AVAILABLE NOW TTT roof slabs Wall Panels
Een kazerne voor de toekomst Une caserne faite pour durer
november - novembre 2008 tijdschrift van de Federatie van de Betonindustrie revue de la Fédération de l’Industrie du Béton
Veilige schoolpoorten: likje verf onvoldoende voor zone 30 Des abords d’écoles sûrs: de simples marques de peinture ne suffisent pas pour les zones 30 afgiftekantoor Gent x - P2a9256
www.structo.be
Beton 198 november - novembre 2008
• Hollow Core Slabs • TT floor slabs • Prestressed beams • Precast building structures
Verschijnt 5 keer per jaar: in januari, maart, juni, september en november Paraît 5 fois par an: en janvier, mars, juin, septembre et novembre
198
Onzichtbaar beton: samenvloeiing van schoonheid en omgeving Béton invisible: quand beauté et environnement se fondent en parfaite harmonie Vrijwillige kwaliteitsmerken en CE-markering: een duidelijk onderscheid Les marques de qualité volontaires et le marquage CE: clairement différents
02%&!"3425#452%. ). 30!."%4/.
ONTWERP \ PRODUCTIE \ TRANSPORT \ MONTAGE
3425#452%3 02³&!"2)15³%3 %. "³4/. 02³#/.42!).4
CONCEPTION \ PRODUCTION \ TRANSPORT \ MONTAGE
NV %RGON SA \ -ARNIXDREEF \ " ,IER TEL \ FAX \ E MAIL INFO ERGON BE \ WWW ERGON BE
EBEMA THINK CONCRETE, CREATE CONCRETE, EXPERIENCE CONCRETE
Sterkere en veiligere bermverharding Terrassement de l’accotement plus solide et plus sûr
ent m i t r sso tés a uw au Nie ouve N
Ebema NV
Dijkstraat 3
B-3690 Zutendaal T +32 (0)89 61 00 11
www.ebema.com
sales@ebema.be
2
Adverteerders Annonceurs
HOOFDREDACTEUR - RÉDACTEUR EN CHEF E. Dano REDACTIECOMITÉ - COMITÉ DE RÉDACTION E. Dano (ED), A. Cleiren (AC), A. Hannaert (AH), K. Kuipers (KK), Ch. Legein (CL), J. Marinus (JM), L. Verfaillie (LV)
CBR
23
CCB
16
Decomo
43
Ebema
1
Echo
37
Ergon FEBE HOLCIM kerkstoel Lithobeton Ovam Ronveaux
cover 2 4/5 9 53 6 24 cover 3
roosens betorix
29
seveton
45
STRADUS
17
Structo
cover 4
TURBO’S HOET
64
valcke
60
VERHELST XELLA
25 8/44
PUBLICITEIT - PUBLICITÉ L. Verfaillie ADMINISTRATIE-REDACTIE-PUBLICITEIT ADMINISTRATION-RÉDACTION-PUBLICITÉ FEBE Vorstlaan 68 Bd du Souverain 1170 Brussel/Bruxelles tel./tél. 02 735 80 15 fax 02 734 77 95 mail@febe.be www.febe.be PRIJS PER NUMMER - PRIX PAR NUMÉRO €5 VERSCHIJNING - PÉRIODICITÉ januari, maart, juni, september, november janvier, mars, juin, septembre, novembre VERSPREIDING - DIFFUSION Overheidsdiensten voor openbare werken, architecten, ingenieurs, studiebureaus, bouwondernemingen, prefabrikanten en alle gebruikers van geprefabriceerde betonproducten. Services de travaux publics, architectes, ingénieurs, bureaux d’études, entreprises de construction, fabricants de béton et tous utilisateurs de produits préfabriqués en béton. VORM, DRUK EN AFWERKING - CRÉATION, IMPRESSION ET FINITION Lannoo Drukkerij www.lannooprint.be VERANTWOORDELIJKE UITGEVER - ÉDITEUR RESPONSABLE E. Dano Vorstlaan 68 Bd du Souverain 1170 Brussel/Bruxelles
Coverbeeld / Photo de couverture: Brandweerkazerne Antwerpen / Caserne de pompiers Anvers – Architectenteam-A
Niet alle rechthebbenden van de gebruikte illustraties konden worden achterhaald. Belanghebbenden worden verzocht contact op te nemen met FEBE, Voltastraat 12, B-1050 Brussel Tous les ayants droit des illustrations utilisées n’ont pas pu être identifiés. Les intéressés sont priés de prendre contact avec la FEBE, rue Volta 12, B-1050 Bruxelles
beton197 3
7 10 18 26 30 38 46 54 61
Edito
Een kazerne voor de toekomst Une caserne faite pour durer
Veilige schoolpoorten Des abords d’écoles sûrs
Stootblokken op maat voor Maenhout Bordures de sécurité sur mesure pour Maenhout Commodity Park: duurzame, veilige en flexibele opslagfaciliteiten Le Commodity Park offre des infrastructures de stockage durables, sûres et flexibles
Onzichtbaar beton Béton invisible
Premuren in de praktijk Prémurs en pratique
Vrijwillige kwaliteitsmerken en CE-markering Les marques de qualité volontaires et le marquage CE
News
198 november - novembre 2008 tijdschrift van de Federatie van de Betonindustrie revue de la Fédération de l’Industrie du Béton
… of toch liever het project van een professional op onze nieuwe cover? … ou préférez-vous le projet d’un professionnel sur notre nouvelle couverture? Beton
t 2009 maar strie - november Betonindumber en 2009 van de juni, septe - mars mbre Federeatiemaart, Béton t van de januari, strie du mbre et nove Tijdschrifper jaar: in n de l’indu juin, septe hijnt 5x Fédératioer, mars, Versc de la Revue an: en janvi par 5 fois Paraît
Binnenkort viert FEBE de 200ste editie van zijn tijdschrift Beton met een vernieuwd bladconcept: de vormgeving wordt eigentijdser en er komen een paar nieuwe rubrieken bij. En ook voor u is het feest, want uw project kan op de cover van dit jubileumnummer prijken!
La FEBE va bientôt célébrer le 200e numéro de sa revue Béton : un concept totalement nouveau grâce à un graphisme plus moderne et l’ajout de nouvelles rubriques. L’occasion de vous associer à cette célébration en mettant un de vos projets en couverture de cette édition!
Structuur of infrastructuur, privéwoning of utiliteitsbouw… elk project waarin geprefabriceerd beton een voorname rol speelt kan meedingen naar de coverplaats, en naar een uitgebreide reportage in het tijdschrift.
Structure ou infrastructure, habitation privée ou construction non résidentielle … tout projet pour lequel le béton préfa joue un rôle important peut concourir et ainsi tenter sa chance pour faire la couverture et bénéficier d’un reportage détaillé dans la revue.
Aannemer, fabrikant, studiebureau, architect of administratie? Dien uw prefab betonproject in vóór 15 januari 2009 en maak kans op een kist champagne, én op de lezersaandacht van 25.000 bouwprofessionals!
Entrepreneur, fabricant, bureau d’étude, architecte ou administration ? Introduisez votre projet en béton préfabriqué avant le 15 janvier 2009. Vous aurez peut-être la chance de remporter une caisse de champagne et surtout d’attirer l’attention de 25.000 professionnels de la construction !
Hoe deelnemen? U leest het op www.febe.be/wedstrijd-200
Prefab beton. Duurzaamheid krijgt vorm Le béton préfabriqué. La durabilité mise en forme
Pour participer, rendez-vous sur : www.febe.be/concours-200
Beton
S
l a i c pe
0 0 2
Tijdschrift van de Federatie van Verschijnt 5x per de Betonindust jaar: in januari, rie - maart 200 maart, juni, sep tember en novem 9 Revue de la Féd ber éra tio n de l’in Paraît 5 fois par an: en janvier, ma dustrie du Béton - mars 200 9 rs, juin, septem bre et novembre
Edito
beton197 7
Binnenkort – in maart 2009 om precies te zijn – viert FEBE de
La FEBE va bientôt célébrer – en mars 2009 pour être précis – le
200ste verschijning van dit tijdschrift. Beton zal dan al 40 jaar lang
200e numéro de cette revue. Beton sera alors depuis déjà 40 ans le
de tweemaandelijkse afspraak zijn voor alle bouwprofessionals:
rendez-vous bimestriel incontournable de tous les professionnels
architecten, ingenieurs, aannemers, studiebureaus, betonfabrikan-
de la construction: architectes, ingénieurs, entrepreneurs, bureaux
ten, administraties,...
d’étude, fabricants de béton, administrations,...
Om dit te vieren, zullen wij tegelijk met de jubileumuitgave een
Pour fêter cela, nous lancerons en même temps que cette édition
nieuw bladconcept introduceren. Hoe dit er zal uitzien, onthouden
jubilaire un nouveau concept. À quoi la revue ressemblera-t-elle? Il
we u nog even. We kunnen u wel al verklappen dat ook u van
est encore trop tôt pour le dévoiler. Mais sachez d’ores et déjà que
het ‘feest’ kunt profiteren. Wij organiseren ter gelegenheid van de
vous pourrez aussi profiter de la ‘fête’. À l’occasion de la parution
verschijning van Beton nummer 200 namelijk een wedstrijd die de
du 200e numéro de Beton, nous organisons en effet un concours
mooiste en meest ingenieuze prefab betonprojecten in de kijker zal
qui mettra en pleine lumière les projets en béton préfabriqué les plus
plaatsen. Waarom ‘uw project’ niet?
esthétiques et les plus ingénieux. Et pourquoi pas ‘votre projet’?
Inderdaad: ook u kunt deelnemen aan deze wedstrijd. Bezorg ons
Vous pouvez, vous aussi, participer à ce concours. Pour ce faire,
daartoe een omschrijving en een aantal foto’s van een recent pro-
envoyez-nous une description et des photos d’un projet récent en
ject in geprefabriceerd beton waar u als bouwpartner bij betrokken
béton préfabriqué auquel vous avez été ou êtes encore impliqué en
was of bent. Zowel infrastructuurprojecten – (bestrating, pleinen,
tant que partenaire de la construction. Tant les projets d’infrastruc-
waterzuivering…) als gebouwen (van privéwoningen over apparte-
ture (pavage, places, épuration des eaux…) que les bâtiments (des
mentsgebouwen tot industriële gebouwen) komen in aanmerking
habitations privées aux bâtiments industriels en passant par les
voor de wedstrijd… voor zover prefab beton er een voorname
immeubles d’appartements) peuvent concourir… pour autant que
plaats in inneemt, uiteraard.
le béton préfabriqué y tienne une place importante, bien entendu.
Wat valt er te winnen? Eerst en vooral: de coverplaats van nummer
Qu’y a-t-il à gagner? Avant tout: la couverture du 200e numéro
200, én een uitgebreide reportage in dit nummer. Voor uw collega’s
et un reportage détaillé dans ce même numéro. Votre projet ne
en abonnees van dit tijdschrift – ondertussen al 25.000 contacten
passera pas inaperçu aux yeux de vos collègues et abonnés à la
– zal uw project dus zeker niet ongemerkt blijven. Ook voor het
revue – déjà 25.000 contacts. Les deuxième et troisième projets
tweede en derde winnende project is er redactionele aandacht in
lauréats bénéficieront aussi d’une attention rédactionnelle dans les
volgende nummers van Beton verzekerd. Doet u het niet voor de
prochains numéros de Beton. Et si vous ne le faites pas pour l’hon-
eer en de media-aandacht, doe het dan voor de champagne! Hoort
neur et l’intérêt médiatique, faites-le au moins pour le champagne!
uw project bij de drie winnaars, dan schenken wij immers graag
Nous offrirons en effet une caisse de champagne au trio gagnant.
een kist champagne. Pouvez-vous imaginer meilleure façon de commencer la nouvelle Kunt u een betere manier bedenken om het nieuwe jaar in te zet-
année? Envoyez-nous rapidement – au plus tard le 15 janvier –
ten? Bezorg ons dus snel – in ieder geval vóór 15 januari – uw pro-
votre projet. Nous vous souhaitons une bonne lecture et d’ores et
ject. Alvast een prettig eindejaar toegewenst, en veel leesplezier.
déjà d’agréables fêtes de fin d’année!
De hoofdredacteur
Le Rédacteur en Chef
Hoe u precies kunt deelnemen aan de Beton-wedstrijd, kunt u
Pour savoir précisément comment participer au concours Beton,
nalezen op onze website www.febe.be/wedstrijd-200, waar u
rendez-vous sur le site web www.febe.be/concours-200 où vous
ook het volledige wedstrijdreglement kunt raadplegen.
pouvez consulter le règlement complet du concours.
AKOESTIEK, DRAAGKRACHT EN ESTHETIEK
THERMISCHE ISOLATIE EN VERWERKINGSSNELHEID
BRANDWEREND EN MODULAIR
Ecologisch en duurzaam! Complementaire kracht Activiteiten en specialisaties XELLA is producent van cellenbeton en kalkzandsteen, met als bekende merken respectievelijk YTONG, HEBEL en SILKA. Met XELLA ontstond in januari 2003 een onderneming, die de marktkennis, de jarenlange ervaring en de veelzijdige knowhow van verschillende bouwstoffenaanbieders met elkaar verenigt. In de samenwerking tussen deze verscheidene XELLA-divisies ligt de kracht om nieuwe oplossingen te ontwikkelen op het gebied van de bouw. Met innovatieve producten, op maat gemaakte dienstverleningen en systeemaanbiedingen geeft XELLA nieuwe impulsen aan het bouwgebeuren. Belangrijkste troeven Silka – Ytong – en Hebel materialen zijn ecologisch en duurzaam bij uitstek. In het productieproces wordt enkel gebruik gemaakt van natuurlijke grondstoffen of gerecycleerde materialen. Het grote verschil tussen Silka enerzijds en Ytong en Hebel anderzijds, hun gewicht, is meteen de reden van hun sterke complementariteit: Silka vult de dragende, esthetische en akoestische aspecten in. Ytong en Hebel staan borg voor de thermische isolatie, de brandwerendheid en garanderen een hoge werksnelheid. De beschikbaarheid van de Silka – Ytong - en Hebel - producten in grote en kleine formaten maakt dat Xella een antwoord kan bieden op de meest uiteenlopende ruwbouweisen, zowel in de woningbouw, industrie- of utiliteitsbouw als in renovatieprojecten.
Xella BE nv/sa Kruibeeksesteenweg 24 • 2070 Burcht • tel: 03/250.47.00 • fax: 03/250.47.06 silka-be@xella.com • ytong-be@xella.com • hebel-be@xella.com • www.xella.be
)MAGINER LE MONDE ET LE PRmSERVER
0RmSENT DANS PLUS DE PAYS (OLCIM EST UN DES PREMIERS PRODUCTEURS DE CIMENT GRANULATS ET BmTONS 3A STRATmGIE D´ENTREPRISE REPOSE SUR LES PRINCIPES DU DmVELOPPEMENT DURABLE 3OUCIEUX DU BIEN oTRE ET DE LA SmCURITm DE SES COLLABORATEURS DE LA QUALITm DE SES PRODUITS ET DE SES RELATIONS AVEC TOUS SES INTERLOCUTEURS LE GROUPE (OLCIM CRmE DE LA VALEUR ET PRmSERVE CELLES DE LA PLANnTE 3A DmMARCHE PERMANENTE D´INNOVATION DmBOUCHE SUR DE NOUVELLES SOLUTIONS PLUS RESPECTUEUSES DE L´ENVIRONNEMENT !UJOURD´HUI LE GROUPE TOUT ENTIER EST MOBILISm AU SERVICE DU MIEUX VIVRE
(OLCIM CONSTRUIRE LES FONDATIONS DE DEMAIN WWW HOLCIM BE
10
Een
D
kazerne voor de toekomst Une caserne faite pour durer
e brandweer van Antwerpen heeft onlangs haar nieuwe kazerne ingehuldigd. Ze is gebouwd met het oog op duur-
zaamheid en prefab beton speelt dan ook een belangrijke rol in
L
es pompiers d’Anvers viennent d’inaugurer leur nouvelle caserne,construite sous le signe de la ‘durabilité’. Le béton
préfabriqué y occupe naturellement une place de choix.
deze constructie. Ils l’ont attendue plus de vingt ans. Elle leur appartient maintenant Ze hebben er meer dan twintig jaar op gewacht, maar nu zullen ze
pour de nombreuses années. La nouvelle caserne de pompiers
er ook vele jaren van kunnen genieten. De stad Antwerpen heeft
– puisque c’est d’elle qu’il s’agit – vient en effet d’être réception-
onlangs een nieuwe brandweerkazerne gekregen. Algemene aan-
née par la ville d’Anvers. Deux ans de travaux ont été nécessai-
nemer Interbuild en zijn onderaannemers hebben twee jaar lang
res à l’entrepreneur général Interbuild et à ses sous-traitants pour
gewerkt om dit indrukwekkende gebouw (150 meter lang, bijna
construire cet imposant bâtiment de 150 mètres de long de près
25.000 m² bebouwde oppervlakte) op de vroegere terreinen van
de 25.000 m² de surface bâtie, situé sur les anciens terrains de
General Motors te doen verrijzen. Maar het resultaat voldoet dan
General Motors. Mais le résultat est à la hauteur des attentes de
ook aan de verwachtingen van Jan Van Elzen van architectenbu-
Jan Van Elzen, du bureau d’architecture ‘Architectenteam-A’, pilo-
reau ‘Architectenteam-A’, dat het project stuurde. Volgens hem is
te du projet. Selon lui, cette caserne est une première en Belgi-
de kazerne een unicum in België dat zeker navolging zal krijgen
que… et sera sans doute amenée à faire des émules, par le fait par
omdat ze diensten centraliseert die men tot nu toe wou versprei-
exemple, qu’elle centralise des services que l’on souhaitait jusqu’à
den, om het comfort dat ze de brandweerlui biedt, maar ook van-
présent disperser, par le confort qu’elle offre aux hommes du feu
wege de principes die aan de basis liggen. “Ik wou er een duurzaam
mais aussi par les principes qui ont présidé à sa conception. « J’ai
gebouw van maken. Dat houdt in dat materiaal wordt gebruikt dat
voulu faire de ce bâtiment une ‘construction durable’, souligne-t-il.
van hoge kwaliteit is, maar ook eenvoudig, betrouwbaar en indien
Ce qui implique notamment l’utilisation d’un matériau de qualité,
mogelijk natuurlijk.” Het hoeft dan ook niet te verbazen dat voor
simple, fiable et si possible naturel. » Pas étonnant dès lors que le
verschillende essentiële elementen van het gebouw voor prefab
béton préfabriqué ait été choisi pour de nombreux éléments cru-
beton is gekozen.
ciaux du bâtiment.
