Henk & Fred 2-2026

LEREN VAN COLLEGA’S ALS SUCCESFORMULE

Het verhaaleerlijke over de thuisaccu

Jezienbedrijf als een merk GOED GESPREK

SNELLER INSTALLEREN

In ons vak komen we altijd tijd tekort. Daarom bieden ABB en Busch-Jaeger slimme oplossingen om nog sneller en efficiënter te installeren. Zo loop je blijvend voorop. Engineered to Outrun noemen we dat.

WONINGBOUW

Voorbedrade Hafonorm groepenkast

• Met uniek Busboard®systeem

• Klik componenten schroefloos vast

• Dubbele insteekklemmen voor snelle montage

WONINGBOUW

Slimme draadloze schakelaar

• Draadloos schakelen zonder bouwkundige ingrepen

• Plak de schakelaar op elk glad oppervlak

• Klik de actor in een handomdraai vast

UTILITEIT, INDUSTRIE

Aanrakingsveilig en flexibel railsysteem

• Direct onder spanning monteren en verwisselen

• Geïntegreerde bedrading en inklikken componenten

• SMISSLINE TP-bussysteem

Niko dubbele smart USB-C lader met power delivery, 65 W (piek)

Met de Niko dubbele smart USB-C lader met power delivery, 65 W (piek) laad je twee toestellen rechtstreeks op via USB-C, zonder losse adapters. Dankzij slimme load balancing wordt het laadvermogen automatisch afgestemd op de aangesloten apparaten, zodat smartphones, tablets en laptops efficiënt worden opgeladen.

USB-C is de Europese norm

USB-C is verplicht voor mobiele elektronica sinds 2024, en vanaf 2026 ook voor laptops. Met Niko kies je dus voor een toekomstgerichte oplossing die meegroeit met nieuwe regelgeving.

• twee apparaten tegelijk opladen via USB-C

• load balancing: slimme vermogensverdeling over 2 poorten

• past in standaard inbouwdozen

• compatibel met alle Niko afwerkingen

• CE-conform

• Belgisch vakmanschap met 4 jaar garantie

Ontdek de dubbele smart USB-C lader van Niko.

niko.eu/usb-c

COLOFON & INHOUD

Henk & Fred is het leukste magazine voor de elektrotechniek. Wij zijn er voor iedereen die werkzaam of geïnteresseerd is in de elektrotechniek. In elke editie is weer een glansrol weggelegd voor collega’s Henk, Fred en Daan. Hierdoor weten we zowel jong als oud binnen de gehele elektrotechniek aan ons te binden. Het magazine verschijnt vijf keer per jaar en wordt verspreid in een oplage van 24.000 exemplaren. Jaargang 14, nummer 2, april 2026

UITGEVER

Media Vakman B.V. IJsseldijk 2 7325 WZ Apeldoorn

HOOFDREDACTIE

Peter Besselink, redactie@henkenfred.nl

REDACTIE

Pim van de Beek, Michiel Elands, Sjoerd Geurts en Han Neijenhuis

BLADMANAGER

Marcel Nibbeling, marcel@mediavakman.nl

AAN DIT NUMMER WERKTEN MEE

Gejo Flierman (verkoop), Marco IJmker (vormgeving), Tim Nijhof (eindredactie) en Martijn Verspeek (column)

ADVERTENTIES advertenties@henkenfred.nl

VORMGEVING Media Vakman B.V. DRUK Damen Drukkers

ABONNEMENTEN EN ADMINISTRATIE info@henkenfred.nl

Verschijning: 5 x per jaar

Abonnementsprijs Nederland € 47,50 per jaar (excl. 9% BTW, incl. verzendkosten)

Losse nummers € 9,75 (excl. 9% BTW, incl. verzendkosten)

Abonnementen kunnen op elk gewenst moment ingaan en worden automatisch verlengd, tenzij twee maanden voor de vervaldatum schriftelijk is opgezegd.

ALGEMENE VOORWAARDEN EN PRIVACYSTATEMENT Zie henkenfred.nl

COPYRIGHT

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande toestemming van de uitgever. Uitgever en auteurs verklaren dat deze uitgave naar beste weten is samengesteld, evenwel kunnen aan de volledigheid en juistheid van de informatie, zoals weergegeven in deze uitgave, geen rechten worden ontleend. De uitgever en auteurs kunnen dan ook geen enkele aansprakelijkheid aanvaarden voor schade, van welke aard ook, die het gevolg is van handelingen en/of beslissingen die gebaseerd zijn op bedoelde informatie uit deze uitgave.

VOLG ONS facebook.com/HenkenFred instagram.com/henkenfred linkedin.com/company/henk-&-fred linkedin.com/in/fred-van-henk-en-fred info@henkenfred.nl

HENKENFRED.NL

43

66

6

THUISBATTERIJ: WAT WILLEN WE ERMEE?

10

De thuisbatterij komt bij steeds meer consumenten in het vizier. De keuze valt vaak op een te grote accu, weet onafhankelijk energie-expert Dennis van der Meij. “Bekijk als installateur samen met je klant wat het doel is van de thuisbatterij en wat een veilige plek is”, adviseert hij.

10

“ONZE

ROL IN PROJECTEN WORDT STEEDS GROTER”

BINK Techniek in Sprundel wil de top 20 in Nederland aanvallen en is daar met een jaaromzet van 65 miljoen hard naar op weg. In gesprek met Ralph Bink en zijn zoon Erik, over mensen, leiderschap, data en vooruitkijken.

34

THUIS BIJ: HARRY PIEKEMA

Harry Piekema wordt nog vaak herinnerd aan zijn personage Henk van Dalen. Wie? Zo heet de olijke supermarktmanager van de Albert Heijn, in de reclames. Maar Piekema, acteur, regisseur en communicatiecoach, heeft meer (komische) noten op zijn zang.

34

6

43 50

“IK WERD METEEN IN HET DIEPE GEGOOID”

Medewerkers die nooit een besturingskast zagen, groeien uit tot trainers van nieuwe collega’s. Bij Van Dis Solutions uit Steenbergen laten ze zien dat het kan. Hoe? Door opleiding. Met hulp van Wij Techniek, ontwikkelingsfonds voor de installatiebranche. “We leren hier allemaal, elke dag.”

DE HAL CONTINU OP 21 GRADEN HOUDEN

Het distributiecentrum van Bausch+Lomb in Aalsmeer is geen standaard magazijn. Tussen transportbanden en stellingen werkt Batenburg Installatietechniek uit Twello er aan een installatie waarin klimaatbeheersing en elektrotechniek naadloos samenkomen.

60 66

OVER COLLEGA’S DIE VRIENDEN WORDEN

De directeuren Waldo Consen en Erik Linthorst van Linthorst World vertellen over werkgeluk en ontwikkeling in een bedrijf dat transformeert van installatiespecialist naar energieregisseur.

TIENDUIZENDEN LITERS BRANDSTOF BESPAREN

De laatste Formule 1-editie in Zandvoort nadert.

Wie denkt dat daar met het vertrek van de F1 de rust terugkeert, heeft het mis. Henk en Fred nemen een kijkje achter de schermen en zien een circuit dat volop in beweging is en steeds duurzamer wordt.

HOE ZORG JE DAT PERSONEEL BLIJFT?

Je kent de cijfers vast wel. Van de nieuwkomers in de installatiebranche heeft 50 procent na twee jaar de markt alweer verlaten. Hoe dat kan? Vaak heeft dat te maken met een tekort aan een stukje begeleiding en aandacht. Zeker in de beginfase is dat erg belangrijk. Bij BINK Techniek in Sprundel en Linthorst World in Apeldoorn weten ze gelukkig hoe het wel moet. In deze uitgave twee inspirerende interviews met tal van voorbeelden hoe deze twee bedrijven dat aanpakken.

Zo hebben ze bij BINK Techniek een ‘onboardingsprogramma’, waarbij nieuwkomers in de eerste weken kennismaken met alle onderdelen van het bedrijf. Zeker bij leerlingen werkt het erg goed om ze in groepsverband te laten beginnen, zegt Ralph Bink. “Ze leren elkaar kennen, delen onzekerheden en vormen een soort van groep. Dat geeft vertrouwen en betrokkenheid.”

Ook bij Linthorst World in Apeldoorn worden jonge monteurs niet altijd automatisch gekoppeld aan een ‘oude rot in het vak’. Ze laten dat bewust los. “Beter is ze te koppelen aan monteurs die nét even iets verder zijn. Dat zorgt voor herkenning, motivatie, maar ook voor verbinding.”

Verderop in dit magazine ook een gesprek met Jeroen Collignon van Wij Techniek. Wij Techniek heeft met Vaksterk een nieuwe app in het leven geroepen, speciaal bedoeld om nieuwkomers in de markt wegwijs te maken. En ervoor te zorgen dat de installatietechniek een warm bad is. Hopelijk zorgen dat soort initiatieven ervoor dat we meer nieuwkomers vasthouden in onze branche. Natuurlijk, de instroom is belangrijk. Maar nog belangrijker is dat ze niet vertrekken via de achterdeur!

Peter Besselink, hoofdredacteur redactie@henkenfred.nl

Een eigen accu als het salderen stopt

Misinformatie over nut en noodzaak van thuisbatterij

De thuisbatterij komt bij steeds meer consumenten in het vizier. De keuze valt vaak op een te grote accu, weet onafhankelijk energieexpert Dennis van der Meij. “Bekijk als installateur samen met je klant wat het doel is van de thuisbatterij en wat een veilige plek is.”

TLekker op je gasrekening besparen

ot eind dit jaar kunnen huishoudens en kleine bedrijven de energiebelasting van de jaarlijkse opgewekte zonne-energie wegstrepen tegen hun verbruik. Dat is een belastingvoordeel én het terugleveren levert een vergoeding op. Met het oog op de aanstaande afschaffing van deze salderingsregeling

Fred: “Ik heb Dennis van der Meij ooit live op het podium gezien.” Henk fronst: “Wie is dat?” Fred gaat onverstoorbaar verder: “Hij heeft een vlotte babbel, een pet en is iemand die verder kijkt dan zijn neus lang is. Wat is de grootste kostenpost op je energierekening, Henk?” “Gas natuurlijk”, reageert hij nors. Fred: “Precies. Accu’s en elektrische auto’s klinkt leuk, maar voor de gewone installateurs en hun klanten is de praktijk vaak anders. En dus zegt Dennis: plaats zoveel mogelijk zonnepanelen op je dak en benut de elektriciteit om ook bijvoorbeeld water te verwarmen in een boiler, om zo op de gasrekening te besparen.”

zoeken kleinverbruikers naar andere mogelijkheden om de eigen opgewekte energie optimaal in te zetten. Dat kan bijvoorbeeld met behulp van een thuisbatterij.

“Of je nu installateur bent of consument”, verhaalt onafhankelijk energie-expert Dennis van der Meij. “Het begint met de vraag welk doel de thuisbatterij dient. Is het als voorziening voor noodstroom, om te handelen op de (onbalans)markt, om zelfvoorzienend te zijn of om de grote pieken in de energievraag vanuit het net te voorkomen, oftewel peak shaving. Dan kun je mogelijk met een kleinere en goedkopere elektra-aansluiting verder.”

Noodstroom of kaarsen?

Bij de inzet voor noodstroom zet de onafhankelijke energie-expert meteen vraagtekens. De stroomuitval is in Nederland vaak heel kort en mocht er voor langere tijd geen elektriciteit beschikbaar zijn, dan is de bijdrage van een thuisbatterij heel bepekt. “In het noodpakket dat de overheid adviseert, gaat het over kaarsen aanschaffen en niet om een thuisbatterij installeren.”

100% ZONNIG

EVEN AANDACHT VOOR VEILIGHEID

Het handelen op de (onbalans)markt heeft tal van energieondernemers de afgelopen jaren geen windeieren gelegd. “Maar die tijd ligt achter ons”, weet Van der Meij. “Aanbieders van batterijen hebben het over razendsnelle terugverdientijden en dat zijn beloftes die in de huidige markt niks waard zijn. Meer handelaren verkleinen immers de taart en dus ook de mogelijke winst: dat is het eerlijke verhaal.”

Alle windrichtingen

De expert, die regelmatig zijn kennis op verschillende podia deelt, ziet nog de meeste winst in wat hij ‘zelfvoorzienend plus’ noemt. Dat begint met zoveel mogelijk zonnepanelen op het dak leggen in alle windrichtingen. “Dan ga je van ’s ochtends vroeg tot in de avonden opwekken. Dat is waarschijnlijk in de zomer meer dan je verbruikt, terwijl terugleveren straks niet meer rendabel is. De andere kant van het verhaal is dat je op bewolkte dagen en in het voor- en najaar dan ook sneller zelfvoorzienend kunt zijn. De kosten van energie zitten vooral in de belasting, vastrecht en transportkosten en daar kun je op besparen.”

Wat is een veilige plek voor de thuisbatterij? “In ieder geval niet in een verblijfsruimte of in een vluchtroute”, zegt accu-expert Van der Meij. “Let op dat de ruimte goed geventileerd is en niet te heet kan worden. En zorg voor een rookmelder gekoppeld aan de rest van het huis. Lees de handleiding!”

De installateur moet altijd de capaciteit van de verdeler in de smiezen houden als het verbruik toeneemt. Hoewel de meeste thuisbatterijen uitgebreid zijn getest, is een blik van een professional waardevol, vindt Van der Meij: “Een veilig geteste airbag laat je toch ook niet door je schoonmoeder in je auto plaatsen?”

Een thuisbatterij is volgens Van der Meij vooral aantrekkelijk om in de eigen nachtstroom te voorzien. “Als je goed inzicht hebt in je nachtelijke energieverbruik, dan hoeft de capaciteit van een accu niet groter te zijn dan anderhalf keer het nachtverbruik. Meer accucapaciteit kun je bijna nooit benutten, want de volgende zonnige dag zit-ie zo weer vol, of je kiest voor opladen met goedkope stroom uit het net.”

Samen met Jeroen Bakker heeft hij de site accuberekening.nl gelanceerd. Daar laten ze verschillende capaciteiten zien in relatie tot zelfconsumptie op basis van huishoudens en specificaties in het verbruik. De analyses die ze maken zijn inmiddels voor iedereen gratis te bekijken. “Een te grote accu is vaak inefficiënt en veel te duur in de aanschaf. Begin eerst met slim sturen, en die accu kan altijd nog.”

Loyale medewerkers zijn de motoren van je bedrijf. Hoe zorg jij ervoor dat ze zich blijven ontwikkelen en met plezier werken?

Wij Techniek helpt je met advies en trainingen om mensen te behouden én je bedrijf te versterken.

Jij zorgt voor ontwikkeling

Wij

maken dat makkelijker

Ontdek ons aanbod voor leidinggevenden. Ga naar www.wij-techniek.nl/leidinggevenden

Nodig:

km kabels en

nieuwe

1 op de 3 straten moet worden opengebroken

Spitstijden bij bedrijven ochtend en vroeg in de avond

Advies: productie (deels) verplaatsen naar nacht en weekend

“Met data werken aan toekomst medewerkers”

De groeiambities spatten er vanaf bij BINK Techniek in Sprundel.

Het bedrijf wil de top 20 in Nederland aanvallen en is daar met een jaaromzet van 65 miljoen hard naar op weg. In gesprek met Ralph Bink en zijn zoon Erik, over mensen, leiderschap, data en vooruitkijken.

JULLIE HEBBEN STEVIGE GROEIAMBITIES. LUKT HET OM NIEUW PERSONEEL TE VINDEN?

Ralph: “Dat is moeilijk. De arbeidsmarkt is krap, zeker in onze sector. Qua omzet lukt de groei wel, maar de juiste nieuwe medewerkers vinden blijft een enorme uitdaging.”

JULLIE ZETTEN ZELFS TIKTOK IN VOOR WERVING?

Erik: “TikTok is een modern middel, met bewegend beeld. Daarmee kun je veel beter laten zien wie je bent en wat je doet. We dragen zo ons imago uit en dat werkt.”

Ralph: “Social media zijn belangrijk, maar net zo belangrijk is dat je eigen mensen het juiste verhaal vertellen, ook in hun privé-omgeving. Dat lukt alleen als je elke dag goed voor je personeel zorgt.”

zorgt voor vroegtijdige uitstroom. Het goede gesprek aan de voorkant voeren blijkt cruciaal om mensen te blijven boeien en binden.”

EN TOEN BEDACHTEN JULLIE HET ‘ONBOARDING PROGRAMMA’?

“Trots moet je uitdragen als je nieuwe medewerkers wilt aantrekken”

MERK JE DAT OOK MOND-TOT-MONDRECLAME EFFECT HEEFT?

Ralph: “Ja, zeker. Eén van onze kernwaarden is trots. Die trots moet je uitdragen als je nieuwe mensen wil aantrekken. En daarnaast bieden we gewoon hele mooie techniek. We werken aan complexe, innovatieve installaties in aansprekende gebouwen. Dat is voor veel technici leuk en uitdagend. Daarbij zijn we ook nog een heel leuk bedrijf.”

BIJ JULLIE LIGT VEEL NADRUK OP DE BEGELEIDING VAN NIEUWE MEDEWERKERS.

Ralph: “We hebben gezien wat er gebeurt als je daar onvoldoende aandacht voor hebt. Dat

Ralph: “Het is een programma van bijna drie weken. Nieuwe medewerkers krijgen niet alleen een rondleiding, maar maken kennis met verschillende onderdelen van het bedrijf. Ze leren collega’s kennen, krijgen uitleg over onze systemen en over hoe we werken en wat we van elkaar verwachten. Het werk gaat ondertussen gewoon door: ze sluiten aan bij teams en projecten, met daarnaast vaste introductiemomenten over de organisatie en praktische zaken zoals urenverantwoording. Die investering betaalt zich uit in meer betrokkenheid en snellere ontwikkeling. Mensen voelen zich hierdoor welkom en gewaardeerd. Onboarding is bij BINK geen HR-instrument, maar een strategisch fundament dat altijd leidt tot een persoonlijk ontwikkelplan voor het eerste jaar.”

WAT LEVERT ONBOARDING JULLIE

FEITELIJK OP?

Ralph: “Betrokkenheid en eigenaarschap. Zeker bij leerlingen werkt het heel goed om ze in groepsverband te onboarden. Ze leren elkaar kennen, delen onzekerheden en vormen een soort groep. Dat geeft vertrouwen en betrokkenheid. We hebben ook een leerlingcoördinator aangesteld. Die vormt de verbinding tussen school en werkvloer. Die aandacht maakt echt het verschil.”

BINK IN HET KORT

BINK is een familiebedrijf met drie vestigingen en circa 275 medewerkers. Het bedrijf richt zich op installatietechniek, energietechniek en beveiligingstechniek voor professionele opdrachtgevers. Speerpunten zijn personeel en opleiding, leiderschap, automatisering en data. BINK werkt met moderne platforms voor Building Information Modeling en data-analyse en investeert structureel in de ontwikkeling van medewerkers. Groei is daarbij geen doel op zich, maar een middel om kwaliteit en specialisme te borgen. Die aanpak leverde het bedrijf afgelopen jaar een tweede plek op bij de vakjuryprijs van Installatiebedrijf van het Jaar en onderstreept de koers die BINK heeft uitgezet richting verdere professionalisering en duurzame groei.

BETROKKENHEID LIJKT EEN

SLEUTELWOORD BIJ BINK.

JULLIE ONTWIKKELDEN

DAARVOOR EEN APP?

Erik: “Die app is ons interne communicatieplatform. Medewerkers vinden er praktische zaken zoals veiligheidsinformatie, formulieren en praktische info. Maar het is ook een sociaal platform. Mensen delen foto’s van projecten, successen en leuke momenten. Het versterkt het wij-gevoel.”

JULLIE GAAN OOK MET WORSTENBROODJES LANGS DE BOUWPLEKKEN?

Ralph: “Haha, dat hebben we vorig jaar tijdens de Week van het Werkgeluk gedaan. Zo’n activiteit met een worstenbroodje lijkt klein, maar het gaat om de aandacht die je jouw mensen schenkt. Net als onze jaarlijkse bijeenkomst in het theater, waar we samen terug- en vooruitkijken. Dat is leuk en past bij ons bedrijf, waarin we samen enthousiast aan mooie dingen werken. Maar natuurlijk is de dagelijkse aandacht minstens zo belangrijk.”

JULLIE INVESTEREN FLINK IN LEIDERSCHAPSTRAININGEN.

“Onze rol in projecten wordt steeds groter en complexer”

Ralph: “Veel mensen groeien bij ons vanuit de techniek door naar een leidinggevende rol. Technisch zijn ze heel sterk, maar leidinggeven is toch een andere competentie. Teams hebben behoefte aan duidelijkheid, structuur en richting. Door daarin te investeren, zie je talent groeien en blijven mensen langer betrokken.”

HOE VERANDERT DE MARKT EN HOE SPELEN JULLIE DAAR OP IN?

Ralph: “Onze rol in projecten wordt steeds groter en complexer.

