PRACHTIGE PRAIRIEBORDERS • OKTOBER 2019
OKTOBER 2019
10
tips om succesvol te planten
NUTTIG EN MOOI
POWER FLOWERS
Deze 5 planten stellen je nooit teleur
BINNENTUIN
Breng je woonkamer tot bloei
VRAAG & ANTWOORD
EXTREEM WEER
Monty's tips bij langdurige droogte
Voorkom windschade
De tuin in met
€5,99
HUISDIEREN
Zo maak je van je tuin een leuke en veilige plek PLUS: Gevaarlijke planten voor huisdieren
AP
DE TUIN IN MET HUISDIEREN
De magie van heggen
INHOUD oktober 2019 SEIZOEN 10
15
16 18 20
24
Wij zijn gek op oktober Geniet deze maand van heldere kleuren en de eerste vorst. The Full Monty Monty gaat in op de vraag of mannen of vrouwen betere tuiniers zijn. Topkeuze Hebe bloeit lang en heeft veel te bieden. Mijn eigen stekje Carine Bex deelt haar moestuinavonturen. Wildleven De dagpauwoog is een van de markantste vlinders van ons land. Kweken en eten Van kleurrijke pompoenen kun je de hele herfst genieten.
GROENE SCHOOL 30
34
40 45
50
55
60
Leren van het weer Monty denkt na over de gevolgen van extreem weer voor tuinieren. Succesvol planten in 10 stappen Met deze tips kan het planten niet meer misgaan. De tuin in met je huisdier CreĂŤer de perfecte plek voor je huisdier. Huisdiervriendelijke planten We laten zien welke planten veilig zijn voor je huisdier (en welke niet). Hulde aan heggen Alan legt uit waarom we meer heggen nodig hebben. Snoeimaand Maak je planten gezonder door ze met chirurgische precisie te snoeien. Vraag & antwoord Antwoord op de meest gestelde tuinvragen.
30
Monty leert van het weer
INSPIRATIE 68
76
79
84
88
93
4
Flower power Wat voor weer het ook is, de favoriete krachtpatsers van Carol bloeien gegarandeerd. Gezondere oogst Zorg voor een gezondere oogst dankzij combinatie- en wisselteelt. Bloembakken met stijl Flo selecteert bollen voor instant kleur en mooie bloemen in het voorjaar. 3 herfstprojecten Geef je tuin een instant oppepper met deze eenvoudige doe-het-zelf herfstprojecten. De woonkamer in bloei Wanneer het buiten guur wordt en de bloemen schaars, kun je binnen genieten van prachtige planten. De 5-plantenborders van Joe Joe maakt een prachtige border in prairiestijl.
Gardeners’ World
68
Deze krachtpatsers van Carol bloeien gegarandeerd
84
Geef je tuin een oppepper
AAN DE SLAG OP DE COVER
p.30 p.34 p.40 p.45 p.50 p.60 p.68 p.88 p.93
Monty’s tips bij langdurige droogte 10 tips om succesvol te planten De tuin in met huisdieren Gevaarlijke planten voor huisdieren De magie van heggen Voorkom windschade Deze 5 planten stellen je nooit teleur Breng je woonkamer tot bloei Prachtige prairieborders
FOTO: JASON INGR AM
100 Monty’s maand Monty maakt boomvarens winterproof en oogst peren. 103 Alans tuintaak van de maand Alan plant tulpen in potten. 104 Bloemen Plant winterperkgoed en ruim je borders op. 106 In de kas Aloëplanten vermeerderen en wintersla planten. 107 Adams tuintips Adam vermeerdert vaste planten. 108 Groente & fruit Plant voorjaarskool en neem kruisbesstekken. 110 Algemene tuintaken Leg nieuwe graszoden en maak compost.
EN OOK 6
97
112 113
114
Het prikbord Tips & tricks, agenda en de laatste tuintrends. Puzzel Vul hem in en maak kans op het boek Wonen Met Planten. Colofon Hier vind je alle contactgegevens. Groeigids Wat kun je de komende maand zaaien en planten? Een handig overzicht. Volgend nummer Alles over het november/ decembernummer.
40
Maak je eigen tuin huisdiervriendelijk
79
Deze bollen geven instant kleur
93
Joe legt een border aan in prairiestijl
76
Zet groenten bij elkaar en verbeter je oogst
88
Geniet ook binnen van je planten oktober 2019
5
Dagpauwoog
FOTO’S: GETTY/CREATIVENATURE_NL, MILLE19
De nachten worden langer en de eerste nachtvorst komt eraan. Migrerende merels en lijsters uit Oost-Europa voegen zich bij onze soorten en het is een mooi moment om wat zaden en een schaaltje water in je tuin te zetten. De grote lijster heeft zijn intrek genomen in de hulststruik, om zijn voorraad bessen te beschermen en de eekhoorns begraven hun proviand aan eikels. Koperwieken en kramsvogels verzamelen zich rond gevallen appels, terwijl roodborstjes zich tegoed doen aan de bessen en vruchten van de meidoorn. De klimop bloeit en de laatste bijen, zweefvliegen en vlinders halen de laatste nectar uit de bloemen.