Ruimte om te leven
Lieu de vie
Een brandweerkazerne is meer dan garages en kleedkamers
Une caserne de pompiers, c’est bien plus que des garages et des
alleen. Het is ook een ruimte waarin dag en nacht wordt geleefd.
vestiaires. C‘est aussi un lieu de vie, jour et nuit. Jugez-en. Quand
Wanneer de kazerne operationeel zal zijn (waarschijnlijk aan het
elle sera opérationnelle, sans doute au début du deuxième trimes-
begin van het tweede kwartaal van 2009), zal ze onderdak bieden
tre 2009, la nouvelle caserne abritera plusieurs corps de pompiers :
aan verschillende brandweerkorpsen, de reddingsduikers, de pre-
les plongeurs, le service de prévention, les services techniques,…
ventiedienst, de technische diensten… In totaal gaat het om 320
– soit un total de 320 personnes tournant en équipes et quelque
mensen die in een ploegensysteem werken en zo’n 80 bedienden
80 employés pour les tâches administratives! Les garages peu-
voor de administratieve taken! De garages zullen plaats bieden aan
vent quant à eux abriter les 80 véhicules en tous genres du corps
de 80 voertuigen van verschillende types van het brandweerkorps.
de pompiers. Le bien-être des hommes du feu n’est pas oublié
Maar ook het welzijn van de brandweerlui is niet uit het oog verlo-
puisque sont aussi prévus des locaux de formation, des salles de
ren. Het gebouw telt namelijk ook opleidingslokalen, leefruimtes,
séjour, une grande cuisine, une salle de loisirs, une salle de fitness
een grote keuken, een ontspanningszaal, een fitnesszaal en zelfs
et même deux terrains de sport, dont un à l’intérieur.
twee sportterreinen, waarvan een binnen. Pour les pompiers, le nouveau bâtiment n’offre que des avantaIn vergelijking met de oude kazerne in het stadscentrum, mid-
ges par rapport à l’ancienne caserne du centre-ville, au milieu des
den in de verkeersdrukte, biedt het nieuwe gebouw alleen maar
embouteillages. Situé à la limite du port et de la ville, il permet en
voordelen voor de brandweerlui. Het bevindt zich op de grens van
effet d’intervenir avec du matériel lourd dans la zone industrielle et
de haven en de stad, zodat ze gemakkelijk kunnen uitrukken met
du matériel plus léger en ville. Plus convivial pour le personnel, le
zwaar materieel in de industriezone en met lichter materieel in de
bâtiment permet également de recevoir les citoyens dans un cadre
stad. Voor het personeel zelf is het nieuwe gebouw praktischer
plus agréable.
en bezoekers kunnen er bovendien in een aangenamere omgeving worden ontvangen.
beton198 11 Beton op maat
Béton sur mesure
“De uitdaging was natuurlijk om die uiteenlopende functies te inte-
« Le défi était évidemment d’intégrer dans un seul bâtiment des
greren in een enkel gebouw, dat bovendien in een vrij lawaaierige
fonctions aussi différentes, et ce dans une zone industrielle assez
industriezone is gelegen. Daarbovenop kwamen nog andere ver-
bruyante. A cela s’ajoutaient plusieurs exigences: la rapidité de
eisten: zo moesten de wagens snel kunnen uitrijden en wou de
sortie des véhicules, par exemple, ou aussi le fait que le colonel
brandweercommandant bijv. een open werkplek waar specialisten
des pompiers souhaitait un espace de travail décloisonné, permet-
elkaar gemakkelijk kunnen ontmoeten.”
tant aux différents spécialistes de se rencontrer facilement. »
Met dat allemaal in het achterhoofd ontwikkelde Jan Van Elzen
Avec son équipe, Jan Van Elzen a ainsi développé un concept de
met zijn team een concept voor een gebouw dat helemaal in de
bâtiment tout en longueur, qui fait la part belle au béton préfabriqué.
lengte zou worden gebouwd, waarin prefab beton een prominente
Au centre, comme une colonne vertébrale, un long couloir reprend
rol speelt. Centraal bevindt zich als het ware de ruggengraat, een
toutes les installations techniques. Les parois en béton architecto-
lange gang waarin alle technische installaties een plaats krijgen –
nique ont été fournies par Eurobeton (Zandhoven). Dans la partie la
de wanden in architectonisch beton werden geleverd door Eurobe-
plus haute de cette façade de béton, les lettres ‘Brandweer’, réali-
ton (Zandhoven). In het hoogste deel van deze betonnen gevel zijn
sées par une technique d’évidement, marquent le bâtiment comme
door uitsparing de letters ‘Brandweer’ aangebracht als een soort
une enseigne. Les garages et les magasins se répartissent de part
‘label’ voor het gebouw. De garages en de opslagplaatsen krijgen
et d’autre de la structure centrale.
een plaats aan weerskanten van de centrale structuur.
Puzzelen met blokken - Un puzzle de blocs
12
De consoles dragen liggers met een overspanning van 22 meter. / Les consoles sont capables de supporter des poutres d’une portée de 22 mètres.
De pijlers van de garage, gerealiseerd door Ergon (Lier), zijn
Les piliers du garage sont particulièrement impressionnants: réa-
bijzonder indrukwekkend en passen zich perfect aan de ruimte
lisés par Ergon (Lierre), ils s’adaptent parfaitement à l’espace.
aan. De lichtjes geschoorde consoles werden op maat ontwik-
Les consoles, légèrement arc-boutées, ont été développées sur
keld en verlenen de structuur een zekere lichtheid. Die lichtheid
mesure et donnent un aspect de légèreté à la structure. Une légè-
is echter maar schijn: de consoles moeten betonnen liggers van
reté seulement apparente: ces consoles doivent pouvoir supporter
160 cm hoog en een spanwijdte van 22 meter kunnen dragen (zie
des poutres de béton de 160 cm de haut et d’une portée de 22
ook kaderstuk)! Een andere leverancier van prefab beton, Prefer
mètres (voir aussi encadré)! Un autre fournisseur de béton préfabri-
(Awirs), leverde dan weer trapvleugels en bordessen in antraciet-
qué, Prefer (Awirs), a quant à lui livré des volées d’escaliers et des
kleurig glad beton.
paliers en béton lisse couleur anthracite.
Op de verdieping zijn de leefruimtes ondergebracht alsook de
A l’étage sont installés les espaces de logement, de détente, de
ruimtes voor ontspanning, opleiding en sport. Origineel is dat deze
formation et de sport. Originalité: les chambres donnent sur des
ruimtes uitkomen op grote binnenpatio’s die op de daken van het
grands patios intérieurs, installés sur les toits du premier niveau. « Il
eerste niveau zijn aangelegd. “De brandweerlui moeten zich een
faut en effet que les pompiers se sentent un peu chez eux et puis-
beetje thuis kunnen voelen en stoom kunnen aflaten door zich af te
sent décompresser du stress en s’isolant du monde extérieur »,
schermen van de buitenwereld.” Aan de zijkanten van het gebouw
poursuit Jan Van Elzen. Les côtés du bâtiment sont ponctués de
rijzen twee hogere constructies op: aan de ene kant een oefento-
deux constructions plus élevées: une tour d’entraînement d’un
ren en aan de andere kant de kantoren waarin het crisiscentrum
côté et les bureaux abritant le centre de crise et les services admi-
en de administratieve diensten zijn ondergebracht. Ze zijn verticaal
nistratifs de l’autre côté. Ils sont établis à la verticale (28 mètres)
opgevat (28 meter) met het oog op een maximale samenwerking.
pour favoriser une collaboration maximale. Enfin, une construction
Een gebouw los van het hoofdgebouw ten slotte doet dienst als
séparée du bâtiment principal sert d’entrepôt.
opslagplaats.
beton197 13 Duurzame constructie
Construction durable
Is de kazerne van Antwerpen een duurzame constructie? “Naast
La caserne d’Anvers, une construction durable? « Outre le choix du
de keuze van de materialen, met het oog op een lange levensduur,
matériau, déterminé par sa longévité, son entretien et son rapport
het onderhoud en de prijs-kwaliteitverhouding, houdt ‘duurzaam-
qualité-prix, la ‘durabilité’ implique d’abord que le bâtiment s’in-
heid’ ook in dat het gebouw zich integreert in zijn omgeving”, aldus
tègre à son environnement, précise Jan Van Elzen. Dans ce cas,
Jan Van Elzen. “We hebben dan ook rekening gehouden met de
nous avons tenu compte de la présence de bâtiments industriels
massieve industriegebouwen in de havenbuurt om een zo sereen
massifs aux alentours pour créer un environnement de travail aussi
mogelijke werkomgeving te creëren. Het is dus geen toeval dat de
serein que possible. Ce n’est pas un hasard non plus si la forme de
vorm van de kazerne doet denken aan een containerschip.”
la caserne rappelle celle d’un bateau porte-containers! »
Een ander element in een duurzame constructie is een optimaal
Autre élément d’une construction durable: l’utilisation optimale de
energiegebruik. Isolatie, groendaken, zonneblinden aan de buiten-
l’énergie. Isolation, toits végétaux, stores extérieurs, récupération
kant, hergebruik van regenwater... dragen daar toe bij, net zoals
de l’eau de pluie y contribuent… comme le béton. « Par son iner-
het gebruik van beton. “Door zijn inertie helpt beton de tempera-
tie, il participe à la régulation de la température : par exemple, il
Complexe kolommen Ergon (Lier) speelde een prominente rol in de structuur van de nieuwe brandweerkazerne. Guy Lambrechts (project engineer): “We hebben alle kolommen geleverd voor de garage, de opslagplaatsen, het administratieve gebouw… en ook de vloeren.” De grootste uitdaging waren natuurlijk de kolommen in de garage. Met hun zeven meter zijn ze ontworpen in twee delen. De eerste helft is slechts 390 mm dik en 750 mm diep zodat de ruimte van de parking maximaal kan worden benut. De tweede helft is tegengesteld van vorm met een breedte van 640 mm en een diepte van 550 mm. “Dankzij precieze plannen en voorafgaande besprekingen met onze commerciële dienst hebben we de planning kunnen respecteren, ondanks de complexiteit van de opdracht”, benadrukt Guy Lambrechts. De werf van het prefab beton liep van april tot augustus 2007, zonder specifieke problemen. In totaal werden vijf mobiele en torenkranen ingezet.
Colonnes complexes Ergon (Lierre) a joué un rôle primordial pour la structure de la nouvelle caserne de pompiers. « Nous avons livré toutes les colonnes du garage, des magasins, du bâtiment administratif,…ainsi que les planchers », explique Guy Lambrechts, Project Engineer. Le plus grand défi était bien sûr constitué par les colonnes présentes dans le garage. S’élançant sur un peu plus de sept mètres, elles sont conçues en deux parties. Leur première moitié est étroite de 390 mm et profonde de 750 mm, afin de laisser le maximum de place pour le parking des véhicules. La seconde moitié adopte une forme inverse avec une largeur de 640 mm et une profondeur de 550 mm. « Les plans précis et les discussions préalables avec nos services commerciaux nous ont permis de tenir le planning prévu, malgré la complexité de la tâche », souligne Guy Lambrechts. Le chantier relatif au béton préfabriqué s’est étalé d’avril à août 2007, sans problème spécifiques. Au total, cinq grues mobiles et à tour ont été utilisées.
14
Een kazerne voor de toekomst - Une caserne faite pour durer
beton198 15
tuur te regelen: zo slaat het de warmte overdag op en geeft het
accumule la chaleur la journée et la diffuse la nuit. » Enfin, Jan Van
die ‘s nachts weer af.” Ten slotte had Jan Van Elzen een flexibel
Elzen a voulu un bâtiment flexible en ce sens qu’il peut aisément
gebouw voor ogen in die zin dat het in de toekomst gemakkelijk
être utilisé pour d‘autres fonctions à l’avenir. Ainsi, dans les gara-
een andere functie kan krijgen. In de garages zijn er daarom geen
ges, l’espace est libre de tout pylône et pourrait facilement être
pijlers, zodat de ruimte vlot kan worden heringericht. “De dragende
réaménagé. « Les structures portantes et les installations fixes sont
structuren en de vaste installaties worden beschouwd als een pri-
considérées comme une structure primaire, explique l’architecte.
maire structuur. De verdeling van de ruimten beantwoordt aan de
La répartition des espaces répond aux besoins d’aujourd’hui. Les
behoeften van vandaag. De gevels hebben een maximale auto-
façades ont ainsi une autonomie maximale, car elles sont conçues
nomie, want ze zijn volgens hun eigen systeem opgetrokken: de
selon leur propre système: l’emplacement des fenêtres par exem-
plaats van de ramen wordt niet bepaald door de ruimten waar ze
ple n’est pas déterminé par l’espace qu’elles éclairent. Elles tien-
licht in laten schijnen. Ze houden rekening met de onderliggende
nent compte de la structure sous-jacente mais ne sont pas déter-
structuur, maar worden er niet door bepaald.”
minée par elle. »
Architect: Jan Van Elzen, www.architectenteam-a.be
Architecte: Jan Van Elzen, www.architectenteam-a.be
Aannemer: www.interbuild.be
Entrepreneur: www.interbuild.be
Prefabrikant: www.ergon.be, www.prefer.be, Eurobeton
Préfabricants: www.ergon.be, www.prefer.be, Eurobeton (EVB)
Vergeet de basis niet. CCB, De leverancier van constructieve oplossingen.
Cement en Granulaten Grand-Route 260 B-7530 Gaurain-Ramecroix T: 069.25.25.11 info@ccb.be - www.ccb.be
CCB CCB Italcementi Group
%+/4%+ %COLOGISCHE BETONOPLOSSINGEN
3PECIALIST IN BETONNEN MONOLITHISCH GEPREFABRICEERDE !FSCHEIDERSYSTEMEN 0OMP EN BUFFERPUTTEN 3MEER EN HUISKELDERS 6ENTURI MEETGOTEN 2IOLERINGSSYSTEMEN -AATWERK OPLOSSINGEN
N E T W O R K
EKOTEK NETWORK
"REpERWEG " .EEROETEREN T F E INFO EKOTEKNETWORK COM WWW EKOTEKNETWORK COM
Veilige schoolpoorten:
18
likje verf onvoldoende voor zone 30
Des abords d’écoles sûrs: de simples marques de peinture ne suffisent pas pour les zones 30
I
edereen is ondertussen vertrouwd met de ‘zone 30’ in de omgeving van scholen. Maar enkel daar waar die ’30 kilometer
per uur’ ook fysiek wordt afgedwongen met snelheidsremmende
C
hacun s’est maintenant habitué aux « zones 30 » aux abords des écoles. Mais la sécurité à l’entrée des écoles ne peut être
renforcée que là où les « 30 kilomètres à l’heure » sont imposés par
ingrepen draagt ze bij tot meer veiligheid aan de schoolpoort.
des dispositifs physiques de limitation de vitesse. Les éléments en
Kleinschalige verhardingen in prefab beton bieden tal van voorde-
béton préfabriqué de petite dimension offrent de multiples avanta-
len bij de uitvoering van dergelijke infrastructuurwerken.
ges lors de la réalisation de tels travaux d’infrastructure.
Uit een recente enquête van Het Nieuwsblad, waarin aan 1.000
Une récente enquête du journal Het Nieuwsblad, dans laquelle
Vlaamse schoolpoorten werd gepeild naar de mening van de direc-
1.000 abords d’écoles ont été passés au crible en demandant l’avis
ties over de veiligheid van de schoolomgeving, blijkt dat er nog veel
de la direction concernant la sécurité autour de l’école, révèle que la
ruimte is voor verbetering. Ook al is er de laatste jaren al heel wat
marge d’amélioration est encore considérable. Malgré les nombreu-
gebeurd, toch wordt de toestand in bijna één op drie scholen nog
ses réalisations de ces dernières années, la situation de près d’une
steeds als gevaarlijk omschreven.
école sur trois est encore qualifiée de dangereuse.
Foto/Photo: Marc Herremans
beton198 19 Welke elementen?
Quels éléments?
De leden van FEBESTRAL – de productvereniging binnen FEBE
Les membres de FEBESTRAL – le groupement de produits de la
die de producenten van bestratingsproducten vertegenwoordigt –
FEBE qui représente les producteurs de pavés, dalles et éléments
leveren een uitgebreid gamma aan elementen die de verkeersveilig-
linéaires en béton – proposent une vaste palette d’éléments qui
heid rond scholen aanzienlijk kunnen verbeteren. Een greep uit hun
peuvent améliorer sensiblement la sécurité routière autour des éco-
aanbod:
les. Un aperçu de leur catalogue:
verkeersdrempels,
ralentisseurs,
rotonde-elementen,
éléments de giratoires,
reflectorbanden, al dan niet met led-verlichting,
bandes réflectrices, avec ou sans éclairage led,
roffelscheidingsbanden,
bandes sonores,
biggenruggen, al dan niet met reflector,
délimiteurs de trafic, avec ou sans réflecteur,
scheidingsblokken,
blocs séparateurs,
merkpaaltjes, al dan niet met reflector,
poteaux de balisage, avec ou sans réflecteur,
wegmarkeringen,
marquages routiers,
fietspadscheidingsbanden,
séparateurs de piste cyclable,
geleidingsbanden.
séparateurs de chaussée. www.febestral.be
Een van de recente veranderingen is de verplichte invoering van
L’une des dernières évolutions est l’introduction obligatoire des
de zone 30, ondertussen drie jaar geleden. Die zone 30 mag
zones 30, il y a déjà trois ans. Malgré la mise en place générali-
dan wel haast overal zijn ingevoerd, toch heeft ze niet overal het
sée des zones 30, ces dernières n’ont pas toujours l’effet désiré.
beoogde effect. In meer dan 50% van de gevallen blijft de maatre-
Dans plus de 50% des cas, la mesure reste en effet cantonnée à
gel immers beperkt tot een aantal verkeersborden of een likje verf
quelques panneaux de signalisation ou à une marque de peinture,
en wordt de snelheidsbeperking niet fysiek afgedwongen door
tandis que la limitation de vitesse n’est pas imposée physiquement
wijzigingen in de infrastructuur: verkeersdrempels, verkeerspla-
par des aménagements au niveau des infrastructures: dos d’âne
teaus, …
ou ralentisseurs, …
Daar waar er de voorbije jaren in de schoolomgeving wél wegwerk-
Les travaux de voirie effectués ces dernières années à proximité
zaamheden werden uitgevoerd, komt dat steevast de verkeersvei-
des écoles ont toujours profité à la sécurité routière, comme le
ligheid ten goede, zo blijkt uit de enquête: 88% van de schooldirec-
met en avant cette enquête: 88% des directeurs d’école affirment
teurs verklaart dat wegenwerken ten voordele van de veiligheid in
que les travaux routiers en faveur de la sécurité dans le périmètre
de zone rond hun school hun nut hebben bewezen (*).
autour de leur école ont prouvé leur utilité (*).
Signaalfunctie
Fonction indicative
Bij het accentueren van verschillende zones in de bebouwde
Pour accentuer la différenciation des zones dans l’environnement
omgeving speelt de bestrating vaak een bepalende rol. De keuze
bâti, le pavage des rues joue souvent un rôle déterminant. Le choix
van het type verharding verduidelijkt mee de gewenste functie van
d’un type précis de revêtement clarifie la fonction souhaitée d’une
een gebied, en geeft aan welk verkeersgedrag van de weggebrui-
zone et indique quel est le comportement attendu des automobilis-
kers wordt verwacht. Verandering van wegdek, kleur en structuur
tes. Un changement de revêtement, de couleur et de structure du
van de bestrating hebben een signaalfunctie ten aanzien van het rij-
pavage a une fonction indicative par rapport au comportement des
gedrag van automobilisten. Denken we maar aan roffelscheidings-
automobilistes, comme par exemple de simples bandes sonores,
banden, die trilling en geluid veroorzaken wanneer de automobilist
qui provoquent des vibrations et un bruit sourd dès que l’automo-
erover rijdt.
biliste les franchit.
