Issuu

De Gezondheidsdienst voor Dieren

NIEUWSBRIEF VOOR PRACTICI • JAARGANG 18 • APRIL 2012

Veeg BVD van de kaart: het vervolg Bij het verschijnen van deze GD Veterinair zijn wij volop bezig met het vervolg van de campagne ‘veeg BVD van de kaart’. Hierover is in eerdere edities van de GD Veterinair uitvoerig gecommuniceerd. Inmiddels zijn de uitslagen naar zowel veehouders als dierenartsenpraktijken verzonden. Als er geen of zeer weinig afweerstoffen tegen het BVD-virus in de tankmelk zijn gevonden, wordt de veehouder geadviseerd om via het GD Tankmelk BVDabonnement deze gunstige situatie te blijven volgen. De veehouder betaalt dan voor de rest van het jaar slechts € 55,- excl. btw (€ 61,50 excl. btw voor nietdeelnemers aan GD PlusZorg). Als er afweerstoffen in de tankmelk zijn gevonden, is het advies om een GD BVD QuickScan uit te laten voeren of deel te nemen aan het abonnement GD BVD Afweerstoffen JongveeMonitor. Voor de QuickScan geldt het actietarief van € 111,20 excl. btw (€ 126,25 excl. btw voor niet-GD PlusZorg). Inschrijven voor de JongveeMonitor kost de veehouder de rest van het jaar slechts € 47,60 excl. btw (€ 60,40 excl. btw voor niet-GD PlusZorg).

Iedere honderdste deelnemer aan één van de acties ontvangt een praktische lenteset, bestaande uit een kruiwagen, schep en bezem. Alle actietarieven zijn geldig tot en met 31 mei 2012. Ook bedrijven die niet aan het éénmalig tankmelkonderzoek hebben meegedaan kunnen van de actietarieven gebruiken maken. Met het éénmalig tankmelkonderzoek en de bovengenoemde acties hopen we dat u samen met de veehouders uit uw praktijk BVD van de kaart gaat vegen! Ir. Bert de Roo, hoofd binnendienst herkauwers

PRRS-praktijkproef in Noord-Nederland Op 12 maart is in Heerenveen een informatieavond gehouden voor varkenshouders en dierenartsen in NoordNederland. Op deze avond zijn het doel en de werkwijze van een regionale PRRS-aanpak besproken. Het PVV, LTO en de NVV hebben toegelicht waarom zij de regionale PRRS-aanpak van groot belang vinden. Niet alleen het voorkomen van schade door PRRS-uitbraken, maar ook het verminderen van antibioticagebruik en het verhogen van gezondheidsstatussen van varkensbedrijven zijn gediend door dit project. De regionale aanpak van PRRS moet uitwijzen of het mogelijk is om de circulatie van het PRRS-virus tot stilstand te brengen. Tijdens de informatieavond is aangegeven welke handvatten varkenshouders kunnen gebruiken om dat doel te bereiken. Voor ieder deelnemend varkensbedrijf zal een op maat gesneden stappenplan worden opgesteld. Niet alleen de interne biosecurity, maar ook de hygiëne in het

Veterinair

varkenstransport en de gezondheidsstatus van aangekochte varkens zijn van groot belang. Het PVV neemt de kosten voor bloedonderzoek en gerichte ondersteuning in het management voor haar rekening. Een commissie van deskundigen met vertegenwoordigers van het CVI, de Faculteit Diergeneeskunde en de GD, en een specialist op het gebied van veterinaire bedrijfscoaching, zal het proces inhoudelijk volgen en sturen. Op dit moment kunnen varkenshouders zich nog aanmelden. Als er voldoende deelnemers zijn, zal het project na de zomer starten. Drs. Tom Duinhof, varkensdierenarts

Bezoek nu onze vernieuwde website, met onder meer:

Online nascholing paardendierenartsen: meld u aan voor de interactieve nascholing ‘Besmettelijke neurologische aandoeningen bij het paard'. VeeOnline: op de hoogte blijven van de laatste ontwikkelingen? Meld u aan voor de digitale nieuwsbrief! Onderzoek Kween: uitleg over testinterpretatie. GD Veterinair | april 2012 |

