakasgaiak, ikastaroak, mintegiak,… proposatzea, ikasleek irakaskuntza euskaraz jaso ahal izateko eta hizkuntzarekin harremanetan jarraitzeko. Edonola ere, euskaraz eskainiko diren kredituen portzentaiak matrikula egin eta euskaraz ikasi nahi duten ikasle euskaldunen portzentaiarekin bat egitera joko du. Irakasleei dagokienez, euren hizkuntza gaitasuna hobetzeko jarduerak antolatzeko, euskaraz irakasteko gaitasuna duten irakasleei buruzko informazio eguneratua izateko mekanismoak ezartzeko, eta euskarazko irakaskuntza-

FAKULTATEA EDO ESKOLA

TITULAZIOA

Telekomunikazo eta Industria Ingeniarien Goi Mailako Eskola Teknikoa Osasun ikasketen Unibertsitate Eskola

Telekomunikazio Ingeniaritza Informatikako Ingeniaritza ( 2. Zikloa) Kudeaketako Informatikako Ing. Tek. Erizaintzako Diplomatura

Jarraian 2004/2005 eta 2005/2006 ikasturteetan euskaraz eskaini diren kredituen kopurua agertuko dugu. IKASGUA

Ekonomia eta Enpresa Zientzien Fakultatea

Ikasketak Ekonomia liz. EAZL

Eskaintza 18 30 18 36

KREDITOAK Orot. 312 5,77 312 5,77

% 9,62 11,54

Fakultatea

Giza eta Gizarte Zientzien Fakultatea

Industria eta Telekomunikazio Ingeniaritzako Goi Mailako Eskola Teknikoa Nekazaritza Ingeniarien Goi MailakoEskola Teknikoa

Enpresa EAZL+ Zuzen. Zuzenbide liz. Soziologia liz. Lan Harr. D. (*)1 Gizarte Lana Irakasletza. Atzerriko Hizk. Irakasletza Musika Irakasletza H.H Irakasletza L.H IIT Elektrizitate IIT Mekanika IIT Telekomun. Industri Ingen. Nekazal Ingen. NIT Ustiapenak NIT Industria NIT Baratzain.

12 7,5

0 6

13,5 7,5 6 6 10,5 6 0

207 206,5 7,5 13,5 0 12 0 6 0 15 16,5 9 19 9 19,5 6 16,5

207 436,5 304 300 205,5 207 205 205 207 206,5 225 225 225 375 375 225 225 225

5,80 1,73

3,10 2,47 2,00

0 2,90

2,44 5,08

Nafarroako unibertsitate Publikoko Goi mailako Hizkuntza Eskolan euskara ikasten dutenek aukera askeko 6 kreditu arte eskuratu ahal izango dituzte. Irakasle eskolako espezialitateetan, 6 kreditu aitortzen dira euskara gaitasun agiri ofizialengatik.

2,93 2,93

0 100 100

3,34 0 0 0

6 5,34 2,67 4 4,40

4 4 2,7

8,45 8,67 7,34

Hortaz, Irakasletza Diplomaturako bi espezialitateak kenduta, ikasgairen bat eskaini duten ikasketen batez bestekoa % 5.1ekoa izan da. Aukera askeko irakasgaiei dagokienez, urterik urte eskaintza handitzen doan arren, oso irakasgai gutxi sartzen dira aukera honetan, eta gainera ezinbestekoa da gutxieneko matrikula kopurua iristea. Arlo honetan 4 sail bereizi behar dira: 1. Aukera askeko irakasgai espezifikoak: Gobernu Kontseiluak onartutako hasierako eskaintza 7 irakasgaitara mugatzen da. Euskaraz proposatutako irakasgai guztiak 6 kreditukoak dira. Gutxieneko matrikula kopurua 15 ikaslekoa da. Batzuetan ordutegi berean elkartzen dira irakasgai ezberdinak. Onetsita egon arren Atzoko Euskal Literatura irakasgaia ez da eskaini ere egin, ez 2004-2005 ikasturtean, ezta 20052006 ikasturtean ere. 04-05 ikasturtean hasierako eskaintza 36 kreditukoa izan zen, 05-06 ikasturtean 42koa. 2. Eskola eta Fakultateek ikasleen aukeran jartzen dituzten irakasgaiak: Eskola eta Fakultateek ikasketa-plangintza ezberdinetako ikasleei edo beste eskola edo fakultateetakoei konfigurazio askeko kredituetan matrikulatzeko aukera zabaltzen diete. Gehieneko bat ezartzen da eta jatorriko ikasketen arabera onartzen dira ala ez ikasleak, eta batzuetan aurrez beste irakasgai bat gaindituta izatea eskatzen da. Irakasgai hauetako batzuk euskaraz eskaintzen dira. Akademikoki zailagoak dira baina handitu egiten dute konfigurazio askeko kredituen hasierako eskaintza. Enborrezko edo nahitaezko irakasgaiak ezin dira aukera askeko bezala hautatu ikasketa plangintza beraren barruan. 2004-2005 ikasturtean Nekazaritza Ingeniarientzako kimika irakasgaia hautatzeko aukera ez zen eskaini ez euskaraz ezta gaztelaniaz ere. 0506 ikasturtean gauza bera gertatu da. Espainiako Zuzenbidearen Historia izeneko irakasgaia, eskaera egonn arren ez zen euskaraz zabaldu 04-05 ikasturtean. 05-06 ikasturtean egin daiteke. 3. Hizkuntza Titulu ofizialengatik edo Goi Mailako Hizkuntza Eskolan ikasteagatik ematen diren kredituak: Bai 04-05, bai 05-06 ikasturtean

4. Partekatutako G9 Campus birtuala: G9 deituriko taldea osatzen duten unibertsitateek konfigurazio askeko irakasgaiak ikasteko programa partekatua eskaintzen diete beren ikasleei. NUP eta EHU 9 horien artean daude. Unibertsitate bakoitzak irakasgai bat edo gehiago eskain ditzake programa honen barruan. Irakasgai hauek guztiz telematikoak dira. Ebaluaketa ikaslea ofizialki matrikulatuta dagoen unibertsitatean egiten da. Gutxieneko matrikula kopurua 10ekoa da. EHUk 04-05 uikasturtean Zientzia eta Teknikaren Auzi Etikoak XXI. Mendean izeneko 6 kredituko asignatura eskaini zuen eta NUPek bere ikasleei eskaini zien. 05-06 ikasturtean EHUk ez du irakasgai hori eskaini. Aurten EHUk G9 Campus partekatuaren programan eskaini dituen irakasgaietatik bakarra ere ez dago euskaraz.

Ondorioak 2005-2006 ikasturteko eskaintzan, ikasle, irakasle eta administrazio eta zerbitzuetako langileen lan saiatu eta bateratuari esker, titulazio batzuetan (Ekonomia, LADE eta Nekazaritza Ingeniaritzan), 1998ko erabaki Iragankorrek ezarritako 18 kredituko muga gainditzea lortu da eta euskarazko irakasgaien eskaintzak gora egin du orokorrean. Hala ere, Nafarroako Unibertsitate Publikoan egun euskara hutsean ikas daitezkeen titulazio bakarrak irakasleeskolako Haur Hezkuntza eta Lehen Hezkuntza dira. Eskaintza handitzeak irakasle eta ikertzaile euskaldunak irakaskuntzarako aktibatzea ekarri badu ere, Unibertsitateak ez du inolako urratsik eman irakasle berriak kontratatzeko norabidean. Dimisioa aurkeztu zuen NUPeko Hizkuntza Plangintzarako Batzordeburuaren esanetan, ez da etorkizunerako hizkuntza proiekturik egin nahi. Euskarazko irakasgaiak emateko plangintza egiten bada, irakasle berriak beharko dira. Irakasle horiek seguruenik elebidunak izango dira, euskaltzaleak, agian abertzaleak, eta egun unibertsitatean dagoen â€˜orekaâ€™ euskararen aldeko dinamika batean sartzeko arriskua saihesten ari dira. Horiek dira hizkuntza plangintza abiarazi nahi ezaren arrazoiak. Administrazioko langileen kontratazioari dagokionez, 2005 urteko Administrari Laguntzaileen eskalako lan eskaintzan 45 langile sartu dira. Horietatik 5 soilik dira euskaldunak (3 karrerakoak eta 2 behin-behinekoak). Zerbitzuen Eskalan berriz, 2 funtzionario euskaldun sartu dira. Udako ikastaroetan, beste urte batez, ikasgai bat bera ere ez da eskaini euskaraz.

Unibertsitatean antolatzen diren kultur jardueren inguruan, 2005-06 ikasturtean euskarazko tailerrak antolatu dira lehen aldiz: antzerkia, bertsolaritza, sukaldaritza eta txalaparta izango dira landuko diren jarduerak. Esku artean ditugun datuek erakusten dutenez, beste urte batez, Nafarroako unibertsitate publikoak ez du urrats eraginkorrik eman ikasle euskaldunen jasaten duten bereizkeria gainditu eta haien hizkuntza eskubideak bermatzeko. Aldiz, Hizkuntza Plangintza abiarazteko borondate eza nagusitu da berriz ere Nafarroako Unibertsitate Publikoko agintarien erabakietan eta jardunean.

dituelako. Hezkuntza idazkariordeak ahaztu egin du ordea, eskuduntza horiek transferitu gabe dituen Estatuko beste Autonomi Erkidego batean ere euskara ofiziala, Nafarroan alegia. Ala, Nafarroako herritarrek ez dute informazioa eta eskaera-inprimakiak estatuko gainerako erkidegoetako herritarrek ez dute informazioa eta inprimakiak errazago ulertzeko moduan eskuratzeko eskubiderik?

5. SINOPSIAK: HEZKUNTZA ESTATUKO ADMINISTRAZIOA â€“ HEZKUNTZA MINISTERIOA Hezkuntza Ministerioari dagokionez, esanguratsua da bere webgunean beka edo ikasketetarako laguntzen eskaera-inprimakiak katalanez, galegoz eta gaztelaniaz edukitzea, baina ez euskaraz. Espainiako Estatuaren kontraesana oso agerikoa da: Europan euskara, katalana eta galegoarentzat ofizialtasuna aldarrikatzen ari den bitartean, praktikan gaztelania dauka administrazio zentralarekiko harremanetarako baliozko hizkuntza bakartzat. Agiriak euskaraz bidali zituen herritarrari gaztelaniaz bidaltzeko eskatzea dugu horren adibiderik garbiena. Ildo beretik Hezkuntza eta Zientzia Ministeritzaren mende dagoen IruĂąeko UNEDeko egoitzan euskarari ematen zaion trataera (errotulazioa, jendaurreko harrera, harreman idatziak eta ikastaroak gaztelania hutsean dira guztiak) adierazgarri samarra da, Nafarroan, eremu batzuetan bederen, euskara ere ofiziala izanik.

4. ERANTZUNAK Eusko Jaurlaritzaren Hezkuntza Sailak ez dio Behatokiak bideratutako kexa bakar bati ere erantzun. Euskal Herriko Unibertsitateko Euskara errektoreordeak argitalpen zerbitzuak gaztelania hutsean bidalitako informazio-orriaren kasuari soilik erantzun dio, eta argitalpena gaztelaniazkoa denean gaizki ulertuak saihesteko informazioa ere gaztelania hutsean emateko irizpideari jarraitzen diotela jakinarazi du. Nafarroako Gobernuak, ohikoa duen moduan, ez du erantzunik eman. Hezkuntza eta Zientzia Ministerioko Idazkariordeak honela azaldu du Ministerioaren webgunean beka edo ikasketetarako laguntzen eskaerainprimakiak katalanez, galegoz eta gaztelaniaz bai baina euskaraz ez egotearen arrazoia. Beka deialdian ezartzen denari jarraikiz, gaztelania omen da Ministeritzaren bekak eskatzeko erabili behar den hizkuntza, legez Estatuko Administrazio Orokorrarekiko harremanetarako hizkuntza gaztelania baita. Hala ere, herritarrei informazioa eta inprimakiak betetzea erraztu nahian nonbait, aipatu inprimakiak Autonomia Erkidegoetako hizkuntza ofizialetara itzuli dira, euskarara salbu, Euskal Autonomia Erkidegoak beken eskumenaren zatirik handiena aspaldi transferitua duelako, eta bekok Eusko Jaurlaritzak kudeatzen

Zenbakia.: 91/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. HEZKUNTZA, UNIBERTSITATE ETA IKERKETA SAILA Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak elurteak direla eta, eskoletan eragindakoak azaltzeko bidali dituen faxak gaztelania hutsean daude.

Gipuzkoa

Zenbakia: 135/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. HEZKUNTZA, UNIBERTSITATE ETA IKERKETA SAILA Hainbat gurasok Ermuko Anaitasuna ikastolan egin zuten umeen aurrematrikula. Hezkuntza sailak adierazi die 46 ikaslerentzako tokia besterik ez dagoela, eta beraz, 16 ikasle B eredua dagoen eskola batera bidali nahi dituzte (beraiek D ereduan egongo diren arren). Horrek umeen euskalduntzea zailduko duela eta, kexa agertu dute gurasoek, are gehiago, eremu erdaldunean bizi direla kontuan hartuta.

Bizkaia

Zenbakia: 394/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. HEZKUNTZA, UNIBERTSITATE ETA IKERKETA SAILA Gasteizko Hizkuntz eskola ofizialak duen web orriaren euskarazko bertsioan menua baino ez da euskaraz agertzen. Gainerako dokumentazio eta azalpen guztiak gaztelania hutsez daude. http://www.eoivitoria-gasteiz.com

Araba

Zenbakia: 549/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. HEZKUNTZA, UNIBERTSITATE ETA IKERKETA SAILA 2005eko irailaren 6an telefonoz deitu du herritarrak Eibarko Hizkuntz Eskola Ofizialera. Galderak euskaraz egin ondoren gaztelaniaz errepikatzeko eskatu diote.

Bizkaia

Zenbakia: 785/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. HEZKUNTZA, UNIBERTSITATE ETA IKERKETA SAILA Herritarrak abenduaren 22an Hezkuntza saileko Gasteizko delegaritzara (945 01 72 05) deitu zuen informazioa eskatzeko. Euskaraz hitz egiten hasi eta 'ni hobeto erderaz' erantzun zion telefonoa hartu zuen langileak. Herritarrak berak euskaraz nahiago zuela esatean beste pertsona bat jarriko zela esan zion, baina bigarren hau ere gaztelaniaz zuzendu zitzaion. Euskaraz kasu egingo zion inor ez al zegoen galdetuta ezetz erantzun zioten.

Gipuzkoa

Zenbakia:75/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKAL HERRIKO UNIBERTSITATEA. EHU Euskal Herriko Unibertsitateko Argitalpen Zerbitzuak gaztelania hutsean bidali du erakunde batera La tierra de los pilares izeneko liburuari buruzko promozio orria.

Gipuzkoa

Zenbakia:325/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKAL HERRIKO UNIBERTSITATEA. EHU UPV/EHUk antolatutako 2005eko udako ikastaroen eskuorrian gaztelaniak lehentasuna du, elebitasunaren irizpide aintzat hartu ordez ikastaro bakoitza zein hizkuntzatan emango den hartzen baitu kontuan. Horrekin batera euskarazko eta gaztelaniazko ikastaroen kopurua ez da batere orekatua.

Gipuzkoa

Zenbakia: 326/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKAL HERRIKO UNIBERTSITATEA. EHU UPV-EHUko udako ikastaroen interneteko domeinua eta helbide elektronikoa gaztelaniaz daude.

Gipuzkoa

Zenbakia: 327/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKAL HERRIKO UNIBERTSITATEA. EHU 2005eko maiatzaren 31n UPV/EHUren udako ikastaroetako idazkaritzara deitu zuen herritarrak matrikula bati buruzko kontsulta egiteko. Harrera gaztelaniaz egin zioten berak bere azalpena euskaraz egin arren.

Gipuzkoa

Zenbakia: 332/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKAL HERRIKO UNIBERTSITATEA. EHU EHUk antolatutako 73 uda ikastaroetatik 7 soilik dira euskaraz eskaintzen direnak.

Gipuzkoa

Zenbakia: 417/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKAL HERRIKO UNIBERTSITATEA. EHU 2005eko ekainaren 6an unibertsitatera sartzeko probetako Filosofia IIko azterketako testuak akatsa zuen eta azterketaren muina testu iruzkina da. Testuak honako hau zioen: "(...) Etika, ezer izatekotan, naturaz gaindikoa da, eta gure hitzek ez dituzte egintzak adierazten ditzakete". Testuak esan beharko lukeena: "(...)Etika, ezer izatekotan, naturaz gaindikoa da, eta gure hitzek egintzak bakarrik adieraz ditzakete". Agerikoa da goiko esaldiak, ezer ulertu eta esatekotan, justu kontrakoa esan eta ulertarazten duela.

Gipuzkoa

Zenbakia: 511/2005

Erakundea: EUSKAL HERRIKO UNIBERTSITATEA. EHU

Gipuzkoa

Arrazoia:

EHUn Ikusentzunezko Komunikazioa euskaraz ikasten ari den ikasle batek gaztelania hutsean jaso du kreditu eta ikasgaien informazioa ematen duen gutuna.

Zenbakia: 599/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKAL HERRIKO UNIBERTSITATEA. EHU Irakaskuntzarako Gaitasun Ziurtagiria lortzeko ikastaroan matrikula egiterako orduan, Teknologiaren adarrari dagokion irakasgairako aukeraketan Bizkaian ez dago euskarazko talderik, aukera bakarra gaztelaniaz egitea da.

Zenbakia: 633/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKAL HERRIKO UNIBERTSITATEA. EHU Euskal Herriko Unibertsitateak (EHU) hainbat herritarri bidalitako gutunak gaztelania hutsean idatzita daude.

Zenbakia: 634/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKAL HERRIKO UNIBERTSITATEA. EHU Herritarrak EHUko doktorego programa batean eman zuen izena. Iraila aldean Soziologia fakultatetik deitu zioten dokumentu batzuk igorri behar zituela esateko. Hiru aldiz deitu zuen eta beti ere gaztelaniaz eman zizkioten mezuak.

Bizkaia

Zenbakia: 635/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKAL HERRIKO UNIBERTSITATEA. EHU EHUko Eskola Politeknikoan bi ikasgaitan (Sistema pneumatiko eta olio hidraulikoa eta potentziaren elektronika) euskarazko taldea eta gaztelaniazkoa elkartu dituzte eta eskolak gaztelaniaz ematen dituzte (bigarrenaren kasuan, unibertsitateak dioenez, aurrekontu nahikorik ez dagoelako).

Gipuzkoa

Zenbakia: 642/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKAL HERRIKO UNIBERTSITATEA. EHU Donostiako Irakasle Eskolan Gizarte Zientziak eta bere Didaktika irakasgaia emateko irakaslea astebeteko atzerapenez iritsi da. Irakaslek ez du euskara maila egokirik.

Gipuzkoa

Zenbakia: 691/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKAL HERRIKO UNIBERTSITATEA. EHU EHUk duela 3 edo 4 urte jarri zituen abian Arkitektura Teknikoko ikasketak Donostiako Campusean. Azken bi urteotan EHUk ez du ikasketa horiek euskaraz egiteko aukerarik eskaini.

Bizkaia

Zenbakia:707/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKAL HERRIKO UNIBERTSITATEA. EHU Filologia Fakultateko idazkaritzatik gaztelania hutsean bidali diote herritarrari ikasgaien baliozkotzearen gaineko orrialde biko gutuna. Baliozkotzeak eskatu zituenean euskaraz egin zuen eta, beraz, euskaraz eta gaztelaniaz edo euskara hutsean erantzutea espero zuen.

Bizkaia

Zenbakia: 600/2005 Arrazoia:

Erakundea: NAFARROAKO GOBERNUA. HEZKUNTZA DEPARTAMENTUA. Orain arte Nafarroako Gobernuko Hezkuntza Departamentuak ikasle nafarrei zuzendutako musika kontzertuak eskaintzen zituen gaztelaniaz eta euskaraz. Ikasturte honetan eskaintzen dituen guztiak gaztelania hutsean dira.

Nafarroa

Zenbakia: 716/2005 Arrazoia:

Erakundea: NAFARROAKO GOBERNUA. HEZKUNTZA DEPARTAMENTUA. Nafarroako Gobernuko Hezkuntza Departarmentuak gaztelania hutsean erantzun dio herritarrak euskaraz aurkeztu zuen eskaerari.

Nafarroa

Zenbakia: 804/2005 Arrazoia:

Erakundea: NAFARROAKO GOBERNUA. HEZKUNTZA DEPARTAMENTUA. Nafarroako Gobernuak hainbat oztopo jarri dizkie Patxi Larraintzar eskolan D ereduan matrikulatu diren ikasleei.

Nafarroa

Zenbakia: 300/2005 Arrazoia:

Erakundea: NAFARROAKO UNIBERTSITATE PUBLIKOA. NUP. Irakasle Gaitasun Agirirako praktiken oroit idazkia euskara hutsez aurkezteko eskabidea.

Nafarroa

Zenbakia: 345/2005 Arrazoia:

Erakundea: NAFARROAKO UNIBERTSITATE PUBLIKOA, NUP Nafarroako Unibertsitate Publikotik gaztelania hutsean bidali diote galdetegi bati erantzuteko eskaera-gutuna.

Nafarroa

Zenbakia: 200/2005 Arrazoia:

Erakundea: MINISTERIO DE EDUCACIÓN 2005eko apirilaren 11n, Goi mailako formakuntza ziklo bat egiteko matrikula egiterakoan konbalidazioak egiteko Madrilera paper batzuk bidali behar zituela esan zioten herritarrari. Herritarrak euskaraz bidali zituen agiriak, orain arteko ikasketak euskaraz egin dituelako eta agiriak ere halaxe eman dizkiotelako. Ministeritzatik gutuna bidali diote bertako harreman hizkuntza gaztelania dela eta gaztelaniaz bidal ditzan eskatuz.

Bizkaia

Zenbakia: 558/2005 Arrazoia:

Erakundea: MINISTERIO DE EDUCACIÓN Hezkuntza Eta zientzia Ministerioaren webgunean, beka edo ikasketetarako laguntzen eskaera-inprimakiak, katalanez, galegoz, eta gaztelaniaz aurki daitezke, euskaraz berriz ez.

Nafarroa

Zenbakia: 586/2005 Arrazoia:

Erakundea: MINISTERIO DE EDUCACIÓN, UNED UNEDen Iruñeko egoitzan errotulazio guztia gaztelania hutsean dago, ezin da jendaurreko harrera euskaraz hartu, ikastaro guztiak gaztelaniaz dira eta jakinarazpenak eta informazioa gaztelania hutsean bidaltzen dituzte.

Nafarroa

EREMUA: PUBLIKOA

HERRI LANA ETA GARRAIOA

Bizkaia

1. ESPEDIENTE KOPURUA: 35

2. ADIERAZLEEN ARABERAKO BALORAZIOA 2.1. Izaera Bideratutako espediente guztiek dute kexa izaera. Hala, kasu guztietan urratu da hizkuntza-eskubidea, eta baita legea ere. 2.2. Puntualtasuna / sistematikotasuna 2.2.a. Errepikakortasuna Herri Lan eta Garraio Sailek 2005urtean hartu dituzten kexak aztertuta, kexarik gehien sortu dituen gertaera errepideetako argizko paneletan mezuak gaztelania hutsean agertzea izan da. Ohikoa izan den beste kexa bat, Euskotreneko trenetan megafonia bidezko mezuak gaztelania hutsean eman izana da. Horiei, bideetako seinale edo garraio bideetako errotuluetan herrien gaztelaniazko toponimoak soilik agertzea, eta euskarazko webgunean atal batzuk gaztelania hutsean egotea gehitu behar zaizkie.

2.2.b. Erabilera KEXEN ZIOA Ahozko mezuak gaztelania hutsean Bide-seinaleak gaztelania hutsean Idatzizko jakinarazpen pertsonalizatua gaztelaniaz Weborria gaztelania hutsean Errotuluak gaztelania hutsean

Lehen aipatu bezala, kexa gehienetan ikuspegi pasibotik urratu da eskubidea herritarrarekiko harremanean. Ahozko zerbitzuari dagokionez, oraindik ere zerbitzu publiko askotan herritarrari ez zaio informazioa euskaraz jasotzeko duen eskubidea bermatzen, eta ahozko mezuak gaztelania hutsean ematen dira.

Gauza bera gertatzen da idatzizko informazioarekin. Unean uneko intzidentzien berri emateko errepideetako argizko paneletan jartzen diren mezu gehienak gaztelania hutsean idazten dira. Meteorologiak eragindako egoera aldakorretan ere, oso ohikoa da errepideak itxita edo zabalik dauden jakinarazteko seinaleetan aldi baterako ezartzen diren inskripzioen euskarazko bertsioek akatsak izatea. Bide seinaleen kasuan, oraindik ere sarri ikusten dira herriaren gaztelaniazko izendapena soilik ageri duten errotuluak. Webgune batzuetan berriz, maiz gertatzen da euskarazko bertsioan hainbat atal gaztelania hutsean egotea. 2.3. Larritasuna Larria iruditzen zaigu, EUSKOTRENen unean uneko aldaketen berri emateko megafoniaz esaten dituzten mezuak ele bietan idatzitan egon arren, langileek gaizki irakurtzearen beldurrez eta ulergarritasunaren izenean, gaztelaniaz bakarrik ematen dituztela jakitea. Nola da posible beldurra betebeharraren, eta herritarrak informazioa euskaraz jasotzeko duen eskubidearen gainetik jartzea?

Gainerakoak webgunearen euskarazko bertsioan atal batzuk gaztelania hutsean egoteagatik eta Santurtzi-Leioako Unibertsitateko autobus lineako errotuluan Santurtziren gaztelaniazko izena soilik agertzeagatik izan dira. Nafarroako Gobernuak, duela urte batzuk abiatutako gutxitze instituzionalari segida emanez, euskararen zantzu oro ezabatzeko bideari eutsi dio aurten ere, errepideetako bide-seinaleetatik herrien euskarazko izendapenak kenduz, eta errepideetako mezuak gaztelania hutsean emanez eremu euskaldunean ere. BIDEGIri dagokionez, esan behar dugu arlo honetan kexa gehien jasotzen duen erakundea izaten jarraitzen duela. Bidegik sistematikoki urratzen jarraitzen du errepideetako gorabeherei buruzko informazioa ele bietan emateko duen betebeharra, eta Behatoki honek 2001 urtetik hasi eta gaur arte helarazi dizkion gomendioei ez die inolako jaramonik egin. INTERBIAKen aldetik ere, lege-urraketa sistematikoa da. Bidegiren atzetik kexa gehien jaso duen erakundea da, oraindik ere bidaiariei zuzendutako mezu asko gaztelania hutsean idazten jarraitzen duelako.

4. ERANTZUNAK Guztiz bidegabea eta onartezina iruditzen zaigu, era berean, bere eginkizuna bete ez duen gidariak mezuak euskaraz ere emateko eskatu zion bidaiariari emandako erantzun lotsagabe eta harroa: alegia, berak nahi zuena egiten zuela eta nahi izanez gero kexa jartzeko. Bizkaiko Foru Aldundiko Herri Lan eta Garraio Saileko Bideak Zaintzeko zerbitzuak Hizkuntza Eskubideen Behatokiari hainbat bide seinaletan euskarazko azalpenak akatsak zituztelako helarazitako kexari gaztelania hutsean erantzun izana, zerbitzu horrek elebitasun bikoitzari eskaintzen dion arretaren erakusle da.

3. ADMINISTRAZIOEN ARABERAKO BALORAZIOA ADMINISTRAZIOA EUSKO JAURLARITZA NAFARROAKO GOBERNUA BIZKAIKO FORU ALDUNDIA GIPUZKOAK FORU ALDUNDIA

5 3 15 12

Eusko Jaurlaritzak jaso dituen kexa guztiak EUSKOTRENi zuzenduak izan dira. Kexa gehien eragin duen zioa, megafoniako mezuak gaztelania hutsean eman izana da. Kexa honen inguruan aipatu nahi dugu, ezusteko kasuetan herritarrak informazioa euskaraz jasotzeko duen eskubidea ezin dela inolaz ere mezua eman behar duen langileak euskaraz aritzeko duen segurtasunaren mende geratu, eta horrenbestez horrelako egoerak gainditzeko neurri eraginkorrak ahalik eta arinen abiarazi beharko lituzkeela EuskoTrenek.

Eusko Jaurlaritzak sistematikoki erantzun die Behatokiak helarazitako kexei. Webgunearen kasuan kexa konponduta geratu da eta webguneko erreklamazio-orria euskaraz dago bere osotasunean. Megafoniaz gaztelania hutsean ematen diren mezuen inguruan argudiatutakoa bitxia da: â€œEuskoTrenek ahoz ematen dituen mezu guztiak euskaraz eta gaztelaniaz grabatu eta horrela ematen dira. Hala ere, zenbaitetan, oharrak unean uneko egoerari erantzuteko erabiltzen direnean, grabatu gabe daude eta langileek eurek irakurri behar izaten dituzte oharrok. Horrelakoetan, nahiz eta ele bietan idatziak izan, euskaldundu gabeko langileek, gaizki irakurtzearen beldurrez eta ulergarritasunaren izenean, mezuak gaztelaniaz bakarrik ematen dituzte.â€?

Sailburuak kexa horien inguruan emandako azalpenaren arabera, gisa honetako egoerak langileen euskalduntze planaren garapenarekin batera joango dira desagertzen. Alde horretatik Behatokiak positibotzat jo du sailburuaren erantzuna. Foru Aldundiei dagokienez, haiena da errepideen kudeaketaren ardura, ez BIDEGIk, ez INTERBIAKek ez diote kexa bakar bati ere erantzun. Bizkaiko Foru Aldundiari dagokionez, Herri Lan eta Garraio Saileko Errepideen Zaintza eta Ustiapen Zerbitzuko Zuzendariak gaztelania hutsean bidali du Behatokiak gaztelania hutsezko inskripzioa zuten bide-seinaleen inguruan eginiko kexen erantzuna. Bertan, seinale horien ardura Ertzaintzari dagokiola jakinarazten du.

5. SINOPSIAK: HERRI LANAK ETA GARRAIOA Zenbakia: 120/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. EUSKOTREN Gipuzkoa 2005eko martxoaren 1ean, Euskotrenek gaztelania hutsean eman zuen berriz ere Usurbilen transbordoa egin behar zela jakinarazteko oharra. Herritarrak treneko gidariarengana jo zuen euskaraz ere egin zezan eskatuz. Gidariak zakar erantzun zion, berak nahi zuena egiten zuela eta nahi bazuen salaketa jartzeko.

Arrazoia:

A-8 bidean, Zaldibarko tunelaren ondoren, Donostiarantz, 20:30etan, INTERBIAKen ibilgailu baten argizko panelak mezua gaztelania hutsez eman zuen: ”atencion obstaculo en calzada”.

Zenbakia.: 486/2005 Arrazoia:

Erakundea: BIZKAIKO FORU ALDUNDIA. INTERBIAK Uztailaren 27an , 11:20etan, Zornotza eta Durango artean, INTERBIAk enpresaren kamioi batek argizko panelean gaztelania hutsezko mezua ageri zuen: modere, limpiando.

Bizkaia

Zenbakia: 490/2005 Arrazoia:

Erakundea: BIZKAIKO FORU ALDUNDIA. INTERBIAK Uztailaren 27an, 11:25ean, Durangoko ordain-lekuan, argizko panel batek mezua gaztelaniaz ageri zuen: "en km 75".

Bizkaia

Zenbakia: 531/2005 Arrazoia:

Erakundea: BIZKAIKO FORU ALDUNDIA. INTERBIAK A-8 autopistan, Durango parean, Donostiarantz, INTERBIAKen kamioiaren argizko panelak mezua gaztelania hutsez zuen: 'modere velocidad maquinas segando' zioen.

Bizkaia

Zenbakia: 429/2005 Arrazoia:

Erakundea: GIPUZKOAKO FORU ALDUNDIA. BIDE AZPIEGITURETARAKO DEPARTAMENTUA N-1 bidean, Belartzako irteeran, 17:30etan,Foru Aldundiaren ibilgailu baten argizko panelak mezua gaztelania hutsez eman zuen: “personal en arcén”.

Gipuzkoa

Zenbakia: 69/2005 Arrazoia:

Erakundea: GIPUZKOAKO FORU ALDUNDIA. BIDEGI 2005eko otsailaren 1ean Donostia-Bilbo norabidean, Itziarren, arratsaldeko 18:45etan argizko panelak testua gaztelania hutsean ageri zuen “atención en Km. 57”.

Gipuzkoa

Zenbakia: 70/2005 Arrazoia:

Erakundea: GIPUZKOAKO FORU ALDUNDIA. BIDEGI 2005eko otsailaren 2an, Donostia-Bilbao norabidean, Aieteko tunelean, goizeko 8:55ean argizko panelak gaztelania hutsean ageri zuen mezua: “accidente en Km. 24”.

Gipuzkoa

Zenbakia: 167/2005 Arrazoia:

Erakundea: GIPUZKOAKO FORU ALDUNDIA. BIDEGI 2005eko apirilaren 18an, goizeko 9:30ean, Aieteko tunelean, Gasteizerako norabidean, argizko panelak gaztelania hutsean ageri zuen: "Atención en KM. 23" mezua,

Gipuzkoa

Zenbakia: 292/2005 Arrazoia:

Erakundea: GIPUZKOAKO FORU ALDUNDIA. BIDEGI Maiatzaren 26an, A-8 autopistan, Bilborako norabidean, nahiz Donostiarako norabidean argizko panelek gaztelaniaz soilik azaltzen zituzten mezuak honako puntu hauetan: 15:40, Itziar, 'atención en Km 58' 15:45, Mendaroko irteeran, 'atención en km. 76' 15:55, Eibar-Durango arteko tunela baino lehen, 'atención modere la velocidad' 15:55, Eibar-Durango arteko tunela baino lehen, furgoneta, 'atención vehículo averiado' 19:00, furgoneta Aieteko tunela baino lehen, 'atención retención'

Gipuzkoa

Zenbakia: 303/2005 Arrazoia:

Erakundea: GIPUZKOAKO FORU ALDUNDIA. BIDEGI 9:30etan Donostiako saihesbidean, Zuatzun dagoen argizko panelak ez du euskararekiko oreka gorde: kontuz, atención en km 34

Gipuzkoa

Zenbakia: 312/2005 Arrazoia:

Erakundea: GIPUZKOAKO FORU ALDUNDIA. BIDEGI Bidegi enpresak bide-artapenean erabiltzen dituen kamioien argizko panelek informazioa gaztelania hutsean ematen dute: “atencion personal en arcen”.

Gipuzkoa

Zenbakia: 314/2005 Arrazoia:

Erakundea: GIPUZKOAKO FORU ALDUNDIA. BIDEGI Bilbo-Donostia autopistan zehar dauden panel elektronikoetan mezuak gaztelania hutsean ageri dira.

Gipuzkoa

Zenbakia: 330/2005 Arrazoia:

Erakundea: GIPUZKOAKO FORU ALDUNDIA. BIDEGI A-8 autopistan, tunelen sarreretan garaiera neurtzeko tresnak ipini dituzte kamioientzat. Horiek adierazteko txartelak ipini dituzte eta txartel guztiak gaztelania hutsez daude “exceso de galibo” jartzen dute.

Gipuzkoa

Zenbakia: 318/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. EUSKOTREN Eusko trenbideen euskarazko web orrian erreklamazio-orriaren atal gehienak gaztelania hutsean daude.

Nafarroa

Zenbakia: 541/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. EUSKOTREN Euskotrenen Santurtzi - Leioako Unibertsitatea lineako autobusaren errotuluan herriaren izena gaztelania hutsean ageri da, Santurce alegia.

Bizkaia

Zenbakia: 624/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. EUSKOTREN Euskotreneko Añorgako geltokian Bilbotik Donostiara doan treneko (07:38an ateratzen da trena Zarauztik) megafoniatik eman duten mezua gaztelania hutsean izan da: "Vamos a permanecer en Añorga 10 minutos debido a un arrollamiento.

Gipuzkoa

Zenbakia: 687/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. EUSKOTREN Trenean zihoala, Oriotik Usurbilerako tartean transbordoa egin behar zela jakinarazteko megafonia-mezua gaztelania hutsean esan zuten.

Gipuzkoa

Zenbakia: 140/2005 Arrazoia:

Erakundea: NAFARROAKO GOBERNUA. HERRILAN, GARRAIO ETA KOMUNIKAZIOEN DEPART. Agoitz aldean bide seinale berriak jartzen ari dira eta gaztelaniaz daude.

Nafarroa

Zenbakia: 402/2005 Arrazoia:

Erakundea: NAFARROAKO GOBERNUA. HERRILAN, GARRAIO ETA KOMUNIKAZIOEN DEPART. Nafarroako Gobernuak Agoitzerako bidean eta Agoitzen paratu dituen bide seinale berrietan ez da herriaren euskarazko toponimo ofiziala agertzen.

Nafarroa

Zenbakia: 596/2005 Arrazoia:

Erakundea: NAFARROAKO GOBERNUA. HERRILAN, GARRAIO ETA KOMUNIKAZIOEN DEPART. Urriaren 4an, goizeko 9:30ak aldera, Belateko tuneletako argizko panelek gaztelania hutsean ageri zuten mezua: 'modere su velocidad'.

Nafarroa

Zenbakia: 80/2005 Arrazoia:

Erakundea: BIZKAIKO FORU ALDUNDIA. HERRI LAN ETA GARRAIOAK SAILA Bizkaian, Otxandiotik Dimaranzko irteeran eta Mañaritik Urkiolaranzko irteeran errepide alboan dauden bi karteletan ZABALIK ipini beharrean ZABALIZ idatzita dago.

Bizkaia

Zenbakia: 119/2005 Arrazoia:

Erakundea: BIZKAIKO FORU ALDUNDIA. HERRI LAN ETA GARRAIOAK SAILA Bilboko A8 autopistako irteeretan errotulu berriak jarri dituzte. Euskarazko toki izen batzuk ez daude zuzen idatzita, hala 'Bihotz Sakratu' ageri da 'Bihotz Sakratua' edo 'Jesusen Bihotzaren monumentua'ren ordez.

Bizkaia

Erakundea: BIZKAIKO FORU ALDUNDIA. HERRI LAN ETA GARRAIOAK SAILA Durangotik Urkiolarako bidean, Durangoko irteeran bertan, mendatea zabalik edo itxita dagoen adierazten duen bide-seinalea dago. Seinalea ele bitan dago, baina akats ortografikoa du euskarazko adierazpenean. Gaztelaniaz 'abierto' dioen lekuan, euskaraz 'zabaliz' dio. Bi urte badira horrela dagoela.

Bizkaia

Zenbakia: 391/2005 Arrazoia:

Erakundea: BIZKAIKO FORU ALDUNDIA. HERRI LAN ETA GARRAIOAK SAILA 2005eko ekainaren hasieran Ermua eta Berriz arteko tunela baino lehen, bi norabideetan zeuden argizko panelek mezua gaztelania hutsez zuten.

Bizkaia

Zenbakia: 487/2005 Arrazoia:

Erakundea: BIZKAIKO FORU ALDUNDIA. HERRI LAN ETA GARRAIOAK SAILA Bizkaiko Foru Aldundiko Herri Lan eta Garraio sailetik gaztelania hutsean bidali diote erantzuna Behatokiari.

Bizkaia

Zenbakia: 351/2005 Arrazoia:

Erakundea: GIPUZKOAKO FORU ALDUNDIA. BIDEGI Bidegi enpresako kamioi batek zeraman argizko panelak "atención retención" gaztelania hutsezko leloa erakutsi zuen 05/06/06ean, 19:45etan, Zuatzun.

Gipuzkoa

Zenbakia: 293/2005 Arrazoia:

Erakundea: BIZKAIKO FORU ALDUNDIA. INTERBIAK Maiatzaren 26an, Bizkaian, A-8 autopistan, Donostiako norabidean hainbat panelek gaztelania hutsean azaltzen zituzten mezuak: 18:20, Durango, 'atención en Km 75' 18:30, Durango-Eibar arteko tunela baino lehen, 'atención modere la velocidad'

Bizkaia

Zenbakia: 389/2005 Arrazoia:

Erakundea: GIPUZKOAKO FORU ALDUNDIA. BIDEGI A-8 autopistan, Donostiako Polloeko tunelean, Irun aldera, BIDELANen ibilgailu baten argizko panelak mezua gaztelania hutsez eman zuen: "atencion accidente".

Gipuzkoa

Erakundea: BIZKAIKO FORU ALDUNDIA. INTERBIAK A-8an mezu hau zuen Zaldibarko tunela baino lehen dagoen argizko panelak: "atención, modere la velocidad". gainera, INTERBIAK enpresako kamioi baten panelean "máquina segando" jartzen zuen 2005eko ekainaren 16ko 9:45ean.

Bizkaia

Zenbakia: 479/2005 Arrazoia:

Erakundea: GIPUZKOAKO FORU ALDUNDIA. BIDEGI A-8 bidean, La Salle parean, 15:45ean, Irun aldera, BIDELANen ibilgailu baten argizko panelak mezua gaztelania hutsez eman zuen: "personal en arcen".

Gipuzkoa

Zenbakia: 385/2005 Arrazoia:

Erakundea: BIZKAIKO FORU ALDUNDIA. INTERBIAK 2005eko ekainean A-8 autopistan, Donostiatik Bilborako norabidean, Ermua inguruan jarri zuten panel elektronikoan gaztelania hutsean agertzen ziren mezuak.

Bizkaia

Zenbakia: 483/2005 Arrazoia:

Erakundea: GIPUZKOAKO FORU ALDUNDIA. BIDEGI A-8 bidean, Amarako irteeran, 21:00etan, BIDELANen ibilgailu baten argizko panelak mezua gaztelania hutsez eman zuen: “carril izquierdo cortado”

Gipuzkoa

Zenbakia: 397/2005 Arrazoia:

Zenbakia:485 /2005 Arrazoia:

Erakundea: BIZKAIKO FORU ALDUNDIA. INTERBIAK

Bizkaia

Erakundea: GIPUZKOAKO FORU ALDUNDIA. BIDEGI Uztailaren 16an, A-8 autopistan, Zuatzun, Bilborantz, 9:45etan, argizko panelak gaztelaniaz bakarrik ematen zuen informazioa: "Bilbao Urban Circuit, parking en BEC"

Gipuzkoa

Zenbakia: 484/2005

Zenbakia: 129/2005 Arrazoia:

Zenbakia: 557/2005 Arrazoia:

Erakundea: GIPUZKOAKO FORU ALDUNDIA. BIDEGI A-8 autopistan, Andoainerantz, Zuatzun, argizko panelak mezua gaztelania hutsez ageri zuen: â€œatencion en km 27â€?.

Gipuzkoa

EREMUA: PUBLIKOA

OSASUNGINTZA 1. ESPEDIENTE KOPURUA: 34

2. ADIERAZLEEN ARABERAKO BALORAZIOA 2.1. Izaera Bideratutako espediente guztiek dute kexa izaera, eta beraz kasu guztietan urratu da hizkuntza-eskubidea. Era berean, kasurik gehienetan eskubidea ezezik legea ere urratu da. 2.2. Puntualtasuna / sistematikotasuna 2.2.a. Errepikakortasuna 2005urtean bideratu ditugun kexei erreparatuz gero, osasun arloan behin eta berriz, eta gehien errepikatzen den kexa zerbitzua euskaraz ezin jaso izatea da (34tik 14). Horren atzetik kexa gehien eragin dituen zioa idatzizko jakinarazpenak (zitazioak, egiaztagiriak, gutunak, e.a.) gaztelania hutsean jaso izana da. Sistematikotasunari begira, esan behar dugu, zerbitzua euskaraz jasotzeko aukerarik ez izateak kexa egin duten herritarrez harago, erabiltzaile-kopuru zabalagoan duela eragina. Hori horrela, hizkuntza-eskubideen urraketa sistematikoa dela esan dezakegu osasun zerbitzuak ematerako garaian.

2.2.b. Erabilera KEXEN ZIOA Ahozko zerbitzua Idatzizko jakinarazpen pertsonalizatua Idatzizko jakinarazpen orokorrak Inprimakiak Publizitatea Errotulazioa Bestelakoak

Lehen aipatu bezala, kexa gehienetan eskubidea ikuspegi aktibo nahiz pasibotik urratu da herritarrarekiko harremanean.

Ahozko zerbitzuari dagokionez, herritarrari ez zaio euskaraz artatua izateko eskubidea bermatzen, ez telefonoz, ezta aurrez-aurreko zerbitzua ematerakoan ere, (dela harreran, dela kontsulta orokor nahiz espezializatuan, dela ospitaleko aldi baterako egonaldietan). Kasu batzuetan atzerapausoak eman dira gainera, lanpostuan zeuden langile elebidunak langile gaztelaniadun ele bakarrekin ordezkatu dituztelako. 2005eko espedienteek erakusten digutenez, elebitasuna ez da bermatzen herritarrekiko komunikazioan. Hala, kexarik gehienetan, jakinarazpen pertsonalak gaztelania hutsean jaso dituzte herritarrek, kasu batzuetan herritarra aurrez administrazioarengana euskaraz zuzendu arren. Aipatzekoa da bestalde, euskaraz egiten diren komunikazioetan ez dela beti hizkuntzaren zuzentasuna bermatzen. Informazio orokorrari dagokionez, 2005ean bideratutako espedienteek erakusten digute, informazio orokorreko hainbat orri oraindik ere gaztelania hutsean idazten direla. Bestalde, kontsultan izan direla egiaztatzeko agiriak gaztelania hutsean jaso izanagatik bideratu diren kexen kopurua ere esanguratsua da. Kasu batzuetan inprimakiak dira gaztelania hutsean daudenak. Beste batzuetan, inprimakia euskaraz edo ele biz egon arren gaztelaniaz beteta eman zaie herritarrei. Bada bere osasun txartelean abizenen euskarazko grafia errespetatzen ez zaion herritarrik ere. Errotuluei dagokienez, osasun etxe batzuetan lehen ele bietan zeuden errotuluak kendu eta gaztelania hutsezkoak jarri dituzte 2005 urtean. Bukatzeko, esan behar dugu administrazio batzuk oraindik gaztelania hutsean argitaratzen dituztela jendeari zuzendutako publizitate kanpainen euskarriak.

Bestalde, euskara ofiziala den lurraldean herritarrari izaera asistentzialeko zerbitzu batean euskaraz egin ahal izateko itzultzailea eskaintzea, herritarra eskubide gabetu eta atzerritarra bailitzan tratatzea da. Zerbitzua euskaraz jaso ahal izateko beste eskualde batera mugitu behar izateak, berriz, argi uzten du, gaur egun oraindik Euskal Herrian zer nolako kalte erantsiak dakarzkion euskaldunari euskaraz bizi nahi izateak: zerbitzua bizilekutik urrun, joan-etorrian ibili beharra, horrek eskatzen duen denbora, eta sortzen dituen zailtasunekin, (laneko baimenak, istripu arriskuak, denbora...). Ez dugu aipatu gabe utzi nahi, hizkuntza-eskubidea baliatu nahi izateak euskaldunarentzat sarritan dakarren eraso emozionala bera. Larritasunaren ikuspegiarekin jarraituz, herri batean 20 urte baino gehiago daraman familia-medikuak oraindik gaixoak gaztelaniaz bakarrik artatzen dituela jasotzen duen kasua oso esanguratsua iruditu zaigu, edo Zestoa bezalako herri euskaldun batean pediatra erdalduna izatea, edota Leitzara lehen zegoen mediku euskaldunaren ordez mediku erdalduna bidaltzea bezalaxe. Azken kasu honetan gainera atzerapauso zantzua ezin nabarmenagoa da. Herritarrek zerbitzua euskaraz eskatzeagatik telefonoz, nahiz aurrez-aurre jasotako tratu zakarren berri ematen duten kexak gehitu behar zaizkie aurrekoei, larritasunari dagokionez. Euskaldunak bizi duen eraso emozionala etengabea da.