Algemeen kan men stellen dat doorlopende monolietverhardingen
L’on constate globalement que les dispositifs monolithiques conti-
vooral het lineaire karakter van de weginfrastructuur accentueren,
nus accentuent surtout le caractère linéaire de l’infrastructure rou-
met doorstroming en snelheid als uitgangspunt. Kleinschalige ver-
tière, avec en ligne de mire la fluidité et la vitesse. Les dispositifs
hardingen en een smaller rijbaanprofiel geven aan dat een lagere
de petite dimension et une chaussée rétrécie indiquent qu’une
snelheid gewenst is. Naast het wegprofiel zijn kleur, structuur,
vitesse faible est souhaitée. Outre le profil de la voirie, la couleur,
Veilige schoolpoorten - Des abords d’écoles sûrs
20
legverband en formaat van de verhardingen bepalende elemen-
la structure, la disposition et le format des revêtements constituent
ten voor de leesbaarheid van de straat. Binnen het gamma van
des éléments déterminants pour l’interprétation de la rue. Parmi les
kleinschalige verhardingen bieden betonstraatstenen de meeste
dispositifs de petite taille, les pavés en béton offrent un maximum
mogelijkheden op vlak van kleurcontrast, formaten en legverban-
de possibilités en matière de contraste de couleur, de format et de
den. Daarom worden ze courant toegepast in verblijfsgebieden
disposition. C’est la raison pour laquelle ils sont fréquemment utili-
zoals woon- en winkelstraten, pleinen of recreatiezones. Binnen de
sés dans les zones de passage, comme les rues commerçantes et
bebouwde kom, en voor schoolzones in het bijzonder, ligt de keuze
résidentielles, les places publiques ou les zones de récréation. En
voor dergelijke materialen dan ook voor de hand.
agglomération, et dans les zones scolaires en particulier, le choix de ce type de matériaux semble dès lors évident.
Kleurvast en stroef Betonstraatstenen en andere lineaire prefab betonelementen zijn
Inaltérables et antidérapants
quasi ongevoelig voor slijtage en kleurverlies, wat hen beter dan elk
Les pavés en béton et autres éléments linéaires en béton préfa-
ander product geschikt maakt voor het realiseren van wegmarke-
briqué sont quasiment insensibles à l’usure et à l’altération des
ringen. Betonstraatstenen behouden ook bij nat weer hun stroef-
couleurs, ce qui les prédestine, plus que tout autre produit, à la
heid en lenen zich uitstekend voor het aanleggen van zebrapaden
réalisation de marquages routiers. Même par temps de pluie, les
en andere wegmarkeringen op de rijbaan. Veilige en goed zichtbare
pavés en béton conservent leur rugosité et conviennent parfaite-
oversteekplaatsen zijn cruciaal voor de verkeersveiligheid in een
ment à la pose de passages pour piétons et à d’autres marquages
schoolomgeving.
sur la chaussée. Des lieux de traversée sûrs et clairement visibles sont cruciaux pour la sécurité routière à proximité d’une école.
De Voetgangersbeweging deed onderzoek naar het gebruik van kleinschalige verhardingen en heeft ook heel wat expertise opge-
L’ASBL Voetgangersbeweging (Mouvement pour les Piétons) s’est
bouwd rond de inrichting van schoolomgevingen. Gedelegeerd
penchée sur l’emploi des éléments de petite taille et a développé
bestuurder Tom Dhollander: “Wanneer er bezuinigd moet worden
une expertise majeure concernant les aménagements aux abords
op de budgetten voor wegenonderhoud, is het herschilderen van
des écoles. Son administrateur délégué Tom Dhollander explique:
Foto/Photo: Marc Herremans
beton198 21 Octopusplan
Plan Octopus
De vzw Voetgangersbeweging is onder andere initiatiefnemer van
L’ASBL Voetgangersbeweging est notamment l’un des initiateurs
het Octopusplan: een uniek concept waarbij scholen op zelfstan-
du plan Octopus: un concept unique où les écoles peuvent, de
dige wijze kunnen werken aan alle facetten van verkeersveiligheid.
manière indépendante, aborder toutes les facettes de la sécurité
Niet alleen de onmiddellijke omgeving van de school wordt aange-
routière. Le plan Octopus permet non seulement d’évoquer l’envi-
pakt, via het Octopusplan kunnen scholen, liefst in samenspraak
ronnement immédiat de l’école, mais il permet aussi, de préférence
met de gemeente, zelf voorstellen doen om de routes van en naar
en concertation avec les autorités communales, d’émettre des pro-
school veiliger en kindvriendelijker te maken. Naast infrastructuur,
positions pour offrir aux enfants un chemin de l’école plus sûr et
werkt het Octopusplan daarom ook rond educatie, handhaving en
plus convivial. Outre l’infrastructure, le plan Octopus traite donc
sensibilisatie.
d’éducation, de surveillance et de sensibilisation.
www.octopusplan.be
www.planoctopus.be
wegmarkeringen dikwijls één van de eerste zaken waarin gesnoeid
« À l’heure de rogner sur les budgets d’entretien des voiries, la
wordt. Betonstraatstenen zijn bij de aanleg dan wel iets duurder,
remise en peinture des marquages routiers est souvent l’un des
maar door hun duurzaamheid en kleurvastheid betaalt deze inves-
premiers postes victimes de restrictions. Les pavés en béton sont
tering zich op termijn vanzelf terug.”
un peu plus chers lors de la pose, mais leur durabilité et la résistance des couleurs permettent automatiquement d’amortir com-
Voor het vernieuwen van geschilderde en thermoplastmarkeringen
plètement cet investissement sur le long terme ».
moet de rijbaan steeds voor een aantal uren geheel of gedeeltelijk worden afgesloten. Elke onderhoudsbeurt veroorzaakt verkeers-
Pour renouveler des peintures et des marques thermoplastiques,
hinder en houdt het risico in dat de weg wordt besmeurd wanneer
la chaussée doit souvent être fermée partiellement ou complète-
hij voortijdig wordt overreden. Dit soort ongemakken is uitgesloten
ment durant quelques heures. Chaque entretien perturbe le trafic
wanneer men van in het begin opteert voor wegmarkeringen met
et induit le risque de salissure de la chaussée en cas d’utilisation
elementverhardingen.
prématurée. Ce type de désagrément est évité si l’on opte dès le départ pour des marquages routiers avec des éléments durables.
Trottoirs Veiligheid, dat is uiteraard waar het ook de Voetgangersbewe-
Trottoirs
ging in de eerste plaats om te doen is. De veiligheid op trottoirs
La sécurité, c’est ce que recherche naturellement en premier lieu
bijvoorbeeld, een prioritair aandachtspunt bij de inrichting van
le Mouvement pour les Piétons. La sécurité sur les trottoirs, par
openbare ruimten, en zeker van schoolzones. De verharding van
exemple, est l’une des priorités lors de l’aménagement des espa-
trottoirs moet toelaten om veilig en comfortabel te stappen. Vlak-
ces publics et, a fortiori, des zones scolaires. Le revêtement des
heid, stroefheid en waterafvoer zijn belangrijke aandachtspunten.
trottoirs doit permettre de marcher en sécurité et confortablement.
Stoepen moeten duidelijk te onderscheiden zijn van het fiets-
La régularité, l’adhérence et l’écoulement de l’eau sont des aspects
pad of de rijbaan. Dat kan dankzij variaties in kleuren, formaten
à prendre absolument en compte. Les trottoirs doivent se distinguer
en legverbanden. Een aantal prefab betonelementen kunnen dit
clairement de la piste cyclable ou de la chaussée, ce qui est pos-
onderscheid bovendien extra onderstrepen, en kunnen de veilig-
sible avec des variations de couleur, de format ou d’agencement.
heid van de stoep aan de schoolpoort, waar auto’s op het spits-
Certains éléments en béton préfabriqué peuvent par ailleurs ren-
uur permanent af- en aanrijden, verhogen. Denken we maar aan
forcer davantage cette distinction, pour accroître la sécurité sur le
scheidingsblokken en merkpaaltjes, beide steeds vaker uitgerust
trottoir devant l’école, où transitent en continu les voitures à l’heure
met reflectoren.
de pointe. Songeons aux blocs séparateurs ou aux poteaux de balisage, tous deux de plus en plus équipés de réflecteurs.
Snelheidsremmers Maar ook mits veilige stoepen, moet er in een zone 30… traag
Limitateurs de vitesse
gereden worden! Een paar verkeersborden of zelfs een gigantische
Mais même avec des trottoirs sûrs, la vitesse dans une zone 30
witgeschilderde markering op de straat kunnen veel automobilisten
doit être … modérée! Quelques panneaux de signalisation ou
daartoe helaas niet overtuigen. Om de toegelaten snelheid te laten
même de gigantesques marquages blancs au sol ne suffisent mal-
naleven, heeft de aanleg van verkeersplateaus en verkeersdrem-
heureusement pas à convaincre de nombreux automobilistes de
pels zijn nut wel al bewezen. Dit wordt echter best gecombineerd
lever le pied. Pour faire respecter la vitesse autorisée, l’installation
met andere snelheidsremmende maatregelen zoals asverspringin-
de ralentisseurs et de dos d’âne a déjà fait ses preuves. L’idéal
gen, wegversmallingen en verkeerseilanden. Daarnaast kunnen
est même de les combiner à d’autres mesures de restriction de
Veilige schoolpoorten - Des abords d’écoles sûrs
22
ook alternatieve verkeersremmers worden uitgevoerd in kleinscha-
la vitesse, comme les créneaux, les rétrécissements et les îlots de
lige verhardingen, zoals rijbaankussens en trilstroken. De kleur- en
circulation. Il est également possible d’ajouter des ralentisseurs
slijtvastheid van dergelijke elementen in prefab beton betekent
alternatifs sous forme de dispositifs réduits, comme des coussins
een belangrijke meerwaarde voor de verkeersveiligheid van zulke
berlinois ou des bandes vibrantes. La durabilité des couleurs et la
inrichtingen.
résistance à l’usure de ces éléments en béton préfabriqué constituent une valeur ajoutée significative pour la sécurité routière de
Tom Dhollander besluit: “Met een weginrichting alleen is natuurlijk
tels aménagements.
ook niet alles gezegd. Een echt veilige schoolomgeving creëer je alleen door ook te werken aan het gedag van weggebruikers. Dit
Et Tom Dhollander de conclure: « Mais parler uniquement de l’amé-
kan binnen de schoolmuren via verkeerseducatie, maar eveneens
nagement des voiries ne suffit évidemment pas. Les abords des
buiten de school door de betrokkenheid van ouders of passanten
écoles ne pourront être vraiment sûrs qu’en induisant également
te verhogen. Pas door een geïntegreerde samenwerking betref-
un changement du comportement des utilisateurs. Ceci est pos-
fende infrastructuuraanpassingen, educatie en sensibilisatie als
sible à l’école à l’aide d’une éducation routière, mais également
verkeershandhaving (3 E’s) zal de schoolomgeving ook op lange
en dehors de l’école en impliquant davantage les parents ou les
termijn veiliger worden.“
passants. Les abords des écoles ne seront plus sûrs à long terme qu’en mettant en place une collaboration intégrée relative aux adaptations d’infrastructures, à l’éducation et à la sensibilisation à la surveillance routière. » (LVE)
(*) Cijfers: Enquête Het Nieuwsblad, 14 oktober 2008.
(*) Chiffres: Enquête Het Nieuwsblad, 14 octobre 2008.
074649
lZ \^kZ VchlZgh
KVc kV`bVc idi kV`bVc 8ZbZci4 9Vi ^h dch kV` 9VVgdb WZhX]^``Zc l^_ dkZg ZZc j^i\ZWgZ^Y egdYjXiZceV``Zi# BVVg WZaVc\g^_`Zg! l^_ hiVVc j W^_ bZi gVVY Zc YVVY# J ]ZWi kgV\Zc4 L^_ \ZkZc VcilddgYZc De WVh^h kVc _VgZcaVc\Z ZgkVg^c\ ^c ]Zi kV`\ZW^ZY! Xdci^cjZ gZhZVgX]! ZZc j^ihiZ`ZcYZ egdYjXi`Zcc^h Zc `cdl]dl k^cYZc dcoZ kV`bZchZc Vai^_Y ZZc XdggZXiZ Zc XdchigjXi^ZkZ deadhh^c\# <Z[jcYZZgY! egV`i^hX] Zc de bVVi# L^_ o^_c Y‚ \ZhegZ`heVgicZgh kddg Za`Z kV`bVc ^c YZ Wdjl#
@^_` dd` de lll#lZ\^kZVchlZgh#Xdb
Bouwen of verbouwen? De OVAM, uw aanspreekpunt voor een gezonde bouwgrond en milieuverantwoorde bouwmaterialen.
Dankzij het Vlaamse bodemdecreet heeft de OVAM de afgelopen 10 jaar bodemverontreiniging actief kunnen aanpakken. Heeft u vragen over uw bodemattest, bodemonderzoeken, saneringsprojecten en -technieken, dan biedt de OVAM graag haar know-how aan via haar website www.ovam.be en haar brochures. En wanneer u dan bouwt of verbouwt informeert de OVAM u over het correct verwijderen of recycleren van uw bouw- en sloopafval. Bovendien vindt u op onze website informatie over de milieuimpact van een gebouw en de duurzame materialen die u bij het bouwen kunt gebruiken. Want samen werken we aan een zuivere bodem en een milieuvriendelijk bouwproject.
Samen maken we morgen mooier.
Tubqfmhfl!pq! bmmf!qsfgbccfupo!jeff o
salto-reclame.be
Mb!mjcfsu !ds bujwf! rvbtj!jmmjnju f!ev!c upo! bsdijufdupojrvf
Veelzijdig, hoog kwalitatief betonmaatwerk Multiple béton sur mesure de haute qualité
Verhelst Bouwmaterialen Stationsstraat 30 ® 8460 Oudenburg ® T 059 25 50 50 F 059 25 50 26 ® www.verhelst.be ® info@verhelst.be Oudenburg ®ÊVeurne ®ÊIchtegem ®ÊBrugge ®ÊKnokke ®ÊHarelbeke ®ÊDrongen
Stootblokken op maat
26
voor Maenhout
Bordures de sécurité sur mesure pour Maenhout W
anneer standaardproducten niet voldoen aan de noden van de klant, gaan prefab betonfabrikanten samen met
hun opdrachtgever op zoek naar nieuwe oplossingen. Lithobeton
L
orsque des produits standard ne répondent pas aux besoins du client, les fabricants de béton préfabriqué s’associent au don-
neur d’ordre pour chercher de nouvelles solutions. Lithobeton, par
werkte bijvoorbeeld samen met transportbedrijf Maenhout aan het
exemple, a collaboré avec l’entreprise de transport Maenhout à la
ontwerp en de realisatie van een specifieke stootband.
conception et la réalisation d’une bordure de sécurité spécifique.
Iedere ongebruikte vierkante meter industriegrond is er één te veel.
Chaque mètre carré de terrain industriel non utilisé est un de trop.
Transportbedrijven streven er dan ook naar om hun vrachtwagens
Les entreprises de transport veillent donc à ce que leurs camions
optimaal te ordenen op hun bedrijf. Vaak brengen ze daartoe belij-
soient stationnés de façon optimale sur leur site. Souvent, elles
ning aan, of zorgen ze voor eigen constructies die aangeven waar
réalisent à cet effet un traçage au sol ou des constructions propres
de vrachtwagens kunnen gestationeerd worden.
qui indiquent où les camions peuvent être stationnés.
Die aanwijzingen zijn echter vaak onvoldoende. Aanrijdingen
Toutefois, ces indications s’avèrent souvent insuffisantes. Les
tegen (eigen) gebouwen, van de verharde weg afgeraken,…
camions heurtent encore régulièrement leurs propres bâtiments,
komen dan ook vaak voor. Een vervelende zaak, des te meer
sortent du chemin balisé, … Ce sont des situations embarrassan-
omdat verzekeringsmaatschappijen in dergelijke gevallen vaak
tes, d’autant plus que les compagnies d’assurance n’interviennent
niet tussenkomen en de kosten snel hoog oplopen bij de minste
généralement pas dans de tels cas et que le moindre dégât a vite
schade.
un coût élevé.
Maenhout
Maenhout
Ook transportbedrijf Maenhout uit Oostende werd met deze pro-
L’entreprise de transport Maenhout, implantée à Ostende, a égale-
blematiek geconfronteerd. “We slaagden er niet in om schade te
ment été confrontée à cette problématique. “Nous ne parvenions pas
vermijden”, zo luidt het bij Maenhout. “Keer op keer moesten er
à éviter les dégâts», nous indique-t-on chez Maenhout. “Nous devions
herstellingen gebeuren, met hoge kosten tot gevolg.” De tradi-
constamment procéder à des réparations, ce qui s’avérait fort coûteux
tionele hoge stootblokken die de firma destijds voorzag, volde-
à la longue.” Les hautes bordures classiques qui équipaient le parking
den niet: spatlappen werden beschadigd of afgereden. Telkens
de l’entreprise à l’époque, ne convenaient pas: les garde-boue étaient
opnieuw werden de blokken herplaatst of in het slechtste geval
endommagés ou arrachés. Il fallait chaque fois replacer les blocs, voi-
zelfs vervangen. Ook te lage stootbanden brachten geen oplos-
re, dans le pire de cas, les remplacer. Des bordures de sécurité trop
sing: deze boden te weinig weerstand en werden gemakkelijk
basses se sont, elles aussi, avérées inefficaces: celles-ci offrant trop
overreden.
peu de résistance, les véhicules roulaient facilement dessus.
Het transportbedrijf besloot daarom een eigen ontwerp voor stoot-
L’entreprise de transport a dès lors décidé d’élaborer un propre
blokken uit te werken en schakelde daarvoor prefab betonfabri-
concept de bordures de sécurité et s’est adressée pour ce faire au
kant Lithobeton uit Gistel-Snaaskerke in. Productiedirecteur Hans
fabricant de béton préfabriqué Lithobeton de Gistel-Snaaskerke.
Lithobeton
Lithobeton
Lithobeton is een stevig uitgegroeid familiaal bedrijf, gespecia-
Lithobeton est une solide entreprise familiale spécialisée dans la
liseerd in de aanmaak van allerhande producten voor wegenis-
fabrication de tout un éventail de produits en béton pour la voirie:
werken en nutsleidingen: elektriciteitspalen, betonbuizen, inspec-
poteaux d’électricité, tuyaux en béton, chambres de visite et bas-
tie- en bufferputten, straatstenen, trottoirbanden, stootbanden…
sins tampons, pavés, bordures de trottoir, bordures de sécurité …
Lithobeton voldoet aan de vigerende eisen van de CE-markering
Lithobeton satisfait aux exigences en vigueur du marquage CE et
en BENOR.
BENOR.
www.lithobeton.be
www.lithobeton.be
beton198 27
Het eigen gewicht van de trailer op de plaat belet dat de blok gaat schuiven. Le poids du semi-remorque sur la dalle empêche le bloc de glisser.
Het achtersteven van de trailer hangt gedeeltelijk over de gracht: een aanzienlijke winst in de benutte oppervlakte. L’arrière du semi-remorque se situe partiellement au-dessus du fossé: un gain considérable de surface utilisée.
De specifieke vorm van de stootrug vermijdt schade aan banden en spatlappen en beveiligt omliggende gebouwen. La forme spécifique du dispositif de retenue prévient l’endommagement des pneus et des garde-boue et protège les bâtiments environnants.
Stootblokken op maat voor Maenhout - Bordures de sécurité sur mesure pour Maenhout
28
Mesuere van Lithobeton: “Stootblokken maken deel uit van ons
Le directeur de production de Lithobeton, Hans Mesuere: “Les bor-
standaardgamma betonproducten, maar regelmatig maken wij ook
dures de sécurité font partie de notre gamme standard de produits
producten op maat, in nauwe samenwerking met de opdrachtge-
en béton, mais régulièrement nous réalisons aussi des produits sur
ver. Uit dergelijke opdrachten komen vaak de meest innovatieve
mesure, en étroite collaboration avec le client. De telles missions
producten.”
génèrent souvent les produits les plus innovants.”