We coördineren steeds meer technieken. Daarnaast vragen opdrachtgevers meer professionaliteit. Alles moet kloppen, van communicatie en veiligheid tot processen en juridische zaken. Dat vraagt om specialisten. Groei is voor ons nodig om die expertise in huis te houden.”

WAT IS DE ROL VAN AUTOMATISERING EN DATA DAARIN?

Ralph: “Die is cruciaal. We werken met BIM-platforms en met Microsoft Azure. Met Power BI analyseren we data: van orderportefeuilles tot capaciteitsplanning. De analyse van onze data helpt bij het maken van keuzes.”

DATA ALS KOMPAS VOOR

ONTWIKKELING

Bij BINK vormen data geen doel op zich, maar zijn ze een hulpmiddel om mensen verder te brengen. Erik Bink: “Met systemen als Power BI krijgen wij inzicht in werkdruk, planning en ontwikkeling van de medewerker. Door die gegevens te combineren met ervaring en ambities, ontstaat een beeld waar een medewerker staat en wat een logische volgende stap kan zijn. Dat maakt het mogelijk om op tijd het gesprek aan te gaan, ontwikkeling te stimuleren en te voorkomen dat mensen vastlopen. Data zijn daarmee geen afrekensysteem, maar een kompas voor duurzame groei van medewerkers.”

EN AI?

Erik: “We zetten AI nu vooral in voor ondersteunende processen, zoals factuurverwerking en calculaties. Maar AI gaat straks ook een rol spelen in ontwerpen. Het kan toetsen aan normen en regelgeving. De mens blijft nodig, maar AI ondersteunt en de rol daarvan wordt steeds groter.”

ERIK, JE BENT 25. HEB JE BEWUST VOOR HET FAMILIEBEDRIJF GEKOZEN?

Erik: “Jazeker. Ik begon op mijn vijftiende als assistent-monteur en ben stap voor stap doorgegroeid. Wat mij drijft, is samen iets realiseren. Een project opleveren met een tevreden klant, dat blijft bijzonder. En het vak verandert continu. Dat maakt het mooi.”

GAAT ERIK HET BEDRIJF OVERNEMEN?

Ralph: “Dat is wel de bedoeling, maar stap voor stap. Het is niet in beton gegoten. Erik heeft nog een weg

te gaan en ik ook. Ik ben net 53 geworden. Erik runt ons beveiligingsbedrijf, daar ligt een mooie uitdaging voor hem. En leuk is dat zijn 17-jarige broer Hidde nu ook als monteur in het familiebedrijf is begonnen.”

WAAR WILLEN JULLIE NAARTOE?

Ralph: “We willen blijven groeien, autonoom én via overnames. Niet om het groeien zelf, maar om specialistische kennis in huis te houden en relevant te blijven in deze markt. Projecten worden complexer en dat vraagt om vakmensen en een sterke interne organisatie. Daarom hebben we bewust gekozen voor een relatief grote staforganisatie met specialisten in onder meer HR, finance en KAM.”

Erik: “Intern spreken we uit dat we in 2026 de top 20 van installatiebedrijven willen binnenkomen. We vielen er met onze omzet tot nu toe net buiten. Maar dat gaat dit jaar veranderen.”

POWER SOLID

Sterke verbindingen, altijd spatwaterdicht

Power stekkers, koppelingen en contactdozen die tegen een stootje kunnen. Gemaakt van zeer hoogwaardige materialen, die zorgen voor een perfecte spatwaterdichte verbinding. Voorzien van synthetisch rubberen (TPE) materiaal; dit is weersbestendig, slijtvast en zorgt voor een goede grip. De 3- en 4-voudige contactdozen zijn monteerbaar en spatwaterdicht en daarmee ideaal voor werkplaatsen, garages en evenementen! Dankzij de verhoogde contactdozen, blijven de aansluitingen spatwaterdicht na het instekkeren van de juiste stekkers.

Verkrijgbaar in zwart of grijs/blauw.

Hij werkt pas sinds januari bij Maikel Boele Elektrotechniek in Vinkeveen. Elektromonteur Wim Ros (53) heeft het goed naar zijn zin bij zijn nieuwe werkgever. “Het vorige bedrijf werd na een overname erg groot. Nu zit ik weer bij een kleiner bedrijf waar iedereen elkaar kent. Dat ligt me toch iets beter.”

WELEKTROMONTEUR WIM ROS MAIKEL BOELE ELEKTROTECHNIEK

“Aan alle kanten zitten deuren”

OVERAL DICHTBIJ KOMEN

im Ros zit al vanaf zijn zestiende in het vak. “Ik heb bij verschillende bedrijven gewerkt. Eigenaar Maikel Boele had ik al een keer eerder gesproken. Hij heeft zijn bedrijf in Vinkeveen, waar ik woon. We kenden elkaar al. Ik was blij dat hij me vroeg om bij hem te komen werken.” Wim kreeg meteen een nieuwe werkbus toegewezen: een Mercedes Vito. “Een hele fijne bedrijfsauto. Niet elektrisch, maar wel een automaat. Met heel veel schappen en laden en dat vind ik prettig. Zo kan ik mijn materialen goed opbergen en snel terugvinden.”

Wim geniet van zijn bus en is er zuinig op. “Ik ruim de bus altijd netjes op en was ‘m regelmatig. Het is toch een visitekaartje van je bedrijf.” Dat hij geen elektrische bus heeft, maakt hem niet uit. “We maken redelijk wat kilometers en anders moet je de bus steeds weer aan de lader leggen. Dat wil niet zeggen dat het bedrijf er niet mee bezig is. Inmiddels heeft Maikel Boele Elektrotechniek al één elektrische bus rijden. De komende jaren worden dat er wellicht meer.”

Wat opvalt, is dat er naast de achterklep ook twee zijdeuren in de bus zitten. “En precies dat maakt het zo fijn werken. Je kunt overal dichtbij komen. En of ik dan helemaal niks te klagen heb? Misschien dat grote materialen wat moeilijker mee te nemen zijn en dat er geen imperiaal op zit, maar daar hebben we dan

een collega voor, haha.” Of hij zelf heeft mogen meedenken over de inrichting van de bus? “Nee, die was al bepaald, maar ik ben er blij mee. Er zit ook goede verlichting in en dat vind ik belangrijk. Overigens heb ik zelf wel iets aangepast. Op enkele plekken heb ik een latje gemaakt, zodat er niets uitschuift of valt. Dat werkt heel goed.”

FRED: “ SNEL ALLES TE VINDEN ”

De bus van Wim ziet er spic en span uit, constateert ook Fred. “Ik vind het altijd mooi als iemand zuinig is op zijn materialen. Niet alleen op het gereedschap, maar zeker ook op de werkbus. Die moet er verzorgd uitzien en het is niet de bedoeling dat alles door elkaar ligt, zodat je altijd je spullen kwijt bent. Als je hem zoals Wim overzichtelijk inricht, dan is dat geen probleem. Dat heeft hij goed voor elkaar. Mooi vind ik dat er aan beide kanten schuifdeuren zitten. Je hoeft nooit te reiken om iets te pakken. Dat is ook veel beter voor je rug.”

Criteria Installatiebedrijf van het Jaar verruimd

Meer bedrijven maken kans op de titel

De criteria zijn verruimd. Dat betekent dat meer bedrijven dit jaar kans maken op de titel Installatiebedrijf van het Jaar. Alleen Feenstra en Van Dunschoten Elektrotechniek, de winnaars van de Publieksprijs in 2025, zijn voor één jaar uitgesloten van deelname. De overige bedrijven kunnen dus allemaal genomineerd worden.

We mogen wel zeggen dat de Henk & Fred-verkiezing Installatiebedrijf van het Jaar in drie jaar tijd is uitgegroeid tot een succesvol evenement. Met ook eind vorig jaar weer vier mooie winnaars. Omdat we zoveel mogelijk bedrijven de kans willen geven om zich te nomineren, hebben we de spelregels en criteria aangepast. Hoofdredacteur en juryvoorzitter Peter Besselink van Henk & Fred legt uit wat er is veranderd.

Wat is er veranderd? Welke bedrijven kunnen genomineerd worden?

“Het is de vierde keer dat we de verkiezing Installatiebedrijf van het Jaar gaan houden. In de eerste paar jaar wilden we telkens een andere winnaar. Daardoor waren eerdere winnaars van zowel de Publieksprijs als de Juryprijs voor twee jaar uitgesloten van deelname. Daar stappen we nu vanaf. Omdat we anders wel erg veel bedrijven uitsluiten. En dat kan ook weer niet de bedoeling zijn van zo’n prijs. Alleen de twee winnaars van de Publieksprijs uit 2025 doen voor één jaar niet mee. Alle overige bedrijven kunnen dus allemaal genomineerd worden. Ook de bedrijven die in 2025 de Vakjuryprijs hebben gewonnen.”

Hoofdsponsoren:

Wanneer gaat het nomineren van start?

“Bedrijven moeten nog even geduld hebben. De bedoeling is dat er vanaf eind mei weer genomineerd kan worden. Houd daarvoor onze socials in de gaten en ook in ons junimagazine zullen we een oproep doen. Na de zomer zullen we dan weer de twee shortlists bekendmaken van elk tien bedrijven waarop gestemd kan worden in een tweede stemronde. Met een categorie kleine en grote bedrijven.”

En wat verwacht je van de editie van 2026?

“Je ziet dat de verkiezing leeft. Medewerkers en bedrijven zijn trots op hun installatiebedrijf. En daar was het ons precies om te doen. Vorig jaar werden er in de tweede stemronde maar liefst ruim 8000 stemmen uitgebracht. Dat aantal hopen we natuurlijk op z’n minst te evenaren. Op naar de 10.000 stemmen!”

Coolblue verkoopt installatietak aan Hoppenbrouwers

BLIJ OM POMPNORM, MAAR: “EERST ZIEN”

Als het aan het kabinet-Jetten ligt, moeten huishoudens vanaf 2029 bij de vervanging van een cv-ketel verplicht minimaal een hybride warmtepomp kiezen. Techniek Nederland schaart zich achter dat voornemen. “Maar: eerst zien, dan geloven”, benadrukt voorzitter Mark Harbers van de brancheorganisatie. De maatregel is eerder aangekondigd en niet ingevoerd. Harbers is ook blij met het Aansluitoffensief van het kabinet, waarin ‘acht doorbraken’ staan, die moeten bijdragen aan het beter benutten van het elektriciteitsnet. Hij stelt dat de druk op het net met 25 procent kan afnemen door het gebruik van bestaande technische oplossingen.

Hoppenbrouwers heeft de energieinstallatietak van Coolblue overgenomen, met inbegrip van 75 medewerkers. Klanten van het e-commercebedrijf krijgen hierdoor een breder aanbod aan oplossingen voor energiebesparing. Naast warmtepompen, zonnepanelen en airco’s –het oorspronkelijke aanbod van Coolblue – gaat het om cv-ketels en thuisbatterijen. Hoppenbrouwersdirecteur Henny de Haas zegt: “Zo versterken we onze positie in woningverduurzaming en vergroten we onze slagkracht in de Randstad. We nemen installaties over, maar vooral vakmensen en kennis.”

“WE MOETEN NAAR 80 AMPÈRE TOE”

We hebben een veel zwaarder railsysteem in de groepenkast nodig, vindt Marcel Hogenes. “Ik denk aan 80 in plaats van 40 ampère.” Hogenes, alias ‘de Installatie Professor’, geeft trainingen aan installatiebedrijven. Hij waarschuwt al langer voor de extra belasting van de groepenkast door de toename van elektrische apparatuur in huis. Hogenes zegt dat verzekeraars een zwaardere aansluiting kunnen afdwingen. Hij ziet ook een belangrijke rol weggelegd voor installateurs. “Zij kunnen dit de mensen duidelijk maken.”

MONTEUR VAN HET JAAR 2026 GEZOCHT

Henk & Fred zoekt ook dit jaar weer de beste elektromonteur van Nederland. De wedstrijd Monteur van het Jaar 2026 begint met een test op monteurvanhetjaar.nl.

De test verschijnt in mei op de site. De 24 monteurs die de test het beste maken, plaatsen zich voor de voorronde op 6 oktober bij IW Zuid & Midden in Amersfoort. De beste zes uit de voorronde gaan door naar de Grote Finale op 19 november. De Monteur van het Jaar wint onder andere een cursus/training bij IW Zuid & Midden ter waarde van 1500 euro en een Makita gereedschapspakket.

“VERSNELLING NODIG MET AARDWARMTE”

De productie van aardwarmte verviervoudigde de voorbije tien jaar. Om de Rijksambitie van 80 petajoule in 2050 te realiseren, is een flinke versnelling nodig, vindt brancheorganisatie Geothermie Nederland. “Een beter passende subsidieregeling is daarvoor essentieel”, meldt een woordvoerder. Volgens de brancheorganisatie kan geothermie via warmtenetten warmte leveren aan grote kassencomplexen, bedrijven en duizenden woningen. In 2025 werd in Nederland 7,7 petajoule aardwarmte geproduceerd. Aardwarmte zou jaarlijks circa 220 miljoen m³ aardgas besparen en circa 413.000 ton CO₂-uitstoot voorkomen, wat neerkomt op het verbruik van 256.000 huishoudens.

WIE IS NOU DE LEERLING?

Fred: “32 procent van de technici onder de 35 jaar ervaart vaak misverstanden in de samenwerking met oudere collega’s. Dat lees ik in een TechBarometer van ROVC. Zo’n 18 procent van de 55-plussers in de techniek ervaart misverstanden in de samenwerking met jongere collega’s. ‘Het verankeren van kennis en het borgen van vakmanschap vraagt om expliciete aandacht voor generatieverschillen’, staat in de TechBarometer. Ik heb Henk er ook op gewezen. Ons grootste misverstand gaat over wie van ons twee de meester is en wie de leerling. Diep in zijn hart weet Henk daar het juiste antwoord wel op, haha.”

VEEL

MEER WARMTE VAN AIRCO’S

Een groeiende groep Nederlanders gebruikt de airco ook voor verwarming, blijkt uit een TNO-onderzoek onder 3000 mensen. Het gaat gemiddeld genomen om 85 procent van de huishoudens met een vaste airconditioning. De verwachting is dat dit aantal in de toekomst verder toeneemt. Die groei zou

moeten worden meegenomen bij het te voeren beleid, vindt TNO. Het kennisinstituut dringt aan op onderzoek naar de vraag of aircogebruik voor verwarming moet worden gestimuleerd in het kader van de energietransitie. Punt van zorg is de piek van het gebruik in de avond, tussen 18.00 en 23.00 uur. Dit vergroot de belasting op het elektriciteitsnet en werkt netcongestie in de hand.

Verkrijgbaar via de specialistische elektro groothandelaren

68 Q-DIN serie

Deze serie is een compleet systeem van IP65 verdeelkasten voor veilige en flexibele energiedistributie in residentiële, commerciële en tertiaire installaties.

Verkrijgbaar van 5 tot 20 DIN-modules en uitbreidbaar voor extra capaciteit. De robuuste IP65 behuizing, modulaire opbouw en innovatieve functies zorgen voor maximale flexibiliteit, eenvoudige installatie en betrouwbare bescherming in elke toepassing.

Bekijk de brochure en ontdek alle mogelijkheden!

 Direct leverbaar in 6 standaard configuraties

 Eenvoudig aan te passen of uit te breiden

 Slagvaste behuizing garandeert langdurige betrouwbaarheid

Heeft u een andere configuratie nodig: neem dan contact op!

Martijn Verspeek noemt zichzelf aanvoerder bij

Installatiebedrijf Verspeek in Valkenswaard

Beter leidt bijna nooit tot leuker, maar leuker leidt bijna altijd tot beter. Ik heb dat geleerd van Feike Kats, die boeken schreef over ‘verleuken’.

Zijn overtuiging is simpel: als je een goede boodschap brengt en mensen kunnen er ook om lachen, dan blijft die boodschap langer hangen. Dat geldt voor sprekers op een podium, maar net zo goed voor ons werk in de installatietechniek.

Je kunt nog zo kundig zijn, zo precies werken en alles volgens het boekje doen, maar als er ergens een vleugje humor bij zit, gebeurt er iets. Kijk naar bedrijven als Coolblue, die ook humor gebruiken. Je krijgt er vanzelf een glimlach van op je gezicht. En die glimlach zorgt ervoor dat mensen je onthouden. Wij proberen datzelfde. In bijna alles wat we doen, bouwen we bewust een glimlachmoment in.

Zet koffie maar klaar

Leuker maar ook beter

daarover zodra we binnenkomen. En ja, die koffie staat dan meestal al klaar.

Die toon trekken we door in onze offertes, in onze communicatie, op social media en in ons magazine. Mensen weten dat ze bij ons professioneel werk krijgen en correcte prijzen, maar dat er ook gelachen mag worden. Dat is iets heel anders dan de wereld van callcenters, standaardteksten en formulieren waarin de humor volledig verdwenen is. Veel bedrijven durven geen grapje meer te maken, uit angst iemand voor het hoofd te stoten.

Worstenbroodje

“Humor is geen bijzaak”

Dat begint al bij het sms’je dat we sturen als we onderweg zijn naar een klant. Niet alleen de zakelijke boodschap ‘we komen eraan’, maar iets als: zet de koffie maar klaar, met een ‘kuukske’ erbij, want de knapste monteur van Verspeek komt eraan. De boodschap is professioneel - de klant weet waar hij aan toe is - maar hij wordt verpakt in een glimlach. Acht van de tien keer beginnen mensen

Maar je hoeft er ook niet voor iedereen te zijn. Als iemand onze humor niet kan verdragen, dan zijn er in de regio genoeg installatiebedrijven waar ze het anders doen. In onze offertes staat bijvoorbeeld een knipoog over een worstenbroodje voor onze ‘goeie gasten’. Kun je daar niet om lachen, dan vraag ik me eerlijk gezegd af of je bij ons past. Zelfs ons antwoordapparaat na vijf uur bevat diezelfde knipoog. Ik zeg daar dat we even niet professioneel aan het werk zijn, met een kwinkslag naar een biertje en sangria, maar dat we natuurlijk klaarstaan als de nood aan de man is. Vind je dat niet leuk, dan moet je ons vooral niet bellen. Dat meen ik. Humor is geen bijzaak. Een glimlach maakt ons werk beter.

Ontdek DYNAMIC Multimedia Betrouwbare oplossingen voor jouw installaties. Connectoren en gereedschap voor optimale verbindingen.

Een greep uit ons assortiment:

Coax connectoren en gereedschap

KOSWI

IEC haaks-male artnr. MM3480813415

KOKWI IEC haaks-female artnr. MM3480813425

CST 5

Coaxstripper voor KOKA artnr. MM35707002

Data connectoren en gereedschap

UTP QCRJ45

Quick Connect CAT6 artnr. MM351031140

FTP QCRJ45

Quick Connect CAT6 artnr. MM351031240

CRIMPT QC

Krimptang Quick Connect artnr. MM35109003

Merk:

LabelsDirect

Productgroep: Industriële labels

SPECificaties PRODUCT

LABELSDIRECT: INDUSTRIËLE LABELS

Website: labelsdirect.nl

Complexiteit: eenvoudig

Levertijd: 24 – 48 uur

Bulkbestellingen: ondersteund via Excel-import

Klantenservice: 09.00 – 17.00

Tekst en nummering: volledig aanpasbaar

Afmetingen: volledig aanpasbaar

Boorgaten en uitsparingen: volledig aanpasbaar

Afbeeldingen en logo’s: volledig aanpasbaar

Montage-accessoires: beschikbaar

Kant-en-klare

sjablonen: beschikbaar

Gratis proefmonsters: op aanvraag

Producten

• Gegraveerd roestvrij staal (INOX 316)

• Gegraveerde kunststof

• Industriële stickers

• Bedrukt kunststof

• Kabelmarkeringen

M. Bodde

Bodde Installatietechniek

+ Ontwerpen is gemakkelijk en veel mogelijkheden

+ Zeer goede kwaliteit

+ Snel geleverd

Weinig lettertypes beschikbaar

− Website oogt oud

Hoe heb je het gebruiksgemak van de ontwerpstudio ervaren?

De ontwerpstudio is erg gemakkelijk in gebruik en overzichtelijk. Het oogt wel een beetje Windows 95. Maar alles is mogelijk, met eigen afbeeldingen en RGB kleurcodes. Handige Instructiefilmpjes met uitleg, maar die had ik niet echt nodig.

MAATWERK, Snelle levering en eenvoudige

configuratie

Maak industriële labels en borden volledig op maat met LabelsDirect. Pas eenvoudig tekst, afmetingen, boorgaten, logo’s, barcodes en andere elementen aan in onze online ontwerpstudio. Na bestelling worden de labels direct gepro duceerd en binnen 24–48 uur geleverd, klaar voor installatie.

Hoe beoordeel je de snelheid van levering vanaf bestelling tot ontvangst?

Op maandagochtend besteld. Een deel zou 48 uur duren, maar de volgende werkdag werd dit al door UPS geleverd.

In hoeverre komen de geleverde labels overeen met het oorspronkelijke ontwerp?

Het eindproduct is identiek aan het ontwerp en voldoet voor meer dan 100 procent aan de verwachting. Het vinyl van de stickers is nog veel mooier dan verwacht.

