Zakażenia wirusem SARS-CoV-2 u dzieci leczonych z powodu choroby nowotworowej lub poddanych transplantacji komórek krwiotwórczych u dzieci w Polsce – raport Grupy ds. Zakażeń
O. Zając-Spychała1,*, K. Czyżewski2, J. Wachowiak1, M. Dziedzic2, K. Jaremek2, M. Wysocki2, P. ZalasWięcek3, M. Salamonowicz-Bodzioch4, J. Frączkiewicz4, M. Ussowicz4, K. Kałwak4, E. Bień5, N. IrgaJaworska5, F. Pierlejewski6, W. Młynarski6, A. Szmydki-Baran7, Ł. Hutnik7, M. Matysiak7, W. Stolpa8, K. Skowron-Kandzia8, A. Mizia-Malarz8, P. Wawryków9, J. Peregud-Pogorzelski9, L. ChełmeckaWiktorczyk10, J. Goździk10, W. Czogała11, W. Balwierz11, M. Płonowski12, M. Krawczuk-Rybak12, T. Brzeski13, K. Mycko13, H. Mańko-Glińska13, W. Badowska13, J. Zawitkowska14, A. Zaucha-Prażmo14, K. Drabko14, R. Tomaszewska15, T. Szczepański15, A. Urbanek-Dądela16, G. Karolczyk16, J. UrbańskaRakus17, S. Pająk17, K. Machnik17, J. Styczyński2 1
Klinika Onkologii, Hematologii i Transplantologii Pediatrycznej, Uniwersytet Medyczny, Poznań Katedra Pediatrii, Hematologii i Onkologii, Collegium Medicum, Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Bydgoszcz 3 Katedra i Zakład Mikrobiologii, Collegium Medicum, Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Bydgoszcz 4 Katedra i Klinika Transplantacji Szpiku, Onkologii i Hematologii Dziecięcej, Uniwersytet Medyczny, Wrocław 5 Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii, Uniwersytet Medyczny, Gdańsk 6 Klinika Pediatrii, Onkologii, Hematologii i Diabetologii, Uniwersytet Medyczny, Łódź 7 Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii, Uniwersytet Medyczny, Warszawa 8 Oddział Onkologii, Hematologii i Chemioterapii, Klinika Pediatrii, Śląski Uniwersytet Medyczny, Katowice 9 Klinika Pediatrii i Onkologii Dziecięcej, Uniwersytet Medyczny, Szczecin 10 Ośrodek Transplantacji Uniwersyteckiego Szpitala Dziecięcego w Krakowie, Katedra Immunologii i Transplantologii Klinicznej, Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum, Kraków 11 Katedra i Klinika Onkologii i Hematologii Dziecięcej, Uniwersytecki Szpital Dziecięcy Collegium Medicum, Uniwersytet Jagielloński, Kraków 12 Klinika Onkologii Dziecięcej, Uniwersytet Medyczny, Białystok 13 Kliniczny Oddział Onkologii i Hematologii Dziecięcej, Katedra Pediatrii Klinicznej UWM Collegium Medicum Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, Wojewódzki Specjalistyczny Szpital Dziecięcy, Olsztyn 14 Klinika Hematologii, Onkologii i Transplantologii Dziecięcej, Uniwersytet Medyczny, Lublin 15 Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii Dziecięcej, Śląski Uniwersytet Medyczny, Zabrze 16 Oddział Onkologii i Hematologii Dziecięcej, II Klinika Pediatrii, Świętokrzyskie Centrum Pediatrii, Wojewódzki Specjalistyczny Szpital Dziecięcy, Kielce 17 Oddział Hematologii i Onkologii Dziecięcej, Chorzowskie Centrum Pediatrii i Onkologii im. dr E. Hankego, Chorzów 2
*Autor prezentujący i do korespondencji Adres email: olga_zajac@wp.pl
Wprowadzenie: Pojawienie się nowego wariantu koronawirusa SARS-CoV-2 powodującego chorobę koronawirusową 2019 (COVID-19) doprowadziło do globalnej pandemii powodując istotną chorobowość i śmiertelność, zwłaszcza w grupach pacjentów wysokiego ryzyka. Ze względu na głęboką mielosupresję i/lub immunosupresję, pacjenci pediatryczni leczeni z powodu choroby nowotworowej lub poddani transplantacji komórek krwiotwórczych (TKK) są szczególnie narażenia na zakażenie, ciężki przebieg oraz powikłania COVID-19. Cel:
Celem pracy była ocena epidemiologii, czynników ryzyka występowania oraz wyników leczenia zakażenia SARSCoV-2 u dzieci i młodzieży < 18 r.ż. leczonych z powodu choroby nowotworowej lub poddanych TKK w latach 2020-2021 w Polsce. Pacjenci i metoda: Analizie poddano 1801 dzieci < 18 r.ż., u których w latach 2020-2021 rozpoznano i leczono chorobę nowotworową, w tym 937 (52.0%) – chorobę układu krwiotwórczego i 864 (48%) – guz lity, oraz 341 pacjentów poddanych w tym okresie TKK, w tym 253 (74.2%) poddanych allogenicznej TKK (allo-TKK) oraz 88 (25.8%) autologicznej TKK (auto-TKK). Wyniki: W analizowanej grupie pacjentów onkologicznych zakażenie SARS-CoV-2 stwierdzono u 194 (10.8%; 80 dziewcząt, 114 chłopców) dzieci w wieku 0.3-19.0 (mediana 7.3) lat, w tym u 124 (13.2%) pacjentów leczonych z powodu nowotworów układu krwiotwórczego oraz 70 (8.1%; p=0.002) z powodu guzów litych. W 77.8% przypadkach COVID-19 przebiegał bezobjawowo lub łagodnie i nie wymagał celowanego leczenia. W 15 (7.7%) przypadkach (w tym 13 dzieci z ostrymi białaczkami) zastosowano remdesivir, jedno dziecko otrzymało tocilizumab. Troje dzieci wymagało respiratoroterapii. Z powodu COVID-19 w przebiegu choroby nowotworowej zmarło 5 pacjentów, w tym 3 z ostrymi białaczkami, 2 z guzami litymi. Spośród 5 zmarłych dzieci tylko jedno było leczone remdesivirem. W grupie pacjentów poddanych TKK zakażenie SARS-CoV-2 zdiagnozowano u 28 (8.2%; p=0.300; 8 dziewcząt, 20 chłopców) pacjentów w wieku 2.8-16.9 (mediana 10) lat, w tym 27 (10.7%) po allo-TKK i 1 (1.1%; p=0.03) po autoTKK. W 21 (75.0%) przypadkach COVID przebiegał bezobjawowo lub łagodnie i nie wymagał celowanego leczenia. Troje dzieci po allo-TKK było leczone remdesivirem, a 5 otrzymało osocze ozdrowieńców. Jedno dziecko po alloTKK zmarło z powodu COVID-19. Wnioski: Zakażenia wirusem SARS-CoV-2 są równie częste u pacjentów leczonych z powodu choroby nowotworowej i poddanych TKK, jednak istotnie częstsze u dzieci z nowotworami układu krwiotwórczego i po allo-TKK. U większości pediatrycznych pacjentów onkologicznym i poddanych TKK COVID-19 przebiega łagodnie i nie wymaga celowanego leczenia.