Functioneel & structureel
Fonctionnel & structurel
Het eindresultaat van de samenwerking is een stootblok die geïnte-
Le résultat final de la collaboration consiste en une bordure de sécu-
greerd is in een 3m lange plaat. Op deze gewapende plaat staat de
rité intégrée dans une dalle de 3m de long. Le camion se place avec
vrachtwagen met zijn beide achterwielen; het eigen gewicht van de
ses deux roues arrière sur cette dalle armée ; le propre poids du
trailer belet dat de blok gaat schuiven. Tevens worden de wiellasten gelijkmatig verdeeld over de plaat waardoor verzakkingen vermeden kunnen worden mits een oordeelkundige fundering. Waar mogelijk werden de stootblokken zo dicht mogelijk tegen een gracht gelegd. Dit betekent een aanzienlijke winst in benutte oppervlakte, gezien het achter-
semi-remorque empêche le bloc
Het profiel van de voorzijde van de stootband werd zo ontworpen dat de chauffeur de kering goed aanvoelt zonder abrupt gestopt te worden. Le profil de la face avant de la bordure a été conçu de manière telle que le chauffeur sente bien le dispositif de retenue sans être stoppé brutalement.
steven van de trailers zich zo deels over die gracht bevindt.
de glisser. Les charges des roues se répartissent en outre de manière égale sur la dalle, ce qui prévient les affaissements, à condition que la fondation ait été réalisée soigneusement. Là où c’était réalisable, les bordures de sécurité ont été posées le plus près possible d’un fossé. Cette solution permet de gagner
beaucoup de place, étant donné que l’arrière des semi-remorques se trouve ainsi en partie au-dessus du fossé.
Aan de eigenlijke stootrug werd bijzondere aandacht besteed. De band zorgt voor een efficiënte kering. Het profiel van de voorzijde
Le séparateur de bordure proprement dit a bénéficié d’un soin tout
van de stootband werd zo ontworpen dat de chauffeur de kering
particulier pour que l’ensemble constitue un dispositif de retenue effi-
goed aanvoelt zonder abrupt gestopt te worden én bovendien zon-
cace. Le profil de la face avant de la bordure de sécurité a en effet
der schade aan de spatlappen. De stootband is langs alle zijden
été conçu de manière telle que le chauffeur sente bien le dispositif de
afgeschuind en is zo beschermd tegen stilstaand water en sedi-
retenue sans être stoppé brutalement et sans endommager les garde-
menterend vuil.
boue. La bordure de sécurité est biseautée de chaque côté, ce qui prévient la stagnation d’eau ainsi que la sédimentation des saletés.
Optioneel werd er tussen de stootblokken een kleine plaat gelegd van één meter lang om zo de vrachtwagens op een voldoende
Une petite dalle d’un mètre de long a été insérée entre les bordures
afstand van elkaar te laten parkeren.
de sécurité afin de permettre aux camions de se garer à une distance suffisante les uns des autres.
In de opbouw opteerde Lithobeton voor een ‘gemengde’ wapening – een combinatie van klassieke wapening met gegalvaniseerde
Pour la construction, Lithobeton a opté pour une armature ‘mixte’
staalvezelversterking. De uitdaging bestond er uit om deze staal-
– une combinaison d’armature classique avec un renforcement
vezels te gebruiken in een zelfverdichtend beton. Na enkele testen
galvanisé en fibres d’acier. Le défi consistait à utiliser ces fibres
werd een betonmengsel op punt gesteld waarbij spreiding en ori-
d’acier dans un béton autocompactant. Après quelques tests, un
ëntering van de vezels optimaal is, zonder daarbij in te boeten op
mélange de béton a été mis au point présentant une répartition
de vloei van het beton.
et une orientation optimale des fibres, sans porter préjudice à la fluidité du béton.
Zo verkreeg Lithobeton een specifiek product dat structureel doordacht is, en de klant én zijn chauffeurs een uitermate functionele
Lithobeton a ainsi réalisé un produit spécifique, doté d’une struc-
oplossing.
ture bien pensée, offrant de même une solution extrêmement fonctionnelle au client et à ses chauffeurs. (AC)
30
Commodity Park Rotterdam biedt duurzame, veilige en flexibele opslagfaciliteiten Le Commodity Park Rotterdam offre des infrastructures de stockage durables, sûres et flexibles E
en typevoorbeeld van prefab betonbouw. Zo bestempelt Joris Vuerstaek, Sales Manager van Structo, het Commo-
dity Park Rotterdam, een loodsencomplex voor de opslag van
L
’illustration parfaite d’une construction en béton préfabriqué. C’est en ces termes que Joris Vuerstaek, Sales Manager
de Structo, décrit le Commodity Park Rotterdam, un complexe
termijngoederen. Het is een groot project, met vooral een sterk
de hangars pour le stockage long de produits de base. Il s’agit
repetitief karakter: er worden honderden identieke betonnen
d’un projet de grande envergure, présentant un caractère répétitif
balken, kolommen en wandelementen in verwerkt. Bovendien
prononcé et intégrant des centaines de poutres, de colonnes et
is het project voorzien op toekomstige ontwikkelingen, eisen en
d’éléments muraux en béton identiques. Par ailleurs, le projet anti-
noden.
cipe les développements, exigences et besoins futurs.
In Nederland moet de opslag van ‘commodities’ of termijngoede-
Aux Pays-Bas, le stockage des « commodities » ou produits de
ren, zoals cacao, koffie, non-ferro metalen en plastics, aan zeer
base, tels que le cacao, le café, les métaux non ferreux et le plas-
strenge eisen voldoen, onder meer op het gebied van brandvei-
tique, doit satisfaire à des exigences très strictes, notamment
ligheid. Daarom ontwikkelde ProDelta, een vastgoedinvesteerder
dans le domaine de la sécurité contre l’incendie. C’est fort de ce
in logistieke en industriële toepassingen (o.a. overslaggebouwen),
constat que ProDelta, un investisseur immobilier dans le domaine
op een goed bereikbaar terrein van 13 ha in het Rotterdamse
des applications logistiques et industrielles (comme les bâtiments
havengebied een loodsencomplex van 70.618 m², verdeeld over 3
de transbordement), a conçu un complexe de hangars de 70 618
gebouwen met in totaal 28 units (loodsen) van 36 bij 72 m (2.577
m², sur un terrain facile d’accès de 13 hectares dans la région por-
m²). Het complex is volledig uitgevoerd in beton, zowel de kolom-
tuaire de Rotterdam. Le complexe est réparti en trois bâtiments,
men en de liggers als de vloeren en de gevels; enkel de daken
comptant au total 28 unités (hangars) de 36 sur 72 m (2 577 m²).
zijn in metaal. Deze robuuste betonbouw maakt het project tevens
L’ensemble a été édifié totalement en béton, aussi bien les colon-
duurzaam: lange levensduur, energiezuinig en gemakkelijk te recy-
nes et les poutres que les sols et façades. Seuls les toits sont en
cleren. De opslag van cacao vereist scheidingen tussen de units
métal. Cette robuste construction en béton est également gage de
met een hoge brandweerstand (vier uur of Rf 240), want branden-
durabilité: longue durée de vie, économies d’énergie et recyclage
de cacao is niet te blussen.
facile. À noter que le stockage du cacao nécessite un cloisonnement entre unités d’une résistance élevée au feu (quatre heures ou
Totaalpakket
Rf 240); cette denrée est en effet impossible à éteindre une fois
Het volledige betonnen skelet wordt geleverd door het Belgische
qu’elle a pris feu.
Structo, dat een totaalpakket kan aanbieden: voorstudie door het eigen studiebureau, combinatie structuurbeton en gevelele-
Offre tout compris
menten, en transport. De 300 identieke balken worden gepre-
L’ensemble de l’ossature en béton est livré par l’entreprise belge
fabriceerd in de fabriek in Brugge. Het gaat om lichte profielen
Structo, à même de proposer une offre tout compris: étude pré-
van het type I5/1500/475 met een lengte van 36 m. Normaal
liminaire par son propre bureau d’études, combinaison béton de
wegen die 22 ton, terwijl voor het vervoer een maximum gewicht
structure et éléments de façade, ainsi que le transport.
van 40 ton geldt. Sales Manager Joris Vuerstaek licht toe hoe
Les 300 poutres identiques sont préfabriquées dans son usine bru-
hieraan een mouw werd gepast: “Gezien het grote aantal te leve-
geoise. Il s’agit de profils légers du type I5/1500/475 et longs de 36 m. Ces éléments pèsent normalement 22 tonnes, alors que le
Typevoorbeeld van prefab betonbouw. L’illustration parfaite d’une construction en béton préfabriqué.
poids maximal autorisé pendant le transport est de 40 tonnes. Le Sales Manager Joris Vuerstaek explique comment le problème a été déjoué: « Compte tenu du nombre élevé de poutres à livrer, nous avons investi dans un nouveau coffrage permettant de fabri-
beton198 31
ren balken investeerden we in een nieuwe bekisting waarmee
quer des profils de même qualité, mais d’un poids juste en des-
we profielen met dezelfde prestaties maar een gewicht van net
sous de la barre des 20 tonnes. Il fut alors possible de transporter
geen 20 ton kunnen vervaardigen. Daardoor kunnen twee balken
deux poutres à la fois à Rotterdam et donc de diviser les coûts de
tegelijk naar Rotterdam worden vervoerd, wat de transportkos-
transport par deux. »
ten halveert.” Les autres éléments en béton ont été préfabriqués dans l’usiDe andere betonelementen werden in de fabriek in Kluisbergen
ne Structo de Kluisbergen: 703 colonnes de 12,68 m de long,
geproduceerd: 703 kolommen van 12,68 m lang, 761 randlig-
761 poutres de rive (40 x 30 cm), 6 700 m² de panneaux anti-
gers (40 x 30 cm), 6.700 m² brandpanelen van 6 x 2 m en 33.500
incendie de 6 x 2 m et 33 500 m² de panneaux sandwich isolants
m² sandwichpanelen met isolatie van 6 of 4,5 x 2,75 m. 317
de 6 ou 4,5 x 2,75 m. 317 colonnes présentent une coupe de 55
kolommen hebben een doorsnede van 55 x 60 cm, met een
x 60 cm et une résistance au feu de 4 heures. Les autres colonnes
brandweerstand van 4 uur. De overige kolommen meten 40 x 50
ont des dimensions de 40 x 50 cm ou 45 x 60 cm. Les panneaux
cm of 45 x 60 cm. De uitgewassen gevelpanelen zijn uitgevoerd
de façade lavés se déclinent en trois couleurs: VM rouge, jaune
in drie kleuren: VM rouge, Lahn jaune en basalt. De brandmuren
Lahn et basalte. Les murs coupe-feu sont réalisés en béton cellu-
zijn van cellenbeton, met onderaan en bovendaks een plint in
laire et pourvus d’une plinthe en béton au sol et en toiture.
beton. Structo a également fait l’acquisition de programmes destinés au Voor de studie van het technisch dossier investeerde het bedrijf
marché néerlandais pour l’étude du dossier technique, et ce afin de
ook in programmatuur voor de Nederlandse markt om te kunnen
pouvoir répondre aux normes et exigences (strictes) des pouvoirs
voldoen aan de Nederlandse normen en (strenge) eisen van over-
publics, tels que la Veiligheidsregio (zone de sécurité) Rotterdam-
heidsinstanties zoals de Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond, de
Rijnmond, le Dienst Centraal Milieubeheer Rijnmond (service de
Dienst Centraal Milieubeheer Rijnmond, het Bouw- en Woning-
gestion environnementale coordonnée), la Bouw- en Woningtoe-
toezicht (Bowoto) en de Dienst Stedenbouw en Volkshuisvesting
zicht (Bowoto) (service de contrôle des constructions et logements)
(DS+V) van Rotterdam. Joris Vuerstaek: “De eis van 4 uur brand-
et le Dienst Stedenbouw en Volkshuisvesting (DS+V) (service de
weerstand is in Nederland nog niet omgezet in een norm. Het had
l’urbanisme et du logement) de Rotterdam. Joris Vuerstaek: “L’exi-
daarom heel wat voeten in aarde om de bevoegde instanties ervan
gence de résistance au feu de 4 heures n’a pas encore été trans-
te overtuigen dat met de voorziene betonelementen aan die eis
posée en norme aux Pays-Bas. Ce ne fut dès lors pas chose aisée
voldaan wordt.”
de convaincre les instances compétentes du fait qu’il est satisfait à cette exigence au moyen des éléments en béton prévus.”
3d-impressie (2D3D): zo zal het Commodity Park Rotterdam er volgend jaar zal uitzien. Impression 3d (réalisée par 2D3D) de l’apparence du Commodity Park Rotterdam l’année prochaine.
Commodity Park Rotterdam - Le Commodity Park Rotterdam
32
Het eerste gebouw van het Commodity Park Rotterdam is al in gebruik genomen. (foto: vanBee Design) La mise en service du premier bâtiment du Commodity Park Rotterdam a déjà eu lieu. (photo : vanBee Design)
Toekomstgericht
Tourné vers l’avenir
Flexibiliteit is een centraal gegeven bij het ontwerp van dit loodsen-
La flexibilité demeurait le thème central lors de la conception. “La
complex. Joris Vuerstaek licht toe: “De kolomvrije overspanning van
portée de 36m sans colonne ainsi que la hauteur libre de 11,60 m
36 m en de vrije hoogte van 11,60 m geven maximale vrijheid op
offrent une liberté maximale au niveau de la répartition des hangars
het gebied van indeling van de loodsen volgens de wensen van de
selon les souhaits du locataire. Ils sont en outre tous conçus pour
huurder. Ze zijn ook allemaal voorbereid om er kantoorruimte in te
accueillir des bureaux. Pour ce faire, des consoles ont été installées
bouwen. Daartoe zijn op de kolommen consoles aangebracht waar-
sur les colonnes pour y appuyer un étage intermédiaire. De même,
op een tussenverdieping kan rusten, en zijn er op 7 m hoogte onder-
à une hauteur de 7 mètres, des interruptions ont été laissées dans
brekingen in de wapening van de panelen gelaten om later eventueel
l’armature des panneaux pour pouvoir éventuellement y intégrer
ramen te kunnen steken voor de verlichting van die kantoren.”
plus tard des châssis pour l’éclairage de ces bureaux.”
ProDelta bevat bovendien de nodige voorzieningen waarmee door
Le concept de ProDelta se démarque également des autres par son
de markt opgedrongen functiewijzigingen in de toekomst eenvou-
caractère innovant: il prévoit les infrastructures nécessaires permet-
De kolommen van gebouw 2 staan klaar; de telescopische rupsmontagekraan plaatst de gevelpanelen. (foto: vanBee Design) Les colonnes du bâtiment 2 sont prêtes; la grue automotrice à chenilles place les panneaux de façade. (photo: vanBee Design)
beton198 33
dig kunnen worden doorgevoerd. Zo heeft elke loods twee elek-
tant de procéder sans difficulté aux éventuelles adaptations fonc-
trisch bediende overheaddeuren, maar is in de mogelijkheid voor-
tionnelles imposées par le marché. C’est ainsi que chaque hangar
zien om vier laadkades te plaatsen. Daartoe zitten de funderingen
possède deux portes basculantes à commande électrique, tout en
op die plaatsen dieper en is er een schijnvoeg aangebracht waar
pouvant accueillir quatre quais de chargement. Pour ce faire, les
de gevel kan worden ingezaagd.
fondations à ces endroits sont plus profondes et un joint de retrait a été apposé là où la façade peut être entaillée.
Het toekomstgerichte denken van ProDelta komt ook tot uiting in het feit dat de betonpanelen voorzien zijn op het plaatsen van
La philosophie visionnaire de ProDelta se traduit également par la
kleine windturbines, zogenaamde ‘energy balls’, 4 m hoog en met
possibilité qu’offrent les panneaux en béton pour poser sur le toit des
een diameter van 2 m, op het dak (zonnepanelen zouden een
petites éoliennes (aussi appelées « energy balls ») de 4 m de haut et
zwaardere dakstructuur vereisen). Daarmee heeft Structo van in de
de 2 m de diamètre (les panneaux solaires exigeraient une toiture à la
ontwerpfase rekening gehouden, vermits ze gemonteerd worden
structure plus lourde). Structo en a tenu compte au cours de la phase
op de bovendakse brandmuren. Er is plaats voor 50 van dergelijke
de conception, car elles seront montées sur les murs coupe-feu en
windturbines, waarmee het complex op energiegebied zelfbedrui-
toiture. La place est prévue pour 50 éoliennes de ce type, raison pour
pend zou moeten zijn. Voorlopig worden er daarvan 10 geplaatst,
laquelle le complexe devrait être autonome sur le plan énergétique.
voldoende om het verbruik van de algemene voorzieningen (bui-
Dix éoliennes ont été placées à ce jour, un nombre suffisant pour
tenverlichting, bewaking, enz.) te dekken. Dat aantal zal worden
couvrir la consommation énergétique des infrastructures générales
opgevoerd naarmate de energiebehoeften toenemen.
(éclairage extérieur, surveillance, etc.). Ce nombre devrait augmenter à mesure que les besoins énergétiques deviendront plus importants.
Structo
Structo
Structo NV werd in 1948 opgericht als specialist in de prefabri-
L’entreprise fondée en 1948 s’est très vite imposée comme une
catie van beton, van voorstudie tot en met montage. Naast de
pionnière de la préfabrication du béton, depuis l’étude préliminaire
fabriek van spanbeton in Brugge heeft het bedrijf een tweede
jusqu’au montage. En plus de la fabrication de béton précon-
productie-eenheid van gewapend beton (EWI) in Kluisbergen.
traint sur son site brugeois, l’entreprise dispose d’une deuxième
De onderneming ligt mee aan de basis van FEBE (Federatie van
unité de production (EWI) de béton armé à Kluisbergen. Structo a
de Betonindustrie) en speelde een pioniersrol in FEBEFAST, haar
œuvré à la création de la FEBE, jouant également un rôle de pion-
productvereniging van fabrikanten van betonnen structuurele-
nier pour FEBEFAST, le groupement des fabricants des éléments
menten.
de structures en béton.
Sinds februari 2007 maakt Structo deel uit van de Oost-Vlaamse
Structo fait depuis février 2007 partie du holding PST Invest, situé
holding PST Invest. Daartoe behoren ook Van Maercke Building
en Flandre orientale. Ce holding compte également Van Maercke
Contractors, met hoofdzetel in Kluisbergen, Decomo Architectu-
Building Contractors, dont le siège se situe à Kluisbergen, Deco-
ral Precast Concrete, met hoofdzetel in Moeskroen, en het trans-
mo Architectural Precast Concrete, établie à Mouscron, ainsi que
portbedrijf STV TRANS, met hoofdzetel in Kluisbergen. Het zijn
l’entreprise de transport STV TRANS, dont le siège se trouve
allemaal zelfstandige bedrijven binnen de groep, die elk hun eigen
également à Kluisbergen. Toutes ces entreprises conservent leur
koers varen onder afzonderlijke directies.
indépendance au sein du groupe. Chacune d’entre elles mène sa propre politique et possède sa propre direction.
Het Commodity Park Rotterdam is voor Structo de aanzet om de Nederlandse markt, waarop het de laatste tien jaar afwezig
Le Commodity Park Rotterdam permet à Structo de reprendre
is geweest, opnieuw te gaan bewerken. Op korte termijn wil het
pied sur le marché néerlandais, après une absence de dix ans.
