VO
WWW.STICHTINGPROO.NL
R
M T
DE TOEK
NUMMER 3
JUNI 2015
JAARGANG 2
NIEUWSBRIEF VAN STICHTING PROO
O
Kleur geven aan onderwijs Als pedagogen, thuis en op school, mogen we steeds verbaasd ervaren hoe snel de ontwikkeling van baby, peuter, kleuter en schoolkind verloopt. De ontvankelijkheid van deze leeftijdsgroep is zo groot dat het ervaringsgericht leren in een hoog tempo gaat en een grote impact heeft. Jonge kinderen ontwikkelen en leren meer in deze periode dan ze ooit in hun leven nog zullen doen. Dat komt vooral omdat de ontwikkeling van het brein juist in deze eerste periode een niet te evenaren sprint maakt.
In KLEUR leest u meer over de werking van het kinderbrein. Voor uw kind is het heel erg belangrijk in deze periode van ontwikkeling dat het zich veilig en geborgd voelt. Een basis om de ontwikkeling optimaal te laten zijn. De onderlinge verhouding tussen ouder/ verzorger, kind en gezinsleden, consequente benadering en communicatie zijn daarbij enorm belangrijk. Werk bewust vanuit waarden & normen en handel daar dagelijks naar. Investeren in het begrijpen van deze ontwikkelingsperioden en gericht handelen (intentioneel) is de beste investering die we in deze levensfase kunnen doen!
Zo werken we ook in de school en de klas. Het is voor ons van belang dat onze leerkrachten zich hier permanent in blijven scholen. Hoe sta ik in de relatie ‘leerling - leerkracht’? Hoe bouw ik voortdurend aan een sterk pedagogisch klimaat. Ik benoem het hier, omdat goed lesgeven een combinatie vergt van didactisch en pedagogisch sterk handelen. In gesprek met onze leraren zeg ik wel eens gekscherend: “We zijn geen lesboeren, maar pedagogen”. Pedagogen hebben de opdracht om de ontwikkeling van kinderen te vormen met aandacht voor didactiek, pedagogiek en de individuele talenten van kinderen. Het kind is leidend en de leraar volgt. Voor dit moment rest ons u een hele goede zomer toe te wensen. De kinderen en leraren hebben hard en met plezier gewerkt. Langs deze weg wensen wij de leerlingen van groep 8 die ons gaan verlaten een goede start op het voortgezet onderwijs. We hopen u allen na de zomer, bij de start van het nieuwe schooljaar, uitgerust weer te begroeten.
Berend Redder Vormt de toekomst!
College van Bestuur
1
M
ST
Leesaanbod en motivatie verhogen de woordenschat van leerlingen Op woensdagmiddag 22 april hebben de leerkrachten van Proo de 3e bijeenkomst van een 4-jarig traject voor ‘Technisch Lezen’ en ‘Woordenschat’ gevolgd. Zo’n 250 leerkrachten en onderwijsassistenten van de Proo scholen volgden in vier bouwgroepen de Masterclasses. De inhoud van de verschillende Masterclasses zijn op elkaar afgestemd voor eenduidigheid in aanbod en advies voor een doorgaande leerlijn binnen de scholen en de gehele Stichting Proo.
Toepassing in de school praktijksituatie
de eigen praktijk. Daarnaast worden intern
en heeft tijdens de studiemiddag een
begeleiders, locatieleiders en meerscholen
informatiestand ingericht waar leerkrachten
Dit schooljaar 2014-2015 hebben de
directeuren getraind en begeleid vanuit een
de lesmogelijkheden van de toekomst
leerkrachten drie woensdagmiddagen de
Train-de-Trainer traject, dat synchroon loopt
kunnen ervaren. Het Inspirium organiseert
Masterclasses gevolgd voor informatie en
aan de Masterclasses.
workshops, experimenten, inspiratie en
kennis over leesonderwijs. Het versterken
2
advies met nieuwe technologie. Hiermee
en verdiepen van leerkrachtvaardigheden
Kennis delen
en toepassing in de eigen praktijksituatie
Tijdens de studiedag was er ook gelegenheid
nieuwe technologieën die kunnen worden
staan hierbij centraal. In de periodes tussen
voor de leerkrachten van de verschillende
gebruikt en geadviseerd over het gebruik van
de verschillende Masterclasses zijn op de
scholen om elkaar te ontmoeten,
middelen. Bovendien wordt op de scholen
scholen bijeenkomsten gehouden voor het
te netwerken en kennis met elkaar te delen.
