Czy skrajna prawica będzie rosnąć w 2026 roku? Trendy w Europie
Sfinansowane ze środków UE. Wyrażone poglądy i opinie są jedynie opiniami autora lub autorów i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy i opinie Unii Europejskiej lub Europejskiej Agencji Wykonawczej ds. Edukacji i Kultury (EACEA) Unia Europejska ani EACEA nie ponoszą za nie odpowiedzialności
NUMERZE: FELIETON
STR 4
FOTOHAJMAT
STR 6
LEPSZY HAJMAT
STR. 7
MÓJ HAJMAT
STR. 8
ICH HAJMAT
STR. 10
NASZE PROJEKTY
STR. 13
SIPE
STR. 15
ŚLĄSKI PANEL
STR 18
Szanowne Czytelniczki, Szanowni Czytelnicy,
Oddajemy w Wasze ręce kolejny numer Młodego Hajmatu – już ósmy w historii i pierwszy w 2026 roku Każde wydanie coraz bardziej pokazuje, że młodzi w Bytomiu, Polsce i Europie tworzą dziś prawdziwą sieć aktywności, współpracy i odwagi do działania
Ten numer jest tego doskonałym przykładem. Numer rozpoczyna się od felietonu Mikołaja Błacha, który opisuje czym tak naprawdę jest Parlament Młodych RP - w którym zadaje pytanie, czy wspomniana instytucja ma realny wpływ na proces decyzyjny, czy może jest jednak “zabawą”, która ma naśladować realne prace Sejmu.
W dziale FOTOhajmat pokażemy Wam, co działo się podczas drugiej edycji szkolenia “Let’s do Civic”, którego tematem była edukacja obywatelska oparta na tożsamości regionalnej i dziedzictwie lokalnym
W zakładce Lepszy Hajmat prezentujemy rezultat naszej współpracy z naszym partnerem technologicznym – fundacją Demokracja Przyszłości.
W Moim Hajmacie czeka na Was reportaż z rozpoczęcia nowej kadencja Młodzieżowej Rady Miejskiej w Bytomiu.
Z kolei w Ich Hajmacie przeczytacie o tym, jaka rada młodzieżowa byłaby idealna z perspektywy młodzieży z Polski, Czech oraz Ukrainy
W dziale Nasze Projekty przybliżamy Wam przebieg naszej wymiany Youth City Synergy 3 0 I wreszcie – Hajmat Śląsk W tym numerze, jedna z naszych wolontariuszek Julia Gritner pisze o elektrociepłowni Szombierki, czyli jak od przemysłu zmierzamy do kultury
Z poważaniem, Redaktor Naczelny "Młodego Hajmatu"
FELIETON
Mikołaj Błach
Bytomianin, aktywista młodzieżowy, były radny Młodzieżowej Rady Miejskiej w Bytomiu. Obecnie parlamentarzysta Parlamentu Młodych RP VIII kadencji. Zaangażowany w sprawy młodzieży, interesuje się polityką, społeczeństwem obywatelskim i działaniami na rzecz lokalnej społeczności. Chce, by młodzi mieli realny wpływ na decyzje w swoim mieście i kraju.
Mikołaj Błach
PARLAMENT MŁODYCH RP - COŚ WIĘCEJ NIŻ ZABAWA?