10 tot 15% van zijn omzet (43 miljoen euro) bij onze noorderbu-
À court terme, l’entreprise compte réaliser de 10 à 15 % de son
ren realiseren. In Frankrijk is Structo altijd actief geweest (recent
chiffre d’affaires (43 millions d’euros) outre-Moerdijk. Structo a
bouwde het nog de Ikea-vestiging van Rouen). Op termijn wil het
toujours été active en France (construisant même dernièrement le
zijn activiteiten bij onze zuiderburen aanzwengelen tot 25% van
site Ikea de Rouen). Elle souhaite à terme donner un coup d’accé-
zijn omzet. Ook in het Groothertogdom Luxemburg is Structo
lérateur à ses activités françaises, pour que celles-ci représentent
actief, vooral voor kantoorprojecten.
25 % de son chiffre d’affaires. Le Grand-duché de Luxembourg
www.structo.be
n’est pas non plus oublié, l’entreprise y menant principalement des projets de construction de bureaux. www.structo.be
Een van de loodsen van gebouw 2; de bovenkant van de ‘high speed’funderingspalen zijn nog goed zichtbaar. (foto: vanBee Design) Un des hangars du bâtiment 2; la partie supérieure des pieux de fondation ‘high speed’ sont encore bien visibles. (photo : vanBee Design)
Deel van de prefab structuur van gebouw 2. (foto: vanBee Design) Partie de la structure préfabriquée du bâtiment 2. (photo : vanBee Design)
Een van de ‘energy balls’, waarvan er in een eerste fase 10 worden geplaatst. (foto: vanBee Design) Une des ‘energy balls’, qui seront placées au nombre de 10 dans une première phase. (photo : vanBee Design)
beton198 35
Gevelpanelen, klaar voor de montage. (foto: vanBee Design) Panneaux de façade, prêts pour le montage. (photo : vanBee Design)
Strakke timing
Délai serré
De bouwwerken zijn gestart op 8 januari 2008 en de oplevering is
Les travaux de construction ont démarré le 8 janvier 2008, leur
voorzien voor 1 maart 2009. Dat is een zeer strakke timing, maar
réception étant prévue pour le 1er mars 2009. Il s’agit d’un délai
volgens projectleider ing. Joan van Burg van aannemer Cordeel
serré, mais tout à fait tenable de l’avis de l’ingénieur chef de projet
Nederland NV toch haalbaar. Halfweg oktober was het iets klei-
Joan van Burg de l’entreprise de construction Cordeel Nederland
nere gebouw 1 (18.956 m² en 8 loodsen) voltooid en al in gebruik
NV. À la mi-octobre, le bâtiment 1, légèrement plus petit (18 956 m²
genomen. De twee andere gebouwen zijn identiek: 25.931 m² en
et 8 hangars), était déjà achevé et mis en service. Les deux autres
elk 10 loodsen. De funderingen van beide gebouwen waren op
bâtiments sont identiques: 25 931 m² et 10 hangars chacun. A ce
dat moment al uitgevoerd, van gebouw 2 was de structuur klaar
moment-là, leurs fondations étaient déjà posées et la structure du
en was men bezig met de montage van de gevelpanelen, voor
bâtiment 2 achevée, les ouvriers s’attelant au montage des pan-
gebouw 3 waren de structuurwerken aangevat.
neaux de façade, tandis que les travaux de structure commençaient pour le bâtiment 3.
Voor Cordeel Nederland betekent het Commodity Park Rotterdam een uitdaging. “Niet alleen omdat dit het grootste project is dat
Pour Cordeel Nederland, le Commodity Park Rotterdam constitue
wij al uitvoerden, maar ook vanwege de hoge brandweerstand, de
un défi. « Non seulement parce qu’il s’agit du plus grand projet
snelheid van uitvoering en de logistieke en organisatorische pro-
jamais réalisé par nous, mais aussi en raison de la résistance éle-
blemen die ermee gepaard gingen”, verklaart Joan van Burg. In
vée au feu, de la rapidité d’exécution et des problèmes logistiques
tegenstelling tot gebouw 1 hebben de twee andere gebouwen een
et organisationnels qui y étaient liés », explique Joan van Burg.
onderheide vloer omwille van de slechtere ondergrond. “Organisa-
Contrairement au sol du bâtiment 1, celui des deux autres est fon-
torisch was dat geen gemakkelijke klus omdat, wegens de korte uitvoeringstermijn, de structuur van gebouw 2 moest worden aangevat voordat de nodige palen geheid waren. We lieten daarom een speciale heimachine maken, die
Investering in nieuwe bekisting voor prefab balken loont. Il est rentable d’investir dans un nouveau coffrage pour les poutres préfabriquées.
dé sur pieux compte tenu de la mauvaise qualité du sol de fondation. « D’un point de vue organisationnel, ce ne fut pas chose aisée. En effet, étant donné le délai d’exécution court, la structure du bâtiment 2 a dû être entamée avant
Commodity Park Rotterdam - Le Commodity Park Rotterdam
36
binnenin
de
structuur
‘high speed’ palen van 18 cm diameter tot 10 m diep in de ondergrond kan slaan. Ze heeft een capa-
1. Voorgespannen dakligger / Lisse précontrainte 2. Kolom beton / Colonne en béton 3. Dakopstand brandwand beton / Mur coupe-feu toit 4. Brandmuur Cellenbeton / Mur coupe-feu en béton cellulaire 5. Plint beton / Plinthe en béton
que les pieux nécessaires ne soient enfoncés. » Aussi l’entreprise de construction a-t-elle fait réaliser une machine à pieux spéciale
citeit van niet minder dan
capable d’enfoncer rapi-
400 palen per dag, wat
dement et jusqu’à 10 m de
geen overbodige luxe is
profondeur des pieux de
gegeven het feit dat er per
18 cm de diamètre dans la
loods 1.000 palen moes-
structure. Elle possède une
1
ten worden ingeheid.” De
capacité de pas moins de
palen voor gebouw 3 wer-
400 pieux par jour, ce qui 3
den wel vóór de uitvoering van de structuur geslagen, omdat ze te lang
n’est pas un luxe lorsque
2
l’on sait que chaque hangar en a nécessité 1 000.
4
waren om nadien nog te
Les pieux pour le bâti-
kunnen worden ingeheid.
ment 3 ont été enfoncés
Voor het plaatsen van de
bien avant l’exécution de
36 m lange prefab balken
la structure, car ils étaient
5
is er geïnvesteerd in een
trop longs pour pouvoir
100 tons rupskraan met telemast, de eerste in zijn soort in Neder-
l’être ensuite. La pose des poutres préfabriquées longues de 36 m
land. Met deze kraan kunnen de zware prefab elementen in één
a nécessité l’achat d’une grue automotrice à chenilles de 100 ton-
beweging geplaatst worden, d.w.z. ze opnemen, ermee naar de
nes, avec mât télescopique, la première du genre aux Pays-Bas.
werkplek rijden en ze daar op de juiste plaats brengen.
Cette grue permet de placer en une seule fois les lourds éléments préfabriqués, opération qui consiste concrètement à les charger,
De investeringen van zowel Structo als Cordeel Nederland zijn niet
les emmener sur le chantier et les disposer au bon endroit.
alleen lonend voor dit project. Opdrachtgever ProDelta heeft hen inmiddels ook de uitvoering van een gelijkaardig project in Rot-
Les bénéfices des investissements consentis par Structo comme
terdam Pernis toevertrouwd. Het gaat om een kleiner loodsencom-
par Cordeel Nederland vont bien au-delà de ce projet. Ainsi, le
plex (24.000 m²) voor de opslag van gevaarlijke goederen, waarin
client ProDelta leur a entre-temps confié un projet similaire à Rot-
voorzieningen zoals laadkades en tussenvloeren voor de kantoren
tedarm/Pernis. Il s’agit d’un complexe de hangars de plus petite
meteen opgenomen zijn. Deze werken zijn na de laatste bouw-
taille (24 000 m²) destiné au stockage de produits dangereux et
vakantie gestart en moeten tegen de bouwvakantie van volgend
incluant directement des infrastructures telles que des quais de
jaar voltooid zijn. Hiervoor heeft Structo nog eens twee speciale
chargement et des planchers intermédiaires pour les bureaux. Ces
bekistingen gekocht.
travaux, qui ont démarré après les derniers congés du bâtiment, doivent être achevés aux vacances d’été de l’année prochaine. Pour pouvoir tenir ce délai, Structo a acheté deux autres coffrages spéciaux.
(HG) Opdrachtgever: ProDelta, Rotterdam
Client: ProDelta, Rotterdam
Ontwerp Cordeel Nederland NV + Ingenieursbureau IOB,
Projet: Cordeel Nederland NV + Ingenieursbureau IOB,
Dordrecht Ontwerp terreininrichting (wegen, riolering, groenbeplanting): Cordeel Temse + Cordeel Nederland
Dordrecht Projet aménagement du terrain (voiries, égouts, plantations): Cordeel Temse + Cordeel Nederland
Prefab betonelementen: NV Structo, Brugge-Kluisbergen
Éléments en béton préfabriqués: NV Structo, Brugge-Kluisbergen
Hoofdaannemer: Cordeel Nederland NV, Zwijndrecht (NL)
Entreprise générale: Cordeel Nederland NV, Zwijndrecht (NL)
%CHO STERK IN TOTAALOPLOSSINGEN EN INNOVATIE
iÊ >Ài > }iÊ iÀÛ>À }Ê Û> Ê `iÊ V }À i«Ê i Ê iÌÊ Û ÀÌ`ÕÀi `iÊ ÃÌÀiÛi Ê >>ÀÊ ÛiÀLiÌiÀ }Ê i Ê ÛiÀ iÕÜ }Ê ` ÀÊ `iÊ ,E >v`i }Ê ÛiÀÌ>> ÌÊ â V Ê Ài}i >Ì }Ê Ê `iÊ > ViÀ }Ê Û> Ê Û>Ì iÛiÊ i Ê `ÕÕÀâ> iÊÛ iÀ « ÃÃ }i °
i Ê >> Ê iÌÊ ÛiÀ }`iÊ > iÃÌ ÃV iÊ V v ÀÌÊ Ê >««>ÀÌi i Ìi Ê`> â Ê` iV ÊÌ i}i«>ÃÌÊ Ê Û }Ê / ÀÀ ÜÊή°Ê >>ÀÊ Ê`iÊ > iV ÊqÊi iÀ} iâÕ }Ê i i Êi ÊÜ>À i ÊqÊi Ê`iÊ*>ÃÃi*>ÀÌ ÕÌ i i i Ìi Ê > i Ê Û> Ê V Ê ii Ê « iÀ i iÊ Û>Ì ÀÊ Ê `iÊ ÜiÀi `ÊÛ> Ê`iÊL Õܰ
%CHO FORT EN SOLUTIONS DE PLANCHER INNOVANTES iÃÊ LÀiÕÃiÃÊ > jiÃÊ `½iÝ«jÀ i ViÊ `ÕÊ }À Õ«iÊ V Ê iÌÊ iÃÊ ivv ÀÌÃÊ «iÀ > i ÌÃÊ `½> j À>Ì Ê iÌÊ `½ Û>Ì Ê«>ÀÊ iÊ`j«>ÀÌi i ÌÊ`iÊ,E ÊÃiÊÌÀ>`Õ Ãi ÌÊ «>ÀÊ iÊ > Vi i ÌÊ Àj}Õ iÀÊ `iÊ Ã ÕÌ ÃÊ `iÊ « > V iÀÊ Û> ÌiÃÊiÌÊ`ÕÀ>L ið *i ÃiâÊ >ÕÊ V v ÀÌÊ >V ÕÃÌ µÕiÊ ÃÕ«jÀ iÕÀÊ `> ÃÊ iÃÊ >««>ÀÌi i ÌÃÊ }À@ViÊ >ÕÊ ` iV Ê >«« µÕjÊ DÊ Û }Ê / ÀÀ ÜÊή°Ê > ÃÊj}> i i ÌÊ iÊ > iV ÊqÊV >ÕvviÀÊ iÌÊ ÀivÀ ` ÀÊ >ÛiVÊ «iÕÊ `½j iÀ} iÊ qÊ iÌÊ iÃÊ j j i ÌÃÊ *>ÃÃi*>ÀÌ ÕÌÊv ÌÊ`½ V ÊÕ Ê Û>ÌiÕÀÊj À j i ÌÊ « ÀÌ> ÌÊ`> ÃÊ iÊ `iÊ`iÊ >ÊV ÃÌÀÕVÌ °
#LIMA$ECK
0ASSE0ARTOUT
%#(/ NV `ÕÃÌÀ iÌiÀÀi Ê ÕÌ > i " ÃÌ
`iÀà >}Üi}ÊÓx ÎxÎäÊ ÕÌ > i /Êän n{ÊäÎÊ££ Êän n{ÊäÎÊÎx
D" $ECK
INFO ?,IV4OM ?.?& 6 INDD
ECHOBEL COM s W W W ECHOBEL COM
Onzichtbaar beton
38
Samenvloeiing van schoonheid en omgeving
Béton invisible Quand beauté et environnement se fondent en parfaite harmonie
K
ijk op straat om u heen, en ontdek onzichtbaar beton. Onzichtbaar, omdat zelfs bouwprofessionals zich er vaak niet
van bewust zijn dat indrukwekkende gevels, prachtige texturen en
R
egardez autour de vous en rue et découvrez le béton invisible. Invisible? Parce que même les professionnels de la
construction ignorent bien souvent que des façades impression-
zelfs vloeren en bestrating wel degelijk van beton zijn. Want beton,
nantes, des textures magnifiques, et même des sols et pavés sont
was dat niet grijs?
faits de béton. Car le béton, c’est gris non?
Aan de basis is beton inderdaad grijs. De samenstellende delen
À la base, le béton est effectivement gris. Les éléments constitutifs
van het materiaal zijn grind, zand, water en cement. In gewone
du matériau sont le gravier, le sable, l’eau et le ciment. Dans des
toepassingen is het de cementfilm die de granulaten afdekt die de
conditions normales, c’est la couche de ciment qui recouvre les
grijze kleur aan de elementen geeft. Maar zelfs hier is al heel wat
granulats et confère ainsi cette couleur grise aux éléments. Mais
mogelijk: van licht naar donkergrijs door te spelen met de cement-
déjà ici, les possibilités sont pratiquement infinies: de gris clair à
soort. Zou wit cement dan ook witte elementen opleveren? Mits
gris foncé en jouant sur le type de ciment. Suivant ce principe,
gebruik van lichtgekleurde granulaten wel. En rode, gele, groene,
du ciment blanc donnerait-il des éléments blancs? Oui, à condi-
blauwe cement bestaat dat? Neen, maar de combinatie van wit
tion d’utiliser des granulats de couleur claire. Et peut-on imaginer
cement en kleurpigmenten doet wonderen.
du ciment rouge, jaune, vert et bleu? Non, mais l’association de ciment blanc et de pigments de couleur fait des miracles.
Ook onder de cementfilm zit een rijkdom aan mogelijkheden verborgen. Deze kunnen we boven halen door de film weg te halen:
En outre, une foule de possibilités sous la couche de ciment se
lichtjes, zachtjes, agressief, … of te bewerken, te zoeten of te
cache. Possibilités qui peuvent être mises en valeur en enlevant
polijsten. De granulaten die hierdoor aan de oppervlakte komen
cette couche de ciment - de manière légère, douce, agressive, … -
kunnen klein of groot, rond of scherp, gelig of rozig, erg gevarieerd
ou en la traitant, l’adoucissant ou la polissant. Les granulats qui
of egaal, … zijn. Heel de rijkdom van de gesteenten in de natuur, in
sont ainsi mis en évidence peuvent être petits ou grands, ronds ou
al haar verscheidenheid en variëteit kan hier benut worden in func-
tranchants, jaunâtres ou rosâtres, hétéroclites ou uniformes, etc.
tie van de gewenste architecturale expressie. Een overzicht van de
Toute la richesse des minéraux naturels, dans toute leur diversité et
afwerkingsmogelijkheden.
variété, peut être ici exploitée en fonction de l’expression architecturale souhaitée. Petit aperçu des possibilités de finition.
Inlegmaterialen
Matériaux incrustés
1. Inleg van baksteen
1. Incrustation de brique
Baksteenstrippen worden op de bodem van de bekisting
Les bandes de briques sont disposées au fond du coffrage et
geplaatst en zo ingebetonneerd in de elementen.
ainsi incrustées au cœur même des éléments.
2. Inleg van natuursteen
2. Incrustation de pierre naturelle
Natuursteenplaten worden op de bodem van de bekisting
Les carreaux en pierre naturelle sont disposés au fond du cof-
geplaatst en zo ingebetonneerd in de elementen. Natuursteen
frage et ainsi incrustés au cœur même des éléments. La pierre
wordt steeds voorzien van een verankering om een duurzame
naturelle est toujours munie d’un point d’ancrage afin de garantir
bevestiging te garanderen.
une fixation durable.
3. Inleg van baksteen en natuursteen
3. Incrustation de brique et de pierre naturelle
Beide inlegmaterialen kunnen in één element worden gecombi-
Les deux matériaux incrustés peuvent être associés dans un seul
neerd.
élément.
4. Inleg van keramisch materiaal
4. Incrustation de matériau céramique
Keramiektegels worden onder in de mal geplaatst, waarbij vol-
Les carreaux en céramique sont fixés dans le fond du moule,
doende hechting wordt verkregen door een ruwe of geprofileerde
une adhérence suffisante étant obtenue au moyen d’une face
achterzijde.
adhérente rugueuse ou profilée.
beton198 39
Reliëf in het oppervlak, verkregen door een negatief patroon in de bekisting aan te brengen. L’application d’un relief négatif dans le coffrage permet d’obtenir une surface présentant un relief plus ou moins léger.
Onbewerkt beton
Béton brut
Hoe onbewerkt beton eruit ziet, hangt af van de bekisting. Onbe-
L’aspect du béton brut dépend du coffrage. Le béton brut peut être
werkt beton kan een glad of een gestructureerd voorkomen heb-
d’apparence lisse ou structurée.
ben. Béton lisse Glad Beton
Le béton préfabriqué lisse présente une meilleure qualité que le
Glad geprefabriceerd beton is kwalitatief beter dan op de werf
béton coulé en place en raison des conditions plus favorables qui
gestort beton omdat het kan worden geproduceerd in betere
président à sa fabrication: un coffrage parfait assure une surface
omstandigheden: een perfecte bekisting zorgt voor een egaal
plane, tandis que les tables vibrantes garantissent un compactage
oppervlak en triltafels garanderen een optimale dichtheid.
optimal.
Gestructureerd
Béton structuré
Door een negatief reliëfpatroon in de bekisting aan te brengen
L’application d’un relief négatif dans le coffrage permet d’obtenir
verkrijgt men een oppervlak met een licht of sterk reliëf. Zo’n
une surface présentant un relief plus ou moins léger. Un tel relief se
reliëfpatroon bestaat doorgaans uit geëxpandeerd polystyreen,
compose généralement de polystyrène expansé, de polyuréthane,
polyurethaan, siliconenrubber of glasvezelversterkt polyester. Deze
de caoutchouc siliconé ou de polyester renforcé de fibres de verre.
laatste heeft als voordeel dat een veel groter oppervlak zonder
Ce dernier a comme avantage de permettre de réaliser une surface
naden te bekisten en bij zelfverdichtend beton een mooiere ver-
beaucoup plus grande sans joints. De plus, l’usage du béton auto-
dichting verkregen wordt.
compactant assurera une compactage parfait.
Onzichtbaar beton - Béton invisible
40
Glad beton: een perfecte bekisting zorgt voor een egaal oppervlak. Le béton lisse: un coffrage parfait assure une surface plane.