de implementatie van lesmateriaal voor de
uitwerken en toepassen van het geleerde in
Het Inspirium is bij Proo het ICT-proeflokaal
21e eeuw vaardigheden gerealiseerd.
worden de leerkrachten geïnspireerd over
Hoe ziet de school van de toekomst eruit? Hoe ziet in de (nabije) toekomst het instituut SCHOOL eruit voor onze kinderen en kleinkinderen? Steeds meer scholen maken deel uit van een multifunctioneel gebouw met naast de school ook kinderopvang, bibliotheek, zorg en dergelijke. Hiermee wordt de vraag van gemeenten ingelost, om te komen tot een verregaande samenwerking ten behoeve van de ontwikkeling van kinderen. Stichting Proo neemt als kernpartner graag deel aan deze doelstelling door haar scholen als Kind-centra in te richten en samen te werken met de verschillende disciplines.
De Vrijheid in Elburg gaat begin volgend jaar
programma van eisen (PvE) tot stand
de bouw. Door de intensieve samenwerking
deel uitmaken van de Scola van Kinsbergen.
gekomen, waarin alle partijen zich konden
tussen de deelnemende partners en bouwers
In dit multifunctionele gebouw zullen naast
vinden. Momenteel worden de laatste plooien
hopen we dat SCOLA van Kinsbergen
De Vrijheid (PROO) ook het Van Kinsbergen
gladgestreken en de aannemer hoopt rond de
eind dit jaar, maar in ieder geval voor de
College (OOZ), de Van Kinsbergenschool
zomervakantie daadwerkelijk te starten met
voorjaarsvakantie van 2016 opgeleverd wordt.
en het Kind-centrum Elburg, gehuisvest worden. De eerste besprekingen zijn medio 2009 begonnen. Na diverse onderzoeken is er een samenwerkingsverband ontstaan tussen diverse werkgroepen. Voors en tegens werden afgewogen en uiteindelijk zijn bovengenoemde partijen het eens geworden. Begin 2014 is de vereniging van eigenaren opgericht. Medio 2014 zijn er projectgroepen samengesteld en begin 2015 is er een
Spotlight Van ZON krijg je energie! Woensdag 27 mei is het project KiesZon op school feestelijk gestart op de Arendshorst in Ermelo. Het project kreeg landelijke aandacht met de realisatie van de eerste zonnestroom-systemen binnen het project bij Stichting Proo. Vanuit het oogpunt van verduurzaming en kostenbesparing zal Stichting Proo nog voor de zomervakantie zeven scholen van zonnepanelen en LED-verlichting voorzien.
Vervanging van de huidige lampen door
zonnepanelen eigendom van Stichting Proo
energiezuinige LED brengt het totale
en vervalt de vergoeding. Vanaf dat moment
elektriciteitsverbruik gemiddeld met 20%
is er, naast milieuwinst, ook financieel
omlaag. Met de zonnepanelen op het dak
voordeel te behalen voor Stichting Proo.
wordt de resterende elektriciteitsvraag
Er is een speciaal lespakket ontwikkeld
opgewekt. De scholen worden daarmee
waarmee de kinderen les krijgen over schone
100% zelfvoorzienend. Energy Service
energie en de mogelijkheden om energie te
Company (ESCo) financiert de aanschaf en
besparen. Daarnaast komt er in de hal van
het onderhoud van de zonnepanelen.
iedere school een energiedisplay waarop
Stichting Proo hoeft zelf niet te investeren.
de leerlingen zien hoeveel stroom ‘hun’
In plaats daarvan betaalt de Stichting een
zonnepanelen opwekken. De scholen krijgen
vaste vergoeding voor het gebruik van
bij de aanschaf van de zonnepanelen het
wat ze opleveren. Gedurende het schooljaar
de panelen. Deze vergoeding verdient
lespakket ‘Van ZON Krijg Je Energie!’ cadeau.
kunnen de kinderen op het informatiepaneel
Stichting Proo terug op de energierekening
Met dit bijzondere lespakket ontdekken de
dat in de school hangt aflezen hoeveel
waardoor de kosten voor hen gelijk blijven.
kinderen waarom op het dak van de school
energie er met de zonnepanelen is opgewekt
Na een afgesproken periode worden de
de zonnepanelen liggen, hoe ze werken en
en hoeveel energie de school verbruikt.