Projekt FIX-NET, czyli neutropenia wrodzona w Polsce jako choroba różnorodna klinicznie i molekularnie: podsumowanie 14 lat badań
Katarzyna Bąbol-Pokora1,*, Aleksandra Jaworowska1, Weronika Dobrewa1, Marta Bielska1, Joanna Madzio1, Sylwia Kołtan2, Krzysztof Kałwak3, Nigela Irga-Jaworska4, Michał Matysiak5, Katarzyna Drabko6, Tomasz Urasiński7, Radosław Chaber8, Olga Wegner1, Szymon Janczar1, Wojciech Młynarski1, 1
Klinika Pediatrii Onkologii i Hematologii, UM w Łodzi Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii CM UMK w Bydgoszczy 3 Klinika Transplantacji Szpiku, Onkologii i Hematologii Dziecięcej UM we Wrocławiu 4 Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii,UCK w Gdańsku 5 KLINIKA ONKOLOGII, HEMATOLOGII DZIECIĘCEJ, TRANSPLANTOLOGII KLINICZNEJ I PEDIATRII, UCK WUM w Warszawie 6 Klinika Hematologii, Onkologii i Transplantologii Dziecięcej, UM w Lublinie 7 Klinika Pediatrii, Hematoonkologii i Gastroenterologii Dziecięcej, PUM w Szczecinie 8 Klinika Onkohematologii Dziecięcej KSW w Rzeszowie 2
*Autor prezentujący i do korespondencji Adres email: katarzyna.babol-pokora@umed.lodz.pl
Słowa kluczowe: Neutropenia, NGS, ELANE, Fix-Net, genetyka Wstęp Ciężka wrodzona neutropenia (SCN, Severe Congenital Neutropenia) należy do rzadkich niedoborów odporności zagrażających życiu i charakteryzuje się zmniejszeniem liczby neutrofilów poniżej 500/mm3 oraz często zahamowaniem granulopoezy na etapie promielocyta. Pacjenci z wrodzoną neutropenią mają także zwiększone ryzyko rozwinięcia zespołów mielodysplastycznych lub ostrych białaczek szpikowych. Cel Celem badania było określenie przyczyny neutropenii wśród polskich pacjentów pediatrycznych, analiza spektrum mutacji związanych z wrodzoną neutropenią oraz pokazanie wpływu ogólnopolskiej kampanii informacyjnej na wzrost efektywności rekrutacji pacjentów. Materiały i metody Do badania włączono pacjentów z podejrzeniem SCN rekrutowanych w latach 2008 -2018 (N=119) oraz pacjentów rekrutowanych w ramach projektu Fix-Net w latach 2019-2021 (N=172). Badania molekularne przeprowadzono zarówno z wykorzystaniem sekwencjonowania metodą Sangera (86 pacjentów, 2008-2015), jak i metodą celowanego sekwencjonowania następnej generacji (205 pacjentów, 2016-2021) w zakresie 54 genów powiązanych z patogenezą neutropenii wrodzonej. Wyniki Prowadzona kampania informacyjna zwiększyła nie tylko liczbę kierowanych pacjentów z neutropenią, z 10,8 pacjentów/rok (2008-2018) do 57,3/rok (2019-2021), ale także odsetek trafnych rozpoznań z 27,7% przed kampanią do 32,5% po jej wprowadzeniu. Wśród 70 patogennych zmian ujawnionych w genach związanych z SCN, 44% stanowiły mutacje genu ELANE. Ujawniono także mutacje w genach SBDS (13%), SRP54 (12%), CXCR4 (10%), CLPB (4%), GATA2 (4%), LYST (3%), TCIRG1 (3%), VPS13B (1%), G6PC3 (1%) i JAGN1 (1%). Nieopisane dotąd defekty stanowiły 30% znalezionych wariantów. Na podstawie uzyskanych wyników u 69 pacjentów rozpoznano SCN, natomiast u 28 pacjentów rozpoznano inne zespoły genetyczne, które mogły wywołać neutropenię. Ponadto u dwóch pacjentów zidentyfikowano zmiany klonalne w genach MPL, RUNX1 i CSF3R, zwiększające ryzyko transformacji nowotworowej. Podsumowanie Przeprowadzone badania pokazały spektrum mutacji będących przyczyną neutropenii wrodzonej w Polsce, potwierdziły znaczny wzrost wykrywalności przyczyn genetycznych neutropenii od czasu wprowadzenia metody NGS oraz wykazały ponad 5-krotny wzrost liczby rekrutowanych pacjentów z neutropenią dzięki kampanii informacyjnej prowadzonej w ramach projektu Fix-Net.