R. Tuithof BAM Bouw en Techniek

+ Zeer makkelijke en snelle interface + Veel keuze uit types en uitvoering

+ Standaard lay-outs makkelijk aan te passen naar eigen smaak

− Op de website geen directe knop naar winkelwagen

− Levering via UPS was verwarrend. ’s Avonds sms waarop ik binnen twee uur moest reageren om het pakket op het opgegeven afleveradres te bezorgen. Zo niet, dan ging het naar een pakketpunt ver weg.

Hoe heb je het gebruiksgemak van de ontwerpstudio ervaren?

De ontwerpstudio werkt intuïtief, het gaat gewoon vanzelf.

Hoe beoordeel je de snelheid van levering vanaf bestelling tot ontvangst? Supersnel, binnen 24 uur.

In hoeverre komen de geleverde labels overeen met het oorspronkelijke ontwerp?

Zeer goede kwaliteit, kwam exact overeen met het gemaakte ontwerp.

TESTPANEL

BEOORDELING

B. Fix Unica

+ Binnen een dag is de bestelling binnen + Het ontwerpen van een sticker is vrij simpel Ik vond het onduidelijk hoe je een eigen ontwerp in het winkelwagentje plaatst

Hoe heb je het gebruiksgemak van de ontwerpstudio ervaren?

Het ontwerpen van een sticker is vrij eenvoudig. De logo’s en lettertypes kun je op een eenvoudige manier wijzigen.

Hoe beoordeel je de snelheid van levering vanaf bestelling tot ontvangst?

Binnen 24 uur zijn de ontwerpen binnen.

In hoeverre komen de geleverde labels overeen met het oorspronkelijke ontwerp? Het ontwerp komt overeen met de werkelijkheid.

R. Gerritsen

IP Groep

+ Erg makkelijke tool om een label te maken + Snel besteld en geleverd

Hoe heb je het gebruiksgemak van de ontwerpstudio ervaren?

De ontwerptool is zeer overzichtelijk en gemakkelijk te gebruiken.

Hoe beoordeel je de snelheid van levering vanaf bestelling tot ontvangst?

Gemakkelijk te bestellen en snelle levering.

In hoeverre komen de geleverde labels overeen met het oorspronkelijke ontwerp?

De geleverde labels zijn precies zoals het oorspronkelijk ontwerp.

OVERNAMESPECIALIST

KLAAS MANDERS

De overnamemarkt in de installatiebranche draait overuren. In twee jaar tijd waren er in Nederland 132 overnames. Dat roept een ongemakkelijke vraag op: kun je als kleiner installatiebedrijf nog gewoon zelfstandig blijven, of móét je hierin mee?

En als je wél wilt verkopen: wanneer begin je daarmee? We legden acht brutale vragen voor aan Klaas Manders, overnamespecialist bij Bol Adviseurs.

JE BENT 26 EN OVERNAMESPECIALIST. IS DAT NIET WAT JONG?

“Mijn leeftijd is niet het punt. Mijn doel is moeilijke dingen simpel maken voor de ondernemer. Voor veel ondernemers is dit een keuze die je maar één keer in je leven maakt. Dan wil je iemand die rustig blijft, goed luistert en de juiste mensen erbij haalt als het nodig is, zoals een jurist of fiscalist. Bij een overname komt veel kijken: prijs, marktverkenning en -benadering, contracten en belastingen. Dat kun

2 BLIJF ALS BEDRIJF NIET TE VEEL HANGEN IN VANDAAG EN GISTEREN

je niet allemaal alleen. Omdat Bol Adviseurs veel kennis in huis heeft, sta ik er nooit alleen voor. Samen komen we tot het beste resultaat.”

KUN JE ALS ZELFSTANDIGE

INSTALLATEUR NOG OVERLEVEN?

“Ja, dat kan. Maar dan moet je ondernemen met ‘morgen en overmorgen’ in je hoofd. Wie te veel in gisteren en vandaag blijft hangen, krijgt het lastiger. Twee dingen helpen echt. Eén: mensen binden. Zorg dat goede vakmensen willen

blijven. Dat doe je door duidelijkheid te geven over waar je naartoe wilt en door ze mee te nemen in plannen en keuzes. Twee: kies een duidelijke plek in de markt. Waar ben jij beter in dan anderen? Dat kan een specialisatie zijn, of een bepaalde klantgroep waar je sterk in bent. Als je dat scherp hebt, sta je als zelfstandige sterker.”

ZIJN ONDERNEMERS DIE WILLEN VERKOPEN ER WEL KLAAR VOOR?

“Veel ondernemers komen binnen omdat ze er juist klaar mee zijn.

3

Denk aan veranderende regels, gedoe met personeel of een verschil in mentaliteit tussen generaties. Dan stel ik eerst één vraag: waarom wil je verkopen? Dat pellen we af. Want verkopen omdat je moe bent, is iets anders dan verkopen vanuit kracht. Als je vooral wilt stoppen omdat je vastloopt, is het vaak slim om eerst rust en structuur terug te brengen in je bedrijf. Dan maak je later een betere keuze: verkopen of toch doorgaan.”

4

JE ZEGT: VERKOPEN

VANUIT KRACHT. WANNEER

GAAN BIJ JOU DE ALARMBELLEN AF?

“Als ik in de eerste zinnen hoor: omzet zakt weg, ik kom niet aan personeel en ik zit er zelf elke dag bovenop, dan gaan bij mij drie alarmbellen af. Dan moeten we eerst problemen oplossen. Anders verkoop je met de rug tegen de muur en dat voel je in het hele traject.”

KLAAS MANDERS

‘MAAK JE BEDRIJF VERKOOPKLAAR.’ IS DAT ADVISEURSPRAAT?

7 5

“Nee, dat is echt nodig als je alles uit de verkoop wilt halen. En dat gaat niet alleen om geld. Het gaat ook om rust: dat je je klanten en personeel goed kunt onderbrengen en zelf met een goed gevoel terugkijkt. Anders krijg je stress en mis je vaak kansen.”

OKÉ, CONCREET: WAT MOET ER

DAN EERST OP ORDE ZIJN?

6

“Stuurinformatie: maandelijkse cijfers, zodat je kunt sturen en vooruitkijken. Verder moet je weten wie je beste klanten zijn. Liggen verder alle verantwoordelijkheden bij jou, of kan het team het overnemen? En zijn afspraken vastgelegd? Het doel is dat je bedrijf niet omvalt als jij eruit stapt. Kopers kijken daar scherp naar, maar het helpt jou zelf ook als je dit goed op orde hebt, omdat je dan meer grip krijgt op je bedrijf.”

HENK: “BEN

DENKEN EIGENAREN OP TIJD NA OVER OPVOLGING?

“Meestal niet. Veel ondernemers komen pas als ze richting de 60, 65 jaar gaan. Vijf jaar vooraf is een goede vuistregel, al kan het sneller als je al veel op orde hebt. Dit even snel doen, werkt zelden. Een overname kost tijd: je moet nadenken, voorbereiden, gesprekken voeren en alles goed vastleggen.”

8

WIE IS DE BESTE KOPER: DE HOOGSTE BIEDER?

“Het draait niet altijd om de hoogste prijs. Het gaat ook om wat er gebeurt met je mensen, je klanten en je naam. Sommige ondernemers willen later nog trots naar binnen kunnen lopen. Maak ook een lijst met partijen die echt bij jouw bedrijf passen. Wees scherp aan de voorkant: waarom ben je geïnteresseerd, wat is je plan, heb je eerder overnames gedaan? En deel verkoopplannen intern niet meteen te breed, om onrust te voorkomen.”

JE ER KLAAR

MEE, OF KLAAR VOOR?”

“Wij hebben natuurlijk makkelijk praten”, zegt Henk. “Wij zijn beiden gewoon in loondienst. Maar onze directeur hoor ik wel eens mopperen over alle regels, het personeelstekort en de werkdruk. Volgens mij is hij er soms wel een beetje klaar mee. Hij gaat de tent toch niet verkopen?” Fred moet lachen. “Zo’n vaart zal het wel niet lopen. Maar misschien moet hij eens met Klaas Manders gaan praten. Om te horen wat hij eraan kan doen om weer wat meer plezier in zijn werk te krijgen. Misschien moet hij wel wat meer delegeren. En zaken overlaten aan jou, Henk?” Nu moet Henk lachen. “Nou, laat mij maar lekker sleutelen”, zegt hij. “Er zijn genoeg andere collega’s die beter zijn in leidinggeven.”

Configureer. Valideer. Installeer. Hafonorm Configurator.

Een Hafonorm groepenkast nog sneller, makkelijker en veiliger samenstellen? Met de Hafonorm Configurator is dat een fluitje van een cent. Deze tool is speciaal ontwikkeld voor de installateur van nu en biedt een essentiële aanvulling op het dagelijks werk. Dat naast enkele verrassende extra functionaliteiten die het werk nog gemakkelijker maken.

• Visualisatie van de warmteberekening tijdens het samenstellen van de groepenkast

• Groepenkast samenstellen vanuit zowel de energiebehoefte van de woning als het direct zelf selecteren van de benodigde componenten

• Alle aangevraagde configuraties worden technisch gevalideerd door ABB

Ga snel naar de configurator!

MODERNE GEVELVERLICHTING

Prestaties en design gecombineerd

Gevelverlichting speelt een belangrijke rol in de manier waarop gebouwen in het donker worden waargenomen, terwijl het ook de veiligheid en het aanzicht ondersteunt.

LEDVANCE Urban Wall Vario speelt volledig in op deze behoefte van eindgebruikers en installateurs.

Urban Wall Vario kan zowel opwaartse - (up), neerwaartse(down) of een gecombineerde up/down lichtemissie leveren, waardoor ontwerpers en installateurs gevels kunnen accentueren, ingangen kunnen benadrukken en diepte en visueel belang kunnen creëren in gebouwgevels. Verwisselbare reflectoren worden standaard meegeleverd en maken uitstralingshoeken mogelijk van 30 graden of 55 graden. Het armatuur is verkrijgbaar is een ronde (RD) of vierkante (SQ) uitvoering. Dankzij Multi Select is de lichtkleur instelbaar in 3000 of 4000 Kelvin.

Hoge prestaties en lange levensduur

LEDVANCE Urban Wall Vario heeft een IP65-classificatie voor bescherming tegen binnendringend stof en water en een IK08-classificatie voor schokbestendigheid. Dit gecombineerd met een robuuste aluminium behuizing en C4-corrosiebescherming om langdurige prestaties in veeleisende externe omgevingen te garanderen.

Een lange levensduur tot 100.000 uur (L90/B10) vermindert de onderhoudsvereisten en ondersteunt lagere kosten over de gehele levensduur. Door een dubbele kabelingang voor door-

voerbedrading, snap-in connectoren en een montageontwerp dat installatie in beide richtingen mogelijk maakt, is dit armatuur geschikt voor verschillende bedradingsbenaderingen en vereenvoudigt het de coördinatie op locatie, waardoor de installatietijd bij snelle projecten wordt verkort. Urban Wall Vario is ook verkrijgbaar in DALI-2 versies voor effectief lichtmanagement. LEDVANCE geeft vijf jaar garantie. Wil je meer weten over de LEDVANCE Urban Wall Vario? Scan de QR-code.

benelux.ledvance.com

“Eén tik op het tablet en de sfeer verandert”

Een ‘luxe beachclub’ bezoeken in de winter: de planning van Henk en Fred laat te wensen over. Dat maakt de mannen overigens niks uit, want het gaat vandaag niet om het weer, maar om verlichting, die bij L.Seven in Boxtel de hoofdrol speelt. En dan vooral het slimme systeem dat de sfeer bepaalt.

LSeven ligt midden in park Molenwijk, aan het water van het Leijsenven. Het is een horecagelegenheid waar je kan borrelen, dineren, vergaderen en exclusieve feesten kunt geven. “En allemaal DALI-gestuurd”, zegt Fred wanneer hij zijn bus pal voor de deur parkeert. “Er zouden zelfs elektrische toiletdeuren zijn.” Henk lacht: “Ik ben benieuwd wat techniek hier allemaal doet.”

De mannen worden verwelkomd door Danny Jongbloets van Dijkhuizen Elektrotechniek uit Boxtel, het bedrijf dat de techniek creëerde. Ook general manager Maurice Loman van L.Seven sluit aan. “L.Seven is een droom van ondernemer Patrick van Loosbroek”, vertelt Maurice. “Hij kocht deze locatie en wilde er iets compleet nieuws van maken. Exclusief, modern en geschikt voor diners, bruiloften en bedrijfsfeesten. Alles moest kloppen. Zeker de sfeer. En een echte stemming maak je met licht dat je kunt dimmen, maar ook kunt aanpassen in kleur.”

Henk en Fred worden door Danny meegenomen voor een rondleiding. Het natuurstenen barblad in het restaurant springt meteen in het oog. Het gloeit van onderaf door

meterslange ledstrips. Muurtjes worden subtiel aangelicht, wanden kleuren warm goud.

Tablet

“Hoe wordt het allemaal bediend?”, vraagt Henk. “Hier komt geen lichtschakelaar meer aan te pas”, antwoordt Danny. “Alles is DALI-gestuurd binnen een KNX-systeem. De medewerkers bedienen de verlichting met een tablet. Heel eenvoudig.”

“Maar de techniek is vast ingewikkelder”, probeert Fred. Danny knikt: “In de plannen stond aanvankelijk dat één of twee DALI-gateways genoeg zouden zijn. Een DALI-gateway is een soort tolk tussen twee systemen, zoals enerzijds een gebouwautomatiseringssysteem als KNX, en anderzijds de DALI-verlichting. Hier zijn zelfs negen DALI-gateways gekomen. De hoeveelheid armaturen, zones en scènes bleek vele malen groter dan gedacht. Ook buiten zijn ledstrips gekomen, tegen het plafond van de overkapping en onder de trappen. We kwamen er met twee DALI-gateways niet mee weg. Met een zogenaamde DCA plug-in ETS hebben we deze negen DALI-gateways eenvoudig in bedrijf gesteld. Daarmee konden we

“Hoe wordt het allemaal bediend?”

alle lampen adressen geven, in groepen zetten en de scènes instellen. ETS is de software waarmee we het KNX-systeem programmeren. Overigens heeft Theben naast de DALI-gateways ook de schakel- en dimactoren en andere systeemcomponenten geleverd.”

Tekeningen

Het proces verliep volgens Danny ‘dynamisch’. “We vroegen om technische tekeningen, maar kregen vooral mooie impressies, waar wij mee aan de slag mochten. We moesten geregeld ter plekke besluiten nemen en improviseren, in overleg met de architect en interieurbouwer. Dat was wel weer een mooie uitdaging.” Henk: “Stressvol?” Danny lacht: “En spannend. De vloer lag soms al aan één kant, terwijl wij aan de andere kant nog stonden te frezen. Maar uiteindelijk werkt alles perfect samen.”

Beachclub

L.Seven heeft diverse locaties. Om te beginnen de beachclub, buiten aan het water, met binnen twee zalen. Daarnaast is er de Green Room, een intieme ruimte met uitzicht én een eigen tuin. Ook is er The Dome, een grote feestzaal voor zo’n tweehonderd man. Ook hier draait alles op dezelfde slimme sturing. Presentatieschermen kunnen gekoppeld worden, zonwering en lamellendak bewegen automatisch mee met de lichtsfeer.

“Het is hier net een theater”, zegt Fred. Danny knikt instemmend. “En de luxe zit zelfs tot in de toiletten. Die gaan vanzelf open met hulp van sensoren. Heel geavanceerd.” Het systeem is zelfs zo afgesteld dat bij binnenkomst ’s morgens of vertrek ’s nachts alles

“Naast licht is ook geur belangrijk”

Manager Maurice Loman van L.Seven is blij met de techniek op zijn locatie.

“Je laat gasten iets beleven, puur door licht en kleur op het juiste moment. Het zorgt voor een goede stemming en beleving. Voor elke bijeenkomst is er een aangepaste lichtscène. Niet iedereen houdt van groen of paars. Bij een zakelijke bijeenkomst kiezen we andere tinten dan bij een feestavond.”

Opvallend is dat niet alleen licht een rol speelt. “We hebben ook geurdiffusors hangen met onze eigen geur: een kruising tussen kruidig en zoet.

Geur bepaalt net als verlichting hoe iemand zich voelt.”

automatisch schakelt. Danny: “Zodra het alarm wordt uitgezet, gaat de basisverlichting aan om de dag te openen. En ’s avonds, bij het alarm erop, dimt alles weer. Dat voorkomt foutjes én is energiezuinig.” Henk en Fred staan versteld van de precisie waarmee sfeer wordt gemaakt. “Verlichting was vroeger de laatste regel op de checklist”, zegt Danny. “Hier is het een essentieel onderdeel van het concept. We hebben als technische partner mee mogen denken, van voorbereiding tot laatste detaillering. En we zijn trots op het eindresultaat.”

Al 133 jaar levert het familiebedrijf elektrotechnische producten. Met 21 vestigingen is Oosterberg een van de grotere spelers in de elektrotechnische sector. “We hebben ruim vierhonderd medewerkers, maar het voelt nergens log of stroperig”, zegt Leo. “Onze businessunits hebben elk hun eigen specialisatie, waardoor we veel dichter op de klant zitten. Bij ons geen eenheidsworst.”

Beveiliging met visie

Bij Oosterberg Beveiliging

zijn ze altijd in beweging

Slimme keuzes, stevige groei

Leo Houwink en Roger Wijnen, accountmanagers bij de Businessunit Beveiliging van Koninklijke Oosterberg, vertellen enthousiast over hun aanpak. Samen met hun collega’s weten ze wat er speelt in de markt én wat installateurs nodig hebben om hun werk goed te doen. “We willen niet alleen spullen verkopen, maar meedenken en écht van toegevoegde waarde zijn”, zegt Roger.

we iedereen goed blijven bedienen.” Oosterberg biedt een compleet assortiment voor camerabeveiliging, inbraakdetectie, toegangscontrole, intercomsystemen, brand- en rookmelding en noodverlichting. “Met merken zoals onder andere Ajax Systems, Comelit, Paxton, Hikvision, Dahua, Assa Abloy, Provision, Maasland, Optex en Zyxel kunnen we voor elke situatie een passende, toekomstbestendige oplossing bieden”, legt Leo uit.

De Businessunit Beveiliging werd vier jaar geleden opgericht en heeft sindsdien een sterke groei doorgemaakt. “Klanten en leveranciers weten ons nu goed te vinden”, aldus Roger. “Dit biedt ons de mogelijkheid om zelf te kiezen met wie we samenwerken. Dat betekent: merken die bij onze klanten passen. Betrouwbaar, innovatief én toekomstgericht.”

Waar vroeger veel gewerkt werd met grote merken uit China, kijkt Oosterberg nu nadrukkelijk ook naar leveranciers die niet uit China komen. “Niet omdat de één beter is dan de ander”, benadrukt Roger. “Maar je ziet dat er binnen de overheid en semi-overheid andere eisen ontstaan. Dan is het slim om een breder aanbod te hebben. Zo kunnen

Doeners en denkers

Oosterberg werkt vooral met VEB- en BORGgecertificeerde installateurs – vakmensen die weten wat ze doen. En die krijgen bij Oosterberg geen standaard praatje. “We geven ook trainingen, bij onze vestigingen, samen met leveranciers”, zegt Leo. “Dat wordt gewaardeerd. Het helpt onze klanten vooruit.” Beveiliging is tegenwoordig meer dan een doos met een camera. “Het gaat steeds vaker om systemen met een simkaart of cloudoplossing”, zegt Leo. “Wij regelen de eerstelijns support, de rest pakken we samen op met de leverancier. Zo hou je het simpel voor de installateur.”

Familiebedrijf in hart en nieren

Wat je volgens Leo vooral merkt bij Oosterberg?

“Dat we een familiebedrijf zijn. Geen poeha, gewoon met beide benen op de grond. En altijd blijven leren en groeien.” Roger knikt: “We investeren in mensen, in relaties en in kennis. Zo blijven we relevant, ook in een wereld die razendsnel verandert.”

Meer info: webshop.oosterberg.nl/beveiliging

MSEP Europe lanceert nieuwe groepenkast

De LIVION serie: de nieuwe klasse

Als elektro-installateur wil je eigenlijk maar één ding: dat die groepenkast gewoon klopt. Geen onverwachte tijdverspilling, geen ontbrekende onderdelen, maar snel meters maken en een strakke installatie achterlaten waar je trots op kunt zijn.

et die gedachte introduceert SEP Europe de nieuwe professionele LIVION serie. Jos Buijsrogge, eigenaar van Schotman Elektro en productontwikkelaar van SEP Europe, weet namelijk precies waar de schoen wringt in de praktijk. “Wij assembleren ruim twintig jaar groepenkasten en bieden ondersteuning aan de paneelbouwbranche”, vertelt hij. “We testen onze producten dus direct in de werkplaats en in het veld. Bij de ontwikkeling van een nieuwe groepenkast stonden een paar vragen centraal: wat heeft de installateur écht nodig? Wat kost onnodig tijd? En waar kun je winst pakken in het montageproces?”

