Rond de Bron - Maart 2026

Plant terug wat de oorlog heeft verwoest

Samen herstellen we het Amnun woud, boom voor boom.

Het jonge Amnun woud in Noord-Israël, vlak voor de recente oorlog aangeplant, werd zwaar getroffen. Duizenden kwetsbare boompjes stierven nog voordat het woud de kans had gekregen om te groeien. Help mee dit woud te herstellen!

Plant een boom in het Amnun woud: www.jnf.nl/ boomcertificaat

COLOFON

Aan deze Rond de Bron hebben meegewerkt:

Geja Lahpor (hoofdredacteur)

Daniël Smits (redactie-assistent)

Gerrie Oosterhagen (redactie-assistent)

Opperrabbij n B. Jacobs (eindredactie)

Rabbij n S. Shusterman

LUISTER NAAR HET LIED ‘AM YISRAEL CHAI' VAN BENNY FRIEDMAN

Stichting Joodse

Kindergemeenschap Cheider

Postbus 7828

1008 AA AMSTERDAM

Tel. 020-646 55 64

ISSN: 1570-4041

IBAN: NL74INGB0000223922

BIC: INGBNL2A

Opmerkingen, suggesties of vragen over Rond de Bron kunt u mailen naar secretariaat@cheider.nl

Machtiging Incasso voor een eenmalige gift

Ondergetekende verleent hierbij een machtiging aan: St. Maatschappelijke Zorg Cheider

Postbus 7828, 1008 AA Amsterdam ING rekening 223922 IBAN: NL 74INGB0000223922

Om een eenmalig bedrag van ....................... van zijn/haar bankrekening af te schrijven ten gunste van het Cheider.

Bankrekening: ....................................................................................

Naam en voorletters: ........................................................................

Plaats: ....................................................................................................

Handtekening:

Datum:

Binnen 56 dagen kan de ondergetekende zijn/haar eigen bank opdracht geven het bedrag te storneren. Wij zijn ANBI gecertificeerd.

Voor meer informatie kunt u op onze website terecht: www.cheider.nl

Uw giften zij n welkom op rekening NL74INGB0000223922

t.n.v. Stichting Zorg Cheider. Dank u wel.

INTERVIEW MET RABBIJN MEIR SPIERO

DOCENT AAN HET CHEIDER

SINDS WANNEER WERKT U ALS DOCENT OP HET CHEIDER?

'Sinds het schooljaar 2020/2021 geef ik met veel plezier les op het Cheider'

WAT WAS UW BEROEP VÓÓR 2020?

'Ik studeerde in de VS en werkte als ritueel schrijver, ofwel een sofeer genoemd, voor religieuze geschriften zoals Thorarollen, Tefilin of Mezoezot'.

WELKE KLASSEN/GROEPEN HEEFT U, EN WELKE LESSEN DOCEERT U?

'Ik geef Joodse les aan jongens van groep 7/8. En daarbij aan klas 1 in het V.O. In onze lessen houden wij ons vooral bezig met het leren van de Talmud. Maar we leren ook veel over andere Joodse teksten en gebruiken'.

HEEFT U ÉÉN OF MEER KINDEREN OP HET CHEIDER?

'Jazeker, ik heb 3 kinderen die nu op het Cheider les krijgen. Ik heb ook zelf al mijn schooljaren op het Cheider doorgebracht. Zelfs mijn vader heeft les gehad op het Cheider. Dat zijn dus 3 generaties op het Cheider!'

Welk bot zit niet in je lichaam?

EEN ROBOT

WELKE TAAL WORDT WERELDWIJD NOOIT GESPROKEN?

GEBARENTAAL

BENT U IN NEDERLAND GEBOREN EN HEEFT U HIER ALTIJD GEWOOND?

'Ik ben geboren in New York, maar vanaf mijn tweede jaar al in Nederland opgegroeid'.

HEEFT U OOK HOBBY'S?