Volledigheidshalve moeten we hier vermelden dat glad grijs beton
Il convient d’ajouter, dans un souci d’exhaustivité, que le béton gris
een aantal nadelen heeft. Zo zijn luchtbellen en krimpscheurtjes
lisse comporte plusieurs inconvénients. Ainsi, il n’est pas toujours
niet altijd 100% te vermijden, terwijl ze omwille van het karakter van
possible d’éviter des bulles d’air ou des fissures de retrait, qui, en
dit soort beton juist uiterst zichtbaar zijn. Ook de blootstelling van
raison du caractère de ce type de béton, sont par contre extrême-
pas geproduceerde elementen aan regen veroorzaakt bij verkeer-
ment visibles. De même, en cas de mauvais choix de composition
de keuze van betonsamenstelling en cementsoorten onuitwisbare
de béton ou type de ciment, l’exposition d’éléments à peine décof-
kalksporen. Bovendien kunnen er lichte kleurverschillen voorkomen
frés à la pluie cause des traces indélébiles. En outre, des différen-
binnen één element en tussen panelen onderling.
ces de couleur peuvent apparaître au sein du même élément ainsi qu’entre différents éléments.
Gestructureerd beton neemt een aantal van deze kleine nadelen weg maar eigenlijk verkrijgt men pas een optimaal resultaat als het
Le béton structuré élimine un certain nombre de ces inconvénients,
beton na het ontkisten één van de hieronder beschreven bewer-
mais un résultat optimal n’est possible que lorsque le béton est
kingen ondergaat.
soumis après décoffrage à un des traitements décrits ci-dessous.
Bewerkt beton
Béton traité
Licht of sterk uitgewassen beton
Béton lavé (fortement ou légèrement)
Op de wanden van de bekisting wordt een product aangebracht
Les parois du coffrage sont recouvertes d’un produit qui désactive,
dat de hydratatie van het cement desactiveert, vertraagt of zelfs
ralentit, voire annule l’hydratation du ciment. Après le décoffrage,
helemaal teniet doet. Na het ontkisten wordt het niet-gehydrateer-
le matériau non hydraté est enlevé à l’aide d’un jet d’eau rendant
de materiaal met een waterstraal weggespoeld zodat de zandkor-
visibles les grains de sable ou les granulats. L’effet dépend de la
rels of de granulaten zichtbaar worden. Het effect hangt dan af van
profondeur d’action du produit désactivant. La forme, le type, la
de dieptewerking van het desactiverend middel. Ook de vorm, aard, korrelgrootte en tint van de granulaten én de samenstelling van de mengeling spelen een belangrijke rol.
De kunst van het veredelen van beton, noemen we architectonisch beton. Le béton architectonique, ou l’art d’ennoblir le béton.
teinte des granulats, la granulométrie ainsi que la composition du mélange jouent également un rôle important.
beton198 41
Gedompeld (of gezuurd) beton
Béton trempé (ou acidé)
Beton dat behandeld wordt met een zuuroplossing krijgt een zeer
Le traitement du béton à l’aide d’une solution acide lui confère
fijnzanderige structuur. Is het de bedoeling dat alle zijden van
une structure de surface finement sablée. Lorsque toutes les
het element die structuur krijgen, dan wordt het element volledig
faces de l’élément doivent avoir cette structure, l’élément est
ondergedompeld in een bad met een dergelijke oplossing. In de
entièrement trempé dans un bain rempli d’une telle solution.
andere gevallen wordt het zuurhoudend product op het te behan-
Dans les autres cas, le produit acide est apposé sur la surface
delen oppervlak aangebracht.
à traiter.
Gestraald
Béton sablé et grenaillé
Het te bewerken oppervlak wordt onder hoge druk met staalgrit
La surface à traiter est sablée sous haute pression à l’aide de gre-
gestraald. Licht zandstralen zorgt ervoor dat de zandkorrel zicht-
nailles d’acier. Un sablage léger rend visible le grain du sable; un
baar wordt; bij grondig zandstralen komen de granulaten aan de
sablage intense met les granulats en évidence. Plus le sablage
oppervlakte. Hoe harder gestraald, hoe matter het oppervlak wordt.
est intense, plus la surface devient mate. Le sablage requiert une
Zandstralen vereist een grote vakkennis en heeft als voordeel dat het
grande compétence et offre comme avantage de pouvoir contrôler
effect gecontroleerd kan worden naarmate de behandeling vordert.
l’effet au fur et à mesure du traitement.
Gepolijst
Béton poli
Gepolijst beton heeft een effen oppervlak met een al dan niet uitge-
Le béton poli a une surface lisse et une brillance plus ou moins
sproken glans als resultaat. Het polijsten gebeurt in verschillende
prononcée. Le polissage a lieu en différentes étapes, ce qui donne
stappen waarbij een steeds fijnere oppervlaktestructuur en een
une structure de surface de plus en plus fine et un brillant de plus
steeds hogere glans bekomen wordt:
en plus intense.
Slijpen: zodra het beton hard genoeg is, wordt 1 tot 2 mm van het
Le ponçage: dès que le béton a assez durci, 1 à 2 mm de la
oppervlak weggeschuurd zodat de granulaten zichtbaar worden.
surface sont poncés afin de rendre les granulats apparents. Lors
Bij die bewerking ontstaan een aantal groeven. Die worden met een
du traitement apparaissent plusieurs griffes. Celles-ci sont effacées
tweede bewerking met een fijnere slijpsteen weer weggewerkt.
lors du deuxième traitement à l’aide d’une meule plus fine.
Polijsten: na een eerste slijpbewerking wordt het oppervlak gekit.
Le polissage: après un premier ponçage, la surface est masti-
(Kitten of mastikeren heeft tot doel de holtes op te vullen en de
quée. (Le masticage sert à remplir les cavités et à refermer les
kleine afsplinteringen te dichten.) Zodra het oppervlak verhard is,
petits éclats). Dès que la surface a durci, elle est à nouveau traitée
wordt het opnieuw met steeds fijnere slijpstenen bewerkt. Daarbij
à l’aide de meules plus fines, ce qui fait disparaître les griffes et
verdwijnen de groeven en komt stilaan de natuurlijke glans van de
apparaître la brillance naturelle des granulats. Mais ce n’est pas
granulaten tevoorschijn. Maar daarmee heeft het oppervlak nog
encore suffisant pour donner une brillance naturelle à la surface.
geen natuurlijke glans. Door het in tweemaal verder te bewerken
En traitant celle-ci encore deux fois à l’aide de meules toujours
met nog fijnere slijpstenen, bekomt men eerst een satijnglans en
plus fines, on obtient d’abord une brillance satinée et ensuite une
daarna een hoogglans.
brillance intense.
Gepolijst beton heeft als voordeel dat de gevel glad is, en dus sterk
Le béton poli a comme avantage que la façade est lisse, ce qui la
zelfreinigend en onderhoudsvriendelijk. Dat voordeel kan nog ver-
rend fortement autonettoyante et facile d’entretien. Cet avantage
sterkt worden door het aanbrengen van een beschermingsproduct.
est encore renforcé par l’application d’un produit de protection.
Boucharderen
Béton bouchardé
Beton kan net zoals natuursteen met de slaghamer bewerkt
Comme la pierre naturelle, le béton peut être bouchardé (martelé).
worden. Het uiterlijk lijkt op een geprikt oppervlak (fijn gebou-
La surface obtient alors un aspect piqueté (finement bouchardé),
chardeerd) maar kan ook grilliger zijn (middel- of grof gebou-
mais peut aussi être irrégulier (moyennement ou grossièrement
chardeerd). Het hameren of boucharderen gebeurt bij beton
bouchardé). Les éléments sont martelés ou bouchardés mécani-
machinaal.
quement en usine.
Diverse mogelijkheden
Diverses possibilités
Naast deze ‘klassieke’ mogelijkheden, kunnen door voorbewerkin-
À côté des possibilités « classiques », la préparation spécifique du
gen van de malbodem ook bepaalde effecten ontstaan, zoals gas-
fond du moule peut créer certains effets, comme par exemple des
bellen die de open structuur van een travertin imiteren. Gecombi-
bulles qui imitent la structure ouverte d’un travertin. Une combi-
neerd met ijzerhoudend materiaal kunnen ook mooie roestkleurige
naison avec des matériaux ferreux peut faire apparaitre de belles
oppervlakken ontstaan.
nuances couleur rouille.
Onzichtbaar beton - Béton invisible
42
Veelzijdige bekistingen Een andere eigenschap van beton is dat het gegoten wordt. Bekistingen worden als meubelstukken in elkaar gestoken. Door de elementen te prefabriceren en dankzij de modernste bekistingtechnie-
Geen enkel bouwmateriaal daagt de creativiteit van de ontwerper meer uit dan architectonisch beton. Il n’existe aucun autre matériau qui exprime autant la créativité du c oncepteur que le béton architectonique.
ken kunnen de meeste beperkingen die
Coffrages à multiples facettes Autre propriété du béton: il est coulé. Les coffrages s’imbriquent les uns dans les autres comme des pièces de meubles. Grâce à la préfabrication des éléments et aux techniques de coffrage
voortvloeien uit de mallen omzeild en weggewerkt worden. Grillige
de pointe, il est possible de contourner et supprimer la majorité des
omtrekken, diepten en laagten, bas-reliëf, diepreliëf, inwerken van
restrictions inhérentes aux moules. Contours capricieux, profondeur
logo’s, fotogravure, teksten, het kan allemaal. Ook baksteenstrip-
ou pas, bas-relief, relief profond, incrustation de logos, photogra-
pen of natuursteentegels kunnen in de bekisting geplaatst worden
vure, textes, tout est possible. Les bandes de briques ou carreaux
om bijvoorbeeld een metselsteen effect te verkrijgen.
en pierre naturelle peuvent également être intégrés au coffrage pour obtenir, par exemple, un effet de maçonnerie.
Waanzinnig veel combinatiemogelijkheden zien zo het daglicht. Honderden verschillende daarvan zijn vandaag al bedacht en
D’infinies possibilités de combinaison voient ainsi le jour. Des cen-
gerealiseerd, duizenden manieren om beton onzichtbaar te maken
taines ont ainsi déjà été conçues et réalisées, et des milliers de
werden al uitgevoerd. Ontwerpers en betontechneuten zullen het
méthodes destinées à rendre le béton invisible ont déjà été appli-
hier niet bij laten en zullen verder zoeken om exact dat effect, of
quées. Les concepteurs et techniciens en béton n’en restent pas là
die kleur, dat pekzwarte of die sfeer op te roepen met het meest
et poursuivent leurs recherches pour obtenir exactement cet effet,
flexibele en creatieve bouwmateriaal op de markt: beton. Beton
cette couleur, ce noir profond ou cette ambiance tant recherché.
dat niet langer ervaren wordt als beton. Geen enkel bouwmateriaal
Et ce avec le matériau de construction le plus flexible et créatif sur
daagt de creativiteit van de ontwerper meer uit dan architectonisch
le marché: le béton. Fini l’époque où le béton n’était que du béton.
beton.
Aucun autre matériau n’exprime autant la créativité du concepteur que le béton architectonique. (JM) www.febelarch.be
Gepolijst beton voor glanzende gevels. Le béton poli pour des façades brillantes.
LOPNRB IÁFAgB PB C>FQ J>QFhOB IP AB J>QBOFB AB FABB SLIDQ LP FAgBP BK J>QFhOB AÁ>O@EFQB@QROB PLKQ ?OFII>KQBP EgI>P SLRP KB QOLRSBW M>P QLRGLROP J>QFhOB MLRO IBP QO>ARFOB B@LJL IB C>FQ BQ PB QFBKQ a SLP @sQgP MLRO >K@OBO SLP MOLGBQP A>KP I> Og>IFQg BQ >FKPF OBKAOB IÁ>O@EFQB@QROB M>PPFLKK>KQB LRP >SBW RK MOLGBQ >SB@ AR ?gQLK >O@EFQB@QLKFNRB LKQ>@QBW¦KLRP Decomo le concrétisera.
EBBCQ P@EFQQBOBKAB >O@EFQB@QRO>IB FABBfK J>>O G>JJBO DBKLBD SFKAQ R KFBQ >IQFGA EBQ DBP@EFHQB J>QBOF>>I LJ ABWB QB OB>IFPBOBK B@LJL FP BBK ?BAOFGC A>Q RT FABBfK BCCB@QFBC LJWBQ FK OBfIB J>QBOFB BK ?LBFBKAB >O@EFQB@QRRO TBOHBIFGHEBFA I>>Q TLOABK EBBCQ BBK MOLGB@Q BK BBK FABB SLLO >O@EFQB@QLKFP@E ?BQLK LKQ>@QBBO LKP Decomo maakt het hard.
LRO SLRP C>FOB RKB JBFIIBROB FAgB SFPFQBW www.decomo.be • BK SLLOMOLBCGB LM www.decomo.be ■ LRIBS>OA KARPQOFBI ■ ¦ LRP@OLK BIDFRJ ■ ¸ ª « ■ C>U ¸ ª « ■ FKCLµAB@LJL ?B
Le rendement par un concept de construction intelligent
Silka, du sur mesure, rentable et rationnel Le système de construction Silka, taillé sur mesure en fonction du projet, génère de substantielles économies. Car Silka, ce ne sont pas seulement des éléments de construction, fussent-ils excellents : c’est surtout un mode de construction. Rapide, économique, rationnel, convenant idéalement aux grands projets comme les bâtiments utilitaires et les appartements. Acoustique, portant et écologique Les éléments de construction Silka en pierre silico-calcaire se distinguent par leur pouvoir portant et leur bonne isolation acoustique. Faciles à travailler, ils donnent des murs parfaitement planes, blancs, qui ne requièrent qu’une très fine couche d’enduit ou peuvent même être directement carrelés. L’utilisation de colle plutôt que de mortier traditionnel réduit aussi l’humidité. Les éléments de construction Silka sont livrés en épaisseurs de 100 à 300 mm pour murs intérieurs porteurs et non porteurs. Le concept Silka Sur base du projet de construction définitif, le service technique de Silka élabore les plans de tous les murs et calcule les quantités nécessaires, y compris des blocs d’ajustage. Chaque mur porte un code, toutes les pièces sont dotées de coordonnées qui correspondent à un endroit précis du plan. Les erreurs sont donc impossibles, aucune manipulation complémentaire sur chantier (de découpe par exemple) n’est requise et il n’y a aucun déchet. Tout cela procure de réelles économies. Xella BE nv/sa • Kruibeeksesteenweg 24 • 2070 Burcht • Tél: 03/250.47.00 • Fax: 03/250.47.06 • silicaat-be@xella.com • www.xella.be
Waar beton in zijn element is
bewezen expertise interne studiedienst eigen transport
pionier in prefab wandelementen Seveton nv | Industriezone Meersbloem 58 B-9700 Oudenaarde | BelgiĂŤ Tel. 055 232 560 | Fax 055 232 570 info@seveton.be | www.seveton.be
Premuren in de praktijk Prémurs en pratique
46
V
oor solide constructies die snel en efficiënt moeten gebouwd worden zijn premuren de uitgelezen oplossing. Dit artikel
biedt een overzicht van de eigenschappen van dit innovatieve pre-
L
es prémurs constituent la solution par excellence pour des constructions solides, rapides et efficaces. Cet article donne
un aperçu des propriétés de ce produit innovant en béton préfa-
fab betonproduct, en praktische tips voor de aannemer.
briqué ainsi que des conseils pratiques pour les entrepreneurs.
Premuren bestaan uit twee platen van industrieel glad gewapend
Les prémurs se composent de deux panneaux en béton armé
beton die met tralieliggers aan elkaar verbonden zijn. De in fabriek
industriel lisse reliés l’un à l’autre par des poutres à treillis. Les
vervaardigde platen vormen de buitenzijde van de wand. Op de
panneaux fabriqués en usine constituent la face extérieure du mur.
werf worden de wandelementen volgens plan gemonteerd; de
Les éléments de mur sont montés sur chantier suivant plan; du
holle ruimte tussen de wanden wordt daarna met beton volgestort.
béton est ensuite coulé dans l’espace creux entre les murs. Com-
Zoals alle betonproducten hebben ook de premuren uitstekende
me tous les produits en béton, les prémurs possèdent également
bouwfysische eigenschappen.
d’excellentes propriétés physiques.
Bouwfysisch
Propriétés physiques
Brandwerendheid
Résistance au feu
Premuren bieden een grote weerstand tegen brand en zijn dan ook
Le prémurs offrent une grande résistance au feu et conviennent dès
uiterst geschikt voor brandmuren en het realiseren van comparti-
lors parfaitement aux murs coupe-feu et à la réalisation de com-
menteringen. Zij scoren best op alle vlakken: behouden zeer lange
partimentages. Ils affichent d’excellents résultats à tous niveaux: ils
tijd hun constructieve stabiliteit, bieden een zeer goede bescher-
conservent très longtemps leur stabilité constructive, offrent une
ming tegen branddoorslag en isoleren de brandwarmte voldoende
très bonne protection contre la propagation du feu et isolent suf-
om het ontbranden van brandbare stoffen aan de andere zijde van
fisamment la chaleur du feu pour empêcher que les substances
de muur tegen te gaan.
inflammables de l’autre côté du mur ne s’enflamment.
Minimale dikte voor niet-dragende muren / Épaisseur minimale pour murs non porteurs Standaard brandweerstand / Résistance au feu normalisé EI / R 30 EI / R 60 EI / R 90 EI / R 120 EI / R 180 EI / R 240
Minimale muurdikte / Épaisseur minimale du mur 60 80 100 120 150 175
volgens/suivant NBN EN 1992-1-2: 2004 Minimale muurdikte en asafstand voor dragende muren / Épaisseur minimale du mur et distance de l’axe pour murs porteurs
Standaard brandwerendheid / Résistance au feu normalisé REI 30 REI 60 REI 90 REI 120 REI 180 REI 240
Minimale dimensies (mm) / Dimensions minimales (mm) Muur dikte/asafstand voor deze dikte / Épaisseur du mur/distances de l’axe pour cette épaisseur µfl = 0,35 Muur blootgesteld aan 1 zijde / Mur exposé sur 1 côté 100/10* 110/10* 120/20* 150/25 180/40 230/55
µfl = 0,7 Muur blootgesteld aan 2 zijden / Mur exposé sur 2 côtés 120/10* 120/10* 140/10* 160/25 200/45 250/55
Muur blootgesteld aan 1 zijde / Mur exposé sur 1 côté 120/10* 130/10* 140/25 160/35 210/50 270/60
Muur blootgesteld aan 2 zijden / Mur exposé sur 2 côtés 120/10* 140/10* 170/25 220/35 270/55 350/60
* Normaal gezien zal de asafstand uit NBN EN 1992-1-1 + ANB bepalend zijn * La distance de l’axe exigée par la NBN EN 1992-1-1 + ANB est normalement déterminante. Noot: µfl = berekende axiale last in brandsituatie/ berekende weerstand van de wand bij normale temperaturen Note: µfl = charge axiale calculée en cas d’incendie/ résistance du mur calculée à des températures normales volgens/suivant NBN EN 1992-1-2: 2004
beton198 47
De brandwerendheid van de premuren kan bepaald worden door
La résistance au feu peut être déterminée par essai ou par calcul.
berekening of beproeving. Indien geen van beiden beschikbaar zijn,
Lorsque aucune des deux méthodes n’est disponible, il est permis
mag naar analogie uitgegaan worden van de waarden in onder-
de se baser par analogie sur les valeurs du tableau ci-dessous. La
staande tabel. De brandweerstand is in functie van de totale dikte
résistance au feu est fonction de l’épaisseur totale du mur et de
van de wand en de betondekking op de hoofdwapening.
l’enrobage en béton de l’armature principale.