3. ADMINISTRAZIOEN ARABERAKO BALORAZIOA ADMINISTRAZIOA ESPAINIAKO ESTATUKO ADMINISTRAZIOA EUSKO JAURLARITZA NAFARROAKO GOBERNUA

1 17 16

2.3. Larritasuna Larritasunaren ikuspegitik, oso larria deritzogu gaztelaniaz ez dakien 6 urteko haurrak psikologoaren beharra izan eta bere eskualdean psikologo euskaldunik ez dagoelako itzultzaile baten zerbitzua eskaintzea, edo bestela zerbitzua psikologo euskalduna duen beste eskualde batean hartzeko aukera, baina amari Osakidetzaren kontu dagokion osasun eskualdean psikologo euskaldun pribatua hartzea ukatuz. Lehenik eta behin psikologo baten beharra duen haurrari itzultzailea eskainiz haurraren osasunerako eskubidea jartzen da arriskuan. Kasu honetan profesionalaren eta gaixoaren arteko komunikazioan datza hain zuzen ere diagnostikoaren eta terapiaren gakoa, eta itzulpen sistemak trabatu egin dezake profesionalarentzat edo haurrarentzat funtsezkoa izan daitekeen informazioa (sentimendu eta bizipenei loturiko informazioa batik bat).

2005 urtean Espainiako Estatuko Administrazioak publizitate kanpainen euskarriak gaztelania hutsean argitaratzen jarraitzen du, oraindik ere. Eusko Jaurlaritzari dagokionez, 2005ean hainbeste atzeratu den Osakidetzako Euskara Plana onartu eta abiarazi bada ere, ez da ondorio nabaririk ikusi herritarrei begirako zerbitzuan, eta Osasun Arloak beltzune izaten jarraitzen du Euskal Autonomia Erkidegoan. Osakidetza da, bosgarren urtez kexarik gehien jaso duen saila. Nafarroako Gobernuak bere aldetik, duela urte batzuk hasitako gutxiagotze instituzionalaren bidetik jarraitzen du, ele bietan zeuden errotuluak gaztelania hutsean jarriz, eremu euskalduneko herrietara mediku erdaldunak bidaliz, eremu euskalduneko herritarrei jakinarazpenak gaztelania hutsean bidaliz, eta argitalpenak gaztelania hutsean plazaratuz.

4. ERANTZUNAK Espainiako Estatuko Administrazioak ez dio erantzun Behatokiak helarazitako kexari. Eusko Jaurlaritzak bideratutako kexen erdiari erantzun die. Kasu gehienetan, kexaren berri ez dutela eta kexa egin duen herritarraren datuak eta gertaeraren inguruabarrak eskatzen dituzte kexa egiaztatu eta erantzuna eman ahal izateko. Behatokiak herritarrekin duen konfidentzialtasun konpromisoari eutsiz, herritarraren nortasun datuak izan ezik, gertaerak identifikatzeko eskura dituen datu guztiak zehazten ditu bere kexetan, eta alde horretatik, behin eta berriz jakinarazi dio Osakidetzari, helburua ez dela kexa eragin duen kasu zehatzari konponbidea ematea, baizik eta horrelakorik berriro gerta ez dadin neurri eraginkorrak hartzea. Osakidetzak bestalde, Osakidetzaren Euskara Plana onartu eta abian jarri izana osasungintza euskalduntzeko lagungarri izango dela azpimarratzen du, baina urte batzuetako prozesu bat beharko dela argudiatzen du euskarazko asistentzia nonahi eta noiz nahi bermatu ahal izateko. Deigarria iruditu zaigu bestalde, Osakidetzako Euskalduntzeko Plana abian jarri den honetan, Planaren jarraipena egiteko organo bat sortu ez izana, eta jarraipen horren ardura zentro bakoitzeko zuzendaritzaren esku dagoela jakinaraztea, Zentro baten kudeaketaren barnean Euskara Plana bigarren mailako arazotzat uztea ekar dezakeelako.

Zenbakia: 339/2005 Arrazoia:

Erakundea: OSASUN SAILA. OSAKIDETZA Zestoako pediatra erdalduna denez ez dago pediatria zerbitzuak euskaraz jasotzerik

Gipuzkoa

Zenbakia: 346/2005 Arrazoia:

Erakundea: OSASUN SAILA. OSAKIDETZA Donostia Ospitaleko Etika Batzordeak gaztelania hutsean bidali du hainbat zentrotara ikertzaile eta sustatzaileei zuzendutako informazioa.

Gipuzkoa

Zenbakia: 380/2005 Arrazoia:

Erakundea: OSASUN SAILA. OSAKIDETZA Donostiako Arantzazu ospitalean tratamendu bat baimentzeko sinatu beharreko agiria gaztelania hutsean zegoen.

Araba

Zenbakia: 410/2005 Arrazoia:

Erakundea: OSASUN SAILA. OSAKIDETZA Herritarrak astebete pasa behar izan zuen Donostia ospitalean ekainaren hasieran, osasun arazo bat tarteko. Artatu zuten pertsona eta zerbitzuen aldetik izan zuen hizkuntza tratamendua honako hau izan zen: larrialdietan, garraioetan, Gipuzkoa erietxean eta Arantzazu ospitalean artatu zuten 37 pertsonatatik 7 besterik ez ziren euskaldunak eta bi nola edo hala moldatzen zirenak. Gainontzeko guztiekin gaztelaniaz hitz egin behar izan zuen herritarrak. Gainera, idatzizko dokumentu guztiak gaztelaniaz idazten zituzten inprimaki elebidunetan eta gauza bera menuekin, oharrekin, etab.

Araba

Zenbakia: 426/2005 Arrazoia:

Gipuzkoa

Zenbakia: 450/2005 Arrazoia:

Erakundea: OSASUN SAILA. OSAKIDETZA Herritarrak tratamendu batek sortutako gastuak itzultzeko eskatu dio Osakidetzari. Gipuzkoako Lurralde Ordezkaritzako Osasun Sailetik gaztelania hutsean bidali diote erantzuna.

Gipuzkoa

Zenbakia: 489/2005 Arrazoia:

Erakundea: OSASUN SAILA. OSAKIDETZA Abizenak duela 10 urte euskaratu zituen arren, Osakidetzak bidali dion txartelean erdal grafiaz ageri dira. Telefonoz deitu du datuak aldatzeko eta agiriak bidaltzeko eskatu diote.

Gipuzkoa

Zenbakia: 515/2005 Arrazoia:

Erakundea: OSASUN SAILA OSAKIDETZA Zumaiako osasun etxeko familia-mediku batek ez du zerbitzua euskaraz emateko gaitasunik, lanean hogei urtez jardun arren.

Gipuzkoa

Zenbakia: 579/2005 Arrazoia:

Erakundea: OSASUN SAILA. OSAKIDETZA Herritarra Durangoko osasun etxera hurbildu zen mediku aldaketa egitera. Eskaera egitean, gaztelaniaz erantzun zion, herritarraren esanetan, zakar.

Bizkaia

Zenbakia: 643/2005 Arrazoia:

Erakundea: OSASUN SAILA. OSAKIDETZA Herritarrak Osakidetzari jarritako kexari euskara negargarrian erantzun diote Basurtoko Ospitaletik. Honela dio: 'Basurtuko ospitalean aurkeztutako kexari dagokionez non zure ezadostasuna agertzen duzun zure urologoaren zorigaiztoko hedagarriagatik, zure kontsiderazioak Urologiako Zerbitzuburuari bidali dizkiogula jakinarazi nahi dizugu, egoera ezagutu, eta pazientearenganako osasun-laguntza izan behar den moduan neurriak hartzeko. Zure haserrea sentitzen dugu eta egoera hau berriro gertatu ez dadila, espero dugu. Eskerrak ematen dizkizugu iragartzeagatik, alde horretan aurrerantzean hobetzeko'.

Zenbakia.: 728/2005 Arrazoia:

Erakundea: OSASUN SAILA. OSAKIDETZA Azaroaren 24an, eguerdiko 15:30 inguruan, Osakidetzaren Zumarragako Ospitaletik deitu diote herritarrari, kontsultarako emana zuen eguna aldatzeko. Langilea gaztelaniaz zuzendu zaio, eta herritarrak berak euskaraz erantzun diezaiokeen galdetzean, NO erantzun dio.

Zenbakia: 790/2005 Arrazoia:

Erakundea: OSASUN SAILA. OSAKIDETZA Herritarra Mungiako osasun etxera joan zen azaroaren 21ean. Ez harreran eta ez medikuak ere, ez zioten euskaraz eman zerbitzua.

Bizkaia

Zenbakia: 54/2005 Arrazoia:

Erakundea: OSASUN DEPARTAMENTUA. OSASUNBIDEA Urtarrilaren 31n Uharte Arakilgo mediku kontsultan gaztelania hutsean luzatu zioten bertan izan zela egiaztatzeko eskatu zuen agiria. Inprimakia gaztelania hutsean zegoen. Euskaraz ez zuten galdetuta ezetz erantzun zioten. Medikuak berak ere gaztelania hutsean bete zituen datuak.

Nafarroa

Zenbakia: 78/2005 Arrazoia:

Erakundea: OSASUN DEPARTAMENTUA. OSASUNBIDEA Medikuaren kontsultan izan dela egiaztatzen duen agiria eskatu du eremu euskalduneko herritarrak. Inprimakia gaztelania hutsean dago.

Nafarroa

Zenbakia: 133/2005 Arrazoia:

Erakundea: OSASUN DEPARTAMENTUA. OSASUNBIDEA Osasunbideak mediku erdaldunari esleitu dio lanpostua Leitzan.

Nafarroa

Zenbakia: 161/2005 Arrazoia:

Erakundea: OSASUN DEPARTAMENTUA. OSASUNBIDEA Osasunbideak gaztelania hutsean bidali dio zitazio-orria eremu euskalduneko herritarrari.

Nafarroa

Zenbakia: 162/2005

Erakundea: OSASUN DEPARTAMENTUA. OSASUNBIDEA

Nafarroa

Nafarroako Gobernuak ez dio kexa bakar bati ere erantzun.

5. SINOPSIAK: OSASUNGINTZA Zenbakia.: 125/2005 Arrazoia:

Erakundea: OSASUN SAILA. OSAKIDETZA Bizkaia Arrigorriagako osasun zentroan ez dago pediatria zerbitzua euskaraz jasotzerik.

Zenbakia: 155/2005 Arrazoia:

Erakundea: OSASUN SAILA. OSAKIDETZA Herritarraren 6 urteko semeak psikologoaren premia du eta ez zaio zerbitzu hau euskaraz eskaintzen, ez bere eskualdean ez eta ingurukoetan ere. Eskualdetik kanpora joan behar du edo itzultzailea baliatu.

Araba

Zenbakia: 255/2005 Arrazoia:

Erakundea: OSASUN SAILA. OSAKIDETZA Osakidetzak gaztelania hutsean bidali zion mamografia noiz egin behar zuen jakinarazteko gutuna. Herritarrak mezua utzi zuen ezin joan zitekeela esateko. Egun batzuk geroago Osakidetzatik deitu zioten beste hitzordu bat emateko, eta ezin izan zuen zerbitzua euskaraz jaso.

Gipuzkoa

Erakundea: OSASUN SAILA. OSAKIDETZA Maiatzaren 31n, goizeko 9ak aldera Txagorritxu Ospitaleko zentralitara deitu eta harrera egin zion langilea gaztelaniaz oldartu zitzaion herritarrari euskaraz zuzentzeagatik. Euskaraz harrera egiteko inor ez ote zegoen galdetuta, ezetz erantzun zioten.

Araba

Erakundea: OSASUN SAILA. OSAKIDETZA Zestoako osasun etxeko harreran dagoen langile batek gaztelaniaz hitz egitera behartzen ditu herritarrak, berak ez baitaki euskaraz.

Gipuzkoa

Zenbakia: 315/2005 Arrazoia:

Zenbakia: 338/2005 Arrazoia:

Bizkaia

Gipuzkoa

Arrazoia:

Proba egin aurreko gomendioak eta probari buruzko informazioa gaztelania hutsean eman dizkiote.

Zenbakia: 208/2005 Arrazoia:

Erakundea: OSASUN DEPARTAMENTUA. OSASUNBIDEA Etxarri-Aranazko emakumearen zentroko sexu-hezitzailea euskalduna izan da lanpostua sortu zenetik. Sexu-hezitzailearen lanpostua finko bihurtzea erabaki zenean ez zitzaionez inolako hizkuntz eskakizunik ezarri. Ordezkoa erdalduna da. Hortaz, Sakanako ikastetxeek lehen euskaraz jasotzen zituzten zerbitzuak gaztelaniaz soilik eskaintzen dira gaur egun, nahiz eta eskualde honetan D ereduan matrikulatuta dauden ikasleen kopurua %80 ingurukoa izan.

Nafarroa

Zenbakia: 284/2005 Arrazoia:

Erakundea: OSASUN DEPARTAMENTUA. OSASUNBIDEA Osasunbideak gaztelania hutsean bidali dio jakinarazpena herritarrari. Gainera, herriaren gaztelaniazko izena soilik ageri da helbidean.

Nafarroa

Zenbakia: 290/2005 Arrazoia:

Erakundea: OSASUN DEPARTAMENTUA. OSASUNBIDEA Gorraitzen zabaldu berri duten kontsultorioan errotulu guztiak gaztelania hutsean daude.

Nafarroa

Zenbakia: 347/2005 Arrazoia:

Erakundea: OSASUN DEPARTAMENTUA. OSASUNBIDEA Elizondoko emakumeen harrera zentroan gaztelania hutsean luzatu zioten bertan izan zela egiaztatzeko agiria. Lehen orri inprimatuak erabiltzen zituzten eta euskarazko aleak edukitzen zituzten. Berriki, informatizatu egin dute eta programak ez die euskaraz egiteko aukerarik eskaintzen. Langileek euskaraz ere egin ahal izatea eskatu dute, baina ezin dela erantzuten diete.

Nafarroa

Zenbakia: 447/2005 Arrazoia:

Erakundea: OSASUN DEPARTAMENTUA. OSASUNBIDEA Osasunbideak gaztelania hutsean bidali dio eremu euskalduneko herritarrari espezialistarekin hitzordua emateko jakinarazpena.

Nafarroa

Zenbakia: 480/2005 Arrazoia:

Erakundea: OSASUN DEPARTAMENTUA. OSASUNBIDEA Medikuarenean izan dela egiaztatzeko agiria eskatu du herritarrak UharteArakilgo osasun etxean. Agiria gaztelania hutsean luzatu diote.

Nafarroa

2.2.a. Errepikakortasuna

Zenbakia: 517/2005 Arrazoia:

Erakundea: OSASUN DEPARTAMENTUA. OSASUNBIDEA Osasunbideako arreta espezializatuko "Pricipe de Viana" osasun etxetik gaztelania hutsean bidali diote zitazioa, eremu euskaldunean bizi den arren.

Nafarroa

Zenbakia: 520/2005 Arrazoia:

Erakundea: OSASUN DEPARTAMENTUA. OSASUNBIDEA 'PrĂncipe de Viana' osasun etxetik gaztelania hutsean bidali diote jakinarazpena herritarrari.

Nafarroa

Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikarako Sailordetzak argitaratutako Hizkunea aldizkari elektronikoaren harpidetza egindakoan, zerrenda nola erabili azaltzeko herritarrei mezua gaztelania hutsean bidali izana izan da kexa gehien eragin dituen gertaera.

Zenbakia: 631/2005 Arrazoia:

Erakundea: OSASUN DEPARTAMENTUA. OSASUNBIDEA Arrosadiako Osasun Etxera deitu zuen herritarrak eta mediku euskaldun batekin hitz egin nahi zuela adierazi zuen. Osasun etxe guztian mediku euskaldun bat ere ez dagoela esan zioten.

Nafarroa

Zenbakia: 659/2005 Arrazoia:

Erakundea: OSASUN DEPARTAMENTUA. OSASUNBIDEA Herritarra OSASUNBIDEAra joan zen 2005eko irailaren 16an sexu orientatzailearekin hitz egitera eta lehen zegoen euskaldunaren ordez, euskaraz ez dakien langilea jarri dute lanean. Erakundea: OSASUN DEPARTAMENTUA. OSASUNBIDEA Nafarroako Lan Osasunaren Institutuak 2006rako egutegiak gaztelania hutsean bidali ditu.

Nafarroa

Erakundea: MINISTERIO DE SANIDAD Ministerioak alkohol kontsumoaren aurka argitaratu duen kartela gaztelania hutsean dago.

Gipuzkoa

Zenbakia: 779/2005 Arrazoia:

Zenbakia: 521/2005 Arrazoia

EREMUA: PUBLIKOA

KULTURA 1. ESPEDIENTE KOPURUA: 26

2. ADIERAZLEEN ARABERAKO BALORAZIOA 2.1. Izaera Bideratutako espediente guztiek dute kexa izaera. Hala, kasu guztietan urratu da hizkuntza-eskubidea, eta legea gehientsuenetan.

2.2. Puntualtasuna / sistematikotasuna

Nafarroa

ETB-1ek Eusko Legebiltzarrean eta Madrilgo Diputatuen Kongresuan ia gaztelania hutsean eginiko saioak zuzenean emateak ere kexa bat baino gehiago sortu du. Goian aipatutakoez gain, oro har, espedienteak kexa desberdinei buruzkoak dira, besteak beste euskarazko inprimaki edo argitalpenik eskura ez izatea, ahozko zerbitzua euskaraz jasotzeko aukerarik ez izatea eta gutunak eta jakinarazpenak gaztelania hutsean jasotzea izan dira gehien errepikatu direnak.

2.2.b. Erabilera KEXEN ZIOA Idatzizko jakinarazpen orokorrak ETB-1en gaztelaniazko emanaldiak Ahozko zerbitzua Idatzizko jakinarazpen pertsonalizatuak Inprimakiak Irudi korporatiboa Web orria

Kultura arloan era guztietako kexak jaso ditugu 2005 urtean. Hala ere idatzizko informazioa euskaraz ez jasotzea izan da arrazoi nagusiena. Honen barruan,

bereziki aipatzekoa da herritarrek HPSren euskarazko aldizkari elektroniko batean harpidetza egindakoan zerrenda nola erabili azalduz jaso zuten mezua gaztelania hutsean egotea. ETB-1eko gaztelaniazko emankizunek ere kexa bat baino gehiago eragin dituzte. Eusko Legebiltzarrean eta Madrilgo Diputatuen Kongresuan ia gaztelania hutsean egin ziren saioak oso-osorik eta zuzenean emititu zituen euskara hutsezko telebista kate bakarrak, ETB-1ek alegia. Ahozko zerbitzuari dagokionez, oso ohikoa da oraindik ere herritarrek zerbitzua eurek hautatutako hizkuntzan jasotzeko aukerarik ez izatea eta gaztelaniaz egitera behartuta sentitzea ere. Hala erakusten du dirulaguntza deialdi batean proiektua euskaraz aurkezten hasi eta gaztelaniaz egin behar zuela jakinarazi zioten herritarraren kasuak. Idatzizko harremanetan praktikan jartzen den elebitasunak ere, kexa ugari eragiten jarraitzen du. Hala, oraindik ere ohikoa da euskara ofiziala den eremuetan jakinarazpenak gaztelania hutsean jasotzea. Webgune batzuetan, ez dago oraindik informazioa euskaraz eskuratzerik, eta beste batzuetan, gaztelaniaren presentzia nabaria da euskarazko bertsioetan. Euskararen presentzia publikoari dagokionez, erakunde batzuek euskararen zantzu oro ezabatzen nabarmendu dira. Horren erakusle dira errotulu, irudi korporatibo eta inprimakietatik erakundearen euskarazko izendapena desagertu izana salatzen duten espedienteak. 2.3. Larritasuna Larritasunaren ikuspegitik, oso larria deritzogu Euskal Herrian euskara hutsez emititzen duen telebista kate publiko bakarrak gaztelania hutsezko saioak emititu izanari. Gertaera are larriagoa da, erakunde horrek emanaldiok gaztelaniazko katearen bidez eskaintzeko aukera zuela kontuan hartzen badugu. Era berean, bereziki larria da, bere eginkizun nagusitzat euskararen biziraupena ziurtatu eta euskararen erabilera suspertzea duen Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzak sortutako aldizkari elektronikoan harpidetza egin zuten harpidedunei mezua gaztelania hutsean bidali izana, edo Nafarroako Unibertsitate eta Hizkuntza Politikarako Zuzendaritzatik agiria gaztelania hutsean bidaltzea, Departamentuko gutunazaletatik erakundearen euskarazko izendapena kentzea oso esanguratsua den bezalaxe. Dirulaguntza deialdira aurkeztutako proiektua euskaraz azaltzen hasi eta epaimahaiko kideak erdaldunak zirelako proiektua gaztelaniaz aurkeztu behar izan zuen herritarraren kasua ere azpimarratzeko modukoa iruditzen zaigu. Berdin jokatuko luke epaimahaiak azalpena gaztelania hutsean ematen duen herritarrarekin?

3. ADMINISTRAZIOEN ARABERAKO BALORAZIOA ADMINISTRAZIOA MINISTERIO DE CULTURA EUSKO JAURLARITZA NAFARROAKO GOBERNUA BIZKAIKO FORU ALDUNDIA GIPUZKOAKO FORU ALDUNDIA IRUĂ‘EKO PLANETARIOA

1 14 8 1 1 1

Espainiako Estatuko Administrazioaren hizkuntza-politika bitxia da. Europan Estatuan ofizialkideak diren hizkuntzentzat ofizialtasuna aldarrikatzen duen bitartean, berak oraindik ere gaztelania hutsean dauzka herritarren eskura jartzen dituen formulario eta inprimakiak, hizkuntza-eskubideak ezezik, legeak ere urratuz. Eusko Jaurlaritzak jaso dituen kexek erakusten dutenez, Kultura Sailak ez du oraindik elebitasuna bermatzen herritarrekiko harreman idatzietan. Ahozko harremanean ere, oraindik urratu egiten da herritarrak berak hauta dezan hizkuntzan artatua izateko duen eskubidea. ETBri zuzendutako kexek berriz, agerian jartzen dute, herritarrak informazioa edo telebistako emankizunak euskaraz jasotzeko duten eskubidea ere, behin baino gehiagotan urratzen dela. Nafarroako Gobernuak bere aldetik, duela urte batzuk abiatu zuen eremu publikotik euskararen presentzia oro ezabatzeko bideari eutsi dio. Horrela, inprimakien idazpuru eta errotuluetatik euskarazko izendapenak kentzea, zerbitzua euskaraz ezin jaso izatea, jakinarazpenak legez ezarritako eremu euskaldunera ere gaztelania hutsean igortzea, informazio orokorreko orriak gaztelania hutsean argitaratzea,... eguneroko urraketa bihurtu dira, Nafarroako Arartekoak eta Europako instantziek eginiko gomendio guztien gainetik. Bizkaiko Foru Aldundiak jaso duen kexak berriz, adierazten du erakunde horrek kudeatzen dituen zerbitzu guztietan ez direla oraindik herritarrarekiko harremanak euskaraz bermatzen. Gipuzkoako Foru Aldundiaren kasuan, informazioa euskaraz jasotzeko eskubidea urratu da, euskarazko bertsioan azalpenak gaztelaniaz emateagatik. IruĂąeko Planetarioak berriz, ez ditu euskaldunen hizkuntza-eskubideak aintzat hartu, sarrerak gaztelania hutsean inprimatuta baitauzka.

4. ERANTZUNAK Espainiako Ministerioak ez dio erantzun Behatokiak helarazitako kexari.

Eusko Jaurlaritzak, nahikoa sistematikoki erantzun die Behatokiaren jakinarazpenei. Hizkunearen harpidetzaren kasuan, kexa jaso bezain laster erantzun zuen barkamena eskatuz. Ez zuten mezua gaztelania hutsean bidaltzen ari zirenaren berririk, kanpoko erabiltzaileei bidaltzen zaizkien mezuen jarraipenik ez dutelako egiten. Hala ere, okerra ahalik eta lasterren konpontzen ahaleginduko zirela jakinarazi zuten, eta hala egin bide zuten, kexa gehiagorik ez baita jaso Behatokian. Auzolandegian parte hartu zuen herritarrak galdetegia eta e-maila gaztelania hutsean jaso zituen kasuari dagokionez, Gazteria Zuzendaritzaren esanetan Jaurlaritzak INJUVE eta EAEko gazteen arteko bitartekari lana besterik ez du egin. INJUVEk gaztelania hutsean bidali zuen galdeketa, eta bere ustez inertziak eragin zuen e-maila ere gaztelania hutsean idaztea. Gazteriaren Zuzendaritzak INJUVEri aurrerantzean EAEko herritarrentzat prestatzen dituzten komunikazioetan lurraldean ofizialak diren bi hizkuntzak erabiltzeko eskakizuna egingo diela jakinarazi du. Bi erantzun hauetan argi gelditzen da administrazioko langileek oraindik ere ez dutela behar bezain barneratua herritarrei bidaltzen dizkieten jakinarazpenak ele bietan egiteko duten betebeharra, baldin eta hauek espresuki hizkuntza bakar batean egitea eskatzen ez badute. Oro har, inertzia horiek euskaldunen hizkuntza-eskubideak kaltetzen dituzte ia gehienetan. Nafarroako Gobernuak, ohikoa duen moduan, ez dio Behatokiak helarazitako kexa bakar bati ere erantzun. Ez da harritzekoa, Europako Kontseiluko Adituen Batzordeak euskarari eremu mistoan eremu euskaldunean ematen dion babesaren parekoa emateko eskaera egin arren, Hizkuntza Politikarako Zuzendariaren irakurketaren arabera, txostenean Nafarroako Gobernuak legea ongi betetzen duela esaten baita. Bizkaiko Foru Aldundiak, Urduñako Aterpetxean zerbitzua euskaraz jasotzerik izan ez zuen herritarraren kasuari erantzunez azaldu du, gazte aterpetxeetan egiten den informazioa euskaraz eta gaztelaniaz egoten dela eta Urduñako aterpetxean ematen den informazio ofizial guztia euskarara itzulita dagoela (informazio-orria, oharrak, errotuluak). Informazio-arretarako langileek informazioa euskaraz eman ahal izateko legezko eskakizun guztiak betetzen omen dituzte gainera. Gaztelania hutsezko inprimakia eman izana giza akats bat izan liteke Kulturako Foru Diputatuaren ustez, euskarazkoa ere bai baitago. Ez du azaltzen ordea, zergatik ez zitzaion herritarrari harrera euskaraz egin. Gipuzkoako Foru Aldundiaren jakinarazi digunez “XIX. Mendeko Albuma” web orriaren euskarazko bertsioan hainbat atal gaztelania hutsean badaude, lana fase ezberdinetan burutzen ari delako da, eta webgunearen euskarazko bertsioa otsailaren erdirako egongo da prest. Iruñeko planetarioak ez dio kexari erantzun.

5. SINOPSIAK: KULTURA Zenbakia: 183/2005 Arrazoia:

Erakundea: MINISTERIO DE CULTURA ISBN lortzeko harremanetarako sistema guztiak gaztelania hutsean daude.

Gipuzkoa

Zenbakia: 331/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. KULTURA SAILA DOKUBIDEtik bidali dituzten inprimakiekin batera iritsi zaien gutuna gaztelania hutsean dago.

Gipuzkoa

Zenbakia: 535/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. KULTURA SAILA. HABE 2005eko abuztuaren 25ean HABEk Donostian duen liburutegiko harreran zegoen langilea erdalduna zen.

Gipuzkoa

Zenbakia: 580/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. KULTURA SAILA Herritarrak Eusko Jaurlaritzaren Auzolandegietako programan parte hartu ondoren, koordinatzaileak e-mail bana bidali zien guztiei, esperientziaren inguruko galdeketa batekin batera. E-maila eta galdeketa gaztelania hutsean zeuden.

Gipuzkoa

Zenbakia: 603/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. KULTURA SAILA Hizkunea aldizkari elektronikoaren harpidetza egin du herritarrak. Harpidetza egindakoan mezu elektronikoa igorri diote zerrenda nola erabili azaltzeko. Mezua gaztelania hutsean dago.

Bizkaia

Zenbakia: 604/2005 Arrazoia:

Gipuzkoa

Zenbakia: 605/2005 Arrazoia:

Nafarroa

Zenbakia: 606/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. KULTURA SAILA Eusko Jaurlaritzako HPSk argitaratu berri duen Hizkunea aldizkari elektronikoaren harpidetza egiterakoan, Jaurlaritzaren zerrenden kudeaketarako webgunearen informazioa gaztelaniaz eta ingelesez agertzen da, euskaraz ez. Harpidetzaren konfirmazioa igorri diotenean, mezua gaztelania hutsean (eta gaia ingelesez) jaso du.

Gipuzkoa

Zenbakia: 611/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. KULTURA SAILA Herritarrak alta eman du HOSk kudeatzen duen zerrenda batean. Horren inguruko argibideak helarazi dizkiote mezu baten bidez, gaztelania hutsean

Bizkaia

Zenbakia: 613/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKO JAURLAIRTZA. KULTURA SAILA Hizkunea aldizkari elektronikoaren harpidetza egin du herritarrak. Harpidetza egindakoan mezu elektronikoa igorri diote zerrenda nola erabili azaltzeko. Mezua gaztelania hutsean dago.

Gipuzkoa

Zenbakia: 656/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. KULTURA SAILA Urriaren 26an, musika ekoizpenaren modalitateko dirulaguntza baten proiektua epaimahaiaren aurrean defendatu behar izan zuen. Aurkezpena egitera zihoala, gaztelaniaz egin behar zuela adierazi zitzaion. Herritarrak euskaraz egiteko eskubideari eutsi zion eta euskaraz egin zuen aurkezpena. Laburpen bat egin behar izan zuen gaztelaniaz, erdaldunek uler zezaten. Behartuta egiten ari zela adierazi zien eta berehala moztu zioten.

Gipuzkoa

Zenbakia: 10/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKAL IRRATI TELEBISTA. EITB ETB-1ek abenduaren 30ean Eusko Legebiltzarrean egin zen saioa oso-osorik eman zuen, parlamentari gehienak gaztelania hutsean aritu ziren arren.

Gipuzkoa

Zenbakia: 67/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKAL IRRATI TELEBISTA. EITB Juan Jose Ibarretxek 2005eko otsailaren 1ean Espainiako parlamentuan egin duen agerraldia ezezik bilkura osoa eskaini du zuzenean ETB-1ek. Gormutuentzako hizkuntza kontuan izan du, baina dena gaztelaniaz egin dute.

Bizkaia

Zenbakia: 71/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKAL IRRATI TELEBISTA. EITB 2005eko otsailaren 1ean euskarazko katean Espainiako Kongresuaren osoko bilkura zuzenean eskaini zuten, nahiz eta bertako interbentzio guztiak gaztelaniaz hutsez egin.

Nafarroa

Zenbakia: 637/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKAL IRRATI TELEBISTA. EITB 2005eko urriaren 20an herritarrak EITBra deitu zuen programazioan egondako aldaketa baten inguruan kexa adierazteko. Iurretako telefonora deitzeko esan zioten (946031000). Zenbaki horretara deitu eta emakume batek erdaraz hitz egin zion. Herritarrak eskatu zuen, mesedez, euskaraz zekien norbaitekin pasatzeko eta emakume honek esan zion gaztelaniaz hitz egin ezean telefonoa eskegiko zuela.

Gipuzkoa

Zenbakia: 203/2005

Erakundea: NAFARROAKO GOBERNUA. HEZKUNTZA DEPARTAMENTUA. UNIB. ETA HIZ. POL.

Nafarroa

Arrazoia:

Nafarroako Gobernuko Hizkuntza Politikako Zuzendaritzak gaztelania hutsean bidali dio orain urte t´erdi egin zuen ikastaroaren ziurtagiria.

Zenbakia: 783/2005 Arrazoia:

Erakundea: NAFARROAKO GOBERNUA. HEZKUNTZA DEPARTAMENTUA. UNIB. ETA HIZ. POL. Hizkuntza Politikarako Zuzendaritza Nagusitik bidali duten jakinarazpena zekarren gutunazala gaztelania hutsean dago.

Nafarroa

Zenbakia: 65/2005 Arrazoia:

Erakundea: NAFARROAKO GOBERNUA. KULTURA ETA TURISMO DEPARTAMENTUA Kultura eta Turismo Departamentuaren liburuen legezko gordailua eskatzeko inprimakietan lehen ele bietan zeuden idazpuruak gaztelania hutsean ageri dira.

Nafarroa

Zenbakia: 186/2005 Arrazoia:

Erakundea: NAFARROAKO GOBERNUA. KULTURA ETA TURISMO DEPARTAMENTUA 2005eko apirilaren 19an Baluarten Pekingo Ballet nazionalaren emanaldian sarrerak hartzen zegoen langilea ez zen euskalduna, megafoniako mezuak gaztelania hutsean eman zituzten, eta ekitaldiari buruzko informazio liburuxka ere gaztelania hutsean zegoen.

Nafarroa

Zenbakia: 187/2005 Arrazoia:

Erakundea: NAFARROAKO GOBERNUA. KULTURA ETA TURISMO DEPARTAMENTUA Baluartek programazioa ezagutarazteko herritarren eskura jartzen dituen egitarauak gaztelania hutsean daude.

Nafarroa

Zenbakia: 206/2005 Arrazoia:

Erakundea: NAFARROAKO GOBERNUA. KULTURA ETA TURISMO DEPARTAMENTUA Nafarroako Gobernuaren Argitalpen fondoen saltokira joan da herritarra eta ezin izan du zerbitzua euskaraz jaso. Erosi dituen liburuen faktura gaztelania hutsean luzatu diote eta liburuak sartzeko eman dioten poltsa korporatiboa ere gaztelania hutsean dago.

Nafarroa

Zenbakia: 232/2005 Arrazoia:

Erakundea: NAFARROAKO GOBERNUA. KULTURA ETA TURISMO DEPARTAMENTUA Nafarroako Gobernuko Kultura Departamentuak Nafarroako irudi turistiko berriaren aurkezpen ekitaldira joateko legeak ezarritako eremu euskalduneko erakunde bati bidali dion gonbidapena gaztelania hutsean dago.

Nafarroa

Zenbakia: 694/200 Arrazoia:

Erakundea: NAFARROAKO GOBERNUA. KULTURA ETA TURISMO DEPARTAMENTUA Kultura Kontseilariak gaztelania hutsean bidali dio herritarrari erakusketa baterako gonbidapena.

Nafarroa

Zenbakia: 28/2005 Arrazoia:

Erakundea: IRUÑEKO PLANETARIOA Iruñeko planetarioak gaztelania hutsean luzatzen ditu sarrera-txartelak.

Nafarroa

2.2. Puntualtasuna / sistematikotasuna

Zenbakia: 209/2005 Arrazoia:

Erakundea: BIZKAIKO FORU ALDUNDIA. KULTURA SAILA Urduñako aterpetxean ezin izan zioten harrera euskaraz egin. Hortaz gain bertan dauden informazio-orri, ohar eta errotuluetan ez da euskararik ageri.

Bizkaia

2.2.a. Errepikakortasuna

Zenbakia: 772/2005 Arrazoia:

Erakundea: GIPUZKOAKO FORU ALDUNDIA. KULTURA ZUZENDARITZA Gipuzkoako Foru Aldundiaren www.albumsiglo19mendea.net orrian jarri dituzten grabatuen azalpenak gaztelaniaz daude. Adibidez: Notak: Escala. Leyenda. Orientación representada con una cruz. Inscripción: Leve geometriquement an 1794. Inscripciones manuscritas en el verso y reverso. Están dibujadas las líneas de disparo desde las diferentes baterías.

Gipuzkoa

EREMUA: PUBLIKOA

BESTELAKOAK 1. ESPEDIENTE KOPURUA: 31 Atal honetan hainbat administrazio edo erakundetako kexak landu ditugu, hain zuzen ere, aurreko eremuetan ahokatzerik ez zeuden administrazio eta erakundeei bideratutakoak.

2. ADIERAZLEEN ARABERAKO BALORAZIOA 2.1. Izaera Kexa guztiek herritarren hizkuntza-eskubideak ez ezik, gehienek egungo legeria ere urratzen dute.

Hainbat erakundetako kexak direla kontuan harturik, ez dugu datu nahikorik errepikakortasunari buruzko iruzkina agertzeko. Hala ere, aurreko urteetan jasotako kexak eta aurtengoak kontuan harturik, Bilbao Exhibition Center-BEC erakustazokak eta CORREOS erakundeak aipamen berezia merezi dute. BEC eraikinean Gabon Parkean beste behin ere hainbat kartel eta ohar gaztelania hutsean jarri izan dituzte eta hainbatetan umeekin dauden begiraleak ere ez dira elebidunak. Kexa horiek aurreko urtean ere jaso eta bideratu zituen Behatokiak. Bestalde CORREOS erakundeari bideratutako kexak ere aipatzekoak dira. Behin eta berriz errepikatzen dira zenbait kexa, eta beraz, hizkuntzaeskubideak bermatzeko aurrerapausorik ematen ez dutela ondorioztatzen dugu. Are gehiago, kexa gehienen zioak azken bost urteetan jaso ditugula kontuan hartuta.

2.2.b. Erabilera KEXEN ZIOA Idatzizko komunikazioak Ikasketak Ahozko harremana Eskuorriak

Inprimakiak Errotulazioa

Erabilerari dagokionez hainbat kexa-mota jaso ditugu. Hala ere, ohikoenak idatziko jakinarazpenak izan dira. Aipagarria da, esaterako Nafarroako Gobernuak epaitegietan hartutako erabakia irmo egiteko urratsa behin eta berriro atzeratzea, hain zuzen ere, Orkoien herriko toponimo ofizialari buruz. Izan ere, Aldizkari Ofizialean argitaratzea besterik ez da falta horretarako eta Gobernuak gaztelaniazko toponimoa erabiltzen jarraitzen du. Egun, oraindik, inprimakiak, errotulazioa... gaztelania hutsean daude CORREOS enpresaren bulegoetan; are gehiago, eskutitzei jartzen dieten zigilua ere gaztelania hutsean egoten jarraitzen du. Horrek ez du esan nahi lehenagoko elementuetara besterik mugatzen direla urraketak, 108/2005 espedienteak agertu bezala, bulego horretan txanda hartzeko jarri dituzten makina berrietako txartelak ere gaztelania hutsean daude. Hortaz, nahiko argi geratzen da erakunde horrek ez diela erreparatzen ez hizkuntza ofizialtasunari, ez eta eskubideen bermeari ere. Errotulazioari dagokionez, berriki eraiki diren egoitzetan ere, BEC kasu, gaztelania hutsean jarri dituzte larrialditarako hainbat txartel ere. Gogoan izan dezagun, errotuluak direla hizkuntza-eskubideen babesean esfortzu gutxien, eta halaber, hizkuntza paisaian eragin handia duen elementua.

LEHENDAKARITZA, JUSTIZIA ETA BARNE DEP. NAFARROAKO PARLAMENTUA EUSKO JAURLARITZA LEHENDAKARITZA EUSKO JAURLARITZA. INDUS., TURISMO ETA MERKATARITZA SAILA EUSKO JAURLARITZA LUR. ANTOLAMENDU ETA INGURUMEN SAILA EUSKO JAURLARITZA NEKAZARITZA ETA ARRANTZA SAILA ARABAKO BILTZAR NAGUSIAK FICOBA GIPUZKOAKO FORU ALDUNDIA DIPUTATU NAGUSIA BEC. BILBAO EXHIBITION CENTRE EAEKO ARARTEKOA

1 2 4 1 2 1 1 1 2 1

Lehen esan bezala atal honetan hainbat administrazio txertatu badugu ere, bi erakunde aipatu nahiko genituzke. Batetik, CORREOS enpresa izango genuke, izan ere, hizkuntza normalkuntzari eta hizkuntza-eskubideen bermeari begira erakutsi duen jarreran atzerapauso zantzuak daudela esan baitezakegu. Bestetik, BEC aipatu behar dugu; izan ere, Euskal Herriko zein nazioarteko erreferentea izanik, ez dago onartzerik, oinarrizko elementuetan euskarari emandako trataera, edota aurreko urteetan argitaratzen zuen aldizkarian euskarari tokirik egin ez izana.

2.3. Larritasuna

4. ERANTZUNAK Oso larria da Eusko Jaurlaritzako Industria, Turismo eta Merkataritza sailak euskarazko dokumentaziorik onartu ez izana. Egun, sail horrek kudeatzen du patenteen bulegoa, eta eskaerak Madrilera igorri behar badira ere, Euskal Autonomia Erkidegoko Administrazioak bitartekoak jarri beharko lituzke herritarrak eskaera euskaraz egin badu, hori onartu eta itzulpenaz arduratzeko. Ezin uka dakioke herritarrari euskaraz zuzentzeko eskubidea. Hori berori CORREOS enpresarekin ere gertatu izan zaio herritar bati, izan ere, erreklamazioak aurrera egin zezan nahi izanez gero, gaztelaniaz bidaltzeko eskatu zion langile batek herritarrari.

Zenbait kasutan, CORREOSek, esaterako, beraiei dagokien kexa konponduko dutela adierazten zaio Behatokiari, baina zerbitzuetarako kontratatzen dituzten enpresei ere hizkuntza-irizpideak kontuan hartzeko eskatuko dietela azaltzen dute. Beste zenbait erakundek, besteak beste Eusko Jaurlaritzako Ingurumen eta Lurralde Antolamendu sailak edo Eusko Legebiltzarrak, horrelakorik gerta ez dadin neurriak hartzen ari direla adierazi dute; bai eta bidean ari direla ere. Horrelakoetan ere, Behatokiak begi onez hartu ditu erantzunak, izan ere, herritarren hizkuntza-eskubideak bermatzeko prestutasun handia azaltzen da

3. ADMINISTRAZIOEN ARABERAKO BALORAZIOA ADMINISTRAZIOA CORREOS MINISTERIO DE AGRICULTURA, PESCA Y ALIM EUSKO LEGEBILTZARRA NAFARROAKO GOBERNUA.

Atal honetan aztertutako kasuei dagokienez, gehienetan erantzuna bidali dute kexa jaso duten erakundeek. Oro har, erantzun guztietan Behatokiak egindako lana onetsi egin dute, bai eta eskertu ere kexak bidali izana.

8 1 3 3

Azkenik, beste kasuren batean, FICOBAn esaterako, akatsa izan dela jakinarazi eta konpondu egin dutela adierazi dute, izan ere, materiala euskaraz egonik ere Nafarroara gaztelaniaz besterik ez zuten bidali. Edota Euskal Autonomia Erkidegoko Arartekoaren kasua, herritarrari inkesta gaztelaniaz

igorri zitzaion, eta haiek azaldu bezala, akatsa besterik ez zen izan, euskarazko bertsioa bidaltzen dietelako erreklamazioa euskaraz egiten duten herritarrei. Kasu horietan ere, Behatokia bezalako erakundeen lanaren garrantzia islatzen da, konponbide ahalik eta azkarrena emango dela bermatzeko. Nafarroako Gobernutik zein Parlamentutik erantzunik ez da izan.

Arrazoia:

http://www.kzgunea.net webgunean euskarari tratamendu axolagabea ematen zaio. hainbat eduki gaztelania hutsean daude, estekak adibidez, euskarazko orrian egonik, gaztelaniazko orrira eramaten dute lotura batzuk (Foroa adibidez). Lehen orrian esaldi hau gaztelaniaz dago soilik: entrada accesible euskera accesible castellano accesible entrada general euskera no accesible castellano no accesible... eta abar.

Zenbakia: 271/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. LEHENDAKARITZA Komunikaziorako Idazkaritza Nagusiak 2005eko maiatzean zehar 3 komunikazio bidali ditu gaztelania hutsean hedabideetara

Araba

Zenbakia: 74/2005 Arrazoia:

Nafarroa

Zenbakia: 428/2005 Arrazoia:

Erakundea: NAFARROAKO GOBERNUA. LEHENDAKARITZA, JUSTIZIA ETA BARNE DEPART. Etxarri-Aranazko liburuzain lanpostuari inolako hizkuntz eskakizunik ezartzen ez dion lekualdatze-lehiaketaren aurkako helegitea.

Nafarroa

Zenbakia: 641/2005 Arrazoia:

Erakundea: NAFARROAKO GOBERNUA. LEHENDAKARITZA, JUSTIZIA ETA BARNE DEPART. Nafarroako Auzitegiak ORKOIEN toponimoaren aldeko epaia eman arren, Nafarroako Gobernuak ORCOYEN erabiltzen jarraitzen du NAOn.

Nafarroa

Zenbakia: 415/2005 Arrazoia:

Erakundea: NAFARROAKO PARLAMENTUA, LEHENDAKARITZA Nafarroako Parlamentuko Hezkuntza Batzordeko lan saioan parte hartzeko gonbidapen eskutitza gaztelania hutsez jaso du herritarrak. Orriaren eta faxaren idazpuruak ere gaztelania hutsez daude.

Nafarroa

Zenbakia: 110/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. INDUSTRIA, TURISMO ETA MERKATARITZA SAILA 2005/02/11n Eusko Jaurlaritzak Gasteizko Samaniego kalean duen 'Europar Kontsumo Bulegoan' ez sarrerako segurtasuneko langileak, ez harrerako funtzionarioak, ezta bulego barruan kontsumitzailearen kexuak kudeatu behar dituenak ere, ez zekiten euskaraz. Azkena beste norbaiten bila jeiki zen, eta beste erdaldun batekin etorri zitzaion herritarrari.

Araba

Zenbakia: 508/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. INDUSTRIA, TURISMO ETA MERKATARITZA SAILA Eusko Jaurlaritzak kudeatzen duen Oficina Española De Patentes y Marcasen Bulegoan marka erregistratzeko ematen dituzten inprimakiak gaztelania hutsean daude. Euskarazkorik baduten galdetuta ezetz erantzun diote herritarrari. Gainera, espedientea atzera bota dute eskaera euskaraz idatzita bidaltzeagatik

Bizkaia

Zenbakia: 719/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. INDUSTRIA, TURISMO ETA MERKATARITZA SAILA Industria, Merkataritza eta Turismo Saileko Nazioarteratzeko Zuzendaritzatik enpresa bati bidali dioten agiriaren euskarazko bertsioak akats asko ditu.

Bizkaia

Zenbakia: 720/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. INDUSTRIA, TURISMO ETA MERKATARITZA SAILA Industria, Merkataritza eta Turismo Sailetik enpresa bati bidali dioten jakinarazpenean, Sailarekin sinatu beharreko lankidetza erabakiaren euskarazko eta gaztelaniazko aleak, biak sinatzeko eskatu diote.

Bizkaia

Zenbakia: 597/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. LURRALDE ANTOLAMENDU ETA INGURUMEN SAILA Eusko Jaurlaritzako Lurralde Antolamenduko Sailaren ordezkaritzan dirulaguntza baten eskaerarako dokumentazioa aurkezterakoan herritar batek bertako langileari euskaraz egin zion arren, honek gaztelaniaz erantzun zion eta azkenean gaztelaniaz hitz egiten bukatu zuten.

Zenbakia: 404/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. NEKAZARITZA ETA ARRANTZA SAILA Vital Kutxak 2005eko Mahats Bilketaren XXII. Festako kartelaren aurkezpena egiteko prentsaurrekorako oharra bidali zuen hedabideetara. Bertan Eusko Jaurlaritzako Nekazaritza Saileko ordezkari batek parte hartu zuen. Prentsa ohar hau gaztelania hutsean bidali zuten hedabideetara.

Araba

Zenbakia: 403/2005 Arrazoia:

Erakundea: ARABAKO FORU ALDUNDIA. NEKAZARITZA SAILA Vital Kutxak 2005eko Mahats Bilketaren XXII. Festako kartelaren aurkezpena egiteko prentsaurrekorako oharra gaztelania hutsez idatzita zegoen. Bertan Arabako Nekazaritza Foru Diputatuak parte hartu zuen. Prentsa ohar hau gaztelania hutsean bidali zuten hedabideetara.

Araba

Zenbakia: 146/2005 Arrazoia:

Erakundea: ARABAKO BILTZAR NAGUSIAK Prentsa arduradunak gaztelania hutsean bidali ditu hedabideetara prentsa deialdia eta prentsa oharra 2005eko martxoaren 11n.

