Situatie rondom Afrikaanse varkenspest (AVP) blijft dreigend
In verband met de potentiële snelle verspreiding van AVP onder wilde zwijnen of gehouden varkens, hierbij een update met de meest recente informatie omtrent AVP op het moment van schrijven. Het betreft dus niet alleen het eerste kwartaal van 2026.
In totaal zijn in 2026 tot en met 27-05-2026 4.988 uitbraken van AVP gemeld bij wilde zwijnen. Onder gehouden varkens waren er 155 uitbraken. In Duitsland zijn 519 AVP-besmette wilde zwijnen gemeld, bij gehouden varkens zijn geen uitbraken vastgesteld. Recent is in de deelstaat Saksen, grenzend aan Polen, weer een nieuwe uitbraak gaande. Ook de uitbraak in de deelstaat Hessen is nog niet geheel verdwenen, alhoewel het aantal positief geteste zwijnen steeds verder afneemt. Dit vanwege verschillende maatregelen, waaronder een verhoogde jachtdruk wat effectief leidt tot een lagere zwijnenpopulatie.
In de eerste vijf maanden van 2026 waren in Polen 1.275 meldingen van AVP onder wilde zwijnen en één bij gehouden varkens. De meeste infecties spelen in het noordwesten van het land. Ook kampen de Baltische staten nog met veel uitbraken van AVP bij wilde zwijnen, een voortzetting van de situatie in 2025.
De situatie blijft zorgwekkend in het noordwesten van Italië. Het aantal meldingen van AVP bij wilde zwijnen (660) in de eerste vijf maanden van 2026 is al bijna evenveel als in heel 2025 (690). De inperking van de wilde zwijnen, en daarmee AVP, blijft een continue uitdaging. Ook gehouden varkens op bedrijven met strenge biosecurity eisen blijven niet altijd vrij van AVP. Zo is een varkensbedrijf met buitenuitloop in de regio Piemont besmet, ondanks dubbele afrastering en persoonlijke beschermingsmiddelen voor erfbetreders en werknemers. De rol van natuurlijke invloeden, zoals een waterstroom vanaf de berg, kan een rol spelen in de uitbraak en wordt verder onderzocht.
Via VeekijkerNieuws houden wij u elk kwartaal op de hoogte van nieuws uit de monitoring van diergezondheid bij varkens. Mocht er tussendoor iets belangrijks spelen dan sturen wij u daarover een e-mail.
Aanmelden
sectiemateriaal
U kunt dieren 24 uur per dag, 7 dagen per week aanmelden voor pathologisch onderzoek via www.gddiergezondheid.nl/ophaaldienst of 088 20 25 500. Wij halen dieren die ’s avonds voor 22.00 uur zijn aangemeld de eerstvolgende werkdag op. Voor een optimaal onderzoek is het belangrijk om een volledige anamnese toe te voegen. Ook is het van belang vers materiaal in te sturen (koelen in warme tijden en bij strenge vorst op een droge afgeschermde plek binnen plaatsen) en een dier te selecteren dat representant is van het probleem.
Bijzondere bevindingen
Abcessen aan de onderkaak en oude voerresten
Een dierenarts van een middelgroot gesloten bedrijf zocht contact met de Veekijker vanwege een opmerkelijke bevinding. Bij herhaalde bedrijfsbezoeken worden keer op keer bij ongeveer vijf varkens van ongeveer 75 kilogram een eenzijdig abces aan de onderkaak waargenomen, ter grootte van een meloen. Hoewel de dieren er niet van gaan slijten, lijkt er wel enig lijden. Er is geen uitval gerelateerd en dieren genezen nadat het abces is gedraineerd. De dierenarts wilde weten of hier mogelijk een relatie was met Fox parvovirus, omdat dit bedrijf de bijpassende klachten eerder ook had gezien.
De Veekijker herkent deze signalen niet als passend bij Fox parvovirus. Bij eenzijdige abcessen in de buurt van de onderkaak moet vooral aan trauma of kieswortelontstekingen gedacht worden. Hoewel geadviseerd is om een dier in te sturen voor pathologisch onderzoek is er geen verdere diagnostiek uitgevoerd.