Design en techniek

Het resultaat is de serie met de naam LIVION. Dankzij het strakke ontwerp en de matzwarte transparante deur past LIVION perfect in installaties waar techniek én uitstraling tellen. De serie bestaat uit twaalf modellen die standaard compleet geleverd worden met buisinvoeren, kabelinvoer aan de onderzijde, een aardrail, lasklemhouder en zes modulen afdekstroken.

Voor de grotere klussen waarbij je extra aansluitruimte nodig hebt, zijn er specifieke modellen met een verhoogd invoerdeel leverbaar.

Maximale flexibiliteit: compacte hoofdverdeler of uitbreidingskast

Het echte gemak zit van binnen. Het interne DIN-railframe is volledig uitneembaar, waardoor je componenten vooraf op je werkbank kunt opbouwen en bekabelen. De extra hoogte van het frame biedt bovendien alle ruimte voor dikkere bedrading en maakt het uitbreiden en koppelen naar meer kasten eenvoudiger dan ooit.

Dankzij de slimme clipmontage zijn het frame, de inzetstukken en de deur snel en zonder gereedschap te verwijderen of te wisselen. De standaard invoeren zijn ook uitwisselbaar met onder andere kabelinvoeren, wartel invoerstukken, extra buisinvoeren, blindstukken en lasklemhouders. Daarnaast zijn aan boven- en onderzijde TS15 rails geïntegreerd voor montage van SEP AST16 faseblokken en SEP MRK rijgklemmen.

Voordelen LIVION in vogelvlucht:

Meer werkruimte

• Keiharde constructie

Maximale flexibiliteit

• Slimme details

Optimale koeling

• Professionele uitstraling

Probleemoplosser

“Configureer met LIVION voortaan elke kast met het gewenste circuitschema”, voegt Buijsrogge toe.

Meer info: schotmanelektro.eu

Hoe Harry Piekema met een lach grote thema’s toegankelijk maakt

Ze moeten weten: hij is er voor ons

Hij speelde een man die Henk van Dalen heet. Die naam is bij niemand blijven hangen. Zijn rol, die van olijke supermarktmanager van Albert Heijn, beklijfde wel. Harry Piekema – over hem hebben we het – wordt er nog vaak aan herinnerd. Maar de acteur, regisseur en communicatiecoach heeft meer (komische) noten op zijn zang.

Fred en Daan arriveren in de gemeente Gooise Meren. Nietsvermoedend drukken ze op de bel van de woning van Harry Piekema. Als de deur openzwaait, worden ze besnuffeld, besprongen en overrompeld door de hond des huizes, Billy, een 2,5 jarige zwarte Barbet. “Billy is nogal enthousiast, zoals je ziet”, zegt zijn lachende baasje. “Kom erin.” Harry - samenwonend met zijn vriendin, vader van twee kinderen - is acteur, regisseur en communicatiecoach. In zijn rol van supermarktmanager bij de grootste grootgrutter van Nederland drong hij het collectieve geheugen van televisiekijkend Nederland binnen. Tien jaar lang was hij niet weg te slaan uit de reclames van Albert Heijn.

Erbij willen zijn

Ogenschijnlijk argeloos en onverwoestbaar vrolijk oogde deze Henk van Dalen. Want zo heette zijn personage. “Die naam is nooit genoemd in de filmpjes. Dat hoefde ook niet. Het gaat om wat hij uitstraalde”, weet Harry. “Wat voor een man was het?”, vraagt Fred. “Een soort labrador: kwispel kwispel, vriendelijk, heel enthousiast. Dat is het idee erachter. Iemand die erbij wil zijn, die wil verbinden. En dat kon op die plek, in de winkel”, zegt Harry. Voor

zijn reclamewerk kreeg hij een Ster Gouden Loeki, een oeuvreprijs.

In een seconde of 40 op lichtvoetige wijze een product of dienst in de etalage zetten, Harry draait zijn hand er niet voor om. Hij doet het nu weer, in reclames voor 50+ mobiel. “Als je zo’n boodschap overbrengt, telt elke seconde, elk detail. Snel tot de essentie komen, met een knipoog. Maar wel toegankelijk en geloofwaardig blijven: dat is de kunst”, legt hij uit.

“Stoort het je dat mensen je associëren met die supermarktrol?”, vraagt Daan. “Helemaal niet. Het is goed gelukt om het beeld van die sympathieke man neer te zetten.

Ik zie het als een compliment”, antwoordt Harry. Kijk naar zijn cv en je ziet dat hij meer is dan een reclameman. Van muziektheater en jeugdvoorstellingen tot drama: Harry deed in zijn carrière van alles. Hij trad op als Hoofdpiet in het Sinterklaasjournaal, deed mee aan Expeditie Robinson en was recent te zien in twee bioscoopfilms. Hij bekleedde de rol van eenzame duivenhouder in Duivinder en maakte in Superjuffie zijn opwachting als schoolmeester Snor.

Hij was een soort labrador: kwispel kwispel

Het grote klein maken

Het toneel is zijn eerste liefde. Hij staat al 45 jaar op de planken. “De magie van het

“Mijn doel is: mensen laten lachen om zichzelf

theater? Dat je voor de mensen gaat staan en ze meeneemt in een verhaal”, zegt hij. Fred vraagt wat hij als zijn grote kwaliteit ziet. “Grote thema’s toegankelijk maken, dicht bij de mensen brengen, vanuit een open vorm van betrokkenheid”, kaatst Harry terug.

Hetzelfde heeft hij voor ogen in zijn solovoorstellingen, Hoogvlieger en Adam en de Poort. Hoogvlieger gaat over de mythe van Icarus – de jongen die te dicht bij de zon vloog - en zijn vader Daedalus. “Ik trek een parallel naar de huidige tijd. Het gaat onder andere over struikelen. Dat doen we allemaal. Mijn doel is: mensen laten lachen om zichzelf.”

Harry wil contact maken, vertelt hij. “Als ik speel, moeten de mensen weten: hij is er voor ons. Wat ik doe is geen verkooptruc. Ik please niet. Ik heb iets te zeggen, iets dat verder gaat dan een beetje grappig doen. Ik zoek naar zaken waar iedereen aansluiting bij kan vinden, op lichte en vermakelijke toon. Mensen knappen daar echt van op.”

Harry haalt veel voldoening uit zijn huiskamervoorstellingen. “Ik geef solovoorstellingen voor kleine groepen, in intieme setting. In woonkamers, in tuinen ook. Zitten de mensen op klapstoeltjes naar je te luisteren. Ik speelde al eens met een haardvuur in de rug. Het zweet brak me uit.” Het persoonlijke aspect van die voorstellingen spreekt hem aan. “Soms eet ik mee bij de mensen waar ik speel. Ik kleed me om in de slaapkamer, of de keuken. Op een gegeven moment kom ik op, een beetje als Sinterklaas. Dan moet het gebeuren. Ik probeer meteen een connectie te maken, de mensen mee te trekken in mijn verhaal. Het mooie is dat deze voorstellingen direct binnenkomen. Het is heel speciaal om te doen.”

Je eigen instrument zijn

Het is ook de rode draad in zijn communicatietrainingen. Harry geeft ze onder andere aan gemeenten, ICT-bedrijven, groothandels. Hij werkt veel met het middenkader, vertelt hij. “Ik geef trainingen aan managers en teamleiders.” Daan wil weten welke boodschap hij in die sessies wil overbrengen. “Ik leer mensen hoe ze het verhaal kunnen vertellen dat ze willen vertellen, zonder al te glad te worden. Hoe ze een slechtnieuwsgesprek kunnen voeren bijvoorbeeld”, zegt Harry. “Het belangrijkste daarbij is openheid. Je moet goed leren luisteren: naar jezelf en naar de ander. In de communicatie ben je je eigen instrument. Je hebt geen piano of gitaar, je moet het doen met je stem en je lichaamstaal. Als je daar op een bewuste manier mee omgaat, kun je grote stappen maken. Ik leer mensen niet acteren. Alles uit het hoofd opdreunen, dat werkt niet. Ik leer mensen vooral hoe ze menen wat ze zeggen.”

LED ROPES IN EUROPE

TJasper Kamphorst helemaal

thuis bij Batenburg

Ik krijg alle kans om me te ontwikkelen

Hij is pas 24 jaar, maar Jasper Kamphorst is al een onmisbare kracht bij Batenburg Installatietechniek, locatie Twello/Nijkerk. Op zijn zestiende liep hij er stage, inmiddels is hij juniorinspecteur. Tussendoor haalde hij ook nog de finale van Monteur van het Jaar. “Dit vak staat nooit stil, dat is het mooie.”

echniek, met zijn handen werken, mooie dingen maken.

Het heeft Jasper Kamphorst altijd gefascineerd. In zijn vrije tijd sleutelt hij aan zijn auto of motor. Doordeweeks is elektrotechniek zijn passie. En teamgeest. “Met z'n allen iets moois maken. Teamwork. We maken een planning en zorgen dat alles op tijd draait. Altijd een mooie uitdaging. Ik zit bij Batenburg in een fijn team met leuke collega's. We doen het samen.”

Jasper volgde een bbl-opleiding aan de Techniek Academie Harderwijk. Eerst Elektro niveau 3, daarna niveau 4. Zijn leerbedrijf werd Batenburg, in zijn woonplaats Nijkerk. Acht jaar geleden inmiddels, hij ging er niet meer weg. Begonnen als monteur is hij uitgegroeid tot inspecteur. Oftewel, Jasper inspecteert de installaties die anderen hebben gerealiseerd. “Ik krijg bij Batenburg alle kans om te leren en me te ontwikkelen. Zo kwam ook de vraag of ik

misschien inspecteur zou willen worden. Ik heb daarvoor diverse cursussen gevolgd de afgelopen jaren, zoals thermografie, inspecties voor PV-installaties en NEN 1010.”

Belangrijk dat alles klopt

“Op de bouw kijken of de installaties voldoen aan de normen vind ik heel interessant. Sommigen noemen het ook wel ‘mierenneuken’. Maar het is gewoon ontzettend belangrijk dat alles honderd procent klopt. We zijn allemaal vakmensen, doen ons uiterste best, maar soms maken we toch een foutje. Ik deel mijn bevindingen en kennis altijd met collega's, zo leren we er allemaal van.” Naast zijn inspectiewerk installeert Jasper ook nog. “Als het rustig is met inspecties pak ik mijn gereedschap weer op. We doen veel met smart solar parking. Zonnepanelen op de parkeergarages, eventueel accu's erbij voor opslag. Heel innovatief, duurzaam en interessant.”

Beste zes van Nederland

En tussendoor stond Jasper ook nog in de finale van Monteur van het Jaar 2025. “In die finale kregen we een opdracht met een relaisschakeling. Daar werk ik eigenlijk niet mee. Dus dat was een beetje pech. Maar ik zat wel bij de beste zes van Nederland: superleuk!” Uitgeleerd is Jasper nog lang niet. “Ik denk nu aan de opleidingen SCIOS Scope 8, 10 en 12. Dat is weer een volgende stap. Bij Batenburg kan dat allemaal.”

Meer info: werkenbijbatenburg.nl

“Nieuwe instromers haken dankzij app niet zo snel af ”

CollignonJeroen (57)

BEDRIJF

Wij Techniek Woerden

FUNCTIE

Projectmanager zij-instroom

OPLEIDING

Hbo werktuigbouwkunde

ZWEMDIPLOMA

A en B

WERKERVARING

Automotive, metaal, eigen bedrijf en bij stichting die jongeren motiveert voor techniek

WEKKER 6.30 uur

ONTBIJT

Twee bruine boterhammen en een glas melk

STERKSTE PUNT

Praktisch denkvermogen

MINDER GOED

Politiek bedrijven

VAKLITERATUUR Nieuwsbrieven en vakbladen

CV OF WARMTEPOMP Cv

Met welk doel is de nieuwe Vaksterk-app van Wij Techniek ontwikkeld?

“De Vaksterk-app is een digitale coach voor starters in de technische installatiebranche. We hebben hem ontwikkeld om nieuwkomers te helpen wortelen in het vak. De app gaat bijvoorbeeld over communicatie, samenwerking, loopbaanoriëntatie en klantcontact. Met korte lesjes van vijf à zes minuten, die je kunt doen wanneer het jou uitkomt. De app helpt je bewust te worden van wat er speelt en geeft praktische handvatten om zelf stappen te zetten.”

Waarom is extra begeleiding voor nieuwkomers zo belangrijk?

Hoe werkt de app precies?

“Het eerste jaar in een nieuwe sector is spannend”

“We zien dat goed je draai vinden belangrijk is. Veel nieuwkomers verlaten de branche binnen twee jaar. Juist daarom richten we ons op hen: de toekomst van de branche begint bij de mensen die vandaag starten.”

Wat is de oorzaak van die hoge uitstroom?

“Het eerste jaar in een nieuwe sector is spannend, zeker voor zij-instromers. Ze moeten niet alleen vakinhoudelijk veel leren, maar ook wennen aan de cultuur en manier van samenwerken. Uit onderzoek blijkt dat uitstroom vaak te maken heeft met gebrek aan begeleiding, perspectief en binding met het beroep. Wij willen met de app ondersteuning bieden. Dat doen we naast de app overigens ook met ons Teamwork-programma, waarmee we zij-instromers via assessments, maatwerktrajecten en begeleiding ondersteunen.”

“Je meldt jezelf aan. We werken vervolgens met twee korte tests als startpunt. Eentje gaat over werkplezier, met vragen als: voel ik me gerespecteerd, krijg ik voldoende betaald, voel ik me veilig in mijn baan? De andere test gaat over je ontwikkeling: waar sta ik en waar wil ik naartoe? Op basis daarvan krijg je automatisch leermodules aangeboden die bij jou passen, zoals het voeren van het goede gesprek, omgaan met generatieverschillen of reageren op een boze klant. Hoe doe je dat? Dat laten we zien met realistische video’s en rollenspellen. Daarnaast bevat ‘Droomjobs’ korte video’s waarin vakmensen vertellen over hun functie, van werkvoorbereider tot servicemonteur. Zo zie je wat er mogelijk is in de branche.”

Wat maakt de Vaksterk-app zo sterk?

“Het is laagdrempelig en persoonlijk. Jouw werkgever ziet niet wat je invult. Je gebruikt hem tijd- en plaatsonafhankelijk. Niemand verplicht je iets, jij bent zelf aan zet. Tegelijk is het geen standaard leerplatform, maar een interactieve omgeving die inspeelt op wat jij nodig hebt. Het is kennisverrijking in kleine, behapbare stappen. Je krijgt passende informatie, maar ook nieuws uit de branche.”

Is de app ook bedoeld voor werkgevers?

“Zeker. Werkgevers kunnen de app inzetten tijdens de inwerkperiode van hun medewerker. En de medewerker kan groepen aanmaken, samen met collega’s of een praktijkbegeleider. Dan zie je niet

System Access

Point 3.0 en wireless variant

Het verbeterde hart van elk Smarter Home

Het System Access Point 3.0 en de wireless-variant bieden verbeterde prestaties, draadloze flexibiliteit en toekomstbestendige connectiviteit. Ze vormen het hart van elk Busch-free@home®systeem en zijn compatibel met Busch-free@home® wireless. Ongeacht of de verbinding bekabeld of draadloos is, kunnen er tot wel 150 componenten op worden aangesloten. Krachtig voor nieuwbouw, flexibel voor renovatie en klaar voor toekomstige technologieën.

busch-jaeger.nl

elkaars persoonlijke antwoorden, maar wel welke modules zijn gevolgd. Dat stimuleert het gesprek. Voor werkgevers levert het concreet op dat nieuwe medewerkers sneller hun draai vinden, beter begeleid worden en minder snel afhaken. Minder uitstroom betekent minder wervingskosten en meer continuïteit.”

Wat betekent de app voor praktijkbegeleiders?

“Voor hen is het een procesondersteuning. Het helpt om gesprekken te structureren en thema’s bespreekbaar te maken die anders misschien blijven liggen. Het geeft handvatten en concrete voorbeelden. Zo sta je als begeleider sterker in je rol.”

Wat kunnen werkgevers zélf doen om nieuwkomers beter te laten landen?

“Met stip bovenaan: geef aandacht. Plan structureel gesprekken in, niet alleen over het werk dat af moet, maar over hoe iemand zich voelt en waar hij of zij tegenaan loopt. Daarnaast: zorg voor goede begeleiding op de werkvloer. Zij-instromers hebben vaak al veel algemene vaardigheden, maar missen nog vakvaardigheden. Loop met ze mee, geef uitleg, investeer in hun ontwikkeling. En ten derde: geef ruimte, tijd en mogelijkheden om te groeien. Wie overstapt naar een nieuwe sector weet dat hij moet leren. Geef die kans ook echt.”

Je werkt nu drie jaar bij

Wij Techniek. Wat valt je op aan de branche?

“Het is een praktische sector, van de mouwen opstropen. Er gebeurt enorm veel, zeker met de energietransitie en verduurzaming. Dat is inspirerend. Maar als het gaat om ontwikkeling en behoud van mensen, zie je soms nog een kortetermijnfocus. Er is veel werk en de druk is hoog. Toch moeten we niet vergeten dat mensen het werk doen. Investeren in begeleiding en perspectief is daarom geen luxe, maar noodzaak.”

De app is gelanceerd.

Wat is je volgende doel?

“Bekendheid is één, maar echt gebruik is twee. Een account aanmaken is mooi, maar we willen dat mensen de app actief gebruiken. De grotere uitdaging is dat Vaksterk een breed gedragen platform wordt in de sector. Dat werkgevers en werknemers het ervaren als iets dat echt waarde toevoegt. Pas dan maken we structureel verschil in het terugdringen van uitstroom.”

Helft nieuwkomers in branche vertrekt binnen twee jaar Jaarlijks starten ruim 20.000 mensen in de installatiebranche, maar de helft vertrekt binnen twee jaar. Volgens Wij Techniek zijn juist die eerste jaren cruciaal. Soms klikt het niet met een leidinggevende. Ook te weinig vrijheid in het werk, een lastige werk-privébalans en weinig doorgroeimogelijkheden spelen mee. Daarnaast blijkt het werk fysiek soms zwaarder dan verwacht. Opvallend: binnen het Teamwork-programma van Wij Techniek, waarbij jaarlijks bijna duizend zij-instromers worden begeleid, blijft na twee jaar ongeveer 70 procent in de sector. Dat is duidelijk hoger dan het sectorgemiddelde van circa 50 procent.

Van traditioneel familiebedrijf naar slimme verlichting

In het Gelderse Oosterhout runt Roel Giesen met passie zijn familiebedrijf Giesen Elektro. Waar zijn vader in 1973 begon met klassieke elektrotechniek, combineert Roel nu vakmanschap met moderne technologie. Samen met de producten van EcoDim brengt hij comfort, sfeer en innovatie in elk project.

In de zoektocht naar betrouwbare dimoplossingen kwam Giesen al snel bij EcoDim terecht. Hij koopt zijn spullen in via groothandel Besselink.

“Ik heb in het verleden met verschillende merken gewerkt maar bij EcoDim klopt het totaalplaatje. De dimmers zijn compact, eenvoudig te installeren en werken feilloos met elk type lamp dat ik gebruik.

Daarnaast waardeert Giesen de universele compatibiliteit van de dimmers.

“Ik werk zelf vaak met JUNG afdekmateriaal, maar ook als ik bij een klant iets anders tegenkom past het gewoon goed.”

Het lage gewicht en de geringe inbouwdiepte zijn echte voordelen.

Voor Giesen is bedieningsgemak een van de belangrijkste eigenschappen:

“Een dimmer moet eenvoudig werken: indrukken en draaien, meer niet. De EcoDim dimmers voelen daarbij ook nog eens luxe aan: het dimmen van 0 tot 100% verloopt heerlijk soepel.”

Van traditioneel naar slim: de kracht van Zigbee

De afgelopen jaren heeft Giesen zich steeds meer toegelegd op smarthome-installaties.

“Ik ben eigenlijk begonnen vanuit mijn eigen interesse,” vertelt hij. “Ik gebruikte Philips Hue en van daaruit ben ik gaan experimenteren met Zigbee-apparaten.

Toen EcoDim slimme dimmers met Zigbee introduceerde, was ik er meteen bij”. Wat hem aanspreekt aan Zigbee, is de eenvoud en stabiliteit:

“Het klinkt allemaal heel ingewikkeld, maar het is juist verrassend simpel. Je gebruikt de bestaande installatie, vervangt de dimmers en binnen een paar stappen is je verlichting slim.

Inbouwspots met sfeer en design

Naast dimmers werkt Giesen veel met de EcoDim Dim to Warm inbouwspots.

“In de hout- en chaletbouw heb je vaak weinig ruimte boven het plafond. De spots van EcoDim zijn dan ideaal, want ze zijn superplat. Dat was voor mij in eerste instantie de reden om ze te proberen – maar inmiddels wil ik niet meer anders.”

Klanten reageren steevast positief op het resultaat:

“Ik krijg vaak complimenten over de prettige lichtkleur. Het licht is zacht voor de ogen en geeft een natuurlijke uitstraling aan de ruimte.”