Araba

Zenbakia: 9/2005 Arrazoia:

Erakundea: GIPUZKOAKO FORU ALDUNDIA. FORU DIPUTATU NAGUSIA Gipuzkoako Foru Aldundiak eta Diario Vasco egunkariak "blog¬amp;roll" izeneko lehiaketa antolatu dute. Maiatzaren 3tik aurrera Diario Vasco egunkarian sortutako blogak saritzeko lehiaketa da. Interfaze delakoa gaztelania hutsean dago.

Gipuzkoa

Zenbakia: 715/2005

Erakundea: FICOBA

Nafarroa

5. SINOPSIAK: BESTELAKOAK Zenbakia: 107/2005 Arrazoia:

Erakundea: CORREOS Donostiako Urdaneta kaleko Posta Bulegoan erabiltzaileen eskura jarri duten eskuorri-egutegia gaztelania hutsean dago.

Gipuzkoa

Zenbakia: 108/2005 Arrazoia:

Erakundea: CORREOS Donostiako Urdaneta kaleko posta bulegoan txanda hartzeko makinak jarri dituzte. Makina horrek luzatzen dituen txarteletan gaztelania da nagusi.

Gipuzkoa

Zenbakia: 134/2005 Arrazoia:

Erakundea: CORREOS Donostiako posta bulego nagusian errotulazio guztia gaztelania hutsean dago, baita inprimaki batzuk ere.

Gipuzkoa

Zenbakia: 181/2005 Arrazoia:

Erakundea: CORREOS Lizarrako postetxean erreklamazio bat jartzera joan zen herritarra. Herritarrak euskaraz idatzi zuen erreklamazioa. CORREOSeko enplegatuak ez zuen erreklamazioa hartu nahi izan eta erreklamazio gaztelaniaz idaztera behartu zuen herritarra.

Nafarroa

Zenbakia: 212/2005 Arrazoia:

Erakundea: CORREOS Donostiako posta bulego batean erabiltzaileen eskura dauden inprimaki guztiak (burofaxak, errenboltsoak, giroak) gaztelania hutsean daude.

Gipuzkoa

Zenbakia: 333/2005 Arrazoia:

Erakundea: CORREOS Laneko kontu batengatik erreklamazio bat bidali zuen herritarrak Gasteizko Posta eta Telegrafo buruari zuzenduta eta euskaraz idatzita. Telefonoz deitu eta berak ez zekiela euskaraz eta ezta zertan jakinik ere jakinarazi zion herritarrari modu txarrean eta erreklamazioak aurrera egitea nahi bazuen gaztelaniaz idatzi beharko zuela berak faxez bidaliko zion inprimakian. Inprimakia iristen ez eta herritarrak telefonoz deitu zuen. Bitartean kexa bideratu zutela jakinarazi zioten. Hala ere inprimakia eskatu zuen. Inprimakia gaztelania hutsean jaso zuen.

Araba

Zenbakia: 336/2005 Arrazoia:

Erakundea: CORREOS Lantokian jaso dudan gutunaren azaleko zigilu-marka gaztelania hutsez dago gutuna Bizkaitik datorren arren.

Nafarroa

Zenbakia: 395/2005 Arrazoia:

Erakundea: CORREOS Correosen giro postala jartzera joan zen herritarra eta giroa egiteko inprimakiak gaztelania hutsean zeuden.

Bizkaia

Zenbakia: 308/2005 Arrazoia:

Erakundea: MINISTERIO DE AGRICULTURA, PESCA Y ALIMENTACIÓN Maiatzean Baskoniaren partida batean Nekazaritza ministerioaren kanpaina baten berri eman zuten eta horretarako inkesta bat eman ziguten partidara joan ginen guztioi. Inkesta hori gaztelania hutsez zegoen

Araba

Zenbakia: 19/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKO LEGEBILTZARRA 2005eko urtarrilaren 3an Eusko Legebiltzarreko Lehendakaritzatik gaztelania hutsean bidali zuten hedabideetara prentsa oharra.

Araba

Zenbakia: 20/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKO LEGEBILTZARRA Eusko Legebiltzarreko ZABALIK zerbitzutik gaztelania hutsean bidali dute jakinarazpena eta informazioa hedabideetara.

Araba

Zenbakia: 52/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKO LEGEBILTZARRA Eusko Legebiltzarretik gaztelania hutsean bidali zuten Legebiltzarrean onartutako Euskadiko Erkidegoaren Estatutu Politikoa eraberritzeko proposamena eskuratu ahal izateko egin beharrekoari buruzko informazioa.

Bizkaia

Zenbakia: 536/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKAL AUTONOMIA ERKIDEGOKO ARARTEKOA Arartekoak herritarrak bidalitako kexaren erantzunarekin batera galdesorta bat bidali dio. Galdetegia gaztelania hutsean dago.

Bizkaia

Zenbakia: 82/2005

Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. LEHENDAKARITZA

Gipuzkoa

Arrazoia:

FICOBAk Nafarroako Nekazaritza Produkzio Ekologikoaren Kontseiluko bazkide diren ekoizleei 2006ko maiatzaren 26, 27 eta 28an egingo den Bioterra 2006 azokaren berri emanez bidali dien informazioa gaztelania hutsean dago.

Zenbakia: 24/2005 Arrazoia:

Erakundea: BILBAO EXHIBITION CENTER. BEC BECeko Gabon Parkean barraketan jarri dituzten errotulu batzuk gaztelaniaz hutsean daude, hala nola, "no está permitido el acceso a los menores de 8 años si no van acompañados de un adulto", "prohibido comer en esta zona" eta abar.

Bizkaia

Zenbakia: 25/2005 Arrazoia:

Erakundea: BILBAO EXHIBITION CENTER. BEC BECeko eraikin guztietan, larrialdietako irteeren errotulazio finkoa gaztelania hutsean dago.

Bizkaia

EREMUA: PUBLIKOA

UDALAK 1. ESPEDIENTE KOPURUA: 121

2. ADIERAZLEEN ARABERAKO BALORAZIOA 2.1. Izaera Bideratutako espediente guztiek dute kexa izaera, eta beraz, kasu guztietan urratu da hizkuntza-eskubidea. Era berean, kasurik gehienetan eskubidea ez ezik legea ere urratu da. Udal administrazioa eta udalerria arautzen dituen ordenantzak ere kasu askotan urratu izan dira. 2.2. Puntualtasuna / sistematikotasuna 2.2.a. Errepikakortasuna Kontuan harturik Euskal Herriko udalei buruzko azterketa egiten ari garela, zaila da puntualtasun edo sistematikotasunaz hitz egitea modu orokorrean, hala ere, zenbait udaletan horren zantzuak daudela egiaztatu ahal izan dugu. Are gehiago, zenbait toki administraziotan atzerapausoak ere eman izan dira.

2.2.b. Erabilera KEXEN ZIOA Ahozko zerbitzua gaztelaniaz Idatzizko jakinarazpen pertsonalizatua gaztelaniaz Idatzizko jakinarazpen orokorrak gaztelaniaz Inprimakiak gaztelania hutsean Publizitatea gaztelania hutsean Errotulazioa gaztelania hutsean Webguneak gaztelania hutsean Lanpostuetako derrigortasunak kentzea Kultur ekitaldirik ez euskaraz Ikastarorik ez euskaraz Bestelakoak

Zenbait udalek hedabideekin duten idatzizko harremanetan gaztelania besterik ez erabiltzea da askotan errepikatzen den kexen zioa. Bestalde, herritarrei

helarazten zaizkien jakinarazpenetan gaztelania besterik ez agertzea ere ohikoa da, kasu askotan inprimakia ele bietan egon arren.

ERMUA 2 GETXO 1 LEIOA 1 LEKEITIO 1 PORTUGALETE 3 SANTURTZI 1 SESTAO 1

Aipatzekoa da, hainbat udal administraziok hedabideei igortzen dizkieten jakinarazpenak behin eta berriz gaztelaniaz izaten direla, edota Udalak argitaratzen dituen aldizkarietan euskararen presentzia atzerriko hizkuntzen presentziaren parekoa izatea... Bestalde, kartelak, oharrak, iragarkiak eta abar gaztelania hutsean jartzeak ere kexen zio nagusienetakoa izaten jarraitzen du, ondorioz, aurreko urteetan jasotako joerari eutsi egin zaio berriz ere. Azkenik, udalak eskaintzen dituen hainbat zerbitzutan euskararen eta gaztelaniaren arteko orekarik ez egotea behin eta berriro salatu dute herritarrek: euskarazko ikastaro gutxiago eskaintzea...

IRUÑERRIKO MANKOMUNITATEA 2 BAZTAN 4 OLAZTI 13 ORKOIEN 1 UHARTE-IRUÑA 1 ZIZUR NAGUSIA 1

Udal horiek guztiek eragindako hizkuntza-eskubideen urraketak kontuan harturik, Behatokiak horietarik zenbait propio agertu nahi izan ditu larritasunarengatik: Azkoitiko Udala

2.3. Larritasuna 2005 urtean Euskal Herriko udaletan izandako eskubide urraketen larritasunak aurreko urteetakoa gainditu duela esan behar dugu. Horrela, herritarren arteko bereizkeria kasu oso agerikoak izan direla egiaztatu ahal izan dugu. Hona hemen horien arteko batzuk: • • • • •

Ume euskaldunentzako musika ikastarorik ez eskaintzea. Umeentzako jardueretan hezitzaile elebidunik ez egotea Euskaraz egindako eskaeren erantzunak izugarri atzeratzea. Udalak helduentzat eskaintzen dituen ikastaroetatik %1,56 besterik ez izatea euskaraz. Bandoak sistematikoki gaztelaniaz argitaratzea, lehen ele bietan argitaratzen ziren arren.

Udalak izendatutako arkitekto-tekniko zerbitzu-buruak ez zuen lanpostu horri dagokion hizkuntza eskakizuna egiaztatu. Halaber, hizkuntzaren ezagutza egokia ez ezik, lanpostu horri dagokion A mailako titulaziorik ez zuen, baina horri ez zion erreparatu Behatokiak Behatokiak landutako informazioaren arabera, Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzak honakoa jaso zuen hartutako neurriari buruz egindako txostenean: Egia esan, erabat larri, arauz kontrakoa eta baita Azkoitiko Euskararen Udal Plangintzaren aurkako neurria da, udal-arkitekto/zerbitzu-buru lanpostua betetzerakoan lanpostuak ezarrita duen 4. HE-ren egiaztagiria lortuta ez daukanik horretarako izendatu gura izatearen proposamena egitea. Izan ere, aipatu neurria indarrean dagoen legeriaren aurka zetorren, besteak beste, 86/1997 Dekretuaren aurka, Euskal Autonomia Elkarteko herri administrazioetan euskararen erabilera normalizatzeko prozesua arautuko duena; edota 6/1989 Funtzio Publikoaren Legearen aurka.

3. ADMINISTRAZIOEN ARABERAKO BALORAZIOA Behatokiak oso larritzat jo zuen hartutako neurria, izan ere, udalaren funtzionamendua euskaraz izateko oztopo berria baitzen.

ADMINISTRAZIOA GASTEIZ 10 AGURAIN 1 GOPEGI 1 DULANTZI 1 ZIGOITIKO UR PARTZUER. 1 BILBO 15 ABADIÑO 1 BARAKALDO 8

ZALLA 1 DONOSTIA 23 ARETXABALETA 1 ARRASATE 1 AZKOITIA 2 ERRENTERIA-ORERETA 2 HERNANI 1 OIARTZUN 3

BASAURI 2 BERMEO 1 DERIO 5 DURANGO 1

ORDIZIA 1 BAIONA 2 MIARRITZE 1 IRUÑEA 4

Basauriko Udala Basauriko Udalak derrigorrezko hizkuntza ezagutza kendu zion Giza Balaibide Atal Buruari. Gertaeren hurrenkerari buruzko pare bat datu ematearren, hona hemen aipatu lanpostuaren derrigorrezko hizkuntza eskakizunari buruzko gorabeherak: •

2005eko otsailaren 8ko Euskara Batzordearen bileran, Lehendakariak langile bati euskararen ezagutzaren derrigortasun data bi urtez

• • • • •

atzeratzeko proposamena egin zuen. Bi jarreren artean berdinketa izan zenez, Lehendakariaren botoak erabaki zuen. Hala ere, Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzara proposamenaren berri helaraziko zitzaiola adierazi zuten. Bai Euskara Teknikariaren txostenaren arabera, bai eta Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzatik igorritako txostenaren arabera, derrigortasun dataren aldaketa bidezkoa ez zela agertu zuten. Halaber, langileak 2003ko irailaren 30ean derrigortasunetik salbuetsita egotea eskatu zuen. 2004ko azaroaren 19an erantzunik jaso ez zuenez isiltasun administrazioa eskatu zuen. Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzak horren inguruan prestatutako txostenaren arabera, langileari ezin zaio hizkuntzaren ezagutzarengatiko salbuespenik eman. 2005ko ekainaren 8an onartu egin zitzaion isiltasun administratiboa, eta ondorioz, langilea euskararen derrigorrezko ezagutzatik salbuetsi dute. Horrela, lanpostuari derrigorrezko hizkuntza eskakizuna kentzea izan da honen atzean egon den azken helburua, bide desberdinak erabili edo baliatu badituzte ere.

Kontuan harturik Giza Baliabide Atal Buruaren funtzioak, ez zegoen ulertzerik Alkatetzak kalte ondoriorik izango ez zela ondorioztatzea, eta beraz, salbuespena ematea. Lanpostu horri derrigorrezko hizkuntza eskakizuna kendurik, herritarren eta langileen hizkuntza-eskubideen urraketei bidea eman zitzaiola uste dugu, bai eta Udalean hizkuntzaren normalizazioari galga edo balazta jarri ere. Donostiako Udala Donostiako Udalari dagokionez, bi eremu dira agertu nahiko genituzkeenak: batetik, langileen hizkuntza eskakizunekin lotutako kexak eta, bestetik, udal ordenantzari jarraitzen ez dioten txartelak. Lehenari dagokionez, bi kasu berezi landu dira 2005 urtean. Lehena Kirol Patronatuko Antolamendu eta Giza Baliabideetarako Arduradunaren lanpostuari hizkuntzaren ezagutza maila 4. hizkuntza eskakizunetik 3.era jaitsi izana izan da. Oraingoan ere, Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzak 2005eko irailean igorritako txostenaren arabera, lanpostu horri 4. hizkuntza eskakizuna zegokion. Donostiako Udalak erabilitako argudioa: 4. HE eskatuz gero ez ote da hautagai kopuru murritza egongo. Baina legearen arabera 4. eskakizuna jaitsi daiteke, baldin eta aurkezten diren guztiek maila hori gainditu ez eta 3.a egiaztatzen badute. Hortaz, ez zegoen zertan jaitsi hizkuntza eskakizuna; are gehiago, 1. hizkuntza eskakizuna jarriz gero, segurki, hautagai gehiago izango zen, lanpostuak eskatzen duen hizkuntza gaitasunik izan ez arren.

Bestalde 2005eko urtarrilean Udal Batzak onartu zuen Instalazio Arduradunetako 6 lanpostuetan 2. hizkuntza eskakizuna ezartzea, bai eta horien iraungitze data ere. Kasu horretan irailean Udalbatzak bi lanposturi derrigortasuna kentzea erabaki zuen. Patronatua euskararen erabilera eta normalizazio plan berezi baten barruan dago; are gehiago, estrategikotzat hartu zen Patronatuan normalizazioaren aldeko apustua egitea. Hartara, ulertezina gertatu da estrategikoa den eremu batean hizkuntza eskakizunen derrigortasunak kentzea. Bigarrenari dagokionez, kezka handiz hartu du Behatokiak hiriko paisaian hain ohikoak diren txarteletan euskararen presentzia eskasa. Donostiako Udal Ordenantzak, 23, 24 eta 25. artikuluetan, arautu egiten du publizitatean eta bide seinaleetan euskarak izan behar duen trataera. Hala ere, behin eta berriro, eta nahikoa sistematikoki, gaztelania hutsezko txartelak jarri izan dira 2005 urtean Donostian zehar: bide seinaleak, ekimen kulturaletako ikuskizunetan etab. Lesakako (eta Lakuntzako) Udala 2004ko uztailean legeak ezarritako eremu euskalduneko hainbat udal eta mankomunitateko ordezkariak bildu ziren eta Foru Aginduaren proiektua aztertu zuten. Proiektuak lanpostu horietako euskara nahitaezko baldintzatzat jotzen ez zuela ikusirik, udalei mozioa bidaltzea erabaki zuten, behin onartutakoan, Parlamentuko taldeen aurrean aldaketa-proposamena gisa aurkeztu eta idazkari eta kontu hartzaileen lanpostuetarako euskararen ezagutza nahitaezko baldintza izatea lortzeko. Mozioan zera jaso zen: Idazkari edo kontu hartzailea lanpostuak betetzeko euskara jakitea ezinbestekoa izanen da, plaza beteko den toki entitatearen plantilla organikoan horrela zehaztuta dagoenean. Horrela, lanpostu horiek bete nahi dituztenek Euskararen Gaitasun Agiria edo haren agiri baliokidea izan beharko dute...” Lesakako Udaleko Alkateak 2004ko abuztuaren 27an Ebazpena onartu zuen eta horren arabera, Foru Aginduaren proiektuan aldaketak eskatzeko eskatu zuen, besteak beste, idazkari eta kontu-hartzaileetarako lanpostuetan EGA izateko derrigortasuna. Lakuntzako Udalak, aldiz, 2004ko ekainaren 25ean egindako Osoko Bilkuran gauza bera onartu zuten. Ondoren Lesakako Udalak, 2005eko otsailaren 4an onartu zuen plantilla oganikoa eta horren arabera idazkari eta kontu hartzailearen lanpostuetan euskaraz jakitea eskatu zen, ahoz eta idatziz. Lakuntzako Udalak 2005eko otsailaren 25eko osoko bilkuran onartu zuen plantilla organikoa, eta horren arabera, euskara jakitea ezinbestekoa da.

Hala ere, 2005ko apirilaren 15eko Osoko Bilkuran Lesakako Udalak moldatu egin zuen plantilla organikoa eta idazkari eta kontu-hartzaileen lanpostuetan 1. jakite-maila eskatzea deliberatu zuten. Horren ondorioz, 2004ko abuztuaren 27an Nafarroako Parlamentuari eskatu ziotena ez diote beren buruari aplikatzen. Are gehiago, Nafarroako Gobernuak argitaratutako Aginduak aukera irekia utzi zien Udalei egoki ikusten zuten ezagutza maila eskatzeko. Hortaz, udalen esku geratu zen hizkuntzaren ezagutza maila zehaztea. Azkenean, ez zen lortu Nafarroako Gobernuak idatziz jasotzea derrigortasuna, hala ere, udalen esku utzi zuen. Lesakako Udalak hartutako erabakia hilabete batzuk lehenago Nafarroako Parlamentuari eskatu ziotenari kontrajarri zitzaion. Alegia, Nafarroako Parlamentuari eskatu egiten zioten EGA derrigorrezko maila izatea eta beraiek ez zuten bete nahi izan. Hori dela eta, Behatokiaren iritziz, Lesaka eta Lakuntzako udalek aurrera eraman zuten Nafarroako Gobernuak zuen asmo murriztailea, haien interesen alde, eta udalak euskaraz funtzionatu ahal izateari galga jarri zioten.

Portugaleteko Udala Guraso talde batek helarazitako kexaren arabera, Udal Musikaren eskaintzan euskarak ez du ia tokirik, izan ere, musika treSna jakin batzuetan trebatzeko bakarkako saio batzuk kenduta, gainerako gai guztiak gaztelaniaz soilik irakasten dira.

• • • • • •

Udaleko langileak: Udaleko 36 langilek (%2,5) euskaraz derrigorrez jakin beharko dute. Orotara, 1400 langile baino gehiago dago. Hizkuntza-eskakizunak zehazteko batzordea eta euskarazko toponimia finkatzeko batzordea desegingo dira. Udaletxean euskaraz artatua izateko eskubidea galduko da. Toponimoetan euskararen presentzia ez da derrigorrezkoa izango. Kale izendegiek ele bietan egoteari utziko diote, aurrerantzean izenak gaztelaniaz besterik ez baitira agertuko. Udaleko gobernu taldeak hainbat erabaki hartzeko eskumenak izango ditu, ez, ordea, Udalbatzak.

Iruñeko Udalak, Nafarroako Gobernuak lehenago egin bezala, legeak ezartzen dizkion betebeharrak onartu beharrean legea bera aldatzearen aldeko apustua egin zuen euskararekiko konpromisoak saihesteko. Oraingoan ordenantzak dira. Azken horien betetze eza sistematikoa epaitegietan behin eta berriro erakusteak ekarritako ondorio politikoa ordenantzak aldatzea izan da. Euskaldunak, beraz, haien eskubideak betearazi nahi badituzte irteerarik gabeko kalean aurkitzen dira, izan ere, epaitegietan salatuz gero, ordenantza aldatzen dute; salatzen ez badugu, berriz, ez dute betetzen. Ordenantza aldaketa onartuta, Iruñeko euskaldunen hizkuntza-eskubideak, orain arte bezala, urraturik gertatuko dira eta ez dugu epaitegietara jotzeko euskarri legal nahikorik izango. Ondorioz, Udalak zigorgabetasun edo inpunitate osoz joka lezake.

Egun Portugaleteko LMHko ikastetxeetan ikasleen %62,8 D ereduan daude matrikulatuta eta DBHko ikastetxeetan %44,25.

Aldaketa proposamenean zerbitzua euskaraz bermatzeko plangintzak desagertzen dira. Beraz, agerikoa da Udalaren asmoa epe eta helbururik gabe ez baitago aurrerapausorik ematerik.

Hartara, Portugaleteko Musika Eskolak egiten duen eskaintzak ez du bat egiten ikasleen hizkuntza gaitasunarekin eta ikasleek hautatutako hizkuntzan zerbitzua jasotzeko eskubidearekin.

Benetan esanguratsua da herritarren arreta kudeatzen duten lanpostuen aipamenaren desagerpena. Inondik hasi behar bada zerbitzua euskalduntzen bertatik da, dudarik gabe. Hala ere, ordenantzatik kendu dute.

Duela hogei urte baino gehiago euskarari esleitutako ofizialtasunaren ondoriozko eskubidea da gurasoek aldarrikatzen dutena. Halaber, euskaraz ikasi nahi duten ikasleekiko bereizkeria larria gertatzen dela ondorioztatu zuen Behatokiak, hain zuzen ere, gaztelaniaz ikasi nahi dutenekin alderatuz gero, aukera gutxiago eskaintzen zaielako.

Atzerapauso berri baten aurrean gaude. Udalak euskaldunon hizkuntzaeskubideen urraketa sistematikoa betikotzeko oinarria jarri du jada, aldaketak onartu egin baitziren. Olaztiko Udala

Iruñeko Udala Iruñeko Udalari dagokionez, izandako kexez gain, oso aipagarria da euskararen erabilera arautzeko udal ordenantzan egindako aldaketak. Hartara, 2005ean Udalbatzak Ordenantzaren zazpi artikulu aldatzea erabaki zuen. Horrela, Ordenantzaren 7, 13, 14, 15, 20 eta 21. artikuluak aldatu zituzten. Hona hemen aldaketa horien ondorio nagusiak:

2005eko otsailaren 16an Nafarroako Aldizkari Ofizialak Olaztiko Udalak onartutako euskararen erabileraren ordenantza berria argitaratu zuen. Ordenantza berriak Euskararen Legearen irakurketa murritzari eusten dio eta atzerapausoak eragingo ditu hizkuntzaren normalizazioan. Hortaz, juridikoki helegiteko zirrikiturik utzi ez arren, nahiko argia da horren atzean dagoen asmoa.

Are gehiago, ordenantza aldatuta ere Olaztiko Udalak sistematikoki urratu du berak ezarritako ordenantza berria ere. Horrela, Udalak herritarren esku jarritako bando, erabaki, jakinarazpen, agiri eta ebazpen gehienak gaztelania hutsean eman izan ditu argitara urte osoan zehar.

4. ERANTZUNAK Udalei helarazitako kexen erantzunak udalen araberakoak izan dira. Horrela, zenbait udalek kexa bidali eta jarraian erantzun izan diote Behatokiari kexaren inguruan, eta horietarik askotan horrelakorik berriz ere ez gertatzeko edota zioa konpontzeko mekanismoak abian jarri dituztela jakinarazi dute. Horietan aipagarriak dira, esaterako, Hernani, Abadiño zein Aretxabaleta.

Zenbakia: 21/2005 Arrazoia:

Erakundea: AGURAINGO UDALA Aguraingo eskualdeko alkateek Vital Kutxari zuzenduriko protesta gutuna gaztelania hutsean bidali zuten hedabideetara.

Araba

Zenbakia: 461/2005 Arrazoia:

Erakundea: GOPEGI UDALA Zigoitiko Kirikio Euskara Taldeak hitzaldi bat antolatzeko eskaera idatzia egin zion udalari, euskaraz. Erantzuna gaztelania hutsean jaso zuten eta gainera hitzaldia egin behar zeneko eguna pasatu ondoren. Eskaera gaztelaniaz eginez gero berehala erantzuten omen du udalak.

Araba

Zenbakia: 673/2005 Arrazoia:

Erakundea: DULANTZIKO UDALA Dulantziko Udalak gaztelania hutsez argitaratu zuen iragarkia prentsan.

Araba

Zenbakia: 375/2005 Arrazoia:

Erakundea: ZIGOITIKO UR PARTZUERGOA Zigoitiko Ur Partzuergoak gaztelania hutsean bidali die jakinarazpena herritarrei.

Araba

BIZKAIA

Bestela, badira kasu guztiei ez, baina zenbaiten inguruko argibideak eman dituzten udalak, Bilbokoa, Donostiakoa edo Iruñerriko Mankomunitatea kasu. Hala ere, badira inoiz ere erantzun ez dutenak, kexa larriak izan diren arren, besteak beste, Gasteiz, Barakaldo, Portugalete.

Zenbakia: 27/2005 Arrazoia:

Erakundea: BILBOKO UDALA Bilboko Udalak gaztelania hutsean bidali dizkio bi jakinarazpen elkarte bati.

Zenbakia: 127/2005 Arrazoia:

Erakundea: BILBOKO UDALA ARRIAGA ANTZOKIko euskarazko weborrian sarrerak erosteko esteka sakatu eta delako orria gaztelaniaz agertu zitzaion herritarrari.

Bizkaia

Zenbakia: 166/2005 Arrazoia:

Erakundea: BILBOKO UDALA Bilboko Udaleko Txurdinaga Kiroldegian hainbat txartel gaztelania hutsean idatzita zeuden.

Bizkaia

Zenbakia: 171/2005 Arrazoia:

Erakundea: BILBOKO UDALA Bilboko La Casilla parkean XIX. mendeko zaldiko-maldikoa dago. Oso txartel politak dituzte tiketak saltzeko kabinan, baina euskara traketsean: "Ven a disfrutar del tiovivo de madera del siglo XIX" eta euskaraz "Zatoz IXI.mendeko egunero zaldiko maldikoaz gozatzera”

Bizkaia

Zenbakia: 343/2005 Arrazoia:

Erakundea: BILBOKO UDALA Salaketa bat jartzera joan zen Bilboko Udalera. Harrerako langileak ez zekien euskaraz. Hala ere, salaketa Udaltzaingoaren komisaldegian jarri behar zuela jakinarazi zion. Komisaldegiko harreran zegoen udaltzainak ere ez zekien euskaraz. Hurrengo langileari euskaraz eman zizkion azalpenak. Salaketaren kopia, ordea, gaztelania hutsean luzatu zitzaion.

Bizkaia

Zenbakia: 407/2005 Arrazoia:

Erakundea: BILBOKO UDALA Bilboko Udalak san Joan gaua ospatzeko Artxanda mendian antolatu zuen Akelarre jaian euskararen presentzia eskasa izan zen oso. Umeentzako pailazoak gaztelaniaz aritu ziren, haurrekin jolasean zebiltzan begiraleak erdaldunak ziren eta jolasen azalpenak gaztelania hutsean zeuden. Gainera, bertan zeuden txosnetan musika erabat erdalduna zen.

Bizkaia

Zenbakia: 408/2005 Arrazoia:

Erakundea: BILBOKO UDALA 2005eko ekainaren 19an Bilboko El Fango Kiroldegian dantza erakustaldi bat egon zen. Jaialdia aurkeztu zuen pertsonak ez zuen euskaraz hitz erdirik esan. Gainera, euskal dantzek oso leku txikia hartu zuten eta ez zen abesti bakar bat euskaraz entzun.

Bizkaia

Zenbakia: 478/2005 Arrazoia:

Erakundea: BILBOKO UDALA Uztailaren 6an, arratsaldeko 6ak aldera Bilboko Bidebarrieta kaleko udal liburutegira joan zen herritarra eta Didaktekako harreran zegoen langileak gaztelaniaz erantzun zion bera euskaraz zuzendu arren.

Bizkaia

Zenbakia: 630/2005 Arrazoia:

Erakundea: BILBOKO UDALA Herritarrak 2005eko urriaren 13an Bilboko Udaltzaingora deitu zuen eguerdiko 12etan. Telefonoa hartu zuenak ez zekien euskaraz.Gero, Galdutako Gaien Departamentura deitu eta han ere ez zegoen euskaraz zekien langilerik.

Bizkaia

Zenbakia: 679/2005 Arrazoia:

Erakundea: BILBOKO UDALA Erriberako Plazan errotulu guztiak gaztelaniaz jartzen dituzte: oharrak, ordutegiak, ...

Bizkaia

Zenbakia: 686/2005 Arrazoia:

Erakundea: BILBOKO UDALA Herritarra Bilboko Udalak Barreinkua kalean duen Barruti Kontseilura joan zen azaroaren 8an. Harreran zegoen langileari euskaraz zuzendu zitzaion eta honek ez zionez ongi ulertzen gaztelaniaz hitz egin behar izan zuen.

Bizkaia

Zenbakia: 725/2005 Arrazoia:

Erakundea: BILBOKO UDALA Arriaga Antzokitik elkarte bati e-mailez bidali zaion informazioa gaztelania hutsean dago pare bat esaldi kenduta.

Bizkaia

Zenbakia: 732/2005

Erakundea: BILBOKO UDALA

Bizkaia

5. SINOPSIAK: UDALAK ARABA Zenbakia: 14/2005 Arrazoia:

Erakundea: GASTEIZKO UDALA Gasteizko Udalak 2005eko urtarrilaren 5ean gaztelania hutsean bidali zuen hedabideetara Erregeen etorreraren berri eman nahi duten komunikabideentzako ezarritako jarraibideei buruzko prentsa-oharra.

Araba

Zenbakia: 15/2005 Arrazoia:

Erakundea: GASTEIZKO UDALA Gasteizko Udaltzaingoak 2005eko urtarrilaren 5ean gaztelania hutsean bidali zuen hedabideetara udaltzaingoaren esku-hartzeei buruzko informazioa.

Araba

Zenbakia: 16/2005 Arrazoia:

Erakundea: GASTEIZKO UDALA Gasteizko Udalak 2005eko urtarrilaren 5ean gaztelania hutsean bidali zuen hedabideetara suhiltzaileen esku-hartzeei buruzko informazioa.

Araba

Zenbakia: 17/2005 Arrazoia:

Erakundea: GASTEIZKO UDALA Gasteizko Udaleko Kultur Plangintza eta Programazio Zerbitzuak 2005eko urtarrilaren 5ean hedabideetara bidali zuen prentsa-oharrean euskara eta gaztelaniaren presentzia ez da orekatua.

Araba

Zenbakia: 55/2005 Arrazoia:

Erakundea: GASTEIZKO UDALA Gasteizko Udalak gaztelania hutsean bidali ditu hedabideetara Txinako Zirko Nazionala aurkezteko prentsaurrekorako deialdia eta oharra.

Araba

Zenbakia: 258/2005 Arrazoia:

Erakundea: GASTEIZKO UDALA Megafonia abisuak gaztelania hutsean eman zituzten Gasteizko autobus geltokian 2005eko maiatzaren 12an.

Araba

Zenbakia: 289/2005 Arrazoia:

Erakundea: GASTEIZKO UDALA Gasteizko Udalak gaztelania hutsean bidali zituen hedabideetara maiatzean Hiri hondakinen 2004 urteko balantzea eta 2004 urteko oroit idazkia.

Araba

Zenbakia: 311/2005 Arrazoia:

Erakundea: GASTEIZKO UDALA Gasteizko Udalak semaforo gehienetan jarri du oinezkoentzako sistema bat semaforoetako argiak aldatzeko. Bertan honako testu hau irakur daiteke gaztelania hutsez: PULSE PEATON, ESPERE VERDE.

Araba

Zenbakia: 364/2005 Arrazoia:

Erakundea: GASTEIZKO UDALA 2005eko ekainean Luis Aranburu Musika Eskolak gaztelania hutsezko prentsa ohar bat bidali zuen hedabideetara.

Araba

Zenbakia: 568/2005 Arrazoia:

Erakundea: GASTEIZKO UDALA Gasteizko Udalaren AMVISA enpresak egiten duen publizitatean ez dira kontuan hartzen udalak ezarritako hizkuntz irizpideak, iragarkiak gaztelania hutsez izaten baitira.

Araba

Bizkaia

Arrazoia:

Bilboko Udalak "Bilboko Hiri Antolaketarako Egitamu Orokorra: Zorrotzaurreko Eraldaketarako irizpide, helburu eta soluzio orokorrak" aldatzeko alegazio epea zabaldu zuen eta aurkeztutako txostena gaztelania hutsez zegoen. Alegazio bat egin dute eta prozesua berriro egiteko eskatu dute ,harik eta euskaraz egon arte. Erantzunik ez dute jaso.

Arrazoia:

Derioko Udala eta hainbat gizarte eragile Agenda XXI egitasmoa garatzen ari dira. 2005eko apirilaren 20an hiritar foro bat egin zen eta Udalak gaztelania hutsean bidali du bilkura horren akta.

Zenbakia: 739/2005 Arrazoia:

Erakundea: BILBOKO UDALA Vitoria-Gasteiz eta Olano kaleen arteko bidegurutzean jarritako seinalea gaztelaniaz dago 'Calle cortada... por obras”.

Bizkaia

Zenbakia: 265/2005 Arrazoia:

Erakundea: DERIOKO UDALA Derioko Udalak gaztelania hutsean bidali dio erakunde bati Foro XXIeko dokumentazioa.

Zenbakia: 740/2005 Arrazoia:

Erakundea: BILBOKO UDALA Bilboko Udalak Kontzezio eta Olano kaleek bat egiten duten lekuan jarritako seinalea gaztelaniaz dago: 'Calle cortada. Acceso por ...”

Bizkaia

Zenbakia: 285/2005 Arrazoia:

Erakundea: DERIOKO UDALA Derioko Udalak udal aldizkariaren hainbat ale argitaratzen ditu urtean zehar. Aurtengo lehenbizikoan euskarari eman zaion tartea hutsaren hurrengoa izan da.

Zenbakia: 559/2005 Arrazoia:

Erakundea: ABADIÑOKO UDALA Abadiñoko udal igerilekuak eskaintzen dituen jardueren berri ematen duen publizitatea zabaldu dute herriko postontzietan eta gaztelania hutsean dago.

Bizkaia

Zenbakia: 286/2005 Arrazoia:

Erakundea: DERIOKO UDALA Derioko Udalak aurten argitaratu duen aldizkariaren bigarren alean euskarak gaztelaniak baino leku gehiago hartzen du, baina hain euskara traketsean ezen ez baitago ezer ulertzerik.

Bizkaia

Zenbakia: 33/2005 Arrazoia:

Erakundea: BARAKALDOKO UDALA Barakaldoko Udalak 'Barakaldo Foro Vivienda' delako jardunaldietarako bidali duen propaganda gaztelania hutsean dago.

Bizkaia

Zenbakia: 473/2005 Arrazoia:

Erakundea: DERIOKO UDALA BEITU Derioko udal aldizkariak euskarari ematen dion trataera begirune eskasekoa da, bai proportzioan, bai eta erabiltzen duen euskara ulergaitzagatik ere.

Bizkaia

Zenbakia: 34/2005 Arrazoia:

Erakundea: BARAKALDOKO UDALA Barakaldoko Udalak herritar baten eskabideari eman dion erantzunaren arabera, ez du inolako hizkuntza-irizpiderik ezartzen Udalerrian jartzen diren errotulu eta bide seinaleen inguruan.

Bizkaia Zenbakia: 564/2005 Arrazoia:

Erakundea: DURANGOKO UDALA Joan den irailaren 3an Durangoko Kultural futbol taldea eta Erreala B taldeen artean jokatu zen partidan megafoniatik esandako guztia gaztelaniaz adierazi zen.

Bizkaia

Zenbakia: 35/2005 Arrazoia:

Erakundea: BARAKALDOKO UDALA Barakaldoko Udalak argitaratu duen Barakaldoko gidan, euskararen erabilera hutsaren hurrengoa da, %5 hain zuzen ere, ingelesari ematen zaion tokiaren parekoa.

Bizkaia Zenbakia: 649/2005 Arrazoia:

Erakundea: ERMUKO UDALA Ermuko Udalak egindako Udaltzain laguntzaile/Trafiko Laguntzaileen lanpoltsa osatzeko deialdian euskararen ezagutza ez da derrigorrezkoa, merezimendu modura baloratuko dute (puntuazioaren %14,28).

Bizkaia

Zenbakia: 46/2005 Arrazoia:

Erakundea: BARAKALDOKO UDALA Barakaldoko Antzokiaren 2004 urteko programazio ofizialaren barruan antolatu diren 131 ekitalditik 3 besterik ez dira izan euskaraz, eta horiek eskolumei zuzenduak eta goizeko ordutegian.

Bizkaia Zenbakia: 650/2005 Arrazoia:

Erakundea: ERMUKO UDALA Ermuko Udalak liburutegiko laguntzaileen lan-poltsa osatzeko egin duen deialdian euskararen ezagutza ez da derrigorrezkoa. Merezimendu gisa baloratuko dute (puntuazioaren %7.69)

Bizkaia

Zenbakia: 83/2005 Arrazoia:

Erakundea: BARAKALDOKO UDALA Herritarrak Inguraldek, Udalak eta Amaya Fernández zinegotziak sinatutako 'Barakaldo te sonríe- Barakaldok irri egiten du. Rebajas % ' izeneko eskuorria jaso du postontzian. Euskararen erabilera %5ekoa da. Gaztelaniarena %95ekoa.

Bizkaia Zenbakia: 748/2005 Arrazoia:

Erakundea: GETXOKO UDALA Getxoko Udaleko kirol sailetik inkesta bat bidali dute Getxoko ikastola batera. Hitz bat bera ere ez dago euskaraz.

Bizkaia

Zenbakia: 150/2005 Arrazoia:

Erakundea: BARAKALDOKO UDALA Barakaldoko Udaleko Kultura eta Gazteria Arloak gaztelania hutsean bidali dio herritarrari "Emozio" izeneko jardunaldien informazioa.

Zenbakia: 257/2005 Arrazoia:

Erakundea: LEIOAKO UDALA Martxoaren 22an Leioako Udal Kiroldegira joan zen herritarra eta leihatilan ezin izan zioten zerbitzua euskaraz eman.

Bizkaia

Zenbakia: 614/2005 Arrazoia:

Bizkaia

Zenbakia: 152/2005 Arrazoia:

Erakundea: LEKEITIOKO UDALA Lekeitioko Udalaren izenean bi langile bertaratu dira taberna batera argitaratuko duten Gida Turistiko bati buruzko informazioa ematera. Bi langileak erdaldunak ziren eta ezin izan dizkiote azalpenak euskaraz eman.

Bizkaia

Erakundea: BARAKALDOKO UDALA Barakaldoko Udalak argitaratzen duen "Barakaldoko Gida" delakoan euskararen erabilera ez da batere orekatua eta euskarak ofiziala ez den hizkuntza baten, ingelesaren, trataera bera dauka. Erakundea: BARAKALDOKO UDALA Barakaldoko Udal Kirol Erakundeak argitaratzen duen 'Barakaldo kirolak' izeneko egunkariko uztaileko alean (2. zkia) artikulu bat eta erdi baino ez dago euskaraz.

Bizkaia

Zenbakia: 26/2005 Arrazoia:

Erakundea: PORTUGALETEKO UDALA Portugaleteko Udalaren webgunean www.portugalete.org atariko orria gaztelania hutsean dago. Gune batzuk euskaraz ere badaude, baina beste batzuk gaztelania hutsean .

Bizkaia

Zenbakia: 615/2005 Arrazoia:

Erakundea: BASAURIKO UDALA Basauriko Udalean lanpostu batzuei euskararen ezagutzaren derrigortasuna kendu diete eta beste batzuei jarri. Basauriko Udalean hizkuntz eskakizuna egiaztatzeko derrigortasun data ezarria zuen lanpostuan ari zen langileari salbuespena onartu diote.

Bizkaia

Zenbakia: 425/2005 Arrazoia:

Erakundea: PORTUGALETEKO UDALA Portugaleteko Udaleko Zerbitzu eta Ingurumen arloko zinegotziak gaztelania hutsean bidali ditu hainbat dokumentu ikastetxe batera.

Bizkaia

Zenbakia: 570/2005 Arrazoia:

Zenbakia: 640/2005 Arrazoia:

Erakundea: PORTUGALETEKO UDALA Portugaleteko Udal Musika Eskolaren eskaintzan euskarak ez du ia tokirik.

Bizkaia

Zenbakia: 571/2005 Arrazoia:

Erakundea: BASAURIKO UDALA Basauriko Udalean hizkuntz eskakizuna egiaztatzeko derrigortasun data ezarria zuen lanpostuan ari zen langileari salbuespena onartu diote.

Bizkaia

Zenbakia: 639/2005 Arrazoia:

Erakundea: SANTURTZIKO UDALA Santurtziko Udalaren webgune ofizialaren euskarazko bertsioa, batez ere turismoaren inguruko atala, akatsez josita dago.

Bizkaia

Zenbakia: 11/2005 Arrazoia:

Erakundea: BERMEOKO UDALA 2004ko maiatzaren 11n isuna jarri zioten portuan. Jakinarazpenaren inprimakia ele bitan egon arren, gaztelania hutsean idatzita zegoen. Jakinarazpenak euskaraz jaso nahi zituela jakinarazi zion Udalari. Alegazioak aurkeztu izan balitu bezala erantzun zioten. Hori baliatuz bere alegazioak aurkeztu zituen. Handik denbora batera, euskaraz jasotzeko agertu zuen nahia errespetatu gabe euskaraz eta gaztelaniaz jaso zuen isunaren jakinarazpena, tartean alegaziorik aurkeztu izan ez balu bezala gainera. Haserrea agertzera joan zenean, gaztelaniaz ez al zuen ulertzen eta antzekoak entzun behar izan zituen. Aurrerago Alkatearen eskutitza jaso zuen. Jakinarazpena ele bietan bidali zitzaiola eta ez zitzaiola inolako hizkuntza-eskubiderik urratu zioen. Urrian oporretara joan zen eta lagun bati utzi zion isuna ordaintzeko dirua. Bueltan etorri zenean zur eta lur gelditu zen ordainagiria gaztelaniaz idatzita zegoela ikusita.

Bizkaia

Zenbakia: 245/2005 Arrazoia:

Erakundea: SESTAOKO UDALA Sestaoko Udalak gaztelania hutsean bidaltzen dizkio jakinarazpenak bertako langile bati.

Bizkaia

Zenbakia: 794/2005 Arrazoia:

Erakundea: ZALLAKO UDALA Zallako Udalak ez du euskararen ordenantza bete, harrerako langile elebidunaren 2005eko ekaineko 10 eguneko baja ordezkatzeko elebiduna ez den langilea hartu duelako.

Bizkaia

Erakundea: DONOSTIAKO UDALA Hedabideetara faxez bidalitako prentsa deialdia gaztelania hutsean zegoen.

Gipuzkoa

Erakundea: DERIOKO UDALA

Arrazoia:

Bizkaia

GIPUZKOA Zenbakia: 104/2005

Zenbakia: 190/2005

Bizkaia

Zenbakia: 126/2005 Arrazoia:

Erakundea: DONOSTIAKO UDALA 2005eko martxoan Zirkoa etorri da Donostiara eta Donostiako kaleak kartelez josi dituzte. Kartel guztiak gaztelania hutsean daude ia, ez da inondik informazioa euskaraz jasotzen.

Gipuzkoa

Zenbakia: 159/2005 Arrazoia:

Erakundea: DONOSTIAKO UDALA Donostiako Udaleko Uren Administrazio Zerbitzuak BANAGUA S.A. UTE-URA enpresari eman dio ur kontagailuak irakurri, jarri, kendu eta konpontzeko lanen kudeaketa. Herritarrak 2005eko apirilaren 13an telefonoz deitu du 943 31 38 00 zenbakira eta telefonoa hartu duen langileak mesedez gaztelaniaz hitz egiteko eskatu dio, bestela gaizki uler zezakeelako herritarraren azalpena.

Gipuzkoa

Zenbakia: 302/2005 Arrazoia:

Erakundea: DONOSTIAKO UDALA EDONOSTIA.NETek (Centro de Nuevas TecnologĂas de Altza) ekainean eskaintzen dituen ikastaroen artetik bi bakarrik dira euskaraz.

Gipuzkoa

Zenbakia: 337/2005 Arrazoia:

Erakundea: DONOSTIAKO UDALA 2005eko ekainaren 3an DONOSTI GASera deitu zuen herritarrak gas kontsumoari buruzko datuak emateko. Euskaraz hitz egin arren, enplegatuak gaztelaniaz erantzuten zionez, azkenean gaztelaniaz egitera behartuta sentitu zen herritarra.

Gipuzkoa

Zenbakia: 390/2005 Arrazoia:

Erakundea: DONOSTIAKO UDALA Anoetako Kiroldegiak Yoldi igerilekuko erabiltzaileei zer nolako eraikuntzak egiten ari diren jakinarazteko bi panel jarri ditu, bat Yoldiko sarreran eta bestea bigarren solairuan. Bertan agertzen den informazio guztia gaztelania hutsean dago.

Gipuzkoa

Zenbakia: 392/2005 Arrazoia:

Erakundea: DONOSTIAKO UDALA Donostiako Kiroletako Udal Patronatuak 2005-2006 ikasturterako antolatu dituen ikastaroetatik %1,56 soilik egingo dira euskaraz, zehatz esanda 447tik 7.

Gipuzkoa

Zenbakia: 393/2005 Arrazoia:

Erakundea: DONOSTIAKO UDALA Donostiako Kiroletako Udal Patronatuak 2005eko udarako egin duen eskaintzan, jardueren %33,5 soilik izango dira euskaraz.

Gipuzkoa

Zenbakia: 406/2005 Arrazoia:

Erakundea: DONOSTIAKO UDALA Hiritarra Donostiako udalak Agirre y Miramon kalean duen Zergak Biltzeko Bulegora joan zen. Txanda hartu eta egokitu zitzaion langilea oldartu egin zitzaion euskaraz hitz egin zionean. Herritarrak euskaraz jarraitu zuen eta langileak gaztelaniaz egiteko edo bestela ilarara itzuli eta langile euskaldunak kasu egin ahal izan arte itxaroteko erantzun zion, zakar. Herritarrak ez zuen hau onartu, harrera euskaraz egingo zion norbait etortzea nahi zuelako.Azkenean berak eman behar izan zuen amore.

Gipuzkoa

Erakundea: DONOSTIAKO UDALA Altza osoa CIRCO MUNDIAL delakoaren kartel erdaldunez josia agertu da, farolaz farola, Herreratik hasi eta Errotetan barrena. Udal arauak urratu dituzte zirkoak eta udalak

Gipuzkoa

Zenbakia: 491/2005 Arrazoia:

Erakundea: DONOSTIAKO UDALA Donostiako Tranbia Konpainiako Pio Baroja-Boulevard ibilbidea egiten duen autobusetako batean ibilbidea adierazten duen kartela gaztelania hutsean dago.

