Overzicht antibioticumresistentie ziekteverwekkers
GD ontvangt jaarlijks duizenden monsters van zieke dieren waaruit ziekteverwekkende bacteriën worden gekweekt. Na de kweek kan een gevoeligheidsbepaling worden uitgevoerd om na te gaan voor welke antibiotica deze bacteriën onder laboratoriumomstandigheden gevoelig zijn. Aan de hand hiervan kan de dierenarts een onderbouwde keuze maken voor een bepaald antibioticum ter behandeling van de betreffende bacteriële infectie. Met de resultaten van alle uitgevoerde gevoeligheidsbepalingen kan over langere perioden de ontwikkeling van de gevoeligheidspatronen van bacteriën worden gevolgd.
Deze (overzichten van) gevoeligheidspatronen worden onder andere gebruikt bij het opstellen van de KNMvD-formularia (richtlijnen voor behandeling van veel voorkomende aandoeningen). Het is belangrijk te beseffen dat de onderzochte isolaten afkomstig zijn van dieren die gestorven/geëuthanaseerd zijn (isolaten uit sectiemateriaal) of klinisch ziek waren (isolaten uit niet-sectiemateriaal) en dat daardoor de weergegeven resistentiepercentages niet noodzakelijk representatief zijn voor de gehele Nederlandse veehouderij. Ook is niet van alle isolaten bekend of ze afkomstig zijn van behandelde of onbehandelde dieren.
In bijgaande tabellen staan voor varken de gevoeligheidspatronen van de meest gekweekte bacteriën in 2025 en voorgaande jaren. De per bacterie weergegeven antibiotica zijn zoveel mogelijk gebaseerd op het Formularium Varken van de KNMvD; deels betreft het de geteste antibiotica, deels antibiotica waarvan bekend is dat deze kruisresistentie vertonen met het geteste antibioticum.
Scan onderstaande QR-code.
Tabel 1 Percentage antibioticumresistente bacteriën geïsoleerd uit sectiemateriaal en niet-sectiemateriaal van varkens, 2021 tot en met 2025. Het aantal isolaten dat is vermeld, betreft het totaal aantal aangeboden isolaten van een bacterie, maar niet altijd zijn alle aangeboden isolaten getest op gevoeligheid voor alle bij de betreffende
Arnsbergstraat 7
Postbus 9, 7400 AA Deventer
T. 088 20 25 500
info@gddiergezondheid.nl www.gddiergezondheid.nl
VARKEN
Gevoeligheidspatronen isolaten 2021-2025 Mei 2026
Toelichting tabellen
MIC Minimum inhiberende concentratie; de laagste concentratie van een antimicrobieel middel waarbij onder gestandaardiseerde in vitro-condities geen zichtbare groei van de bacterie optreedt.
MIC50 Concentratie waardoor 50% van de isolaten wordt geremd.
MIC90 Concentratie waardoor 90% van de isolaten wordt geremd.
R Resistent
Groene, gele en rode vakken Indiceren de verdunningen die voor het betreffende antibioticum zijn getest.
Rode cijfers Concentraties hoger dan de hoogste geteste waarde indiceren MIC-waarden groter dan de hoogste concentratie in de reeks. Waarden bij de laagste concentratie die is getest, indiceren MIC-waarden kleiner of gelijk aan de laagste concentratie die is getest.
Groene vakken Gevoelige isolaten
Gele vakken Intermediair-gevoelige isolaten (indien van toepassing)
Rode vakken en rode cijfers Resistente isolaten
Rint Intrinsiek resistent
In onderstaande tabellen 1A en 2A worden de resultaten van enteropathogene Escherichia coli - en Streptococcus suis-isolaten uit 2025 gepresenteerd als MIC-distributies. In de tabellen 1B en 2B worden voor deze bacteriesoorten de MIC50 - en MIC90 -waarden per antibioticum weergegeven en percentages ongevoelige isolaten, voor 2021 tot en met 2025. Scan onderstaande QR-code voor alle overzichten.