RAK TARCZYCY U DZIECI - 24 LATA DOŚWIADCZEŃ JEDNEGO OŚRODKA
Magdalena Tarasińska1,*, B.Dembowska-Bagińska1, D.Polnik2, P.Kaliciński2, J.Długosińska3, M.Lipiński4 1 Klinika Onkologii Instytut "Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka" w Warszawie 2 Klinika Chirurgii Dziecięcej i Transplantacji Narządów Instytut "Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka" w Warszawie 3 Klinika Endokrynologii Onkologicznej i Medycyny Nuklearnej Narodowy Instytut Onkologii w Warszawie 4 Zakład Patomorfologii Instytut "Pomnik- Centrum Zdrowia Dziecka " w Warszawie *Autor prezentujący i do korespondencji Adres email: tarasinska.magda@gmail.com
Słowa kluczowe: rak tarczycy, biopsja cienkoigłowa (BACC), tyroidektomia Wstęp: Rak tarczycy jest rzadko występującym nowotworem wieku dziecięcego. Stanowi 1-2% wszystkich nowotworów złośliwych u dzieci. W populacji pediatrycznej obserwuje się znaczne zaawansowanie choroby w chwili rozpoznania. Cel: Analiza danych klinicznych z leczenia pacjentów z rozpoznanym rakiem tarczycy Materiały i metody: Od sierpnia 1997 do czerwca 2021 w Instytucie „Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka” w Warszawie leczono 94 pacjentów z rakiem tarczycy. W badanej grupie było 65 dziewczynek i 29 chłopców w wieku od 6 do 20 lat. Średnia i mediana wieku w chwili rozpoznania wynosiły odpowiednio 14,4 i 15 lat. Decyzję o tyroidektomii podejmowano na podstawie biopsji cienkoigłowej (BACC) lub wysokiego stężenia kalcytoniny w surowicy krwi. W analizie wzięto pod uwagę rodzaj raka, zaawansowanie choroby oraz leczenie uzupełniające. Wyniki: 83% rozpoznań stanowił rak brodawkowaty, 8,5% pęcherzykowy , 7,5% rdzeniasty, 1% rak anaplastyczny. U 41,5% pacjentów w chwili rozpoznania stwierdzono przerzuty do regionalnych węzłów chłonnych, u 8,5% przerzuty odległe (płuca i kości). 68 dzieci skierowano do leczenia radioaktywnym izotopem jodu 131-I, 3 leczono radio i chemioterapią. W toku obserwacji potwierdzono 5 przypadków wznowy choroby. Okres obserwacji wynosił od 9 miesięcy do 24 lat i 9 miesięcy. Wszyscy pacjenci, z wyjątkiem jednego z rakiem anaplastycznym, żyją. Wnioski: Pomimo, iż znaczny odsetek raków tarczycy u dzieci w chwili rozpoznania cechuje duże zaawansowanie choroby, wyniki leczenia są bardzo dobre, a przeżywalność w przypadku zróżnicowanego nowotworu w badanej grupie wynosi 100%
Zastosowanie Ruxolitinibu w leczeniu pacjentów z ostrą białaczką limfoblastyczną z molekularną sygnaturą aktywacji szlaku JAK/STAT: przegląd systematyczny i doświadczenia polskie
Julia Kołodrubiec1,*, Justyna Kowalkiewicz1, Marta Kozłowska2, Magdalena Wojdalska1, Joanna Trelińska1, Ninela Irga-Jaworska2, Wojciech Młynarski1 1 Klinika Pediatrii Onkologii i Hematologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi 2 Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego *Autor prezentujący i do korespondencji Adres email: julia.kolodrubiec@gmail.com
Słowa kluczowe: Ph- like, Ruxolitinib, sygnatura JAK/STAT Wstęp: Ostra białaczka limfoblastyczna typu Philadelphia-like (ALL Ph-like), to podtyp, który charakteryzuje profil ekspresji genów analogiczny do Ph+ ALL mimo braku fuzji genów BCR-ABL1. Charakteryzuje się wysoką wyjściową leukocytozą oraz niekorzystnym przebiegiem klinicznym związanym z niepowodzeniem indukcji remisji, niskim odsetkiem pacjentów uzyskujących 5-letnie przeżycie wolne od niekorzystnych zdarzeń oraz skróconym czasem ogólnego przeżycia. U podłoża molekularnego Ph-like ALL wyróżnia się rearanżacje związane z fuzją genów klasy ABL (ABL1, ABL2, CSF1R, LYN, PDGFRA oraz PDGFRB), które wykazują dobrą odpowiedź na leczenie inhibitorami kinaz tyrozynowych (imatynib, dasatynib) oraz zaburzenia, prowadzące do aktywacji ścieżki sygnałowej JAK/STAT (CRLF2, JAK2, EPOR), w przypadku których zasadne wydaje się zastosowanie inhibitorów kinaz JAK1 i JAK2 (ruxolitinib). Aktualnie dostępne są tylko pojedyncze doniesienia o wykorzystaniu celowanej terapii ruxolitinibem u pacjentów z Ph-like ALL. Celem pracy była analiza przebiegu klinicznego pacjentów z ALL z sygnaturą JAK/STAT leczonych ruxolitinibem. Wyniki: Przeprowadzono analizę bazę danych PubMed celem identyfikacji prac dotyczących zastosowania ruxolitinibu u pacjentów z Ph-like ALL, ponadto w wynikach uwzględniono niepublikowane jak dotąd dane dwóch pacjentów leczonych w Polsce. Ostatecznej analizie poddano grupę 13 pacjentów, składającą się z 8 pacjentów pediatrycznych i 5 dorosłych. Hiperleukocytozę stwierdzono u 4 pacjentów (30%). W 8 przypadkach (62%) zidentyfikowano różne fuzje w obrębie genów JAK2 oraz EPOR. U 3 pacjentów (23%) stwierdzono wysoką ekspresję CRLF2 oraz dodatkowe mutacje punktowe. W 2 przypadkach (15%) zidentyfikowano delecję w grupie IKZF1. Żaden pacjent nie osiągnął remisji (CR) w badaniu szpiku kostnego na koniec indukcji remisji. Po zastosowaniu ruxolitinibu 8 pacjentów (80%) osiągnęło CR, 2 pacjentów częściową remisję, w 3 przypadkach brak danych. Wnioski: Istnieje mało danych dotyczących zastosowywania ruxolitinibu w leczeniu ALL. Jednakże, u pacjentów z Ph-like ALL ze zidentyfikowana sygnaturą JAK/STAT, taka strategia terapeutyczna wraz z kontynuacją standardowej chemioterapii wydaje się zwiększać szanse na uzyskanie remisji choroby.