Gipuzkoa

Zenbakia: 492/2005 Arrazoia:

Erakundea: DONOSTIAKO UDALA Kursaal erakustokiak antolatu duen "Un mundo sobre 2 ruedas" erakusketa dela eta, kalean banatu dituzten eskuorriak ia osorik gaztelania hutsean daude. Euskarari italieraren trataera bera eman diote

Gipuzkoa

Zenbakia: 516/2005 Arrazoia:

Erakundea: DONOSTIAKO UDALA Donostiako ospitaleen aurrean errepideko karrilak aldatu dituzte, autobus eta taxientzako karril berezia sortuz. Gaztelania hutsez jarri dute ordea, "Solo bus taxi".

Gipuzkoa

Zenbakia: 573/2005 Arrazoia:

Erakundea: DONOSTIAKO UDALA Donostiako Kirol Patronatuko Giza Baliabide, Administrazio eta Antolakuntzako arduradunari hizkuntza-eskakizuna jaitsi dio Udalak, 4.HEtik 3.HEera

Gipuzkoa

Zenbakia: 574/2005 Arrazoia:

Erakundea: DONOSTIAKO UDALA Donostiako Kirol Patronatuko mantenimenduko 2 lanposturi hizkuntz eskakizunaren derrigortasun data atzeratu egin diete. (Data iraungita zuten)

Gipuzkoa

Zenbakia: 584/2005 Arrazoia:

Erakundea: DONOSTIAKO UDALA Herritarra Okendo Kultur etxera joan zen eta mostradorean zegoen langileak gaztelaniaz erantzun zion berak euskaraz egin arren.

Gipuzkoa

Zenbakia: 621/2005 Arrazoia:

Erakundea: DONOSTIAKO UDALA Donostiako autobusak garajera joaten direnean ondoko hau jartzen du: 'Cocheras'.

Gipuzkoa

Zenbakia: 628/2005

Erakundea: DONOSTIAKO UDALA

Gipuzkoa

Zenbakia: 433/2005 Arrazoia:

Arrazoia:

Donostiako aparkalekuen inguruan gaztelania hutsean jartzen dituzte kaleko errotuluak: libre eta completo.

Zenbakia: 657/2005 Arrazoia:

Erakundea: DONOSTIAKO UDALA Herritarra Donostiako Udaleko KTEren orrian sartu da eta euskaraz nabigatzeko aukera bai, baina lotsagarri dago, akatsez betea eta tarteka euskarazko testuak falta dira.

Gipuzkoa

Zenbakia: 722/2005 Arrazoia:

Erakundea: DONOSTIAKO UDALA Donostiako Udaleko Sustapena sailaren menpe dagoen E-Donostiak e-postaz bidali dio herritarrari ikastaroen informazioa. Informazio hori gatelaniaz dago nagusiki, eta euskaraz akatsak ditu.

Gipuzkoa

Zenbakia: 771/2005 Arrazoia:

Erakundea: DONOSTIAKO UDALA Udaletik (auzoak eta herritarren partaidetzarako bulegoa) eskutitza bidali diote elkarte bati gaztelania hutsez. Euskara azken agurrean besterik ez dute erabili.

Gipuzkoa

Zenbakia: 787/2005 Arrazoia:

Erakundea: DONOSTIAKO UDALA Donostiako Tranbia Konpainiako autobusetan, gabonetan, Madril ezagutzeko gonbidapena egiten zuten iragarkiak gaztelania hutsean zeuden.

Gipuzkoa

Zenbakia: 788/2005 Arrazoia:

Erakundea: DONOSTIAKO UDALA Donostiako autobus geltokietan panel elektronikoak daude. Urte Zahar egunerako jarri dituzten zerbitzuak iragartzeko mezuak gaztelaniaz bakarrik eman dituzte.

Gipuzkoa

Zenbakia: 163/2005 Arrazoia:

Erakundea: ARETXABALETAKO UDALA Aretxabaletako Udaltzaingoak isuna jarri zion herritarrari autoa behar ez zen tokian aparkatzeagatik. Isunaren jakinarazpena gaztelaniaz idatzita zegoen.

Gipuzkoa

Zenbakia: 601/2005 Arrazoia:

Erakundea: ARRASATEKO UDALA Herritarrak Arrasateko kiroldegira deitu du zerbitzu bat eskatzeko eta telefonoz artatu duenak ez zekien euskaraz. Azkenean, gaztelaniaz esan behar izan dio dena.

Gipuzkoa

Zenbakia: 400/2005 Arrazoia:

Erakundea: AZKOITIKO UDALA Azkoitiko Udalak arkitektu tekniko zerbitzu burua izendatzeko erabakia hartu du. Lanpostu horrek duen derrigorrezko hizkuntz eskakizunari ez diote erreparatu.

Gipuzkoa

Zenbakia: 784/2005 Arrazoia:

Erakundea: AZKOITIKO UDALA Azkoitiko Udalak, Maxi Eroski handitzea onartzeko Arau lagungarrien aldaketa bat onartu zuen osoko bilkuran. Aldaketa gaztelania hutsean jarri zuen jendaurrean. Herritarrek alegazioa eginik, Udalak gaztelania hutsean bidali die erantzuna, Udalak ez duela zertan horren txosten konplikatuak euskaratu argudiatu du.

Gipuzkoa

Zenbakia: 723/2005 Arrazoia:

Erakundea: ERRENTERIA-ORERETAKO UDALA Herritarrak agiri bat eskatu zion Errenteriako Udalari. Eskaera euskaraz egin zuen arren, Udalak gaztelania hutsean bidali zion agiria.

Gipuzkoa

Zenbakia: 724/2005 Arrazoia:

Erakundea: ERRENTERIA-ORERETAKO UDALA Herritarrak Udaletxean aurkeztutako proiektu bati euskaraz egin zion alegazioari gaztelania hutsean erantzun dio Errenteriako Udalak.

Gipuzkoa

Zenbakia: 677/2005 Arrazoia:

Erakundea: HERNANIKO UDALA Hernaniko Udalak urtero antolatzen du Antzerkiaren inguruan bizpahiru eguneko programazioa banatzen du postontzietan. Aurten ere hala izan da. Eskuorria gaztelania hutsean egon da; euskaraz hitz batzuk solte azaltzen dira. Euskarazko hitz apur horiek akatsez beteta daude. Dena gaztelaniaz egonik, ez dago modurik zein lan izango den euskaraz eta zein ez jakiteko. Izan ere, izenburua ele bietan agertzen den arren, sinopsiak gaztelaniaz agertzen dira.

Gipuzkoa

Zenbakia: 648/2005 Arrazoia:

Erakundea: OIARTZUNGO YDALA Oiartzungo Udalak jendaurrean jarri duen arau subsidiarioen aurrerapide fasearen dokumentazioa gaztelania hutsean dago.

Gipuzkoa

Zenbakia: 726/2005 Arrazoia:

Erakundea: OIARTZUNGO UDALA Oiartzungo Udalak 2005eko azaroan jendaurrean jarri duen arau subsidiarioen aurrerapena gaztelania hutsean dago. Ez dago euskarazko bertsiorik.

Gipuzkoa

Zenbakia: 727/2005 Arrazoia:

Erakundea: OIARTZUNGO UDALA Oiartzungo Udalak Arau Subsidiarioen aurre-proiektua gaztelania hutsean jarri du jendaurrean.

Gipuzkoa

Zenbakia: 371/2005 Arrazoia:

Erakundea: ORDIZIAKO UDALA Ordizian isuna jarri zioten herritarrari gaizki aparkatzeagatik. Isunaren jakinarazpena gaztelania hutsean idatzita utzi zioten.

Gipuzkoa

LAPURDI Zenbakia: 72/2005 Arrazoia:

Erakundea: BAIONAKO HERRIKO ETXEA Baionan isuna jarri zioten gaizki aparkatzeagatik. Baionako herriko etxetik frantses hutsean bidali diote isunaren jakinarazpena.

Lapurdi

Zenbakia: 791/2005 Arrazoia:

Erakundea: BAIONAKO HERRIKO ETXEA Herritarrak ezin izan zuen Baionako herriko etxeko harrera eta informazio bulegoan zerbitzua euskaraz jaso.

Lapurdi

Zenbakia: 432/2005 Arrazoia:

Erakundea: MIARRITZEKO HERRIKO ETXEA Miarritzeko Udalak hiria promozionatzeko 2005eko udan argitaratu dituen eskuorriak frantsesez idatzita daude soil-soilik.

Lapurdi

NAFARROA Zenbakia: 398/2005 Arrazoia:

Erakundea: IRUÑEKO UDALA Iruñeko Udalak gaztelania hutsean zabaldu du eskuorri bat egunkari batean

Nafarroa

Zenbakia: 419/2005 Arrazoia:

Erakundea: IRUÑEKO UDALA Urban Enpresa-Mediatekaren ekaineko Buletinean Iruñeko Udalaren irudi korporatiboa gaztelania hutsean ageri da bi bertsioetan (gaztelaniazkona eta euskarazkoan).

Nafarroa

Zenbakia: 731/2005 Arrazoia:

Erakundea: IRUÑEKO UDALA Herritarra birritan joan da Iruñeko Udaltzaingora salaketa bat jartzera. Bi aldietan ezin izan du harrera euskaraz jaso.

Nafarroa

Zenbakia: 801/2005 Arrazoia:

Erakundea: IRUÑEKO UDALA Iruñeko Udalak 2005ean euskararen udal ordenantzaren 6, 13, 14, 15, 20, 21 eta 22. artikuluak aldatu ditu, euskararen erabileraren kaltetan.

Nafarroa

Zenbakia: 68/2005 Arrazoia:

Erakundea: IRUÑERRIKO MANKOMUNITATEA Iruñerriko Mankomunitatearen web orria gaztelania hutsean dago.

Nafarroa

Zenbakia: 676/2005 Arrazoia:

Erakundea: IRUÑERRIKO MANKOMUNITATEA Iruñerriko Mankomunitateak inkesta bat egin du azaroan Iruñeko hiri garraioaren erabiltzaileek zerbitzuari buruz duten iritzia ezagutzeko. Herritarrei ez zaie iritzia euskaraz emateko aukerarik eskaini.

Nafarroa

Zenbakia: 414/2005 Arrazoia:

Erakundea: BAZTANGO UDALA Bi urtetik hona Baztango Udalak prentsara bidaltzen dituen jakinarazpen guztiak gaztelania hutsez idatzita daude. Halaber, etxera iristen diren jakinarazpenak ere gaztelania hutsean daude.

Nafarroa

Zenbakia: 427/2005 Arrazoia:

Erakundea: BAZTANGO UDALA Baztango Udalak ez dio inolako hizkuntza-eskakizunik ezarri lehiaketa orokorrez beteko den kontuhartzaile lanpostuari.

Nafarroa

Zenbakia: 439/2005 Arrazoia:

Erakundea: BAZTANGO UDALA Baztango Udalak uztailaren 23an prentsan argitaratu zituen hiru iragarki ofizial gaztelania hutsean idatzita zeuden.

Nafarroa

Zenbakia: 529/2005 Arrazoia:

Erakundea: BAZTANGO UDALA 2005eko irailaren 3an Baztango Udalak 11 iragarki ofizial argitaratu zituen egunkarietan gaztelania hutsean.

Nafarroa

Zenbakia: 401/2005 Arrazoia:

Erakundea: OLAZTIKO UDALA Olaztiko Udalak euskararen erabilera arautzen duten ordenantzak moldatu ditu. Oraingoak murritzagoak dira.

Nafarroa

Zenbakia: 751/2005 Arrazoia:

Erakundea: OLAZTIKO UDALA Olaztiko Udalak gaztelania hutsean argitaratu zuen alkatetzaren 41/2005 ebazpena.

Nafarroa

Zenbakia: 752/2005 Arrazoia:

Erakundea: OLAZTIKO UDALA Olaztiko Udalak euskararen erabileraren ordenantza berria onetsi zuen 2004ko azaroaren 25ean. Ordenantza berria aurrekoa baino murriztailegoa da.

Nafarroa

Zenbakia: 753/2005 Arrazoia:

Erakundea: OLAZTIKO UDALA Olaztiko udalak gaztelania hutsean luzatu dio herritarrari erroldatze agiria.

Nafarroa

Zenbakia: 754/2005 Arrazoia:

Erakundea: OLAZTIKO UDALA Olaztiko Udalak gaztelania hutsean bidali dio interesatuari Alkatetzaren 136/2005 Ebazpenaren berri emateko jakinarazpena.

Nafarroa

Zenbakia: 755/2005 Arrazoia:

Erakundea: OLAZTIKO UDALA Olaztiko Udalak gaztelania hutsean zabaldu du Portlanden aferaren inguruko informazio orria.

Nafarroa

Zenbakia: 756/2005 Arrazoia:

Erakundea: OLAZTIKO UDALA Olaztiko Udalak gaztelania hutsean argitaratu zuen urtarrilaren 11ko ediktua.

Nafarroa

Zenbakia: 757/2005 Arrazoia:

Erakundea: OLAZTIKO UDALA Olaztiko Udalak gaztelania hutsean argitaratu du 2005eko urtarrilaren 27ko osoko bilkuran hartutako erabakien berri emateko ediktua.

Nafarroa

Zenbakia: 758/2005 Arrazoia:

Erakundea: OLAZTIKO UDALA Olaztiko Udalak gaztelania hutsean argitaratu du 2005eko otsailaren 3ko osoko bilkuran hartutako erabakien berri emateko ediktua.

Nafarroa

Zenbakia: 759/2005 Arrazoia:

Erakundea: OLAZTIKO UDALA Olaztiko Udalak gaztelania hutsean argitaratu du 2005eko otsailaren 24ko osoko bilkuran hartutako erabakien berri emateko ediktua.

Nafarroa

Zenbakia: 760/2005 Arrazoia:

Erakundea: OLAZTIKO UDALA Olaztiko Udalak gaztelania hutsean argitaratu du 2005eko martxoaren 21eko osoko bilkuran hartutako erabakien berri emateko ediktua.

Nafarroa

Zenbakia: 761/2005 Arrazoia:

Erakundea: OLAZTIKO UDALA Olaztiko Udalak gaztelania hutsean argitaratu du 2005eko ekainaren 16ko osoko bilkuran hartutako erabakien berri emateko ediktua.

Nafarroa

Zenbakia: 762/2005 Arrazoia:

Erakundea: OLAZTIKO UDALA Olaztiko Udalak gaztelania hutsean argitaratu du 2005eko abuztuaren 10eko osoko bilkuran hartutako erabakien berri emateko ediktua.

Nafarroa

Zenbakia: 750/2005 Arrazoia:

Erakundea: ORKOIENGO UDALA Orkoiengo Udalak gaztelania hutsean banatu du herritarrei zuzendutako jakinarazpena.

Nafarroa

Zenbakia: 178/2005 Arrazoia:

Erakundea: UHARTE-IRUÑEKO UDALA Uharte-Iruñeko Udal haurtzaindegi publikoan 2004-2005 ikasturterako G eta D ereduak eskaini zituzten. Herritarrak alabarentzat D eredua aukeratu zuen arren, bertan matrikulatu ziren gainerako haur guztiek bezala, bi hizkuntzetan hartu ditu eskolak, pertsona bat hizkuntza bat oinarrizko printzipio pedagogikoa hautsiz irakasle berak bi hizkuntzak erabili baititu haurrekin.

Nafarroa

Zenbakia: 636/2005 Arrazoia:

Erakundea: ZIZUR NAGUSIKO UDALA Zizur Nagusiko Kultur Etxeak egin duen egitarauan agertzen diren azalpen guztiak gaztelania hutsez daude, bai eta euskarazko ikuskizunenak ere.

Nafarroa

EREMUA: PUBLIKOA

IPAR EUSKAL HERRIA 1. ESPEDIENTE KOPURUA: 7

2. ADIERAZLEEN ARABERAKO BALORAZIOA 2.1. Izaera Bideratu diren espediente guztiek dute kexa izaera. Lege urraketarik ez da gertatu, Frantziako Estatuan Errepublikako hizkuntza bakarra, Legez, frantsesa baita. Berezikeria berriz, agerikoa da, Frantziako Estatuko berezko beste hizkuntzetako hiztunei sistematikoki ukatzen zaizkielako hizkuntza eskubideak. 2.2. Puntualtasuna / sistematikotasuna 2.2.a. Errepikakortasuna Ipar Euskal Herrian euskaldunon hizkuntza eskubideen urraketa sistematikoa da, lehen aipatu dugun moduan, babes juridikorik ez dagoelako, eta ondorioz administrazioek eskubide horiek bermatzeko betebeharrik ere ez dutelako. Gainera, estatu bat hizkuntza bat printzipioaren inguruko irmotasunak hizkuntzen normalizaziorako urrats oro galarazten du. Horiek horrela, 2005 urtean, zoritxarrez, Behatokiak azken urteetan bideratu dituen kasuen arrazoiek bere horretan dirautela egiaztatu baino ez dugu egin, hau da, ez da inolako neurririk abiarazi eskubide urraketa horiek gainditzeko.

2.2.b. Erabilera KEXEN ZIOA Ahozko harremana Hizkuntza paisaia Irakaskuntza hizkuntza

Datuek erakusten dutenez, 2005 urtean Frantziako Estatuko Administrazioarekin edo haren erakunde autonomoekin zerikusia izan duten kexen artean justizia prozeduretan ahozko harremana euskaraz egiteko ezintasunarekin loturikoak izan dira nagusi (4).

Kexa gehienak, oro har, zerbitzuak euskaraz jasotzerik ez izatearekin dute zerikusia (SNFC, TRÈSOR PUBLIC, LA POSTE) edo hizkuntza paisaian euskararen arrastorik ez agertzearekin.

2.3. Larritasuna Larritasunari begira, esan behar dugu atzerapausu zantzu nabarmenak aurkitu ditugula aurten bideratu ditugun kasuetan. Justiziaren arloan defentsarako eskubidea eta babes judizial eraginkorrerako eskubidea urratzen jarraitu ezezik, 2005ean euskararen erabilera kriminalizatzeko jauzia ikusi dugu, epailearen galderei euskaraz erantzun edo erantzun nahi izana terroristen helburuekin bat etortzearekin lotu baitute fiskalek, eta presoaren espetxealdia luzatzeko baliatu, kasu batean bederen. Hezkuntza arloan ikasketa ibilbide guztia euskaraz egin duten ikasleek baxoa proba frantsesez egitera behartuak izateak, berdintasun printzipioaren urraketa dakar, sistemak desabantailan jartzen baititu euskaraz ikasten duten ikasleak. Beste alde batetik, euskaraz ikasten duten ikasleen kopurua urtetik urtera gora doan arren, Gobernuak euskararen transmisioa oztopatzen duten erabakiak zorroztu egin ditu, hizkuntzaren biziraupena ziurtatzeko eskubidea bera ere kolokan jarriz.

572-2005 espedientearen kasuan, Pariseko Court D’Appeleko epailearen galderei euskaraz erantzun izana terrorismoaren helburuekin bat etortzearekin lotu dute eta presoaren espetxealdia luzatzeko baliatu.. Ildo beretik, 2005eko maiatzean Parisen eginiko epaiketa batean 14 euskal preso zeuden deklaratzera deituak. Prokuradorea euskaraz deklaratu eta itzultzailea baliatzeko zuten eskubidearen aurka agertu zen, euskaraz mintzatzea ETAren aldarrikapena dela argudiatuz eta euskaraz hitz egin nahi izatea ETAren helburuekin bat etortzea zela ondorioztatuz. 805-2005 espedientean ikus dezakegunez, argudio horiek berriz errepikatuko dira azaroaren 16an Pariseko epaitegi batean 3 euskal presoren aurka eginiko epaiketan. Jauzia esanguratsua da, defentsa eskubidea eta babes judizial eraginkorrerako eskubidea urratu ezezik, praktikan hizkuntza baten erabileraren kriminalizazioa bultzatzen ari baita.

MINISTÈRE DE L’EDUCATION 802-2005 espedientean ageri zaigun eran, eskola ibilbide guztia euskaraz burutu duten ikasleei unibertsitaterako sarbidea ahalbidetzen duen baxoa izeneko proba euskaraz egiteko eskubidea ukatu egiten zaie oraindik ere, eta frantsesez egin behar izaten dute, nahitaez. Erabaki horrek berdintasun irizpide oro urratzen du, euskaraz ikasi duten ikasleak desabantailan jartzen dituelako. Nola ulertu behar da, ikasketak euskaraz eginik ikasketa horien emaitzak neurtzeko probak ikas-hizkuntzan ezin egin izatea?

3. ADMINISTRAZIOEN ARABERAKO BALORAZIOA ADMINISTRAZIOA MINISTÈRE DE LA JUSTICE MINISTÈRE DE L’EDUCATION LA POSTE SNFC TRÈSOR PUBLIQUE

3 2 1 1 1

MINISTÈRE DE LA JUSTICE 575-2005 espedientean jaso dugun gertaeran Ipar Euskal Herriko euskaldunekiko bereizkeria ezin argiagoa da. Poissyko espetxeko hormara igo zireneko ekintzan parte hartu zuten Demo eta Zuzen taldeetako kideek Versailleseko Auzitegian deklaratu behar izan zuten irailaren 27an. Zuzen Ekintza taldeko kideek euskaraz deklaratzeko eskubidea izan zuten, epaileak euskaraz edo gaztelaniaz deklaratu nahi zuten galdetu zien. Demoek aldiz ez zuten horrelako aukerarik izan, frantsesez egin behar izan zuten ezinbestean.

Hezkuntzaren arloa utzi gabe, 2005 urtea mobilizazio urtea izan da Ipar Euskal Herrian, izan ere Frantziako Gobernuaren erabakiek Seaskaren garapena ekiditeaz gain, gelak ixteko arriskua eragiten dutelako. Euskaraz eskolatzen diren ikasleen kopurua nabarmen emendatu den arren, Frantziako Gobernuko Hezkuntza agintariek ez dute Sehaskako lehen mailako irakasle kopurua emendatu, eta bigarren mailari 20 ordu kendu dizkio. Beste alde batetik, eskoletako irakasle izateko CAPES agiria lortzeko eskaintzak lehengoan jarraitzen du, nahiz eta beharrak eta eskaera handitzen doazen. Ministeritzak baliabideak murrizteko, eta frantsesa beste hizkuntzarik ez balitz bezala jokatzeko politika irmoak ez du batere laguntzen hizkuntzaren biziraupenerako eskubidea bermatzen.

LA POSTE 793-2005 espedienteak erakutsi bezala, Ipar Euskal herriko hainbat eta hainbat postetxetan ezinezkoa da oraindik ere zerbitzua euskaraz jaso ahal izatea.

‘Zerbitzu publikoetan euskaraz’ aldarrikapena ez da berria Ipar Euskal Herrian. 2003ko uztailean jada, euskalgintzako eragileek gutun bat igorri zioten Pirinio Atlantikoetako Postako zuzendariari hitzordu bat eskatuz, baina ez zuten erantzunik jaso. 2003eko urrian Ipar Euskal Herriko 35 postetxetatik idatzi zioten berriro ere, baina erantzunaren zain jarraitzen dute oraindik. Eskaera honen harira, 2005eko otsailean Demoek elkarretaratzeak deitu zituzten Lapurdi, Nafarroa Beherea eta Zuberoako 24 postetxetan. Ekimenak hainbat alderdi politiko eta sindikaturen sostengua izan zuen. Gainera postako langileekin harremanak izan zituzten ekimenaren helburuak azaltzeko. Sindikatuetako ordezkariek jakinarazi zietenez Postetako zuzendaritzak nahi izanez gero arazorik ez legoke zerbitzua euskaraz bermatzeko. Izan ere, ekimena burutu zen herri gehienetako postetxeetan euskaraz zekiten langileak aurkitu zituzten, eta normaltasunez egin zieten harrera.

SNFCko lehendakariak berriz, Euskal Herriko geltoki handietan euskara erabiltzeko asmorik ez zuela jakinarazi zuen, atzerriko erabiltzaile asko zutela eta beste hizkuntza bat erabiltzekotan ingelesa edo gaztelania izango zela adierazi zuen. Beraz, bistan denez, bertakoen hizkuntza eskubideak bermatzera jo ordez, bere jarrera gogortu eta atzerritarren hizkuntza eskubideak lehenesteko jarrerari eutsi dio. Gauzak horrela, Erakunde honek diskriminazio garbia eragiten du euskal hiztunekiko. Euskal hiztunak izanen ez balira bezala tratatzen ditu, ikusezin bihurtu, bide horretan oinarrizko printzipio eta eskubide guztiak oinpean hartuko baditu ere, legea lagun.

4. ERANTZUNAK TRÈSOR PUBLIC 792-2005 espedientean adierazi bezala, TRÈSOR PUBLICeko bulegoetan ez da euskarazko zerbitzurik bermatzen. Ingelesez eta gaztelaniaz bai, aldiz. Harrigarria badirudi ere, berriz ere, tokiko edo berezko hizkuntza da baztertzen dena. Legeak status ofizialik aitortu ez arren, ez dago ukatzerik euskara berezko hizkuntza dela Ipar Euskal Herrian. Hala ere, behin eta berriz ikusiko dugu, Frantziako estatuko erakunde administratiboetan inolako statusik eta berezkotasunik ere ez duten hizkuntzak nola lehenesten diren bertakoen aurrean. Tokiko hizkuntzaren hiztunen eskubideak babestu eta indartu ordez, atzerriko hiztunen eskubideak lehenesten ditu TRÈSOR PUBLIC erakundeak. SNFC- Société Nationale des Chemins de Fer 805-2005 espedientean ageri denez, SNFC erakundeak ez du euskarazko zerbitzurik eskaintzen Hendaiako geltokian. Gogora dezagun SNFC tren konpainian hizkuntza-eskubideak bermatzeko ekimenak 2000. urtean abiatu zirela, izan ere, konpainia honek Ipar Euskal Herriko tren-geltoki guztietan frantsesez soilik eskaintzen baititu zerbitzuak: ahozko informazioa, errotulazioa, publizitatea, txartelak, oharrak, agiriak… Euskalgintzako eragileak hainbat bilera eta eskabide egin dizkiete urte hauetan zehar erakundeko arduradunei, baina erakundeak ez du eskaera bakar bat ere aintzat hartu. 2003ko ekainean Eskualdeko Kontseiluko lehendakariorde eta eskualdeko garraioen arduradunak zer egiteko prest zeuden jakinaraziko zutela eta SNFCko arduradunei haien jarrera berraztertzeko eskatuko zietela jakinarazi zuen. Horrekin batera Donibane Garazi eta Baiona arteko geltokietan toponimoak euskaratuko zituztela ziurtatu zuen. Ez bata, ez bestea, ez du egin oraindik.

Behatokiak bideratutako kexek ez dute erantzunik jaso Frantziako Estatuko erakundeen aldetik.

5. SINOPSIAK: Zenbakia: 793/2005 Arrazoia:

Erakundea: LA POSTE Herritarrak ezin izan du zerbitzua euskaraz jaso Baionako postetxean.

Lapurdi

Zenbakia: 802/2005 Arrazoia:

Erakundea: MINISTÈRE DE L’EDUCATION Baionako Louis de Foix ikastetxeko BTSeko ikasle batzuek euskara urte bukaerako azterketa euskaraz egiteko eskaera egin zuten. Ikuskaritza akademikotik jaso duten erantzunean adierazi zaie BTS batzuetan euskara aurkez daitekeela baina haiek eskatzen duten gaian ez dela posible.

Lapurdi

Zenbakia: 572/2005 Arrazoia:

Erakundea: MINISTÈRE DE LA JUSTICE Parisko Cour D'Appel delakoan epaileen galderei euskaraz mintzatu izana, presoaren espetxealdia luzatzeko arrazoi bat gehiago bezala hartu du epaileak.

Bizkaia

Zenbakia: 575/2005 Arrazoia:

Erakundea: MINISTÈRE DE LA JUSTICE Euskal Herriko hainbat herritarraren aurkako epaiketan hegoaldekoek euskaraz deklaratu ahal izan zuten. Iparraldekoek, aldiz, ez.

Lapurdi

Zenbakia: 805/2005 Arrazoia:

Erakundea: SOCIÉTÉ NATIONALE DES CHEMINS DE FER Hendaiako geltokiko errotulazioan euskararen arrastorik ez dago eta langileek ez dute zerbitzua euskaraz eskaintzen.

Lapurdi

Zenbakia: 792/2005 Arrazoia:

Erakundea: TRÈSOR PÚBLIQUE Herritarrak ezin izan du zerbitzua euskaraz jaso Baionako TRÈSOR PUBLICeko bulegoan

Lapurdi

DATUEN AZTERKETA: Eremu pribatua

EREMUA: PRIBATUA

INTERES OROKORREKO ZERBITZUAK

Ohikoa den moduan, herritar euskaldunari ez zaio horretarako aukerarik ematen, eta kasu batzuetan zerbitzua hautatu ez duen hizkuntzan jasotzeaz gain, bestelako kalte-ondorioak ere izan ditu.

1. ESPEDIENTE KOPURUA: 65

Horietan aipagarria da garraio enpresaren zerbitzuak kontratatu eta premiazko bidalketa bat egin zuen herritarraren paketea heldu ez izana kalearen izena euskaraz jarri zuelako.

2. ADIERAZLEEN ARABERAKO BALORAZIOA

Bestalde, komunikazio enpresa batzuek herritarrei emandako erantzunak ere aipatzekoak dira, besteak beste, bezero gutxik euskaraz eskatzen dutenez zerbitzua euskaraz emango ez dutela. Horrek erakusten du hizkuntza gutxiagotuaren hiztunen eskubideen aldeko neurriak zein diren.

2.1. Izaera Jasotako espediente guztiek eskubide urraketaren izaera dute. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako kexei dagokienez, horietarik askok lege urraketaren izaera ere badute. Kontuan izan behar dugu hiru herrialde horietan interes orokorreko enpresei kontsumitzaileen hizkuntza-eskubideak bermatzeko betebeharrak ezarri zitzaizkiela 6/2003 Legearen bidez, Kontsumitzaileen eta Erabiltzaileen Eskubideak arautzen dituena.

2.2. Puntualtasuna / sistematikotasuna

Erantzun zakarra era jaso dute herritarrek, esaterako, erantzungailua euskaraz izateagatik, TELEFĂ“NICA enpresako langile batek utzitako mezua. Bitxia da oso enpresa horretako langile batek horrelako erantzuna ematea, izan ere, enpresa horrek aukera ematen die bezeroei erantzungailua euskara hutsean izateko. Azkenik, aipatzekoa da euskaraz zerbitzua jaso nahi duten herritarrak egun batez itxaron behar izatea enpresa bateko komertzialaren zerbitzuak baliatu nahi baditu.

2.2.a. Errepikakortasuna Oro har, 2005 urtean jasotako kasuak gertaera askotarikoei buruzkoak izan dira.

2.2.b Erabilera KEXEN ZIOA Argitalpenak gaztelaniaz Weborriak gaztelaniaz Errotulazioa gaztelaniaz Ahozko zerbitzua gaztelaniaz Idatzizko jakinarazpenak gaztelaniaz Ikastaroak gaztelaniaz Fakturak, kontratuak... gaztelaniaz Zerbitzua gaztelaniaz Publizitatea gaztelaniaz

2.3. Larritasuna Kontuan izan behar dugu interes orokorreko zerbitzuak ematen dituzten enpresak direla, eta beraz, horrelako zerbitzuak euskaraz ere jasotzeko eskubidea bermatzea ezinbestekoa dela.

3. ARLOAREN ARABERAKO BALORAZIOA EREMUA KOMUNIKAZIO ENPRESAK ENERGIA HORNITZAILEAK OSASUNGINTZA HEZKUNTZA GARRAIOBIDEAK - GARRIO ENPRESAK

22 9 10 10 14

KOMUNIKAZIO ENPRESAK Komunikazio-enpresa zenbaitek bezeroentzako jakinarazpenak eta mezuak gaztelania hutsean bidaltzeari jarraitzen diote. MOVISTAR enpresak, esaterako, publizitate eta propaganda guzti-guztia gaztelania hutsean igortzen du. Egun desagertuta dagoen RETENAk ez zuela euskara erabiliko jakinarazi zion herritar bati, antza, 20 herritarrek besterik ez zituztelako eskatu fakturak hizkuntza horretan. Beste batzuetan herritarrek arreta zerbitzura deiturik, ezin izan zaie euskaraz artatu. Noizbait herritarrari hurrengo egunean deitzeko eskatu izan zaio arreta zerbitzukoekin euskaraz egin nahi izan badu.

ENERGIA HORNITZAILEAK NATURGAS enpresak gaztelania hutsean besterik ez dio luzatu kontratua herritar bati, eta beraz, eskubidea ez ezik, enpresa horrek 6/2003 Legeak ezarritakoa ere ez du betetzen. Halaber, enpresa horrek ele bietan dauden inprimakiak erabiltzen dituenean, gaztelaniazko aldea besterik ez du betetzen, eta beraz, ele bietako inprimakiak galdu egiten du bere funtzioa. IBERDROLA enpresak ere oso gune euskaldunetan herritarrak informatzeko erabili dituen jakinarazpenak gaztelania hutsean zabaldu ditu. Kasu horretan ere Legearen aurka jo dute.

OSASUNGINTZA Eremu publikoan bezalaxe, eremu pribatuan ere, herritarrari ezin izan zaio zerbitzua euskaraz eman osasun etxe pribatuetan. Gogoratu behar dugu osasungintzak zerbitzu asistentziala egiten duela, eta ondorioz, oso garrantzitsua dela profesionalaren eta herritarren arteko komunikazio zuzena. Beste kexek osasungintzaren izaera asistentzialarekin loturarik ez duten zioak izan dituzte oinarri. HEZKUNTZA Eremu horri lotutako kexa asko hainbat erakundek zabaldutako propagandari buruzkoak izan dira, hain zuzen ere, gaztelania hutsean zeudelako. Bestalde, aipatzekoa da gidatzeko baimena ateratzeko prestakuntza teorikoa euskaraz egin nahi dute ikasleek arazo handiak dituztela materialik ia ez dagoelako.

4. ERANTZUNAK Interes orokorreko zerbitzuak ematen dituzten erakundeek zein enpresek nahiko sistematikoki erantzun izan diete Behatokiak helarazitako kexei. EUSKALTEL enpresak helarazitako erantzunetan langileei enpresaren hizkuntza politika gogorarazten dietela jakinarazi dute. Halaber, 2005 urtearen amaierarako Euskara Plana prest izango duela adierazi, eta horrekin hizkuntzaeskubideak bermatzeari begirako politika eraginkorragoa jarriko dute abian. Halaber, aipatzekoa da enpresa horrek eskertu egiten duela Behatokiak helarazten dizkion kexak eta bide horretan hobetzeko laguntza gisa hartzen dute. Bestalde, interesgarria da ESTACIONAMIENTOS DEL NORTE S.L. enpresak esaterako Behatokiaren kexari emandako erantzuna. Aparkaleku horretako txartela gaztelania hutsean zegoela helarazi zion herritar batek Behatokiari. Enpresak, aldiz, tiketa ele bietan zegoela jakinarazi zuten. Behatokiak gaztelania hutsean zegoen ordainagiriaren txartelaren kopia bidalita, ez zioten eskaera berriari erantzun. Behatokiak egindako azterketaren arabera bi txartel desberdinez ari ginen; batetik, aparkalekutik irteteko erabiltzen dena (ele bietan) eta bestetik herritarrarentzako ordainagiria (gaztelania hutsean). Hala ere, lehen esan bezala, ez genuen jaso gure kexari erantzuteko bestelako eskutitzik.

5. SINOPSIAK: INTERES OROKORREKO ZERBITZUAK KOMUNIKAZIO ENPRESAK

Bestalde, kasuren batean dirulaguntza publikoa jasotzen duten formazio zentro batek antolatzen dituen ikastaroetatik bat bera ere ez da euskaraz.

Zenbakia: 8/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKALTEL Webgunearen hainbat ataletan ez dago hizkuntza loturarik, euskarazko orriaren barruan gaztelaniaz agertzen da informazioa, besteak beste, zinemari eta futbolari buruzko ataletan.

Bizkaia

GARRAIOBIDEAK â€“ GARRAIO ENPRESAK

Zenbakia: 189/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKALTEL Zuntz optikoa instalatzen ari dira Lekeition. Bezeroak eskuratzeko etxez etxe egiten ari diren bileretan gaztelania hutsean ematen dute informazioa.

Bizkaia

Zenbakia: 474/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKALTEL EUSKALTELek Garbera merkataritza gunea duen saltokian ezin izan zioten harrera euskaraz egin, bertan zeuden bi langileek ez baitzekiten euskaraz. Faktura ere gaztelania hutsean luzatu zioten, eta zerbitzua emateko kontratuaren inprimakia ele bietan egon arren, gaztelaniaz bete zioten.

Gipuzkoa

Zenbakia: 638/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKALTEL Herritarrak kontratua sinatu du EUSKALTELekin. Kontratua egin aurretik izandako lehen deia egin zuena euskalduna zen, baina ondorengo deietan erdaldunak izan ziren eta euskaraz hitz egitekotan propio eskatu eta pertsonaz aldatu beharra zegoen. Bestetik, kontratu-orri elebidunarekin batera salmenta-sailak bidalitako gutuna gaztelania hutsean zegoen, bezero honek harremanak euskaraz nahi dituela jakinarazi arren.

Gipuzkoa

Zenbakia: 782/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKALTEL EUSKALTELek Barakaldoko Max Center merkataritza gunean duen saltokian herritarrari harrera egin zion saltzaileak ez zekien euskaraz. Langile horrek luzatu zion informazio-orria ere gaztelania hutsean zegoen.

Bizkaia

Zenbakia: 477/2005 Arrazoia:

Erakundea: MOVISTAR MOVISTAR enpresak kaleratu duen promozio bateko publizitatea gaztelania hutsez jaso du erakunde batek.

Nafarroa

Garraio enpresek bezeroei luzatzen dizkieten egiaztagiriak gaztelania hutsean egotea izan da kexen arrazoietako bat. Zenbait aparkalekuk ere hizkuntza bakarrean dauden egiaztagiriak luzatzen dituzte, eta kasu batzuetan udal esleipenen bidez lortu izan dute enpresek aparkaleku horien ustiapena. Inprimaki eta idatzizko jakinarazpenez gain, kasuren batean, bidaiariei bozgorailuz zuzendutako oharrak gaztelania hutsean zabaldu dituzte. Aurreko urteetan ere jaso izan da bidaiariei bozgorailu bidez emandako oharrak gaztelania hutsean zabaldu izana, eta arazo puntualtzat hartu izan dute garraio enpresek. Dena den, kontuan izan behar dugu arazo puntuala izanik ere, konponbidea eman behar zaiola, urraketa puntuala behin eta berriro gertatzeak sistematikotasuna dakarrelako.

Zenbakia: 139/2005 Arrazoia:

Erakundea: IBERDROLA IBERDROLAk martxoaren 29an oharra bidali bizilagunei, obrak zirela eta argia Jakinarazpena gaztelania hutsean zegoen.

Nafarroa

Zenbakia: 174/2005 Arrazoia:

Erakundea: NATURGAS NATURGASen propaganda eta eskaintza jaso ditu etxean. Propaganda euskaraz eta gaztelaniaz dago, baina kontratua gaztelania hutsean bidali dute.

Gipuzkoa

Erakundea: MOVISTAR MOVISTAR enpresak fakturarekin batera bidali dion informazio-orria gaztelania hutsean dago.

Nafarroa

Zenbakia: 175/2005 Arrazoia:

Erakundea: NATURGAS NATURGAS COMERCIALIZADORAk propagandarekin batera kontratua bidaltzeko sartu duen gutunazalean gaztelania hutsean ageri da hiriaren izena.

Gipuzkoa

Zenbakia: 367/2005 Arrazoia:

Erakundea: RETENA Faktura euskaraz helarazteko eskakizunari ezezkoa eman diote. Arrazoia: 20 bezerok besterik ez dutela eskatu eta ez duela merezi.

Nafarroa

Zenbakia:266/2005 Arrazoia:

Bizkaia

Zenbakia: 437/2005 Arrazoia:

Erakundea: TELE 2. TELECOMMUNICATION SERVICES TELE2 telekomunikazio enpresak bezeroak informazioa eta jakinarazpenak euskaraz bidaltzeko egin dion eskaerari jaramonik egin gabe gaztelania hutsean bidaltzen jarraitzen du.

Nafarroa

Erakundea: NATURGAS NATURGAS enpresatik ikuskapenerako oharra igorri diote. Inprimakia ele bietan dagoen arren, gaztelaniazkoa soilik bete dute. Maiatzaren 12an informazio telefonora deitu zuen eguerdiko 12:30etan kexa jartzeko asmotan eta ezin izan zioten zerbitzua euskaraz eman.

Zenbakia: 506/2005 Arrazoia:

Erakundea: NATURGAS Donostiako elkarte hutsean eman diete.

Gipuzkoa

Zenbakia: 132/2005 Arrazoia:

Erakundea: TELEFÓNICA TELEFÓNICAk gaztelania hutsean helarazi die jakinarazpena eskaera birritan eta euskara hutsean egin arren.

Nafarroa Zenbakia: 692/2005 Arrazoia:

Erakundea: NATURGAS NATURGAS enpresak gasaren kontratua gaztelania hutsez bidali dio, euskaraz jaso nahi duela espreski eskatu arren.

Bizkaia

Zenbakia: 137/2005 Arrazoia:

Erakundea: TELEFÓNICA TELEFONICAk gaztelania hutsean bidali dio erakunde bati zerbitzu berri bati buruzko informazioa.

Bizkaia Zenbakia: 616/2005 Arrazoia:

Erakundea: REPSOL Lintzirineko hotelaren ondoan dagoen REPSOL gasolindegiko hornitzailean grabatutako ahotsa gaztelania hutsean dago.

Gipuzkoa

Zenbakia: 210/2005 Arrazoia:

Erakundea: TELEFÓNICA TELEFÓNICAk enpresa bati eskaintza berezi baten berri emateko bidali dizkion propaganda eta gutuna gaztelania hutsean daude.

Bizkaia

Zenbakia: 230/2005 Arrazoia:

Erakundea: TELEFÓNICA Herritar batek baja emateko eskatu zuen. Etxean ez zela deitu diote hainbat datu eskatzeko. Erantzungailua euskaraz du eta honako mezua utzi diote: "¿No podéis poner la cinta en castellano para que la entendamos todos?".

Nafarroa

Zenbakia: 243/2005 Arrazoia:

Erakundea: TELEFÓNICA TELEFONICAk maiatzeko fakturarekin batera bidali duen propaganda gaztelania hutsean dago.

Nafarroa

Zenbakia: 248/2005 Arrazoia:

Erakundea: TELEFÓNICA TELEFONICAk maiatzeko fakturarekin batera bidali duen propaganda gaztelania hutsean dago.

Zenbakia: 252/2005 Arrazoia:

Erakundea: TELEFÓNICA TELEFÓNICA enpresak erakunde bati bidali dion kanpaina berri bati buruzko publizitatea gaztelania hutsean dago.

Zenbakia: 320/2005 Arrazoia:

Erakundea: TELEFÓNICA Bezeroarentzako arreta zerbitzura deitu zuen kontsulta bat egiteko. Harrera euskaraz egin zioten, baina informazioa eskuratzeko komertzialarekin hitz egin behar zuela adierazi zioten. Euskaraz egin nahi izatekotan, hurrengo egunera arte itxaron beharko zuela esan zioten.

Zenbakia: 340/2005 Arrazoia:

Erakundea: TELEFÓNICA TELEFONICAko Marketing zuzendariak gaztelania hutsean bidali dio enpresa bati eskaintza berezi baten berri emateko gutuna.

Nafarroa

Zenbakia: 441/2005 Arrazoia:

Erakundea: UNI2 TELECOMUNICACIONES UNI2 TELECOMUNICACIONES enpresak gaztelania hutsean bidaltzen ditu jakinarazpenak eta informazioa, bezeroak euskaraz ere bidaltzeko egindako eskaerari jaramonik egin gabe.

Nafarroa

Zenbakia: 627/2005 Arrazoia:

Erakundea: VODAFONE Bezeroarentzako arreta zerbitzura (123 telefonoa) hainbat aldiz deiturik, ez diote inoiz zerbitzua euskaraz eman.

Zenbakia: 497/2005 Arrazoia:

Erakundea: MOVISTAR MOVISTAR enpresak erakunde bati bidali dion informazio esku orria gaztelania hutsean dago.

Nafarroa

Zenbakia: 595/2005 Arrazoia:

Erakundea: MOVISTAR 2005eko irailaren hasieran enpresak faktura euskaraz bidali dion arren, propaganda gaztelania hutsean bidali dio.

Zenbakia: 736/2005 Arrazoia:

Nafarroa

batek

NATURGASekin

Gipuzkoa zien Oiartzungo Petrirena bideko moztuko zutela jakinarazteko.

sinatu

du.

Kontratua

gaztelania

OSASUNGINTZA Zenbakia: 797/2005 Arrazoia:

Erakundea: CENTRO SANITARIO VIRGEN DEL PILAR CENTRO SANITARIO VIRGEN DEL PILARren urteroko mediku errebisioa bertan betetzeko eman zioten inprimakia gaztelania hutsean Euskarazkoa eskatuta ez zutela erantzun zioten.

Zenbakia: 798/2005 Arrazoia:

Erakundea: CENTRO SANITARIO VIRGEN DEL PILAR Gipuzkoa CENTRO SANITARIO VIRGEN DEL PILAR delakoan harrera puntu bakar batean ere ez zekiten euskaraz.

Zenbakia: 565/2005 Arrazoia:

Erakundea: DYA DYAk Galdakaon kotxeen haizetarakoan edanda gidatzeak dituen arriskuez ohartarazteko utzi zituen triangelu-eskuorrietan informazio guztia gaztelania hutsean dago.

Bizkaia

Zenbakia: 66/2005 Arrazoia:

Erakundea: GURUTZE GORRIA Asiako lurrikararen hondamendiari aurre egiteko diru bilketa egin zuten EROSKIk eta GURUTZE GORRIAk sustatuta Eroskiko kutxetan. Euro baten truke egutegi bat ematen zuten. Egutegi hori gaztelania hutsean zegoen.

Nafarroa

Zenbakia: 582/2005 Arrazoia:

Erakundea: GURUTZE GORRIA Donostian, Santa Klara uhartean, irailaren 22an, eguerdiko 12:30etan herritarraren biloba eskailera batean irristatu eta zauritu egin zen. Bertan egoten den GURUTZE GORRIko sorospen taldearengana jo zuten. Lauzpabost sorosle zeuden eta bakar batek ere ez zekien euskaraz.

Gipuzkoa

Zenbakia: 102/2005 Arrazoia:

Erakundea: GIPUZKOA POLIKLINIKA GIPUZKOA POLIKLINIKAk gaztelania hutsean argitaratu du esku orria.

Gipuzkoa

Zenbakia: 128/2005 Arrazoia:

Erakundea: IGUALATORIO MÉDICO QUIRÚRGICO IGUALATORIO MÉDICO QUIRÚRGICO delakoak artatzen dituen herritarrek ezin dute inolako zerbitzurik jaso euskaraz, ez hitzez, ez idatziz.

Bizkaia

Zenbakia: 149/2005 Arrazoia:

Erakundea: NUESTRA SEÑORA DE OKON ZAHARRETXEA NUESTRA SEÑORA DE OKON ZAHARRETXEAk gaztelania hedabideetara zaharretxeari buruzko informazioa.

hutsean

bidali

Zenbakia: 470/2005 Arrazoia:

Erakundea: NUESTRA SEÑIORA DE OKON ZAHARRETXEA NUESTRA SEÑORA DE OKON ZAHARRETXEAk gaztelania hedabideetara prentsa oharra 2005eko uztailean

hutsean

bidali

Zenbakia: 510/2005 Arrazoia:

Erakundea: PERLA TALASOTERAPIA PERLA TALASOTERAPIAn harrera egin euskaraz eman herritarrari.

Gipuzkoa egitean zegoen.