Kiedy myślimy o Sejmie, a więc gmachu przy Wiejskiej, przed oczami pojawiają się nam partyjne dyscypliny i polityczny teatr Tymczasem Parlament Młodych RP (PMRP) od lat udowadnia, że można inaczej. Nie jest to „młodzieżówka” żadnej z partii – to największa w Polsce apolityczna inicjatywa, która wyciąga młodych ludzi zza ekranów smartfonów i sadza ich w sejmowych ławach, by rzucić im wyzwanie: „Narzekacie? To zaproponujcie coś lepszego”
Aktywnie uczestnicząc w aktualnie upływającej VIII kadencji tej instytucji, miałem okazję na własne oczy zobaczyć, jak działa ta instytucja – a działa prężnie. Podczas obecnej kadencji na czterech posiedzeniach wypracowaliśmy szereg uchwał, w których przedstawiliśmy swoją wizję rozwiązania problemów, z którymi zmaga się pokolenie Z. Uchwały te dotyczyły rynku pracy, mieszkalnictwa, transportu i infrastruktury oraz rolnictwa
Zamiast jałowych sporów, które codziennie oglądamy w wieczornych wiadomościach, na salach posiedzeń PMRP wybrzmiewał głos merytoryczny Gdy rozmawialiśmy o mieszkalnictwie, nie bazowaliśmy jedynie na liczbach, powoływaliśmy się również na strach naszych rówieśników wynikający z braku przekonania, że kiedykolwiek będzie ich stać na własny kąt. Debata o transporcie dotyczyła codziennego wykluczenia komunikacyjnego młodych ludzi z mniejszych miejscowości, dla których brak autobusu to odcięcie od kultury, edukacji i szans na rozwój
To właśnie tutaj kryje się odpowiedź na pytanie postawione w tytule Czy to „coś więcej niż zabawa”?
Zdecydowanie tak. PMRP to miejsce, w którym młodzi ludzie, często o skrajnie różnych poglądach, uczą się trudnej sztuki kompromisu –umiejętności, która w „dorosłej” polityce wydaje się być dziś towarem deficytowym. Pisanie poprawek, bronienie swoich racji na mównicy pod czujnym okiem kamer i wreszcie głosowania – to wszystko buduje w nas poczucie sprawstwa.
Przekonujemy się, że nasze zdanie ma znaczenie, a merytoryczny argument potrafi przebić się przez mur uprzedzeń
Oczywiście, atmosfera bywa gorąca, a emocje w kuluarach nie ustępują tym z prawdziwego Sejmu czy Senatu Ale to właśnie ta pasja pokazuje, że pokoleniu Z nie jest wszystko jedno. Nie jesteśmy biernymi obserwatorami rzeczywistości, którzy potrafią tylko scrollować media społecznościowe. Jesteśmy gotowi przejąć odpowiedzialność, o ile da nam się do tego odpowiednie narzędzia i przestrzeń.
Podsumowując, moje doświadczenia z VIII kadencji, pomagają mi z pełnym przekonaniem stwierdzić, że Parlament Młodych RP to nie tylko symulacja To kuźnia postaw obywatelskich i dowód na to, że merytoryczna debata o przyszłości Polski jest możliwa
FOTOHAJMAT
Let’s Do Civics
„Let’s Do Civics. Regional Identity Edition” był naszym styczniowym międzynarodowym szkoleniem dla pracowników młodzieżowych, edukatorów i młodych liderów.
Projekt był kontynuacją inicjatywy Let’s Do Civics z 2024 roku, jednak tym razem skupiliśmy się bardziej na edukacji obywatelskiej opartej na tożsamości regionalnej i dziedzictwie lokalnym
Wspólnie z naszym partnerem technologicznym – fundacją Demokracja Przyszłości –uruchomiliśmy pierwsze instancje platformy Decidim w języku polskim System działa już dla Młodzieżowej
Rady Miasta Bytom, młodzieżowego think tanku SIPE, możliwe jest również wypróbowanie wersja demonstracyjna.
Decidim to nowoczesne narzędzie do przeprowadzania cyfrowych procesów demokratycznych, takich jak głosowania, konsultacje, fora dyskusyjne czy ankiety. A co najważniejsze – platforma jest w pełni dostępna po polsku!
Decidim to platforma typu opensource, rozwijana przez społeczność programistów i aktywistów z całego świata. System z powodzeniem stosowany jest m.in. przez: Komisję Europejską (procesy konsultacyjne), miasto Barcelona (jedno z pierwszych wdrożeń), miasto Helsinki, ministerstwa w Belgii, Francji, Szwajcarii, organizacje społeczne, rady młodzieżowe i NGO w ponad 30 krajach.
Decidim po polsku już działa!