20
Je kunt een dagpauwoog vaak nog in oktober op herfstbloemen van bijvoorbeeld Verbena bonariensis, ijskruid en herfstmargrieten zien zitten. Waarschijnlijk is de vlinder dan pas net uit zijn pop gekomen en werd door zijn ouders in de late zomer als ei gelegd. Nu eet hij zich vol voor zijn winterslaap, om vervolgens in de lente klaar te staan om te paren en zelf eieren te leggen. Het is duidelijk te zien waarom hij naar de pauw vernoemd is. De dagpauwoog is door zijn rode vleugels met opvallende tekening een van de markantste vlinders die we kennen. Maar de onderkant van zijn vleugels is donkerbruin, zodat hij ook gemakkelijk kan opgaan in zijn omgeving. De volwassen exemplaren voeden zich met de nectar van verschillende
Gardeners’ World
bloemen en de wit gespikkelde zwarte rupsen eten in groten getale van brandnetels. Meestal leggen ze twee keer per jaar eieren: de eerste eieren worden in de late lente gelegd, door de volwassen exemplaren die hebben overwinterd. In een goede zomer komen de eerste eieren in de late zomer uit, waarna de vlinders paren en eieren leggen die in de herfst uitkomen. Vlinders voelen zich opperbest tijdens hete en zonnige dagen, maar teveel droog weer kan dodelijk zijn. Dat komt doordat bloeiende planten dan minder nectar produceren en de bladeren die
de rupsen eten verschrompelen door het gebrek aan water. Een hete zomer kan er dus voor zorgen dat er volgend jaar minder vlinders zijn. Volgens het CBS is het aantal vlinders tussen 1890 en 2017 met 84 procent afgenomen. Maar in de jaarlijkse tuinvlindertelling van De Vlinderstichting werd de dagpauwoog tussen 2 en 4 augustus 2013 toch 38.883 maal waargenomen en was daarmee de meest getelde soort.
Kijk ook uit naar ... Groepen migrerende pestvogels (linksonder) die bessen eten. Wespenkoninginnen die de nectar van klimopbloemen eten voordat ze in winterslaap gaan. Spreeuwen die weer in grote zwermen overvliegen.
Seizoen
Van maart tot oktober kun je de dagpauwoog op zonnige dagen zien op bloemen in tuinen, bossen, parken en heggen.
oktober 2019
21
30
Gardeners’ World
Groene school
Leren van het weer Monty gaat in op de gevolgen van extreem weer op tuinieren in de toekomst. ournalisten schrijven niet graag over het recente weer: hun artikel kan immers al achterhaald zijn voor het gedrukt wordt. Wie weet hebben we als je dit leest de natste, koudste september aller tijden gehad en zijn de hittegolven van de afgelopen zomer weggespoeld in een grote zondvloed. Maar ik betwijfel het. September is op Longmeadow gewoonlijk de droogste tijd van het jaar, zij het lang niet zo droog als de lange, warme, droge zomer van vorig jaar. Ik moet bekennen dat ik het heerlijk vond en de rest van mijn leven wel zulke zomers zou willen. Dat komt deels doordat ik van zon en warmte houd en me prima voel bij temperaturen tot 35 °C, deels omdat ik in een liefl ijk, rijk begroeid en nat deel van Engeland woon – waar we dus altijd eerder te veel dan te weinig regen hebben – en deels vanwege de meteorologische context van dit en vooral vorig jaar. Toen hadden we een natte en koude winter, gevolgd door een nat en heel koud vroeg voorjaar. In april en mei was het fantastisch weer en tegen het eind van juni werd het steeds droger. In het westen hadden we af en toe een stortbui, maar in het oosten en zuiden viel er twee maanden lang vrijwel geen druppel regen. Gazons vergeelden en de bodem barstte open. Over het algemeen genoten we er allemaal van. Een zonnige zomer, onvoorspel-
baar, extreem weer en tuinproblemen: ziedaar alles waar Britten dol op zijn in één seizoen verpakt. We zullen de rest van ons leven over die zomer blijven napraten. Of misschien ook niet. Lezers onder de 45 jaar: stel je maar niks voor. De hete zomer haalt het bij lange na niet bij die van 1976. Statistisch gezien was 1995 officieel de droogste zomer, maar ik heb de zomer van 1976 als veel heter ervaren dan de vorige. De verzengende zomer van 1976 begon eerder en volgde op de droge winter en droge, warme zomer van het jaar daarvoor. Ik werkte toen op een bouwplaats in Hampshire en het was een van de laatste keren dat ik regelmatig korte broeken droeg voor iets anders dan sport – zo warm was het. Maar het maakte vooral indruk doordat het in grote delen van Engeland de warmste zomer sinds 350 jaar was. Het jaar daarvoor was snikheet geweest, maar deze hitte overviel ons allemaal. Het hele land was verschroeid en de geraamten van honderdduizenden enorme, dode iepen – geveld door de iepenziekte die door het weer nog harder toesloeg – versterkten het gevoel van verwoestijning. Maar de klimaatverandering betekent dat dergelijke lange, hete zomers vaker kunnen voorkomen. Met andere woorden: we kunnen er maar beter aan wennen en ons er aan aanpassen.