Nafarroa

ENERGIA HORNITZAILEAK Zenbakia: 169/2005 Arrazoia:

Erakundea: ACESOL ACESOLek 2005eko apirilaren 7an Altzako publizitatea gaztelania hutsean dago.

Zenbakia: 609/2005 Arrazoia:

Erakundea: CAMPSA Bidebietako CAMPSAko gasolindegian, gasolina-makinak ahots baten bidez adierazten dizu zein gasolina-mota aukeratu duzun eta eskerrak ematen dizkizu. Ahots honek gaztelaniaz soilik hitz egiten du.

Gipuzkoa etxeetako

postontzietan

banatu

duen

Gipuzkoa

Araba

Gipuzkoa dion

langileak

ezin

izan

dio

zerbitzua

HEZKUNTZA

Zenbakia: 92/2005 Arrazoia:

Erakundea: SEUR. SERVICIO URGENTE DE TRANSPORTE SEUR enpresako banatzaileak pakete bat ekarri zion herritarrari. Banaketa enpresaren inprimaki guztiak gaztelania hutsean zeuden.

Nafarroa

Zenbakia: 211/2005 Arrazoia:

Erakundea: SEUR. SERVICIO URGENTE DE TRANSPORTE SEUR banaketa enpresak gaztelania hutsean luzatu dio hartzaileari paketearen emate-agiria.

Bizkaia

Nafarroa

Bizkaia

Zenbakia: 620/2005 Arrazoia:

Erakundea: SEUR. SERVICIO URGENTE DE TRANSPORTE Garraiolarien greba dela eta SEURek bidalitako informazioa gaztelania hutsez dago.

Gipuzkoa

Erakundea: BIZKAIKO AUTOESKOLEN ELKARTEA Herritarrak gidatzeko baimena eskuratu nahi du. Prestakuntza teorikorako materiala euskaraz aurkitu ezinik dabil. Erakundea: BIZKAIKO AUTOESKOLEN ELKARTEA Gidatzeko baimena ateratzeko prestakuntza teorikorako argitalpenik ez dago euskaraz.

Bizkaia

Zenbakia: 335/2005 Arrazoia:

Zenbakia: 742/2005 Arrazoia:

Erakundea: DOP. DISTRIBUCIÓN DE OPOSICIONES Herritarrak DOP ikastegiak bidalita eta berak eskatu gabe etxeko postontzian jaso duen publizitate-orria gaztelania hutsean dago.

Gipuzkoa

Zenbakia: 225/2005 Arrazoia:

Erakundea: TXIKI TXOKO HAURTZAINDEGIA Gaztelania hutsezko publizitate-esku orria banatu zuen Donostian.

Gipuzkoa

Erakundea: ALSA Ekainaren 20an Bilbo eta Irun arteko garraio zerbitzua ematen duen ALSA enpresak herritarren informaziorako duen 902 lineako zenbakira deitu du. Makinak erantzun dio, gaztelania hutsean. Hiru aldiz saiatu da euskaraz, baina azkenean etsi eta gaztelaniaz egin behar izan du. Hirugarren saiakera horretan pertsona batekin jarri dute. Horrek ere gaztelaniaz erantzun dioenez, euskaraz harrera egingo zion norbait ez al zuten galdetu dio, eta ezetz esatearekin batera telefonoa eseki dio inolako azalpenik eta informaziorik eman gabe. Berriz saiatu da, baina alferrik, ez diote telefonoa hartu.

Bizkaia

Zenbakia: 85/2005 Arrazoia:

Erakundea: URTXINTXA URTXINTXA eskualdeko Formazio Zentroak AULA MENTOR egitasmoaren barnean antolatutako ikastaroetan bakarra ere ez da eskaintzen euskaraz. Ikastaroen berri emateko bidalitako gutuna ere gaztelania hutsean dago.

Gipuzkoa

Zenbakia: 237/2005 Arrazoia:

Erakundea: TÜV. RHEINLAND Irungo ibilgailuen azterketa teknikorako zentroan hainbat ohar jarri dituzte aurrez hitzordua eskatu behar dela gogorarazteko. Denak gaztelania hutsean daude. Azterketa egin ondoren agiriak hartzeko zein leihatilatara joan behar den adierazten duten oharrak ere gaztelania hutsean daude.

Gipuzkoa

Zenbakia: 344/2005 Arrazoia:

Zenbakia: 267/2005 Arrazoia:

Erakundea: ZUBELDIA FORMAKUNTZA S. L. ZUBELDIA FORMAKUNTZA S.L.k erakunde bati bidali dion gutunaren euskarazko bertsioak akats gramatikalak ditu.

Gipuzkoa

Zenbakia: 313/2005 Arrazoia:

Erakundea: ZUBELDIA FORMAKUNTZA S. L. Weborriak ez du euskarazko informaziorik eskaintzen.

Gipuzkoa

Zenbakia: 352/2005 Arrazoia:

Erakundea: ASMOZ FUNDAZIOA Asmoz fundazioak igorritako eskuorria "Heráldica y Genealogía" curso práctico on-line" izenekoa gaztelania hutsean dago

Bizkaia

Zenbakia: 358/2005 Arrazoia:

Erakundea: ACTIVA Gaztelania hutsezko propaganda banatu du familia euskaldunen artean.

Nafarroa

Zenbakia: 626/2005 Arrazoia:

Erakundea: BAI AND BY Postontzian BAI & BY hizkuntz akademiaren bi eskuorri jaso zituzten. Biak gaztelania hutsez zeuden.

Zenbakia: 84/2005 Arrazoia:

GARRAIOBIDEAK / GARRAIO-ENPRESAK Zenbakia: 703/2005 Arrazoia:

Erakundea: AZKAR Herritarrak jaso duen paketearen banaketa-agiria gaztelania hutsean dago.

Gipuzkoa

Zenbakia: 81/2005 Arrazoia:

Erakundea: BANATU Otsailaren 11n fardel bat bidali zuten BANATU enpresarekin egun berean entregatzeko Iruñeko Oibarre kalean. Helbidea euskaraz idatzi zuten, eta hurrengo egunean, arratsaldean, fardela oraindik entregatu gabe zegoen helbidean idatzita zegoen kalea ez omen zelako existitzen. Kalearen izena gaztelaniaz eman eta biharamunean fardela bueltan eraman zioten bidaltzaileari, nahi bazuen erreklamazioa jartzeko esanez.

Gipuzkoa

Zenbakia: 543/2005 Arrazoia:

Erakundea: EL TRANSBORDADOR DE BIZKAIA S. L. Bizkaiko zubian jendeari zuzendutako ohar eta jakinarazpen guztiak gaztelania hutsean jartzen dituzte beti.

Bizkaia

Zenbakia: 682/2005 Arrazoia:

Erakundea: EL TRANSBORDADOR DE BIZKAIA S. L. Bizkaiko zubiko txartelak gaztelania hutsean daude.

Bizkaia

Zenbakia: 49/2005 Arrazoia:

Erakundea: EGUISA. ESTACIONAMIENTOS GUIPUZCOANOS S.A. EGUISA, Donostiako hainbat aparkaleku ustiatzen dituen enpresak, urtero bezala, gaztelania hutsean bidali dio gutuna bezeroari.

Gipuzkoa

Zenbakia: 366/2005 Arrazoia:

Erakundea: ESTACIONAMIENTOS URBANOS DEL NORTE Ordainketa tiketan agurra ez beste guztia gaztelania hutsez dago.

Nafarroa

Zenbakia: 164/2005 Arrazoia:

Erakundea: GIPUZKOAKO ANBULANTZIAK Herritarrak GIPUZKOAKO ANBULANTZIen zerbitzura deitu du. Harreran zegoen langileak ezin izan dio zerbitzua euskaraz eman.

Gipuzkoa

Zenbakia: 662/2005 Arrazoia:

Erakundea: INTERPARKING HISPANIA Herritarrak Bilboko Alde Zaharreko INTERPARKING HISPANIA aparkalekuan jaso duen ordainagiria gaztelania hutsean dago.

Nafarroa

Zenbakia: 737/2005 Arrazoia:

Erakundea: METRO BILBAO Azaroaren 23an, goizeko 8:15 inguruan, metroan mezu bat eman zuten bozgorailuz, kanpoko txartela gaizki jarrita zegoela eta Plentziara joan ordez Sestaora zihoala jakinarazteko bidaiariei. Mezua gaztelaniaz bakarrik eman zuten.

Bizkaia

EREMUA: PRIBATUA

MERKATARITZA GUNEAK, KATEAK, DENDA ERRALDOIAK...

urra ditzakete eskubideak, eta are larriagoa dena, lasaitasun osoz egin diezaiokete muzin legeari. Ezinbestekoa da, beraz, legeak babesa ematen duen eremuetan horiek betetzeko neurriak ezartzea; bestela, antzua izango da merkataritza-gune, denda erraldoi eta kateen jokabidea ikusirik.

1. ESPEDIENTE KOPURUA: 86

3. ARLOAREN ARABERAKO BALORAZIOA

2. ADIERAZLEEN ARABERAKO BALORAZIOA

Merkataritza-guneak, kateak eta denda erraldoiak izan dira eremu pribatuan kexa gehien jaso dituen eremua. Zoritxarrez, azken urteotan izandako bilakaera kontuan harturik aurrerapausorik ez da izan sektore honek herritarren hizkuntza-eskubideak bermatzeko politiketan.

2.1. Izaera Jasotako espediente guztiek eskubide urraketaren izaera dute. Lege urraketari dagokionez, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan izandako zenbait kasutan lege urraketa ere izan da. 2.2. Puntualtasuna / sistematikotasuna 2.2.a. Errepikakortasuna Kasu gehienetan ez da gertaera bati buruzko kexa askorik jaso; gertaera desberdinei buruzkoak baizik.

2.2.b Erabilera KEXEN ZIOA Ahozko informazioa gaztelania hutsean Publizitatea gaztelania hutsean Fakturak, tiketak... gaztelania hutsean Webgunea gaztelania hutsean Bozgorailu bidezko mezuak gaztelania hutsean Kontratuak gaztelania hutsean Errotulazioa gaztelania hutsean Seinaleak gaztelania hutsean Jarraibideetarako liburuxkak gaztelania hutsean Katalogoak gaztelania hutsean

2.3. Larritasuna Kontsumitzaile euskaldunak bigarren mailako herritarrak dira eta ez dute bermatuta (zenbaitetan aitortuta ere) euskaraz artatua edota informazioa euskaraz jasotzeko eskubidea. Horrela, sistematikoa da hizkuntza-eskubideak bermatzeko baliabide gehien eta erreferente izan daitezkeen enpresek sistematikoki urratzea. Lasaitasun osoz

Araba, Bizkaia eta Gipuzkoan Legeak ezarritakoaren arabera, fakturak, tiketak eta gisa horretako dokumentuak euskaraz jasotzeko eskubidea dute herritarrek. Hala ere, Behatokiak kudeatutako espedienteetan behin eta berriro agertu da eskubide horren urraketa, bai eta lege urraketa ere. Tamalez, lege berria indarrean jartzeak ez du eragin zuzenik izan herritarren hizkuntza-eskubideen bermean, izan ere, zenbait kasutan merkataritza-gune edo denda erraldoi berriek ere ez diote eutsi dagoeneko indarrean zegoen legeari. Bestalde, biziki kezkatzen gaitu markataritzagune eta denda erraldoiek publizitate eta propagandan erabiltzen duten hizkuntza politika. Hartara, kasu askotan gaztelania hutsean argitaratzen dituzte eskuorriak zein liburuxkak: LIDL, IF IN FARADIS, DECORAMA, EXPOSOFAS, FNAC, IKEA, MEDIA MARKT, AKI, ALCAMPO, SUPER BM... Bestetan, euskarazko esaldi bat agertzen bada ere, gainerako informazioa gaztelania hutsean ematen dute, apaingarri gisa edo. Kasu horietan ere, euskarari nolako tratamendua ematen zaion aski argi uzten dute enpresek, alegia, erabat anekdotikoa dela. Horiez guztiez gainera, izan dira, irtenbide erraza egonik ere, eskubide urraketa eragin duten kexak, errotulazioei edo produktuetako txartel informatiboei buruzkoak, esaterako. Horrelakoak hainbat dendatan aurkitu dira: Donostiako Gros Auzoko eta Ribabellosako EROSKIn, IF IN FARADISen eta abarretan.

4. ERANTZUNAK Merkataritza gune handiek hainbat erantzun igorri dituzte Behatokira. Ohikoa duen moduan, E. LECLERC hipermerkatuak erantzun egin die Behatokiaren kexei eta legez inolako derrigortasunik ez dutela berretsi dute, nahiz eta etorkizunean gure iradokizunak kontuan har ditzaketela zehaztu. IKEA dendak ere erantzun egin dio Behatokiari eta etorkizunean, publizitatean euskararen erabilera orekatua lortzeko plan bat abian jarriko dutela azaldu dute. Hala ere, aipurik ez dute egin legeak ezarritako betebeharren urraketei irtenbidea emateari buruz.

FNAC dendari dagokionez, haien argitalpen guztietan euskarari erreferentziaren bat egiten diotela azaldu dute. Behatokiak kudeatutako espedientean, aldiz, ez zegoen erreferentzia txikienik ere. ELKAR megadendak ere beti erantzun izan die Behatokiaren jakinarazpenei. Aipatzekoa da nola denda handien eremuan euskaraz erantzun duen bakarra ELKAR izan den. Bestalde, Bilboko gertaerari dagokionez, denda horretan langile gaitua dutela jakinarazi dute zerbitzua euskaraz zein gaztelaniaz emateko. Bestalde, herritarren eskubideak bermatzeko eta euskara lan hizkuntza bihurtzeko aurrera daramaten planaren berri helarazi diote Behatokiari.

5. SINOPSIAK: MERKATARITZA GUNE HANDIAK, KATEAK, DENDA ERRALDOIAK...

Arrazoia:

COVIRANek maiatzaren bukaeran banatu duen publizitatean euskarak ez du ia tarterik. Promozioan sartzen diren produktu guztiei buruzko informazioa gaztelania hutsean dago.

Zenbakia: 457/2005 Arrazoia:

Erakundea: COVIRAN COVIRAN supermerkatuak ekaina eta uztaila arteko promozio eskuorria nagusiki gaztelaniaz kaleratu du. Euskarazko esaldi bakar batzuk agertzen diren arren, ez da bi hizkuntzen arteko oreka mantentzen.

Gipuzkoa

Zenbakia: 160/2005 Arrazoia:

Erakundea: DECATHLON Belartzako dendan egon ziren herritarrak. Bertan neska erdaldun batek artatzeaz gainera, eskura zegoen iragarkia gaztelaniaz besterik ez zegoen.

Gipuzkoa

Zenbakia: 213/2005 Arrazoia:

Erakundea: DECATHLON Erosleen eskura jartzen dituzten katalogoak gaztelania hutsean daude.

Gipuzkoa

Zenbakia: 430/2005 Arrazoia:

Erakundea: DECATHLON Belartzako biribilgunetik bere saltokiraino eta bertan jarri dituen merkealdiko txartel guztiak gaztelania hutsez daude.

Gipuzkoa

Zenbakia: 610/2005 Arrazoia:

Erakundea: DECATHLON Belartzako dendan ezin izan zieten informazioa euskaraz eman.

Gipuzkoa

Zenbakia: 652/2005 Arrazoia:

Erakundea: DECATHLON Aldian-aldian eskaintzen eta oharren berri emateko gutunak bidaltzen dizkio etxera herritarrari, eta jakinarazpen horiek gaztelania hutsean daude.

Gipuzkoa

Zenbakia: 770/2005 Arrazoia:

Erakundea: DECATHLON DECATHLONek argitaratzen dituen aldizkariak gaztelania hutsez egoten dira.

Gipuzkoa

Zenbakia: 776/2005 Arrazoia:

Erakundea: DECATHLON Iruñeko DECATHLONek eskatu gabeko informazioa bidali dio herritarrari, gaztelania hutsean.

Nafarroa

Zenbakia: 216/2005 Arrazoia:

Erakundea: AKI AKÍ kateak Donostiako etxeetan banatu duen publizitatean ez dago euskararen arrastorik.

Gipuzkoa

Zenbakia: 261/2005 Arrazoia:

Erakundea: AKI Udara begira kaleratu duen publizitate eskuorria gaztelania hutsean dago.

Gipuzkoa

Zenbakia: 619/2005 Arrazoia:

Erakundea: ALCAMPO Txingudiko ALCAMPO gasolindegiko makinetan grabatutako mezua gaztelaniaz besterik ez dago.

Gipuzkoa

Zenbakia: 550/2005 Arrazoia:

Erakundea: DECORAMA DECORAMA MUEBLES enpresak publizitatea utzi du erakunde bateko postontzian. Bertan ez dago euskarazko hitz bat ere.

Bizkaia

Zenbakia: 623/2005 Arrazoia:

Erakundea: ALCAMPO Erakunde batek postontzian ALCAMPOren iragarki liburuxka jaso zuen eta guztia gaztelania hutsez zegoen.

Gipuzkoa

Zenbakia: 354/2005 Arrazoia:

Erakundea: E. LECLERC LECLERC hipermerkatuak bezeroei banatzen dizkien deskontu txartelak gaztelania hutsean daude.

Nafarroa

Zenbakia: 647/2005 Arrazoia:

Erakundea: ALCAMPO Oiartzungo ALCAMPOk gaztelania hutsean banatu du propaganda ErrenteriaOreretako etxeetan.

Gipuzkoa

Zenbakia: 502/2005 Arrazoia:

Erakundea: E. LECLERC LECLERCek propaganda gaztelania hutsean banatu du.

Nafarroa

Erakundea: BIDARTE MERKATARITZA GUNEA Gune osoan larrialdietarako errotulazioa 4 hizkuntzatan dago, baina ez euskaraz.

Bizkaia

Zenbakia: 481/2005 Arrazoia:

Erakundea: ELKAR ELKAR kateak Bilbon zabaldu berri duen megadendara joan zen herritarra liburu bat erostera. Ordainkutxan zegoen langileak ez zuen euskaraz ongi ulertzen.

Bizkaia

Zenbakia: 607/2005 Arrazoia:

Zenbakia: 374/2005 Arrazoia:

Erakundea: C-SYSTEM C-SYSTEM kateak Irurtzunen duen dendaren eta produktuen publizitatea gaztelania hutsean argitaratzen du.

Nafarroa

Zenbakia: 747/2005 Arrazoia:

Erakundea: ELKAR ELKAR kateak Baionako kartadun bezeroari bidali dion ELKAR aldizkariaren gabonetako 1. alean euskarari eskaintzen zaion tartea ez da batere orekatua. Frantsesa da nagusi alde handiz.

Lapurdi

Zenbakia: 220/2005 Arrazoia:

Erakundea: CARREFOUR CARREFOUR kateak Donostian banatu duen publizitatean azalean soilik ematen zaio euskarari trataera orekatua, barruko orrietan informazio guztia gaztelania hutsean ageri da.

Gipuzkoa Zenbakia: 655/2005 Arrazoia:

Erakundea: EL CORTE INGLÉS Herritarrari bidali dion gutuna gaztelania hutsean idatzita dago.

Nafarroa

Erakundea: CARREFOUR CARREFOURek Hernaniko etxeetan banatu duen teknologia berrien inguruko propaganda aldizkarian euskara eta gaztelaniaren presentzia orekatua da azalean, ez ordea barneko orrietan, den dena gaztelania hutsean baitago.

Gipuzkoa

Zenbakia: 693/2005 Arrazoia:

Erakundea: EL CORTE INGLÉS Herritarra zoriontzeko gutuna bidali dio, gaztelania hutsean.

Nafarroa

Zenbakia: 264/2005 Arrazoia:

Zenbakia: 7/2005 Arrazoia:

Erakundea: EROSKI EROSKIko propagandaren ohar nagusiak euskaraz badaude ere, eskaintzen diren produktuen izenak eta prezioak gaztelaniaz agertzen dira.

Gipuzkoa

Zenbakia: 503/2005 Arrazoia:

Erakundea: CARREFOUR Donostialdeko etxeetako buzoietan sartu duen publizitate liburuxkak azala euskaraz baldin badu ere, barneko guztia gaztelania hutsez dago.

Gipuzkoa Zenbakia: 109/2005 Arrazoia:

Erakundea: EROSKI Barakaldoko Max Centerren ondoan Eroskik zabaldu berri duen gasolindegian AUTOSERBIOZIOA jartzen du

Bizkaia

Zenbakia: 525/2005 Arrazoia:

Erakundea: CARREFOUR CARREFOUR enpresak Iruñean propaganda gaztelania hutsez banatu du.

Nafarroa Zenbakia: 121/2005 Arrazoia:

Erakundea: CARREOFUR Goierrin duen hipermerkatuak gaztelania hutsean bidali dio Gabonetako zorion txartela herritarrari.

Gipuzkoa

Erakundea: EROSKI Donostiako Gros auzoko EROSKIn harategian eta arrandegian salgai dauden produktuen izenak gaztelaniaz besterik ez dira agertzen.

Gipuzkoa

Zenbakia: 735/2005 Arrazoia:

Zenbakia: 122/2005 Arrazoia:

Erakundea: EROSKI EROSKIren (Araba)

Araba

Zenbakia: 226/2005 Arrazoia:

Erakundea: COVIRAN COVIRAN Supermerkatu kateak Donostian dituen dendetako publizitatean euskara leloan besterik ez da agertzen. Gainerako produktuen izenak eta horiei buruzko azalpenak gaztelania hutsean daude, bi hizkuntza hauen arteko egoera desorekatua bihurtuz.

Gipuzkoa Zenbakia: 124/2005 Arrazoia:

Erakundea:EROSKI EROSKI FUNDAZIOAk eta GURUTZE GORRIAk Asiako Hego-ekialdeko tsunamiak utzitako hondamendiari aurre egiteko kanpaina antolatu dute. Euro baten truke eskura daitezkeen egutegiak jarri dituzte herritarren eskura EROSKIren establezimenduetan. Egutegiak gaztelania hutsean daude.

Nafarroa

Zenbakia: 295/2005

Erakundea: COVIRAN

Bizkaia Zenbakia: 217/2005

Erakundea: EROSKI

Gipuzkoa

Ribabelloseko dendan ez dago euskararen arrastorik.

Arrazoia:

EROSKI kateak argitaratzen dituen Conecta, Gabonetako jostailuen eta hileroko eskaintzen katalogoetan azaletan soilik erabiltzen du euskara modu orekatuan. Barruko orrietan gaztelania hutsean ageri da informazio guztia.

Zenbakia: 734/2005 Arrazoia:

Erakundea: IF IN FARADIS IF txartela duten bezeroen etxeetara bidaltzen dituzten komunikazio guztiak gaztelania hutsean daude.

Araba

Zenbakia: 246/2005 Arrazoia:

Erakundea: EROSKI EROSKIk Ribabellosan zabaldu duen saltokian euskarak ez du tokirik, ez hitzez ez eta idatzizko adierazpenetan ere.

Araba

Zenbakia: 795/2005 Arrazoia:

Erakundea: IF IN FARADIS Hernaniko Ispizua kalean dagoen IF dendan errotulazioa eta propaganda orriak gaztelania hutsean daude. Publizitatea ere gaztelania hutsean izaten da.

Gipuzkoa

Zenbakia: 249/2005 Arrazoia:

Erakundea: EROSKI EROSKIK bere saltokietan banatzen duen TRAVEL CLUB aldizkaria gaztelania hutsean dator behin eta berriro.

Gipuzkoa

Zenbakia: 90/2005 Arrazoia:

Erakundea: IKEA IKEAk Bizkaiko etxeetan banatu duen propagandan euskararen presentzia esaldi bakarrera mugatzen da, gainerako guztia gaztelania hutsean dago.

Bizkaia

Zenbakia: 307/2005 Arrazoia:

Erakundea: EROSKI EROSKI BIDAIAKek San Prudentzioren zubirako hainbat eskaintza atera zituen eta horien berri emateko gaztelania hutsezko orria bidali zuen etxeetara.

Araba

Zenbakia: 532/2005 Arrazoia:

Erakundea: IKEA IKEA enpresak 2005-2006 ikasturterako argitaratu duen katalogo berria gaztelania hutsean dago.

Bizkaia

Zenbakia: 377/2005 Arrazoia:

Erakundea: EROSKI 2005eko ekainean EROSKIko poltsetan gaztelaniaz bakarrik agertzen zen promozio bateko testua: "Arriba los frescos, abajo los precios".

Gipuzkoa

Zenbakia: 598/2005 Arrazoia:

Erakundea: IKEA IKEAko txartel asko gaztelania hutsean daude. Katalogoa ere gaztelania hutsean dago.

Bizkaia

Zenbakia: 386/2005 Arrazoia:

Erakundea: EROSKI Herritarrak Urbil Merkatalguneko EROSKIn maleta baten kontsulta egin behar izan zion bertako langile bati. Euskaraz galdetzen hasi zitzaion, baina ez zion ulertzen eta gaztelaniaz hitz egiteko eskatu zion.

Gipuzkoa

Zenbakia: 651/2005 Arrazoia:

Erakundea: IKEA Sestaoko IKEAn euskararen presentzia oso urria da gaztelaniaren aldean.

Gipuzkoa

Zenbakia: 695/2005 Arrazoia:

Erakundea: EROSKI Konekta 05 izeneko publizitate eskuorrian euskara azalean bakarrik azaltzen da. Gainerako guztia gaztelania hutsean idatzita dago.

Gipuzkoa

Erakundea: IKEA IKEAren weborrian, www.ikea.es, katalogoak gaztelaniaz eta katalanez eskura daitezke, baina euskaraz ez.

Gipuzkoa

Zenbakia: 451/2005 Arrazoia:

Zenbakia: 713/2005 Arrazoia:

Erakundea: EROSKI EROSKIk argitaratu duen "Udan ere...gora freskoak, behera prezioak" izeneko katalogoan azala, lehenengo 6 orriak eta kontra azala kenduta, gainontzeko guztia gaztelania hutsean dago.

Gipuzkoa

Erakundea: IKEA IKEA merkataritza gunean erosketa egin du herritarrak. Kutxan eman dioten ordainagiria gaztelania hutsean dago

Bizkaia

Zenbakia: 460/2005 Arrazoia:

Zenbakia: 714/2005 Arrazoia:

Erakundea: IKEA IKEAko jatetxea iragartzen duen orritxoa gaztelania hutsean dago.

Bizkaia

Zenbakia: 664/2005 Arrazoia:

Erakundea: EROSKI Garbera gune komertzialean, kutxara joan eta ezin izan zioten euskaraz artatu.

Gipuzkoa

Zenbakia: 524/2005 Arrazoia:

Erakundea: KIABI KIABIk Iru単ean zabaldu duen propaganda gaztelania hutsean dago.

Nafarroa

Erakundea: EROSKI Groseko saltokian osasunari buruzko panel bat jarri du kutxatilen alboan, gaztelania hutsez.

Gipuzkoa

Zenbakia: 766/2005 Arrazoia:

Erakundea: LAKUA MERKATARITZA GUNEA LAKUA CENTRO merkataritza guneak Eguberrietan haurrentzako marrazki lehiaketa antolatu zuen. Horren berri emateko txartela gaztelania hutsean zegoen.

Araba

Zenbakia: 688/2005 Arrazoia:

Zenbakia: 13/2005 Arrazoia:

Erakundea: ESCALERA EUROPEA Herritarrak eskatu gabeko propaganda jaso du gaztelania hutsez. Are gehiago, helbidea ere gaztelaniaz jarri dute, toponimoak eta guzti.

Nafarroa

Zenbakia: 317/2005 Arrazoia:

Erakundea: LEROY MERLIN Erosketa egindakoan luzatu ditu ordainagiria gaztelania hutsean dago.

Nafarroa

Erakundea: EUROMUEBLE EUROMUEBLE enpresak erakunde bateko postontzian gaztelania hutsezko publizitatea utzi du.

Bizkaia

Zenbakia: 215/2005 Arrazoia:

Erakundea: LIDL LIDL kateak gaztelania hutsean argitaratzen du Gipuzkoako etxeetan banatzen duen publizitate guztia.

Gipuzkoa

Zenbakia: 551/2005 Arrazoia:

Erakundea: EXPOSOFAS EXPOSOFAS enpresak likidazioaren berri emateko Busturialdeko etxeetan banatu duen propaganda orria gaztelania hutsean dago.

Bizkaia

Zenbakia: 775/2005 Arrazoia:

Erakundea: LIDL LIDLek bidalitako propaganda jaso du herritarrak etxeko postontzian. Propaganda orria gaztelania hutsean dago.

Nafarroa

Zenbakia: 322/2005 Arrazoia:

Erakundea: FAGOR Herritarrak FAGOR etxe-tresna erosi du. Argibideen liburuxka eta gainerako agiriak hainbat hizkuntzatan ageri dira, euskaraz izan ezik.

Gipuzkoa

Zenbakia: 219/2005 Arrazoia:

Erakundea: MASTER CADENA MASTER CADENAk argitaratzen duen publizitatea gaztelania hutsean dago.

Gipuzkoa

Zenbakia: 37/2005 Arrazoia:

Zenbakia: 6/2005 Arrazoia:

Erakundea: FAGOR FAGOR etxe-tresnek dakartzaten jarraibideak hamaika hizkuntzatan daude, gaztelania, portugesa, ingelesa..., euskaraz ez, ordea.

Gipuzkoa

Erakundea: MEDIA MARKT MEDIA MARKT enpresak gaztelania hutsean banatzen du bere produktuen publizitatea Donostia inguruan.

Gipuzkoa

Zenbakia: 247/2005 Arrazoia:

Erakundea: FAGOR Herritarrak FAGOR markako etxe-tresna berriak erosi ditu. Tresnen erabilpenerako argibideak eta aholkuak, hainbat hizkuntzatan ageri dira, baina euskaraz ez.

Gipuzkoa

Zenbakia: 218/2005 Arrazoia:

Erakundea: MEDIA MARKT MEDIA MARKT kateak argitaratzen duen publizitatean informazio guztia gaztelania hutsean dago, helbidea salbu.

Gipuzkoa

Zenbakia: 581/2005 Arrazoia:

Zenbakia: 555/2005 Arrazoia:

Gipuzkoa

Zenbakia: 458/2005 Arrazoia:

Erakundea: FEU VERT Promozio orria nagusiki gaztelaniaz kaleratu du. Euskarazko esaldi bakar batzuk agertzen diren arren, ez zaio bi hizkuntzen arteko orekari eusten.

Gipuzkoa

Erakundea: MEGACALZADO MEGACALZADO enpresak bere iragarkia postontzietan zabaldu du Altzan eta testua ia guztiz gaztelaniaz dago. Euskaraz jarri dutena, gainera, oker itzulita dago: 'vuelta al cole', 'ikastetxe etortzean'.

Erakundea: FLEX FLEX markak Donostian dituen dendetako iragarkiak gaztelania hutsean daude.

Gipuzkoa

Zenbakia: 459/2005 Arrazoia:

Erakundea: METRO CUADRADO METROA CUADRADO enpresak urteurrena dela eta argitaratu dituen eskuorriak gaztelania hutsean daude.

Gipuzkoa

Zenbakia: 522/2005 Arrazoia:

Erakundea: FNAC Donostiako denda berriaren publizitatea gaztelania hutsez dago

Gipuzkoa

Zenbakia: 103/2005 Arrazoia:

Erakundea: MONTTE MONTTE dendek propaganda guztia gaztelania hutsean egiten dute, baita elkarte euskaldunei zuzendutako idatziak ere.

Gipuzkoa

Zenbakia: 569/2005 Arrazoia: Zenbakia: 671/2005 Arrazoia:

Erakundea:FNAC FNACek Donostian bezeroen eskura jarri duen aldizkariaren maiatzeko alea gaztelania hutsean dago.

Gipuzkoa

Zenbakia: 143/2005 Arrazoia:

Erakundea: PEUGEOT-AGROMOTOR AUTOMOCION AGROMOTOR (Peugeot) izeneko kontzesionarioak ibilgailuen azterketa teknikoaren berri emateko gutuna gaztelania hutsez bidali du

Araba

Zenbakia: 214/2005 Arrazoia:

Erakundea: IF IN FARADIS Donostian banatu duen publizitatea gaztelania hutsean dago.

Gipuzkoa

Zenbakia: 388/2005

Erakundea: PEUGEOT-AGROMOTOR

Araba

Arrazoia:

PEUGEOT AGROMOTOReko bezero bati jakinarazpena bidali diote ibilgailuen azterketa teknikoa egin behar duela gogorarazteko eta aurreko azterketa bertan egiteko aukera eskaintzeko. Gutuna gaztelaniaz idatzita dago.

Zenbakia: 562/2005 Arrazoia:

Erakundea: PEUGEOT-AGROMOTOR AGROMOTORrek kotxearen azterketa egiteko bidalitako gutuna, triptikoa, etab. gaztelania hutsean daude.

Araba

Zenbakia: 501/2005 Arrazoia:

Erakundea: PLUS SUPERDESCUENTO PLUS SUPERDESCUENTOk supermerkatuen propaganda gaztelania hutsez banatu du.

Nafarroa

Zenbakia: 533/2005 Arrazoia:

Erakundea: SABECO SABECO enpresak Errenteria-Oreretan ireki duen hipermerkatuak '1 inpaktua' izeneko publizitatea zabaldu du, gaztelaniaz nagusiki.

Gipuzkoa

Zenbakia: 534/2005 Arrazoia:

Erakundea: SABECO SABECO enpresak Errenteria-Oreretan ireki duen hipermerkatuaren publizitatea zabaldu du herrian, gaztelaniaz nagusiki.

Gipuzkoa

Zenbakia: 238/2005 Arrazoia:

Erakundea: SAUNIER DUVAL Herritarrak galdararen mantenua hitzartu zuen SAUNIER DUVAL enpresarekin. Tekniko erdalduna bidali zuten. Kontratua izenpetzeko luzatu zizkioten agiriak ere gaztelania hutsean zeuden. Euskarazkoak eskatzeko deitu eta ez zutela erantzun zioten eta gainera honako hau entzun behar izan zuen 'sólo faltaría que cada uno pidiera lo que quiere, uno en inglés, otro en francés... Dile que no hay'.

Gipuzkoa

Zenbakia: 709/2005 Arrazoia:

Erakundea: SOFÁS Y COLCHONES SOFÁS Y COLCHONES enpresak gaztelaniazko eskuorria buzoiratu du.

Gipuzkoa

Zenbakia: 708/2005 Arrazoia:

Erakundea: SUPER AMARA San Martin azokako SUPER AMARA saltokiak salgai dituen kroketen etiketak gaztelania hutsez daude

Gipuzkoa

Zenbakia: 195/2005 Arrazoia:

Erakundea: SUPER BM SUPER BM supermerkatuak gaztelania hutsean zabaldu du propaganda.

Bizkaia

Zenbakia: 500/2005 Arrazoia:

Erakundea: TEXTIL HOGAR TALLUNTXE TEXTIL HOGAR TALLUNTXE enpresak banatu duen propagandan ez da euskara ageri.

Nafarroa

ADARRA MUSEOAREN FUNDAZIOAn, esaterako zenbait ikasleri informazioa euskaraz ezin ematea, DONOSTIAKO ZINEMALDIko zenbait ekitalditan eta aurkezpenetan euskara ez erabiltzea.

EREMUA: PRIBATUA

AISIALDIA

Bestalde aisialdiko ekitaldiak iragartzean euskararen erabilera eskasa ere izan da kexen beste zio nagusia: txartelak, liburuxkak, eskuorriak... Horrelako kexak jaso ditugu ELEKTRONIKALDIA, METAL WAY JAIALDIA... Halaber, aisialdirako zenbait gunetan euskararen presentzia hutsala agertu izan dute hainbat herritarrek, besteak beste, BITARTE ZINEMAK, CIVICAN...

1. ESPEDIENTE KOPURUA: 62 2. ADIERAZLEEN ARABERAKO BALORAZIOA 2.1. Izaera Jasotako espediente guztiek eskubide urraketaren izaera dute. Eremu honetan eskubideen babeserako legerik ez dago.

KIROLA

2.2. Puntualtasuna / sistematikotasuna 2.2.a. Errepikakortasuna Kexen errepikakortasunik ez da izan kasu batean izan ezik, hain zuzen ere, BILBAO URBAN CITY delako ekitaldiaren antolatzaileei zuzendua. Hainbat herritarrek ekitaldi horretako antolaketa lanetan laguntzeko bete beharreko inprimakian euskarak izan zuen trataera salatu dute. Izan ere, euskarazko itzulpena jarri arren, akatsez josita zegoen eta ulertezina zen testua. 2.2.b Erabilera

Aipagarria da euskaraz lan egin nahi duten elkarteek hori lortzeko izaten dituzten mugak eta arazoak. Euskadiko Pilota Federazioari helarazitako zenbait kexa jaso dugu, herrietako eskolei igortzen dizkieten jakinarazpenaren gainera. Horretaz gain, aipatzekoa da Gipuzkoako Futbol Federazioak ere arbitro izan nahi duten gaztetxoen esku jartzen duen hainbat material gaztelania hutsean egotea. Egoera horretan funtzioak euskaraz bete ditzaketen herritar elebidunak egonik ere, ez da inolako neurririk hartzen euskaraz jardun ahal izateko erraztasunak ematerakoan. Gainerakoak propaganda edota publizitatea gaztelania hutsean zabaltzea, edota kirol ekintzetan mintzo izaten direnek euskara ez erabiltzea dira herritarrek helarazitako kexak.

KEXEN ZIOA Saioak gaztelania hutsean Ekitaldiak gaztelaniaz Errotulazioa gaztelaniaz Ahozko zerbitzua gaztelaniaz Idatzizko jakinarazpenak gaztelaniaz Ekitaldiak gaztelaniaz

KULTURA Behatokian jaso diren kexak gertaera sistematiko baten ingurukoak dira gehienbat, alegia, zenbait erakundek hedabideetara igortzen dituzten jakinarazpenak gaztelania hutsean egotea.

3. ARLOAREN ARABERAKO BALORAZIOA EREMUA AISIALDIA KIROLA KULTURA ARGITALPENAK HEDABIDEAK

Azkenik propagandan euskararen erabilerak duen toki eskasa izan da kexen beste arrazoietako bat: MARSAN BIDAIAK, VIAJES SEVARO...

25 18 9 2 8

AISIALDIA Aisialdiaren eremuari dagokionez, aipatzekoa da zenbait kasutan erakusketa edo ekitaldietan euskarak izaten duen trataera eskaera. BILBOKO ITSAS

Hala ere, esan behar dugu aipatu erakundeak ez duela inolako aurrerapausorik eman kexa hori konpontzeari dagokionez, behin eta berriz gertaeraren berri helarazi bazaio ere. ARGITALPENAK Aipatzekoa da BRIDGESTONE FIRESTONE HISPANIAk argitaratzen dituen mapetan euskarazko toponimoei ez erreparatzea, eta zenbaitetan toponimo ez ofizialak erabiltzeko joera.

HEDABIDEAK Kexek euskarak hedabideetan duen presentzia eskasaren isla agertzen ez badute ere, zenbaitetan euskara erabat baztertu egiten dela egiaztatu ahal izan du Behatokiak: DIARIO DE NOTICAS egunkariaren webgunea, KISS FM irrati katea...

4. ERANTZUNAK Aisialdiaren eremuan erantzun bat jaso du Behatokiak, FORTUNA KIROL ELKARTEArena hain zuzen ere. Elkarteak ez du bat egiten kexaren arrazoietako batekin, alegia, bozgorailu bidez emandako informazioarekin. Bestalde, informazio karpetetan sartutako mediku aholkuak prestatzen dituen enpresa klinikoari horren berri helaraziko dietela azaldu dute. Bozgorailu bidez emandako informazioari dagokionez, Behatokiak herritarren fede onean oinarritzen du bere jarduera, eta beraz, ez gara gu alde bati edo besteari arrazoia eman behar dion erakundea. Hori dela eta, gertaerak ez ezik, erakundeak ematen duen erantzuna islatzea ere ezinbestekoa dela uste dugu. 5. SINOPSIAK: AISIALDIA Zenbakia:353 /2005 Arrazoia:

Erakundea: ANTZERKIOLA Donostiako euskara talde batek 2005eko irailaren 5etik 22ra Urdu単an egingo den nazioarteko 2. Antzerki Topaketei buruzko informazioa eta propaganda gaztelania hutsean jaso ditu.

Nafarroa

Zenbakia: 507/2005 Arrazoia:

Erakundea: AURUM EKOIZPENAK Donostiako autobus geltoki guztietan 'El sonido del Trueno' filmaren estreinaldia iragartzen duen kartela gaztelania hutsean dago.

Gipuzkoa

Zenbakia: 654/2005 Arrazoia:

Erakundea: BIDARTE ZINEMAK BIDARTE ZINEMetara joan zen herritarra eta irteerako errotulazio guztia gaztelaniaz zegoen.

Bizkaia

Zenbakia: 260/2005 Arrazoia:

Erakundea: BILBOKO ITSAS ADARRA MUSEOAREN FUNDAZIOA Herritarra BILBOKO ITSAS MUSEOra joan zen ikasleekin batera, Titanic ontziari buruzko erakusketa ikustera eta ezin izan zuten langile bakar batekin ere euskaraz egin ahal izan.

Bizkaia

Zenbakia: 561/2005 Arrazoia:

Erakundea: CIVICAN CIVICAN eraikineko errotulu eta seinale guztiak gaztelania hutsean daude. Halaber, ikastaroei buruzko informazioa ere gaztelaniaz bakarrik ageri da.

Nafarroa

Zenbakia: 612/2005 Arrazoia:

Erakundea: CIVICAN CIVICANeko errotuluak eta ikastaroetan izena emateko informazioa gaztelania hutsean daude.

Nafarroa

Zenbakia: 608/2005 Arrazoia:

Erakundea: COLISEO ZINEMAK Zinema aretotik irtendakoan dauden kartel guztiak gaztelania hutsean daude.

Bizkaia

Zenbakia: 538/2005 Arrazoia:

Erakundea: DONOSTIAKO ZINEMALDIA ZINEMALDIAk argitaratzen duen "Festival" egunkaria gaztelaniaz ageri da batez ere.

Gipuzkoa

Zenbakia: 539/2005 Arrazoia:

Erakundea: DONOSTIAKO ZINEMANLDIA ZINEMALDIAn hiru hizkuntzatan eskaintzen dituzte filmeen sinopsiak. Euskarazkoa beste biak baino gutxiago ikusten da, grisean baitago eta besteak beltzean.

Gipuzkoa

Zenbakia: 540/2005 Arrazoia:

Erakundea: DONOSTIAKO ZINEMALDIA DONOSTIAKO ZINEMALDIAn, irailaren 18an, arratsaldeko 18:00etan sail ofizialeko Summer in Berlin filma eman aurretik, aktore, zuzendari eta gainerakoak bertan zirela egin zen aurkezpenean ez zen euskararik erabili.

Gipuzkoa

Zenbakia: 622/2005

Erakundea: ELETRONIKALDIA

Gipuzkoa

Arrazoia:

Donostian astebetez ELEKTRONIKALDIA izeneko jaialdia antolatzen da. Kartelean euskara bazterturik dago, datak eta beste hainbat datu gaztelania hutsez agertzen dira. Hau guztia, Udalaren babesarekin egina dago gainera.

Zenbakia: 89/2005 Arrazoia:

Erakundea: GOLEM ZINEMAK GOLEM LA MOREA zineetako sarrerak gaztelania hutsean daude. Enpresaren webgunea gaztelania hutsez dago eta sarrerak erosi nahi izanez gero argibide guztiak gaztelaniaz ematen dituzte.

Nafarroa

Zenbakia: 363/2005 Arrazoia:

Erakundea: HIKATENEO HIKATENEOk 2005eko ekainean Palestina gaitzat zuten jardunaldiei buruzko prentsa-oharra gaztelania hutsean bidali zuen hedabideetara.

Araba

Zenbakia: 498/2005 Arrazoia:

Erakundea: METAL WAY JAIALDIA Abuztuaren erdialdean Gernikan egin zen METAL WAY izeneko musika jaialdi erraldoiari buruzko informazioa ematen duen webgunea gaztelaniaz eta ingelesez dago. Euskaraz ez dago hitz bat ere.

Bizkaia

Zenbakia: 602/2005 Arrazoia:

Erakundea: OSCAR TXINGUDI ZINEMAK Herritarrak Txingudi merkataritza-guneko zinema aretoetara joan ziren eta bertako langileei euskaraz hitz egin zieten arren, hauek gaztelaniaz erantzuten zuten etengabe.

Gipuzkoa

Zenbakia: 663/2005 Arrazoia:

Erakundea: OSCAR BRETXA ZINEMAK OSCAR ZINEek weborri bat dute eta ataria katalanez azaltzen da. Bretxako atalera jo eta gaztelaniaz baino ez dago.

Gipuzkoa

Zenbakia: 45/2005 Arrazoia:

Erakundea: R.M.O. ELKARTEA R.M.O. ELKARTEAk antolatzen duen Musikaste musicaexmachine egitarauaren euskarriak eta propaganda liburuxka gaztelania hutsean argitaratu ditu.

Bizkaia

Zenbakia: 513/2005 Arrazoia:

Erakundea: SARAKO MUSIKA HAMABOSTALDIA SARAKO MUSIKA HAMABOSTALDIko lehen egunean (abuztuaren 17an) Jean Claude Larronde eta Juantxo Iturriaren hitzaldia dago antolatuta. Bi hizlari hauek erabat erdaldunak dira.

Gipuzkoa

Zenbakia: 504/2005 Arrazoia:

Erakundea: SENDA VIVA SENDA VIVAk banatutako eskuorriak gaztelania hutsez daude. Arrotxapeako igerilekuan utzi zituzten. Webgunea ere gaztelania hutsez dute.

Nafarroa

Zenbakia: 117/2005 Arrazoia:

Erakundea: YELMO CINEPLEX CURT FICCIONS YELMO CINEPLEXek gaztelania hutsean bidali zuen prentsa oharra Gasteizko hedabideetara 2005eko otsailean.

Araba

Zenbakia: 48/2005 Arrazoia:

Erakundea: ZINEGOAK ZINEGOAK jaialdian euskarari oso leku eskasa aitortu zaio. Hasiera ekitaldian eta hurrengo egunetako saioetan euskarak ez zuen ia lekurik izan, eta izan zuen kasu apurretan erabat sinbolikoa.

Gipuzkoa

Zenbakia: 39/2005 Arrazoia:

Erakundea: MARSANS BIDAIAK Etxeko postontzian utzi dion publizitatea gaztelania hutsean dago.

Bizaia

Zenbakia: 40/2005 Arrazoia:

Erakundea: MARSANS BIDAIAK Agentzian eman dioten informazio liburuxka gaztelania hutsean dago.

Zenbakia: 279/2005 Arrazoia:

Erakundea: VIAJES SEVARO Herritarrak etxean jaso du bidaia agentziaren liburuxka bat, gaztelania hutsean

Zenbakia: 275/2005

Erakundea: UNIDA. SERVICIOS INTEGRALES DE TURISMO Herritarrak bidaia agentziaren publizitatea jaso du gaztelania hutsean.

Bizkaia Nafarroa

KIROLA Zenbakia: 668/2005 Arrazoia:

Erakundea: ASEGARCE ASEGARCEk Oiartzunen antolatu duen azken jaialdian euskara eta gaztelaniaren arteko desoreka oso nabaria izan da, euskararen kaltetan. Intendenteek, artekariek eta abarrek gaztelaniari eman diote lehentasuna, sakea aukeratzerakoan, apostuak egiterakoan eta abarretan.

Gipuzkoa

Zenbakia: 669/2005 Arrazoia:

Erakundea: ASPE ASPE enpresak Oiartzunen antolatu duen azken pilota jaialdian euskara eta gaztelaniaren arteko desoreka oso nabaria izan da, euskararen kaltetan. Intendenteek, artekariek eta abarrek gaztelaniari eman diote lehentasuna (sakea aukeratzerakoan, apustuak egiterakoan...)

Gipuzkoa

Zenbakia: 306/2005 Arrazoia:

Erakundea: BASKONIA NEX BASKONIAk prezioen berri emateko ateratzen duen publizitatea gaztelania hutsez dago

Araba

Zenbakia: 556/2005 Arrazoia:

Erakundea: BASKONIA Baskoniak aurtengo denboraldiaren berri emateko atera duen egutegia gaztelania hutsez dago.