Podkreślenia wymaga fakt, iż jest to narzędzie o wysokim poziomie bezpieczeństwa, jest przejrzyste i zgodne z ogólnie wyznawanymi wartościami demokratycznymi Cieszymy się, że teraz możemy z niego korzystać również w Polsce – w dodatku po polsku!
MÓJ HAJMAT
17 listopada, jako Fundacja Europejskich Inicjatyw na Śląsku, mieliśmy przyjemność uczestniczenia w sesji inauguracyjnej kadencję Młodzieżowej Rady Miejskiej w Bytomiu na lata 2025–2027. Było to dla nas szczególnie ważne wydarzenie, ponieważ od lat wspieramy młodych parlamentarzystów w ich rozwojupod kątem społecznym, obywatelskim jak i tym związanym z zaangażowaniem w projekty.
Młodzieżowa Rada jest jednym z najbardziej inspirujących środowisk, z którym mamy przyjemność współpracować.
Podczas sesji, młodzi radni wybrali nowe Prezydium Funkcję przewodniczącej objęła Malwina Kulesza, wiceprzewodniczącą została Alicja Gawińska, a stanowisko sekretarza powierzono Karolowi Zielińskiemu. Każda ze wspomnianych osób jest w pełni zaangażowana, odważna i kreatywna - to oni mają okazję realnie wpływać na życie młodych bytomian
Nowa kadencja Młodzieżowej Rady Miejskiej w Bytomiu rozpoczęta!
Już pierwsze rozmowy po sesji pokazały, że Prezydium swoją kadencję chce rozpocząć dynamicznie, bo od projektów integrujących młodych mieszkańców miasta, aż po ambitne projekty edukacyjne
Z naszej perspektywy, Młodzieżowa
Rada Miejska w Bytomiu odgrywa coraz większą rolę w lokalnej polityce młodzieżowej. Jej członkinie i członkowie uczą się nie tylko zasad funkcjonowania samorządu, ale także współpracy, odpowiedzialności i skutecznej komunikacji. Każda kolejna kadencja udowadnia, że młodzi radni i młode radne potrafią wnieść do miasta świeżą perspektywę – często odważniejszą i bardziej kreatywną niż ta, którą widzimy w tradycyjnych strukturach
Widząc ich rozwój na przestrzeni lat, z pełnym przekonaniem możemy powiedzieć, że Bytom ma w nich przyszłych liderów – społeczników, ekspertów i osoby, które niedługo będą mogły współtworzyć politykę miejską na najwyższym poziomie.
Inauguracja kadencji 2025–2027 udowodniła, że wszystkie osoby zaangażowane w działalność Młodzieżowej Rady Miejskiej Bytomia są świadome coraz większej odpowiedzialności, jaką na siebie biorą
Nowemu Prezydium oraz wszystkim radnym życzymy wielu udanych projektów. Jako Fundacja FEIS będziemy im towarzyszyć, wspierać i pomagać w rozwijaniu inicjatyw, które mają realny wpływ na życie młodych mieszkańców Bytomia
Mamy głęboką nadzieję, że ta kadencja przyniesie jeszcze więcej współpracy, wartościowych działań i inspirujących pomysłów – a Młodzieżowa Rada pozostanie ważnym i słyszalnym głosem młodych w naszym mieście.
ICH HAJMAT
IDEALNA RADA MŁODZIEŻOWA?
UCZESTNICY Z TRZECH KRAJÓW
STWORZYLI JĄ RAZEM!
Podczas międzynarodowej wymiany młodzieżowej Youth City Synergy
3.0 uczestnicy i uczestniczki z Polski, Czech i Ukrainy wzięli udział w warsztacie: “My Ideal Youth Council”. Zadanie z pozoru było proste - wspólne zaprojektowanie idealnej rady młodzieżowej.
W rzeczywistości okazało się ono świetnym ćwiczeniem sprawdzającym rozumienie demokracji. Wymagało również wyobraźni i umiejętności krytycznego myślenia Młodzież pracowała w grupach, odpowiadając na sześć kluczowych pytań: dlaczego taka rada jest potrzebna, co powinna robić, kto może być jej osobą członkowska, jak ma działać, jak ją promować i jakie wartości powinna reprezentować
Moja idealna Rada Młodzieżowa?