Scan onderstaande QR-code.
Tabel 1A MIC-distributie (%) voor enteropathogene Escherichia coli-isolaten uit sectie- en niet-sectiemateriaal van varkens, 2025
Antimicrobieel middel
a Vermeld is de concentratie van trimethoprim, getest in een concentratie ratio van 1:19 (trimethoprim/sulfamethoxazol).
Vetgedrukte antimicrobiële middelen (en bijbehorende resultaten) zijn middelen vermeld in het KNMvD Formularium Varken.
Tabel 1B MIC50 en MIC90 , en percentage resistent voor enteropathogene Escherichia coli-isolaten uit sectie- en niet-sectiemateriaal van varkens, 2021-2025
Antimicrobieel middel
a Vermeld is de concentratie van trimethoprim, getest in een concentratie ratio van 1:19 (trimethoprim/sulfamethoxazol).
Vetgedrukte antimicrobiële middelen (en bijbehorende resultaten) zijn middelen vermeld in het KNMvD Formularium Varken.
Tabel 2A MIC-distributie (%) voor Streptococcus suis-isolaten uit sectie- en niet-sectiemateriaal van varkens, 2025
Antimicrobieel middel
a Vermeld is de concentratie van amoxicilline, getest in een concentratie ratio van 2:1 (amoxicilline/clavulaanzuur).
b Vermeld is de concentratie van trimethoprim, getest in een concentratie ratio van 1:19 (trimethoprim/sulfamethoxazol).
Vetgedrukte antimicrobiële middelen (en bijbehorende resultaten) zijn middelen vermeld in het KNMvD Formularium Varken.
suis (n=501)
Tabel 2B MIC50 en MIC90 , en percentage resistent voor Streptococcus suis-isolaten uit sectie- en niet-sectiemateriaal van varkens, 2021-2025 Antimicrobieel middel
a Vermeld is de concentratie van amoxicilline, getest in een concentratie ratio van 2:1 (amoxicilline/clavulaanzuur).
b Vermeld is de concentratie van trimethoprim, getest in een concentratie ratio van 1:19 (trimethoprim/sulfamethoxazol).
Vetgedrukte antimicrobiële middelen (en bijbehorende resultaten) zijn middelen vermeld in het KNMvD Formularium Varken.
Multiresistentie
Definitie multiresistentie
Ongevoelig voor antibiotica uit ten minste drie verschillende antibioticumgroepen.
In figuur 1 is voor bacteriesoorten met meer dan twintig isolaten in 2025 grafisch weergegeven tegen hoeveel verschillende chemisch ongerelateerde antibioticumgroepen er resistentie werd aangetoond. Hierbij is alleen rekening gehouden met verworven resistentie en de intrinsieke resistentie is niet meegeteld. In tabel 3 staan de meest frequent aangetoonde multiresistentiepatronen.
antibioticumgroepen resistent
Figuur 1 Per pathogeen, het percentage isolaten dat resistent is tegen antibiotica behorend tot verschillende antibioticumgroepen in 2025, niet rekening houdend met registratie (bron: GD-LIMS) (0= geen resistentie aangetoond, 8= resistentie tegen antibiotica uit acht verschillende antibioticumgroepen aangetoond).
Arnsbergstraat 7
Postbus 9, 7400 AA Deventer
T. 088 20 25 500
info@gddiergezondheid.nl www.gddiergezondheid.nl
Tabel 3 Percentage multiresistente pathogene bacteriën in 2025 (bron: GD-LIMS)
Multiresistentie is gedefinieerd als ongevoelig voor antibiotica uit ten minste drie verschillende chemisch ongerelateerde antibioticumgroepen.
a % van het totaal aantal isolaten van de betreffende bacterie.
b % van het totaal aantal multiresistente isolaten van de betreffende bacterie.
c Macroliden oud: erythromycine, tylosine; Macroliden nieuw: gamythromycine, tilmicosine, tulathromycine. NVT, niet van toepassing, niet in het testpanel.