'Ik heb niet veel tijd voor hobby's, maar als ik een vrij moment heb studeer ik graag'.

WAAROM VINDT U HET CHEIDER BELANGRIJK?

'Als enige orthodoxe Joodse school in Nederland speelt het Cheider een belangrijke en centrale rol in het Joodse leven in Amsterdam en in Nederland, en het is bovendien onze toekomst'.

HOE ERVAARDE U ISRAËL IN DE AFGELOPEN TIJD?

'Wij bidden voor Israël's veiligheid en ik heb tegelijkertijd het volle vertrouwen dat G'd het Joodse volk zal blijven beschermen'

HOE VAAK GAAT U NAAR ISRAËL?

'Niet vaak genoeg; ik had er zeker vaker naartoe willen gaan!'.

Wat heeft 4 poten maar leeft niet?

EEN TAFEL EN EEN STOEL

Wat heeft

1 oog maar kan toch niet zien?

Er nog een paar duizend

Joden in Amsterdam wonen

16.000.000

Er nog zo’n 16 miljoen Joden zionisten wereldwijd zijn.

Er in januari een synagogedienst was bij het graf van Yosef, zoon van Ja’acov, in Nablus (Sichem)

WEETJES

Wist je dat...

Koning Cyrus, keizer van de Meden en Perzen in 3223 (ofwel 539 BC) een cruciale en bijbelse rol speelde in het helpen van de Joden?

Hij beeïndigde de Babylonische ballingschap, liet ze naar hun vaderland Israël terugkeren, en liet de Tempel in Jeruzalem herbouwen. De Tenach zegt daarover in Yeshayahu (Jesaja)45: ‘Ik zal Cyrus in Mijn gerechtigheid verheffen. Ik zal al zijn wegen recht maken. Ik zal Mijn stad herbouwen en Mijn ballingen bevrijden’. De G’d van Israël neemt het op voor Zijn volk en gebruikt daar speciale mensen voor. Ook nu nog!

WITZEN EN RAADSELS

Moos vraagt in de dierenwinkel: ‘Wat kosten deze goudvissen?’ Man achter de kassa: ‘2 euro per stuk’. Moos: ‘Dat vind ik teveel. Hebt u ook zilvervissen?’

MOOS TEGEN SAM: ‘IK DACHT DAT JOUW HUISNUMMER 66 WAS, MAAR TOEN IK GISTEREN DOOR HET RAAM NAAR BENEDEN KEEK, ZAG IK DAT HET 99 WAS!’

Israël een wereldprimeur heeft gehaald voor de succesvolle behandeling van de Ziekte van Alzheimer?

ISRAËL EEN NIEUWE INTERNATIONALE LUCHTHAVEN GAAT BOUWEN IN DE NEGEV OM DE DRUKTE OP DE LUCHTHAVEN BEN GURION TE VERLICHTEN? KOSTEN: 7 MILJARD NIS.

GOED VOOR DE WERKGELEGENHEID EN ECONOMIE IN DE NEGEV-REGIO. OOK IS ER IN HET NOORDEN VAN ISRAËL, KIRYAT SHMONA EEN EXTRA LUCHTHAVEN GEPLAND.

Sam: ‘Mijn oom is een Pool’. Moos: ‘Komt hij van de Noordpool of de Zuidpool?’

VRIJHEID SYMBOLISEREN

In veel opzichten is de Seder een les in levendige herinnering. In plaats van vrijheid alleen theoretisch te bespreken, proeven deelnemers haar, beelden haar uit en spreken haar hardop uit. Ze eten de bitterheid van slavernij en het eenvoudige brood dat herinnert aan haast. Ze leunen achterover als vrije mensen om hun vrijheid te symboliseren. Door deze tastbare handelingen wordt het verleden bijna voelbaar. Een van de meest opvallende kenmerken van Pesach is het verwijderen van chamets — alle gerezen producten. Acht dagen lang verdwijnen brood, gebak en veel alledaagse voedingsmiddelen uit huis. Praktisch gezien herinnert dit aan het haastige vertrek uit Egypte, toen er geen tijd was om het deeg te laten rijzen. Maar in de Joodse gedachtewereld heeft dit ook een