Młodzież z Drohobycza
Na koniec każda grupa narysowała swoją radę - wymyśliła jej nazwę, symbol i przedstawiła swoją wizję podejmowanych przez nią aktywności. Wśród najczęściej pojawiających się pomysłów znalazły się: potrzeba realnego wsparcia ze strony miasta (budżet, opiekun), obecność w szkołach, działania na rzecz klimatu, kampanie równościowe i więcej przestrzeni na głos młodzieży w przestrzeni publicznej.
ICH HAJMAT
Pojawiły się też kreatywne hasła, jak „The future doesn't happen to us – we create it” czy koncepcje na Wspólną Radę Trójstronną AYC (Alliance of Youth Councils) z własną salą obrad, w której znajdowałyby się flagami trzech państw, będących w tym sojuszu.
Pełne rezultaty warsztatu zostaną opracowane w formie ulotki i opublikowane w kolejnych wydaniach Młodego Hajmatu. Jedno jest pewne: uczestnicy nie tylko wymyślili idealną radę, ale również zaczynają ją powoli tworzyć w rzeczywistości.
ICH HAJMAT
NASZE PROJEKTY
W listopadzie 2025 roku, w Murzasichle odbyła się kolejna edycja międzynarodowej wymiany młodzieży Youth City Synergy 3.0, zorganizowanej przez Fundację FEIS, we współpracy z młodzieżowymi radami miast z Polski, Czech i Ukrainy.
Przez osiem dni przedstawiciele Młodzieżowej Rady Miasta Bytom, Karviny i Drohobycza pracowali razem nad tym, jak wzmocnić rolę młodzieży w życiu publicznym. W programie znalazły się warsztaty o samorządności, debaty, symulacje obrad, projektowanie kampanii społecznych i tworzenie wspólnych materiałów promujących głos młodych w miastach
Uczestnicy samodzielnie nagrali filmy o swoich miastach, stworzyli wizję idealnej rady młodzieżowej i przygotowali podwaliny pod wspólne,międzynarodowe działania.
Youth City Synergy 3.0
NASZE PROJEKTY
Youth City Synergy 3.0
To jednak dopiero początek –zespoły młodych radnych z trzech krajów zaplanowały roczną współpracę online, w ramach której będą realizować mini-projekty obywatelskie: od kampanii przeciwko dezinformacji po ekologiczne akcje symbolicznie łączące miasta partnerskie Podsumowanie ich działań odbędzie się podczas kolejnej, czwartej już wymiany Youth City Synergy 4.0, a więc w listopadzie 2026.
To nie była zwykła wymiana. To było spotkanie młodych ludzi, którzy naprawdę chcą coś zmienić – i wiedzą, jak zrobić to razem.
SIPE
ICH HAJMAT Młodzież z Drohobycza
CZYM JEST SKRAJNA PRAWICA?
Skrajna prawica to zbiór ideologii i ugrupowań politycznych, które możemy ulokować w skrajnie prawym biegunie spektrum politycznego. Postrzegają one naród jako wspólnotę jednorodną etnicznie lub kulturowo, odrzucając elementy demokracji liberalnej, oraz sprzeciwiając się pluralizmowi społecznemu. Skrajna prawica wierzy, że społeczeństwo funkcjonuje jako jeden “organizm”, a wszystkie obce elementy są dla niego zagrożeniem. Prowadzi to do idealizacji wspólnoty “my” i odrzucania uniwersalnych wartości, wykluczając wszystko co “inne”.
Tak, skrajna prawica ma duże szanse na zwiększenie swoich wpływów w Europie w 2026 roku.
Dlaczego tak się dzieje?