3
Column Gamen zorgt voor uitdaging en ontdekking Veel kinderen spelen graag een computerspel en kunnen zich daar uren mee vermaken. Spellen als Minecraft en Simcity zijn daarvan goede voorbeelden. Een spel spelen is leuk en spannend en voor je het weet is er weer een uur voorbij zonder in de gaten te hebben dat je aan het leren bent. Zo heeft menig 12-jarige al een grote woordenschat van de Engelse taal opgebouwd en zijn er veel kinderen die visueel en creatief zijn ingesteld doordat ze zich in een virtuele wereld begeven.
In het onderwijs kunnen GAMES uitstekend
Uit onderzoeken blijkt dat kinderen op
voordeel is dat een goede GAME nauwkeurig
worden ingezet om leerlingen te motiveren en
verschillende manieren voordeel kunnen
registreert wat de leerling doet. Wat is het
de betrokkenheid te vergroten.
hebben van het spelen van computergames.
klikgedrag en voor welke onderwerpen
Leerlingen zullen eerder eindeloos oefenen om
Veel GAMES zijn zo ontworpen, dat ze de
interesseert de leerling zich het meest?
naar een nieuw level te komen dan steeds maar
kinderen uitdagen om te ontdekken, om
Een goed spel heeft daarom een goede balans
weer de traditionele oefeningen te maken tot
vragen te stellen en zelf naar oplossingen voor
tussen uitdaging, plezier en vaardigheden.
ze de leerstof beheersen.
bepaalde problemen te zoeken. Een bijkomend
Rein Kroon ICT
professioneel 4
betrokken
vernieuwend
Jonge kinderen zijn leermonsters! Jonge kinderen zijn echt zoveel anders dan wij, grote mensen en zelfs anders dan hun iets oudere soortgenootjes. Jonge kinderen ontwikkelen en leren meer dan ze ooit in hun leven nog zullen doen. Dat komt omdat de breinontwikkeling juist die eerste periode een niet te evenaren sprint maakt.
Een jong kind van 3 leert anders dan een kind
De ontwikkeling van kinderbrein tot volwassen
van vijf. En een kind van acht leert weer anders
brein duurt ongeveer 25 jaar en verloopt
De omgeving activeert het zenuwstelsel
dan een puber. Leren is een doorlopende lijn
van binnen naar buiten en van achter naar
Voor het jonge kind is het ontstaan van
waar opvoeding en onderwijs zich voortdurend
voren. Hoe jonger het kind, hoe meer het
bijzondere schakelaars in het zenuwstelsel
op moeten aanpassen.
wordt gedicteerd door zijn/haar oerbrein, een
een belangrijk proces. Dan gaan neuronen
biologisch brein met daaroverheen de cortex.
met elkaar samenwerken en ontstaan er
We willen u graag een kijkje geven in de
Een pasgeborene is uitgerust met alleen een
verbindingen. Die verbindingen zorgen
ontwikkeling van het kinderbrein.
toolkit om te overleven. Tegelijkertijd is ons
ervoor dat kinderen kunnen leren (kennis en
Jonge kinderen zijn leermonsters. Ze worden
brein een krachtige aanpassingsmachine,
vaardigheden opdoen). De wetenschap laat
van binnenuit gedreven om de wereld waarin
geïnteresseerd in de omgeving om ons heen.
steeds duidelijker zien hoe belangrijk het is dat
ze leven te begrijpen. Dat doen ze door waar te
Baby’s beleven die wereld aanvankelijk via
omgevingsstimuli die aangelegde verbindingen
nemen en hun waarnemingen te vertalen naar
tong/mond en lippen, hun gezicht, armen
(netwerken) activeren, zodat ze kunnen
een samenhangend beeld, door te oefenen en
romp en benen. Het breinleren maakt drie fasen
voortbestaan en zich ontwikkelen.
te imiteren, door vragen (veel!) te stellen en
door: ervaren wordt patroonherkenning
Dit laatste kan ook op latere leeftijd, maar er zijn
door eenvoudige redenaties op te zetten.
(“Zo zit het hier, kennelijk!”) en patroon-
gevoelige perioden voor gemakkelijke aanleg
herkenning wordt uiteindelijk denken.
van specifieke netwerken.
De woordenschat wordt al vanaf de babytijd opgebouwd. Een voorbeeld hiervan is taalstimulering. Die moet op tijd plaatsvinden, anders komen verbindingen niet goed tot stand. Kinderen bouwen al vanaf de babytijd een woordenschat op. Als je jonge kinderen veel kwalitatief hoogwaardige taal aanbiedt, leren ze grammaticaregels. Dit is een vroege functie die in veel gevallen lang doorwerkt.
