Pod lupą...
Newsletter Zespołu Analityczno-Badawczego
Promowanie uczestnictwa w życiu demokratycznym
w edukacji dorosłych - działania i bariery
JednymzczterechpriorytetówprogramuErasmus+jest„Uczestnictwowżyciu demokratycznym,wspólnewartościiaktywnośćobywatelska”.Wprojektach partnerskich(Akcja2.)wsektorzeEdukacjadorosłychwPolscejestonrealizowany przedewszystkimpoprzezwarsztatyikursydlaedukatoróworazprzygotowanie materiałówedukacyjnych.Przedstawicieleorganizacjideklarują,żestarająsię uwzględniaćlokalnepotrzeby,alemająproblemzdotarciemdoodbiorców
Wbieżącymnumerze„Podlupą...”przeanalizujemydziałaniapodejmowanewramach projektówodwołującychsiędopriorytetuorazichprzełożenienakonkretneinterwencje edukacyjne Przyjrzymysięteżograniczeniomitrudnościom,zjakimimierząsię organizacje.Wnioskipochodzązdrugiejedycjimiędzynarodowegobadania „Research-basedImpactAnalysisofErasmus+AdultEducationProgrammes”.
Jakiedziałaniapodejmująorganizacjewramachrealizacjipriorytetu?
NajczęściejwskazywanedziałaniawprojektachAkcji2. dotyczącepriorytetu„Uczestnictwowżyciudemokratycznym, wspólnewartościiaktywnośćobywatelska”(n=67)
warsztatyszkoleniowe/krótkiekursy
opracowanienarzędzi,metodlubprogramównauczania
działaniaedukacyjnezwiązanezmobilnościami badaniaianalizapotrzeb
opracowaniemateriałówpromocyjnych,informacyjnych
wydarzeniaupowszechniające/działaniainformacyjne
Jakorganizacjerozumiejąpriorytetdotyczącyuczestnictwawżyciu demokratycznymiwjakisposóbgorealizująwprojektachpartnerskich?
Analizawywiadówprzeprowadzonychwramachczterechstudiówprzypadkupokazuje, żewybórkonkretnychdziałańizagadnieńwramachrealizacjipriorytetuzwyklewynika zmisjiorganizacjiijejprofilu,doświadczeniawpracyzokreślonągrupąodbiorcóworaz lokalnychproblemówspołecznych Jesttakżeefektemrealnejocenywłasnychzasobów, kompetencjiimożliwościoddziaływania.
Wewszystkichbadanychprzypadkachpriorytetbyłpunktemwyjściadoanalizysytuacji iadekwatnejreakcjinakonkretnezjawiskaspołeczne,takiejakdezinformacja,polaryzacja społeczeństwa,niskaaktywnośćobywatelska,izolacjaosóbstarszychczydeficytdialogu społecznego Poniżejpokazujemy,jakanalizaposzczególnychśrodowiskprzekładasię napraktykęprojektową.
StudiumprzypadkuI.Niskaświadomośćwartościeuropejskichwspołecznościwiejskiej Wtrakciebadaniaprzeanalizowanosytuacjęorganizacjidziałającejnaterenach wiejskich.Jejczłonkowiezaobserwowaliniskipoziomświadomościznaczenia UniiEuropejskiejiidentyfikacjizwartościamieuropejskimiorazwysokąpodatność nadezinformację,atakżeczęstekwestionowaniecelowościczłonkostwaPolskiwUE. Tasytuacjastałasiędlabadanejorganizacjiimpulsemdozaprojektowania działańedukacyjnychskierowanychdodorosłychmieszkańcówregionu.
Projektzakładałprzybliżeniepodstawowychwartościeuropejskich–takichjak godność,wolność,demokracja,równość,prawaczłowieka–poprzezrealizację warsztatówiwizytywinstytucjachpamięci.Kluczowestałosięwzmocnieniepozycji lokalnychliderówiedukatorówpolegającenarozwijaniukompetencjiiwiedzy, takabymogliskuteczniedocieraćzrezultatamiprojektudoswoichspołeczności. .
Tenprojektpowstał[ponieważ]wmediachpojawiłosię wostatnichlatachbardzodużoinformacjisprzecznychoUnii Europejskiej.Pojawiłysięsygnały,żewzasadzieUniaEuropejska jestdoniczegoniepotrzebna.(...)Iwzwiązku ztymstwierdziliśmy,żefajniebybyłopokazać,wzasadzie przypomnieć,ludziomdorosłymzaletybyciawUniiEuropejskiej [koordynatorprojektu]
Młodzieższkolnamadoczynieniaztematamieuropejskimi wszkolewramachzajęć,więcjestnabieżąco zpodstawowymiinformacjami Natomiastludziedorośli albowogóletegoniemieli wszkołach,albozdążylijużwszystkozapomnieć. [koordynatorprojektu]
Kolejnyprojektbyłodpowiedziąnarosnącąpodatnośćseniorównadezinformację. Priorytetzostałzinterpretowanyjakowzmacnianieodpornościnamanipulację, warunkującejświadomeuczestnictwowdebaciepublicznej Działaniaprojektowe skupiałysięnaopracowaniunarzędziedukacyjnych(takichjakplatformae-learningowa, zestawćwiczeń)oraznarzędziocenywiarygodnościinformacji.Narzędziatestowano podczasmoderowanychspotkańzsenioramiikonsultowanozekspertami.Kluczowąrolę odegrałyszkoleniadlaedukatorów,którzyuczylisię,wjakisposóbmogąwykorzystywać wypracowanemateriaływswojejcodziennejpracyzosobamidorosłymi
Byłteżfokus,gdziebadaliśmynaszychseniorów.