diepere betekenis. Gist, die deeg doet opzwellen, wordt vaak vergeleken met trots en opgeblazenheid. Door het weg te nemen, maken gezinnen symbolisch ruimte voor nederigheid en bezinning. Zo wordt de feestdag niet alleen een herinnering aan uiterlijke vrijheid, maar ook een kans op innerlijke groei.

BEWUST EN DOELGERICHT LEVEN

Pesach benadrukt ook dankbaarheid. Vrijheid, zo leert de traditie, is geen vanzelfsprekendheid. Ze brengt verantwoordelijkheid met zich mee — om zinvol te leven, om voor anderen te zorgen en om te bouwen aan een rechtvaardige samenleving. De Uittocht wordt gezien als de eerste stap naar het ontvangen van de Tora en het aanvaarden van morele plichten. Vrijheid is dus niet alleen de afwezigheid van ketenen, maar het vermogen om bewust en doelgericht te leven.

Misschien is dat de reden waarom Pesach door de eeuwen heen zo krachtig is gebleven. Rijken zijn gekomen en gegaan, gemeenschappen zijn verspreid en opnieuw opgebouwd, maar Joodse families zitten nog steeds rond de Sedertafel en vertellen hetzelfde verhaal. Het verbindt grootouders met kleinkinderen, verleden met toekomst, ballingschap met hoop.

VOLGEND JAAR IN JERUZALEM

Aan het einde van de avond zeggen velen: “Volgend jaar in Jeruzalem,” een uitdrukking van geloof dat verlossing — persoonlijk en collectief — nog steeds mogelijk is. Die hoopvolle noot is misschien wel de meest blijvende boodschap van Pesach. Zelfs in moeilijke tijden is verandering mogelijk. Slavernij kan plaatsmaken voor vrijheid. Duisternis kan leiden tot licht.

Meer dan een feest van herinnering is Pesach een viering van mogelijkheden. Het herinnert het Joodse volk aan wie ze zijn, waar ze vandaan komen en waar ze naartoe willen. En elk jaar, wanneer matze het brood vervangt en families opnieuw samenkomen, voelt dat eeuwenoude verhaal weer verrassend nieuw.

JOODSE WIJSHEDEN

Je leven is wat je gedachten ervan maken

EEN VRIENDELIJK

BEVELHEBBER WORDT HET

MEEST GEHOORZAAMD

PESACH

Een eeuwenoud verhaal, maar verrassend nieuw

n door RABBIJN SHNEUR SHUSTERMAN

Elke lente, wanneer keukens grondig worden schoongemaakt, kasten worden leeggeruimd en dozen matzes in de winkels verschijnen, beginnen Joodse gezinnen overal ter wereld zich voor te bereiden op Pesach. Voor een buitenstaander lijkt die schoonmaakwoede en het plotseling verdwijnen van brood misschien vreemd. Maar voor miljoenen Joden markeert deze voorbereiding de komst van een van de belangrijkste en meest betekenisvolle periode van het jaar: een feest dat niet alleen draait om het herinneren van geschiedenis, maar om het opnieuw beleven ervan.

Pesach herdenkt de Uittocht uit Egypte, meer dan drieduizend jaar geleden, toen de Israëlieten werden bevrijd uit de slavernij en hun reis begonnen naar het worden van een volk. Volgens de Tora verloste G-D het volk, na jaren van zware onderdrukking, door een reeks wonderen en leidde Hij hen onder leiding van Mozes uit Egypte. Dit moment — de geboorte van de Joodse vrijheid — vormt de basis van de Joodse identiteit.