Araba

Zenbakia: 1/2005 Arrazoia:

Erakundea: BESTE IRUÑA Beste Iruñak antolatutako san Silvestre lasterketaren ondoren parte hartzaileei banatutako oroigarrietan euskara ez da ageri.

Nafarroa

Zenbakia: 153/2005 Arrazoia:

Erakundea: BIARRITZ OLYMPIQUE Donostiako Anoetako estadioan jokatu zen BIARRITZ OLYMPIQUE eta Munster taldeen partidako sarrerak gaztelaniaz eta frantsesez bakarrik zeuden.

Nafarroa

Zenbakia: 373/2005 Arrazoia:

Erakundea: BILBAO URBAN CITY BILBAO URBAN CIRCUIT delakoa antolaketa lanetan laguntzeko bete beharreko inprimakia ele bietan dago, baina euskarazko itzulpena akatsez josita dago.

Gipuzkoa

Zenbakia: 462/2005 Arrazoia:

Erakundea: BILBAO URBAN CITY BILBAO URBAN CIRCUIT delakoaren antolaketa lanetan laguntzeko bete beharreko inprimakia ele bietan dago, baina euskarazko itzulpena akatsez josita dago.

Araba

Zenbakia: 475/2005 Arrazoia:

Erakundea: BILBAO URBAN CITY BILBAO URBAN CIRCUIT delakoaren antolaketa lanetan laguntzeko bete beharreko inprimakia ele bietan dago, baina euskarazko itzulpena akatsez josita dago.

Gipuzkoa

Zenbakia: 678/2005 Arrazoia:

Erakundea: BIZKAIKO SASKIBALOI FEDERAZIOA Bizkaiko Saskibaloi Federazioak bere komunikazio ia guztiak gaztelania hutsean bidaltzen ditu Ikastoletara, Ikastetxetara, etabarretara.

Bizkaia

Zenbakia: 563/2005 Arrazoia:

Erakundea: DONOSTIA-ZIBURUKO UR KIROLAK Joan den irailaren 3an DONIBANE-ZIBURUKO URKIROLAK taldeak antolatuta egin zen triatloi proban hizlariak orduak eta orduak egin zituen hizketan, baina ez zuen hitz erdirik ere esan euskaraz.

Bizkaia

Zenbakia: 98/2005 Arrazoia:

Erakundea: ERREALA. REAL SOCIEDAD Mundo Deportivo egunkariak ERREALArekin elkarlanean irakurleei jaka bat eskuratzeko aukera eman zien. Promozioan parte hartzeko txartela gaztelania hutsean zegoen

Gipuzkoa

Zenbakia: 136/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKAL PILOTA FEDERAKUNDEA Euskadiko EUSKAL PILOTA FEDERAKUNDEAk gaztelania hutsean bidaltzen dizkie jakinarazpenak Pilota Eskolei.

Bizkaia

Zenbakia: 684/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKAL PILOTA FEDERAKUNDEA Bazkideari bidalitako txartelean datu gehienak gaztelaniaz daude.

Gipuzkoa

Zenbakia: 690/2005 Arrazoia:

Erakundea: FORTUNA KIROL ELKARTEA Behobia-Donostia herri lasterketako antolatzaile FORTUNA KE-k euskara baztertu zuen. Lasterketa hasi aurretik esataria askoz gehiago jardun zen erdaraz (batik bat gaztelaniaz, baina baita frantsesez ere), euskaraz baino. Izena emandako guztioi luzatutako informazio karpetan aholku medikuak zeuden paper batean, baina gaztelaniaz besterik ez zeuden.

Gipuzkoa

Zenbakia: 660/2005 Arrazoia:

Erakundea: GIPUZKOAKO FUTBOL FEDERAZIOA Gipuzkoako Futbol Federazioak arbitro izan nahi duten nerabeei gaztelania hutsez idatzita dauden futbol-arauak ematen dizkiete (liburu baten fotokopia). Ahozko harremanak ere gaztelaniaz gauzatzen dira.

Gipuzkoa

Zenbakia: 221/2005 Arrazoia:

Erakundea: OSASUNA FUTBOL CLUB Udaia Zentroak banatzen duen publizitatean zentroaren izena kenduta gainontzeko guztia gaztelania hutsean dago, bi hizkuntzen arteko egoera desorekatuan. Gainera, euskaraz "Centroa" ageri da.

Nafarroa

Zenbakia: 378/2005 Arrazoia:

Erakundea: OSASUNA FUTBOL CLUB 2005eko San Ferminetan jarritako "Carpa Rojilla" delakoaren panfletoak gaztelania hutsean zeuden.

Nafarroa

KULTURA Zenbakia: 57/2005 Arrazoia:

Erakundea: ANDRA MARI KATEDRALA FUNDAZIOA SANTA MARIA KATEDRALA FUNDAZIOAk 2005eko urtarrilean zehar 6 komunikazioa bidali ditu gaztelania hutsean hedabideetara.

Araba

Zenbakia: 113/2005 Arrazoia:

Erakundea: ANDRA MARI KATEDRALA FUNDAZIOA STA. Mª KATEDRALA FUNDAZIOAK 2 prentsa ohar bidali ditu hedabideetara gaztelania hutsean 2005eko otsailean.

Araba

Zenbakia: 272/2005 Arrazoia:

Erakundea: ANDRA MARI KATEDRALA FUNDAZIOA SANTA MARIA KATEDRALA FUNDAZIOAk 2005eko maiatzean zehar 5 komunikazio bidali ditu hedabideetara gaztelania hutsean.

Araba

Zenbakia: 361/2005 Arrazoia:

Erakundea: ANDRA MARI KATEDRALA FUNDAZIOA Santa Maria Katedrala Fundazioak 2005eko ekainean zehar 2 komunikazio bidali ditu hedabideetara gaztelania hutsean.

Araba

Zenbakia: 482/2005 Arrazoia:

Erakundea: ANDRA MARI KATEDRALA FUNDAZIOA SANTA Mª KATEDRALA FUNDAZIOAK 2005eko uztailean zehar 2 komunikazio bidali ditu hedabideetara gaztelania hutsean.

Araba

Zenbakia: 60/2005 Arrazoia:

Erakundea: ARTIUM MUSEOA ARTIUMek gaztelania hutsean bidali du prentsa oharra urtarrilaren 17an

Araba

Zenbakia: 147/2005 Arrazoia:

Erakundea: ARTIUM MUSEOA ARTIUM ARTE GARAIKIDEKO EUSKAL ZENTRO-MUSEOAk martxoaren 3an hedabideetara bidalitako prentsa oharra gaztelania hutsean dago.

Araba

Zenbakia: 201/2005 Arrazoia:

Erakundea: ARTIUM MUSEOA ARTIUM MUSEOAk gaztelania hutsezko bi prentsa ohar bidali zituen apirilean.

Araba

Zenbakia: 488/2005 Arrazoia:

Erakundea: ORDOÑEZ FALCÓN FUNDAZIOA ORDOÑEZ FALCON FUNDAZIOAk mezu elektronikoa bidali dio herritarrari, gaztelaniaz eta ingelesez besterik ez.

Gipuzkoa

Zenbakia: 188/2005 Arrazoia:

Erakundea: GODLBERG EDICIONES GOLDBERG EDICIONES SLk gaztelania hutsean argitaratzen ditu doan banatzen dituen VARIACIONES izeneko musika gehigarriak.

Nafarroa

Zenbakia: 420/2005 Arrazoia:

Erakundea: BRIDGESTONE FIRESTONE HISPANIA Herritarrak Firestone -Pirineos T-33 mapa erosi du eta bertan Nafarroa, Ipar Euskal Herria eta EAEko toponimoen grafia ofiziala ez dute errespetatzen. Gainera, duela urte gutxi argitaratu zen R2: NAVARRA, PAIS VASCO Y LOGROÑO mapak zekartzan izendapenak aldatu eta kendu dituzte.

Bizkaia

Zenbakia: 180/2005 Arrazoia:

Erakundea: DEIA 2005eko apirilaren 17ko egunkariarekin banatu zuen promozio orria gaztelania hutsean zegoen.

Bizkaia

Zenbakia: 262/2005 Arrazoia:

Erakundea: DIARIO DE NOTICIAS DIARIO DE NOTICIAS egunkariak duen webgunea gaztelania hutsez dago.

Nafarroa

Zenbakia: 323/2005 Arrazoia:

Erakundea: DIARIO DE NOTICIAS Egunkariak gune birtuala jarri du abian diasporako nafarrak bertakoekin harremanetan jar daitezen. Gunea gaztelania hutsean dago.

Nafarroa

Zenbakia: 689/2005 Arrazoia:

Erakundea: DIGITAL + DIGITAL+ izeneko enpresak herritarrari bidali dion informazio orria gaztelania hutsez dago.

Nafarroa

Zenbakia: 670/2005 Arrazoia:

Erakundea: DONOSTIAKO HERRI IRRATIA Donostiako Herri Irratiak gaztelania hutsean eskaintzen ditu hainbat eta hainbat saio, horien artean Albistegiak eta baita Iñaki de Mujikaren kirol saioa ere. Azken honetan kirolari guztiak, baita gaztelaniaz ozta-ozta moldatzen diren hainbat ere, gaztelania hutsean elkarrizketatzen dituzte. Beste saio batzuetan, entzuleentzako tarteak zabaltzen dituztenean esatariek gaztelaniara eramaten dituzte euskaraz mintzatzen diren entzuleak.

Gipuzkoa

Zenbakia: 97/2005

Erakundea: DUPLEX ALDIZKARIA

Gipuzkoa

ARGITALPENAK

HEDABIDEAK

Arrazoia:

ESPAIX izeneko gida gaztelania hutsean argitaratzen dute.

Zenbakia: 328/2005 Arrazoia:

Erakundea: EL SEMANAL EL SEMANAL gaztelania hutsezko gehigarrian, La cocina de MartĂn Berasategui liburuari buruzko iruzkinean Guernica idatzi dute Gernikaren ordez.

Bizkaia

Zenbakia: 51/2005 Arrazoia:

Erakundea: KISS FM KISS FM irratiak Nafarroan ez du hitzik ere esaten euskaraz.

Nafarroa

ASEGURU ETXEAK EREMUA: PRIBATUA Urterik urte errepikatzen den kexa izan dugu 2005ean ere, hain zuzen ere, asegurua kontrataturik horren euskarazko bertsioa ezin eskuratzea. Halaber, aseguru etxeek bezeroei igortzen dizkieten jakinarazpenak gaztelania hutsean izaten jarraitzen dute neurri handi batean.

FINANTZAK ETA ASEGURUAK 1. ESPEDIENTE KOPURUA: 50

Bestela, azpimarragarria da aseguru etxe batzuek bezeroei igortzen dizkieten aldizkarietan euskarak eta gaztelaniak duten trataera desberdina. Horrela, euskararen erabilera oso eskasa izaten da.

2. ADIERAZLEEN ARABERAKO BALORAZIOA 2.1. Izaera Jasotako espediente guztiek eskubide urraketaren izaera dute. Aseguru etxeei dagozkien zenbaitek lege urraketaren izaera ere badute.

Azkenik, enpresetara igortzen dituzten segurtasun liburuxken aipua ere egin behar dugu, izan ere, beste urte batez gaztelania hutsean banatzen jarraitu izan dute mutuek 2005ean ere

2.2. Puntualtasuna / sistematikotasuna

FINANTZAK

2.2.a. Errepikakortasuna

Finantzen esparruan aipagarria da hainbat banketxek ez dutela oraindik inolako neurririk herritarren hizkuntza-eskubideak kontuan hartzeko, eta eutsi egiten diote gaztelania hutsean lan egiteari. Horrela, hainbat kasutan banketxeetako errotulazioan ere ez dute euskara txertatu. Beste kasuren batean ere, hizkuntza horrekiko begirunea euskara ez baina beste bost hizkuntzatan bidalitako informazio orrian islatzen da.

Eremu honetan jasotako kexak desberdinak izan dira eta, beraz, ez dago errepikakortasunaz hitz egiterik. Antzeko erabilerak salatzeko kexak badira ere, gertaera desberdinei buruzkoak direlako. 2.2.b Erabilera

Herritarrek helarazitako kexetan adierazitakoaren arabera, propio eskatu izan diete banketxeei mezuak eta bestelakoak euskaraz ere bidaltzeko. Hala ere, banketxeek ez diete bezeroen eskaerei erantzun izan eta dokumentu elebakarrak igortzen jarraitu izan dute.

KEXEN ZIOA Publizitatea gaztelania hutsean Jakinarazpenak gaztelania hutsean Bezeroentzako aldizkariak gaztelania hutsean Jendaurreko zerbitzua gaztelania hutsean Segurtasun gomendioak gaztelania hutsean Kontratuak gaztelania hutsean

Horrela, hainbat banketxek hizkuntza-eskubideak aitortu ere ez dizkiete egiten herritarrei eta, beraz, ez dute inolako ekinbiderik abian jartzen horiek bermatzeko. Aipatzekoa da, banketxe batean herritarrari erreklamazioa egiteko orria ere ez ziotela eman nahi izan hizkuntza-eskubideen urraketa horretarako zioa ez zelakoan. Harrigarria oso, baina are harrigarriagoa hizkuntzaeskubideak bermatzeko urrats handienetakoak eman dituen etxea dela kontuan hartuta.

2.3. Larritasuna Larritasunari dagokionez, hizkuntzarengatiko bereizkeria izan da eremu honetan islatutako alboko kalte-ondorio nagusia. Euskara baliatu nahi duen herritarrak zerbitzua beste hizkuntza batean jaso behar izan du. 3. ARLOAREN ARABERAKO BALORAZIOA EREMUAK ASEGURU ETXEAK FINANTZAK

10 40

4. ERANTZUNAK Aseguru eta finantza etxeek sarritan erantzun izan diete Behatokiaren kexei. LAGUN AROk esaterako, herritarren eskubideak bermatzeko hainbat ekimen abian jarri baditu ere, oraindik eremuren batean kale egiten dutela azaldu du. Dena den, euskaldundu gabeko eremuetan ere aurki euskarazko inprimakiak izango direla adierazi dute. Beste kasu batean, OCASO aseguruak Behatokiak proposatutakoa teknikoki ezin egin dezaketela adierazi dute, hala ere, etorkizunean beharrezko inbertsioak egingo dituztela azaldu du.

GRUPO BANCO SABADELL etxeak bezeroei komunikazioak euskaraz bidealtzearen bideragarritasuna ezagutzeko ikerlana egin zuela eta emaitzek euskara erabiltzea justifikatzen ez zuela adierazi du. Hala ere, etorkizunean eskaerari erantzungo diotela agertu dute. NAFARROAKO KUTXAk ere nahiko sistematikoki erantzun die Behatokiaren jakinarazpenei. Horrela, 2005eko maiatzetik aurrera bezeroek jakinarazpenak euskaraz ere jasotzeko eskubidea bermatzen hasi direla adierazi dute. Beste zenbait kasutan, kexari buruzko argibide gehiago eskatu dute horren azterketa egin ahal izateko. SANTANDER CENTRAL HISPANO etxearen jarrera, aldiz, oso bestelakoa da eta Nafarroako Foru Komunitatean euskara erabiltzera derrigortzen dituen inolako hitzarmenik ez dutela jakinarazi dute.

5. SINOPSIAK: ASEGURUAK ETA FINANTZAK ASEGURU ETXEAK

Arrazoia:

BANCO ATLÁNTICOk informazioa eta jakinarazpenak gaztelania hutsean bidaltzen ditu, bezeroak euskaraz ere bidaltzeko eginiko eskaerari jaramonik egin gabe.

Zenbakia: 446/2005 Arrazoia:

Erakundea: BANCO SABADELL BANCO DE SABADELL eta BAN SABADELL INVERSIÓNi jakinarazpenak eta informazioa euskaraz bidaltzeko eskaera egin arren, gaztelaniaz igortzen dizkiote.

Nafarroa

Zenbakia: 436/2005 Arrazoia:

Erakundea: BANCO SANTANDER CENTRAL HISPANO BANCO SANTANDER CENTRAL HISPANOk bezeroak informazioa eta jakinarazpenak euskaraz bidaltzeko egin dion eskaerari jaramonik egin gabe gaztelania hutsean bidaltzen dizkio jakinarazpen eta informazio guztiak.

Nafarroa

Zenbakia: 769/2005 Arrazoia:

Erakundea: BANCO SANTANDER CENTRAL HISPANO BANCO SANTANDER CENTRAL HISPANO erakundetik gaztelania hutsean bidali diote informazioa herritarrari. Informazioarekin batera promozio baten berri ematen zuen orria ere gaztelania hutsean zegoen.

Bizkaia

Zenbakia: 465/2005 Arrazoia:

Erakundea: BANKOA. CRÉDIT AGRICOLE Herritarra duela hamar bat urtera arte BANKOAko bezeroa izan zen. Garai hartan bere kexa adierazi zien gutunak gaztelaniaz soilik bidaltzen zizkiotelako. Gaur egun dagoeneko ez da banku horretako bezeroa eta berriki gutun bat bidali diote, berriro ere gaztelania hutsean.

Bizkaia

Zenbakia: 274/2005 Arrazoia:

Erakundea: BILBAO BIZKAIA KUTXA BBKko bezero batek etxean jaso duen entitate honen publizitatea gaztelania hutsean dago.

Bizkaia

Zenbakia: 685/2005 Arrazoia:

Erakundea: BILBAO BIZKAIA KUTXA Herritarra, azaroaren 8an, BBKk Bilboko Kale Nagusian duen bulego nagusira joan zen gestio bat egitera. Hiru langileri zuzendu zitzaien euskaraz, eta hiruetatik bakar batek ere ezin izan zion euskaraz erantzun.

Bizkaia

Zenbakia: 321/2005 Arrazoia:

Erakundea: CAIXA GALICIA CAIXA GALICIAk bulego berria zabaldu du Bermeon. Horren berri emateko Bermeoko etxeetara bidali duen propaganda gaztelania hutsean dago (gutunazala, gutuna eta propaganda bera).

Bizkaia

Zenbakia: 355/2005 Arrazoia:

Erakundea: CREDITOS NORTEÑOS S.A. CENORSA enpresak erakunde bati publizitatea gaztelania hutsean bidali dio. Gainera, helbidean izen ofiziala jarri beharrean Guipuzcoa idatzi dute.

Bizkaia

Zenbakia: 250/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKADIKO KUTXA 2005eko maiatzaren 11n, errenta aitorpena egiteko garaian EUSKADIKO KUTXAk Sarasate Pasealekuko bulegoan jarritako langileak ez zekien euskaraz, ondorioz, bere agiri guztiak itzuli behar izan zizkion. Honela, errenta aitorpena ongi egin duenaren zalantzak geratu zaizkio herritarrari.

Nafarroa

Zenbakia: 554/2005 Arrazoia:

Erakundea: DIRECT SEGUROS DIRECT SEGUROSek Travelclubaren informazioarekin batera igorri duen orria gaztelania hutsez dago

Araba

Zenbakia: 168/2005 Arrazoia:

Erakundea: KMI ASEGURU ARTEKARITZA KMK CORREDURÍA DE SEGUROS enpresak 2005eko apirilaren 7an Altzako etxeetako postontzietan utzi zuen publizitatea gaztelania hutsean zegoen.

Gipuzkoa

Zenbakia: 93/2005 Arrazoia:

Erakundea: LAGUN ARO Konpainiak gaztelania hutsean bidali dio jakinarazpena, herritarrak behin eta berriz euskaraz bidaltzeko eskatua duen arren. Telefonoz kasu egin zion langilea ere gaztelaniara pasatzen zitzaion.

Nafarroa

Erakundea: LAGUN ARO LAGUN AROk Autonomo, Profesional eta enpresa txikientzako argitaratzen duen Kontu aldizkarian euskarari eskaintzen zaion tartea ez da batere orekatua. 24 orritik 5-6 bakarrik daude euskaraz.

Gipuzkoa

Zenbakia: 251/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKADIKO KUTXA Euskadiko Kutxako Weborrian fitxategien transmisioa egiten bada, hortik aurrera badago mezu bat gaztelaniaz segitu behar dela esaten dizuna eta ezin da euskaraz egin. Ez da uneko gabezia, hilabeteak daramatza horrela.

Gipuzkoa

Zenbakia: 334/2005 Arrazoia:

Erakundea: LAGUN ARO LAGUN AROk etxera postaz bidaltzen dizkion jakinarazpenetako helbidean Vizcaya idazten dute Bizkaia beharrean.

Bizkaia

Zenbakia: 277/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKADIKO KUTXA EUSKADIKO KUTXAk internet bidez eginiko transferentzia gaztelania hutsean baieztatu dio herritarrari posta elektronikoz, herritarrak ohikoa ez dela dakien arren.

Araba

Zenbakia: 383/2005 Arrazoia:

Zenbakia: 749/2005 Arrazoia:

Erakundea: LAGUN ARO LAGUN ARO aseguru etxeko bezeroari etxera bidaltzen dizkioten gutunetan helbidean Vizcaya idazten diote berak zuzendu eta Bizkaia idazteko eskaera behin baino gehiagotan egin duen arren.

Bizkaia

Zenbakia: 376/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKADIKO KUTXA Askatasun hiribideko sukurtsalera joan behar izan zuen errenta aitorpena egitera, euskaraz egin nahi zuela adierazi eta ezin izan zuen langile elebidunik ez zegoelako.

Zenbakia: 778/2005 Arrazoia:

Erakundea: LAGUN ARO LAGUN ARO aseguru etxeak bere kotxe aseguruaren inguruko jakinarazpena bidali dio herritarrari. Jakinarazpena gaztelania hutsean dago.

Bizkaia

Zenbakia: 379/2005 Arrazoia:

Gipuzkoa

Zenbakia: 445/2005 Arrazoia:

Erakundea: OCASO OCASO aseguru etxeak gaztelania hutsean igortzen dizkio jakinarazpenak eta informazioa.

Nafarroa

Erakundea: EUSKADIKO KUTXA Oioneko bulegora joan zen herritarra. Bertan euskaraz mintzatu zitzaion langileari eta horrek gaztelaniaz mintzatzeko eskatu zion. Herritarraren arabera, zuzendariarengana hurbildu eta modu txarrez erantzun omen zion eta ez zizkion erreklamazio orriak eman kexa egiteko.

Zenbakia: 442/2005 Arrazoia:

Erakundea: PAKEA MUTUA PAKEA mutuak 2005eko ekainean bazkideei bidali dien aldizkarian euskarari ematen zaion tartea ez da batere orekatua.

Gipuzkoa

Erakundea: HISPAMER HISPAMERek informazioa eta jakinarazpenak gaztelania hutsean bidaltzen ditu, bezeroak euskaraz ere bidaltzeko eginiko eskaerari jaramonik egin gabe

Nafarroa

Zenbakia: 452/2005 Arrazoia:

Zenbakia: 746/2005 Arrazoia:

Erakundea: PAKEA MUTUA Uztailean bazkideei bidali dien Segurtasunerako Gomendioen 256 liburuxka gaztelania hutsean dago.

Gipuzkoa

Erakundea: KUTXA Herritarra Kutxanet zerbitzuaren erabiltzailea da. Lantokian, PCrik ezean, Mac batetik konektatzen da zerbitzura. Euskarazko zerbitzuak arazo pila bat ematen ditu eta gaztelaniazkoak ez. Askotan gaztelaniazkoa erabili behar izaten du.

Gipuzkoa

Zenbakia: 453/2005 Arrazoia:

Zenbakia: 268/2005 Arrazoia:

Erakundea: LA CAIXA La CAIXAk gaztelania hutsean bidali dio jakinarazpena herritarrari.

Bizkaia

Zenbakia: 41/2005 Arrazoia:

Erakundea: MBNA. EUROPE BANK LIMITED Postontzian utzi duten publizitatea gaztelania hutsean dago.

Bizkaia

Gipuzkoa

FINANTZAK Zenbakia: 444/2005

Erakundea: BANCO ATLÁNTICO

Nafarroa

Zenbakia: 42/2005 Arrazoia:

Erakundea: MBNA - EUROPE BANK LIMITED MBNAk herritarraren postontzian utzi duen publizitatearekin batera datorren kontratua gaztelania hutsean dago

Bizkaia

Zenbakia: 463/2005 Arrazoia:

Erakundea: VITAL KUTXA VITAL KUTXAk 2005eko uztailean zehar 26 komunikazio bidali ditu hedabideetara gaztelania hutsean.

Araba

Zenbakia: 43/2005 Arrazoia:

Erakundea: MBNA - EUROPE BANK LIMITED Herritarrak eskutitza bidali zion MBNA enpresari aurrerantzean propaganda edo informazioa euskaraz ere bidaltzeko eskatuz. Erantzun egin diote eta 'eskatu bezala' datu basetik ezabatu dutela adierazi dute.

Bizkaia

Zenbakia: 545/2005 Arrazoia:

Erakundea: VITAL KUTXA VITAL KUTXAk irailean zehar 5 prentsa ohar bidali ditu hedabideetara gaztelania hutsez.

Araba

Erakundea: MORGAN STANLEY MORGAN STANLEYk informazioa eta jakinarazpenak gaztelania hutsean bidaltzen ditu, bezeroak euskaraz ere bidaltzeko eginiko eskaerari jaramonik egin gabe.

Bizkaia

Zenbakia: 767/2005 Arrazoia:

Erakundea: VITAL KUTXA VITAL KUTXAk Noticias de la Caja/ Kutxako berriak izeneko buletina bidali du etxeetara eta paragrafo bat izan ezik, gainerako guztia gaztelania hutsean dago.

Araba

Zenbakia: 443/2005 Arrazoia:

Erakundea: NAFARROAKO KUTXA NAFARROAKO KUTXAk kreditu txartela euskaraz erabiltzen duten herritarrei aurrerantzean jakinarazpenak, eskutitzak, mugimenduen estraktuak eta gainerakoak euskaraz bideratuko dizkiela jakinarazi eta handik astebetera Igantziko bulegoko zuzendariak gaztelania hutsean bidali die bezeroei errenta aitorpena egiteko epea eta hitzordua hartzeko telefono zenbakiaren berri ematen duen gutun pertsonalizatua.

Nafarroa

Zenbakia: 768/2005 Arrazoia:

Erakundea: VITAL KUTXA Internet bidez VITAL KUTXAren Weborri nagusian kontsultak euskaraz egiteko aukera badago. Hala ere, Vitalnet deritzon gunean sartuz gero (derrigorrezkoa norbanakoaren kontsulta pribatuak egiteko), den dena gaztelania hutsean dago.

Araba

Zenbakia: 194/2005 Arrazoia:

Zenbakia: 278/2005 Arrazoia:

Erakundea: NAFARROAKO KUTXA Herritarrari iritsi zaion publizitate esku-orrian bost hizkuntza ageri dira, baina ez dago euskararen arrastorik.

Nafarroa

Zenbakia: 505/2005 Arrazoia:

Erakundea: NAFARROAKO KUTXA NAFARROAKO KUTXAk erakunde bati bi gutun bidali dizkio gaztelania hutsean: bulego bat obrak zirela eta itxi behar zutela jakinarazten zuena lehenengoa eta obrak bukatu zirela jakinarazteko bigarrena.

Nafarroa

Zenbakia: 629/2005 Arrazoia:

Erakundea: NAFARROAKO KUTXA NAFARROAKO KUTXAk bezeroentzat argitaratzen duen Cancha izeneko aldizkariaren iraileko alean ez da hitz bakar bat ere ageri euskaraz.

Nafarroa

Zenbakia: 552/2005 Arrazoia:

Erakundea: NAFARROAKO RURAL KUTXA NAFARROAKO RURAL KUTXAk zerbitzuen berri emateko igorritako gutuna gaztelania hutsez dago

Araba

Zenbakia: 56/2005 Arrazoia:

Erakundea: VITAL KUTXA VITAL KUTXak 2005eko urtarrilean 13 prentsa ohar bidali ditu gaztelania hutsean hedabide batera.

Araba

Zenbakia: 111/2005 Arrazoia:

Erakundea: VITAL KUTXA VITAL KUTXAK 2005eko otsailean 18 komunikazio bidali ditu hedabideetara gaztelania hutsean.

Araba

Zenbakia: 142/2005 Arrazoia:

Erakundea: VITAL KUTXA VITAL KUTXAk 2005eko martxoan bost prentsa ohar bidali ditu gaztelania hutsean hedabideetara.

Araba

Zenbakia: 156/2005 Arrazoia:

Erakundea: VITAL KUTXA VITAL KUTXAk Zuloaga margolariaren arte lanen erakusketa antolatu zuen Gasteizen. Bertan, biografiari buruzko oharrak, koadroen izenburuak eta gainerako ohar guztiak gaztelania hutsean.

Araba

Zenbakia: 197/2005 Arrazoia:

Erakundea: VITAL KUTXA VITAL KUTXAk herritarrari "Ă lava desde tu punto de vista" argazki lehiaketari buruzko prentsa oharra gaztelania hutsean bidali dio.

Araba

Zenbakia: 198/2005 Arrazoia:

Erakundea: VITAL KUTXA VITAL KUTXAk herritarrari prentsa oharra bidali dio erakunde horren eta CĂĄritasen arteko hitzarmenaren berri emateko. Prentsa ohar hau gaztelania hutsez dago.

Araba

Zenbakia: 269/2005 Arrazoia:

Erakundea: VITAL KUTXA VITAL KUTXAk 2005eko maiatzean 22 komunikazio bidali ditu hedabideetara gaztelania hutsean zeuden.

Araba

Zenbakia: 359/2005 Arrazoia:

Erakundea: VITAL KUTXA VITAL KUTXAk 2005eko ekainean 15 prentsa-ohar eta deialdi bidali ditu gaztelania hutsean hedabideetara.

Araba

Zenbakia: 399/2005 Arrazoia:

Erakundea: VITAL KUTXA VITAL KUTXAk 2005eko ekainean bidalitako prentsa oharra gaztelania hutsean dago. 2005eko Mahats Bilketaren XXII. Festako kartelaren aurkezpena egiteko prentsaurrekorako oharra zen. Bertan Biasteri-Arabako Errioxako Kuadrillako lehendakaria zen parte hartzekoa. Prentsa ohar hori gaztelania hutsean bidali zuten hedabideetara.

Araba

Zenbakia: 448/2005 Arrazoia:

Erakundea: VITAL KUTXA VITAL KUTXAko zentralitara (945 162200) deituta ez zioten euskarazko arretarik eskaini.

Araba

MUNDU ASOZIATIBOA EREMUA: PRIBATUA Pixkanaka herritarren kontzientzia pizten hasi da parte hartzen duten elkarteek hizkuntza-eskubideen bermeari begira hartzen dituzten neurrietan. Interesgarria da oso herritarren kontzientzia gero eta handiagoa izatea, izan ere, beraiek elkarteetako partaide zuzenak izanik, bertan aldaketak eragiteko subjektu aktibo bihur baitaitezke.

MUNDU ASOZIATIBOA 1. ESPEDIENTE KOPURUA: 58 2. ADIERAZLEEN ARABERAKO BALORAZIOA

Izan ere, egun elkarte askok gaztelania hutsean funtzionatzen dute, eta gaztelania da bazkideekiko duten komunikazio-hizkuntza bakarra, idatzizkoa zein ahozkoa.

2.1. Izaera Bideratutako espediente guztiek eskubide urraketaren izaera dute. 2.2. Puntualtasuna / sistematikotasuna

Kasuren batean, Euskal Soziologia Elkartea, esaterako, herritarrak bi urtetan igorri izan digu antzeko kexa. Elkarteak bazkideei informazio guztia gaztelania hutsean igortzen die. Segurki, bazkide gehiagok eskubideak aldarrikatzeko jarrera irmoagoa harturik lortuko litzateke Elkarteak darabilen hizkuntza irizpideak aldarazten hastea.

2.2.a. Errepikakortasuna Kexak gertaera askori buruzkoak dira. Kasu batean, hala ere, kexaren hartzaileak desberdinak izan badira ere, segurki, hornitzaile berdina erabili dutelako gertatu izan da. Horrela, zenbait alderdi politikok propaganda bidaltzeko baliatu duten (edota eskaini zaien) enpresak gaztelaniazko toponimoak, ofizialak direnak, erabili izan ditu bidalketak egitean.

2.2.b Erabilera

MUGIMENDU SOZIOPOLITIKOAK Kexen arrazoia ia bakarra izan da mugimendu soziopolitikoei dagokienez, hedabideetako langileek igorriak, hain zuzen ere. Horien arabera, mugimendu soziopolitiko askok gaztelania hutsean igortzen dituzte komunikazioak, prentsa oharrak eta bestelako jakinarazpenak hedabideetara. Eremu honetan badago kezkatzen gaituen gertaera bat, izan ere, 2002 urtetik ari gatzaizkie mugimendu soziopolitikoei horren berri ematen. Hainbat hedabidek mugimendu soziopolitikoek beren jardueren berri emateko zabaltzeko dituzten oharrak gaztelania hutsean igortzen jarraitzen dutela adierazi digute aurten ere.

KEXEN ZIOA Argitalpenak gaztelaniaz Prentsa oharrak gaztelania hutsean Webgunea gaztelaniaz Errotulazioa gaztelaniaz Jakinarazpenak gaztelania hutsean Erakusketa gaztelania hutsean

ERLIJIOA Bi kasu besterik ez dira jaso eta ez dira aurreko urteetan jasotakoen antzekoak.

2.3. Larritasuna

4. ERANTZUNAK

Nabarmentzeko espedienterik ez da izan. EHNE sindikatuak erantzun egin dio Behatokiari helarazitako kexaren inguruan, eta gertaera horri, aldizkarian euskarak duen presentzia, irtenbidea emateko plana abian jarri dutela azaldu dute.

3. ARLOAREN ARABERAKO BALORAZIOA EREMUAK MUNDU ASOZIATIBOA MUGIMENDU SOZIOPOLITIKOAK ERLIJIOA

32 24 2

UAGA sindikatuak ere erantzun egin die Behatokiaren jakinarazpenei eta egun prentsa buruak hizkuntza gaitasunik ez duela azaldu du. Horrela, egun darabilten hizkuntza politikari eutsi behar diotela jakinarazi dute. Halaber, Behatokiaren jakinarazpena ele bietan egon arren, eskutitza posta elektronikoz bidaltzean sortzen den mezu automatikoa euskara hutsean egotea gaitzetsi du sindikatu horrek.

Arrazoia:

EUSKAL HERRIKO ARKITEKTUEN ELKARGO OFIZIALAren Arabako ordezkaritzatik gaztelania hutsean bidali zuten prentsa oharra 2005eko otsailaren 15ean.

5. SINOPSIAK: MUNDU ASOZIATIBOA

Zenbakia: 273/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKAL HERRIKO ARKITEKTOEN ELKARGO OFIZIALA EUSKAL HERRIKO ARKITEKTOEN ELKARGO OFIZIALAk 2005eko maiatzean 4 komunikazio bidali ditu hedabideetara gaztelania hutsean.

Araba

MUNDU ASOZIATIBOA

Zenbakia: 360/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKAL HERRIKO ARKITEKTOEN ELKARGO OFIZIALA EUSKAL HERRIKO ARKITEKTOEN ELKARGO OFIZIALeko Arabako Delegazioak 2005eko ekainean 4 komunikazio bidali ditu hedabideetara gaztelania hutsean.

Araba

Zenbakia: 469/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKAL HERRIKO ARKITEKTOEN ELKARGO OFIZIALA COAVNren ARABAKO ORDEZKARITZAtik 2005eko uztailean 2 komunikazio bidali dituzte hedabideetara gaztelania hutsean.

Araba

Zenbakia: 697/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKAL HERRIKO ARKITEKTOEN ELKARGO OFIZIALA Colegio Oficial de Arquitectos Vasco Navarrok elkargoaren 75. urteurrena dela eta Baluarten antolatu duen Pamplonametropoli erakusketan den-dena gaztelania hutsean dago. Horretaz gain, ez dago euskarazko bisitarik.

Araba

Zenbakia: 123/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKAL SOZIOLOGIA ELKARTEA EUSKAL SOZIOLOGIA ELKARTEAk gaztelania hutsez bidaltzen die bazkideei elkarteari buruzko informazio guztia.

Gipuzkoa

Zenbakia: 733/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKALIT EUSKALITek "XII curso en gestión de calidad y excelencia" izenekoaren berri bidali du eta beti bezala, informazio guztia gaztelania hutsez dago.

Araba

Zenbakia: 763/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKALIT EUSKALITek 2005eko azaroaren 7tik 18ra antolatu zuen Kalitatearen Europar Astean euskarri gehienak gaztelania hutsean zeuden eta euskaraz ere zeuden apurrek akatsak zituzten. Gainera EUSKALITek egitarauan parte hartu duten erakundeei gaztelania hutsean bidali dizkie komunikazioak.

Araba

Zenbakia: 701/2005 Arrazoia:

Erakundea: GIPUZKOAKO SAGARDO NATURALAREN ELKARTEA Herritarra Gipuzkoako sagardotegien weborrian sartu da eta euskarazko zatian herri batzuen izenak erdal grafiaz idatziak daudela ikusi du, hau da, gaizki idatziak.

Nafarroa

Zenbakia: 5/2005 Arrazoia:

Erakundea: AER. ASOCIACIÓN DE EMPRESARIOS DE LA RIBERA AER (Asociación de Empresarios de la Ribera) erakundeak argitaratutako aldizkariaren abenduko alean ez da euskararen arrastorik ageri.

Nafarroa

Zenbakia: 674/2005 Arrazoia:

Erakundea: ABOKATUTZAREN EUSKAL KONTSEILUA 2000-2001 ikasturtean Arabako Abokatuen Elkargoan euskara ikasteko aukera eskaini zitzaien Arabako abokatu guztiei, eta hala, 12 laguneko talde bat sortu zen. Eusko Jaurlaritzaren Justizia Sailaren eta Abokatutzaren Euskal Kontseiluaren dirulaguntza zuen ikastaroak. Joan den ikasturtean ABOKATUTZAREN EUSKAL KONTSEILUAk eta Justizia Sailak euskara ikasteko dirulaguntzak bertan behera uztea erabaki zuten inolako arrazoirik eman gabe, eta geroztik ez dute dirulaguntzarik jaso.

Araba

Zenbakia: 59/2005 Arrazoia:

Erakundea: AMBA. ARABAKO ARTE EDER ETA ARTIUM MUSEOAREN LAGUNAK AMBAk 2005eko urtarrilean zehar 3 komunikazio bidali ditu gaztelania hutsean hedabideetara.

Araba

Zenbakia: 114/2005 Arrazoia:

Erakundea: AMBA. ARABAKO ARTE EDER ETA ARTIUM MUSEOAREN LAGUNAK AMBAk 2005eko otsailean gaztelania hutsean bidali zuen hedabideetara Muralgintza tailerrei buruzko prentsa oharra.

Araba

Zenbakia: 148/2005 Arrazoia:

Erakundea: AMBA. ARABAKO ARTE EDER ETA ARTIUM MUSEOAREN LAGUNAK AMBAk gaztelania hutsean bidali du hedabideetara Muralgintza Tailerreko erakusketaren inauguraziorako prentsa-oharra.

Araba

Zenbakia: 288/2005 Arrazoia:

Erakundea: AMBA. ARABAKO ARTE EDER ETA ARTIUM MUSEOAREN LAGUNAK AMBA Elkarteak gaztelania hutsean bidali zuen hedabideetara prentsa oharra 2005eko maiatzean.

Araba

Zenbakia: 468/2005 Arrazoia:

Erakundea: AMBA. ARABAKO ARTE EDER ETA ARTIUM MUSEOAREN LAGUNAK AMBAk 2005eko uztailean gaztelania hutsean bidali du hedabideetara prentsaoharra.

Araba

Zenbakia: 30/2005 Arrazoia:

Erakundea: IRUÑEKO NOTARIOEN ELKARGOA Iruñeko Notarioen Elkargoak ez dio erreparatu nahi izan herritarraren eskaerari, Altsasuko notarioaren jarrera diskriminatzailearen aurrean.

Nafarroa

Zenbakia: 471/2005 Arrazoia:

Erakundea: AMBA. ARABAKO ARTE EDER ETA ARTIUM MUSEOAREN LAGUNAK ARTIUMek 2005eko uztailean zehar 2 komunikazio bidali ditu hedabideetara gaztelania hutsean.

Araba

Zenbakia: 672/2005 Arrazoia:

Erakundea: LAHAR ELKARGOA Lahar Elkargoak Gipuzkoako Foru Aldundiaren laguntzarekin antolatuta urriaren 17tik 21era Tolosan egin zen Alzheimer-Demencia ikastaroa gaztelaniaz eman zuten.

Gipuzkoa

Zenbakia: 357/2005 Arrazoia:

Erakundea: AUSENSI GURASO ELKARTEA AUSENSI GURASO ELKARTEAk eskatu gabeko gaztelania hutsezko informazioa bidali du etxe guztietara haurren bitartez.

Nafarroa Zenbakia: 567/2005 Arrazoia:

Erakundea: MOVIMIENTO ANTITAURINO Abuztuaren 13an zezenketen kontrako manifestazioan pegatinak ez beste guztia gaztelania hutsean zegoen.

Gipuzkoa

Zenbakia: 94/2005 Arrazoia:

Erakundea: BIZKAIKO OSTALARIEN ELKARTEA BIZKAIKO OSTALARIEN ELKARTEAk gaztelania hutsean bidali dio aldizkaria.

Bizkaia Zenbakia: 362/2005 Arrazoia:

Erakundea: BIZKAIKO OSTALARIEN ELKARTEA BIZKAIA OSTALARITZAKO ELKARTEra telefonoz deitu zuen eta ezin izan zioten euskaraz erantzun.

Bizkaia

Erakundea: PLAT. PARA LA IMPLANTACIÓN RACIONAL DE LA ENERGÍA EÓLICA PLATAFORMA PARA LA IMPLANTACIÓN RACIONAL DE LA ENERGÍA EÓLICA taldeak 2005eko ekainean hedabideetara bidalitako prentsa oharra gaztelania hutsean zegoen.

Araba

Zenbakia: 95/2005 Arrazoia:

Erakundea: CÁMARA NAVARRA CÁMARA NAVARRAk erakunde bati urteroko memoria gaztelania hutsez bidali dio.

Nafarroa

Zenbakia: 661/2005 Arrazoia:

Erakundea: REAL AUTOMÓVIL CLUB VASCO NAVARRO RACVN erakundeak urriko alean umeentzako marrazki lehiaketarako erantsi duen orria gaztelania hutsean dago. Aldizkaria bera ere gaztelania hutsean dago, lehendakariaren adierazpenak izan ezik.

Gipuzkoa

Zenbakia: 151/2005 Arrazoia: Zenbakia: 12/2005 Arrazoia:

Erakundea: CÁRITAS ESPAÑOLA CÁRITAS ESPAÑOLAk gaztelania hutsean bidali zuen hedabideetara 545 zenbakidun informazioa, Asiako Hego-ekialderako laguntzen ingurukoa.

Araba Zenbakia: 301/2005 Arrazoia:

Nafarroa

Zenbakia: 423/2005 Arrazoia:

Erakundea: CÁRITAS IRUÑEA Nafarroako CARITASek Iruñeko tonbolan saltzen dituen boletoetan euskara ez da ageri.

Nafarroa

Erakundea: UNIÓN CICLISTA NAVARRA UNION CICLISTA NAVARRAk antolatzen duen Nafarroako itzulia Bortzirietatik pasatu zen maiatzaren 28an. Helmugako pankarta kenduta (euskaraz, gaztelaniaz eta frantsesez zegoen) gainerako guztiak gaztelania hutsean ageri ziren (meta volante, premio especial de montaña, ...)

Zenbakia: 789/2005 Arrazoia:

Erakundea: CÁRITAS BILBO Bilboko Elizbarrutiko CARITAS diruz laguntzen duen herritarrari gaztelania hutsean bidali dio gutuna erakundeak.

Bizkaia

Zenbakia: 50/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKAL ARTZAIN TXAKURRAREN ELKARTEA www.pastorvasco.com helbidea duen webguneak ez du aukerarik ematen euskaraz bistaratua izateko.

Nafarroa

Zenbakia: 62/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKAL HERRIKO ARKITEKTOEN ELKARGO OFIZIALA EUSKAL HERRIKO ARKITEKTOEN ELKARGO OFIZIALAren Arabako ordezkaritzatik 3 komunikazio bidali dituzte hedabideetara gaztelania hutsean 2005eko urtarrilean zehar.

Araba

Zenbakia: 116/2005

Erakundea: EUSKAL HERRIKO ARKITEKTOEN ELKARGO OFIZIALA

Araba

MUGIMENDU SOZIOPOLITIKOA Zenbakia: 58/2005 Arrazoia:

Erakundea: ALDERDIEN ARTEKO KOALIZIOAK Arabako Biltzar Nagusietako EAJ-EA-EB taldeek 2005eko urtarrilean zehar 4 komunikazio bidali zituzten gaztelania hutsean hedabideetara.

Araba

Zenbakia: 63/2005 Arrazoia:

Erakundea: ALDERDIEN ARTEKO KOALIZIOAK 2005eko urtarrilaren 10ean EAJ-PNV, EZKER BATUA-IU eta UNIDAD ALAVESAk elkarrekin izenpetutako prentsa-oharra gaztelania hutsean bidali zuten hedabideetara.

Araba

Zenbakia: 202/2005

Erakundea: ALDERDIEN ARTEKO KOALIZIOAK

Araba

Arrazoia:

Arabako Biltzar Nagusietako EAJ-EA-EB taldeek gaztelania hutsean bidali zuten hedabideetara prentsa ohar bat 2005eko apirilean.

Zenbakia: 270/2005 Arrazoia:

Erakundea: ALDERDIEN ARTEKO KOALIZIOAK ARABAKO BILTZAR NAGUSIETAKO EAJ-EA-EB taldeek 2005eko maiatzean zehar 2 komunikazio bidali zituzten gaztelania hutsean hedabideetara.

Araba

Zenbakia: 546/2005 Arrazoia:

Erakundea: ALDERDIEN ARTEKO KOALIZIOAK EAJ-EA-EB taldeek gaztelania hutsezko prentsa-ohar bat bidali zuten hedabideetara 2005eko irailean.

Araba

Zenbakia: 381/2005 Arrazoia:

Erakundea: ARALAR 2005eko Eusko Legelbiltzarrerako hauteskunde kanpainaren barruan herritarrei bidali zien propagandako helbideetan Vizcaya ageri da, herrialdearen izen ofiziala Bizkaia izan arren.

Bizkaia

Zenbakia: 729/2005 Arrazoia:

Erakundea: DENOK HAUTESLEEN ZERRENDA DENOK hauteskunde taldeak Gasteizko Filologia Fakultatean banatu duen eskuorriaren euskarazko bertsioa lotsagarria da. Akatsez josita dago goitik behera.

Bizkaia

Zenbakia: 341/2005 Arrazoia:

Erakundea: EHNE. EUSKAL HERRIKO NEKAZARIEN ELKARTEA EHNEk argitaratzen duen Ardatza aldizkaria jasotzen dute herritarrek etxean. 28 orrialdetik 2 besterik ez dira ageri euskaraz.

Gipuzkoa

Zenbakia: 61/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKO ALKARTASUNA Eusko Alkartasunaren Gasteizko Udal Taldeak gaztelania hutsean zabaldu zuen prentsa oharra hedabideetan 2005eko urtarrilaren 17an.

Araba

Zenbakia: 365/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKO ALKARTASUNA 2005eko ekainaren 16an Donostiako Udalean EA alderdiak prentsa-oharra banatu zien bertan ziren kazetari guztiei eta den-dena gaztelania hutsez zegoen idatzita.

Gipuzkoa

Zenbakia: 115/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUZKO ALDERDI JELTZALEA Arabako Biltzar Nagusietako EAJ-PNV Biltzarkide Taldeak gaztelania hutsean bidali ditu hedabideetara 2 prentsa ohar 2005eko otsailean.