Wkażdymkrajupokazywaliśmyim,comamy,wktórą stronęzmierzamy.[Chodziłooto]żeby„nieodlecieć gdzieś”zeswojąwizjąodrealnychodbiorców.Powołaliśmy teżradyekspertówwkażdymkraju.
[koordynatorprojektu]
Widzimy,cosiędziejewPolsce Dostrzegamy potrzebęspotkań,rozmów,aleteżniemakomu takichspotkańorganizować,boludzieniesąwtym temacieprzeszkoleni.[koordynatorprojektu] StudiumprzypadkuII.Przeciwdziałaniedezinformacjiwśródosóbstarszych
StudiumprzypadkuIII.Reakcjanapolaryzacjęspołeczną–budowaniedialogu
Wprzypadkutejorganizacjipriorytetzostałzinterpretowanyjakodziałanianarzecz stworzeniabezpiecznejprzestrzenidorozmowy,rozwijaniakompetencjidoprowadzenia dialoguorazangażowaniaobywateliwkonstruktywnądebatęnatematspraw publicznych.
Wramachprojektuwypracowanokompleksowąmetodologiędobudowaniadialogu społecznego,obejmującązestawnarzędziimateriałówdoprowadzeniadebat wzróżnicowanychśrodowiskachlokalnych.
Chodziłooto,żebyprzygotowaćmateriałyiprzeszkolićosoby,które korzystająztychmateriałów,organizująspotkaniazespołecznościami. Zależynamnatym,żebyosoby oróżnychpoglądachzesobąrozmawiały [koordynatorprojektu]
Wypracowaniemetodologiiobejmowało:analizyibadania,pilotaże,testowanie materiałówzużytkownikamiorazszkoleniaorganizatorów/moderatorówspotkań
StudiumprzypadkuIV.Aktywizacjaobywatelskaiwolontariatseniorów
Ostatniestudiumprzypadkudotyczyłoorganizacjidziałającejnaterenachwiejskich, którarealizujedziałaniawolontariackie Mająonebyćokazjądlamieszkańców, zwłaszczaseniorów,doaktywnegouczestnictwawżyciulokalnejspołeczności.Projekt odpowiadałnaproblemizolacjispołecznej,niskiegopoczuciasprawczościoraz wycofaniaseniorówzżyciawspólnoty.Zorganizowanowyjazdyiwarsztatytematyczne, opracowywanoplanyrozwojuwolontariatuilokalneprojekty.
Chcieliśmy,żebykażdaorganizacjastworzyłaplanrozwoju wolontariatu[dlaseniorów].Byłoteżwspólneprzygotowanie takichprojektówlokalnych,któredałobysiępóźniejzrealizować. [koordynatorka projektu]
Wtymujęciupriorytetzostałzinterpretowanyjakozwiększeniezaangażowania obywatelskiegoosóbstarszychpoprzezwzmocnienieichudziałuwwolontariacie ibudowanielokalnegoprzywództwawśródosóbstarszych.
Choćopisaneprojektyróżniłysiętematykąiskalą,łączyłjewspólnysposóbpracy. Wszystkiemiałycharakterwieloetapowy:począwszyoddiagnozypotrzeb(często poprzedzonejbadaniamiianalizami),przezopracowaniewspólniezpartnerami projektównarzędziimateriałóworazichtestowanie,poszkoleniadlaedukatorów, pilotażeidziałaniaupowszechniające Uczestnikamidziałańbylitrenerzy,lokalniliderzy lubwolontariusze,którzypozakończeniuprojektówprzekazywaliwiedzędorosłym odbiorcomwspołecznościachlokalnych.Wdziałaniawłączanebyłytakżegrupy docelowe-jakokonsultanci,współautorzylubprzyszliużytkownicy.
Zjakimiwyzwaniamizwiązanymizrealizacjąpriorytetumierząsięorganizacje?
Jakie działania podjąć, żeby spopularyzować temat demokracji?
Jednąztrudnościwrealizowaniuprojektówzwiązanychzpromowaniemuczestnictwa wżyciudemokratycznymjestdotarciedozróżnicowanychgrupdorosłychodbiorców, zwłaszczatychsceptycznychwobecwartościeuropejskichlubideifinansowania ześrodkówUE.Wczęściśrodowisktematytesąpostrzeganejakoupolitycznione, nacechowaneideologicznelubzbytabstrakcyjne.