Ir. Lieuwe Roosenschoon, sectormanager herkauwers

Leuker kunnen we het niet maken... Via diverse kanalen, zoals de DAP Adviesraad Rund en de GD digipanels, ontvangen wij regelmatig adviezen en tips om onze dienstverlening te optimaliseren. Een veelbesproken thema is digitalisering. Op dat gebied zijn bij de GD een aantal belangrijke ontwikkelingen gaande. Om te beginnen is VeeOnline vernieuwd. Zoals u misschien al heeft gemerkt, kunnen veehouder nu een digitale handtekening onder de BGP’s en BBP’s (bedrijfgezondheids- en bedrijfsbehandelplannen) zetten, waardoor opsturen per post overbodig is geworden. Dit bespaart niet alleen papier, maar ook tijd en geld. Ook staan we op het punt om een BGP App te lanceren. Hiermee kunt u snel en eenvoudig op uw iPad BGP’s invullen, ook zonder internetverbinding. Met betrekking tot de verdere uitbouw van VeeOnline staan diverse andere praktische ontwikkelingen op stapel, waarover wij u de komende maanden graag nader informeren. Een andere interessante ontwikkeling is E-learning. Op 23 april wordt de eerste interactieve nascholing ‘Besmettelijke neurologische aandoeningen’ voor paardendierenartsen gehouden. Deskundigen gaan via een online videokanaal met elkaar in gesprek, waarbij zij direct kunnen reageren op vragen van deelnemers. Ook kunt u tegelijkertijd online uw kennis toetsen. Daarnaast is op initiatief van de GD het systeem PigMatch ontwikkeld. Zoals u in de vorige GD Veterinair heeft kunnen lezen, is het binnenkort mogelijk om de actuele gezondheidsstatussen van deelnemende varkensbedrijven via een website (PigMatch.eu) op te zoeken. Dankzij dit systeem kan een koper van varkens bedrijven selecteren die qua diergezondheid goed aansluiten bij het eigen bedrijf. En heeft u al een kijkje genomen op het vernieuwde www.gddeventer.com? Ook deze site krijgt steeds meer mogelijkheden. Als u zelf nog vragen of ideeën heeft, dan hoor ik dat graag via info@gddeventer.com. Kortom: leuker kunnen we het niet maken, wel makkelijker!

GD BO Melk: exacte weergave hoog celgetal Sinds januari werkt de GD met een nieuwe lasertechniek voor het identificeren en differentiëren van mastitisverwekkers in individuele melkmonsters. Met het nieuwe GD BO Melk kunnen mastisverwekkers sneller en specifieker worden aangetoond. Een ander belangrijk voordeel is dat een zeer hoog celgetal nu exact wordt weergegeven. Voorheen werd een zeer hoog celgetal afgekapt op 9999 (x1000 c/ml). Doordat nu het volledige getal wordt weergegeven, is de invloed van een zeer hoog individueel koecelgetal op het tankcelgetal, zeker als de koe een hoge productie heeft, nog beter inzichtelijk. Daarnaast zijn er voor GD BO Melk nieuwe melkbuizen met een speciale flipdop beschikbaar die de monstername vergemakkelijken en de kans op contaminatie verkleinen. Zorg er bij de monstername voor dat de dop zo ver omhoog staat dat de opening van de buis volledig vrij is, maar wel bescherming biedt tegen vuil dat van bovenaf in de buis kan komen. De buizen zijn te bestellen via de webwinkel van de GD. Het nieuwe BO Melk kost € 11,- per monster voor deelnemers aan GD PlusZorg (€ 12,- voor niet-deelnemers). De kosten per gevoeligheidsbepaling zijn € 17,35 (GD PlusZorg) en € 18,75 (nietdeelnemers). Dr. Christian Scherpenzeel, rundveedierenarts