“EcoDim is voor mij inmiddels het vaste merk voor dimmers en spots. De producten werken goed, zijn betaalbaar en zien er mooi uit.

Leren vormt de sleutel voor Van Dis Solutions

Waar ben ik nou weer aan begonnen?

Medewerkers die nooit een besturingskast zagen, groeien uit tot trainers van nieuwe collega’s. Bij Van Dis Solutions uit Steenbergen laten ze zien dat het kan. Hoe? Door opleiding. Met hulp van Wij Techniek, het ontwikkelingsfonds voor de installatiebranche. “We leren hier allemaal, elke dag.”

ANNEMIEKE VAN DER REEST EN BRAM EN ELS VAN DIS (VLNR)

Nog geen drie jaar geleden ontwierp en bouwde Bram van Dis van Van Dis Solutions elke besturingkast en ieder paneel hoogstpersoonlijk. Dat was niet meer vol te houden. De orders bleven binnenstromen, hij kwam tijd tekort. “Ik begon in mijn eentje, inmiddels zijn we met elf personen”, legt Bram uit.

Vijf zij-instromers

Wij Techniek gaf Van Dis een duwtje in de rug. “Het fonds heeft ons geholpen met het opstellen van een businessplan. De mensen van Wij Techniek wezen ons ook op de mogelijkheden en opleidingsbudgetten voor zij-instromers. Zo kwam eigenlijk alles bij elkaar. Nu hebben we vijf zij-instromers. Dat is voor ons een flink deel van de oplossing. Je kunt iedereen alles leren, daar ben ik van overtuigd. Als je maar aandacht geeft en de persoon in kwestie interesse heeft. Dan sta je te kijken van de stappen die iemand in korte tijd kan zetten.”

Zo gaan bedrijfsgroei en persoonlijke groei hand in hand bij Van Dis. “We zijn vol de wereld van trainingen, webinars, cursussen en talentscans ingedoken”, legt Els van Dis uit. Zij doet bij Van Dis Solutions onder meer HR. “Bram en ik hebben zelf ook nog allerlei extra opleidingen gevolgd”, gaat Els verder. “Want ik kwam bijvoorbeeld uit de kinderopvang, voor mij was ook veel nieuw. Eigenlijk leren we hier dus allemaal, elke dag.”

Het kan snel gaan

Paneelbouwer Annemieke van der Reest is een van de zijinstromers die bij Van Dis Solutions snel stappen maakte. “Mijn eerste werkdag? Ik had nog nooit een besturingskast gezien, maar werd meteen in het diepe gegooid”, diept Annemieke

op. “Waar ben ik nou weer aan begonnen, dacht ik. Maar in amper twee jaar heb ik enorm veel geleerd. Van Bram natuurlijk, door een cursus paneelbouw en door heel veel te doen. En nu begeleid ik zelf nieuwe collega’s. Zo snel kan het dus gaan.”

“Het opleidingsverhaal heeft ons nog verder aan het denken gezet”, zegt Bram. “Het gaat er niet alleen om hoe de kennis uit mijn hoofd bij de anderen terechtkomt. We hebben ook onze bedrijfsprocessen vastgelegd en de kasten en panelen zo ontworpen dat bijna iedereen ze kan bouwen. En natuurlijk mag je je neus een keer stoten, daar leer je alleen maar van.”

Via de QR-code zie je in een filmpje hoe dat gaat. Ook samen werken aan jouw ontwikkeling? Op wij-techniek.nl staat meer informatie.

FOTO'S: WIJ TECHNIEK/OLIVIER HUISMAN

RACEN OF INSTALLEREN?

DIRK SCHOUTEN

KIEST VOOR ZIJN PASSIE

Ondernemer op het circuit

Hij groeide op in een echte installatiefamilie én racefamilie. Het racegen won het bij Dirk Schouten (24). Hij is autocoureur, won meerdere prijzen en maakt content op zijn eigen kanalen. Fred en Daan zochten hem op in zijn racesimulator.

Blokker? Waar ligt dat eigenlijk?”, vraagt Fred, die met Daan op weg is naar het genoemde West-Friese dorpje naast Hoorn. Daar woont Dirk, zoon van Coos Schouten en kleinzoon van Piet Schouten, de grondlegger van Schouten Techniek in Zwaag. “Hij komt uit een echte installatiefamilie. Ik ben benieuwd waarom hij voor de professionele autosport heeft gekozen”, zegt Fred. “Ik volg ‘m op YouTube en Insta; daar is hij ook echt heel groot”, reageert Daan. “Echt tof om hem nu in het echt te ontmoeten!”

ROAD TO THE GRID

Dirk reist in de zomer heel Europa door voor zijn racecarrière. Maar omdat het seizoen nog niet is begonnen, brengt hij veel uren door in de kelder van het ouderlijk huis om trainingsuren te maken. “Welkom, leuk dat jullie er zijn!”, begroet Dirk zijn gasten. Ze mogen direct mee naar de mancave. Een grote bar vult de ruimte, daarnaast staat een pooltafel. De grote hoekbank nodigt uit om urenlang series te kijken. Overal en nergens staan trofeeën en bekers. “Het wordt tijd voor een prijzenkast”, grapt Fred. Naast de hoekbank staat waar waar het nu echt om draait: de racesimulator. “Vanmorgen om 6.00 uur zat ik hier al mijn rondjes te rijden”, vertelt Dirk, gekleed in een

trainingspak van zijn sponsor ICON Amsterdam. “Dat is onderdeel van de ‘road to the grid’, de voorbereiding op het seizoen. Routine is belangrijk en daarom heb ik al heel wat uurtjes geracet vandaag.”

“ Bij schilderen komt veel techniek kijken ”

HOOGSTE COMPETITIE

Daan kent eigenlijk vooral de Formule 1 als het om racen gaat. Dus waar moet zij Dirk dan plaatsen? “Ik doe mee aan de Porsche

Mobil 1 Supercup, de hoogste toerwagencompetitie die er is. Een mooi platform, want we racen altijd voorafgaand aan de F1-race. Komend jaar hebben we acht races op circuits als Monza, Monaco, Spa-Francorchamps en Zandvoort. Ik kom ook uit in de Carrera Cup Duitsland, waarin we acht raceweekends en twee races per weekend hebben. Ik kijk er enorm naar uit, want ik rijd ook in een nieuwe Porsche 911 Cup met verbeterde aerodynamica en een krachtige 4 liter zescilindermotor.”

CARRIÈRE

Nu het iets technischer wordt, heeft Fred een prangende vraag: “Je komt uit een echte installatiefamilie, maar waarom heb je niet voor de techniek gekozen?” Dirk glimlacht: “Ik kom óók uit een echte racefamilie. Dat racen trok mij eigenlijk veel meer, daar zit mijn passie. Ik begon op mijn twaalfde met simracen en stapte over naar karten toen ik 15 was. Maar een racecarrière beginnen vraagt wel even wat anders dan het beoefenen van een stoere hobby. Natuurlijk heb je talent en doorzettingsvermogen nodig, maar minstens zo belangrijk

is een flink budget. Als coureur moet ik zelf mijn zitje bij het raceteam kopen. Hierdoor zijn ook alle kosten voor banden, brandstof, inschrijfgeld, engineer en monteurs voor mij. Je moet dus voldoende inkomsten binnenhalen om te kunnen racen. Voorafgaand aan het seizoen probeer ik daarom zoveel mogelijk sponsoren te vinden, die ik ook weer aandacht geef op mijn sociale mediakanalen. Doordat ik heel veel abonnees heb inmiddels, levert dat ook meer inkomsten op. Het is dus best hard werken, maar dat motiveert me ook. Want degene die het hardst werkt, zal winnen!”

TECHNIEK

Over winnen gesproken: hoe vaak pakte Schouten een grote prijs? Dirk: “De mooiste prijzen tot nu toe zijn de Monaco GP Rookie Winner van afgelopen jaar en in 2024 het kampioenschap in de Porsche Carrera Cup. Ik ga ervan uit dat er dit jaar weer een mooie prijs bij komt!”

“Om 6.00 uur reed ik hier al mijn rondjes”

Daan is benieuwd welke rol techniek speelt om races te winnen.

“Die is echt heel belangrijk”, stelt Dirk. “Daarom heb je heel veel contact met je engineer en monteur om je auto perfect te krijgen. Bijvoorbeeld over de stand van je wielen, de camber, maar ook over de afstelling van de achtervleugel en stabilisatorstang. Vooral voor de bochten maak je telkens andere

Dit is echt een geweldige dimmer

Dimmer LED

VRI-03

Ontdek VRI-03

• Flikkervrij dimmen – Van lage tot hoge dimniveaus

• Eenvoudig te installeren – Net als een gewone dimmer.

• Universele pasvorm – Algemene, niet-merkgebonden pasvorm voor gangbare framesystemen.

Wil je meer weten? Lees meer op plejd.nl

“Ik moet zelf mijn zitje bij het team kopen”

afwegingen. Of ik hier voldoende technische kennis van heb? Haha, je leert het vanzelf door er iedere keer mee bezig te zijn. Ik probeer nu al in de racesimulator de juiste afstelling te vinden en daarna gaan we het in trainingen op het circuit verder verbeteren.”

DOEL

Fred is benieuwd welk doel Dirk voor zichzelf stelt. “Allereerst wil ik Super Cupkampioen worden. Het lijkt me heel gaaf om daarna 24-uursraces te doen. Het samenspel met je team en de strategie daarachter zijn echt weer heel anders dan de races die ik nu rijd. Racen is echt all-in: je moet in topconditie zijn, keihard trainen in het racen en tegelijk hard werken om het financieel te kunnen blijven doen. Mijn doel is uiteindelijk om er ook echt goed geld

mee te verdienen. Dus je begint omdat het je hobby is, maar het is nu zo prestatiegericht geworden dat het soms wat moeilijker is om ervan te genieten. Dat vraagt bewustwording dat het heel speciaal is wat ik doe.” En zien we Dirk na een mooie racecarrière toch nog bij een installatiebedrijf?

Grappend: “Net als mensen in de installatiebranche houd ik van hard werken, maar ik doe dat beter op een ander gebied.”

DIRK OP SOCIALS

Dirk bedacht in zijn eerste jaar iets nieuws: hij filmt iedere race vanuit de auto. De beelden op zijn social media werden steeds populairder, met in 2023 regelmatig meer dan 100.000 views. “Op social media werd nog bijna niets gedeeld van de racewereld. Ik geef het publiek een mooi inkijkje, en dat slaat echt aan. Intussen combineer ik het racen dus eigenlijk met een baan als content creator en influencer.” Zijn YouTubekanaal heeft meer dan 445.000 abonnees, op Instagram tikt hij bijna de 400.000 volgers aan en ook zijn TikTokpagina groeit in populariteit.

Slim vernieuwen:

Sligro Roosendaal transformeert stap voor stap met Jacobs Elektro en Stago

In Roosendaal onderging Sligro een grootschalige vernieuwing van de elektrotechnische installatie.

Een project met extra uitdagingen, want de vestiging bleef gedurende het volledige traject operationeel.

De uitdaging: een totale vernieuwing terwijl de winkel open bleef

Om dat soepel te laten verlopen, werkte Jacobs Elektro met de kabeldraagsystemen van Stago. Dankzij een strakke planning, nauwe samenwerking met Rexel en de technische flexibiliteit van het systeem werd elk onderdeel van de installatie volgens plan opgeleverd, zonder dat de deuren ook maar één dag hoefden te sluiten.

Het resultaat: een vernieuwde locatie waar planning en techniek perfect samenkomen

De samenwerking tussen Jacobs Elektro, Rexel en Stago resulteerde in een volledig vernieuwde, toekomstbestendige elektrotechnische installatie, gerealiseerd zonder verstoring van de dagelijkse operatie. Tijdens het evaluatiegesprek met de vestigingsmanager van Sligro werd nog eens duidelijk hoe zorgvuldig de uitvoering is verlopen: minimale overlast, maximale efficiëntie en een zichtbaar resultaat dat bijdraagt aan de uitstraling en functionaliteit van de vestiging.

De oplossing: flexibiliteit en samenwerking

De keuze voor de kabeldraagsystemen van Stago bood precies die zekerheid. Het volledig klikbare systeem maakte een snelle en nette montage mogelijk, zelfs onder tijdsdruk.

Bovendien konden de systemen eenvoudig worden aangepast aan de verschillende projectfases.

“Het fijne aan Stago is dat het gewoon een mooi product is om naar te kijken, zeker omdat we te maken hebben met een open structuur.”

Alex van der Voort, Projectleider Jacobs Elektro

Altijd leuk, die rapportjes over de installatiebranche.

Ik kreeg er laatst weer twee op mijn bureau gelegd, door Marjolein van de administratie. Uit die van het Management Centrum Nederland blijkt dat de installatiebranche maar blijft groeien. De omzetgroei in 2024 was 9 procent, naar bijna 36 miljard euro. Eigenlijk best opvallend, want dat is al het zevende jaar op rij met een gemiddelde groei van 10 procent.

In dat rapport stonden ook andere opvallende cijfers. We klagen wel eens dat er steeds minder mensen werken in de installatiebranche. Maar dat klopt dus niet. In 2024 kwamen we uit op bijna 195.000 medewerkers. Een stijging van 2,5 procent ten opzichte van de 190.000 in 2023. Lang niet genoeg om de krapte op de arbeidsmarkt op te vangen. Maar het zijn er in ieder geval weer meer. En we zijn beslist niet minder hard gaan

Al zeven jaar op rij 10 procent omzetgroei

132 overnames

In twee jaar tijd

Henk vindt het altijd interessant als er weer cijfertjes over de branche worden gepresenteerd. Dit voorjaar kwamen er weer twee rapporten uit. Van Management Centrum Nederland en Aeternus Corporate Finance. Ze bevestigingen dat het erg goed gaat met de markt, maar ook dat er wel erg veel overnames zijn.

werken. Want de arbeidsproductiviteit per fte steeg van 186.000 euro in 2023 naar 195.136 euro. Ook werd gekeken naar de onderverdeling van de omzet. Bijna de helft van de omzet in de technische installatiebranche (47 procent) wordt gerealiseerd in de utiliteitsmarkt. De woningbouw is goed voor 28 procent, gevolgd door de industrie (13 procent) en de infrastructuur (12 procent). Daarbij is het zo dat de elektrotechniek met 54 procent het grootste aandeel heeft, gevolgd door klimaattechniek (13 procent) en sanitair (10 procent).

Overnames

In het rapport van Management Centrum wordt ook ingegaan op de overnamegolf die op dit moment gaande is in de branche. Inmiddels is 42 procent van de totale brancheomzet in handen van 53 bedrijven. Met name het aantal middelgrote bedrijven is afgenomen: met 5 procent. Dat laatste wordt ook onderstreept door een recent rapport van Aeternus Corporate Finance dat ik laatst inkeek. Bij elkaar opgeteld zijn er in 2024 en 2025 maar liefst 132 overnames geweest. Opvallend is dat 20 procent van die overnames is gedaan door buitenlandse investeerders.

Nederlandse installatiebedrijven zijn dus erg interessant in het buitenland. En dat is ook niet zo verwonderlijk als je kijkt naar hoe goed het gaat met de markt. In dat rapport van Aeternus stond trouwens ook nog een ander opvallend weetje: de installatiequote is de afgelopen jaren sterk gestegen. In de woningbouw van 14 naar 24 procent en in de utiliteitsbouw van 29 naar 45 procent, in twaalf jaar tijd. De verwachting is dat het aandeel van de installatie in de bouw de komende jaren verder doorzet. Ook als het gaat om de omzetverwachtingen zit het wel goed, aldus het rapport, dat voor de komende jaren een groei van tussen de 1,5 en 2,5 procent voorspelt. Alleen maar mooie cijfers dus!

Uitbreiding distributiecentrum

Bausch+Lomb in Aalsmeer

Slimme zones zorgen voor stabiel klimaat

Het distributiecentrum van Bausch+Lomb in Aalsmeer is allesbehalve een standaard magazijn. Tussen transportbanden en stellingen werkt Batenburg Installatietechniek uit Twello aan een installatie waarin klimaatbeheersing en elektrotechniek naadloos samenkomen. Henk en Fred nemen een kijkje.

De toekomstige receptie en kantoren zijn nog leeg. Ze vormen tijdelijk het ‘hoofdkwartier’ van Batenburg Installatietechniek. In de hallen daarnaast wordt namelijk de laatste hand gelegd aan een nieuw distributiecentrum van lenzenfabrikant Bausch+Lomb in Aalsmeer. Henk en Fred worden ontvangen door projectleider Frank Oostewechel en regeltechnicus Stan Jentink van Batenburg Installatietechniek. Uitvoerder Lars Neuleman schuift tussendoor ook even aan. Hier in de bestaande hallen van Bausch+Lomb wordt op dit moment een volledig geautomatiseerd magazijn gerealiseerd. De bedrijvigheid is vandaag groot. Het gezelschap gaat meteen op pad om een rondje te maken. Henk kijkt omhoog naar de luchtkanalen en kabeltracés. Fred wijst naar grote meterkasten. “De installatie hier is erop gericht om deze hal constant op ongeveer 21 graden te houden”, heeft hij gehoord.

REGELTECHNICUS

STAN JENTINK

Totaaltraject

Batenburg Installatietechniek verzorgt op deze locatie de complete klimaat-, lucht-

behandelings- en elektrotechnische installaties. Het bedrijf pakt het totale traject op: van advisering en engineering tot levering, nazorg en montage. Inclusief aanpassing en uitbreiding van het gebouwbeheersysteem, waarin straks alle installaties samenkomen. Batenburg werkt daarvoor nauw samen met een ander technologiebedrijf. Samen met Stan geeft Frank tekst en uitleg tijdens de wandeling door het grote distributiecentrum. De tocht gaat onder andere langs de verdeelkasten en kabelroutes. Maar ook het dak op, waar de luchtbehandelingsinstallaties staan. Henk wil weten wat hier precies gebeurt. Frank: “We bouwen in deze hallen een uitbreiding op de bestaande installatie voor een nieuw geautomatiseerd proces. De ruimtes worden verwarmd en gekoeld met fancoilunits die zijn aangesloten op een centraal lucht-water warmtepompsysteem. De warmte en koude worden opgewekt door twee bestaande lucht-water warmtepompen met een tweepijpssysteem

3D ALS BASIS VOOR CLASHVRIJ BOUWEN

De hal moet op 20 tot 21 graden blijven

en één nieuwe vierpijps warmtepomp. Die nieuwe warmtepomp kan tegelijkertijd verwarmen en koelen. Dat vraagt zorgvuldigheid. Onlangs hebben we bijvoorbeeld nog een zware voedingskabel getrokken naar de compressorruimte en de koelruimte. Dat zijn flinke afstanden die je in bestaande bouw goed moet plannen.”

Constante temperatuur

De lat ligt hoog bij opdrachtgever Bausch+Lomb. Een stabiel binnenklimaat is voor het bedrijf cruciaal. “Wat komt daarbij kijken?” vraagt Fred.

Stan: “De hal moet continu op 20 tot 21 graden worden gehouden. In de adviesfase is daarom gewerkt met simulatieberekeningen van interne warmtelasten, onder meer afkomstig van robots en transportinstallaties. Dat heeft geleid tot de beslissing om het centrum in verschillende klimaatzones te verdelen. Dat was nodig omdat de omstandigheden per deel van de hal sterk verschillen. Bij laaden losdeuren gaat regelmatig warmte of kou verloren door openstaande deuren. In andere delen produceren robots en transportinstallaties juist warmte. Door per zone continu te meten en bij te sturen, kan het klimaat nauwkeurig worden geregeld.”

Stan praat honderduit. Opvallend is dat hij pas anderhalf jaar bij Baten-

De complete engineering van het project is in 3D uitgewerkt. Dat was geen overbodige luxe, vertelt projectleider Frank Oostewechel. “In de bestaande hal komen installaties van meerdere partijen samen: klimaat, sprinkler, elektrotechniek en de procesautomatisering.” De ruimte wordt volledig volgebouwd met transportbanden, spanningsrails en stellingen. In het 3D-model zijn alle installaties op elkaar afgestemd, zodat knelpunten vroegtijdig zichtbaar werden. “Zo voorkom je clashes. Een clash ontstaat wanneer leidingen, kabeltracés of installaties elkaar in de praktijk kruisen of blokkeren. Juist in bestaande bouw is die digitale voorbereiding essentieel. Dat is hier heel goed gegaan.”

burg werkt. Henk vindt het knap dat Stan als jonge regeltechnicus - hij is 21 - verantwoordelijk is voor zo’n groot project. Stan: “Het is het grootste project dat ik tot nu toe doe. Dat ik na anderhalf jaar al verantwoordelijk ben voor de regeltechniek, daar ben ik trots op.” Batenburg heeft bij deze ‘klus’ met strakke planningen te maken. Frank: “Een besturingskast komt

Jij investeert in werkplezier

Wij helpen met praktische workshops

Ontdek ons aanbod voor hr-professionals en p&o’ers. Ga naar www.wij-techniek.nl/hr-en-p-o

BEVESTIG. CLIP. KLAAR.