ELKE GENERATIE OPNIEUW

Toch wordt Pesach niet gezien als een verre historische herdenking. De Joodse traditie leert dat ieder mens de Uittocht moet beschouwen alsof hij of zij er zelf bij was. De boodschap is duidelijk:

vrijheid is niet alleen iets wat onze voorouders hebben ervaren. Het is iets wat elke generatie opnieuw moet ontdekken. Dat idee komt tot leven tijdens de Seder, de rituele maaltijd die op de eerste avonden van het feest wordt gehouden. Families verzamelen zich rond de tafel met wijn, matze, bittere kruiden en een boek dat de Haggada heet, dat hen stap voor stap door het verhaal van slavernij en bevrijding leidt. Maar de avond is geen formele lezing. Ze zit vol vragen, gesprekken, liederen en symbolische gerechten. Kinderen spelen een centrale rol en worden aangemoedigd om te vragen: “Waarom is deze avond anders dan alle andere avonden?” Het doel is niet alleen het verhaal te vertellen, maar nieuwsgierigheid en dialoog te stimuleren.

VAN DE REDACTIE

n door GEJA LAHPOR

‘ALS JE NIET OVERTUIGD BENT, ZUL JE NIET OVERTUIGEN’

Toen de laatste niet levende 24-jarige politieagent en gijzelaar Ran Gvili thuiskwam in Israël op 26 januari, sprak Netanyahu in de Knesset een gebed uit. Hij reciteerde: ‘Gezegend zijt gij Heer onze G’d, Koning van het universum, die ons het leven hebt geschonken, ons hebt behouden, en ons in staat hebt gesteld deze dag te beleven’.

Ook citeerde hij uit de Tenach, Yirmeyahu (Jeremiah) 31:16 waar staat:

‘Zo zegt de Heer. Weerhoud uw stem van wenen, uw ogen van tranen, want er is loon voor uw arbeid, luidt het Woord van G’d. Zij zullen terugkeren uit het land van de vijand. Ja, er is hoop voor uw toekomst, luidt het Woord van G’d. De kinderen zullen naar hun gebied terugkeren’.

Wonderlijk en hoopvol hoe deze profetie en belofte in vervulling is gegaan evenals meerdere andere profetieën en beloften.

Netanyahu stak op 1 januari in een nieuwjaarswens ook christenen een hart onder de riem. Hij zei: ‘Ik kan me moeilijk voorstellen dat de wedergeboorte van de Joodse staat er zou zijn gekomen zonder de steun van christen-zionisten. Maar we zijn ons bewust dat christenen in het hele Midden-Oosten: Syrië, Libanon, Nigeria, Turkije en daarbuiten, worden vervolgd. We willen

samen met andere landen wereldwijd onderdrukte christenen steunen die onze hulp verdienen. Zoals jullie ons helpen willen we ook jullie helpen’.

Volgens de statistieken blijkt dat er momenteel al 388 miljoen vervolgde en onderdrukte christenen wereldwijd zijn.

Een andere recente uitspraak van Netanyahu was: ‘Geloof moet zijn stem laten horen, en terrorisme moet begrepen worden. Als je niet overtuigd bent, zul je niet overtuigen’.

Het zou goed kunnen dat Netanyahu in deze moeilijke tijd op het juiste moment en op deze plek als leider in het Beloofde Land is geplaatst. Hij verdient onze steun en ons gebed!

Pray for the peace of Jerusalem!