Betekenis van Actinobacillus rossii bij varkens Recent is op de GD-sectiezaal uit een mengflora in de maag van een verworpen big als toevalsbevinding de bacterie Actinobacillus rossii gekweekt. Deze bacterie is voor het eerst beschreven in 1990. Volgens de literatuur kan A. rossii bij het varken onder andere geïsoleerd worden uit het geslachtsapparaat, het maagdarmkanaal, de voorste luchtwegen en uit (geaborteerde) vruchten. Hoewel door verschillende auteurs een relatie tussen een infectie met A. rossii en abortus, metritis en kleine toomgrootte is gesuggereerd, is nog nooit een causaal verband met deze symptomen aannemelijk gemaakt. A. rossii komt ook veel voor bij gezonde varkens en is waarschijnlijk hooguit van belang als secundaire, opportunistische infectie. Tot nu toe is op het laboratorium van de GD niet gericht gezocht naar de bacterie. A. rossii bevat overigens wel een toxinegen (ApxIII en soms ook ApxII). Omdat deze toxinegenen kunnen voorkomen bij A. rossii en omdat deze kiem veel voorkomt bij varkens, is daarmee wellicht een verklaring gevonden voor fout-positieve uitslagen bij serologie met de ApxIII en ApxII ELISA’s voor App. Dat pleit eens te meer voor het gebruik van de ApxIV ELISA voor serologisch onderzoek op antistoffen tegen App, aangezien ApxIV wel specifiek is voor (pathogene) App-stammen.

Influenza ELISA voor varkens De drie subtypen van Influenza die bij varkens in Nederland circuleren, behoren tot de influenza A-virussen. Tot op heden konden afweerstoffen tegen influenza bij de GD alleen aangetoond worden via de subtype-specifieke HAR-testen (titratieonderzoek of screeningsonderzoek). Vanaf nu is ook een algemene Influenza A ELISA-test beschikbaar. Deze test werd al gebruikt bij pluimvee en is nu ook gevalideerd voor varkens. De test is niet subtype-specifiek, maar kan worden ingezet om te bepalen of varkens zijn besmet met een influenza A-virus. De uitslag wordt weergegeven als positief of negatief. De kosten van de test bedragen € 3,75 per monster.

LABBEPALING VAN DE MAAND

Serumeiwitten nu uitgedrukt in absolute gehalten Eiwitten in serum (albumine, alfa-, bèta- en gamma-globuline) worden gebruikt om zowel acute als chronische infecties aan te tonen. Tot nu toe werden de resultaten als relatieve eenheden (percentages) gerapporteerd. Dat werkt goed zolang sprake is van een enkelvoudige aandoening. Wanneer het paard gelijktijdig meerdere aandoeningen heeft, is het beter om naar de absolute gehalten te kijken. Een verhoging van de alfa-globuline wijst vaak op een acute infectie. De bèta-globuline is verhoogd bij worminfecties en bij chronische infecties is vaak sprake van een verhoging van de gamma-globuline. Het albumine is verlaagd wanneer het paard langer een infectie doormaakt (bijvoorbeeld een wormeninfectie) en/ of een verminderde leverfunctie heeft. Heeft een paard tegelijkertijd meerdere aandoeningen, dan kan het ene eiwit verhoogd zijn ten opzichte van het andere. Dan is het belangrijk om naar de absolute aantallen te kijken. Stel, een paard heeft de volgende uitslag (tussen haakjes de referentiewaarden): totaal eiwit 47 g/L (60 - 90 g/L); albumine: 26% (29

- 48%); alfa-globuline: 24% (17-22); bèta-globuline: 27% (< 23%); gamma-globuline: 23% (< 25%). Op basis van deze relatieve getallen zou je kunnen concluderen dat het paard niet alleen een iets verlaagd albumine heeft, maar ook een acute infectie en dan ook nog een worminfectie (alfa- en bèta-globuline zijn verhoogd). Maar wanneer de resultaten als absolute eenheden worden weergegeven, ontstaat het volgende beeld: totaal eiwit: 47 g/L (60 - 90 g/L); albumine: 12 g/L (24 - 36 g/L); alfa-globuline: 12 g/L (7 – 14 g/L); beta-globuline: 13 g/L (8 - 18 g/L); gamma-globuline: 11 g/L (6 - 19 g/L). Dan blijkt dat het dier een echt forse daling heeft van het albumine, maar dat de overige globulines normaal zijn. Dus heeft het probleem eerder te maken met de leverfunctie dan met ontstekingen. Hoewel dit een wat extreem voorbeeld is, komt het toch in de praktijk voor. Daarom is besloten om niet meer de relatieve gehalten te rapporteren maar de absolute gehalten. De referentiewaarden zijn natuurlijk ook aangepast. Dr. Guillaume Counotte, veterinair toxicoloog