Deze Mepac flexbuis-spijkerclip is speciaal geschikt voor het strak bevestigen van flexbuizen met een diameter van 16 tot en met 19 mm. Door de gecentreerde rib aan de binnenzijde worden flexbuizen perfect vastgeklemd, wat zorgt voor een betrouwbare bevestiging.

Dankzij het ontwerp met een enkele rib die over de volledige omtrek loopt, is deze clip universeel te gebruiken voor vrijwel alle verschillende typen flexbuizen, waardoor je geen aparte clips nodig hebt voor verschillende buizen. Daarnaast maakt de slankere vorm van deze beugel hem uitermate geschikt voor gebruik in sleuven. De clip is verkrijgbaar in een spijker- en schroefvariant, zodat er voor iedere ondergrond een passende oplossing is. Voor jou als installateur betekent dit: minder kans op fouten, sneller werken en een strak eindresultaat. Bovendien direct uit voorraad leverbaar.

MEER INFO: WWW.MEPAC.NL

Met één gecentreerde rib past hij op alle flexbuizen, ongeacht de ribafstand

bijvoorbeeld uit Oostenrijk deze kant op. Dan hebben wij maximaal vijf dagen om de voedingskabel aan te sluiten, te certificeren en in te meten.”

Elektrotechniek

Hoewel de nadruk bij dit project op klimaat en luchtbehandeling ligt, speelt elektrotechniek een cruciale rol. Alle automatiseringspanelen worden gevoed vanuit de installaties van Batenburg. Dat betekent het ontwerpen van verdeelkasten en het trekken van zware voedingskabels. Lars: “Het volledige gebouw is grotendeels

Op de

geautomatiseerd. Zonder goede elektrotechnische infrastructuur werkt niets. We leveren alle voedingen voor de panelen en zorgen dat alles veilig en gecertificeerd wordt opgeleverd. Bij het aansluiten werken we volgens een vaste veiligheidsprocedure met lockout-tagout, zodat andere partijen veilig verder kunnen werken.”

Henk en Fred zijn onder de indruk. Het werk bevindt zich in de laatste fase, constateren ze.

Frank: “Het in bedrijf stellen is begonnen en het gebouwbeheersysteem wordt verder geconfigureerd en getest, zodat alle

installaties straks integraal worden aangestuurd.” Bij Stan overheerst trots. “Het is mooi om te zien hoe alles samenkomt. Van simulatieberekeningen tot het daadwerkelijk inregelen van de installaties. Dan loop je hier door de hal en weet je: dit werkt omdat wij het zo hebben ontworpen en gebouwd.”

HENK: “Mooi om te zien hoe klimaat, luchtbehandeling en elektrotechniek hier echt één geheel vormen en hoe strak alles op elkaar is afgestemd.”

FRED: “En dat dit in bestaande bouw is gerealiseerd, met zulke duidelijke eisen rond temperatuur en planning, maakt het alleen maar knapper.”

HENK: “Zeker als je bedenkt dat een jonge regeltechnicus hier de verantwoordelijkheid draagt. Hij is pas 21 jaar. Dat vind ik heel bijzonder.” FRED: “Precies, en dat laat zien hoeveel vertrouwen er is binnen het team en hoe goed de samenwerking hier heeft gewerkt. De mensen van Batenburg Installatietechniek leveren mooi werk.”

JAAR WEL

Maikel Boele DE DAG VAN ELEKTROTECHNICUS

Anderhalf jaar geleden schreef hij zijn bedrijf Maikel Boele Elektrotechniek officieel in bij de Kamer van Koophandel. Vorig jaar haalde Maikel Boele (36) al de finale van de wedstrijd Monteur van het Jaar.

UUR

6.45 UUR

“Ik woon samen met mijn echtgenote Manon in Vinkeveen. We hebben zes kinderen: Jason (16), Dylano (10), Floris (8), Silvian (3), Yoep (2) en Wiebe (4 maanden). Manon helpt ze ‘s morgens op weg. Ik ontbijt en ga daarna de deur uit. Dit keer rijd ik meteen naar de klus in Hilversum.”

“Vandaag werken we op Landgoed Zonnestraal, aan een project waar we de complete elektrotechnische installatie verzorgen. Dat betekent voorbereiden, controleren en meewerken met de rest van het bouwteam. Het is een bijzonder project, omdat het gebouw monumentaal is. Het stamt uit 1928. Ik pak eerst materiaal uit de zeecontainer waar leveranciers de spullen in zetten.”

“Ik heb jarenlang bij mijn vader in het bedrijf meegewerkt, tot ik voor mezelf begon. Inmiddels hebben we al vier medewerkers. Ik wil er ieder jaar wel eentje bij hebben. Thijmen is een leerling die werken en studie combineert: bbl. Hij is nu met een stopcontact bezig. Ik begeleid hem.”

“Rond 12.30 uur lunchen we samen. Ik heb de koffie gezet. Het mooie is dat onze disciplines hier allemaal samenkomen. Wij verzorgen de totale E-installatie, ook alarm, camera’s en toegangscontrole. De samenwerking met de aannemer verloopt heel prettig. Het is een klus die ons als bedrijf op de kaart zet.”

“Dit is een bijzonder project, omdat we ook regelmatig controle krijgen. In een monument gelden strenge regels. Zelf help ik ook graag mee. Mijn medewerkers zijn allemaal elektromonteur, maar hebben ook een eigen specialisme. Zoals Casper, hij weet veel van beveiliging. Samen bekijken we een tekening om te bepalen wat er moet gebeuren.”

IN HENK & FRED? JIJ

“Ik werk zelf mee. Op maandag en dinsdag doe ik meestal montagewerk en help ik de jongens op de projecten. Dat vind ik leuk om te doen. De rest van de week ben ik bezig met service, storingen en regelzaken, maar die afwisseling maakt het werk interessant.” 12.30 UUR 14.30 UUR 10.00 UUR 11.15 UUR 16.00 UUR

Wil jij ook eens een werkdag gevolgd worden door Henk & Fred?

“Nog even een kast afmeten en daarna naar huis. Rond vijf uur staat het eten op tafel. Daarna is het tijd voor de kinderen. Soms lees ik nog een verhaaltje voor. Later doe ik nog een uurtje administratie. Als er tijd over is, rommel ik wat in de schuur of ga ik met de hond naar buiten.”

Of wil je met je bus of hobby in ons blad? Mail ons dan op redactie@henkenfred.nl

Misschien sta jij de volgende keer dan wel in ons magazine!

De nieuwe standaard draaidimmer voor elk budget

JUNG design – JUNG dimmer! De nieuwe draaidimmer led met drukwisselschakelaar (1735DD) wordt eenvoudig geïnstalleerd met een 2-draadsaansluiting zonder nul en kan daardoor eenvoudig een schakelaar vervangen zonder extra draden te hoeven trekken. In de bekende JUNG kwaliteit – Made in Germany.

De voordelen op een rij: 2-draadsaansluiting zonder nul 3 – 200 W fase-afsnijd dimprincipe

Voor eenvoudige installatie in enkelpolige-, wissel- of kruisschakelingen

Inschakelen met lampsparende softstart

Maximale- en minimale lichtsterkte vast instelbaar

Elektronische kortsluitbeveiliging

INDIVIDUELE REGELING MAAKT HET VERSCHIL

Van renovatie tot cascade-opwekking

Gestapelde woningbouw vraagt om slimme warmteconcepten. Als installateur weet je: collectieve opwekking staat of valt met de regeling in de woning. De afleverset bepaalt comfort, veiligheid én uitvoerbaarheid op de bouw. Dáár wordt de energieprestatie gerealiseerd.

In bestaande bouw heb je te maken met beperkte schachtruimte, bestaande radiatoren en bewoonde situaties. Toepasbaarheid, compacte inbouw en montagesnelheid zijn dan doorslaggevend. De WS-GTA DUO is ontwikkeld voor lage temperatuur distributie in renovatieprojecten.

Tapwater per woning naverwarmd

“Tapwater wordt per woning elektrisch naverwarmd en alleen bij afname. Zo blijft de collectieve opwekking stabiel en energiezuinig op laag temperatuurniveau draaien. Doordat de temperatuurregeling van het afgiftesysteem buiten de set plaatsvindt, is de unit compact en passend in bestaande kasten of meterruimtes. Werk je met hogere distributietemperaturen of zonder elektrische naverwarming? Dan biedt de WS-GTA Trend uitkomst: extreem compact en ideaal voor renovatie in bewoonde staat, waar minimale overlast en snelle installatie centraal staan”, licht technical sales engineer Arthur Emmen toe.

Maximale functionaliteit en schaalbaarheid in nieuwbouw In nieuwbouw en hoogwaardige renovatie verschuift de focus naar flexibiliteit, comfort en toekomstbestendigheid. De WS-DUO T Premium biedt hierin maximale functionaliteit. “Geschikt voor lage temperatuur distributie, met collectieve voorverwarming en individuele tapwaterbereiding via elektrische naverwarming tot 60 graden. Zonder voorraad, zonder tapwatercirculatie en dus legionellaveilig en met minimale warmteverliezen”, zegt Emmen.

Warmtepompen in cascade schakelen

Dankzij de geïntegreerde mengpomp sluit je direct aan op het afgiftesysteem. De set is toepasbaar in vierpijpsconcepten, waardoor verwarmen en koelen onafhankelijk functioneren – ideaal bij verschillen in oriëntatie en bezonning. In combinatie met cascademodules schaal je het opwekkingsvermogen eenvoudig op gebouwniveau. “Door meerdere warmtepompen in cascade te schakelen, optimaliseer je rendement, bedrijfszekerheid en vermogensafstemming per project. Zo verbind je centrale opwekking en individuele regeling in één doordacht, praktisch installeerbaar systeem. Efficiënt in opwekking, betrouwbaar in regeling en klaar voor de eisen van vandaag én morgen”, besluit Emmen.

GOED GESPREK EEN MET

WALDO CONSEN EN

ERIK LINTHORST

VAN LINTHORST WORLD

“Werkplezier zit in ruimte om zelf keuzes te maken”

Hoe bouw je aan een werkgeversmerk op zo'n manier dat mensen trots zijn op hun vak én blijven groeien? Bij Linthorst World is dat een bewuste strategie. Directeur HR Waldo Consen en algemeen directeur Erik Linthorst vertellen over werkgeluk en ontwikkeling in een bedrijf dat transformeert van installatiespecialist naar energieregisseur.

ZIJN WERKNEMERS IN DE INSTALLATIEBRANCHE TE WEINIG TROTS OP HUN WERK?

Waldo (links): “Ik denk niet dat er een gebrek aan trots is. We bewegen ons in een bescheiden branche. Dat zie je ook terug in ons vak. We stoppen techniek weg in wanden en boven plafondplaten, terwijl het ongelooflijk mooi werk is. Mensen zijn daar best trots op, maar ze schreeuwen het niet van de daken.”

JE BENT NU EEN JAAR DIRECTEUR HR BIJ LINTHORST. HOE STOND HET ERVOOR MET DIE TROTS VAN WERKNEMERS TOEN JE BEGON?

Waldo: “Ik trof hier medewerkers die zich heel bewust zijn van wat ze doen bij klanten. De trots zit vaak meer onder de oppervlakte. Wat mij vooral opviel, is de sterke gemeenschapszin. Mensen voelen zich hier verbonden met elkaar en met het bedrijf. Dat is iets wat je niet overal ziet en dat heeft alles te maken met het familiebedrijf dat Linthorst World is.”

WELKE KANSEN LIGGEN HIER OP HET GEBIED VAN PERSONEEL?

WAT VINDT DE KLANT DAARVAN?

Erik: “Onze monteurs worden bij klanten gezien als verlengstuk van de organisatie. Het komt regelmatig voor dat klanten vragen om een specifieke chef-monteur, omdat die zo goed past bij hun manier van werken. Die monteur denkt mee, adviseert en wordt volwaardig betrokken, niet alleen als uitvoerder.”

HOE DRAGEN JULLIE HET FAMILIEGEVOEL UIT?

Erik: “Hier voel je dat je onderdeel bent van het geheel. We hechten waarde aan onderlinge relaties.”

Erik:

“Een jonge monteur hoeft niet altijd mee te lopen met een oude rot“

Erik (rechts): “We leggen verantwoordelijkheid laag in de organisatie neer. Mensen hebben hier niet alleen een baan, maar ook een loopbaan. Ze hebben veel vrijheid om zelf richting te geven aan wat ze doen en wat bij hen past. Die vrijheid gaat hand in hand met verantwoordelijkheid. We schrijven niet voor hoe iets moet, maar geven een opdracht en zeggen: geef daar samen invulling aan. En ja, dan mag er ook best een keer wat misgaan.”

Waldo: “Dat begint al bij de werving en de manier waarop mensen binnenkomen. We zorgen voor een warme ontvangst, een goede introductie en begeleiding op de werkplek. Mensen moeten vanaf het eerste gesprek voelen dat er aandacht is voor wie ze zijn. We groeien, maar we willen niet onpersoonlijk worden. Dat merken onze medewerkers, de mensen die we inlenen, maar ook iedereen die vanuit een opleiding bij ons ervaring opdoet.”

Erik: “Een voorbeeld is dat de begeleiding van stagiaires bij Linthorst niet automatisch gekoppeld is aan oudere medewerkers. Het idee dat een jonge monteur altijd moet meelopen met een oude rot in het vak, laten wij bewust los. Juist door jonge medewerkers samen te laten werken met collega’s die nét een stap verder zijn, ontstaat herkenning, motivatie en verbinding.”

LINTHORST ALS ENERGIEREGISSEUR

Linthorst World is een snelgroeiende groep van vijf familiebedrijven die samenwerken aan de versnelling van de energietransitie. Tot de groep behoren Linthorst Techniek, Linthorst Flexpower, Tecco Techniek, Linthorst Techno Centre en Linthorst Energy. Met meer dan vijfhonderd medewerkers ontwikkelt, bouwt, beheert en exploiteert

Linthorst World duurzame energiesystemen. Als energieregisseur houdt de groep als een van de weinige technische bedrijven in Nederland alle disciplines in eigen hand: van advies en installatie tot energieopwekking, -opslag, exploitatie en warmtelevering. Innovatie, eigen technologie en vakmanschap staan daarbij centraal. Linthorst World is actief in Nederland, Duitsland en België.

WELKE STAPPEN ZIJN HET

AFGELOPEN JAAR ALLEMAAL GEZET?

Waldo: “Werkgeluk en vitaliteit waren vroeger losse onderdelen. Die hebben we nu geïntegreerd in één programma. Daardoor is het voor iedereen duidelijker waarom we inzetten op activiteiten die hieraan bijdragen.”

Erik: “Ontwikkeling begint bij opleiding. We leiden veel mensen zelf op, vaak al vanaf jonge leeftijd. Iedereen die bij ons binnenkomt, krijgt perspectief. Mensen die niveau 3 afronden, bieden we standaard de mogelijkheid om door te gaan naar niveau 4. Ongeveer de helft doet dat ook. Daarna ontstaan keuzes: ga je richting service en onderhoud, technisch beheer, engineering of bijvoorbeeld meet- en regeltechniek? Die keuzes begeleiden we heel bewust. En omdat we een groot bedrijf zijn, vind je al die richtingen hier terug. Dat is handig.”

WAT IS OP DIT MOMENT DE BELANGRIJKSTE ROL VAN

LINTHORST WORLD BINNEN DE ENERGIETRANSITIE?

Erik: “Die rol ligt bijvoorbeeld bij Linthorst Flexpower. Dat bedrijf verbindt onze familiebedrijven en maakt het mogelijk om actief te handelen op de energiemarkt. Zo kunnen we energie slim sturen, op momenten dat het nodig is. Door de drukte op het stroomnet en de hoge energieprijzen zien wij flexibiliteit als de sleutel om de energietransitie te versnellen. Denk aan grote warmteopslag, warmtepompen voor hoge temperaturen en een slim systeem dat energieverbruik en -opwek goed op elkaar afstemt.”

LUKT HET OM NIEUWE

WERKNEMERS TE VINDEN IN DEZE

KRAPPE ARBEIDSMARKT?

Erik: “Het is uitdagend. Iedereen vist in dezelfde vijver, zeker als het gaat

om technisch geschoolde mensen. Onze bekendheid helpt. Linthorst staat bekend als innovatief familiebedrijf. Ook zij-instromers zijn welkom. We investeren daarbij veel in opleiding, omdat je anders simpelweg niet voldoende mensen krijgt.”

MISSCHIEN HELPT HET OOK MEE

DAT JULLIE REGELMATIG IN DE SCHIJNWERPERS STAAN?

Erik: “Ja, dat helpt zeker. We hebben verschillende prijzen gewonnen en zijn regelmatig genomineerd. Zo ontvingen we een prijs voor het meest innovatieve warmtenet, werden we opgenomen in de KVK Top 100 en ontvingen we een nominatie voor Installatiebedrijf van het Jaar. Maar het gaat ons niet om het winnen op zich, het helpt wel om te laten zien wat we als bedrijf in huis hebben.”

JULLIE HEBBEN DIVERSE CAMPAGNES OPGEZET OM PERSONEEL TE VINDEN?

Waldo: “Zoals ‘Collega’s die je vrienden worden’. Die campagne sluit

WALDO

CONSEN (LINKS) EN ERIK LINTHORST

Waldo:

“Mensen willen weten met wie ze werken en waarvoor”

aan bij wie wij zijn. Betekenisvolle relaties zijn een belangrijk onderdeel van werkgeluk. Mensen willen weten met wie ze werken en waarvoor. Met sociale mediacampagnes als ‘Invloed op hoe techniek werkt’ laten we zien wat je hier daadwerkelijk doet en hoeveel invloed je hebt op je werk.”

HOE GAAN JULLIE OM MET PARTTIME WERKEN?

Erik: “Vier dagen werken is geen probleem. Twee dagen wordt lastiger, maar we kijken altijd naar de situatie. Of het nu gaat om jonge ouders of oudere medewerkers die rustiger willen werken. We willen dat mensen gezond hun pensioen halen. Dat is in ieders belang.”

HOE KIJKEN JULLIE TEGEN HET PERSONEELSTEKORT IN DE BRANCHE AAN?

Erik: “Daar maak ik me zorgen over. We roepen dat we mensen nodig hebben, maar bieden niet genoeg stage- en leerplekken. Jongeren kunnen soms geen plek vinden. Dat is kortetermijndenken. Opleiden kost geld, maar als je het niet doet, wie doet dan straks het werk? Wij bieden in

“KIJKEN WAAR AI EEN MEERWAARDE HEEFT”

Linthorst World verkent op dit moment actief hoe AI kan bijdragen aan slimmer en efficiënter werken. Directeur Erik Linthorst: “We onderzoeken waar AI toegevoegde waarde kan hebben binnen processen, van softwareontwikkeling en energievoorspelling tot het analyseren van documenten en data. AI wordt daarbij alleen ingezet als het daadwerkelijk bijdraagt aan betere dienstverlening voor klanten en ondersteuning van medewerkers. Er is bewust gekozen voor een centrale aanpak, zodat toepassingen beheersbaar blijven en kennis niet versnipperd raakt. AI vervangt bij Linthorst geen mensen, maar ondersteunt hen. Op dit moment zitten we nog in een onderzoekende fase; de focus ligt daarbij op procesoptimalisatie, data-analyse en kennisborging.”

ieder geval wel voldoende stageplekken. Opleiden is voor ons geen bijzaak, maar een kerntaak en een verantwoordelijkheid richting de regio. Ik ben ook voorzitter van IW Noord-Oost en Flevoland. Als bedrijven moeten we verantwoordelijkheid nemen.”

Verwarmen nieuwe stijl

ALLE KANTEN OP MET DE AIRCO

Je kunt het een nieuwe werkelijkheid noemen. Daar las ik over. Een groeiende groep Nederlanders gebruikt de airco ook voor verwarming. Dat blijkt uit onderzoek van kennisinstituut TNO onder meer dan drieduizend Nederlanders. Gemiddeld 85 procent van de huishoudens met een vaste airco gebruikt deze voor verwarming. De verwachting is dat dit in de toekomst verder toeneemt, ook al vinden mensen het geluid van de airco niet fijn. Het Centraal Bureau voor de Statistiek berekende trouwens dat Nederlanders de voorbije jaren zo’n 250.000 vaste airco’s per jaar lieten installeren. De groei zou moeten worden meegenomen bij het te voeren beleid, advi-

GEBROM IS GELUID

VAN

DE GROEI

seert TNO. Het kennisinstituut wil onderzoeken of aircogebruik voor verwarming in het kader van de energietransitie moet worden aangemoedigd. Het gebruik piekt in de avond, tussen 18.00 en 23.00 uur. Dit vergroot de belasting op het elektriciteitsnet. Netbeheerders hebben gezegd dat de piek in de elektriciteitsvraag voor verwarming in de winter een belangrijke oorzaak is voor netcongestie, met name die tussen 16.00 en 21.00 uur. Tja. Linksom of rechtsom zullen we gaatjes moeten vinden voor de grotere vraag naar stroom, lijkt me. Laat de multifunctionele airco een motor zijn voor het verkennen van nieuwe mogelijkheden. Het gebrom moeten de gebruikers dan maar op de koop toenemen. Het is het geluid van de groei.