De klinische problematiek op het bedrijf is wel voorbij. Nadat er ook een ernstige uitbraak van staartbijten was is een uitvoerige evaluatie uitgevoerd van water, voer, diermanagement en huisvesting. Bij het reinigen van de voerleiding kwamen grote hoeveelheden aangekoekte en beschimmelde voerresten vrij. Achteraf gezien was er ook sprake van een verlaagde voeropname in die periode.
Nadien zijn zowel het staartbijten als de abcessen niet meer waargenomen. Hoewel oorzaak en gevolg niet eenvoudig in verband te brengen zijn in deze casus, is het aannemelijk dat het voer frequent gecontamineerd is door de restanten voer in de leiding. Dat kan de smakelijkheid van het voer hebben beïnvloed, waardoor varkens minder voer hebben opgenomen. Minder voeropname, ondanks een hongergevoel, kan tot ongemak en ongewenst gedrag leiden. Ongemak is een bekende reden voor ongewenst gedrag. Hoewel er geen uitwendige aanwijzingen waren voor trauma die tot de kaakabcessen hebben kunnen leiden is dit wel een van de waarschijnlijke verklaringen.
Congenitale afwijkingen bij pasgeboren biggen
Op een zeugenbedrijf werden in de laatste weken in toenemende mate afwijkingen geconstateerd bij pasgeboren biggen. Meerdere tomen waren aangedaan, en enkele dieren werden ingestuurd voor pathologisch onderzoek. Klinisch vielen twee typen afwijkingen op: een zachte zwelling ter hoogte van het voorhoofd en een afgeplat voorhoofd. Deze biggen werden ingestuurd voor pathologisch onderzoek, waaruit bleek dat sprake was van twee craniale afwijkingen: cranioschisis en meningocele.
Bij cranioschisis sluiten de schedelbeenderen niet compleet, waardoor vruchtwater de hersenen kan bereiken, met als gevolg hersendegeneratie en anencefalie. Bij meningocele is sprake van onvoldoende sluiting van de wervelkolom (zoals bij spina bifida), waarbij hersenvliezen en hersenweefsel door een defect in de schedel uitstulpen. Bij de overige organen werden geen afwijkingen geconstateerd.
De oorzaak van deze congenitale afwijkingen kan zowel infectieus als niet-infectieus zijn. Hoewel infectieuze agentia zoals PPV1, PRRS-virus en PCV3 bekend staan als veroorzakers van congenitale afwijkingen, zijn deze niet specifiek geassocieerd met de beschreven letsels. Erfelijke factoren moeten daarom worden overwogen, aangezien cranioschisis bij varkens als erfelijk beschreven is, hetzij via de zeug en/of de beer.
Naast genetische factoren zijn ook voedingsdeficiënties, met name een vitamine A-tekort, in verband gebracht met congenitale afwijkingen. Hoewel zeldzaam in de conventionele varkenshouderij, kunnen fouten bij het formuleren of mengen van het dieet leiden tot tekorten. Bij het constateren van congenitale afwijkingen bij biggen, dienen dierenartsen zowel genetische als nutritionele factoren te evalueren. Samenwerking met voerleverancier en fokkerij-organisaties zijn cruciaal om herhaling van mogelijke erfelijke afwijkingen te beperken.
Bel de Veekijker
Op werkdagen kunt u rechtstreeks contact opnemen met de Veekijker: 088 20 25 555. Via het keuzemenu kiest u de diersoort waar u informatie over wilt hebben. Het Veekijkerteam varken is bereikbaar op werkdagen tussen: 08.30-12.00 uur en 12.45-17.00 uur.
Royal GD
Arnsbergstraat 7
Postbus 9, 7400 AA Deventer
T. 088 20 25 500
info@gddiergezondheid.nl www.gddiergezondheid.nl
Varkensgezondheid
Ziekte/aandoening/ gezondheidskenmerk