Czy skrajna prawica będzie rosnąć w 2026 roku? Trendy w Europie Pierwszym aspektem jest normalizacja jej obecnościprzykładem może być zaproszenie niemieckiej partii AfD na Munich Security Conference 2026 Z pewnością może być to odebrane jako normalizacja jej obecności w debacie publicznej, mimo wcześniejszego wykluczenia. W skrócie, możemy obserwować stopniowe odejście od izolowania skrajnej prawicy w polityce europejskiej. Dzięki polityce Donalda Trumpa, która może być interpretowana jako odzwierciedlenie globalnych trendów politycznych, skrajna prawica czuje się silna i gotowa do mobilizacji wyborców w Europie. Skrajna prawica wywiera również istotny wpływ na debatę publiczną, szczególnie w kwestii dot migracji, suwerenności, tożsamości czy integracji europejskiej. Partie mainstreamu nie podważają tych narracji - natomiast często je przejmują lub dostosowują się do nich, co w praktyce prowadzi do ich dalszej normalizacji i legitymizacji.
ICH HAJMAT
Podsumowując, obecność i popularność partii skrajnie prawicowych znacząco wpływa na możliwość utrzymania lub dalszego zwiększenia ich wpływów w 2026 roku. Przez wszechobecne naciski dt migracji, suwerenności narodowej czy eurosceptyzmu, debata publiczna jest kształtowana w sposób sprzyjający mobilizacji i działaniom skrajnie prawicowych partii
CZYM JEST SKRAJNA PRAWICA?
Partie skrajnie prawicowe oraz prawicowo-populistyczne obiecują zająć się interesem “zwykłych” ludzi Osoby bezpośrednio odczuwające skutki kryzysu ekonomicznego, mają poczucie, że ktoś w końcu ktoś chce ich wysłuchać i działać na ich korzyść.
Młodzież z Drohobycza
Przez kryzys mieszkaniowy i wysokie koszty utrzymania, partie skrajnie prawicowe zyskują wyborców, tworząc narracje antyelitarne i antyimigracyjne Wyborcy obawiają się rywalizacji o pracę, mieszkania, świadczenia i łączą te problemy bezpośrednio z obecnością migrantów.
Teoria konkurencji etnicznej wskazuje, że rywalizacja o zasoby ekonomiczne, społeczne czy kulturowe sprzyja wzrostowi poparcia dla ugrupowań skrajnie prawicowych.
ICH HAJMAT
ICH HAJMAT ICH HAJMAT Młodzież z Drohobycza
Jest to bezpośrednio połączone z lękiem kulturowym - wykorzystuje się obawy dt. tożsamości narodowej, migracji i bezpieczeństwa jako narzędzie do wzmocnienia swojego poparcia wśród wyborców Używany jest również kryzys zaufania do elit i instytucji, który partie skrajnie prawicowe wykorzystują na swoją korzyść, obiecując przywrócenie głosu zwykłym ludziom
“Alternatywnie, teza o reakcji kulturowej sugeruje, że poparcie to można wyjaśnić jako reakcję na zmiany kulturowe, które zagrażają światopoglądowi dawniej dominujących grup społeczeństwa” (Inglehart & Norris, 2016).
Partie mainstreamu przyczyniły się do wzrostu popularności skrajnej prawicy poprzez normalizację i przejmowanie jej narracji, skupiając się na kwestiach bezpieczeństwa, migracji i tożsamości narodowej i kulturowej Przez częsty brak alternatywy kulturowej i ignorowania lęków społecznych, partie skrajnie prawicowe zyskały na popularności, poszerzając swój elektorat. W efekcie, idee te są akceptowane w debacie publicznej oraz w polityce krajowej cZY JEST W TYM WINA PARTII MAINSTREAMU?