Stan zdrowia dzieci i młodych dorosłych leczonych przed ukończeniem 3. roku życia z powodu choroby nowotworowej - raport Polskiej Pediatrycznej Grupy ds. Odległych Następstw Leczenia Przeciwnowotworowego
Eryk Latoch1,*, Małgorzata Zubowska2, Wojciech Młynarski2, Teresa Stachowicz-Stencel3, Joanna Stefanowicz3, Dorota Sławińska4, Jerzy Kowalczyk4, Jolanta Skalska-Sadowska5, Jacek Wachowiak5, Wanda Badowska6, Aneta Czajńska-Deptuła7, Bożenna Dembowska-Bagińska7, Katarzyna Garus8, Szymon Skoczeń8, Aneta Pobudejska-Pieniążek9, Tomasz Szczepański9, Katarzyna Machnik10, Anna Panasiuk11, Dorota Sęga-Pondel11, Iwona Malesza12, Anna Raciborska12, Karolina Zielezińska13, Tomasz Urasiński13, Agnieszka Mizia-Malarz14, Anna Wawrzeńczyk15, Grażyna Karolczyk15, Andrzej Kołtan16, Mariusz Wysocki16, Magdalena Wołowiec17, Michał Matysiak17, Maryna Krawczuk-Rybak1 1 Klinika Onkologii i Hematologii Dziecięcej, Uniwersytet Medyczny w Białymstoku 2 Klinika Pediatrii, Onkologii, Hematologii i Diabetologii, Uniwersytet Medyczny w Łodzi 3 Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii, Gdański Uniwersytet Medyczny 4 Klinika Hematologii, Onkologii i Transplantologii Dziecięcej, Uniwersytet Medyczny w Lublinie 5 Klinika Onkologii, Hematologii i Transplantologii Pediatrycznej, Uniwersytet Medyczny w Poznaniu 6 Oddział Kliniczny Pediatryczny i Hematologiczno–Onkologiczny, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, Collegium Medicum 7 Klinika Onkologii, Instytut „Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka” 8 Klinika Onkologii i Hematologii Dziecięcej, Uniwersytet Jagielloński-Collegium Medicum, Instytut Pediatrii 9 Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii Dziecięcej, Zabrze, Uniwersytet Medyczny w Katowicach 10 Oddział Hematologii i Onkologii Dziecięcej, Zespół Szpitali Miejskich w Chorzowie 11 Klinika Transplantacji Szpiku, Onkologii i Hematologii Dziecięcej, Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu 12 Klinika Onkologii i Chirurgii Onkologicznej Dzieci i Młodzieży, Instytut Matki i Dziecka, Warszawa 13 Klinika Pediatrii, Hemato-Onkologii i Gastroenterologii Dziecięcej, Pomorski Uniwersytet Medyczny 14 Oddział Onkologii, Hematologii i Chemioterapii, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach 15 Oddział Onkologii i Hematologii Dziecięcej, Wojewódzki Szpital Zespolony w Kielcach 16 Katedra Pediatrii, Hematologii i Onkologii, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Collegium Medicum im. L. Rydygiera w Bydgoszczy 17 Katedra i Klinika Onkologii, Hematologii Dziecięcej, Transplantologii Klinicznej i Pediatrii, Warszawski Uniwersytet Medyczny *Autor prezentujący i do korespondencji Adres email: eryklatoch@gmail.com
Słowa kluczowe: nowotwór, dzieci, odległe następstwa, powikłania Wpływ wieku terapii przeciwnowotworowej stosowanej we wczesnym dzieciństwie, przy niedostatecznej dojrzałości narządów, na rodzaj i częstość występowania odległych następstw leczenia wiele lat po jej zakończeniu nadal pozostaje niewyjaśniony. Przeprowadzono wieloośrodkowe badanie obejmujące 561 ozdrowieńców, którzy zakończyli terapię co najmniej przed 5 latami, a diagnozę ustalono przed ukończeniem 3 roku życia, w tym u 125 poniżej 1 roku życia. Źródłem danych był ogólnopolski rejestr odległych następstw leczenia przeciwnowotworowego. Pacjenci włączeni do badania zostali zdiagnozowani w latach 1991-2016. Spośród wszystkich przebadanych pacjentów tylko 94 (16.7%) miało prawidłową funkcję wszystkich narządów, natomiast 389 (39.2%) miało co najmniej cztery lub więcej dysfunkcji narządów lub układów. Najczęstsze dysfunkcje narządowe dotyczyły układów: krążenia (21.8%), moczowego (30.8%), trawiennego (20.8%), nerwowego (17.8%), odpornościowego (23.5%) i mięśniowo- szkieletowego (19.2%). Zaburzoną czynność tarczycy stwierdzono u 14.9%, gonad – u 17.2% chłopców i 21.6% dziewcząt, zaburzenia widzenia – u 20.7%, słuchu - u 21.8%. Częstość występowania dysfunkcji narządów była podobna u pacjentów zdiagnozowanych
poniżej i powyżej 1 roku życia. Natomiast u ozdrowieńców o dłuższym okresie obserwacji po leczeniu (w porównaniu do grupy o krótszym okresie follow-up) wykazano częstsze występowanie dysfunkcji tarczycy, gonad i narządu ruchu. Ozdrowieńcy, u których stosowano radioterapię w pierwszym roku życia demonstrowali większe ryzyko występowania niskiego wzrostu, otyłości, układu nerwowego, układu odpornościowego, zaburzeń w obrębie jamy ustnej, niedosłuchu oraz chorób skóry. Podsumowując terapia przeciwnowotworowa zastosowana u pacjentów poniżej 3 roku życia przyczynia się do występowania podobnego rodzaju i częstości odległych następstw jak u dzieci leczonych w wieku powyżej 3 lat. Istotne znaczenie ma zastosowana radioterapia oraz cytostatyki wybiórczo uszkadzające narządy, co powoduje, że ta grupa pacjentów wymaga systematycznej opieki po zakończonej terapii.