Deze clematis in de Jewel Garden tierde welig in de zomerhitte, met langdurige, uitbundige bloei.
FOTO: JASON INGRAM
Het is een lange, warme, droge zomer geweest en ik vond het heerlijk.
oktober 2019
31
Groene school
Het is nu de tijd om je planten gezonder te maken door ze met chirurgische precisie te snoeien.
Vlinderstruiken zien er meteen beter uit als je hun verwelkte bloemen afknipt.
De herfst is in volle gang. Bomen en struiken laten hun gekleurde bladeren vallen en onze tuinen ondergaan een gedaanteverandering. De kale takken bekennen hun ware kleur naast de feller gekleurde jonge stengels van kornoelje, wilg en sierbraam. Deze vormen, samen met de zaadhoofden en stengels van veel kruidachtige planten, belangrijke structurele elementen, dus is het belangrijk dat je niet alles rigoureus terugsnoeit. Verwijder echter wel zo snel mogelijk alle dode, beschadigde of zieke takken, want
die zijn een bron van ziekten die de rest van de plant kunnen besmetten. Snoei tot voorbij de infectie van de zieke tak in het gezonde hout, zodat je het aangetaste hout helemaal weghaalt. De takken van bladverliezende planten zijn nu kaal, waardoor je gemakkelijker ziet wat je doet. Stel de snoei van gezonde groenblijvende en vorstgevoelige planten uit, want hun topgroei fungeert ’s winters als een isolatielaag.
oktober 2019
FOTO’S: SARAH CUTTLE; PAUL DEBOIS; TIM SANDALL
SNOEIMAAND
55
Andere planten die je nu moet snoeien
Deze maand is er niet veel snoeiwerk, maar je kunt wel planten als vrouwenmantel en jasmijn fatsoeneren, en struiken op winterse stormen voorbereiden.
HOGE STRUIKEN OP WINDERIGE PLEKKEN Snoei deze terug tot een derde van hun hoogte om te voorkomen dat de wind hun wortels loswrikt.
ZOMERBLOEIENDE JASMIJN Knip van lange scheuten de helft af om het gewicht te verminderen. Snoei in het voorjaar terug tot in ouder hout.
ALCHEMILLA MOLLIS Vroege zomerbloeiers kunnen er rommelig uitzien. Verwijder dus alle loof tot aan de grond of knip net boven de wortelhals af.
ZWARE HEGGEN Snoei na de bladval langere uitlopers van bladverliezende heggen terug. Dit is ook een goed moment om coniferen te snoeien.
Dode takken Na de extreme hitte van afgelopen zomer is het belangrijk om alle takken aan bomen en (fruit) struiken te snoeien die door warmtestress zijn afgestorven. Schone snijvlakken genezen sneller, waardoor de kans dat rot zich in de plant verspreidt kleiner wordt. Snoei terug tot op het gezonde hout met een snoei- of takkenschaar of snoeizaag.
56
Gardeners’ World
Snoei camelia’s nu niet als je geen knoppen wilt weghalen.
Nu niet snoeien ✗
Camelia’s Snoei ze nu niet, anders loop je het risico bloemknoppen weg te halen. Daarbij maakt snoeien deze groenblijvende struiken kwetsbaarder voor vorstschade.
✗ Mahonie Zowel winter- als voorjaarsbloeiende soorten zijn al bezig bloemknoppen te vormen. Je kan ze indien nodig na de bloei snoeien.
✗ Voorjaarsbloeiende clematis Hij heeft zijn bloemknoppen voor het voorjaar al gevormd.
✗
Hebe De topgroei werkt isolerend en beschermt het hart van de plant tegen de vorst.
MAAK KENNIS MET MEER TIJDSCHRIFTEN
BESTEL SNEL & GEMAKKELIJK OP
WWW.FNL.NL