Araba

Zenbakia: 144/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUZKO ALDERDI JELTZALEA Arabako Biltzar Nagusietako EAJ Biltzarkide Taldeak gaztelania hutsean bidali du prentsa-oharra 2005eko martxoaren 2an.

Araba

Zenbakia: 382/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUZKO ALDERDI JELTZALEA 2005eko Legebiltzarrerako Hauteskunde kanpainan herritarrei etxera bidali zien propagandaren gutunazalean, Vizcaya ageri da herrialdearen izen ofiziala Bizkaia izan arren.

Bizkaia

Zenbakia: 467/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUZKO ALDERDI JELTZALEA ARABAKO EAJ BILTZARKIDE TALDEAk 2005eko uztailean gaztelania hutsean bidali zuen prentsa-oharra hedabideetara.

Araba

Zenbakia: 18/2005 Arrazoia:

Erakundea: EZKER BATUA EZKER BATUA-BERDEAK taldeko prentsa-arduradunak gaztelania hutsean bidali zuen jakinarazpena hedabideetara 2005eko urtarrilaren 5ean.

Araba

Zenbakia: 305/2005 Arrazoia:

Erakundea: PARTIDO POPULAR Arabako ALDERDI POPULARRAk EAEko legebiltzarrerako hauteskunde kanpainaren barruan etxeetara bidalitako eskuorria gaztelania hutsean dago

Araba

Zenbakia: 396/2005 Arrazoia:

Erakundea: PARTIDO POPULAR ALDERDI POPULARRAk herritarrari etxera bidali zion Legebiltzarrerako Hauteskundeetarako propaganda gaztelania hutsean zegoen.

Bizkaia

Zenbakia: 77/2005 Arrazoia:

Erakundea: PARTIDO SOCIALISTA DE EUSKADI-EUSKADIKO EZKERRA Herritarrak bere kezka agertu du 2005eko hauteskundeen ostean Legebiltzarreko presidentea hautatzeko prozeduran Euskadiko Alderdi Sozialistak ez duelako euskararen ezagutza aintzat hartu bere hautagaia (Miguel Buen) aurkezterakoan.

Gipuzkoa

Zenbakia: 472/2005 Arrazoia:

Erakundea: PARTIDO SOCIALISTA DE EUSKADI-EUSKADIKO EZKERRA PSE-EE-PSOEko Arabako Biltzar nagusietako taldeak gaztelania hutsean bidali zuen prentsa oharra hedabideetara 2005eko uztailan.

Araba

Zenbakia: 64/2005 Arrazoia:

Erakundea: UNIÓN DE AGRICULTORES Y GANADEROS DE ÁLAVA. UAGA UAGAk 2 prentsa ohar gaztelania hutsean bidali zituen hedabideetara 2005eko urtarrilean.

Araba

Zenbakia: 112/2005 Arrazoia:

Erakundea: UNIÓN DE AGRICULTORES Y GANADEROS DE ÁLAVA. UAGA UAGAk 2005eko otsailean hiru komunikazio bidali ditu hedabideetara gaztelania hutsean.

Araba

Zenbakia: 280/2005 Arrazoia:

Erakundea: UNIÓN DE AGRICULTORES Y GANADEROS DE ÁLAVA. UAGA UAGAk gaztelania hutsean bidali du hedabideetara prentsa oharra 2005eko maiatzaren 19an.

Araba

Zenbakia: 464/2005 Arrazoia:

Erakundea: UNIÓN DE AGRICULTORES Y GANADEROS DE ÁLAVA. UAGA UAGAk 2005eko uztailean zehar 3 komunikazio bidali ditu hedabideetara gaztelania hutsean.

Araba

Zenbakia: 547/2005 Arrazoia:

Erakundea: UNIÓN DE AGRICULTORES Y GANADEROS DE ÁLAVA. UAGA UAGAk irailean zehar prentsa ohar bat bidali du gaztelania hutsean.

Araba

ERLIJIOA Zenbakia: 730/2005 Arrazoia:

Erakundea: BILBOKO GOTZAITEGIA Azaroaren 22an, Bilboko Eleiz Museoko txartelak erosteko leihatilan zegoen langileak ez zuen euskaraz ulertzen eta bertaratu zirenek nahitaez gaztelaniaz aritu behar izan zuten.

Bizkaia

Zenbakia: 537/2005 Arrazoia:

Erakundea: BERRIOZARKO DONEZTEBE PARROKIA Berriozarko DONEZTEBE PARROKIAk kristau ikasbiderako liburua argitaratu du eta hori zabaltzeko egin duen deialdian euskarari eskaintzen zaion tartea hutsaren hurrengoa da, informazioa gaztelania hutsean dator.

Nafarroa

OSTALARITZA EREMUA: PRIBATUA Arestian esan bezala, ostalaritzarekin lotutako kexak herritarrei igortzen dieten publizitateari buruzkoak izan dira.

ELIKADURA ETA OSTALARITZA

Hala ere, herritarrekiko erantzun zakarraren adibidea ere izan dugu jasotako kexen artean. Kasu horretan herritarrak eskubideak bermatu behar zaizkiola eskaturik, ingeles hiztunen eskubideak ere bermatu beharko liratekeela erantzun zioten. Horrek islatzen du, egun, hainbat herritarrek euskaldunon eskubideekiko duten jarrera.

1. ESPEDIENTE KOPURUA: 17 2. ADIERAZLEEN ARABERAKO BALORAZIOA 2.1. Izaera Jasotako espediente guztiek eskubide urraketaren izaera dute. Eremu honetan eskubideen babeserako legerik ez dago.

4. ERANTZUNAK Erantzunik ez da jaso.

2.2. Puntualtasuna / sistematikotasuna 2.2.a. Errepikakortasuna

5. SINOPSIAK: ELIKADURA ETA OSTALARITZA

Ostalaritzan behin eta berriro errepikatu da promoziorako euskarriak gaztelania hutsean daudela. Hala ere, ezin hitz egin dezakegu errepikakortasun errealaz, enpresa desberdinei zuzendutako kexak izan direlako.

ELIKADURA Zenbakia: 244/2005 Arrazoia:

Erakundea: AU’SOME CANDIES EUROPE AU' SOME CANDIES EUROPAk merkaturatzen duen “Flic 'n' lic” izeneko goxokiaren segurtasun eta osagaiei buruzko oharrak hainbat hizkuntzatan ageri dira, baina euskaraz ez.

Nafarroa

Zenbakia: 518/2005 Arrazoia:

Erakundea: GOSHUA GOSHUA produktuen etiketa gaztelania hutsean dago.

Bizkaia

Zenbakia: 705/2005 Arrazoia:

Erakundea: IGARA PLATOS COCINADOS IGARA PLATOS COCINADOS jakien etiketa gaztelania hutsean ageri da.

Gipuzkoa

Zenbakia: 100/2005 Arrazoia:

Erakundea: KAIKU KAIKUk bere produktuetan “Senda Vivaren” gaztelania hutsean idatzita zegoen.

2.2.b Erabilera KEXEN ZIOA Publizitatea gaztelania hutsean Etiketak euskaraz ez beste hizkuntzetan

Gipuzkoa promozioa

egin

zuen.

Promozioa

3. ARLOAREN ARABERAKO BALORAZIOA OSTALARITZA

EREMUA ELIKADURA OSTALARITZA

4 13

ELIKADURA Kexa gehienak etiketetan euskarak duen trataera eskasari buruzkoak izan dira. Aipagarria da AU’SOME CANDIES EUROPE enpresarena, izan ere, “Flic ‘n’ lic” izeneko gozokian segurtasun eta osagaiei buruzko oharrak euskara ez beste hamar hizkuntzatan agertzen dira. Bestela, eremu hurbilagoan zabaltzen diren produktuetako etiketetan ere euskararen arrastorik ez dela agertu duten zenbait herritarrek: GOSHUA edo IGARA etxeek ekoitzitakoan esaterako.

Zenbakia: 683/2005 Arrazoia:

Erakundea: AUTOGRILL Itziarreko atseden guneko AUTOGRILL tabernaren kanpoaldean jarri duten iragarkia gaztelaniaz eta frantsesez dago, baina euskaraz ez.

Gipuzkoa

Zenbakia: 706/2005 Arrazoia:

Erakundea: CASA VERGARA JATETXEA CASA VERGARA jatetxearen eskuorria gaztelania hutsean ageri da.

Gipuzkoa

Zenbakia: 435/2005 Arrazoia:

Erakundea: MASUSTA TABERNA Donostiako MASUSTA tabernak kalean banatzen dituen gonbidapenek erdaraz (ingelesez eta gaztelaniaz) bakarrik ematen dute informazioa.

Gipuzkoa

Zenbakia: 99/2005 Arrazoia:

Erakundea: HOME FOOD SERVICE HOME FOOD SERVICEk eskuorri bat zabaldu du Donostian. Eskuorria donostiar guztiei zuzendua izan arren gaztelania hutsean dago.

Gipuzkoa

Zenbakia: 781/2005 Arrazoia:

Erakundea: ÑAM JATETXEA Barakaldoko Max Center Merkataritza gunean dagoen ÑAM jatetxean ebaki bat eskatu zuen herritarrak. Zerbitzariak ulertu ez, eta 'cortado' eskatuta honela erantzun zion: 'es que si no me lo pides bien...'.

Gipuzkoa

Zenbakia: 223/2005 Arrazoia:

Erakundea: PANS & COMPANY PANS & COMPANY enpresak Donostian banatzen duen publizitatea gaztelania hutsean dago.

Gipuzkoa

Zenbakia: 228/2005 Arrazoia:

Erakundea: PIZZA HUT PIZZA HUTek Donostiako etxeetako postontzietan utzi dituen propaganda orrietan euskararen presentzia hutsaren hurrengoa da.

Gipuzkoa

Zenbakia: 294/2005 Arrazoia:

Erakundea: PIZZA HUT PIZZA HUTek Donostia banatu duen propaganda orrian euskarari egiten zaion tartea hutsaren hurrengoa da.

Gipuzkoa

Zenbakia: 578/2005

Erakundea: SANSONATEGI JATETXEA SANSONATEGI JATETXEAn karta bi hizkuntzatan dute eta web orria euskaraz ere badago, alde horretatik zoriontzekoa da. Hala ere, herritarrak dioenez, bazkaltzen egon zen egun batean zerbitzari batek ez zuen euskaraz ulertzen eta ez zuen inolako ahaleginik egin ulertzeko eta gaztelaniaz hitz egin behar izan zuen.

Gipuzkoa

Zenbakia: 702/2005 Arrazoia:

Erakundea: TELEPIZZA Herritarrari motorrean utzi dioten iragarkia gaztelania hutsez dago.

Gipuzkoa

Zenbakia: 712/2005 Arrazoia:

Erakundea: TELEPIZZA Eskuorria gaztelania hutsean zabaldu dute Donostialdeko postontzietan.

Gipuzkoa

Zenbakia: 384/2005 Arrazoia:

Erakundea: KUTXAGUNEKO JATETXEA Zientzia Kutxaguneko jatetxean menuak gaztelania hutsean daude.

Gipuzkoa

Zenbakia: 413/2005 Arrazoia:

Erakundea: DONOSTIAKO TENIS ELKARTE ERREALA Donostiako TENIS ELKARTE ERREALera joan ziren bazkaltzera ekainaren bukaeran. Karta banatzean ikusi zuten gaztelaniaz bakarrik idatzita zegoela eta jangelako arduradunari kexa helarazi zioten. Honek esan zien ezinezkoa zela menua euskaraz jartzea egunero aldatzen zelako. Hizkuntza-eskubideak urratzen zirela esatean, arduradunak erantzun zien ingelesenak ere urratzen zirela.

Gipuzkoa

EREMUA: PRIBATUA

PROFESIONALAK ETA ZERBITZUAK

5. SINOPSIAK: PROFESIONALAK ETA ZERBITZUAK Zenbakia: 421/2005 Arrazoia:

Erakundea: ABC MICROS ABC MICROSek gaztelania hutsean bidali die bezeroei udako ordutegia jakinarazteko gutuna.

Nafarroa

1. ESPEDIENTE KOPURUA: 32

Zenbakia: 777/2005 Arrazoia:

Erakundea: APP INFORMÁTICA APP INFORMÁTICAk buzoiratu duen eskuorria gaztelania hutsez ageri da.

Gipuzkoa

2. ADIERAZLEEN ARABERAKO BALORAZIOA

Zenbakia: 744/2005 Arrazoia:

Erakundea: ASTIGARRAGA KIT LINE Astigarraga Kit Line enpresak egindako produktu bat erosi eta informazio asko 4 hizkuntzatan badator er, euskara ez da ageri

Nafarroa

2.1. Izaera

Zenbakia: 106/2005 Arrazoia:

Erakundea: BRONTE OPTIKAK REFOR AMURRRIO Enpresaldearen inaugurazio ekitaldiaren berri ematen duen prentsa oharra gaztelania hutsean jaso du.

Gipuzkoa

Jasotako espediente guztiek eskubide urraketaren izaera dute. Eremu honetan eskubideen babeserako legerik ez dago.

Zenbakia: 342/2005 Arrazoia:

Erakundea: CARPINTERÍA BASCONGADA S.L. BASKONGADAS S.L CARPINTERIA EN ALUMINIO enpresak buzoiratutako publizitatea gaztelania hutsez ageri da

Gipuzkoa

2.2. Puntualtasuna / sistematikotasuna

Zenbakia: 773/2005 Arrazoia:

Erakundea: COLCHONES ATSEDEN COLCHONES ATSEDENek telefono gidarekin zabaldu duen eskuorria gaztelaniaz dago.

Gipuzkoa

Zenbakia: 454/2005 Arrazoia:

Erakundea: COLORE COLORE denda-tailerrak Donostiako etxeetako postontzian banatu duen propaganda gaztelania hutsean dago.

Gipuzkoa

Zenbakia: 530/2005 Arrazoia:

Erakundea: E-BUSINESS E-BUSINESS enpresak erakunde bati gutun baten bitartez bidalitako publizitatea gaztelania hutsean idatzita dago.

Bizkaia

Zenbakia: 304/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKALIT EUSKALITek kalitatearen kudeaketarako ikastaroen berri emateko argitaratu duten aldizkaria gaztelania hutsez dago.

Araba

Zenbakia: 86/2005 Arrazoia:

Erakundea: GERTU ITURGINTZA GERTU ITURGINTZAri faktura euskaraz egiteko eskatu zion herritarrak. Hala ere, gaztelaniaz egin zioten.

Bizkaia

Zenbakia: 710/2005 Arrazoia:

Erakundea: INSERT COIN INSERT COIN enpresak eskuorria gaztelania hutsean buzoiratu du.

Gipuzkoa

Zenbakia: 422/2005 Arrazoia:

Erakundea: IRUÑEKO ERRUKI ETXEA Zezenak ikusteko txarteletan euskara ez da modu orekatuan ageri.

Nafarroa

Zenbakia: 298/2005 Arrazoia:

Erakundea: IWER NAVARRA S.A. IWER NAVARRAk gaztelania hutsean bidali dio jakinarazpena bezero bati.

Nafarroa

Zenbakia: 356/2005 Arrazoia:

Erakundea: IWER NAVARRA S.A. IWER enpresak duen errotulazioa gaztelania hutsean dago.

Nafarroa

Zenbakia: 548/2005 Arrazoia:

Erakundea: IWER NAVARRA S.A. IWER NAVARRAk eraikineko komunetan jarri dituen ohar guztiak gaztelania hutsean idatzita daude.

Nafarroa

Zenbakia: 721/2005 Arrazoia:

Erakundea: KENA S.A. KENA enpresak gaztelania hutsean bidali dio gutuna erakunde bati.

Nafarroa

Zenbakia: 224/2005 Arrazoia:

Erakundea: LA TIENDA DEL ABUELO LA TIENDA DEL ABUELO dendak argitaratzen duen informazio esku-orrian ez dago euskararen arrastorik.

Gipuzkoa

Zenbakia: 553/2005 Arrazoia:

Erakundea: LICEMAT LICEMAT enpresak iragarkia buzoiratu du eta testua gaztelaniaz ageri da.

Zenbakia: 387/2005 Arrazoia:

Erakundea: MANPEL Usurbilgo MANPELek bulego materialaren publizitatea banatu du Martin Ugalde Kultur Parkeko postontzietan. Propaganda hori gaztelania hutsean dago.

Gipuzkoa

Zenbakia: 29/2005 Arrazoia:

Erakundea: ALTSASUKO NOTARITZA Herritarrak euskaraz eta gaztelaniaz egin nahi izan zituen lur sail baten eskriturak Altsasuko Notaritzan. Hainbat buelta eman ondoren eta Epaitegi Gorenaren ebazpen baten kopia aurkeztuta, zeinaren arabera eskriturak euskaraz nahi izanez gero koste gehigarririk gabe jasotzeko eskubidea aitortzen den, eskritura ele bietan eskuratu zuen, hori bai, lauzpabost hilabeteko atzerapenarekin.

Nafarroa

Zenbakia: 79/2005

Erakundea: OBEGISA

Gipuzkoa

2.2.a. Errepikakortasuna Aipatzekoa da Nafarroako enpresa batek helarazitako kexa, izan ere, RICOH hornitzaileak hilero igortzen dion jakinarazpena gaztelania hutsean egoten da. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan jakinarazpen bera ele bietan igortzen dela jakinarazi dio enpresak, bai eta ereduaren kopia bidali ere, eta hala ere gaztelania hutsean igortzen jarraitzen du. 2.2.b Erabilera KEXEN ZIOA Publizitatea gaztelania hutsean Errotulazioa gaztelania hutsean Idatzizko jakinarazpenak gaztelania hutsean Faktura gaztelania hutsean

3. ARLOAREN ARABERAKO BALORAZIOA Profesional eta zerbitzuen alorrean ohikoa den propaganda eta publizitateaz gain, izan dira bestelako eskubide urraketak, esaterako, errotulazioa gaztelania hutsean, bezeroei luzatzen dizkieten fakturak gaztelania hutsean Bestalde Altsasuko Notarioaren jarrera ere azaldu beharrekoa da, izan ere, herritarrari lauzpabost hilabeteko atzerapena eragin zion eskubideak bermatzeko eskatu izanak. Kasu horretan, gainera, profesional pribatuak izan arren, zerbitzu publikoa eskaintzen dute, eta beraz, arreta handiagoa izan behar dute herritarren eskubideen bermean.

4. ERANTZUNAK Erantzunik ez da jaso.

Gipuzkoa

Arrazoia:

OBEGISA enpresa lanak egiten ari da Oletan. Kamioien irteeraz ohartarazteko jarri dituen kartelak gaztelania hutsean daude.

Zenbakia: 199/2005 Arrazoia:

Erakundea: REFOR AMURRIO Herritarrak REFOR AMURRRIO enpresaldearen inaugurazio ekitaldiaren berri ematen duen prentsa oharra gaztelania hutsean jaso du.

Araba

Zenbakia: 253/2005 Arrazoia:

Erakundea: REINN S.L. REINN S.L.k Donostiako etxeetako postontzietan utzi duen propaganda orria gaztelania hutsean dago.

Gipuzkoa

Zenbakia: 309/2005 Arrazoia:

Erakundea: REINN S.L. REINN S.L. enpresak gaztelania hutsezko publizitatea zabaldu du Donostian.

Gipuzkoa

Zenbakia: 36/2005 Arrazoia:

Erakundea: RICOH IruĂąeko ordezkaritzatik gaztelania hutsez bidaltzen dituzte beti kopien irakurketa egiteko inprimakiak, behin eta berriz euskaraz bidaltzeko eskatu arren.

Nafarroa

Zenbakia: 291/2005 Arrazoia:

Erakundea: RICOH Egindako fotokopia kopurua zehazteko inprimakia gaztelania hutsean bidaltzen du, behin eta berriro euskaraz bidaltzeko eskatu bazaio ere.

Nafarroa

Zenbakia: 588/2005 Arrazoia:

Erakundea: RICOH Ricoh enpresak erakunde bati bi gutun igorri dizkio, gaztelania hutsean.

Nafarroa

Zenbakia: 440/2005 Arrazoia:

Erakundea: TISCALI ESPAĂ‘A Bezeroak informazioa eta jakinarazpenak euskaraz ere bidaltzeko eskatu dion arren TISCALI S.L.U.k gaztelania hutsean bidaltzen jarraitzen du.

Nafarroa

Zenbakia: 774/2005 Arrazoia:

Erakundea: TRAVEL CLUB TRAVEL CLUBek herritarrari bidali dion eskutitza gaztelania hutsean dago nahiz eta euskara hautatu komunikazio hizkuntza modura.

Nafarroa

Zenbakia: 711/2005 Arrazoia:

Erakundea: VIDEO NET VIDEO NET enpresak gaztelania hutsean buzoiratu du eskuorria.

Gipuzkoa

Zenbakia: 101/2005 Arrazoia:

Erakundea: VULCO VULCO pneumatiko enpresak gaztelania hutsean argitaratu du publizitatea.

Gipuzkoa

Zenbakia: 589/2005 Arrazoia:

Erakundea: WWEB TIME WEB-TIME enpresak erakunde bati gaztelania hutsezko publizitate gutuna bidali dio.

Nafarroa

Espediente baten jarraipena: Behaketa lana

180

6.1. KASUAREN AZTERKETA ESPEDIENTE BATEN JARRAIPENA: BEHAKETA LANA Aurreko lau urteetako txostenetan justiziaren eremuan izandako kexen larritasuna kontuan harturik, are gehiago, pertsonaren oinarrizko eskubideak ere urratzen direla oharturik, espediente baten jarraipena zuzena egitea deliberatu du Hizkuntz Eskubideen Behatokiak. Espediente egokia aukeratzeko 803/2005 kexa helarazi ziguten herritarrekin harremanetan jarri ginen. Herritarrek kexa helarazi zuten Behatokira Donostiako Instrukzioko 2. zenbakiko Epaitegitik zitazio zedula gaztelania hutsean igorri zitzaielako.

GERTAEREN EGUNA

2004ko azaroaren 27an Ertzainak gertaeren lekura iritsi eta bi pertsona identifikatu zituzten. Ertzainek herritarrek zituzten objektu batzuk hartu zituzten eta hori egiaztatzeko akta prestatu zuten. Aipatu dokumentua: Acta de ocupaci贸n de sustancia/arma/objeto gaztelania hutsean zegoen eta gaztelaniaz bete zuten. Hartara, herritarrek ez zuten sinatu nahi izan euskarazko bertsiorik ez zegoelako.

Prozedura juridikoa hastear zegoela eta herritarrek prozedura hori euskaraz burutu zedin nahi zutela kontuan harturik, Herritarrak epailearen aurrean agertzeko arrazoiek Behatokiak egin beharreko lanarekin zerikusi zuzenik ez badute ere, bitxia da jakitea udal bateko ordenantza betetzen ez zuten txartel batzuk ezabatzeagatik atxilotu zituztela herritarrak. Hizkuntz Eskubideen Behatokiak honelako azterketa argitaratzen duen lehen aldia. Herritarrek idatzizko baimena helarazi digute kasu hau bere osotasunean publiko egiteko, baina Behatokiak bere protokoloari eustea deliberatu du eta, beraz, ez du herritarren daturik agertuko, anonimotasuna eta datuen konfidentzialtasuna bermatzeko.

181

182

LEHENENGO JAKINARAZPENA 2005eko otsailaren 24an Donostiako Instrukzioko 4 zenbakiko epaitegiak bertaratzeko zedula helarazi zien herritarrei. Aipatu jakinarazpena gaztelania hutsean zegoen.

183

Herritarrek idatzizko kexa egin zuten Donostiako Epaitegian 2005eko martxoaren 4an. Kexa idazteko inprimakia euskaraz zegoen eta herritarrek euskaraz egin zuten kexa. Kexaren zioa epaitegitik helaraziko jakinarazpena gaztelania hutsean zegoela adieraztea izan zen; hartara, bai dokumentu hori bai eta prozedura judizial osoa ere euskaraz egin nahi zutela adierazi zuten.

184

ATESTATUA

KEXARI ERANTZUNAK

Bertaratzeko jakinarazpenarekin batera Eusko Jaurlaritzako Herrizaingo Sailak atestatua helarazi zieten herritarrei. Atestatua eta horri erantsitako eginbide guztiak (12 orrialde) gaztelania hutsean daude.

185

Instrukzioko 4. Zenbakiko epaitegiaren arabera zitazioa ondo eginda zegoen, Autonomia Erkidegoko hizkuntza ofizialetako batean eginda zegoelako. Halaber, epaiketaren egunean interpretea izango zuela jakinarazi zitzaion. Herritarrak epaiketaren egunean epaile, fiskal eta idazkari judizial elebiduna egoteko eskatu zuen, baina ez zitzaion onartu. Horren aurrean, Epaitegi Dekanoari kexa aurkezteko adierazi zion 4. zenbakiko epaitegiak. Hori guztia jasotzen duen dokumentua euskaraz dago.

186

2005eko martxoaren 7an Donostiako Epaitegi Dekanoaren Idazkariak jakinarazpena luzatu zien herritarrei kexa hartu dutela egiaztatzeko. Agiria euskaraz dago.

AHOZKO EPAIKETA 2005eko martxoaren 30ean epaiketa egunean honako oharrak jaso ziren Behatokiak egindako azterketan:

2005eko martxoaren 21ean hartutako erabakiaren arabera, Epaitegi Dekanoak bat egiten du Instrukzioko 4. Zenbakiko Epaitegiak agertutako arrazoiekin eta herritarraren kexa-espedientea artxibatzeko eskatu zuen. Agiria euskaraz dago.

187

•

Epaileak harrera gaztelaniaz egin du.

•

Idazkariak oharrak gaztelaniaz egin ditu.

•

Prozeduraren deskribapena gaztelaniaz egin dute. Halaber, herritarrek deklarazioa euskaraz egin nahi dutela adierazi du epaileak.

•

Abokatuak herritarren eskubideak bermatzeko eskatu zuen eta euskaraz zuzenean zuzentzeko eta informazioa jasotzeko eskubidea aldarrikatu zuen. Eskubideak bermatzerik ez dagoenez epaiketa bertan behera uzteko eskatu zuen.

•

Interpreteak abokatuak esandako itzuli du.

•

Epaileak gaztelaniaz erantzun du eta interpretea hizkuntzaeskubideak bermatzeko bitartekoa dela adierazi du. Epaia euskaraz nahi badute hizkuntza horretan helaraziko zaiela adierazi du.

•

Fiskalak ere, gaztelaniaz, interpretearen alde egin du, are gehiago, interpretearen gaitasuna auzitan jartzerik ez dagoela adierazi du.

•

Epaileak interpreteari aurreko guztia euskarara itzultzeko esan dio. Oso laburki egin du itzulpena.

•

Abokatuak errenuntzia aurkeztu du, euskaraz, bezeroek baldintza batzuk jarri dizkiotelako. Interpreteak itzuli egin du abokatuak esandakoa.

•

Epaileak gaztelaniaz erantzun du epaiketa burutuko dela herritar zein abokaturik gabe,

•

Interpreteak itzuli egin du epaileak esandakoa.

•

Abokatuak eta herritarrek alde egin dute aretotik

•

Ordutik aurrera epaiketa guztia gaztelania hutsean izan da.

188

BIGARREN JAKINARAZPENA: EPAIA

HIRUGARREN JAKINARAZPENA

2005eko ekainean jakinarazpen-zedula igorri zaie herritarrei Aipatu dokumentuan epaia agertzen da. Epaian ez da jasotzen abokatuak hizkuntzaeskubideei buruz epaiketan egindako adierazpenak. Honako hau besterik ez da jaso: â€œGuztiak etorri ziren, baina ekitaldi hasi eta berehala salatuek alde egin zutenâ€?.

2005ko ekainaren 17an zitazio-zedula igorri diete herritarrei epaia irmo egiteko. Aipatu jakinarazpena gaztelania hutsean dago.

189

190

Herritarrek, berriz ere, kexa jarri dute Donostiako Instrukzioko 4. Epaitegiaren aurrean dokumentazioa gaztelania hutsean jasotzeagatik.

191

192

Behaketak aski argi erakutsi du ezinbestekoa dela corpus juridikoaren aldaketa abian jartzea oinarrizko eskubideak bermatu ahal izateko.

6.2. BALORAZIOA Lehenik eta behin, orain arteko diagnosietan adierazitakoa berretsi ahal izan dugu behaketa honen bidez, alegia, herritarrei ez zaiela bermatzen epaiketa berezko hizkuntza ofizialean egiteko eskubidea. Herritarrei bidalitako lehen komunikazioan egun indarrean dagoen ofizialtasun bikoitza hautsi egin zen, eta herritarrek kexa jarri behar izan zuten eskubideak berma daitezela eskatzeko. Are harrigarriagoa da Instrukzio Epaitegiak eskaerari emandako erantzuna, izan ere, hizkuntza batean jakinaraztea nahikoa dela esaten baitu. Aipatu erantzuna, zinez, egun indarrean dauden lege guztien kontra egiten du, are larriagoa, hala ere, epaitegi batek emandako erantzuna dela kontuan harturik. Hartara, berezko hizkuntza ofiziala baliatu nahi duten herritarren eskubidea bermatzeko ofiziala zein berezkoa ez den beste edozein hizkuntzarekin erabiltzen den bitartekoak baliatzen ditu administrazioak eskubideak bermatzeko: interpreteak. Behin eta berriz errepikatu izan dugu interpreteak baliozkoak direla eta hizkuntza zein defentsa eskubideak bermatzeko bitarteko egokiak direla tokiko hizkuntza ofizial ulertzen ez duen herritarrarentzat. Ez, ordea, berezko hizkuntza ofiziala erabili nahi duenarentzat. Bestalde, hizkuntza-eskubideak ez bermatzeaz gain, herritarren abokatuak horri buruzko egindako aldarrikapena jaso ez izana ere erabat arbuiagarria da. Epaiketa egunean abokatuak herritarren hizkuntza-eskubideak bermatzen ez zirela azaltzeko esan zuen ezer ez zen jaso epaian, eta badirudi, herritarrak zein abokatuak inolako arrazoirik gabe utzi zutela epaiketa aretoa. Hartara, abokatuak herritarren hizkuntza-eskubideen inguruan azaldutako guztia ez da jaso epaian. Beste behin herritar euskaldunak hizkuntza-eskubideak bermatzeko eskatzea kapritxotzat hartzen dela islatu da prozedura honetan. Epaileak berak horrela adierazi zuen: â€œUlertu behar dut epaia ere euskaraz nahi duzuela, beraz, euskaraz izanen daâ€?. Kontuan hartu gabe ez dela herritarraren nahiari erantzutea haien eskubideak bermatzea baizik. Azkenik, epaia euskaraz luzatu arren, herritarrei helarazitako azken zitazio zedula gaztelania hutsean egoteak argi erakusten du dokumentuak euskaraz bidaltzea salbuespena dela justizia administrazioan. Herritarrek dagoeneko kexa bat jarrita zuten bidali beharreko dokumentazioa euskaraz egon zedin, epaiketan eskaera bera egin zuten, eta hala ere, jakinarazpena gaztelania hutsean igorri zaie. Erregioen edo Gutxiengoen Hizkuntzen Europako Itunaren inguruan, Europako Kontseiluko Ministro Batzordeak eskaera zehatza egin dio Espainiako Gobernuari justizia administrazioan neurriak har ditzan. Hemen aurkeztu dugun

193

194

Legeen urraketak

196

Lehenengo atalean adierazi bezala, euskal hizkuntza-komunitatearen hizkuntza-eskubideen egoerari buruzko diagnosia egiteko ezinezkoa da egungo ordenamendu juridikoa aintzat hartzea, ez, behintzat, euskararen lurraldean dauden lege guztiak. Bi Estatu, hiru administrazio eta zazpi status juridiko izateak kalteak besterik ez dizkio ekarri hizkuntza-eskubideen bermeari, eta askotan esan bezala, eremu askotan legea bera da eskubideak urratu ez ezik, urraketak arautzen dituena ere. Egoera horrelakoa izanik ere, herritarren eskubideak bermatzeko indarrean dauden legeen urraketak badirela berretsi izan du Behatokiak urteko txostenetan. Hartara, 2005 urteko txostenean ere legeriaren urraketa agertzen duten espedienteak ekarri nahi izan ditugu, bai eta urraketok egiaztatzeko herritarrek helarazitako dokumentuak ere.

Legea: Artikulua:

35.

Zenbakia: 141/2005 Arrazoia:

Erakundea: MINISTERIO DEL INTERIOR. TRAFIKO ZUZENDARITZA NAGUSIA Trafiko Zuzendaritza Nagusiak gaztelania hutsean bidali dio isunaren jakinarazpena. Erakundea: GIZARTE SEGURANTZAREN INSTITUTU NAZIONALA Zarauzko Gizarte Segurantzaren Institutu Nazionalaren bulegora kontsulta egitera joan zen herritarra. Euskaraz zuzendu zitzaion bertan zegoen langile bakarrari eta honek, muturra okertu eta gaztelaniaz hitz egiteko esan zion.

Zenbakia.: 88/2005 Arrazoia:

Legea:

Artikulua:

Zenbakia: 207/2005 Arrazoia:

Eremua: Hego Euskal Herria Ley 30/1992 de Régimen Jurídico de las Administraciones Públicas y del Procedimiento Administrativo Común Derechos de los ciudadanos. Los ciudadanos en sus relaciones con las administraciones públicas tienen los siguientes derechos: d) a utilizar las lenguas oficiales en el territorio de su Comunidad Autónoma, de acuerdo con lo previsto a esta Ley y en el resto del ordenamiento jurídico.

197

Nafarroa

Zenbakia: 183/2005 Arrazoia:

Erakundea: MINISTERIO DEL CULTURA Liburuen legezko gordailua egiteko edo ISBNa sistema guztiak (posta, telefonoa, webgunea, e.a) denak espainiera huts-hutsezkoak dira.

Gipuzkoa

Nafarroa

Gipuzkoa

Eremua: Hego Euskal Herria Real Decreto 1465/1999 de 17 de septiembre, por el qe se establecen criterios de imagen institucional y se regula la producción documental y el material impreso de la Administración General del Estado Utilización de lenguas cooficiales en material impreso y modelos normalizados. Los impresos normalizados que se pongan a disposición de los ciudadanos en las dependencias situadas en el ámbito territorial de una Comunidad Autónoma con lengua cooficial serán bilingües en castellano y en la lengua oficial.

Zenbakia: 519/2005 Arrazoia:

Nafarroa

198

lortzeko

harremanetarako

Artikulua:

Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. JUSTIZIA, LAN ETA GIZARTE SEGURANTZA SAILA 2005eko martxoaren 30ean Tolosako Epaitegiko instrukzioko 3. epaitegiko langile batek zakar erantzun dio herritarrari euskaraz mintzatzeagatik.

Zenbakia: 155/2005

Erakundea: OSASUN SAILA. OSAKIDETZA

Arrazoia:

Herritarraren 6 urteko semeak psikologo baten premia du eta ez zaio zerbitzu hau euskaraz eskaintzen, ez bere eskualdean ez eta ingurukoetan ere. Horrela, eskualdetik kanpora joan behar du edo bestela itzultzailea baliatzeko aukera eskaini diote. Erakundea: BILBOKO UDALA Salaketa bat jartzera joan zen Bilboko Udalera. Harrerako langileak ez zekien euskaraz. Hala ere, salaketa Udaltzaingoaren komisaldegian jarri behar zuela jakinarazi zitzaion. Komisaldegiko harreran zegoen udaltzainak ere ez zekien euskaraz. Ondoren agertu zenari euskaraz eman zizkion azalpenak. Salaketaren kopia, ordea, gaztelania hutsean luzatu zitzaion. Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. HERRIZAINGO SAILA Ertzantzak Donostian atxilotu zuen herritar bat bortizki kolpatu eta iraindu zuten Ertzantzaren Antiguako komisaldegian ertzain bati euskaraz erantzuteagatik

Zenbakia: 617/2005

Artikulua:

Zenbakia: 640/2005 Arrazoia: Zenbakia: 35/2005 Arrazoia:

Zenbakia: 656/2005 Arrazoia:

Zenbakia: 461/2005 Arrazoia:

Eremua: Araba, Bizkaia eta Gipuzkoa 10/1985 Legea, azaroaren 24koa, euskararen erabilera arauzkotzezkoa. Euskal Herriko Autonomia-Ekartean hizkuntzagatik inork bereizkeriarik izan ez dezan, Herri-Agintesailek ardura izan eta behar daitezen neurriak hartuko dituzte.

Erakundea: PORTUGALETEKO UDALA Portugaleteko Udal Musika Eskolaren eskaintzan euskarak ez du ia tokirik. Erakundea: BARAKALDOKO UDALA Barakaldoko Udalak argitaratu duen Barakaldoko gidan, euskararen erabilera hutsaren hurrengoa da, %5 hain zuzen ere, ingelesari ematen zaion tokiaren parekoa. Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. KULTURA SAILA Urriaren 26an, musika ekoizpenaren modalitateko dirulaguntza baten proiektua epaimahaiaren aurrean defendatu behar izan zuen. Aurkezpena egitera zihoala, gaztelaniaz egin behar zuela adierazi zitzaion. Herritarrak euskaraz egiteko eskubideari eutsi zion eta euskaraz egin zuen aurkezpena. Laburpen bat egin behar izan zuen gaztelaniaz, erdaldunek uler zezaten. Behartuta egiten ari zela adierazi zien eta berehala moztu zioten. Erakundea: GOPEGI UDALA Zigoitiko Kirikio Euskara Taldeak hitzaldi bat antolatzeko eskaera idatzia egin zion udalari, euskaraz. Erantzuna gaztelania hutsean jaso zuten eta gainera hitzaldia egin behar zeneko eguna pasatu ondoren. Eskaera gaztelaniaz eginez gero berehala erantzuten omen du udalak.

Bizkaia

Araba

Zenbakia: 332/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKAL HERRIKO UNIBERTSITATEA. EHU EHUk antolatutako 73 uda ikastaroetatik 7 soilik dira euskaraz eskaintzen direnak

Gipuzkoa

Zenbakia: 332/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. OSASUN SAILA. OSAKIDETZA Herritarraren 6 urteko semeak psikologo baten premia du eta Osakidetzak ez dio zerbitzu hau euskaraz eskaintzen, ez bere eskualdean ez eta ingurukoetan ere eta dagokion eskualdetik kanpora joan behar du edo bestela itzultzailea baliatzeko aukera eskaini diote.

Gipuzkoa

199

Erakundea: OSASUN SAILA. OSAKIDETZA Herritarrak euskaraz betetako eskaera orria bidali zuen Osakidetzara eta Gipuzkoako Lurralde Ordezkaritzako Osasun Sailetik gaztelania hutsean bidali zioten erantzuna. Bestalde traumatologoak gaztelaniaz bete zion errezeta-orri elebiduna. Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. JUSTIZIA, LAN ETA GIZARTE SEGURANTZA SAILA Eusko Jaurlaritzako Justizia, Lan eta Gizarteko Segurantza Saileko Giza Baliabideen Zuzendaritzatik gaztelania hutsean erantzun diote herritarrak euskaraz egindako eskaerari. Erakundea: BIZKAIKO FORU ALDUNDIA. HERRI LAN ETA GARRAIOAK SAILA Bizkaiko Foru Aldundiko Herri Lan eta Garraio sailetik gaztelania hutsean bidali diote erantzuna Behatokiari. Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. JUSTIZIA, LAN ETA GIZARTE SEGURANTZA SAILA Eusko Jaurlaritzan Donostiako Antiguan duen Enplegu eta Prestakuntza Bulegora Herritarrak jarritako helegite bat dela eta, Justizia, Lan eta Gizarte Segurantza Sailak dokumentazio osagarria eskatzeko gutuna bidali dio gaztelania hutsez, berak igorri duen dokumentazio guztia euskaraz zegoen arren.

Zenbakia: 487/2005 Arrazoia:

Gipuzkoa

Araba

Bizkaia

Gipuzkoa

Herritar guztiei, Autonomia-Elkarteko lur-eremuan HerriArduralaritzarekin izan ditzaten harremanetan euskara nahiz gaztelania erabiltzeko eta bakoitzak aukera dezan hizkuntza ofizialean harrera egin dakioneko eskubidea

Arrazoia:

Zenbakia: 560/2005 Arrazoia: Gipuzkoa

6.1.

Zenbakia: 426/2005

Zenbakia: 431/2005 Arrazoia:

Bizkaia

Euskal Herritarrei honako funtsezko hizkuntza-eskubidea hauek aitortzen zaizkie. a) Arduralaritzarekin eta Autonomia-Elkartean kokatutako edozein Ihardutze-Sail edo Erakunderekin harremanak hitzez eta/edo idatziz euskaraz eta gaztelaniaz izateko eskubidea

Zenbakia: 138/2005 Arrazoia:

Zenbakia: 343/2005 Arrazoia:

Legea:

5.2.

200

Gipuzkoa

Bizkaia

Gipuzkoa

Artikulua:

Zenbakia: 265/2005 Arrazoia: Zenbakia: 784/2005 Arrazoia:

Zenbakia: 648/2005 Arrazoia:

Artikulua:

Zenbakia: 205/2005 Arrazoia:

Zenbakia: 633/2005 Arrazoia: Zenbakia: 331/2005 Arrazoia: Zenbakia: 667/2005 Arrazoia:

201

8.1.

Euskal Herriko Autonomia-Elkartean egon daitezen HerriAgintaritzagatiko edozein aginte-araupide edo erabaki ofizialek bi hizkuntzetan idatzita egon beharko du zabalkunde ofiziala izateko.

Erakundea: DERIOKO UDALA Bizkaia Derioko Udalak gaztelania hutsean bidali dio erakunde bati Foro XXIeko dokumentazioa. Erakundea: AZKOITIKO UDALA Gipuzkoa Azkoitiko Udalak, Maxi Eroski handitzea onartzeko Arau lagungarrien aldaketa bat onartu zuen osoko bilkuran. Aldaketa gaztelania hutsean jarri zuen jendaurrean. Herritarrek alegazioa eginik, Udalak gaztelania hutsean bidali die erantzuna, Udalak ez duela zertan horren txosten konplikatuak euskaratu argudiatuz. Erakundea: OIARTZUNGO UDALA Gipuzkoa Oiartzungo Udalak jendaurrean jarri duen arau subsidiarioen aurrerapide fasearen dokumentazioa gaztelania hutsean dago.

8.2.

Euskal Herriko Autonomia-Elkarteango herri-agintariek esku-hartu dezateneko egintzak guztiak, eta bai arduralaritza-mezu eta adierazpenak ere, bi hizkuntzetan egon beharko dute, doakienek berariaz Autonomia-elkarteko hizkuntza ofizialetatik bat aukeratu dezatenean salbu.

Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. JUSTIZIA, LAN ETA GIZARTE SEGURANTZA SAILA Barakaldoko epaitegitik bidali zioten zitazioa gaztelania hutsean zegoen. Epaitegian kexa jarri zuen euskaraz bidaltzeko eskatuz. Bere eskaerari erantzun diote gaia aztertuta ez dela konpontzeko moduko irregulartasunik edo disfuntziorik ikusi Epaitegiaren jardunbidean. Erakundea: EUSKAL HERRIKO UNIBERTSITATEA. EHU Euskal Herriko Unibertsitateak (EHU) hainbat herritarri bidalitako gutunak gaztelania hutsean idatzita daude. Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. KULTURA SAILA DOKUBIDEtik bidali dituzten inprimakiekin batera iritsi zaien gutuna gaztelania hutsean dago. Erakundea: MINISTERIO DE JUSTICIA Herritarrak gaztelania hutsean jaso ditu Barakaldoko Instrukzioko 2. epaitegitik bidali dioten aurretiazko eginbideen kopia.

202

Bizkaia

Gipuzkoa

Bizkaia

Arrazoia:

Gasteizko Udalak semaforo gehienetan jarri du semaforoetako argiak aldatzeko. Bertan honako gaztelera hutsez: PULSE PEATON, ESPERE VERDE.

Zenbakia: 293/2005 Arrazoia:

Bizkaia

Zenbakia: 517/2005 Arrazoia:

Erakundea: DONOSTIAKO UDALA Donostiako ospitaleen aurrean errepideko karrilak aldatu dituzte, autobus eta taxientzako karril berezia sortuz. Erdara hutsez jarri dute ordea, "Solo bus taxi".

Gipuzkoa

Zenbakia: 739/2005 Arrazoia:

Erakundea: BILBOKO UDALA Bilboko Vitoria-Gasteiz eta Olano kaleen arteko bidegurutzean kalea moztuta dagoela adierazteko duela bizpahiru hilabete jarri zuten seinalea gaztelania hutsean dago 'Calle cortada por obras'.

Bizkaia

Zenbakia: 483/2005 Arrazoia:

Erakundea: GIPUZKOAKO FORU ALDUNDIA. BIDEGI A-8 bidean, Amarako irteeran, 21:00, bidelanen ibilgailu baten panelak mezua gaztelera hutsez eman zuen: carril izquierdo cortado

Gipuzkoa

Artikulua:

9.2.

Euskeraz aurkeztutako idazki eta agiriak eta bai epailaritza, ihardunak, balio osozkoak eta eragite-indarrezkoak izango dira.

Gipuzkoa

Zenbakia: 687/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. EUSKOTREN Trenean zihoala, Oriotik Usurbilerako tartean transbordoa egin behar zela jakinarazteko megafonia-mezua gaztelania hutsean esan zuten. Erakundea: DONOSTIAKO UDALA Donostiako autobus geltokietan panel elektronikoak daude. Urte Zahar egunerako jarri dituzten zerbitzuak iragartzeko mezuak gaztelaniaz bakarrik ematen dituzte. Erakundea: DONOSTIAKO UDALA Donostiako Tranbia Konpainiako Pio Baroja-Boulevard ibilbidea egiten duen autobusetako batean ibilbidea adierazten duen kartela gaztelania hutsean dago.

Gipuzkoa

Zenbakia: 788/2005 Arrazoia:

Bizkaia

Zenbakia: 491/2005 Arrazoia:

Zenbakia: 172/2005 Arrazoia:

Erakundea: DOAKO LAGUNTZA JURIDIKOAREN BATZORDEA Doako Laguntza Juridikoaren Batzordearen aurrean abokatu euskalduna eskatu du bere defentsarako. Ez diote abokatu euskalduna eskaini eta euskaraz aurkeztu zituen idazkiak itzuli egin behar izan ditu abokatuak ez zituelako ulertzen.

Gipuzkoa

Zenbakia: 737/2005 Arrazoia:

Artikulua:

Autonomia Elkarteko lurralde, udal, herri, geografia gora-behera, hiribide eta, oro har, toki-izen guztien izen ofizialak Jaurlaritzak, kondaira-lurraldeetako Foru Erakundeek, edo Toki-Erakundeek finkatuko dituzte, bakoitzak berari dagokion aginte-eremuaren barruan, eta beti ere, jatorrizko izen euskaldun

Zenbakia: 391/2005 Arrazoia:

Zenbakia: 311/2005

Erakundea: GASTEIZKO UDALA

Bizkaia

Araba

203

Euskal Herritik abiatzen diren herri-garraiozko zerbitzu guztietan, jendearentzako iragarkiak eta adierazpenak euskaraz eta gaztelaniaz egingo dira.

10.

argizko

Zenbakia: 624/2005 Arrazoia:

Zenbakia: 738/2005 Arrazoia:

Artikulua:

11.

oinezkoentzako sistema bat testu hau irakur daiteke

Erakundea: METRO BILBAO Azaroaren 23an, goizeko 8:15 inguruan, metroan mezu bat eman zuten bozgorailutik, kanpoko txartela gaizki jarrita zegoela eta Plentziara joan ordez Sestaora zihoala jakinarazteko bidaiariei. Mezua gaztelaniaz bakarrik eman zuten.

13.

Gipuzkoa

Bizkaia

Euskal Herriko Autonomia-Elkarteko herri agintaritzak erabili beharreko iragarki edo itxura-eredu ofizial guztiek bi hizkuntzetan egon beharko dute.

Zenbakia: 673/2005 Arrazoia:

Erakundea: DULANTZIKO UDALA Dulantziko Udalak gaztelera hutsez argitaratu zuen iragarkia prentsan.