JOODSE WIJSHEDEN

DANKZIJ LIEFDADIGHEID BLIJFT DE WERELD

BEREIKEN VOORDAT DEZE HET VERSTAND BEREIKT

Het Licht van G’d maakt het leven lichter

vervolg van pagina 1

Waarom schreeuwt de PKN het niet uit van pijn, verdriet en onbegrip? En wat met de dagelijkse brute en sadistische moorden en verminkingen in Afrika? Waar zijn de VN-resoluties? En als we ons beperken tot ons eigen vredige polderlandje? Het antisemitisme verandert zienderogen in totale chaos. Een politieagent mag niets meer en als hij wel iets heeft gedaan is onderduiken het normaal aan het worden. Nogmaals: vierenvijftig miljoen mensen, waarvan slechts zes miljoen Joden. Wij Joden zijn als de kanarie in de kolenmijn, maar zelfs dat wordt niet gezien, want wij zijn Joden…

VERBONDEN

Maar Poerim is in aantocht en Poerim is een feestdag, we vieren de wonderbaarlijke overwinning en dus: laten we toch ook en vooral het wonder van ons overleven door de eeuwen heen niet vergeten. Een hoogbejaarde uit Europa afkomstige inwoner van Jeruzalem sprak iedere dag kaddiesj uit in de synagoge voor zijn in Auschwitz vermoorde ouders, nooit sloeg hij dit over. Hij had zijn moeder niet gekend want zij had hem aan een niet-Joodse buurman afgegeven net voordat ze op “transport was gesteld” en was afgevoerd naar Auschwitz. Het enige wat hij van haar had was een foto en een sterfdatum: de veertiende van de Joodse maand Adar, Poerim 1943. Van zijn vader had hij zelfs geen foto, en wanneer hij was vergast kon niet worden achterhaald, maar vergast was hij wel. Beiden waren gecremeerd en bijna via de schoorstenen van de crematoria in het duistere gat van de vergetelheid verdwenen. Bijna, want middels het dagelijkse kaddiesj-gebed van hun zoon waren ze nog steeds een beetje op deze aarde en wist hun enig kind zich nog dagelijks, vanaf zijn bar-mitswa, innig met hen verbonden.

MINJAN

Op een dag was hij heel laat thuisgekomen en meteen bekaf in slaap gevallen. Om een uur ’s nachts schrikt hij wakker en realiseert zich dat hij vergeten was om het avondgebed uit te spreken in de synagoge met minjan, het vereiste quorum van tien mannen, en dus verzuimd had om kaddiesj te zeggen, hetgeen hem nog nooit was overkomen. Gelukkig vind je in Jeruzalem 24/7 sjoeldiensten en zelfs in het holst van de nacht is er nog wel ergens een minjan te vinden waar het avondgebed kan worden uitgesproken. Hij schiet in zijn kleren en zoekt een minjan. Maar helaas, tegen de verwachting in, vindt hij nergens meer de vereiste tien volwassen mannen! Wat te doen? Hij belt een taxibedrijf en vraagt om negen taxi’s te sturen naar de sjoel waarvoor hij op dat moment staat.

MITSWA

”Bent u helemaal gek?”, vraagt de operator hem, “het is midden in de nacht. Denkt u dat wij nog negen taxi’s kunnen leveren? Vijf lukt me nog net!”. “Stuur dan vijf”, antwoordt hij en belt een tweede taxibedrijf en vraagt voor vier taxi’s. Na enige minuten staan er in het holst van de nacht negen taxi’s voor het sjoeltje in het hart van Jeruzalem. De taxichauffeurs begrijpen niet goed wat er van hen wordt verlangd, want ze zien helemaal geen passagiers, alleen de beller in zijn eentje. “Laat jullie meter gewoon doorlopen en kom met mij mee naar binnen. Ik heb een minjan nodig want ik moet kaddiesj zeggen voor mijn vader en moeder”. De meeste chauffeurs hadden nauwelijks een keppeltje bij zich en gingen echt niet dagelijks naar sjoel en zeker niet in de pikdonkere uurtjes. Nu wel dus, terwijl hun meter bleef draaien. Maar na de korte avonddienst en kaddiesj, wilde geen van hen betaald worden. Ze waren allen intens dankbaar dat ze een goede daad, hadden mogen ver-

richten, een mitswa, en mee hadden mogen werken aan het uitspreken van kaddiesj voor zijn vader en moeder die in Auschwitz werden vermoord.