Ochrona płodności u dziewczynek poddawanych allotransplantacji komórek krwiotwórczych – doświadczenia ośrodka gdańskiego
Ninela Irga-Jaworska1,*, Anna Małecka1, Anna Pomorska1 1 Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego *Autor prezentujący i do korespondencji Adres email: nirga@gumed.edu.pl Słowa kluczowe: ochrona płodności, HSCT WSTĘP Terapia z zastosowaniem wysokodawkowej chemioterapii, radioterapii i przeszczepienia komórek krwiotwórczych (HSCT) upośledza funkcję jajników, co może prowadzić do niepłodności. Kondycjonowanie przed allo HSCT z zastosowaniem wysokich dawek cytostatyków i/lub napromieniania całego ciała prowadzi do nieodwracalnego uszkodzenia gonad u zdecydowanej większości kobiet. U pacjentek poniżej 18. r.ż., w tym również dziewczynek przed okresem dojrzewania, u których jajniki nie podjęły jeszcze właściwej aktywności, jedyną dostępną metodą jest mrożenie tkanki jajnikowej. CEL Opracowanie i optymalizacja procedury mrożenia tkanki jajnikowej u dziewczynek zakwalifikowanych do allotransplantacji komórek krwiotwórczych. MATERIAŁ I METODY Prospektywnej analizie poddano przebieg procedury pobrania i mrożenia tkanki jajnikowej u 7 dziewczynek w wieku od 4 do 16 lat. Oceniano efektywność i bezpieczeństwo procedury. Podjęto próbę sprecyzowania optymalnego odstępu pomiędzy pobraniem jajnika a HSCT. Opracowano ankiety dla rodziców pacjentek i personelu medycznego dotyczące zakresu informacji, które powinny być zawarte w broszurze informacyjnej. WYNIKI Efektem wszystkich zabiegów było pobranie całego lub fragmentu jajnika, który następnie podlegał mrożeniu w Klinice Niepłodności. U wszystkich dziewczynek jajnik pobrano laparoskopowo; czas trwania hospitalizacji wynosił maksymalnie 3 doby. Powikłanie zabiegu wystąpiło u 1/7 pacjentek, u której doszło do uszkodzenia naczynia chłonnego i wycieku chłonki do jamy otrzewnowej; objawy ustąpiły po 7 dniach. Odstęp czasowy od pobrania jajnika do transplantacji wynosił średnio 9 tygodni. U jednej pacjentki konieczne było odroczenie HSCT o 2 tygodnie. Opracowano broszurę informacyjną dla rodziców zawierającą ponad 20 pytań i odpowiedzi dotyczących najczęstszych wątpliwości, a także szczegółowy harmonogram dla lekarzy dotyczący informowania rodziców o procedurze. WNIOSKI 1. Mrożenie tkanki jajnikowej wydaje się być procedurą bezpieczną. 2. Wydaje się, że odstęp pomiędzy zabiegiem pobrania jajnika od transplantacji powinien wynosić nie mniej niż 8 tygodni, optymalnie przed ostatnim cyklem przed HSCT. 3. Konieczne jest prowadzenie działań edukacyjnych dotyczących ochrony płodności za pomocą mrożenia tkanki jajnikowej skierowanych do rodziców, dzieci oraz lekarzy.