“OVERHEID

STIMULEERT

TE WEINIG”

GEDRAGSBELEID

Daan: “Dit zag ik laatst. De Wetenschappelijke Klimaatraad (WKR) doet aanbevelingen voor effectiever beleid gericht op duurzaam gedrag en adaptatiegedrag. De Rijksoverheid laat hierin steken vallen, stelt de WKR. Zo zouden consumenten niet genoeg gemotiveerd worden voor de aanschaf van een warmtepomp. Met een beperkt aantal leefstijlaanpassingen haal je een CO2-reductie van zo’n 17 megaton en benader je de klimaatdoelen van 2030, zegt de raad. Vind ik toch weer een prik voor de overheid.”

WARMTEPOMPKOSTEN IN HUURHUIS HALVEREN

Woningcorporaties, installateurs en fabrikanten van warmtepompen willen de verduurzaming van sociale huurwoningen flink goedkoper maken.

Techniek Nederland, corporatiekoepel

Aedes, het ministerie van Volkshuisvesting en vier andere partijen stelden daarvoor een intentieverklaring op.

Het beoogde doel: een halvering van de totale levensduurkosten van warmtepompen en een verlaging van de energielasten in de huurwoningen.

WILO OP ‘A-LIJST’

Met een plek op de ‘A-lijst’ van non-profitorganisatie Carbon Disclosure Project (CDP) krijgt de Wilo Groep, specialist in watertechnologie, erkenning voor transparantie in zijn klimaatrapportage. Wilo hoort bij de beste 4 procent van de circa 20.000 bedrijven die door de CPD zijn beoordeeld. De Wilo Groep streeft naar een vermindering van zijn absolute Scope 1- en Scope 2 emissies van 50 procent in 2030 en 90 procent in 2050, vergeleken met 2020.

SCHELL NEEMT KENNISCENTRUM IN GEBRUIK

Schell Water Technologies heeft een nieuw kantoor en experience centre in gebruik genomen in Almere. Te zien zijn onder meer slimme kranen, watermanagementsystemen, concepten voor legionellapreventie en hygiëne-oplossingen. “Bezoekers kunnen hier inzicht krijgen in het functioneren en toepassen van producten en ervaren hoe ze kunnen bijdragen aan veilig, duurzaam en efficiënt waterbeheer”, meldt een woordvoerder. Het centrum biedt ruimte aan systeemsimulaties, trainingen en adviestrajecten.

DRAAGVLAK

Daan: “Ik kom nog even terug op het advies van de klimaatraad. De raad tipt de overheid onder andere om mensen beter te betrekken bij beleids vorming en pleit voor rechtvaardigheid in gedragsbeleid. De WKR stelt dat veel mensen open staan voor klimaatbeleid als het rechtvaardig en mogelijk is. Ze verwach ten dat de overheid maatregelen neemt. Met andere woorden: promoot die warmtepomp.”

Circuit Zandvoort steeds zuiniger met energie

Duurzaamheid in de hoogste versnelling

De laatste Formule 1­editie in Zandvoort nadert. Wie denkt dat daar met het vertrek van de F1 de rust terugkeert, heeft het mis. Henk en Fred nemen een kijkje en zien een circuit dat volop in beweging is en steeds duurzamer wordt.

Henk en Fred zijn onderweg naar ‘Mascot Circuit Zandvoort’, zoals de officiële naam luidt. De mannen zijn beiden fervente liefhebbers van de Formule 1. Ze hebben afgesproken met trackmanager Niek Oude Luttikhuis. “Ik begreep dat hij een van de bedenkers is van de verlengde DRS-zone, de plek waar inhalen tijdens de Formule 1-races ineens wél kon”, zegt Fred. Henk knikt: “Maar ik ben vooral benieuwd hoe duurzaam dit circuit eigenlijk is. Zo’n Formule 1weekend vraagt volgens mij enorm veel stroom.”

Niek Oude Luttikhuis wacht de mannen op. “Trackmanager, wat houdt dat in?”, vraagt Henk. “Als trackmanager zorg ik dat het hele circuit klopt, van asfalt en veiligheid tot gebouwen en installaties”, vertelt Niek. “Tijdens de Formule 1-jaren begeleidde ik de complete verbouwing, van het eerste ontwerp tot de uitvoering en afstemming met alle betrokkenen.”

NIEK OUDE LUTTIKHUIS (MIDDEN)

Zandvoort, zes jaar geleden, veranderde veel voor het circuit, maar ook voor Niek. Fred wil er alles van weten. Niek: “Waar voorheen creativiteit nodig was om met beperkte middelen het circuit netjes en veilig te houden, kwam er ineens ruimte om al onze plannen ook echt uit te voeren. Extra veiligheid, nieuw asfalt, nieuwe vangrails: alles kwam samen. Niet alleen omdat het kon, maar omdat het moest. Als je Formule 1 wilt organiseren, moet alles kloppen. Dat gaf een enorme impuls.”

DRS-zone

“We besparen tienduizenden liters brandstof met ons middenspanningsnet”

Niek heeft deze bijzondere baan alweer 21 jaar. Tijdens zijn studietijd runde hij een raceteam met medestudenten. De liefde voor autosport bleef kriebelen. “Na mijn studie solliciteerde ik hier. In de loop der jaren ben ik meegegroeid met de organisatie en het circuit.” De komst van de Formule 1 naar

Een van de meest zichtbare voorbeelden is de inmiddels beroemde ‘kombocht’. “Want daar is DRS gekomen”, weet Henk. Niek: “Om inhalen mogelijk te maken was een effectieve DRS-zone nodig, maar het circuit kon niet simpelweg een recht stuk verlengen. Natuurgebied aan de ene kant, het dorp aan de andere. Ik heb een bouwkundige achtergrond en bedacht ‘s nachts, toen ik een keer wakker lag, de oplossing. Door de bocht te ‘komberen’, oftewel schuin te verhogen, konden zijdelingse G-krachten worden verminderd, bleef de druk van de auto op de weg behouden en daardoor werd DRS alsnog mogelijk. Het leverde een uniek stuk asfalt op.”

“

Hoe duurzaam is het circuit?”

Duurzaam

Henk is benieuwd hoe duurzaam het circuit is, met al die ‘benzineslurpende’ auto’s. Niek stelt dat duurzaamheid op Zandvoort zeker niet zomaar een marketingterm is. “Het is hier dagelijkse praktijk. We investeren al jaren in energiebeheer en slimme infrastructuur. Zonnepanelen leveren een groeiend deel van de benodigde stroom, met flinke uitbreidingsplannen voor de komende jaren. Opvallend is dat vraag en aanbod goed samenvallen: de piek in energiegebruik ligt in de zomer, precies wanneer de zon het meest schijnt. En vaak overdag. Terugleveren is nauwelijks nodig.”

LAATSTE EDITIE DUTCH GRAND PRIX

Ook het gebruik van milieuonvriendelijke generatoren is drastisch verminderd. Niek: “Dankzij nieuwe hoogspanningsaansluitingen van Liander - twee vaste middenspanningsaansluitingen van elk 2 megavoltampère - kan het grootste deel van grote evenementen draaien op het reguliere net. Alleen wanneer het nodig is, springen generatoren bij. Dat gebeurt automatisch en efficiënt via ons eigen middenspanningsnet. Het resultaat is dat tienduizenden liters brandstof worden bespaard tijdens de Formule 1-weekenden.”

Elektrische auto’s

Een andere duurzame maatregel is het gebruik van grijs water voor toiletspoeling bij de tribunes. Ook zijn alle ‘kantoorauto’s’ elektrisch en worden bezoekers gestimuleerd om duurzaam te reizen. “Tijdens de Formule 1-race bieden we 40.000 fietsparkeerplaatsen.” Niek vertelt dat op alle fronten wordt gekeken waar

De Dutch Grand Prix F1 op Mascot Circuit Zandvoort sluit dit jaar na zes edities definitief de Formule 1deuren. De Grand Prix keerde in 2021 na 36 jaar afwezigheid terug en groeide uit tot een van de populairste stops op de F1-kalender. De laatste race is op 23 augustus. In 2025 trokken de vier dagen van het raceweekend zo’n 305.000 bezoekers, met uitverkochte sessies en onder enorme publieke belangstelling. Coureur Oscar Piastri won dat jaar, voor Max Verstappen, die eerder maar liefst drie keer de beste was in Zandvoort.

stroom kan worden bespaard. “Wij meten alles. We analyseren op dit moment met partner ABB bijvoorbeeld de verschillende stroomstromen, van camera’s tot installaties en data. We weten precies wat er aan stroom binnenkomt, maar willen vooral weten waar die stroom naartoe gaat. Daarom hebben we tientallen tussenmeters geplaatst, van grote hoofdvertakkingen tot kleine deelinstallaties. Zo zien we waar het verbruik zit, waarom er ’s nachts nog stroom wordt gebruikt en waar we kunnen besparen. Het gaat ons niet alleen om meer opwekken, maar vooral om slimmer omgaan met de energie die we al gebruiken.”

Fieldlab in de duinen

Bijzonder is dat het circuit is uitgegroeid tot een proeftuin voor innovatie. Niek: “Studententeams testen hier nieuwe elektrische raceauto’s. Dit vinden we belangrijk. Zo help je innovatie vooruit.”

Niek neemt de mannen mee naar de regiekamer. “Hier worden tests gedaan met nieuwe

meetapparatuur. Op alle fronten werken we mee aan vooruitgang.” Hoewel de laatste Formule 1-editie nadert, blijft het circuit ook daarna springlevend, stelt Niek. “We houden zakelijke evenementen, vergaderingen, congressen en races in allerlei klassen. Er is hier altijd wat te doen. Het circuit heeft twaalf geluidsdagen per jaar waarop we wat meer geluid mogen maken. Met het wegvallen van de F1 komen er dagen vrij. Dat biedt ruimte voor nieuwe evenementen en andere raceklassen. Elektrisch racen speelt daarin een grote rol. Voor Formule E - elektrisch - heb je geen geluidsdagen nodig. Dat opent mogelijkheden, maar vraagt ook nieuwe voorzieningen. Wij zullen ons hier niet snel vervelen.” Henk en Fred zijn onder de indruk als ze weer in hun eigen bus stappen. “Er komt veel bij kijken op zo’n circuit”, zegt Henk, wanneer hij zijn gaspedaal flink intrapt.

Nieuwe kansen voor installateurs

Hitachi als runner-up

Hitachi Air Conditioning staat bekend als topmerk met betrouwbare technologie en een breed scala aan modellen voor huis en bedrijf. Sinds vorig jaar is het merk onderdeel van Bosch Home Comfort. Er zijn nieuwe, interessante oplossingen.

Voor installateurs is er goed nieuws. Je zoekt de beste oplossingen voor jouw projecten, of het nu gaat om comfortabele koeling, energiezuinige verwarming of beide. Met de Hitachi single en multisplit airco's heb je een betrouwbaar veelzijdig alternatief voor de modellen die je al kent. Deze hoogwaardige airco's leveren niet alleen efficiënte koeling, maar zijn ook uitermate geschikt voor comfortabele en energiezuinige verwarming, essentieel voor moderne woningen en kleine commerciële ruimtes. Perfect voor situaties waarin je naast elektra ook de klimaatregeling wilt aanbieden.

Hoogwaardige airHome series

Hitachi biedt in Nederland vooral residentiële en lichte commerciële HVAC-producten aan. De belangrijkste serie voor particulieren en kleine zakelijke toepassingen is de Airhome-serie, met diverse split-airconditioners die koelen, verwarmen en lucht reinigen:

• AirHome 400 – mid-range systeem met FrostWash technologie voor schonere lucht en goede energie-efficiëntie.

AirHome 600 – geavanceerder model met AQtiv Ion-luchtzuivering en zeer stille werking.

• De nieuwe AirHome 800-serie - het meest geavanceerde platform op dit moment, met nog betere prestaties bij lage buitentemperaturen, zeer hoge efficiëntie, uitgebreide luchtkwaliteitfuncties en Smart-home integratie.

Makkelijk verkrijgbaar, professionele ondersteuning

Gerd Vrieling, managing director van Nefit Bosch, benadrukt het belang van specialistische ondersteuning: “Voor deze specialistische koel- en verwarmingsproducten van Hitachi hebben we bewust gekozen voor gespecialiseerde kanalen. Dat is essentieel, want hier is specifieke technische kennis en ondersteuning vereist.”

Daarom zijn de Hitachi airHome airco's en airH2O warmtepompen in Nederland verkrijgbaar via HD Klimaatsystemen, zegt Vrieling. “Zij kunnen jou perfect adviseren en ondersteunen bij jouw projecten. Zo ben je verzekerd van de juiste productkeuze en professionele back-up.”

Bosch en Hitachi bundelen krachten

De Bosch Home Comfort Group heeft Hitachi Air Conditioning overgenomen. Dit maakt Bosch een van de grootste HVAC-spelers wereldwijd, met een verdubbelde productie- en ontwikkelcapaciteit. ‘Deze strategische zet brengt veel nieuwe mogelijkheden met zich mee voor productinnovatie en technische ondersteuning, waarvan jij als installateur uiteindelijk profiteert’, licht het bedrijf toe. ‘Te beginnen met de nieuwe airHome airconditioningsystemen.’

Meer info: hitachiaircon.com/nl

VLicht dat overtuigt van SG Lighting

Sense Velios als blikvanger

Bij de renovatie van het kantoor in Schiedam koos Elsenga

Installatietechniek bewust voor de Sense Velios van SG Lighting. Een project dat laat zien hoe hoogwaardige verlichting, samenwerking en vertrouwen samenkomen.

oor Elsenga Installatietechniek was de verbouwing van het eigen kantoor hét moment om kwaliteit tastbaar te maken. “Ons pand moest een visitekaartje worden”, vertelt David Macanovic. “Dan kies je voor verlichting die comfort, uitstraling én prestaties combineert.” Die keuze viel op de Sense Velios van SG Lighting. Het armatuur onderscheidt zich door zijn strakke vormgeving, hoogwaardige afwerking en zeer gelijkmatige lichtverdeling. Dankzij de lage verblindingswaarde en uitstekende lichttechnische specificaties voldoet de Velios ruimschoots aan de eisen.

Volgens Macanovic zit de kracht juist in die combinatie van design en performance. “Het licht is comfortabel, maar technisch ook

gewoon ijzersterk.” Door die sterke specificaties is de Sense Velios niet alleen geschikt voor kantoren en vergaderruimtes, maar ook voor toepassingen in scholen en zorgomgevingen, waar visueel comfort en betrouwbaarheid essentieel zijn. Boven de werkplekken is aanvullend gekozen voor de Inspire, die zorgt voor extra comfort en een prettige balans tussen direct en indirect licht.

Samenwerking die verder gaat

Volgens Macanovic zit de meerwaarde niet alleen in het product, maar juist in de samenwerking. SG Lighting wordt regelmatig betrokken bij het voortraject, van lichtadvies tot berekeningen en projectondersteuning. “SG denkt inhoudelijk mee. Dat maakt ons werk sterker en efficiënter.”

Die aanpak leidde tot meerdere gezamenlijke projecten, waaronder de luifelverlichting bij Rotterdam The Hague Airport.

Ook diverse buitenverlichtingsprojecten en het restaurant op de luchthaven – dat momenteel volledig met SG-verlichting wordt ingericht – onderstrepen het wederzijds vertrouwen. Leveringen verlopen via vaste partners en groothandels. Die schakel garandeert snelheid, beschikbaarheid en een soepel logistiek proces. Met de toepassing van de Sense Velios in het eigen kantoor laat Elsenga zien volledig achter de gekozen oplossing te staan. Voor Macanovic is het helder: “Als fabrikant, installateur en groothandel samenwerken vanaf het begin, ontstaat er licht dat niet alleen functioneert, maar echt overtuigt.”

Meer info: sglighting.net

Uit de koker van Prolumia: slimme SenseLink-lichtsturing voor led

Substantieel kostenbesparend voor installateur

Slimme verlichting wordt steeds meer de norm. Ook in algemene ruimtes in woongebouwen, in grote bedrijfsruimtes, in parkeergarages of zelfs op straat. Prolumia, producent van ledverlichting, richt zich specifiek op deze sectoren en ontwikkelde de slimme SenseLink-sensor. Het effect: verlichting brandt alleen waar nodig én armaturen zijn draadloos verbonden.

SenseLink van Prolumia doet wat slimme verlichting moet doen. Oftewel, ledlampen worden automatisch ingeschakeld als dat nodig is, uiteraard in de gewenste lichtsterkte. Maar SenseLink, dat dit voorjaar op de markt komt, heeft net dat beetje extra. De sensor denkt vooruit, volgt de route van iemand in een grote hal of trappenhuis en zorgt dat de lampen op zijn route vanzelf aan en ook weer uitgaan. En, misschien wel de belangrijkste feature van SenseLink: armaturen kunnen draadloos, zonder app, met elkaar communiceren. Voor de installateur heel interessant, denkt Ube Kodde, productmanager bij Prolumia. “Iemand komt een gang binnen. De eerste armatuur daar is voorzien van SenseLink, die detecteert de persoon en schakelt de verlichting in. De armaturen daarachter zijn met die eerste armatuur verbonden en schakelen gelijktijdig mee, een zogenaamde master/slave-installatie. Maar de kern van SenseLink is dat die connectie tussen de armaturen draadloos loopt. Dat is heel handig in renovatieprojecten, waar de kabelinfrastructuur doorgaans beperkt is. De installateur

hoeft dan geen nieuwe kabels te leggen. Maar ook in nieuwbouwprojecten kan het veel tijd en dus kosten besparen.”

Veilig

Een belangrijk gegeven is dat de armaturen communiceren via een 2.4 GHz radiofrequent-signaal (RF), oftewel een besloten circuit, los van het internet. Kodde: “Het is een volkomen veilig signaal, het kan niet van buitenaf worden beïnvloed. En we kunnen hierdoor ook armaturen uit verschillende stroomgroepen draadloos linken. Met bekabelde installaties kan dat niet.” Overigens is ook een bekabelde master/slave-installatie bij de meeste armaturen nog steeds mogelijk, benadrukt Kodde. “Het draadloze systeem is stabiel en zeer betrouwbaar, maar mocht een klant toch de voorkeur geven aan kabels, dan kan dat zeker.”

Besparing

De voordelen van SenseLink laten zich raden. Verlichting brandt alleen wanneer nodig en altijd op de gewenste sterkte. Alles werkt volledig automatisch en kan naar wens, met een eenvoudige

PROLUMIA

Prolumia bestaat sinds 2008, toen led als nieuwe technologie voor algemene verlichting in opmars kwam. Prolumia is een merk van Nedelko, leverancier van (elektro)technische oplossingen in Barendrecht. Met zijn ledarmaturen richt Prolumia zich op woningbouwcorporaties, openbare verlichting, industrie, utiliteit en warehouses. De productie geschiedt grotendeels in China. “Technisch en kwalitatief helemaal volgens onze eisen”, aldus product manager Ube Kodde. Maatwerk wordt geproduceerd op de eigen assemblage-afdeling in Barendrecht. Prolumia heeft vestigingen in Nederland, België en Tsjechië. In totaal werken daar honderd mensen.

De kern: connectie tussen de armaturen loopt draadloos

afstandsbediening, worden ingesteld. Comfortabel, het bespaart energie, lampen gaan langer mee. En voor de installateur zit hem de winst zoals gezegd vooral in tijd, materialen en dus kosten. Kodde: “Het zorgt absoluut voor tijdbesparing. Zeker in een project waar geen kabelvoorzieningen zijn is dat substantieel. Minder tijd en materiaal. Ik schat zeker 30 tot 40 procent besparing op de totale kosten bij grootschalige projecten.” Vraag is natuurlijk of de installateur openstaat voor deze noviteit? “Dat is heel verschillend”, ervaart Kodde. “Veel installateurs zijn al enthousiast bezig met lichtsturing en intelligentie. De meer traditionele installateurs moeten we nog enigszins overtuigen. Wij bezoeken hen, leggen uit hoe

toegankelijk SenseLink is. Dat werkt goed, de reacties zijn echt positief. En zo nodig staan we de installateur bij op zijn klus. Ook willen we trainingen gaan aanbieden.”

Esthetiek

In de sectoren waarop Prolumia zich richt is functionaliteit belangrijker dan design. Toch heeft dat laatste ook de aandacht van de producent, zegt Kodde. “Zeker, esthetiek wordt ook voor ons steeds belangrijker. Ook om ons als merk te onderscheiden. Naast kwaliteit willen we goede looks. En comfort en gezondheid. Het juiste licht op het juiste moment, dat kan ook in openbare ruimtes van toegevoegde waarde zijn. Ook daar is Prolumia mee bezig.”

Haal meer uit je talent

SAMEN STERKER Wij geloven in de kracht van onze mensen en de samenwerking tussen onze partners. Samen willen wij de wereld van techniek en energiesystemen blijvend veranderen. Doe jij met ons mee?