Bardzotrudnoprzekonaćspołeczeństwo,żewarto kontynuowaćtedziałaniaiprzedewszystkim,żewartowziąć wnichudział,zwłaszczajeślichodziośrodowiskowiejskie. [wolontariusz]
Ludzieniezawszewiedząnawet,oczymmówimy,więc największymproblememjestpopierwszeświadomość społeczna,apodrugie-dotarciedotejgrupy.Późniejjest jużlepiej,alenapoczątkumamyproblemnawetze zorganizowaniemwycieczkidosejmu.Powszystkimsłyszymy, żebyłosuper,żesięcieszą,żeprzyjechali.Alesamproces namawiania,angażowaniatoogromnewyzwanie [koordynatorkaprojektów]
[Częstosłyszymy]„DoczegonamUniapotrzebna”.
Ludzieniepamiętają,żekiedyśtrzebabyłostać wkolejce,żesiędostawałookreślonąkwotępieniędzy nawyjazd,żenagranicybyłakontrola Zapominają otym.[koordynatorkaprojektów]
Wpraktycezmuszatoorganizacjedobardzoostrożnegoplanowaniakomunikacji natematprojektów,aniekiedydoodsuwaniawczasieinformacjioźródle finansowania.Częśćpotencjalnychodbiorcówjestzamkniętanadialog, coograniczaskalęoddziaływaniaprojektówisprawia,żerealnedocieranie doosóboodmiennychpoglądachjestszczególnietrudne.
Mnietakiespotkaniaskłaniają[dozastanowieniasię], naileto,[corobimy,]mawpływ[naludzi]pozanaszą bańką.Itakzazwyczajrozmawiamymiędzysobą -międzyludźmi,którzysąprzekonani.
[wolontariusz]
Wrezultacieprojekty,któremajądużypotencjałimogłybybyćmotoremzmian wlokalnychspołecznościach,niezawszewychodząpozawłasneśrodowisko,aich wpływ–choćintensywny–pozostajeograniczonydoniewielkiegogronaosób. Powodemtakiegostanurzeczymożebyćbrakdługofalowych,relacyjnych strategiidocieraniadonowychśrodowisk.Beznichtrudnoliczyćnaprzebiciesię dogrupsceptycznychlubwycofanych.
WychodzimypozaWarszawę,naobszarywiejskie. Czasemkorzystamyzdobrejwolinaszychznajomych, którzynaspolecają,boWarszawaniezawszeinie wszędziejestlubiana,więcniezawszejestłatwotrafić doinnychspołeczności.
[koordynatorkaprojektów]
Osobnym,powtarzającymsięwątkiemwewszystkichstudiowanychprzypadkach jesttrudnośćdotarciadoosóbaktywnychnarynkupracy,któretoosoby zewzględunaobowiązkizawodoweirodzinnemająograniczonemożliwości czasowe Nawetjeślitematykaprojektujestdlanichpotencjalnieistotna,forma irytmdziałańczęstokolidujązcodziennymizajęciami.
Najtrudniejjestdotrzećdoosóbmiędzy35.a50.rokiemżycia, bosązawodowozajęte,mająmałoczasuinajmniej korzystajązmożliwości,jakiedająprojekty.
[koordynatorkaprojektów]
Dodatkowąbarierąjestkontekstterytorialnyispołeczny Organizacjepochodzące zdużychmiastzderzająsięzbrakiemzaufaniawmniejszychmiejscowościach inaobszarachwiejskich,gdziekluczowąrolęodgrywająlokalniliderzyizastane relacje.Bezichwsparciawejściewspołecznośćjestczasochłonneiniepewne.
OBADANIU
„Research-basedImpactAnalysisofErasmus+AdultEducation Programmes”koordynowanyprzezRIA-AENetworktomiędzynarodowy projektbadawczy.Jegocelemjestmonitorowaniewpływuprogramu Erasmus+naniezawodowąedukacjędorosłych.Realizowanaobecnie drugaedycjabadaniakoncentrujesięnaprioryteciehoryzontalnym programuErasmus+„Uczestnictwowżyciudemokratycznym,wspólne wartościiaktywnośćobywatelska”
KIEDYPRZEPROWADZONOBADANIEIKTOBRAŁWNIMUDZIAŁ?
Badanieankietowe(CAWI)zostałozrealizowanemiędzywrześniemagrudniem 2025r.Objętonimkoordynatorówprojektówmobilności(Akcja1.)orazprojektów partnerstwstrategicznychipartnerstwnarzeczwspółpracy(Akcja2.)wsektorze Edukacjadorosłych,dofinansowanychwperspektywiefinansowej2021–2027.
WYKORZYSTANEMETODY
WPolscezebrano252ważneankiety.Wramachstudiówprzypadkuprzeprowadzono 12indywidualnychwywiadówpogłębionychwśródkoordynatorówprojektówErasmus+ orazpracownikówiwolontariuszysześciuorganizacji.
Więcejwnioskówzbadaniaznajdziecie wpoprzednimwydaniunaszego newslettera!
Chcesz wiedzieć więcej?
Napisz do nas: zab@frse.org.pl
Opracowanie graficzne: Monika Mokrzycka
Opracowanie merytoryczne: Julita Pieńkosz