SECULARISATIE

Het leven is niet altijd logisch, maar het bestaan van het Joodse Volk, van Israël en van onze eeuwige hoofdstad Jeruzalem, werd, wordt en zal niet door de logica bepaald worden. Ons lot overstijgt de ratio en rust in G’ds hand! Daarvan moeten we doordrongen zijn.

Deze boodschap, deze wake up call, is niet alleen voor Joden bedoeld maar dient veel breder te reiken. En dus: educatie, educatie, educatie! Maar niet uitsluitend op ons Cheider, maar ook op christelijke scholen, waarvan velen helaas en slechts in naam nog christelijk te noemen zijn, en zelfs op openbare scholen, waarvan de meesten de nieuwe godsdienst genaamd “secularisatie” aanbidden.

ORTHODOXE OF VRIJE OPVOEDING

Tijdens een van mijn lezingen werd ik eens snerpend gevraagd door een mevrouw op de eerste rij of ik mijn kinderen soms orthodox opvoed. Aan de toon waarmee ze het woord orthodox benadrukte was duidelijk te horen dat ze geen groot voorstander was van een opvoeding gebaseerd op G’ds Woord. Joden staan erom bekend een vraag met een wedervraag te beantwoorden en dus speelde ik de bal terug en reageerde met “Ja, mevrouw, ik voed mijn kinderen orthodox-Joods op en hoop dat ik dat niet dwangmatig doe. Maar welke opvoeding geeft u aan uw kinderen? U laat ze zeker vrij? Maar weet dat ook vrij verdraaid dwangmatig kan zijn”.

WETTEN ALS EEN GEBED

Toen Haman het Joodse volk wilde uitroeien heeft Esther opgeroepen tot vasten, bezinning en gebed. Haar neef/oom Mordechaj verzamelde duizenden en duizenden kinderen om met hen de wetten die gekoppeld zijn aan de Tempel in Jeruzalem te lernen. Praktisch hadden die wetten geen nut omdat er toen geen Tempel was. Maar juist daarom onderwees hij de kinderen die wetten, als een gebed gericht aan de Eeuwige in de hoop op redding. Maar tegelijk met het vasten en het bidden werden er politieke stappen ondernomen. Esther ging naar koning Achasjwerosj, de toenmalige Trump, om zijn hulp in te roepen.

EEN ANDERE POERIM

Als de huidige Haman (Hamas) vernietigd wordt, als de huidige Achasjwerosj van een ayatollah Khamenei verandert in een Trump (maar dan wel met een bestendig pro-Israël beleid en überhaupt meer berekenbaar, constituent en minder zwart-wit) en als de Israelische overheid de weg van Mordechaj en Esther bewandelt (zoals ze dat al doen voor een groot deel), dan wordt Poerim dit jaar een andere Poerim dan vorige jaren en zal de ganse aarde een bron van licht worden, omdat de duisternis is verdreven.

ALLES KOMT VAN BOVEN

Maar tot die periode aanbreekt en zolang dus de duisternis nog zichtbaar is, is de Poerim-les van het toen naar het nu dat Israël geboden is om zich militair en diplomatiek te verdedigen. En ook wij in Nederland mogen niet achteroverleunen en de chaos laten overheersen. Maar of het nu Israël betreft, een van de vele andere brandhaarden op onze aardbol of ons eigen koude polderlandje: het besef moet aanwezig zijn dat uiteindelijk alles van Boven komt, ook als we het niet kunnen vatten.

RonddeBron

7

Thema: Licht overwint!

Kwartaalnieuws van de Stichting Joodse Kindergemeenschap Cheider Adar 5786, Maart 2026, nr. 103

Interview

met rabbijn

Meir Spiero

Pesach

Joodse wijsheden

EEN ANDERE POERIM

n door opperrabbijn BINYOMIN JACOBS

Als de snode Haman vandaag zou leven dan zou hij trotst de naam dragen van een van de leiders van de terreurbeweging Hamas, en zou hij een trouwe dienaar zijn van de Iraanse ayatollah Khamenei.