Geluidsisolerend
Isolation acoustique
Het grote soortelijke gewicht van de betonnen wand geeft een
La masse volumique élevée du mur en béton offre une très bonne
zeer goed antwoord op de steeds vaker voorkomende vraag naar
réponse à la demande toujours plus fréquente d’une meilleure iso-
betere geluidsisolatie tussen verschillende woon- en kantooreen-
lation acoustique entre les différentes unités d’habitation et d’oc-
heden, maar ook tussen de verschillende functies binnen het-
cupation, mais aussi entre les différentes fonctions au sein d’un
zelfde gebouw. Met premuren kan gemakkelijk voldaan worden
même bâtiment. Grâce aux prémurs, on peut facilement satisfaire
aan de strengste eisen van de nieuwe akoestische norm (NBN S
aux exigences les plus strictes de la nouvelle norme acoustique
01-400-1:2008).
(NBN S 01-400-1:2008).
Thermische inert Nog een ander voordeel van het hoge
De toelaatbare betondruk van 30 kN/m² mag nooit overschreden worden.
soortelijke gewicht van de betonnen wand is de thermische inertie of grote warmte opslagcapaciteit. Deze
La pression admissible ne peut pas dépasser les 30 kN/m².
Inertie thermique L’inertie thermique ou grande capacité de stockage de la chaleur constitue un autre avantage de la masse volumique élevée du mur en béton. Cette inertie
staat garant voor een faseverschuiving in de opwarming van het
thermique est garante d’un déphasage dans le réchauffement du
gebouw. Op het warmste moment van de dag nemen de premu-
bâtiment. Au moment le plus chaud de la journée, les prémurs
ren de warmte van de ruimte op, welke door natuurlijke ventilatie
absorbent la chaleur des pièces, laquelle est libérée la nuit par la
’s nachts wordt vrijgegeven. ’s Ochtends kan het proces opnieuw
ventilation naturelle. Le matin, le processus peut recommencer.
beginnen. Door deze fazeverschuiving worden de warmtepieken
Grâce à ce déphasage, les pics de chaleur sont aplanis et le condi-
afgevlakt en wordt airconditioning overbodig.
tionnement de l’air devient superflu.
Duurzaam
Durabilité
Premuren worden in de fabriek vervaardigd, onder strenge con-
Les prémurs sont fabriqués en usine, sous contrôle strict et dans
trole en in ideale omstandigheden. Dankzij de hogere kwaliteit
des conditions idéales. Grâce à la qualité supérieure du béton pré-
van fabrieksmatig (onder gecontroleerde omstandigheden) bereid
paré en usine (dans des conditions contrôlées) et à de meilleures
beton en de betere trillingstechnieken, heeft prefab beton betere
techniques de vibration, le béton préfabriqué offre de meilleures
fysische kwaliteiten en is het minder onderhevig aan agressieve
qualités physiques et souffre moins des influences agressives de
invloeden van de omgeving.
l’environnement.
Ecologisch
Ecologique
Beton is één van de bouwproducten met de laagste CO2 uitstoot.
Le béton est un des produits de construction émettant le moins
Betonproducten worden locaal vervaardigd (kleine transportafstan-
de CO2. Les produits en béton sont fabriqués localement (peti-
den) uit locaal aanwezige grondstoffen (zand, water, grind, cement).
tes distances de transport) à partir de matières premières pré-
Bovendien zijn deze grondstoffen overvloedig en onuitputbaar aan-
sentes sur place (sable, eau, gravier, ciment) en abondance et de
wezig. En ten slotte kan beton 100% gerecycleerd worden, niet
manière inépuisable. Le béton est par ailleurs recyclable à 100%,
enkel als toepassing in onderfunderingen, maar ook als granulaat
pas seulement comme application dans les sous-fondations mais
voor het aanmaken van nieuwe betonproducten. Toxische onder-
aussi comme granulat pour la fabrication de nouveaux produits en
houd- en beschermingsproducten komen er ook niet aan te pas,
béton. Il ne nécessite pas de produits d’entretien et de protection
in al hun toepassingsvormen kennen betonproducten een lange
utilisant des produits toxiques. Les produits en béton connaissent,
levensduur zonder enige bijkomende behandeling.
sous toutes leurs formes d’application, une longue durée de vie
Dit alles maakt van premuren de ecologische oplossing voor het
sans qu’aucun traitement complémentaire ne soit nécessaire.
realiseren van scheidingswanden in al zijn toepassingen.
Les prémurs constituent donc la solution écologique pour la réalisation de tous types de murs de séparation.
Premuren in de praktijk - Prémurs en pratique
48
Afmetingen en gewicht van de elementen
Dimensions et poids des éléments
- Maximale lengte Lm: 8 m
- Longueur maximale Lm: 8 m
- Maximale hoogte Hm: 3,5 m
- Hauteur maximale Hm: 3,5 m
- Maximale dikte Dm: 40 cm
- Épaisseur maximale: 40 cm
- Minimale dikte: 19 cm
- Épaisseur minimale: 19 cm
- Minimale schildikte: 5 cm
- Épaisseur minimale des parois préfa: 5 cm
- Maximale schildikte DSm: 8 cm
- Épaisseur maximale des parois préfa: 8 cm
- Betongewicht per m (bij schildikte 5 cm): 250 kg
- Poids du béton par m2 (paroi de 5 cm): 250 kg
- Betongewicht per m2 en per cm meerdikte: 50 kg
- Poids du béton par m2 et par cm supplémentaire: 50 kg
2
Uitvoering
Exécution
Transport
Transport
Het transport van de fabriek naar de werf geschiedt met een slede
Le transport de l’usine au chantier se fait au moyen d’un chariot
of dieplader waarop de wanden vertikaal geplaatst worden. Hori-
ou d’une remorque surbaissée sur laquelle les murs sont placés à
zontaal transport op een vlakke opligger behoort eveneens tot
la verticale. Le transport horizontal sur une semi-remorque plate-
mogelijkheden.
forme est également possible.
Voorbereiding
Préparation
De betonnen vloerplaat moet voorzien zijn van koppelwapening, die
La dalle de sol en béton doit être pourvue d’une armature de rac-
zich op minstens 7 cm van de wandoppervlakte bevindt. Vooraleer
cord, qui se trouve à au moins 7 cm de la surface du mur. Avant
de wanden te plaatsen wordt hun juiste positie op de vloerplaat
de placer les murs, il faut tracer leur position exacte sur la dalle de
getraceerd, bijvoorbeeld door het plaatsen van houten juffers waar-
sol, par exemple en plaçant des madriers en bois contre lesquels
tegen de wanden uitgelijnd kunnen worden. Tegelijkertijd wordt de
les murs peuvent être alignés. Dans le même temps, la longueur
lengte van de elementen, de voegen (standaard 1 cm), de positie
des éléments, les joints (standard 1 cm), la position des portes et
van de deuren en het kennummer van de wand opgetekend. Onder-
le numéro d’ordre du mur sont marqués.
legplaatjes vangen oneffenheden in de vloer op. Indien de fabrikant
On utilise des fourreaux d’ajustement pour rattraper les inégalités
geen andere specificaties opgeeft, bedraagt de voeg tussen wand
du sol. Si le fabricant ne donne pas d’autres spécifications, le joint
en vloer 3 cm. De wanden worden op 4 plaatsen genivelleerd: onder
entre le mur et le sol est de 3 cm. Les murs sont nivelés à 4 endroits
beide schillen op 50 cm van de uiteinden van de wand).
(sous les deux faces à 50 cm des deux extrémités du mur).
Afladen Voor een vlotte levering moeten de vrachtwagens en kranen een vlotte toegang tot de werf hebben, rekening houdend met de draaicirkel van de vrachtwagen en een vrije doorrijhoogte
Met de innovatieve geïsoleerde premuur kan elke gewenste U-waarde gerealiseerd worden. Avec le prémur isolant innovant, toute valeur U souhaitée peut être réalisée.
Déchargement Pour une livraison aisée, les camions et grues doivent pouvoir accéder facilement au chantier, compte tenu du rayon de braquage du camion et d’une hauteur minimale de 4 m. Pour évi-
beton198 49
van minstens 4.00 m. Om te voorkomen dat de wanden kantelen
ter que les murs ne basculent, la base du camion doit être de
moet het standvlak voor de vrachtwagen waterpas zijn.
niveau.
Verticaal getransporteerde premuren worden afgeladen met behulp
Les prémurs transportés à la verticale sont déchargés à l’aide de
van hijskabels. Deze moeten voldoende lengte hebben, zodat de
câbles de levage. Ceux-ci doivent être suffisamment longs pour
kabels een hoek van minstens 60° vormen met de horizontale. Bij
assurer un angle d’au moins 60° avec l’horizontale. En cas d’an-
kleinere hoeken worden de spanningen in premuren te groot en
gles plus petits, les tensions dans les prémurs sont trop grandes
kan er schade optreden. Het element moet bij het takelen steeds
et peuvent causer des dégâts. L’élément doit toujours rester de
waterpas blijven.
niveau.
Het afladen van horizontaal aangeleverde elementen vergt bijzon-
Le déchargement d’éléments livrés horizontalement nécessite une
dere aandacht. Zij werden in de fabriek voorzien van transportan-
attention particulière. Des crochets de transport sont placés en
kers om de elementen vertikaal te trekken. Om beschadigingen te
usine afin de tirer les éléments à la verticale. Pour prévenir tout
voorkomen wordt een houten balkje geplaatst tussen de hijshaken
dommage, une cale en bois est placée entre les crochets de levage
en het betonnen element en waar de premuur op een eventueel
et l’élément en béton et aux endroits où le prémur repose sur un
eronder liggend element rust.
élément situé éventuellement en dessous.
Plaatsen
Pose
Alvorens de premuren over de uitstekende wapening te plaatsen,
Avant de poser les prémurs sur les armatures d’attente, ils sont
worden ze met mankracht in de juiste richting gedraaid. Eenmaal
tournés manuellement dans la bonne direction. Une fois à leur
op hun plaats worden de elementen vastgezet met twee druk- en
place, les éléments sont fixés avec deux étais. Ce n’est qu’une
trekschoren. Pas nadat de elementen zijn vastgezet en gecontro-
fois que les éléments ont été fixés et contrôlés que les crochets de
leerd worden de hijsankers verwijderd. Daarna wordt de voeg- en
levage sont enlevés. Les armatures de joint et d’angle sont ensuite
hoekwapening aangebracht en worden de uitsparingen bekist.
placées et les réservations sont coffrées.
Premuren in de praktijk - Prémurs en pratique
50
Ook de voegen vragen bijzondere aandacht. De horizontale wor-
Les joints demandent aussi une attention particulière. Les joints
den geschoord en indien nodig bekist. De verticale voegen worden
horizontaux doivent être étançonnés et, si nécessaire, coffrés. Les
bekist of opgespoten met motageschuim indien ze groter zijn dan
joints verticaux doivent être coffrés ou colmatés avec de la mous-
1 cm. De versteviging van de hoeken gebeurt met hoekijzers of
se de montage s’ils sont supérieurs à 1 cm. Le renforcement des
door het schoren met houten planken. Indien breedplaten voorzien
coins se fait à l’aide d’équerres ou d’étançons avec planches de
zijn kunnen deze op een mortelbed op de binnenschil van de pre-
bois. Si des prédalles sont prévues, celles-ci peuvent être placées
muur geplaatst worden.
sur un lit de mortier sur le prémur.
beton198 51 Goed om weten
Bon à savoir
Wanneer je de langste richting in de hoogte gebruikt, bekom je
Lorsque vous utilisez la plus grande longueur en guise de hauteur,
wanden die meer dan één bouwlaag bestrijken.
les prémurs peuvent englober plus d’un étage.
Toleranties op de afmetingen (volgens PTV212)
Tolérances dimensionsionelles (selon PTV212)
Aspect
Binnenwand-
Buitenwandelement
Aspect
element
Élément de mur
Élément de mur
intérieur
extérieur
- lengte / breedte:
± 11 mm
± 7 mm
- longueur / largeur:
± 11 mm
± 7 mm
- dikte wand:
± 7 mm
± 5 mm
- épaisseur mur:
± 7 mm
± 5 mm
- hoogte wand:
± 8 mm
± 7 mm
- hauteur mur:
± 8 mm
± 7 mm
- diagonaal:
± 11 mm
± 9 mm
- diagonale:
± 11 mm
± 9 mm
± 10 mm
± 10 mm
- enkelvoudige voorziening:
- équipement simple:
° stabiliteit
± 10 mm
± 10 mm
° stabilité
° andere
± 20 mm
± 11 mm
° autres
± 20 mm
± 11 mm
- meervoudige voorziening: ± 5 mm
± 5 mm
- équipement multiple:
± 5 mm
± 5 mm
- rechtheid:
0,005xlengte
0,005xlengte
- rectitude:
0,005xlongueur
0,005xlongueur
- kromheid:
0,002xlengte
-
- courbure:
0,002xlongueur
-
- vlakheid:
8 mm
8 mm
- planéité:
8 mm
8 mm
- haaksheid:
10 mm
10 mm
- perpendicularité:
10 mm
10 mm
De materialen
Les matériaux
- Beton v/d schil: volgens NBN B 13369 + NBN B 21-600 met
- Béton de la paroi préfabriquée: selon NBN B 13369 + NBN B
kwaliteit naar keuze en als minimum C30/37.
21-600 avec qualité au choix mais minimum C30/37.
omgevingsomstandigheden volgens behoefte.
conditions d’environnement selon besoin.
speciale cementsoorten (bijv. HSR-LA) zijn mogelijk.
ciments spéciaux (p. ex. HSR-LA) sont disponibles.
- Wapening: volgens studiebureau met een staalkwaliteit BE500.
- Armatures: selon bureau d’étude avec une qualité d’acier BE500.
samengesteld uit netten op maat van eigen fabricaat.
réalisées en treillis sur mesure et de fabrication propre.
- Hefhaken: diameter en lengte volgens afmeting en gewichten
- Crochets de levage: diamètre et longueur suivant dimensions et
van het element.
poids de l’élément.
De plannen
Les plans
De tekeningen worden uitgewerkt op basis van de plannen van
Les plans sont élaborés sur la base des plans du bureau d’étude,
het studiebureau, eventueel aangevuld met architectuurplannen.
éventuellement complétés des plans d’architecture.
Na het vochtig maken van de binnenoppervlakken van de premu-
Les faces intérieures des prémurs doivent être humidifiées avant
ren kan met het betonneren begonnen worden. Het beton wordt in
de pouvoir commencer le bétonnage. Le béton doit être coulé en
lagen van ongeveer 60 cm gestort en moet vakkundig getrild wor-
couches d’environ 60 cm et vibré dans les règles de l’art. La cou-
den. Een volgende laag mag pas gestort worden nadat de vorige
che suivante ne peut être coulée qu’une fois que la précédente a
voldoende uitgehard is. De maximaal toelaatbare betondruk is 30
suffisamment durci. La pression admissible ne peut pas dépasser
kN/m² en mag nooit overschreden worden.
les 30 kN/m².
Innovaties
Innovations
Geïsoleerde dubbele wand
Prémurs isolants
Energiezuinig bouwen wordt steeds meer een must en is een
L’économie d’énergie constitue de plus en plus souvent un must
belangrijk criterium bij de keuze van bouwmaterialen. Met de
et un critère important lors du choix des matériaux de construc-
geïsoleerde premuur, de recentste productinnovatie, wordt met
tion. Avec le prémur isolant, l’innovation la plus récente, un confort
één prefab element een normaal of hoog thermisch en akoestisch
thermique et acoustique normal ou élevé est atteint à l’aide d’un
comfort bereikt. Daardoor wint men nog meer aan snelheid en effi-
seul élément préfabriqué. Il constitue aussi un gain en vitesse et en
ciëntie op de bouwwerf.
efficacité sur le chantier de construction.
Premuren in de praktijk - Prémurs en pratique
52
Aan de binnenzijde van de dubbele wand wordt tegen één van de
La couche d’isolant est posée préalablement en usine contre l’une
schillen de isolatielaag vooraf aangebracht in de fabriek. In functie van
des faces intérieures du prémur. En fonction de l’application, l’es-
de toepassing is de ruimte tussen de wanden al dan niet volledig met
pace entre les murs est rempli complètement ou non d’isolant.
isolatie gevuld. De eventueel overblijvende vrije ruimte wordt op de
L’éventuel espace libre restant est comblé avec du béton sur le
werf volgestort met beton. Toepassingen voor het nieuwe systeem
chantier. Le nouveau système peut être utilisé partout: caves,
zijn overal te vinden: kelders, gevelelementen, geïsoleerde binnen-
éléments de façade, parois intérieures isolées … En jouant avec
wanden… Door te spelen met de dikte van de isolatielaag (minstens
l’épaisseur de la couche d’isolation (au moins 3 cm), on obtient la
3 cm) kan elke gewenste en vereiste U-waarde worden behaald.
valeur U souhaitée et exigée.
De innovatiestudie en testfase van de geïsoleerde dubbele wand
L’étude d’innovation et la phase de test du prémur isolant ont été
werd in samenwerking met het WTCB uitgevoerd.
réalisées en collaboration avec le CSTC.
Lastenboektekst
Texte du cahier des charges
Volledige informatie over de premuren is beschikbaar op de web-
Des informations complètes sur les prémurs sont disponibles sur
site van FEBrEdal (www.febredal.be). Hier is een downloadbare
le site web de FEBrEdal (www.febredal.be). Vous y trouverez une
versie van de nieuwe brochure klaar en vindt u een lijst van fabri-
version téléchargeable de la nouvelle brochure ainsi qu’une liste
kanten van premuren.
des fabricants de prémurs.
FEBrEdal stelde ook een voorbeeldlastenboektekst voor de voor-
FEBrEdal a également rédigé un cahier des charges type pour le
schrijver op. Deze is opgenomen in de brochure, maar kan ook
prescripteur. Celui-ci figure dans la brochure mais peut aussi être
gedownload worden in de sectie publicaties van www.febredal.be.
téléchargé dans la section Publications de www.febredal.be. (JM)
! ! W U AU E I N UVE NO
STOP MET ISOLEREN ! ARRÊTEZ D’ISOLER ! (FÕTPMFFSEF EVCCFMF XBOEFO VOJFL �O JOOPWBUJFG JO BMMF PQ[JDIUFO 1S�NVST JTPMBOUT VO TZTUÒNF JOOPWBOU VOJRVF Normaal of hoog thermisch en akoestisch comfort met ÊÊn prefab ruwbouwelement. Un ÊlÊment de construction brut prÊfabriquÊ avec le confort d’une isolation thermique et acoustique normale ou ÊlevÊe.
