Rundvee | December 2022
Botulisme-uitbraken op rundveebedrijven De Veekijker kreeg in het derde kwartaal van 2022 over negen verschillende bedrijven vragen in verband met een vermoedelijke uitbraak van botulisme. Op vijf melkveebedrijven en één vleeskalverbedrijf is bij pathologisch onderzoek het Clostridium botulinum type C/D aangetoond door een PCR op lever en pensinhoud bij WBVR. De uitval van runderen op deze bedrijven door botulisme varieerde. Op twee melkveebedrijven liep het aantal op tot een kwart van de melkkoeien. De Veekijker adviseerde om op de betrokken bedrijven direct het rantsoen te wijzigen en bij gebruik van bronwater over te gaan op leidingwater. Verder is aangeraden contact met pluimveemest en of -strooisel te vermijden en het grasland te controleren op dode vogels en wildkadavers. Het vaccin tegen botulisme kan op dit moment helaas niet ingezet worden door aanpassingen in de Europese regelgeving. In overleg met LNV wordt bezien hoe het vaccin weer ingezet kan worden.
Koperintoxicatie door zeer hoge melkgift aan opfokkalveren
Via VeekijkerNieuws houden wij u elk kwartaal op de hoogte van nieuws uit de monitoring van diergezondheid bij rundvee. Mocht er tussendoor iets belangrijks spelen dan sturen wij u daarover een bericht.
Een practicus belde de Veekijker over kalveren, gehouden op een jongveeopfokbedrijf, met tussenklauwontsteking en wangdifterie. Omdat beide aandoeningen zelden voorkomen in deze leeftijdsgroep, werd dit in verband gebracht met weerstandsvermindering. Bloedonderzoek bij vijf kalveren gaf sterk verhoogde leverenzymen aan, dat wees op levercelschade. De Veekijkerdierenarts bezocht het bedrijf en nam bij vier kalveren een leverbiopt. Bij één kalf werd een verhoogd kopergehalte (712 milligram per kilo droge stof) en bij drie kalveren een zeer hoog, toxisch relevant kopergehalte (1136 tot 1444 milligram per kilo droge stof) aangetoond. Twee van de onderzochte kalveren waren recent gespeend en aangevoerd vanaf het melkveebedrijf. Het management op het melkveebedrijf was gericht op maximale jeugdgroei en ontwikkeling bij de kalveren. De kalveren kregen onbeperkt kunstmelk via de drinkautomaat en dronken tot ruim 20 liter per dag, wat neerkomt op ruim drie kilo melkpoeder per dag. Vrijwillige opname van zoveel melk per dag zonder verteringsproblemen en met zeer lage sterfte was mogelijk door het uitstekende management en verzorging. Voor deze kalveren die, vergeleken met de meeste fokkalveren in Nederland, dagelijks twee tot drie maal zoveel melk dronken, bleek koperstapeling een risico. De Veekijkerdierenarts adviseerde om de melkopname per dag te maximeren op een wat lager niveau of de concentratie spoorelementen (waaronder koper) aan te passen. Over een exacte maximale norm van kopergift bij melkdrinkende kalveren is weinig bekend. Het Centraal Veevoerbureau (CVB), een stichting die wetenschappelijk onderbouwd behoeftenormen en voedermiddelen waardering vaststelt, geeft wel aan dat de opname van koper uit de darm bij melkdrinkende kalveren relatief hoog is. De koperopname via kunstmelk is aangepast op dit bedrijf en wordt met bloedonderzoek op leverenzymen gemonitord op leverschade. Onbeperkt kunstmelk voeren kan dus bij extreem veel melkdrinken, afhankelijk van het kopergehalte van het melkpoeder, tot risico’s van koperovermaat leiden.
Aanmelden sectiemateriaal U kunt dieren bij GD 24 uur per dag, 7 dagen per week aanmelden voor pathologisch onderzoek via www.gddiergezondheid.nl/ ophaaldienst of 088 20 25 500. Wij halen dieren die ’s avonds voor 22.00 uur zijn aangemeld de eerstvolgende werkdag op. Voor een optimaal onderzoek is het belangrijk om een volledige anamnese toe te voegen. Ook is het van belang vers materiaal in te sturen (koelen in warme tijden en bij strenge vorst op een droge afgeschermde binnenplaatsen) en een dier te selecteren dat representant is van het probleem.