WYNIKI LECZENIA PRZEWLEKŁEJ PIERWOTNEJ MAŁOPŁYTKOWOŚCI IMMUNOLOGICZNEJ U DZIECI: 4 LATA DZIAŁANIA NARODOWEGO PROGRAMU TERAPEUTYCZNEGO
M.Richert-Przygońska1,*, M. Wysocki1, M. Matysiak2, N. Irga-Jaworska3, W. Balwierz4, G. Karolczyk5, K.Drabko6, W. Badowska7, J. Wachowiak8, R. Chaber9, T. Urasiński10, K. Kałwak11, W. Młynarski12, T. Szczepański13, A. Mizia-Malarz14, K. Machnik15, M. Krawczuk-Rybak16, J. Styczyński1 1
Klinika Pediatrii Hematologii i Onkologii CM UMK, Bydgoszcz Katedra i Klinika Onkologii, Hematologii Dziecięcej, Transplantologii Klinicznej i Pediatrii WUM, Warszawa 3 Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii UCK, Gdańsk 4 Klinika Onkologii i Hematologii Dziecięcej USD, Kraków 5 Oddział Onkologii i Hematologii Dziecięcej WSZ, Kielc 6 Klinika Hematologii, Onkologii i Transplantologii Dziecięcej USD, Lublin 7 Oddział Kliniczny Onkologii i Hematologii Dziecięcej WSSD, Olsztyn 8 Klinika Onkologii, Hematologii i Transplantologii Pediatrycznej UM, Poznań 9 Klinika Onkohematologii Dziecięcej, Rzeszów 10 Klinika Pediatrii Hemato-Onkologii i Gastroenterologii Dziecięcej PUM, Szczecin 11 Klinika Transplantacji Szpiku, Onkologii i Hematologii Dziecięcej USK, Wrocław 12 Klinika Pediatrii, Onkologii i Hematologii CSK UM, Łódź 13 Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii Dziecięcej ŚUM, Zabrze 14 Oddział Onkologii, Hematologii i Chemioterapii ŚUM, Katowice 15 Oddział Hematologii i Onkologii Dziecięcej ZSM, Chorzów 16 Klinika Pediatrii, Onkologii i Hematologii UDSK, Białystok 2
*Autor prezentujący i do korespondencji Adres email: monika_richert@yahoo.com Słowa kluczowe: : małopłytkowość przewlekła, eltrombopag, romiplostym WSTĘP: Pierwotna małopłytkowość immunologiczna (ITP) jest jednym z najczęstszych schorzeń hematologicznych wieku dziecięcego. Około 10-20% pacjentów z ITP rozwija postać przewlekłą choroby (cITP). Od 2018 roku, w ramach narodowego programu lekowego, w leczeniu cITP u dzieci, opornej na wcześniejszą standardową terapię pierwszej linii wykorzystuje się eltrombopag, a od 2020 roku romiplostym- leki z grupy agonistów receptora trombopoetyny (TPO-RAs). CEL PRACY: Analiza danych epidemiologicznych i klinicznych pacjentów pediatrycznych z rozpoznaniem cITP, leczonych eltrombopagiem i romiplostymem w ramach narodowego programu lekowego B.98. MATERIAŁ I METODY: Retrospektywna analiza danych, pochodzących z systemu monitorowania programu terapeutycznego dla NFZ (SMPT). WYNIKI: Od marca 2018 do leczenia w ramach programu B.98 zostało zakwalifikowanych 122 dzieci z rozpoznaniem cITP. Eltrombopag zastosowano u 114 dzieci, w tym u 1 pacjenta po niepowodzeniu leczenia romiplostymem, romiplostym u 25 pacjentów, w tym u 17 dzieci po niepowodzeniu leczenia eltrombopagiem. W grupie leczonej znalazło się 69 chłopców i 52 dziewczynki. Średni wiek chorych w chwili włączenia do programu wynosił 9,5 lat. W chwili wdrożenia leczenia średnia liczba płytek krwi wynosiła 26,7 tys/µl. Najdłuższy odnotowany czas leczenia w programie wynosił 38 miesięcy. Po 1. tygodniu terapii eltrombopagiem CR odnotowano u 23,5% pacjentów, a remisję osiągnęło 50,9% chorych. Po 4 tygodniach leczenia CR stwierdzano u 33,3% pacjentów, a remisję u 48% chorych. Utrzymywanie się remisji po 6 miesiącach terapii eltrombopagiem potwierdzono u 63/72 chorych, a po 12 miesiącach terapii u 48/52 pacjentów. U chorych leczonych romiplostymem po 1. tygodniu terapii CR odnotowano u 16% chorych, a remisję osiągnęło 40% chorych. Odpowiednio po 4 tygodniach terapii CR stwierdzono u 32% chorych, a remisję u 28%. Odnotowano poprawę jakości odpowiedzi na romiplostym u 82,3% chorych, u których doszło do wcześniejszego niepowodzenia leczenia eltrombopagiem. Nie obserwowano istotnych działań niepożądanych TPO-RAs poza przejściowym wzrostem wartości transaminaz u 8 pacjentów. WNIOSKI: Terapia TPO-RAs stanowi skuteczną i dobrze tolerowaną opcję terapeutyczną dla pacjentów
pediatrycznych z rozpoznaniem cITP.