ICH
ŚLĄSKI PANEL
HAJMAT Młodzież z Drohobycza
Elektrociepłownia Szombierki to jeden z najbardziej charakterystycznych obiektów poprzemysłowych Górnego Śląska, którego historia sięga czasów tuż po I wojnie światowej. Budowę elektrowni Bobrek rozpoczęto po zakończeniu działań wojennych, jednak pierwsze znane rysunki projektowe powstały już w 1917 roku Początkowo zakład planowany był jako fabryka prochu, o czym świadczy masywna i solidna konstrukcja budynków, typowa dla obiektów o charakterze militarnym. Ostatecznie jednak, ze względu na zapotrzebowanie na wykorzystanie węgla odpadowego, obiekt zaadaptowano na potrzeby elektrowni Inwestorem przedsięwzięcia była niemiecka spółka Schaffgotsch Bergwerksgesellschaft, należąca wówczas do Joanny Gryzik, głównej spadkobierczyni majątku po Karolu Goduli, oraz jej męża Hansa Ulryka Schaffgotscha Uroczyste otwarcie elektrowni nastąpiło 29 listopada 1920 roku i przez kolejne dekady obiekt pełnił istotną rolę w systemie energetycznym regionu
Elektrociepłownia Szombierki – od przemysłu do kultury Po roku 2000 kompleks budynków Elektrociepłowni Szombierki zaczął funkcjonować jako przestrzeń wydarzeń kulturalnych ZEC Bytom S.A. planował przekształcenie obiektu w nowoczesne centrum kultury połączone z pasażem handlowym, centrum kongresowym, powierzchniami wystawienniczymi oraz hotelem średniej klasy W 2010 roku elektrociepłownia została włączona do Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego. Rok później zakład przejęło fińskie konsorcjum Fortum, co doprowadziło do zamknięcia elektrociepłowni oraz zawieszenia działalności kulturalnej W styczniu 2013 roku obiekt wpisano do Rejestru Zabytków Województwa Śląskiego W latach 2016 i 2017 elektrociepłownię przejęła spółka Rezonator, która zapowiedziała jej adaptację na cele kulturalne. W tym celu powołano innowacyjny, wielopoziomowy projekt edukacyjnokulturalny planowany na lata 2018–2025, którego celem jest połączenie funkcji edukacyjnych, kulturalnych, muzealnych i rozrywkowych. Jedną z okazji do odwiedzenia zabytkowego obiektu była Industriada – 10 czerwca 2017 roku mieszkańcy regionu mogli wejść na teren Elektrociepłowni Szombierki i poznać jej niezwykłą historię.
WSPÓŁPRACA
DOŁĄCZ DO TWÓRCÓW „MŁODEGO HAJMATU”!
Jeśli jesteś młodą osobą pełną pomysłów i pasji, którymi chcesz podzielić się z innymi, to „Młody Hajmat” czeka właśnie na Ciebie!
Nasze czasopismo jest miejscem, gdzie młodzi ludzie z regionu Śląska (i nie tylko!) mogą wyrażać siebie, rozwijać swoje umiejętności i wpływać na otaczający ich świat.
Masz ciekawą historię, refleksje na ważny temat lub chcesz podzielić się swoimi doświadczeniami? Napisz do nas!
JAK DOŁĄCZYĆ?
Chcesz zdobyć doświadczenie w redagowaniu tekstów, pracy z mediami czy organizacji projektów? Dołącz do naszego zespołu!
Jak możesz dołączyć? To proste! Wyślij nam swoje prace lub zgłoś chęć współpracy na adres e-mail: office@feis.org.pl
Możesz również wypełnić formularz zgłoszeniowy dostępny na naszej stronie internetowej [https://feis.org.pl/wspolpracuj/]
Współpracuj z nami!
NIE TYLKO MAGAZYN
Jako część Fundacji FEIS, możesz nie tylko publikować w „Młodym Hajmacie”, ale również uczestniczyć w naszych wymianach i szkoleniach! Rozwijaj swoje kompetencje i zdobywaj nowe doświadczenia międzynarodowe razem z nami.
Obserwuj nas w mediach społecznościowych!
Zapraszamy Cię do śledzenia nas na naszym Facebooku i Instagramie, gdzie na bieżąco dzielimy się informacjami o nadchodzących wydarzeniach.
MŁODY HAJMAT TO MY!
Jesteśmy tu dla Was i dzięki Wam „Młody Hajmat” to przestrzeń, w której każdy głos ma znaczenie.
Niezależnie od tego, czy jesteś pisarzem, artystą, fotografem czy po prostu chcesz zrobić coś znaczącego – znajdziesz u nas miejsce dla siebie