Waar blijft de E in de luchtvaart?

Volocopter zit op het vinkentouw

TElektrisch vliegen: hoe groot kan het worden? Fred laat zijn gedachten erover gaan en haalt meteen herinneringen op. Hij zat zelf hoog in de lucht, in een elektrisch aangedreven ‘kist’. En deed er ook verslag van in het magazine.

wee jaar geleden kreeg ik een proefles in een elektrisch vliegtuig. Bij E-Flight Academy, op dat moment de enige elektrische vliegschool die zulke vluchten aanbood. We vertrokken vanaf vliegveld Teuge. We vlogen over de IJssel, ik mocht de stuurknuppel vasthouden: een wauw-gevoel. Piloot en instructeur Mitchell Bosch zei: “Elektrisch vliegen voelt alsof je in de toekomst zit.” Ik leerde dat je voor de landing minimaal 30 procent laadcapaciteit over moet hebben. Geen moment voelde ik me onveilig. Henk ook niet. Wat wil je ook: hij vloog niet mee, de angsthaas. Ongeveer vijftig minuten vliegen met twee

personen was de max in een elektrisch vliegtuig, kreeg ik te horen.

NIEUWE GROEIFASE

Ik dacht eraan terug, toen ik in een bericht van het Zweedse onderzoeksbureau Berg Insight las dat steeds meer bedrijven naar certificering en commerciële inzet van elektrische vliegtuigen toewerken. Ondanks het feit dat verschillende projecten in die hoek de afgelopen jaren zijn stopgezet. Berg Insight voorspelt een nieuwe groeifase. Het bureau heeft het daarbij over ‘eVTOL-vliegtuigen’ (electric vertical take-off and landing). Wereldwijd zouden meer dan duizend eVTOL-ontwerpen zijn ontwikkeld, door fabrikanten met namen als Joby Aviation, Volocopter en Arche. De ontwikkelde vliegtuigen kunnen worden ingezet bij passagiersvervoer, vrachttransport, medische hulpverlening en inspecties. Juist kortere vluchten zouden geschikt zijn voor elektrificatie, omdat ze relatief weinig energie verbruiken

en lokaal geen CO₂-uitstoot veroorzaken. Wel onder voorwaarde dat de vliegtuigen op duurzame elektriciteit of groene waterstof draaien. Volgens Berg Insight worden de eerste commerciële, bemande eVTOL’s voor 2030 verwacht. Er wordt ook gesproken over elektrische vliegtuigen met meerdere zitplaatsen.

KORTE AFSTANDEN

In het meest optimistische scenario worden tot 2050 10.000 elektrische vliegtuigen geleverd, schrijft het onderzoeksbureau. De grootste uitdagingen blijven certificering en de aanleg van laadinfrastructuur en waterstofvoorzieningen op luchthavens. Elektrisch vliegen zal de traditionele luchtvaart niet vervangen, maar kan wel een duurzaam alternatief bieden voor korte afstanden en stedelijke mobiliteit, concludeert Berg Insight. Ik zou best nog eens in zo’n elektrisch aangedreven kist willen vliegen. Misschien krijg ik Henk mee in een Volocopter.

Eén schakelsysteem. Gewoon beter.

Twee vertrouwde merken, nu herkenbaar onder één naam.

De schakelaars die je al decennialang kent en vertrouwt, blijven bestaan. Veertien jaar na de toetreding tot de Hager-familie wordt het partnerschap nu officieel voortgezet onder één naam: Hager.

Het Hager schakelmateriaal bouwen we verder uit onder één sterk merk, met één toekomstbestendig platform.

Ontdek het schakelsysteem. hg.news/berker-wordt-hager

DOWNLOAD DE FOLDER ‘DE REVOLUTIE VAN DRAADLOOS BEHEER’

KIES VOORUITGANG

MAAK HET VERSCHIL MET DE OPLOSSINGEN VAN HBI, DÉ EXPERT IN DRAADLOOS BEHEER VAN NOODVERLICHTING.

De circulaire wereld van morgen vraagt om innovatieve oplossingen.

De HBI SERIE 770 SEPTAGEM-D is standaard geschikt voor draadloos beheer en extreem in duurzaamheid, lichtprestatie en installatiegemak.

• Elegante en ingetogen vormgeving

• Eenvoudige montage en onderhoud

• Long Life accu (levensduur >10 jaar)

• Leverbaar met LoRa voor draadloos beheer

Kijk voor meer voordelen én ons assortiment op hbi-lighting.com

TESTPANEL

BUSCH JAEGER SMART SWITCH WIRELESS

Merk: busch jaeger

Productgroep: draadloZE SCHAKELAARS

SPECificaties

Systeem/protocol: Busch-free@home® wireless

Toepassing: Smarter Homebediening voor verlichting en zonwering Functies: verlichting schakelen (aan/uit), verlichting dimmen (met geschikte dimactor), jaloezieën/ gordijnen bedienen (met geschikte actor/relais)

Ontvanger vereist: draadloze inbouwactor voor in centraal- of inbouwdoos

Energievoorziening: wekt zijn eigen energie op (batterijloos)

Renovatie/upgrade: achteraf in te bouwen, zonder extra bekabeling

Integratie: geschikt voor bestaande elektrische installaties

Montage actor: in (bestaande) inbouwdoos

Montage schakelaar: te plakken op een glad oppervlak

Bediening: direct op de schakelaar, via Busch-free@home® Next App (smartphone/ tablet)

Inbedrijfstelling: instellen/parametriseren via NFC

Appverbinding: punt voor punt via Bluetooth of via Wifi

App-functies: functies toewijzen, automatiseringen beheren en timers instellen

Tijdsturing: astrofuntie (zonsopgang/ zonsondergang) mogelijk

Slimme draadloze schakelaar voor elke woning

Verlichting vanuit elke willekeurige plek in huis comfortabel schakelen? En ook meteen met één druk op de knop de gordijnen of lamellen sluiten? Geen probleem met de slimme draadloze schakelaar en bijbehorende actoren. Deze slimme draadloze schakelaar genereert daarbij ook zelf zijn benodigde energie.

J. Heeren IW Nederland

+ Compleet met alle montagebenodigdheden

+ Werkt snel met de app Het in bedrijf stellen van de draadloze schakelaar had wat voeten in de aarde

Hoe ervaar je de installatie en de configuratie in de Busch-free@home

Next app van deze draadloze schakelaar?

Het had wat voeten in de aarde.

Ervaar je een kostenbesparing met deze draadloze oplossing t.o.v. bedraad?

Indien ja, hoe groot is die besparing?

Hoe groot die besparing is, is een beetje afhankelijk van waar je de actor plaatst. Zet je de actor achter het lichtpunt, dan spaar je een hoop draad uit. Zet je de actor achter de schakelaar, dan moet er vaak een draad bij getrokken worden.

Ga je dit product in de toekomst vaker toepassen of aanbevelen bij een collega?

Zeker gezien de snelheid van het reageren van de actor is dit wel een aanrader.

R. Peters Doorenbosch Elektrotechniek

+ De actor is makkelijk aan te sluiten

+ De draadloze schakelaar ziet er goed uit

− Het koppelen van de draadloze schakelaar ging wat moeilijk

− Actor is wat dikker dan andere actors

Hoe ervaar je de installatie en de configuratie in de Busch-free@home

Next app van deze draadloze schakelaar? Installatie is snel geregeld in een lasdoos/ centraaldoos. Actor is wel wat dikker dan

andere actors van bijvoorbeeld Fibaro of Shelly. Configuratie was wel even zoeken, vooral omdat ik de actor als device control had ingesteld. Dan kan de smart switch niet toegevoegd worden. Was even onduidelijk.

Ervaar je een kostenbesparing met deze draadloze oplossing t.o.v. bedraad?

Indien ja, hoe groot is die besparing?

Toch 80 procent sneller.

Ga je dit product in de toekomst vaker toepassen of aanbevelen bij een collega? Ja, vooral voor draadloos schakelen.

J. Wallenburg Klussenbedrijf Wallenburg

+ Batterijloze en draadloze schakelaar

+ Is te monteren met dubbelzijdig tape

+ Te gebruiken met Busch-free@home

− Handleiding is erg summier

Hoe ervaar je de installatie en de configuratie in de Busch-free@home

Next app van deze draadloze schakelaar? De schakelaar is makkelijk via NFC toe te voegen. Daarna is de schakelaar te koppelen aan een schakelactor.

Ervaar je een kostenbesparing met deze draadloze oplossing t.o.v. bedraad?

Indien ja, hoe groot is die besparing? 50 procent.

Ga je dit product in de toekomst vaker toepassen of aanbevelen bij een collega?

Ja, want deze schakelaaar is vrij in de ruimte te monteren op vlakke wanden of inbouwdozen.

STRETCH JEANS VOOR OP DE WERKPLAATS

Dankzij de Rugged Flex-technologie bewijzen Carhartt jeans dat stoer niet stug hoeft te zijn, stelt de maker. De stevige denim heeft precies genoeg stretch om vrij te kunnen bewegen bij bukken, knielen of tijdens lange werkdagen. De jeans zijn geschikt voor de bouwplaats, de werkplaats, maar ook voor een wandeling, weekend buiten of een lange reisdag. Ze zijn verkrijgbaar bij groothandels voor werkkleding, handelaren van bouwmaterialen, outdoorwinkels en diverse webshops.

CARHARTT.COM

ZAKLAMP

DIE ALTIJD OPLAADT

Deze mini-ledzaklamp is met een handslinger oplaadbaar: 1 minuut zwengelen komt overeen met een brandduur van meer dan 8 minuten. Hij kan ook bij slecht weer goed worden opgeladen. Je bent nooit verbonden met een externe voeding en zult nooit zonder stroom zitten. Dankzij het zonnepaneel kan de zaklamp op zonne-energie worden opgeladen. De kleine zaklamp kan ook door kinderen worden gedragen.

FLEXIBELE VERLICHTING

Als uitbreiding op het ruime assortiment LED Ropes, komt Bailey met een versie met een oplaadbare 18V accu. Deze unieke laagvoltuitvoering is speciaal ontwikkeld voor locaties waar netstroom niet vanzelfsprekend is. Perfect voor korte werkzaamheden in vochtige of geleidende omgevingen, zoals kruipruimtes, riolen, kelders, stalen, schepen et cetera. De verlichting werkt op een 18V Makita-accu (niet inbegrepen) en combineert maximale veiligheid met ultieme flexibiliteit.

BAILEY.NL

SET DIE NAAR MEER SMAAKT

GADGETHOUSE.NL

Dit is gereedschap om je vingers bij af te likken. Met deze uitrusting van chocola kun je misschien niet klussen, maar er komt wel iets anders voor in de plaats. De makers beloven een smaaksensatie. De gereedschapsset – net echt – zou zijn gemaakt van chocola van absolute kwaliteit. En dat proef je, wordt erbij vermeld.

COOLGIFT.COM

EEN STOFZUIGER

VOOR KRUIMELS

Met gevoel voor ironie wordt dit de kleinste stofzuiger ter wereld genoemd. Bewijs dat hij de kleinste is, wordt niet geleverd. Maar het plaatje is helder. De makers noemen hem de ideale bondgenoot tegen kruimels, plantaarde, zaagsel en andere snippers. Hij zou schoon werken makkelijker maken.

RADBAG.NL

VEILIGHEID EN COMFORT AAN DE VOET

Emma Safety Footwear komt met Worker: een nieuwe generatie veiligheidsschoen. Het gebruik van hoogwaardige materialen, waaronder duurzaam volnerf leder en Emma’s Hydro-Tec-voering, zorgt volgens de fabrikant voor langdurige prestaties, ook in veeleisende omstandigheden.

EMMASAFETYFOOTWEAR.COM

BARBECUE ZO UIT

DE KOFFER

Met deze Koffer BBQ heb je de barbecue binnen handbereik. Gemakkelijk, praktisch, grillen maar. Voor een dagje uit of thuis in de tuin. De inklapbare barbecue met handige handvaten is snel klaar voor gebruik en zo weer ingepakt.

MEGAGADGETS.NL

De draaitafel van Audio-Technica, de AT-LP120XBT-USB, komt sinds kort ook in een nieuwe afwerking: wit. Enkele pro’s van deze draaitafel: de moderne uitstraling, de High Fidelity audio met draadloze Bluetoothtechnologie en de geïntegreerde USB-uitgang.

AUDIO-TECHNICA.COM

Moderne besturing met handig display.

De Gira tastsensor 4.55 Plus combineert snelle functies in een compacte vorm: tot acht vrij configureerbare toetsen, een LCD-display met achtergrondverlichting en met een duidelijk functieoverzicht voor verlichting, klimaat, scènes en zonwering, en intelligente sensoren voor temperatuur en lucht vochtigheid. Flexibel in te stellen en eenvoudig intuïtief te bedienen.

213640_Anz_Gira-TS4-55plus-Sm_190x136_NL.indd 1

De nie e SEP LIVION serie bestaat it t aalf professioneel afge erkte lege groepenkasten. Geschikt oor compacte en b e t ro b a re i n sta l l a e s D e m at a r te t ra n s p a ra nte rob ste de r ge en de e nie e serie een strakke en l e itstraling. F nc onaliteit & Design strak gecombineerd!

SEP LIVION GROEPENKASTEN, NIEUWE SERIE, NIEUWE KLASSE, DE NIEUWE STANDAARD!

• Verhoogd itneembaar DIN-railframe oor snellere kabelmontage.

• Incl sief standaard toebehoren, compleet en gereed oor installa e op loca e.

• Met clipmontage ijn frame, in etst kken en de r snel onder gereedschap te er ijderen.

• Montage de r is links- of rechtsdraaiend, of ke e onder de r

• Volledig aan te passen oor elke sit a e met de di erse LIVION in etst kken oals kabelin oer, artels, b isin oeren, blindst kken en lasklem ho ders.

• Geschikt als compacte hoofd erdeler of itbreidingskast in installa es met erdeelrails en nageschakelde s bcirc its.

Jonne den Hertog Eigenaar

Duke Electric

De Favorieten van

Soms hang ik mijn Fluke aan de cv-leidingen”

Gereedschap

“Mijn elektrische meter, een gele Fluke. Alles begint met meten. Ik begon tweenhalf jaar geleden voor mezelf. Sindsdien heb ik deze Fluke. Hij is oerdegelijk, kan in principe een leven lang mee. Soms raak ik hem kwijt, als ik even snel moet meten. Hang ik hem aan de cv-leidingen. Gelukkig komt hij altijd weer boven water.”

Muziek

“Nederlandstalig. Bij klussen staat RadioNL op. Mijn favoriete artiest is good old André. Een klassieker, een sfeermaker. Hazes wordt ruim twintig jaar na zijn overlijden nog altijd veel gedraaid. Dan doe je toch iets goed. Zijn nummers zing ik uit volle borst mee. Mooiste nummer? Piove: geweldig.”

Gadget

“Mijn Apple Watch. Ik ben niet getrouwd met Apple, maar hier ben ik wel blij mee. Ik check op mijn horloge wat er binnenkomt, aan mails en berichten. Prettig en makkelijk, want ik ben veel met mijn handen aan het werk. Ik heb een oud model: prima. Zo’n horloge moet ook niet te groot worden.”

“De ster heeft toch een stempel: gek is dat”

Dier

“Binky, onze hond, een blauwgrijze Engelse Stafford. Hij wordt 9 jaar, is gezond en gelukkig. Binky is schattig en gevoelig. Als het niet goed met je gaat, zoekt hij je op. Hij knuffelt veel met mijn twee dochters. Iedereen wil een hond als Binky, hoor ik in mijn omgeving. Echt een allemansvriend.”

AUTO

“Mercedes, om de uitstraling, het comfort. Met zo’n mooie grote slee zoef je over de weg. Het gekke is dat je bij een klant niet zomaar met een personenwagen van Mercedes kunt komen aanzetten. De ster heeft toch een stempel. Maar mijn voorkeur ligt bij een bestelwagen. Ik heb een Mercedes Vito: niks mis mee.”

kruiswoordpuzzel

Haal letters met een gelijk getal naar het verzameldiagram en lees zo de oplossing.

Horizontaal

1 deel van het gebit (4) 5 deel van Afrika (5) 9 donkere kamer (afk.) (4) 13 eiwit als katalysator (5) 15 plezier (3) 16 magazijn (5) 17 luteïniserend hormoon (afk.) (2) 18 getroffen (4) 20 loon (Vlaams) (4)

22 ambtshalve (afk.) (2) 23 geladen deeltje (6) 26 land in het Midden-Oosten (6) 28 tante (4) 29 etter (3) 31 indiaan (4) 33 gidsing (7)

35 op de aangehaalde plaats (afk.) (2) 37 arrestatieteam (2)

38 vochtig (3) 39 na Christus (afk.) (2) 41 aanhoudingseenheid (2)

42 blaasinstrument (4) 43 toilet (2) 44 scheikundig symbool (2)

45 lotgevallen (4) 46 toon (2) 47 maatschappij (afk.) (3) 49 Engelse tussenmaaltijd (3) 51 administratiekantoor (afk.) (2) 52 e-mol (2)

54 slingeren (7) 56 parvenu (4) 58 afhangend stuk (3) 59 voormalige Griekse koningin (4) 62 zolderschuit (6) 64 drie-eenheid (6)

66 aan het eind (lat.) (2) 67 vruchtbare plaats in een woestijn (4)

69 morsdoekje (4) 70 internet explorer (2) 71 omhulsel van een vlinderpop (5) 73 vlug (3) 75 Indonesische aanplant (5) 77 paard (4) 78 vuilnis (5) 79 grondsoort (4).

Verticaal

1 drinkgerei (4) 2 baai (5) 3 economische zaken (afk.) (2) 4 land in Azië (5) 6 vogel (3) 7 stop (2) 8 tandbeen (3) 9 meisje (5) 10 erg moe (2) 11 Aziatisch schiereiland (5) 12 koraaleiland (4) 14 volger van het communisme (6) 16 ontwerp (6) 19 Algemeen Nederlands (2) 21 het Romeinse rijk (afk.) (2) 24 na (3) 25 fase van een migraineaanval (4) 27 nummer (3) 29 prik (7) 30 plaats in Limburg (7)

32 hyper (5) 34 huurkoop (5) 36 regieaanwijzing (3) 37 oude vochtmaat (3) 40 drijfgas (3) 41 automatic test equipment (3)

48 plek om te schaatsen (7) 50 loopvogel (4) 51 Eskimokleding (6)

53 bruto nationaal product (afk.) (3) 55 rivier in Spanje (3)

56 spuitfles (5) 57 Griekse oude munt (5) 60 pamflet (5)

61 afscheidsgroet (5) 62 stimulans (4) 63 landcode van Kirgizië (2)

64 Turkse lira (2) 65 met de zelfde mening (4) 68 boerengrond (3)

69 bats (3) 72 compagnon (2) 74 algemene vergadering (afk.) (2)

76 basisonderwijs (afk.) (2).

©Persbelangen

COMPLEET AANBOD AAN SCHAKELMATERIAAL!

LED DIMMERS, SCHAKELAARS, AFDEKMATERIAAL, IP55 OPBOUW, NOODVERLICHTING

SCHAKELAARS

Wisselschakelaars

Serieschakelaars

Wipschakelaars

Kruisschakelaars

3-standenschakelaar

AFDEKMATERIAAL

Afdekramen

Wandcontactdozen

Bedieningswippen

Blindplaten

Centraalplaten

Modular jacks

ONZE KWALITEIT VIND JE BIJ MEER DAN 1.000 VERKOOPPUNTEN, O.A. BIJ

Maximale brandveiligheid, minimale complexiteit.

Maak kennis met de innovatieve meldervoet van BKE Solutions, dé slimme oplossing die brandveiligheid eenvoudiger, sneller en betrouwbaarder maakt.

Traditionele systemen vragen om complexe bekabeling en tijdrovende installaties. Dat kan anders. Onze meldervoet wordt direct onder de rookmelder geplaatst, waardoor bedrading tot een minimum wordt beperkt en installatietijd aanzienlijk wordt verkort. Het resultaat? Een efficiënter systeem met minder kans op fouten én lagere installatiekosten.

Wat BKE Solutions écht onderscheidt, is het volledig failsafe ontwerp. In elke situatie waarin de verbinding wordt onderbroken, zoals bij stroomuitval, storingen of het loskoppelen van componenten, sluiten de deuren automatisch. Veiligheid blijft dus altijd gegarandeerd, zonder afhankelijk te zijn van één werkend onderdeel. Onze systemen worden uitvoerig getest op onze eigen testbank en aanvullend gecontroleerd door een vaste assemblagepartner. Daarnaast zijn onze producten

onafhankelijk getest en gecertificeerd door DEKRA, inclusief uitgebreide EMC-tests. Zo ben je verzekerd van een oplossing die voldoet aan de hoogste eisen op het gebied van veiligheid en betrouwbaarheid.

Kies voor zekerheid. Kies voor innovatie. Kies voor BKE Solutions.

Neem vandaag nog contact met ons op en ontdek hoe je je brandveiligheid direct kunt verbeteren.