Nawroty i progresje chłoniaków limfoblastycznych u dzieci leczonych w latach 2003 – 2021. Raport Polskiej pediatrycznej Grupy Leczenia Białaczek i Chłoniaków
G.Wróbel1,*, K. Peszyńska-Żelazny2, E. Czerech3, A. Czajńska-Deptuła4, L. Maciejka-Kembłowska5, A. Wawrzeńczyk6, T. Luszawska-Kutrzeba7, E. Dudkiewicz8, F. J. Pierlejewski9, O. Zając10, K. Smalisz11, J. Bulsa12 1 Klinika Transplantacji Szpiku, Onkologii i Hematologii Dziecięcej, Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu 2 Katedra Pediatrii, Hematologii i Onkologii, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Collegium Medicum im. L. Rydygiera w Bydgoszczy 3 Klinika Pediatrii, Onkologii i Hematologii, Uniwersytet Medyczny w Białymstoku 4 Klinika Onkologii, Instytut „Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka” w Warszawie 5 Klinika Pediatrii, Hematologii, Onkologii, Gdański Uniwersytet Medyczny 6 Oddział Onkologii i Hematologii Dziecięcej, Wojewódzki Szpital Zespolony w Kielcach Świętokrzyskie Centrum Pediatrii im. Władysława Buszkowskiego 7 Klinika Onkologii i Hematologii Dziecięcej, Uniwersytet Jagielloński-Collegium Medicum, Instytut Pediatrii w Krakowie 8 Klinika Hematologii, Onkologii i Transplantologii Dziecięcej, Uniwersytet Medyczny w Lublinie 9 Klinika Pediatrii, Onkologii i Hematologii, Uniwersyteckie Centrum Pediatrii, Uniwersytet Medyczny w Łodzi 10 Klinika Onkologii, Hematologii i Transplantologii Pediatrycznej, Uniwersytet Medyczny w Poznaniu 11 Katedra i Klinika Onkologii, Hematologii Dziecięcej, Transplantologii Klinicznej i Pediatrii, Warszawski Uniwersytet Medyczny 12 Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii Dziecięcej, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach *Autor prezentujący i do korespondencji Adres email: wrobel.wroc@wp.pl
Słowa kluczowe: chłoniaki limfoblastyczne, dzieci, nawroty, progresje Wstęp. W grupie dzieci z chłoniakami limfoblastycznymi (LBL) ponad 5 letnie przeżycie wynosi 75%-90%, jakkolwiek przy nawrocie choroby rokowanie jest niepomyślne. Cel pracy. Charakterystyka i ocena wyników leczenia nawrotowych i opornych postaci LBL w populacji pediatrycznej. Metody. Retrospektywna analiza wyników leczenia dzieci z LBL przy zastosowaniu chemioterapii wg protokołu EURO-LB02 Wyniki. W latach 2003 – 2021, w polskich ośrodkach pediatrycznych leczeniem objęto 241 dzieci z LBL z linii T lub pre-B. Remisję całkowitą uzyskało 204/214 chorych (96%), 6 dzieci nie odpowiedziało na leczenie (3%). Nawrót chłoniaka odnotowano u 23/204 dzieci (11%), w tym wznowę wczesną (do 6 miesięcy od zakończenia leczenia) u 19 dzieci, a wznowę późną (> 6 miesięcy od zakończenia leczenia) u czworga. U trzech pacjentów rozwinął się nowotwór wtórny. (białaczka bifenotypowa, AML, guz mózgu). Wiek dzieci z nawrotami/progresją wynosił od 0,9 do 17, lat (mediana 10,3) i dotyczył 26 dzieci z LBL-T i 3 dzieci z pre-B; czas obserwacji wynosił 1-59 miesięcy (mediana 12 miesięcy); wstępne stadium zaawansowania: St. II – 1, St. III – 18, St. IV - 10 (zajęcie: szpiku - 3, CNS - 8). W pięciu przypadkach wznowę w CNS stwierdzono u dzieci bez pierwotnego zajęcia CNS. U 14 dzieci wznowę rozpoznano w ognisku pierwotnie zajętym, u pozostałych mieszaną. Po chemioterapii II lub kolejnej linii: 14 pacjentów uzyskało CR, 3-remisję częściowa, 12 nie odpowiedziało na leczenie. U 12 dzieci przeprowadzono allo-HSCT, jedno dziecko jest przed HSCT. Aktualnie żyje ośmioro dzieci: 1 w CR1 /po II linii CHt), 5 dzieci w CR2, 1 – w CR3 i jedno w progresji po II wznowie. Przeżycie pięcioletnie w badanej populacji
pacjentów wynosi 17,2% (95% CI 6,6 - 45,1). Wniosek. Wyniki badania potwierdzają małe szanse na przeżycie dzieci w przypadku nawrotu/progresji LBL. Niezbędna jest identyfikacja pacjentów z wysokim ryzykiem niepowodzenia leczenia w oparciu o markery biologiczne i wypracowanie bardziej skutecznych metod leczenia w ramach wieloośrodkowych badań klinicznych.
Powikłania infekcyjne u dzieci leczonych z powodu choroby nowotworowej lub poddanych transplantacji komórek krwiotwórczych w Polsce w latach 2012-2021 – raport Grupy ds. Zakażeń
O. Zając-Spychała1,*, K. Czyżewski2, J. Wachowiak1, M. Salamonowicz-Bodzioch3, J. Frączkiewicz3, M. Ussowicz3, K. Kałwak3, E. Bień4, N. Irga-Jaworska4, W. Czogała5, W. Balwierz5 A. Szmydki-Baran6, Ł. Hutnik6, M. Matysiak6, M. Dziedzic2, K. Jaremek2, M. Wysocki2, P. Zalas-Więcek7, F. Pierlejewski8, W. Młynarski8, W. Stolpa9, K. Skowron-Kandzia9, A. Mizia-Malarz9, J. Zawitkowska10, A. Zaucha-Prażmo10, K. Drabko10, J. Musiał11, R. Chaber11, P. Wawryków12, J. Peregud-Pogorzelski12, M. Płonowski13, M. Krawczuk-Rybak13, L. Chełmecka-Wiktorczyk14, J. Goździk14, R. Tomaszewska15, T. Szczepański15, T. Brzeski16, K. Mycko16, H. Mańko-Glińska16, W. Badowska16, A. Urbanek-Dądela17, G. Karolczyk17, A. Królak18, T. Ociepa18, T. Urasiński18, J. Urbańska-Rakus19, S. Pająk19, K. Machnik19, O. GryniewiczKwiatkowska20, A. Gietka20, B. Dembowska-Bagińska20, J. Styczyński2 1