Beslisschema AI- en NCD-onderzoek Indien materiaal wordt ingezonden naar de GD voor onderzoek op AI- of NCD-virus, mag de GD niet in alle gevallen het onderzoek uitvoeren. Dit is afhankelijk van de reden van inzending en het ingezonden materiaal. In de tabel is voor binnen- en buitenlandse inzendingen het beslisschema weergegeven zoals besproken met de NVWA, het CVI en het PPE. Herkomst

Reden onderzoek

binnenland NCD aantoning

Materiaal

Testmethode

GD-onderzoek

Actie GD bij positieve uitslag

swab of FTA

PCR

nee

n.v.t.

organen

NCD viruskweek

nee

n.v.t.

organen

NCD viruskweek

melding VWA en stam naar CVI

swab of FTA

PCR

nee

n.v.t.

organen

NCD viruskweek

nee

n.v.t.

algemene virale screening

organen

Algemene viruskweek

melding CVO en stam naar CVI

aantoning

swab of FTA

PCR

nee

doorsturen naar CVI

bevestiging negatieve status

swab

PCR

contact met inzender en melding VWA

FTA

PCR

nee

aantoning

organen

AI viruskweek

nee

n.v.t.

aantoning indien

organen

AI viruskweek

geen, contact met CVI

bevestiging negatieve status

organen

AI viruskweek

contact met inzender en melding VWA

aantoning

swab

PCR

nee

n.v.t.

FTA

PCR

geen

organen

AI kweek

nee

n.v.t.

organen

algemene viruskweek

melding CVO en stam naar CVI

bevestiging negatieve status buitenland NCD aantoning

binnenland AI

H5- en H7- status negatief buitenland AI

algemene virale screening

FTA = Flinders Technology Association is de maker van dit ‘filterpapier’ bestaande uit een cellulosemembraan waarin chemische stoffen zijn opgenomen die bacteriën en virussen afbreken, alleen hun DNA of RNA blijft achter. Klaar voor nadere analyse middels bijvoorbeeld de PCR. Het FTA-papier bevat dus geen infectieus materiaal meer. 2 Tenzij bij een positieve uitslag materiaal beschikbaar is voor kweek, in overleg met de Centrale Dierenarts Pluimvee van de GD. 1

Drs. Teun Fabri en Drs. Jos Heijmans, pluimveedierenartsen

GD Veterinair | april 2012 |

Nieuws en mededelingen Data cursussen BO Labservice

VeeKompas Voorjaarssymposium Weidegang

De komende periode staan voor BO Labservice twee cursussen gepland: een praktijkcursus op 24 april en Vervolgcursus I op 22 en 23 mei (middag en avond). In de praktijkcursus komen opvallende zaken uit de rondzendprocedures aan bod. Diverse testen worden besproken en moeilijk te interpreteren platen van deelnemers worden beoordeeld (maximaal 2 platen per deelnemer). In Vervolgcursus I wordt een verdiepingsslag gemaakt op de Basiscursus, maar er wordt ook breder gekeken. Bacteriologisch onderzoek wordt aangevuld met antibiogrammen. Er wordt uitgebreid stilgestaan bij het nut, de noodzaak en de praktische uitvoering van een antibiogram. Ook wordt ingegaan op de laatst uitgevoerde rondzendprocedure, uitslaginterpretatie en de praktische betekenis daarvan. De cursuslocatie is de GD in Deventer. Aanmelden kan via uw relatiebeheerder of via m.grotenhuis@gddeventer.com.

De GD houdt op vier locaties een Veekompas Voorjaarssymposium over parasietenbeheersing en klauwgezondheid. Vijf belangrijke redenen om naar het voorjaarssymposium te gaan: 1. U kunt meer rendabele adviesuren in rekening brengen. 2. U interesseert uw veehouders in praktisch veterinair bedrijfsmanagement. 3. U krijgt in slechts een halve dag nieuwe inzichten en leert van uw collega’s via intervisie. 4. U krijgt praktische handvatten voor twee adviesproducten: parasietenbeheersing en klauwgezondheid. 5. U ontvangt een handige informatiemap en digitaal ondersteunend materiaal en kunt direct aan de slag. Op www.gddeventer.com vindt u de locaties en tijden. Aanmelden kan via i.horsman@gddeventer.com.