Ieder kind wil zich veilig voelen
van) geweld in een gezin werkt als een rode
hersenen (bijv. complexe gedachten), niet
Het is voor het jonge kind heel belangrijk
vlag. Hoe meer groene vlaggen een kind kan
óók worden geactiveerd en zijn daarom niet
om zich veilig te voelen. Communicatie en
plaatsen, hoe beter. Kinderen die de chronische
‘toegankelijk’ voor het kind om te leren.
consequente benadering zijn daarbij belangrijk.
stress ervaren van verwaarlozing of geweld
Als kinderen geen ervaringen van leren
In de jonge kindertijd worden rode en groene
focussen hun hersenen intuïtief op overleving.
hebben, komt die functie niet tot stand.
vlaggen geplaatst. Bijvoorbeeld: (dreiging
Daardoor kunnen andere delen van de
Dit is geconstateerd bij kinderen uit Roemeense weeshuizen. Wees je bewust van je waarde en leef ernaar. Investeren in een jong kind in het heden, is immer de beste investering die we kunnen doen voor de toekomst!
Bronnen Betsy van der Grift: Peuteren en kleuteren Sieneke Goorhuis: Ontwikkeling hersenen
5
‘We zijn geen lesboeren, maar pedagogen.’ Stichting Proo en de medewerkers op de scholen werken vanuit drie kernwaarden: professioneel, betrokken en vernieuwend, en spreken elkaar daarop aan. Het eigen gedrag van medewerkers geldt steeds als voorbeeld voor leerlingen (en hun ouders/verzorgers). De kernwaarden bepalen voor een groot deel het imago en de ‘uitstraling’ van iedere school afzonderlijk en van de organisatie als geheel.
Betrokken
hoe kan een veranderende relatie tussen
Wederzijdse en maatschappelijke
leerkracht en leerling invloed hebben op
betrokkenheid van ouders/verzorgers,
de prestatie van het kind. Goed lesgeven
leerlingen en medewerkers is essentieel voor
vergt een combinatie van didactisch en
de ontwikkeling, de leerprestaties en het
pedagogisch sterk handelen. In gesprek met
welzijn van de leerlingen. Stichting Proo is
onze leraren zeg ik wel eens gekscherend:
relatie gericht en op zoek naar verbinding
“We zijn geen lesboeren, maar pedagogen”
en samenwerking met partners in educatie
Pedagogen hebben de opdracht de
en zorg. Het pedagogisch handelen is
ontwikkeling van kinderen vorm te geven
in goed evenwicht met het behalen van
met aandacht voor didactiek, pedagogiek en
leerresultaten.
de individuele talenten van kinderen.
In juni heeft Roland Schut van het NIVOZ
Het kind is leidend en de leraar volgt.
(www.nivoz.nl) op uitnodiging van Stichting
Berend Redder
Proo een lezing gehouden op onze Themaavond over Pedagogisch Handelen, ofwel
Voorzitter College van Bestuur
We halen de wereld dichterbij. Op een drietal scholen van Proo worden leerkrachten getraind in het gebruik van Digitale Media voor Cultuureducatie. Op termijn kan het aanbod worden gebruikt door meer scholen van Proo. Tijdens het project wordt kennis en ervaring uitgewisseld tussen leerkrachten, leerlingen en scholen. Het Fonds voor Cultuurparticipatie ondersteunt in het kader van cultuureducatie met kwaliteit programma’s die cultuureducatie terugbrengen naar het hart van het onderwijs. Stichting Proo heeft besloten te starten met trainingen om cultuureducatie te verbeteren en te verankeren in het onderwijs. De training wordt uitgevoerd door Tjeerd Kootstra van het CultuurCollege, het trainingsbureau van CultuurMijOost.
We willen graag dat alle leerlingen van onze
Het creërend vermogen wordt gestimuleerd
Op 17 juni hebben de leerkrachten het eerste
scholen voor hun 12e jaar met gebruik van
(o.a. muziek maken, schilderen met de iPad,
traject afgesloten met een presentatie voor
nieuwe media kennis hebben gemaakt met
virtual hacking enz), en het samen leren
certificering van het project. De inhoud van
alle disciplines binnen Cultuureducatie.
van leerlingen en het leren van elkaar voor
de presentaties was kwalitatief hoog en
Het onderwijsprogramma vertoont een
leerkrachten te ondersteunen d.m.v. delen
tegelijkertijd een goede inspiratiebron voor
duidelijke samenhang en opbouw om
online (blogs, forum, twitter e.d.).
alle deelnemers.
zodoende kunst in de breedste zin van het woord dichter bij de kinderen te brengen.