Haman wilde het Joodse volk vernietigen. De omstandigheden werkten mee, het politieke klimaat was gunstig. Middels het lot (Poer in het Perzisch) bepaalde hij de dag waarop de Endlösing, de totale uitroeiing, zou plaatsvinden. En, zo dacht hij, het lot gaf een gunstige datum: de veertiende van de Joodse maand Adar, Poerim. Haman wist dat in de maand Adar de grote Joodse leider Mozes was gestorven. Een maand waarin het gesternte, de mazzel, voor het Joodse volk dus kennelijk niet gunstig was. Maar hij vergiste zich, want zeven Adar was niet alleen de sterfdag van Mozes, maar ook zijn geboortedag, zo laat de Talmoed (traktaat megilla 13:2) ons weten, en dat was hem niet bekend!

MISSIE

Maar als we nadenken klopt er ogenschijnlijk iets niet in de redenering van de Talmoed, want het moge dan zo zijn dat een geboorte een vreugdevolle gebeurtenis is en sterven triest, in essentie is het echter, zo brengt de Joodse filosofie (midraj tanchoema), precies andersom. Als een mens na een goed en welbesteed leven dit aardse bestaan verlaat en zijn ziel naar Boven terugkeert, hij zijn levenstaak kennelijk heeft volbracht en zijn missie dus geslaagd is, dan is dat in feite iets heel moois. Vandaar dat de sterfdag van een rechtschapen mens wordt beschouwd als een dag met een vreugdevol karakter. Daarentegen is een geboorte, hoe fijn ook voor de ouders, toch een dag met een groot vraagteken: zal de baby een goed mens worden of...?

AM JISRAEEL CHAJ

En toch, ondanks het vraagteken dat er bij de geboorte van een Joodse en niet-Joodse baby geplaatst kan worden, is er vreugde. Vreugde, want weer is een G’ddelijke ziel naar deze wereld afgedaald en, los van de vraag hoe zijn/haar verdere leven zich zal ontwikkelen, is dat bijzonder en overstijgt ons verstand, speciaal bij ons Joden. Volgens de wetmatigheden van de historie bestaat het Joodse volk

al eeuwenlang niet meer. De Haman’s hebben door de geschiedenis heen gepoogd om het Joodse Volk in zee te drijven, maar het is niet gelukt en zal niet lukken en zeker niet “from the river to the sea”, want Am Jisraeel Chaj – het Joodse volk leeft en overleeft.

ZICHTBAAR GELAND

Ja, ook nu weer worden wij geconfronteerd met een opkomend antisemitisme waartegen wij ons moeten verweren met alle ons ter beschikking staande middelen. Opkomend? Het is al sinds enige dagen na de beruchte 7 oktober niet slechts meer opkomend, maar zichtbaar geland en behorend tot het normaal. En was toentertijd, in de Poerim-tijd, het antisemitisme voornamelijk lokaal, nu is het mondiaal mede dankzij sociale media en de na de Holocaust opgerichte Verenigde Naties die als hoofddoel hadden om een tweede Holocaust te voorkomen.

Wat doen we eraan? Wegkijken hoort in ons vocabulaire niet voor te komen. Doen of er niets aan de hand is, is onverantwoord en dus totaal onacceptabel, voor het Joodse volk en ook voor de niet-Joodse samenleving, mondiaal en dus ook lokaal. Ja, er werden zes miljoen Joden vermoord. Maar dat er vierenvijftig miljoen mensen dankzij Hitler omkwamen wordt nauwelijks vermeld. Dat was toen, tachtig jaar geleden.

AFRIKA EN VN

En nu? Gaza, Gaza, Israël, Israël, Israël, Joden, Joden en nog eens Joden. Maar wat met de dagelijkse vervolging van honderdduizenden christenen?