Klinika Onkologii, Hematologii i Transplantologii Pediatrycznej, Uniwersytet Medyczny, Poznań Katedra Pediatrii, Hematologii i Onkologii, Collegium Medicum, Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Bydgoszcz 3 Katedra i Klinika Transplantacji Szpiku, Onkologii i Hematologii Dziecięcej, Uniwersytet Medyczny, Wrocław 4 Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii, Uniwersytet Medyczny, Gdańsk 5 Katedra i Klinika Onkologii i Hematologii Dziecięcej, Uniwersytecki Szpital Dziecięcy Collegium Medicum, Uniwersytet Jagielloński, Kraków 6 Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii, Uniwersytet Medyczny, Warszawa 7 Katedra i Zakład Mikrobiologii, Collegium Medicum, Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Bydgoszcz 8 Klinika Pediatrii, Onkologii, Hematologii i Diabetologii, Uniwersytet Medyczny, Łódź 9 Oddział Onkologii, Hematologii i Chemioterapii, Klinika Pediatrii, Śląski Uniwersytet Medyczny, Katowice 10 Klinika Hematologii, Onkologii i Transplantologii Dziecięcej, Uniwersytet Medyczny, Lublin 11 Klinika Onkohematologii Dziecięcej, Wydział Medyczny Uniwersytet Rzeszowski, Kliniczny Szpital Wojewódzki Nr 2, Rzeszów 12 Klinika Pediatrii i Onkologii Dziecięcej, Uniwersytet Medyczny, Szczecin 13 Klinika Onkologii Dziecięcej, Uniwersytet Medyczny, Białystok 14 Ośrodek Transplantacji Uniwersyteckiego Szpitala Dziecięcego w Krakowie, Katedra Immunologii i Transplantologii Klinicznej, Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum, Kraków 15 Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii Dziecięcej, Śląski Uniwersytet Medyczny, Zabrze 16 Kliniczny Oddział Onkologii i Hematologii Dziecięcej, Katedra Pediatrii Klinicznej UWM Collegium Medicum Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, Wojewódzki Specjalistyczny Szpital Dziecięcy, Olsztyn 17 Oddział Onkologii i Hematologii Dziecięcej, II Klinika Pediatrii, Świętokrzyskie Centrum Pediatrii, Wojewódzki Specjalistyczny Szpital Dziecięcy, Kielce 18 Klinika Pediatrii, Hemato-Onkologii i Gastroenterologii Dziecięcej 19 Oddział Hematologii i Onkologii Dziecięcej, Chorzowskie Centrum Pediatrii i Onkologii im. dr E. Hankego, Chorzów 20 Klinika Onkologii, Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka, Warszawa 2
*Autor prezentujący i do korespondencji Adres email: olga_zajac@wp.pl
Wstęp: Zakażenia należą do najczęstszych i najgroźniejszych ostrych powikłań leczenia przeciwnowotworowego oraz transplantacji komórek krwiotwórczych u dzieci. Cel:
Celem pracy była analiza częstości występowania, etiologii oraz profilu zakażeń bakteryjnych, wirusowych i grzybiczych u dzieci leczonych z powodu choroby nowotworowej lub poddanych transplantacji komórek krwiotwórczych (TKK) w latach 2012-2021 w Polsce. Pacjenci i metoda: Analizie poddano 9133 dzieci < 18 r.ż., u których w latach 2012-2021 rozpoznano chorobę nowotworową oraz 1697 pacjentów poddanych w tym okresie TKK. W ramach projektu analizowano w częstość występowania, etiologię oraz profil zakażeń bakteryjnych, wirusowych oraz grzybiczych w tej grupie pacjentów. Wyniki: W grupie 9133 pacjentów leczonych z powodu choroby nowotworowej stwierdzono łącznie 12 310 epizodów powikłań infekcyjnych, wśród których dominowały zakażenia bakteryjne (72.2%). Łącznie zdiagnozowano 8772 epizody zakażeń bakteryjnych, średnio 878 epizodów rocznie. Najwięcej zakażeń bakteryjnych odnotowano w 2021 (1114), a najmniej w 2012 (580) roku. W całej grupie dominowały zakażenia wywołane przez bakterie Gramujemne (54.0%), a najczęstszym rodzajem zakażenia były zakażenia krwi (41.0%). Zakażenia wywołane przez wirusy zdiagnozowano łącznie 1768 (14.4%; średnio 177 epizodów rocznie) razy, w tym 24.5% tylko w 2021 roku. Zakażenia grzybicze stwierdzono 1770 razy (14.4%; średnio 177 epizodów rocznie), przy czym w drugiej połowie analizowanego okresu, tj. w latach 2017-2021 ich częstość wynosiła jedynie 41.1% wszystkich zdiagnozowanych zakażeń grzybiczych. Wśród pacjentów poddanych TKK zdiagnozowano łącznie 3431 epizodów powikłań infekcyjnych. Dominowały zakażenia wirusowe (44.5%) (przede wszystkim reaktywacje zakażeń endogennych zakażeń wirusowych) oraz zakażenia bakteryjne (44.1%). Częstość zakażeń wirusowych w kolejnych latach była porównywalna, średnio rocznie diagnozowano 152.7 epizodów zakażenia. Średnio rocznie stwierdzano 151.2 epizody zakażenia bakteryjnego, głównie zakażenia przewodu pokarmowego (54.6%) oraz zakażenia szczepami Gram-ujemnymi (62.2%). Zakażenia grzybicze stwierdzono 392 razy (11.4%; średnio 39.2 epizody rocznie), przy czym w drugiej połowie analizowanego okresu, tj. w latach 2017-2021 ich częstość wynosiła jedynie 30.9% wszystkich zdiagnozowanych zakażeń grzybiczych. Wnioski: 1. 2. 3. 4.
W grupie pacjentów leczonych z powodu choroby nowotworowej dominowały zakażenia bakteryjne, a wśród pacjentów po TKK reaktywacje endogennych zakażeń wirusowych. W obu grupach częściej stwierdzano zakażenia wywołane patogenami Gram-ujemnymi, jednak profil zakażeń był różny. W ostatnich 5 latach zaobserwowany istotny spadek częstości zakażeń grzybiczych zarówno u pacjentów onkologicznych, jak i poddanych TKK. Wśród pacjentów leczonych z powodu choroby nowotworowej w latach 2020-2021 zaobserwowano istotny wzrost częstości zakażeń wirusowych.