Cursus Voeding en Gezondheid voor varkensdierenartsen Op donderdag 24 mei vanaf 13.00 organiseert de GD een cursus over de relatie tussen voeding en varkensgezondheid. De onderwerpen zijn het effect van voeding en voermaatregelen op bepaalde (infectie-)ziekten, drinkwaterkwaliteit, additieven in het voer en de ontwikkeling van testen voor het meten van de darmgezondheid. De presentaties worden verzorgd door deskundigen van binnen en buiten de GD. Naast de theoretische inleidingen, komen ook casuistieken aan de orde. Nadere informatie volgt, maar noteer de datum vast in uw agenda.

Redactie Couzijn Bos Guillaume Counotte Theo Geudeke Jos Heijmans Catholine Koster Eva Onis Thijs Roumen ISSN 1388-4042 Overname van artikelen is toegestaan na schriftelijke toestemming van de GD.

Prepress en productiecoördinatie Senefelder Misset Doetinchem

Basisontwerp

de PLOEG communicatie Vormgeving X-Media Solutions Doetinchem Drukwerk Senefelder Misset Doetinchem Uitgever GD Deventer Verschijningsfrequentie 12 keer per jaar

Postbus 9, 7400 AA Deventer T. 0900-1770, F. 0570-63 41 04 www.gddeventer.com, info@gddeventer.com Alle genoemde tarieven zijn exclusief BTW en basiskosten.

De Gezondheidsdienst voor Dieren

Nieuwe serumgelbuizen Per maart 2012 heeft de GD de serumgelbuizen voor slachtlijn varken en voor algemeen onderzoek rund/kleine herkauwers vervangen. De nieuwe buizen zijn van betere kwaliteit en logischer genummerd op verzoek van klanten. U kunt de buizen op de gebruikelijke manieren bestellen onder de volgende codes: 1. Buis voor slachtlijn varken: VDBUI 164 (Monovette Serum-gel 8.5 ML met uniek genummerd barcode-etiket, voorheen VBUI 161). 2. Buis met standaardetiket: VDBUI 165 (Vacuum Monovette Serum-Gel 9.5 ml, voorheen VDBUI 147). De buizen worden geleverd in handzame verpakkingen per 100 stuks. Daarnaast gaat de GD eind april over tot standaardisering van het huidige naaldenpakket voor de monovette buizen. Houd de website in de gaten voor actuele berichtgeving.

GD, Agrovision, UNIFORM-Agri en VSM werken samen aan BGP en BBP De GD en de leveranciers van de bedrijfsmanagementsystemen van Agrovision (Comru), UNIFORM-Agri (UNIFORM Management) en VSM (Ruma) gaan een duurzame samenwerking aan. In de loop van april is het namelijk voor veehouders mogelijk om bedrijfsgezondheids- en bedrijfsbehandelplannen (BGP’s en BBP’s) die door de dierenarts in VeeOnline zijn gezet ook via Comru, Uniform-management en Ruma te raadplegen. Uw veehouder moet voor 1 april nog wel inloggen in VeeOnline om de digitale handtekening te zetten, waarna raadplegen mogelijk is via zijn eigen managementprogramma. Met deze samenwerking wordt een link gelegd tussen melkveehouder en u als dierenarts. Op de hoogte blijven van de ontwikkelingen rondom VeeOnline? Meld u op de website aan voor de nieuwsbrief.

Cursus Voeding en Gezondheid Melkvee Op 23 mei herhaalt de GD de cursus Voeding en Gezondheid Melkvee, een praktische cursus van twee dagdelen (middag en avond) over de belangrijkste stoornissen van de vertering en stofwisseling. Per stoornis komen de achtergronden, diagnostiek, behandeling en preventie aan de orde, met aandacht voor zowel het individuele dier als de koppel. Uiteraard staat de relatie met voeding hierbij centraal. In de middag wordt aandacht geschonken aan achtergrond en theorie. In het avonddeel wordt dit in praktische cases toegepast. Aanmelden kan via uw relatiebeheerder of per e-mail via y.casteels@gddeventer.com.