Zenbakia: 23/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. ETXEBIZITZA ETA GIZARTE GAIAK SAILA Bizkaiko Etxebizitza eta Gizarte Gaietako Lurralde Ordezkaritzan herritarrei begira jarritako aldi baterako errotulu asko erdara hutsean zeuden 2004ko abenduaren 30ean, besteak beste, pasar sin ticket, parejas de hecho (ventanilla 12), Información de vivienda (ventanillas 13-14-15-16), Justicia, Empleo y Seguridad Social (ventnillas 17-18-19-20), registro de asociaciones (ventanillas 21-22) ziotenak

204

Araba

Bizkaia

Zenbakia: 166/2005 Arrazoia:

Erakundea: BILBOKO UDALA Bilboko Udaleko Txurdinaga Kiroldegian hainbat kartel erdara hutsean idatzita zeuden.

Bizkaia

Zenbakia: 624/2005 Arrazoia:

Erakundea: BIZKAIKO FORU ALDUNDIA. KULTURA ZUZENDARITZA Urdu単ako aterpetxean ezin izan zioten harrera euskaraz egin. Hortaz gain bertan dauden informazio-orri, ohar eta errotuluetan ez da euskararik ageri.

Bizkaia

Zenbakia: 380/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. OSASUN SAILA. OSAKIDETZA Donostiako Arantzazu ospitalean tratamendu bat baimentzeko sinatu behar genuen agiria erdara hutsez zegoen.

Gipuzkoa

Artikulua:

22.

Zenbakia: 700/2005 Arrazoia:

Erakundea: BIZKAIKO FORU ALDUNDIA. Bizkaiko Foru Aldundiaren Gizarte Urgazpenerako Foru Erakundeko erabiltzaileen harrera-unitateko lanpostuan hizkuntza-eskakizuna ez da derrigorrezkoa.

Bizkaia

Zenbakia: 794/2005 Arrazoia:

Erakundea: ZALLAKO UDALA Zallako Udalak ez du euskararen ordenantza bete, harrerako langile elebidunaren 2005eko ekaineko 10 eguneko baja ordezkatzeko elebiduna ez den langilea hartu duelako. elebidunaren 2005eko ekaineko 10 eguneko baja ordezkatzeko elebiduna ez den langilea hartu duelako.

Bizkaia

Zenbakia: 245/2005

Erakundea: SESTAOKO UDALA Sestaoko Udalak gaztelania hutsean bidali dio jakinarazpena bertako langile bati.

Bizkaia

Zenbakia: 571/2005 Arrazoia:

Erakundea: BASAURIKO UDALA Basauriko Udalean hizkuntz eskakizuna egiaztatzeko derrigortasun data ezarria zuen lanpostuan ari zen langileari salbuespena onartu diote.

Bizkaia

Gizarte-adierazpideek albistean euskaraz eta gaztelaniaz eman diezazkieten duten eskubidea aitortzen zaie herritar guztiei.

Zenbakia: 10/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKAL IRRATI TELEBISTA. ETB 2004ko abenduaren 30ean Ibarretxe plana eztabaidatzeko Eusko Legebiltzarrean egin zen saioa oso-osorik eman zuen ETB-1ek, parte hartu zuten parlamentari gehienak gaztelania hutsean aritu ziren arren.

Gipuzkoa

Zenbakia: 67/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKAL IRRATI TELEBISTA. ETB Juan Jose Ibarretxek 2005eko otsailaren 1ean Espainiako parlamentuan egin duen agerraldia ezezik bilkura osoa eskaini du zuzenean ETB-1ek. Gormutuentzako hizkuntza kontuan izan du, baina dena gaztelaniaz egin dute.

Bizkaia

Eremua: Legea: Artikulua:

Legea: Artikulua:

97.1

Eremua: Araba, Bizkaia eta Gipuzkoa 6/1989 Legea, uztailaren 6koa, Euskal Funtzio Publikoari buruzkoa Euskara eta gaztelania dira euskal Administrazio Publikoetako hizkuntza ofizialak eta bi hizkuntzok erabiltzea bermatu beharko dute administrazioek beren barneko zen kanpoko harremanetan

205

Zenbakia: 386/2005 Arrazoia:

Araba, Bizkaia eta Gipuzkoa

6/2003 Legea, abenduaren 22koa, Kontsumitzaileen eta Erabiltzaileen Estatutuarena 37.b

Autonomia Erkidegoaren lurralde-eremuan kokatzen diren establezimenduekin dituzten harremanetan, ofizialak diren bi hizkuntzetako edozein erabiltzekoa; enpresa eta establezimendu hauek, bi hizkuntza ofizialetako edozein erabiltzen dutela ere, zerbitzu egokia eman beharko diete

Erakundea: EROSKI Herritarra Urbil guneko Eroskin maleta baten kontsulta egin behar izan zion bertako langile bati. Euskaraz galdetzen hasi zitzaion baina ez zion ulertzen eta erdaraz hitz egiteko eskatu zion eta elkarrizketa gaztelaniaz egin behar izan zuten.

206

Gipuzkoa

Zenbakia: 238/2005 Arrazoia:

Artikulua:

Erakundea: SAUNIER DUVAL Herritarrak galdararen mantenua hitzartu zuen Saunier Duval enpresarekin. Tekniko erdalduna bidali zuten. Kontratua izenpetzeko luzatu zizkioten agiriak ere gaztelania hutsean zeuden. Euskarazkoak eskatzeko deitu eta ez zutela erantzun zioten eta gainera honako hau entzun behar izan zuen 'sólo faltaría que cada uno pidiera lo que quiere, uno en inglés, otro en francés... Dile que no hay'.

38.2.a.

Gipuzkoa

Euskal Autonomia Erkidegoaren lurralde-eremuko establezimenduetan, errotuluak, oharrak eta, oro har, jendeari zuzendutako jakinarazpenak euskaraz eta gaztelaniaz emango dira.

Zenbakia: 24/2005 Arrazoia:

Erakundea: BILBAO EXHIBITION CENTRE, BEC BECeko Gabon Parkean barraketan jarri dituzten errotulu batzuk erdara hutsean daude, hala nola, "no está permitido el acceso a los menores de 8 años si no van acompañados de un adulto", "prohibido comer en esta zona" eta abar.

Bizkaia

Zenbakia: 25/2005 Arrazoia:

Erakundea: BILBAO EXHIBITION CENTRE, BEC BECeko eraikin guztietan, larrialdietako irteeren errotulazio finkoa erdara hutsean dago.

Bizkaia

Artikulua:

38.2.b.

Kontsumitzaile eta erabiltzaileak betetzeko egiten diren inprimaki edo eredu ofizialak bi hizkuntzetan emango dira.

Zenbakia: 506/2005 Arrazoia:

Erakundea: NATURGAS Donostiako elkarte batek Naturgasekin hutsean besterik ez diete eman..

Zenbakia: 692/2005 Arrazoia:

Erakundea: NATURGAS Naturgas enpresak gasaren kontratua gaztelania hutsez bidali dio, euskaraz jaso nahi duela, espreski, eskatu arren.

207

Zehazki kontsumitzaileei zuzendutako jakinarazpenak bi hizkuntzatan eman beharko dira, eta baita fakturak, aurrekontuak eta antzeko agiriak ere, kontsumitzaile eta erabiltzaileak berak bi hizkuntza ofizialetako bat bakarrik erabiltzea aukeratu ezean.

Zenbakia: 174/2005 Arrazoia:

Erakundea: NATURGAS NATURGASen propaganda eta eskaintza jaso ditu etxean. Propaganda euskaraz eta gaztelaniaz daude, baina kontratua gaztelania hutsean bidali dute.

Gipuzkoa

Zenbakia: 703/2005 Arrazoia:

Erakundea: AZKAR Herritarrak jaso duen paketearen banaketa-agiria gaztelera hutsez zegoen.

Gipuzkoa

Zenbakia: 211/2005 Arrazoia:

Erakundea: SEUR. SERVICIO URGENTE DE TRANSPORTE SEUR banaketa enpresak gaztelania hutsean luzatu dio hartzaileari paketearen emate-agiria. Erakundea: INTERPARKING HISPANIA Herritarrak Bilboko Alde Zaharreko Interparking Hispania parkinean jaso duen ordainagiria gaztelania hutsez dago.

Bizkaia

Zenbakia: 662/2005 Arrazoia:

Artikulua:

38.2.d

Zenbakia: 713/2005 Arrazoia:

Erakundea: IKEA IKEA merkataritza gunean erosketa egin dut. Tiketa gaztelania hutsean dago

Gipuzkoa sinatu

du.

Kontratua

gaztelania

Bizkaia

208

Nafarroa

Bizkaia

209

210

Legea: Artikulua:

Eremua: Nafarroa 18/1986 Legea, abenduaren 15ekoa, Euskarari buruzkoa Foru Komunitatearen toponimoek gaztelaniaz eta euskaraz izanen dute izendapen ofiziala, honako arau hauen arabera. Eremu euskaldunean, izendapen ofiziala euskalduna izanen da, non ez den beste izen bat gaztelaniaz, kasu honetan biak erabiliko baitira. Eremu misto eta ez-euskaldunean izendapen ofiziala gaur egungoa izanen da. hala ere, gaztelaniaz adierazitakoek euskaraz jatorriko eta ohiko izen bat baldin badute, biak erabiliko dira..

Zenbakia: 402/2005 Arrazoia:

Erakundea: NAFARROAKO GOBERNUA. HERRILAN, GARRAIO ETA KOMUNIKAZIOEN DEPART. Nafarroako Gobernuak Agoizerako bidean eta Agoizen paratu dituen bide seinale berrietan ez da herriaren euskarazko toponimo ofiziala agertzen.

Nafarroa

Zenbakia: 641/2005 Arrazoia:

Nafarroa

Artikulua:

10.

Erabilpen ofiziala eremu euskaldunean Hiritar guztiek, Administrazio Publikoekiko harremanetan, euskara nahiz gaztelania erabiltzeko eta hautatutako hizkuntza ofizialean harrera izateko eskubidea dute..

Zenbakia: 133/2005 Arrazoia:

Erakundea: NAFARROAKO GOBERNUA. OSASUN DEPARTAMENTUA. OSASUNBIDEA Osasunbideak mediku erdaldunari esleitu dio lanpostua Leitzan.

Nafarroa

Zenbakia: 208/2005 Arrazoia:

Erakundea: NAFARROAKO GOBERNUA. OSASUN DEPARTAMENTUA Etxarri-Aranazko emakumearen zentroko sexu-hezitzailea euskalduna izan da lanpostua sortu zenetik. Sexu-hezitzaileak baja hartu du eta lanpostua finko bihurtzea erabaki zenean ez zitzaionez inolako hizkuntz eskakizunik ezarri, orain etorri den ordezkoa erdalduna da. Horren ondorioz, Sakanako ikastetxeek lehen euskaraz jasotzen zituzten zerbitzuak gaztelaniaz soilik eskaintzen dira gaur egun, nahiz eta eskualde honetan D ereduan matrikulatuta dauden ikasleen kopurua %80 ingurukoa izan

Nafarroa

Erakundea: NAFARROAKO GOBERNUA. EKONOMIA ETA OGASUN DEPARTAMENTUA Nafarroako Gobernuak errenta aitorpenari buruzko argibideak herritarren eskura jarri duen telefono zenbakian 901 505 152 zerbitzua euskaraz jaso.

Nafarroa

Zenbakia: 319/2005 Arrazoia:

Artikulua:

17.

emateko ezin da

Erabilpena eremu mistoan Herritar guztiek euskara nahiz gaztelania erabiltzeko eskubidea dute Administrazio publikoei zuzentzeko.

Zenbakia: 631/2005 Arrazoia:

Erakundea: NAFARROAKO GOBERNUA. OSASUN DEPARTAMENTUA. OSASUNBIDEA Arrosadiako Osasun Etxera deitu zuen herritarrak eta mediku euskaldun batekin hitz egin nahi zuela adierazi zuen. Anbulategi guztian mediku euskaldun bat ere ez dagoela esan zioten.

Nafarroa

Zenbakia: 427/2005 Arrazoia:

Erakundea: IRUĂ‘EKO UDALA Herritarra birritan joan da IruĂąeko Udaltzaingora salaketa bat jartzera. Bi aldietan ezin izan du harrera euskaraz jaso.

Nafarroa

Zenbakia: 319/2005 Arrazoia:

Nafarroa

211

Zenbakia: 716/2005 Arrazoia:

Erakundea: NAFARROAKO GOBERNUA. HEZKUNTZA DEPARTAMENTUA. Nafarroako Gobernuko Hezkuntza Departarmentuak gaztelania hutsean erantzun dio herritarrak euskaraz aurkeztu zuen eskaerari.

Nafarroa

Zenbakia: 74/2005 Arrazoia:

Nafarroa

Legea: Artikulua:

10.

Eremua: Nafarroa 29/2003 Foru Dekretua, otsailaren 10ekoa, Nafarroako Administrazio Publikoetan euskararen erabilera arautzen duena 1. Eremu euskalduneko berezko pertsona fisiko nahiz juridikoei igortzen zaizkien komunikazio eta jakinarazpenak ele bietan eginen dira, ez badute behintzat interesatuek bi hizkuntza ofizialetarik bat bakarra erabiltzea espresuki eskatzen. 2. Harremana herritarrak edo beste administrazio publikoak interesatuak diren prozeduren ondoriozkoa denean, Foru Dekretu honen 8.2. eta 9.5. artikuluetan azaltzen denari jarraikiz, gaztelaniaz euskaraz edo ele ibietan idatzitako inprimaki, eredu eta formularioak erabili ahalko dituzte

Zenbakia: 234/2005 Arrazoia:

Erakundea: NAFARROAKO GOBERNUA. EKONOMIA ETA OGASUN DEPARTAMENTUA Nafarroako Gobernuak 2004. urteari dagokion errenta aitorpen proposamena jaso du etxean eremu euskalduneko herritarrak. Gaztelania hutsean jaso du dena, bai argibide orria, aurkezpen gutuna eta baita aitorpena bera ere.

Nafarroa

Zenbakia: 161/2005 Arrazoia:

Erakundea: NAFARROAKO GOBERNUA. OSASUN DEPARTAMENTUA. OSASUNBIDEA Osasunbideak gaztelania hutsean bidali dio zitazio-orria eremu euskalduneko herritarrari.

Nafarroa

Zenbakia: 480/2005 Arrazoia:

Erakundea: NAFARROAKO GOBERNUA. OSASUN DEPARTAMENTUA. OSASUNBIDEA Medikutan izan naizela egiaztatzeko agiria eskatu dut Uharte-Arakilgo osasun etxean. agiria gaztelania hutsean luzatu didate.

Nafarroa

Zenbakia: 716/2005 Arrazoia:

Erakundea: NAFARROAKO GOBERNUA. HEZKUNTZA DEPARTAMENTUA. Nafarroako Gobernuko Hezkuntza Departamentuak gaztelania hutsean erantzun dio herritarrak euskaraz aurkeztu zuen eskaerari.

Nafarroa

Zenbakia: 345/2005 Arrazoia:

Erakundea: NAFARROAKO UNIBERTSITATE PUBLIKOA, NUP Nafarroako Unibertsitate Publikotik gaztelania hutsean bidali diote galdetegi bati erantzuteko eskaera-gutuna.

Nafarroa

Zenbakia: 232/2005 Arrazoia:

Nafarroa

Zenbakia: 414/2005 Arrazoia:

Nafarroa

Zenbakia: 751/2005 Arrazoia:

Erakundea: OLAZTIKO UDALA Olaztiko Udalak gaztelania hutsean argitaratu zuen alkatetzaren 41/2005 ebazpena.

Nafarroa

212

Artikulua:

Zenbakia: 596/2005 Arrazoia:

Artikulua:

Zenbakia: 74/2005 Arrazoia:

Zenbakia: 676/2005 Arrazoia:

Zenbakia: 731/2005 Arrazoia:

Artikulua:

213

11.

2. Xedapenak eta eraginkortasuna izateko Aldizkari Ofizialean egiten diren argitalpenak, bai eta kaleen errotulazioa eta tokien izenak gaztelaniaz eta euskaraz izanen dira.

Erakundea: NAFARROAKO GOBERNUA. HERRI LAN ETA GARRAIO DEPARTAMENTUA Uriaren 4an, goizeko 9:30ak aldera, Belateko tuneletako argizko gaztelania hutsean ageri zuten mezua: 'modere su velocidad'

17.

Nafarroa panelek

2. Erabilpen ofiziala eremu mistoan Hiritar guztiek euskara nahiz gaztelania erabiltzeko eskubidea dute Administrazio Publikoei zuzentzeko.

Erakundea: NAFARROAKO GOBERNUA. LEHENDAKARITZA, JUSTIZIA ETA BARNE DEPART. Eremu euskalduneko herritar batek 2005eko otsailaren 10ean, arratsaldeko 18:30etan, Nafarroako Gobernuko zentralitara deitu du eskaera baten inguruko zehaztapenak behar zituelako. Herritarra euskaraz zuzendu zaio zentralitako langileari. Honek 3 aldiz eseki dio inolako azalpenik eman gabe. Laugarrenez deitu eta gaztelaniaz galdetu dio ea euskaraz mintzatzeagatik eseki dion aurrekoetan, eta telefonistak baietz erantzun dio, horrexegatik beragatik eseki diola. Erakundea: IRUÑERRIKO MANKOMUNITATEA Iruñerriko Mankomunitateak inkesta bat egin du azaroan Iruñeko hiri garraioaren erabiltzaileek zerbitzuari buruz duten iritzia ezagutzeko. Herritarrei ez zaie iritzia euskaraz emateko aukerarik eskaini.

Nafarroa

Erakundea: IRUÑEKO UDALA Herritarra birritan joan da Iruñeko Udaltzaingora salaketa bat jartzera. Bi aldietan ezin izan du harrera euskaraz jaso.

16.

3. Nafarroako Foru Komunitateko Administrazioko zerbitzu nagusiek biztanle guztientzat egiten dituzten informazio foiletoak, kanpainetako material grafikoa, argitalpenak edo antzeko idazkiak gaztelania hutsean, edo edizio bakar elebidunean, edo gaztelania eta euskarazko edizio berezietan idatzita egon ahalko dira, kasuen arabera, argitalpenaren ardura duen Departamentuko kontseilari titularraren erabakiari jarraikiz..

Zenbakia: 187/2005 Arrazoia:

Erakundea: NAFARROAKO GOBERNUA. KULTURA ETA TURISMO DEPARTAMENTUA Baluartek programazioa ezagutarazteko herritarren eskura jartzen egitarauak gaztelania hutsean daude.

Zenbakia: 780/2005 Arrazoia:

Nafarroa

Zenbakia: 4/2005 Arrazoia:

Erakundea: NAFARROAKO GOBERNUA. LEHENDAKARITZA, JUSTIZIA ETA BARNE DEPAR. Nafarroako Gobernuak mendiko istripuei aurrea hartzeko ematen dituen gomendioen esku-orria gaztelania hutsean bidali du.

Nafarroa

214

Nafarroa dituen

215

Eskubideen urraketak

216

Ondorioetan agertuko dugun bezala euskaldunoi herrialde guztietan eta administrazio guztietan urratzen zaizkigu hizkuntza-eskubideak. Horretara iristeko Behatokiak erabili duen irizpidea Hizkuntza Eskubideen Deklarazio Unibertsalak (1996) jasotakoa izan da. Asko eta luze mintzo gintezke euskaldunoi aitortu beharreko hizkuntzaeskubideez, eta akaso liburu oso bat idatz liteke horretaz. Hala ere, bada, Behatokiaren ustez, oso printzipio argia: Euskal Herrian indarrean dagoen ordenamendu juridikoa ez da tresna egokia hizkuntza-eskubideen egoerari buruzko balorazioak edota ebaluazioak egiteko. Are gehiago, hainbat kasutan, egungo ordenamendu juridikoaren araberako balorazioa ez litzateke hizkuntzaeskubideen egoeraren isla erreala eta objektiboa. Puntu honetara iritsirik, Behatokiaren aburuz hizkuntza komunitate guztien eskubideak berdintasun-irizpidetik aitortzen dituen dokumentua izan badela adierazi behar dugu. Hala ere, oraindik Nazio Batuen Erakundeak, ez eta bestelako instituzioak ere, ez du bere egin eta ez dauka arau edo erregelamendu izaerarik: Hizkuntza Eskubideen Deklarazio Unibertsala. (2002). Ez dugu Deklarazio horren sorrerari buruzko azalpenik emango; bai ordea, egun bizi duen egoerarena. Izan ere, Deklarazioa onartu eta hurrengo urteetan, Federico Mayor Zaragoza UNESCOn zegoela, jarrera irekia izan bazen ere, Koichiro Maatsura jaunak idazkaritza hartu zuenetik interlokuziorik ez da izan eta beste bide batzuk jorratu behar izan dituzte azken helburua lortzearren: UNESCOk gomendioa egin diezaiola Nazio Batuen Erakundeko Asanblada Orokorrari Hizkuntza Eskubideen Nazioarteko Ituna edota Giza Eskubideen Deklarazio Unibertsalaren osagarri gisa onartzeko. Hori guztia kontuan harturik, bai eta dokumentuaren sorrera aldian parte hartu zuten adituen maila ere, Hizkuntza Eskubideen Deklarazio Unibertsala Euskal Herriko hizkuntza-eskubideen egoera baloratzeko tresna egokia dela uste du Behatokiak, are gehiago, herritarren arteko bereizkeriarik sortzen ez duen corpus juridikoa da.

217

218

Artikulua:

15.2.

Hizkuntz komunitate orok eskubidea dauka jarduketa judizial eta administratiboak, dokumentu publiko eta pribatuak, eta erregistro publikoetan egindako inskripzioak lurraldeko hizkuntza propioan egiten direlarik, baliozkoak eta eraginkorrak izan daitezen, eta inork alega ahal izan ez dezan hizkuntza hori ez dakiena.

Artikulua:

16.

Hizkuntz komunitate bateko edozein kidek eskubidea du bere hizkuntzan erlazionatzeko eta atenditua izateko hizkuntza hori propiotzat duen lurraldea bere baitan duten botere publikoen, eta administrazio-dibisioen zerbitzuen aldetik, zentrukoak, lurraldekoak, tokikoak ala lurraldez gaindikoak izan.

Ahozko zerbitzua Zenbakia: 184/2005 Arrazoia:

Zenbakia: 172/2005 Arrazoia:

Zenbakia: 667/2005 Arrazoia:

Nafarroa

Gipuzkoa

Erakundea: MINISTERIO DE JUSTICIA Herritarrak gaztelania hutsean jaso ditu Barakaldoko epaitegitik bidali dioten aurretiazko eginbideen kopia.

Bizkaia Instrukzioko

Zenbakia: 87/2005 Arrazoia:

Bizkaia

Zenbakia: 281/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. HERRIZAINGO SAILA. Larrialdietako zerbitzuetako 112 telefono zenbakira deitu eta inork ere ezin izan zion euskaraz erantzun herritarrari 2005eko maiatzaren 22an.

Bizkaia

Zenbakia: 418/2005 Arrazoia:

Gipuzkoa

Zenbakia: 410/2005

Erakundea: OSASUN SAILA. OSAKIDETZA

Arrazoia:

Herritarrak astebete pasa behar izan zuen Donostia ospitalean ekainaren hasieran, osasun arazo bat tarteko. Artatu zuten pertsona eta zerbitzuen aldetik izan zuen hizkuntza-tratamendua honako hau izan zen: larrialdietan, garraioetan, Gipuzkoa erietxean eta Arantzazu ospitalean artatu zuten 37 pertsonatatik 7 besterik ez ziren euskaldunak eta bi nola edo hala moldatzen zirenak. Gainontzeko guztiekin gaztelaniaz hitz egin behar izan zuen herritarrak. Gainera, idatzizko dokumentu guztiak gaztelaniaz idazten zituzten inprimaki elebidunetan eta gauza bera menuekin, oharrekin, etab.

Zenbakia: 718/2005 Arrazoia:

Gipuzkoa

Zenbakia: 327/2005 Arrazoia:

Gipuzkoa

Araba

Idatzizkoa

219

Zenbakia: 27/2005 Arrazoia:

Erakundea: BILBOKO UDALA Bilboko Udalak gaztelania bati.

Zenbakia: 131/2005 Arrazoia:

Gipuzkoa

Zenbakia: 165/2005 Arrazoia:

Nafarroa

Zenbakia: 205/2005 Arrazoia:

Bizkaia

Zenbakia: 232/2005 Arrazoia:

Nafarroa

Zenbakia: 282/2005 Arrazoia:

Erakundea: GIZARTE SEGURANTZAREN INSTITUTU NAZIONALA Gizarte Segurantzaren Altxortegi Nagusitik gaztelania hutsean bidali diote jakinarazpena Kontseiluari.

Nafarroa

Bizkaia hutsean

220

bidali

dizkio

jakinarazpen

elkarte

Zenbakia: 347/2005 Arrazoia:

Erakundea: OSASUN DEPARTAMENTUA. OSASUNBIDEA Elizondoko emakumeen harrera zentroan gaztelania hutsean luzatu zioten bertan izan zela egiaztatzeko agiria. Lehen orri inprimatuak erabiltzen zituzten eta euskarazko aleak edukitzen zituzten. Orain informatizatu egin dute eta programak ez die euskaraz egiteko aukerarik eskaintzen. Langileek euskaraz ere egin ahal izatea eskatu dute, baina ezin dela erantzuten diete.

Nafarroa

Zenbakia: 368/2005 Arrazoia:

Erakundea: GIZARTE SEGURANTZAREN INSTITUTU NAZIONALA Gizarte Segurantzaren Altxortegi Nagusitik gaztelania hutsean bidali diote gutuna eremu euskalduneko herritarrari.

Nafarroa

Zenbakia: 560/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKO JAURLARITZA. JUSTIZIA, LAN ETA GIZARTE SEGURANTZA SAILA Eusko Jaurlaritzan Donostiako Antiguan duen Enplegu eta Prestakuntza Bulegora Herritarrak jarritako helegite bat dela eta, Justizia, Lan eta Gizarte Segurantza Sailak dokumentazio osagarria eskatzeko gutuna bidali dio gaztelania hutsez, berak igorri duen dokumentazio guztia euskaraz zegoen arren.

Gipuzkoa

Zenbakia: 716/2005 Arrazoia:

Erakundea: NAFARROAKO GOBERNUA. HEZKUNTZA DEPARTAMENTUA. Nafarroako Gobernuko Hezkuntza Departarmentuak gaztelania dio herritarrak euskaraz aurkeztu zuen eskaerari.

Nafarroa

Zenbakia: 753/2005 Arrazoia:

Erakundea: OLAZTIKO UDALA Olaztiko udalak gaztelania agiria.

Zenbakia: 784/2005 Arrazoia:

hutsean

erantzun

Nafarroa hutsean

221

luzatu

dio

herritarrari

erroldatze

Gipuzkoa

222

Artikulua:

17.

1. Hizkuntz komunitate orok eskubidea dauka eskura izateko eta eskuratzeko bere hizkuntza propioan, hizkuntza hori nongoa den eta bertako lurraldeari dagozkion harremanetarako dokumentazio ofiziala, paperean, euskarri informatikoan edo beste edozeinetan. 2. Botere publikoek eskura izan behar dituzte, eta jendeari eskaini, lurralde-hizkuntza bakoitzaren lurraldeei dagozkion zerbitzuetan, delako hizkuntzan idatziriko formularioak, inprimakiak eta ereduak, paperean, euskarri informatikoan edo beste edozeinetan.

Artikulua:

Zenbakia: 131/2005 Arrazoia:

Gipuzkoa

Zenbakia: 183/2005 Arrazoia:

Erakundea: MINISTERIO DE CULTURA ISBN lortzeko harremanetarako sistema guztiak gaztelania hutsean daude.

Gipuzkoa

Zenbakia: 191/2005 Arrazoia:

Nafarroa

Zenbakia: 743/2005 Arrazoia:

Nafarroa

Zenbakia: 558/2005 Arrazoia:

Erakundea: MINISTERIO DE EDUCACIĂ“N Hezkuntza Eta zientzia Ministerioaren webgunean, beka edo ikasketetarako laguntzen eskaera-inprimakiak, katalanez, galegoz, eta gaztelaniaz aurki daitezke, euskaraz berriz, ez.

Nafarroa

1. Gizaki orok eskubidea dauka ahoz eta idatziz erabiltzeko justizia-auzitegien aurrean, horiek kokatuta dauden lurraldean historian zehar hitz egindako hizkuntza. Auzitegiek lurraldeko hizkuntza propioa erabili behar dute bere barne-jarduketetan, eta estatuaren antolaketa judiziala dela eta prozesuak hasierako lurraldetik kanpo jarraitu balu, hasierako hizkuntzari eutsi beharko litzaioke. 2. Edozein kasutan ere, gizaki orok eskubidea dauka ulertzen duen eta hitz egin dezakeen hizkuntza batean juzkatua izateko, edo interpretari bat dohain eskuratzeko.

Zenbakia: 172/2005 Arrazoia:

Gipuzkoa

Zenbakia: 512/2005 Arrazoia:

Bizkaia

Zenbakia: 803/2005 Arrazoia:

Gipuzkoa

Artikulua:

Zenbakia: 738/2005 Arrazoia:

Artikulua:

Zenbakia: 29/2005 Arrazoia:

223

20.

21.

Hizkuntz komunitate orok eskubidea dauka erregistro publikoetako idazpenak lurraldeko hizkuntza propioan egin daitezen.

22.

Bizkaia

Hizkuntz komunitate orok eskubidea dauka notarioek, edo fede publikoa duten funtzionarioek baimendutako dokumentuak idatziak izan daitezen notarioak edo fede publikoa duen funtzionarioak bere egoitza kokatu duten lurraldeko hizkuntza propioan.

224

Nafarroa

Artikulua:

24.

Hizkuntz komunitate orok eskubidea dauka erabakitzeko zein izango den bere hizkuntzak, hala hezkuntzaren hizkuntza gisa nola irakaskuntzaren gai gisa, izango duen presentzia bere lurraldeko maila guztietako hezkuntzan: eskolaurrean, oinarrizkoan, bigarrenean, tekniko eta profesionalean, unibertsitatekoan eta helduen hezkuntzan.

Artikulua:

Zenbakia: 178/2005 Arrazoia:

Erakundea: UHARTE-IRUĂ‘EKO UDALA Uharte-IruĂąeko Udal haurtzaindegi publikoan 2004-2005 ikasturterako G eta D ereduak eskaini zituzten. Herritarrak alabarentzat D eredua aukeratu zuen arren, bertan matrikulatu ziren gainerako haur guztiek bezala, bi hizkuntzetan hartu ditu eskolak, pertsona bat hizkuntza bat oinarrizko printzipio pedagogikoa hautsiz irakasle berak bi hizkuntzak erabili baititu haurrekin.

Zenbakia: 332/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKAL HERRIKO UNIBERTSITATEA. EHU EHUk antolatutako 73 uda ikastaroetatik 7 soilik dira euskaraz eskaintzen direnak.

Gipuzkoa

Zenbakia: 635/2005 Arrazoia:

Gipuzkoa

Artikulua:

25.

Hizkuntz komunitate orok eskubidea dauka eskura izateko behar diren baliabide pertsonal eta material guztiak bere lurraldearen barruko irakaskuntzaren maila guztietan, bere hizkuntzak nahi duen presentzia-maila lor dezan: modu egokian hezitako irakasleak, metodo pedagogiko egokiak, eskuliburuak, diruiturriak, lokalak eta ekipamenduak, baliabide teknologiko tradizionalak zein berritzaileak.

Gipuzkoa

Zenbakia: 804/2005 Arrazoia:

Erakundea: NAFARROAKO GOBERNUA. HEZKUNTZA DEPARTAMENTUA. Nafarroako Gobernuak hainbat oztopo jarri dizkie Patxi Larraintzar eskolan D ereduan matrikulatu diren ikasleei.

Nafarroa

29.1.

Hizkuntz komunitate orok eskubidea dauka bere lurraldeko tokiizenak bere hizkuntzaz erabiltzeko, ahoz eta idatziz, esparru pribatu, publiko eta ofizialetan. Hizkuntz komunitate orok eskubidea dauka toki-izen autoktonoak finkatzeko. Gordetzeko eta berrikusteko. Toki-izen horiek ezingo dira arbitrarioki ezabatu, ez aldatu ez eta egokitu; era berean ezin izango dira ordeztu gorabehera politikoen edo bestelako aldaketen karian

Nafarroa

Zenbakia: 642/2005 Arrazoia:

Artikulua:

31.

Gizaki orok eskubidea dauka hezkuntza jasotzeko bera bizi den lurraldeko hizkuntza propioan.

Zenbakia: 599/2005 Arrazoia:

Bizkaia

Zenbakia: 691/2005 Arrazoia:

Bizkaia

225

226

Zenbakia: 768/2005 Arrazoia:

Artikulua: Artikulua:

Zenbakia: 489/2005 Arrazoia:

34.

Gizaki orok eskubidea dauka bere antroponimoa erabiltzeko eremu guztietan berea duen hizkuntzan, eta beste sistema grafikora, behar denean soilik, ahalik eta modu fonetikorik fidelenean transkribatua izan dadin.

Zenbakia: 407/2005 Arrazoia:

Gipuzkoa

Artikulua: Artikulua:

35.

Erakundea: EUSKAL IRRATI TELEBISTA. EITB ETB-1ek abenduaren 30ean Eusko Legebiltzarrean egin zen saioa oso-osorik eman zuen, parlamentari gehienak gaztelania hutsean aritu ziren arren.

Gipuzkoa

Zenbakia: 67/2005 Arrazoia:

Bizkaia

40.

41.1.

45.

Erakundea: DIARIO DE NOTICIAS DIARIO DE NOTICIAS egunkariak duen webgunea gaztelania hutsez dago.

Nafarroa

Zenbakia: 8/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKALTEL EUSKALTELen web gunean hainbat ataletan ez dago hizkuntz komunztadurarik, euskarazko orriaren barruan gaztelaniaz ageri dira hainbat informazioa, besteak beste, zineari eta futbolari buruzko ataletan (euskaltelvonline).

Bizkaia

Zenbakia: 663/2005 Arrazoia:

Erakundea: OSCAR BRETXA ZINEMAK OSCAR zineek web orri bat dute eta ataria katalanez azaltzen da. Bretxako atalera jo eta gaztelaniaz baino ez dago.

Gipuzkoa

227

Hizkuntz komunitate orok eskubidea dauka lurraldeko hizkuntza propioak toki nagusia har dezan kultur gertakarietan eta zerbitzuetan, hala nola liburutegia, bideotekak, zinemak, teatroak, museoak, artxiboak, informatika-ekoizpena, folklorea, kulturaren industriak, eta kultur bizitzatik eratorritako beste agerkari guztiak.

Bizkaia

Zenbakia: 186/2005 Arrazoia:

Nafarroa

Zenbakia: 409/2005 Arrazoia: Zenbakia: 262/2005 Arrazoia:

Bizkaia

Zenbakia: 408/2005 Arrazoia:

Artikulua:

Hizkuntz komunitate orok eskubidea dauka eskura edukitzeko bere hizkuntza sistemari egokitutako informatika-ekipamenduak, eta bere hizkuntzako tresneria eta produktuak, teknologia horiek eskaintzen duten ahalmen guztien onura atera ahal izateko, bai autoadierazpenari, hezkuntzari, argitarapenari edo itzulpenari dagokionez, eta baita, oro har, informazioaren tratamenduari eta kultur hedapenari dagokionez ere.

Araba

Hizkuntz komunitate orok eskubidea dauka bere hizkuntza kultur adierazpen guztietan erabiltzeko, sustengatzeko, eta bultzatzeko.

Hizkuntz komunitate orok eskubidea dauka erabakitzeko zein mailatako presentzia izan behar duen bere hizkuntzak bere lurraldeko komunikabideetan, hala tokikoak eta tradizionalak nola irismen handiago eta teknologia aurreratuagokoetan, erabiltzen den hedapen edo igorpen-sistemari begiratu gabe.

Zenbakia: 10/2005 Arrazoia:

Artikulua:

47.2.

Hizkuntz komunitate bateko edozein kidek eskubidea dauka bere hizkuntzan eskura izateko lanbide-jarduera egikaritzeko baliabide guztiak, hala nola kontsultarako dokumentuak eta liburuak, jarraipideak, formularioak eta informatikazko ekipamenduak, tresnak eta produktuak.

228

Nafarroa

Artikulua:

Zenbakia: 93/2005 Arrazoia:

Artikulua:

48.1.

Norbere hizkuntz komunitatearen lurraldearen gizaki orok eskubidea dauka bere hizkuntza balio juridiko osoz erailtzeko era guztietako merkataritza-jardunetan, hala nola ondasun eta zerbitzuen salerosketetan, banku-eragiketetan, aseguruetan, lan-kontratuetan, eta gainerakoetan.

48.3.

Zenbakia: 317/2005 Arrazoia:

Erakundea: LEROY MERLIN Erosketa egindakoan luzatu ditu ordainagiria gaztelania hutsean dago.

Nafarroa

Gizaki orok eskubidea dauka bere hizkuntz komunitatearen lurraldean bere hizkuntzan eskura izateko aipatutako eragiketak burutzeko behar diren agiriak, hala nola inprimakiak, txekeak, kontatuak, fakturak, ordainagiriak, emate-agiriak, eskaerak eta gainerakoak.

Zenbakia: 474/2005 Arrazoia:

Erakundea: EUSKALTEL EUSKALTELek Garbera merkataritza gunean duen saltokian ezin izan zioten harrera euskaraz egin, bertan zeuden bi langileek ez baitzekiten euskaraz. Faktura ere gaztelania hutsean luzatu zioten eta zerbitzua emateko kontratuaren inprimakia ele bietan egon arren, gaztelaniaz bete zioten.

Zenbakia: 662/2005 Arrazoia:

Erakundea: INTERPARKING HISPANIA Herritarrak Bilboko Alde Zaharreko INTERPARKING HISPANIA aparkalekuan jaso duen ordainagiria gaztelania hutsean dago.

229

Gipuzkoa

Nafarroa

230

Nafarroa

Artikulua: Artikulua:

50.1.

Hizkuntz komunitate orok eskubidea dauka bere hizkuntzak presentzia nagusia izan dezan publizitatean, errotulazioan, kanposeinaleztapenean eta lurraldearen irudi orokorrean.

Zenbakia: 22/2005 Arrazoia:

Bizkaia

Zenbakia: 795/2005 Arrazoia:

Erakundea: IF IN FARADIS Hernaniko Ispizua kalean dagoen IF dendan errotulazioa eta propaganda orriak gaztelania hutsean daude. Publizitatea ere gaztelania hutsean izaten da.

Gipuzkoa

231

50.2.

Hizkuntz komunitate propioaren lurraldean gizaki orok eskubidea dauka bere hizkuntzan informazio osoa izateko, idatzia zein ahozko, lurraldean finkatutako merkataritza-establezimenduek eskaintzen dituzten produktu eta zerbitzuez, hala nola erabiltze-jarraibideak, etiketak, osagai-zerrendak, publizitatea, bermeak eta gainerakoak.

Zenbakia: 192/2005 Arrazoia:

Erakundea: GIPUZKOAKO FORU ALDUNDIA. FISKALITATERAKO ETA FINANTZETARAKO DEP. Errenta aitorpenerako Gipuzkoako Foru Ogasunaren telefono zerbitzuak agurra bakarrik egiten du euskaraz.

Gipuzkoa

Zenbakia: 216/2005 Arrazoia:

Erakundea: AKI AKĂ? kateak Donostiako etxeetan banatu duen publizitatean ez dago euskararen arrastorik.

Gipuzkoa

Zenbakia: 775/2005 Arrazoia:

Erakundea: LIDL LIDLek bidalitako propaganda jaso du herritarrak etxeko postontzian. Propaganda orria gaztelania hutsean dago.

Nafarroa

Zenbakia: 595/2005 Arrazoia:

Erakundea: MOVISTAR 2005eko irailaren hasieran enpresak faktura propaganda gaztelania hutsean bidali dio.

232

Nafarroa euskaraz

bidali

dion

arren,

Artikulua:

Zenbakia: 453/2005 Arrazoia:

Artikulua:

50.3.

Pertsonen segurtasunari dagozkion argibide publiko guztiak, hizkuntz komunitatearen hizkuntzan, gutxienez, adieraziko dira, beste edozein hizkuntzatako adierazpenak baino kondizio ez okerragotan.

Erakundea: PAKEA MUTUA PAKEA mutuak uztailean bazkideei bidali dien Segurtasunerako Gomendioen 256 liburuxka gaztelania hutsean dago.

51.1.

Artikulua:

51.2.

Gizaki orok eskubidea dauka, bezero, kontsumitzaile edo erabiltzaile gisa, jendeari zabaldutako establezimenduetan lurraldeko hizkuntza propioan informatua izateko, hala ahoz nola idatziz.

Gipuzkoa Zenbakia: 174/2005 Arrazoia:

Erakundea: NATURGAS NATURGASen propaganda eta eskaintza jaso ditu etxean. Propaganda euskaraz eta gaztelaniaz dago, baina kontratua gaztelania hutsean bidali dute.

Gipuzkoa

Zenbakia: 443/2005 Arrazoia:

Erakundea: MORGAN STANLEY Herritarraren postontzian utzi kontratua gaztelania hutsean dago.

Bizkaia

Gizaki orok eskubidea dauka lurraldeko hizkuntza propioa erabiltzeko enpresekin, merkataritza-establezimenduekin eta erakunde pribatuekin dauzkan harremanetan, eta hizkuntza berean atenditua eta erantzuna izateko.

Zenbakia: 89/2005 Arrazoia:

Nafarroa

Zenbakia: 230/2005 Arrazoia:

Nafarroa

Zenbakia: 781/2005 Arrazoia:

Gipuzkoa

233

234

duen

publizitatearekin

batera

datorren

Ondorio nagusiak

Euskara erabili nahi izatea garesti, hizkuntza-eskubideak urratzea merke Bosgarren urtez eta 805 espediente aztertu, kudeatu eta bideratu ostean hizkuntza-eskubideen egoeraren diagnosiaren ondorio nagusiek aurreko urteetakoen aldera desberdintasun handirik agertzen ez dutela berretsi behar dugu. Hartara, 2005. urtean bideratutako kexen zioa 2001ean jaso genituenen errepikapena izateak hizkuntza-eskubideen bermerako urrats eraginkorrik ez dela eman ondorioztatzera garamatza. Gauzak horrela, egoera hau iraultzeko tenorea dela adierazi behar dugu, ez baitugu uste urterik urte herritarren eskubideen urratzeari buruzko txosten bertsuak argitaratzen jarraitzerik.

EUSKAL HERRI OSOAN, ADMINISTRAZIO GUZTIEK Aurreko urteetan bezalaxe, 2005 urtean ere, eskubideak non urratu diren eta nork urratu dituen errepikatzeko datuak kudeatu ditu Behatokiak. Hizkuntza-eskubideak Euskal Herri osoan urratu dira Aurten ere, Euskal Herriko lurralde guztian eskubideak urratu direla egiaztatzen duten espedienteak zabaldu ditu Behatokiak.

Administrazio guztiek urratu dituzte hizkuntza-eskubideak Espainiako zein Frantziako Estatuko administrazioek, Eusko Jaurlaritzak zein Nafarroako Gobernuak, Araba, Bizkaia, eta Gipuzkoako Foru Aldundiek, herrialde guztietako udalek... guztien inguruko kexak bideratu ditu Behatokiak 2005ean

EUSKARA ERABILI NAHI IZATEA GARESTI Euskara erabili nahi izan duten herritarrei hizkuntza-eskubideak ez ezik, bestelako eskubideak ere urratu izan dizkiete. Halaber, hainbat kasutan hizkuntza-eskubideen urraketek alboko kalte ondorioak ere eragin dizkiete herritarrei, edota gainerako herritarrekiko bereizkeria.

236

237

Hizkuntza-eskubidea baliatzeak kalte larriak eragiten dizkio herritarrari Defentsa zein babes judizial eraginkorrerako eskubidea. Herritarrari ukatu egiten zaio epaiketan parte diren aldeekin zuzeneko komunikazioa izatea. Hiru urteko alabari telefonoz hitz batzuk euskaraz egiteagatik, zazpi asteko isolamendu zigorra ezarri diote preso bati

eman gabe jarraitzen du eta gero eta oztopo gehiago jartzen dizkie eskubideak baliatu nahi dituzten herritarrei.

Zenbait eremutan hizkuntza-eskubideak arautzen dituzten legeak urratzeak ez die ondoriorik eragiten administrazioei Nafarroan legea murritzaren ondoriozko dekretuek aitortzen dituzten gutxienekoak ere ez ditu betetzen Nafarroako Administrazioak

Ertzain bati euskaraz erantzuteagatik tratu zakarra eta bortitza jaso du herritar batek.

Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan 1982an indarrean jarri zen Legearen urraketak normaltasun osoz gertatzen dira. Naturalizatu egin da ordenamendu juridikoa ez betetzea.

Banaketa enpresa batek ez du paketea bidali kalearen izena euskaraz zegoelako. Helbide hori ez dagoela adierazi diote herritarrari.

Legeen urraketak ordenantzetan ere izaten dira. Hainbat kasutan ordenantzen edota udal erabakien aurkako neurriak ere hartu izan dira.

Ume euskaldunek ezin zituzten ulertu begirale elebakarren aginduak udalak antolatutako jaialdi batean.

Hizkuntza-eskubideak baliatzeak beste herritarrekiko bereizkeria eragiten dio herritarrari Herritarrak euskaraz idatzitako erreklamazioa ez diote onartu, eta gaztelaniaz egitera behartu dute. Udalari areto bat erabiltzeko baimenaren eskaera gaztelaniaz eginez gero, jarraian erantzuten dute. Euskaraz eginez gero, egun batzuen buruan jasotzen dute.

HERRITARREN KONTZIENTZIA GORA Eremu sozioekonomikoan herritarrek hizkuntza-eskubideen inguruan duten kontzientzia piztu da Aurreko urteetan ez bezala, eremu sozioekonomikoarekin lotutako kexa gehiago jaso dira 2005 urtean. Horrela, herritarrek eremu sozioekonomikoan dituzten eskubideen pertzepzioa garatuz doala ondorioztatu dugu.

Ebazpenak euskaraz nahi dituen herritarrak propio eskatu behar dituela adierazi du Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiak. Jakinarazpena gaztelania hutsean bidaltzea nahikoa da herritarra informatzeko. Ez zaio onartzen euskaraz jasotzeko eskubidea. Notarioak lauzpabost hilabeteko atzerapena eragin dio herritarrari, dokumentuen euskarazko bertsioa eskatzeagatik.

BELTZUNE ARE ILUNAGOAK Aurreko urteetako diagnosietan zehaztu ziren ilunguneekin lotutako gertaera are larriagoak jaso dira 2005 urtean ere

HIZKUNTZA ESKUBIDEAK URRATZEA MERKE Euskaldunok askotan eskubideen urraketa sistematikoa pairatzen duten arren, egoera horri ez zaio behar bezalako neurririk jartzen Lurralde batzuetan hizkuntza-eskubideak legez arautzen dituzten ordenamendu juridikoak normaltasun osoz aplikatzen dira Nafarroan hizkuntza-eskubideen urraketa arautzen duen ordenamendu juridikoari eutsi zaio 2005 urtean ere.

JUSTIZIA ADMINISTRAZIOA Espediente baten jarraipen zehatza egin ondoren euskalduna bigarren mailako herritarra edota herritar arrotza dela ondorioztatu du Behatokiak

ERTZAINTZA Herritarren euskara baliatzeko eskubidea urratzeaz gain, eremu horretan izaten diren gertaera larriak konpontzeko mekanismorik ez da abian jarri.

Iparraldean Frantziako Administrazioak euskarari ezelango aitortzarik

238

239

OSASUNGINTZA Euskaldunek euskaraz artatuak izateko duten eskubidea urratzeaz gain, horien osasunerako eskubidea bera kaltetzen dute, inoiz atzerritar bailiran tratatzeraino iritsiz.

240