De 21e Century Skills als samenwerken, creativiteit en ICT-vaardigheden worden versterkt. We zetten nieuwe media in als inspiratiebron voor kunstbeschouwing en om de wereld van onze leerlingen te vergroten.
6
Het lievelingsboek van Laura Finalist in de Nationale Voorleeswedstrijd. Ze kon haar oren niet geloven toen haar naam genoemd werd. De tienjarige Laura Weghorst uit groep 7 van basisschool De Bongerd in Oene, liet zes andere voorlezers achter zich tijdens de halve finale van de Nationale Voorleeswedstrijd in het auditorium van Cultuur Onder Een Dak (CODA) in Apeldoorn. “Dit had ik echt niet verwacht”, zei Laura Valk nadat de uitslag bekend was gemaakt. “Het voorlezen ging wel goed, maar ik dacht zelf dat iemand anders zou gaan winnen.” Van tevoren was Laura, jongste voorlezer van de middag, naar eigen zeggen erg zenuwachtig. “Ik heb veel publiek meegenomen, bijna heel groep 7 en 8 zijn mee om me aan te moedigen en ook een paar leerlingen uit groep 6 zijn er. Hen heb ik ook allemaal voorgelezen om te oefenen voor vandaag.”
Griffel en daardoor ben ik het toen gaan lezen. Ik heb er al eens een boekbespreking over
Leesonderwijs krijgt veel aandacht.
gehouden en het is dan ook inmiddels mijn lievelingsboek”, aldus Laura.
Het leesonderwijs krijgt bij onze scholen
De jury vond dat het boek een hoog niveau had voor iemand van tien jaar. “Dit boek is eerder voor
veel aandacht. In de groepen 1 en 2 is de
kinderen van dertien of veertien jaar”, meldde jurylid Carin van Reinders, directeur van CODA,
taalontwikkeling al van grote betekenis.
“dus we vinden dat dit best een moeilijk boek is, maar je deed het hartstikke goed. En je gaf een
In deze groepen wordt bijvoorbeeld de
mooie uitleg voordat je begon met lezen.”
methode Piramide gevolgd en wordt het
Ze las voor uit het boek ‘Spinder’ van Simon van der Geest. “Dit boek kreeg in 2013 een Gouden
taalbewustzijn op speelse wijze bevorderd. De winnares mocht op maandag 13 april naar de provinciale finale van de Nationale
In groep 2 komen kinderen uit midden- en
Voorleeswedstrijd, in het Posttheater in Arnhem. Hier behaalde ze een mooie tweede plaats.
bovenbouw geregeld een prentenboek
We zijn trots op Laura en op de leerkrachten van de Bongerd!
voorlezen. De klassenbibliotheek van de groepen 3 t/m 8 is kwalitatief goed gevuld en er worden geregeld boeken uit de openbare bibliotheek bijgeleend. Op het gebied van begrijpend lezen hebben wij iedere week actuele teksten, die dit belangrijke onderdeel van het lezen interessant en uitdagend maakt.
Het afgelopen schooljaar hebben alle leerkrachten Masterclasses gevolgd over Technisch Lezen. De leerkrachten van de verschillende scholen worden tijdens de Masterclass begeleid door Leesexperts van onder andere ‘School aan Zet’ en leren veel door praktijkervaringen met elkaar te delen. Komend schooljaar wordt het traject voortgezet met Masterclasses over Begrijpend Lezen.
“We zijn trots op Laura en op de leerkrachten van de Bongerd!” 7
WWW.STICHTINGPROO.NL COLOFON Oosteinde 17, 3842 DR Harderwijk
Fotografie: Berend Redder, eigen foto’s scholen, Signature Putten.
0341 - 466 370
Copyright © 2015 Stichting Proo
info@stichtingproo.nl
DE TOEK
Eindredactie: Hillie Keijser, bestuurskantoor
SAMEN MAKEN WIJ ONDERWIJS
T
DE MOEITE WAARD!
O
M
M
Ontdek nog meer en scan de QR-codes!
Website Inspirium
Nieuwsbrief KLEUR. Met uw ideeën en opmerkingen blijft KLEUR in ontwikkeling!
Volgende ‘KLEUR’
Filmpje Maste
rclass
g
november 2015
vormgeving & copywriting: communicatiebureau spirion | www.spirion.nl
Website Proo
bevindingen over onze
V
O R Wij zijn benieuwd naar uw
8
ST