SNJRVFT F I U T U O FOU F QP t 1BT E QPT� QS�BMBCMFN OU t *TPMB F TJO FO V JRVF PN t (FF t &DPO CMBHF TJNQMF O LPVEF N F BVY CSVH t *TPMB t "TTF F Ü OJUJPOT HSÉD UJF WPPSB HFO OT E G B JO E t .PJ U�T MJTTFT F GBCSJFL BOHFCSBDIU OF Y DÙ t ,PTU EFV OTUSVDUJPO QMVT Ü FOCFTQB DP SFO t &FOW t 6OF PVEJHF N E P t .JO EFS BGXF OUBHF SL UXF F HMBEEF JOH EBOL[JK [JK t 4MBO LFS CPVX EFO FO Vraag uw info brochure Demandez votre brochure d’information
KERKSTOEL 2000+ NV/SA Industrieweg 11 B-2280 Grobbendonk T: 014 50 00 31 F: 014 50 15 73 info@kerkstoel.be www.kerkstoel.be
Vrijwillige
CEmarkering: een duidelijk onderscheid
54
kwaliteitsmerken en
volontaires et le marquage CE: clairement différents
Les marques de qualité
D
e prefab betonindustrie volgt nauwgezet de Europese normen die de CE-markering oplegt. Daarnaast laten heel wat
fabrikanten hun producten vrijwillig certificeren. Klanten kunnen
L
’industrie du béton préfabriqué suit de près la normalisation européenne qui fixe le marquage CE. De plus, beaucoup de
fabricants font certifier leur produits de manière volontaire. Les
dus zeker zijn van producten van de hoogste kwaliteit. Maar wat
clients peuvent donc être certains de la grande qualité des pro-
is nu precies het verschil tussen vrijwillige kwaliteitsmerken en CE-
duits. Mais quelle est la différence entre un marquage de qualité
markering? Deze bijdrage van Probeton licht dit toe.
volontaire et le marquage CE? Probeton clarifie la situation.
In toepassing van de Europese Bouwproductenrichtlijn (BPR) kwa-
En application de la Directive Européenne pour les produits de
men in de afgelopen jaren een groot aantal geharmoniseerde Euro-
construction (DPC), de nombreuses normes européennes harmo-
pese normen voor bouwproducten tot stand. Door de komst van
nisées ont vu le jour ces dernières années. Par conséquent, les
die normen moeten bouwproducten die tot het domein van deze
produits de construction appartenant au domaine d’application de
normen behoren met CE-markering op de markt gebracht wor-
ces normes, y compris un nombre croissant de produits en béton,
den, zo ook een toenemend aantal betonproducten. Vele van deze
doivent être mis sur le marché avec le marquage CE. Nombre de
betonproducten zijn sinds jaren gecertificeerd onder het BENOR-
ces produits en béton sont certifiés depuis des années sous la
merk.
marque BENOR.
De vrijwillige kwaliteitsmerken
Les marques de qualité volontaires
Net als ATG, is BENOR een vrijwillig kwaliteitsmerk waarbij
Les marques volontaires BENOR et ATG sont toujours soumises
steeds een onafhankelijke derde partij (‘third party’) betrokken is.
à l’intervention d’une partie indépendante (‘tierce partie’) et dans le
In het geval van ATG gaat het merk steeds samen met de Techni-
cas de l’ATG, la marque est toujours liée à l’Agrément Technique
sche Goedkeuring zelf (zie verder).
lui-même (voir plus loin).
BENOR en ATG worden in het kader van de Belgische bouwwet-
BENOR et ATG ne sont pas imposées par la législation belge en
geving niet opgelegd. Ze zijn het resultaat van een samenwerking
matière de construction. Elles sont le produit d’une collaboration
tussen alle partijen in de bouw en ondersteunen de toepassing van
entre toutes les parties du secteur de la construction et participent
de regels van de kunst en de kwaliteitsbeheersing van het bouw-
à l’application des règles de l’art et la maîtrise de la qualité du pro-
proces.
cessus de construction.
BENOR en ATG kunnen gebruikt worden voor verwijzing in bestek-
BENOR et ATG peuvent être utilisées comme référence dans
ken en langs contractuele weg opgelegd worden. In de bestekken
les cahiers de charges ou être imposées contractuellement. Les
voor openbare bouwwerken mag naar BENOR of ATG verwezen
cahiers de charges pour les maîtres d’ouvrage publics peuvent
worden als ook andere, evenwaardige merken en kwaliteitsverkla-
référer à BENOR ou ATG à condition que d’autres marques et
ringen aanvaard worden en de verwijzing geen handelsbelemme-
déclarations de qualité équivalentes soient acceptées et que cette
ring betekent.
référence ne constitue pas une barrière commerciale.
Dankzij het groeiend kwaliteitsbewustzijn in de bouw neemt het
BENOR et ATG connaissent un succès grandissant car tout le sec-
succes van BENOR en ATG toe. Zowel voor de bouwheer als de
teur de la construction est de plus en plus concerné par la qualité.
ontwerper en aannemer vormen deze merken een betrouwbare
Le maître d’ouvrage, l’auteur de projet et l’entrepreneur trouvent
bevestiging van de geschiktheid van een bouwproduct of -systeem
tous en ces marques une confirmation fiable de l’aptitude d’un
voor welbepaalde toepassingen, van de overeenstemming van een
produit ou système pour une application spécifique, de la confor-
beton198 55
bouwproduct met de voorschriften en van het bereiken van een
mité d’un produit aux prescriptions et de l’obtention du niveau de
gewenst kwaliteitspeil.
qualité souhaité.
Benor
Benor
Het BENOR-merk geeft aan dat een bouwproduct overeenkom-
La marque BENOR atteste qu’un produit est conforme à des nor-
stig is met de Europese of Belgische normen (NBN EN of NBN)
mes européennes ou belges (NBN EN ou NBN) ou à un docu-
of een daarvan afgeleid normatief document dat Technische Voor-
ment normatif basé sur celles-ci, appelé Prescriptions Techni-
schriften (PTV) genoemd wordt.
ques (PTV).
Het BENOR-merk dekt steeds alle relevante productkenmerken
La marque BENOR couvre systématiquement toutes les caractéristi-
af en de verklaarde prestaties van die kenmerken zijn in overeen-
ques pertinentes des produits. Leurs performances déclarées répon-
stemming met de kwaliteitsverwachtingen in de Belgische bouw.
dent aux attentes de qualité du secteur belge de la construction.
Het BENOR-merk is eigendom van het Bureau voor Normalisatie
La marque BENOR est la propriété du Bureau de Normalisation
(NBN). Het beheer en de organisatie van de certificatie worden
(NBN). La gestion et l’organisation de la certification sont toutefois
evenwel toevertrouwd aan bekwame sectorale instellingen, die
confiées à des organismes sectoriels compétents, qui organisent
daarvoor een structuur organiseren die gebaseerd is op consen-
à cet effet une structure basée sur le consensus réunissant toutes
sus en waarin alle belanghebbenden partijen verenigd zijn.
les parties intéressées.
De BENOR-vergunning voor een bouwproduct is steeds gesteund
La licence BENOR des produits de construction est toujours
op productcertificatie. Deze certificatie houdt in dat:
basée sur une certification des produits. Cela signifie que:
- de fabrikant de doorlopende overeenkomstigheid van zijn pro-
- le fabricant garantit la continuité de la conformité de son produit
duct waarborgt op basis van industriële zelfcontrole;
sur base d’un autocontrôle industriel;
- de certificatie-instelling op basis van een periodieke externe
- l’organisme de certification confirme sur base d’un contrôle
controle bevestigt dat er een voldoende mate van vertrouwen is
externe périodique l’existence d’un niveau de confiance suffisant
dat de fabrikant in staat is de overeenkomstigheid van zijn product
dans l’aptitude du fabricant à garantir la conformité de son produit
te waarborgen. Het bewijs daarvan wordt gegeven door de afleve-
et en apporte la preuve par la délivrance d’un certificat BENOR de
ring van een BENOR-productcertificaat.
conformité du produit.
Tijdens de periodieke externe controle worden de geldigheid en
Le contrôle externe périodique sert à vérifier la fiabilité de l’auto-
betrouwbaarheid van de zelfcontrole nagegaan en worden mon-
contrôle et à effectuer des échantillonnages en vue de réaliser des
sternemingen verricht voor het uitvoeren de van controleproe-
essais de contrôle.
ven. Le contenu et l’organisation de l’autocontrôle industriel du fabriDe inhoud en organisatie van de industriële zelfcontrole van de
cant et du contrôle externe et des essais sont décrits dans des
fabrikant en van de externe controle en proeven worden beschre-
règlements BENOR.
ven in BENOR-reglementen. La gestion sectorielle et l’organisation de la marque BENOR dans Het sectoraal beheer en de organisatie van het BENOR-merk in de
l’industrie du béton ont été confiées à l’ asbl PROBETON.
betonindustrie zijn toevertrouwd aan de vzw PROBETON. Comme les produits en béton se situent de plus en plus dans la Aangezien betonproducten zich mede ingevolge de Europese nor-
sphère de normalisation, en raison notamment de la normalisation
malisatie, steeds meer in de normalisatiesfeer situeren, is voor vele
européenne, la marque BENOR est opérationnelle pour beaucoup
van deze producten het BENOR-merk operationeel.
de ces produits.
Voor betonproducten worden de Europese normen (NBN EN) ver-
Pour les produits en béton, les normes européennes (NBN EN)
volledigd met nationale aanvullingen of toepassingsnormen in de
sont complétées de compléments nationaux ou normes d’applica-
reeks NBN B 21 die aanvullende kwalitatieve bepalingen, prestatie-
tion dans la série NBN B 21, qui comportent des dispositions qua-
eisen en toepassingsvoorschriften bevatten. Zij vormen gezamen-
litatives complémentaires, des exigences de performances et des
lijk de technische grondslag voor het BENOR-merk.
prescriptions d’application. Ces normes constituent conjointement la base technique de la marque BENOR.
Vrijwillige kwaliteitsmerken - Les marques de qualité volontaires
56
ATG
ATG
De Technische Goedkeuring (ATG) is een gunstige beoordeling
L’Agrément Technique (ATG) est une évaluation favorable d’un
van een bouwproduct of -systeem van één fabrikant dat meestal
produit ou système de construction d’un fabricant, généralement
voor een welbepaalde toepassing bestemd is. Ze omvat een vol-
destiné à une application bien précise. Il comporte une description
ledige product- of systeembeschrijving, met inbegrip van de tech-
complète du produit ou du système, y compris les propriétés tech-
nische eigenschappen en hun prestaties.
niques et leurs performances.
Een ATG is een soort geïndividualiseerde norm voor producten
Un ATG est similaire à une norme individualisée pour des produits
waarvoor geen collectieve normalisatie voorhanden is (bv. inno-
qui ne font pas l’objet d’une normalisation collective (p. ex. des
vatieve producten). Een product kan uit meerdere componenten
produits innovants). Ces produits peuvent être constitués de plu-
bestaan of een bouwsysteem vormen. Een ATG wordt meestal
sieurs composants ou former un système de construction. L’ATG
afgeleverd op basis van een Goedkeuringsleidraad die een
est généralement délivré en référence à un Guide d’Agrément qui
gemeenschappelijke beoordelingsbasis vormt voor bouwproduc-
constitue une base d’évaluation commune pour des produits de
ten in het zelfde toepassingsdomein.
construction appartenant à un même domaine d’application.
Het ATG-merk geeft aan dat een bouwproduct het voorwerp uit-
La marque ATG indique qu’un produit de construction fait l’objet
maakt van een ATG en daarmee overeenkomstig is. Een ATG bevat
d’un ATG auquel il est conforme. L’ATG comporte également un
ook een certificatieluik waarvan de inhoud en draagwijdte in de
volet de certification dont le contenu et la portée sont repris dans
ATG zelf aangegeven worden. Het certificatieluik is meestal op
l’ATG lui-même. Le volet de certification est généralement basé
productcertificatie gesteund. Ook andere certificatievormen of
sur une certification des produits. D’autres formes de certifica-
een combinatie van meerdere certificatievormen zijn mogelijk, bv.
tion ou une combinaison de plusieurs formes de certification sont
indien uitvoeringstechnieken of uitvoerders de overeenkomstigheid
possibles, p. ex. si les techniques d’exécution ou les exécutants
van het product zelf beïnvloeden.
risquent d’influencer la conformité du produit.
De Technische Goedkeuring en het ATG-merk worden beheerd
L’Agrément Technique et la marque ATG sont gérés et orga-
en georganiseerd door de Belgische Unie voor technische
nisés par l’Union belge pour l’agrément technique dans la
goedkeuring in de bouw (BUtgb) die voor de uitvoering van het
construction (UBAtc) qui fait appel à des organismes de cer-
certificatieluik beroep doet op deskundige certificatie-instellin-
tification spécialisés pour l’exécution du volet de certification.
gen. Deze kunnen op hun beurt, zoals voor het BENOR-merk, de
Comme dans le cas de la marque BENOR, ceux-ci sont autorisés
uitvoering van de externe controle en proeven toewijzen aan keu-
à confier le contrôle externe à des organismes d’inspection et les
ringsinstellingen en beproevingslaboratoria.
essais à des laboratoires d’essai.
De inhoud en organisatie van de typebeproeving en productiecon-
Le contenu et l’organisation des essais de type, du contrôle de
trole door de fabrikant en van de externe controle en proeven wor-
production par le fabricant et du contrôle et des essais externes
den beschreven in een ATG-overeenkomst tussen de fabrikant en
sont décrits dans une convention ATG entre le fabricant et l’or-
Roadshow
Roadshow
Op de markt zijn veel misverstanden ontstaan over de draag-
De nombreux malentendus ont surgi sur le marché quant à la
wijdte van de CE-markering en het nut en de meerwaarde van
portée du marquage CE et l’utilité et la valeur ajoutée des mar-
de vrijwillige kwaliteitsmerken zoals het BENOR-merk. Onlangs
ques de qualité volontaires comme la marque BENOR. Le CSTC
werden daarom door het WTCB en FOD Economie in alle pro-
et le SPF Economie ont organisé récemment des “road shows”
vincies van het land “road shows” georganiseerd om aangaande
à travers tout le pays pour clarifier ce que signifient exactement
de CE-markering en de vrijwillige kwaliteitsmerken BENOR en
le marquage CE et les marques volontaires BENOR et ATG.
ATG duiding te geven. Dit initiatief liep met de medewerking van
Le BUCP a participé à cette initiative. Le BUCP regroupe les orga-
BUCP die de Belgische certificatie-instellingen, keuringsinstellin-
nismes de certification, les organismes d’inspection et les labo-
gen en beproevingslaboratoria verenigt die in het kader van de
ratoires d’essai belges agissant comme parties indépendantes
CE-markering, BENOR en ATG als externe onafhankelijke partijen
externes dans le cadre du marquage CE, de BENOR et de l’ATG.
optreden. BUCP verspreidde bij die gelegenheid ook een folder
A cette occasion, le BUCP a également diffusé une brochure qui
waarin een en ander in zijn juiste context geplaatst wordt. Deze
replace tous les éléments dans leur juste contexte. Le présent
bijdrage is grotendeels aan deze folder ontnomen.
article est principalement basé sur cette brochure.
beton198 57
de certificatie-instelling. Deze overeenkomsten worden opgemaakt
ganisme de certification. Ces conventions sont établies conformé-
in overeenstemming met ATG-certificatiereglementen.
ment aux règlements de certification ATG.
Aangezien vele betonproducten het voorwerp van normen uitma-
Etant donné que de nombreux produits en béton sont couverts par
ken, is het ATG-domein voor deze producten zeer beperkt.
des normes, le domaine ATG pour ces produits est très limité.
De reglementaire CE-markering
Le marquage CE réglementaire
De CE-markering is een wettelijke markering in toepassing van
Le marquage CE est un marquage légal imposé par la Direc-
de Europese Bouwproductenrichtlijn (BPR). De CE-markering
tive européenne pour les produits de construction (DPC). Il ne
dient niet voorgeschreven te worden, maar is een wettelijke ver-
doit pas être prescrit, car il constitue une obligation légale pour le
plichting voor de fabrikant.
fabricant.
De BPR heeft tot doel het vrij verkeer van bouwproducten op de
La DPC a pour objectif d’assurer la libre circulation des produits
Europese markt te verwezenlijken door harmonisering van de tech-
de construction sur le marché européen par l’harmonisation des
nische eisen voor producten inzake veiligheid en gezondheid, uit-
exigences techniques de sécurité et de santé relatives aux pro-
gaande van een synthese van de bouwregelgevingen van de EU-
duits, en faisant la synthèse des réglementations en vigueur dans
lidstaten.
les états-membres de l’UE.
De onder de CE-markering verklaarde prestaties laten toe vast te
Les performances déclarées sous le marquage CE permettent
stellen of het bouwproduct voldoet aan de eisen die in de bouwre-
de vérifier si le produit répond aux exigences fixées dans la régle-
gelgeving vastgelegd zijn om het product toe te laten op de markt
mentation pour pouvoir être mis sur le marché de l’état-membre
van de betreffende lidstaat.
concerné.
FUNDAMENTELE VOORSCHRIFTEN (bouwwerken) / EXIGENCES ESSENTIELLES (ouvrages)
TECHNISCHE KARAKTERISTIEKEN (product) / CARACTERISTIQUES TECHNIQUES (produit)
ATTESTERING VAN OVEREENKOMSTIGHEID / ATTESTATION DE CONFORMITE
1. Mehcanische weerstand en stabiliteit / Résistance mécanique et stabilité 2. Veiligheid bij brand / Sécurité en cas d’incendie 3. Hygiene, gezondheid en milieu / Hygiène, santé et environnement 4. Gebruiksveiligheid / Sécurité d’utilisation 5. Bescherming tegen lawaai / Protection contre le bruit 6. Energiebesparing en isolatie / Economie d’énergie et isolation 7. Duurzaamheid / Durabilité
Geharmoniseerd deel van de EN (1) Partie harmonisée de la norme EN (1)
Verplichte CE markering (3) Marquage CE obligatoire (3)
Vrijwillig deel van de EN (1, 2) / Partie volontaire de la norme EN (1, 2)
Vrijwillige markering: bijvoorbeeld certificatie van het product (BENOR) / Marquage volontaire: par exemple certification de produit (Benor)
Andere voorschriften voor gebruiksgeschiktheid / Autres prescriptions d’aptitude à l’emploi
De vrijwillige certificering kan eveneens betrekking hebben op de eigenschappen van het geharmoniseerde deel op basis van attesteringswijzen die verschillend zijn van diegene voorzien in de Richtlijn (2) / La certification volontaire peut aussi couvrir les caractéristiques de la partie harmonisée sur des modes d’attestation différents de ceux prévus par la Directive (2)
(1) Of van de Europese technische goedkeuring Ou de l’Agrément Technique Européen (2) Een Europese norm (EN) voor een product dat bijdraagt tot een fundamenteel voorschrift van een bouwwerk kan uit twee delen bestaan: een verplicht deel, “geharmoniseerd” genaamd, dat dient gerespecteerd te worden wil men het product op de markt brengen, voorzien van de CE markering, en een zogenaamd “vrijwillig deel”, waaraan de fabrikant zich onderwerpt indien hij dit wenst of indien de klant dit eist. Een Europese norm (zowel het geharmoniseerde als het vrijwillig deel) vervangt automatisch alle delen betreffende hetzelfde onderwerp in de overeenkomstige Belgische normen. In een Belgische norm kunnen geen voorschriften voorkomen die afwijken van de Europese. Une norme européenne (EN) pour un produit contribuant à une exigence essentielle d’un ouvrage peut avoir deux parties: celle obigatoire, dite ‘harmonisée’ dont le respect conditionne la mise du produit sur le marché ainsi que l’apposition du marquage CE, et celle dite ‘volontaire’, à laquelle l’industriel pourra se soumettre s’il le souhaite ou si le client l’exige. Une norme européenne (parties harmonisée et volontaire) remplace automatiquement toutes les parties des normes belges correspondantes dédiées au même sujet. (3) Annex III van de Richtlijn beschrijft 4 attesteringsniveaus van overeenkomstigheid. De keuze van een van deze niveaus gebeurt soor stemming van de Lidstaten: productcertificatie (1+of 1) of verklaring van de fabrikant (2+, 2, 3 of 4) L’annexe III de la Directive décrit quatre niveaux d’attestation de conformité. Le choix d’un de ces niveaux se fait voter pas vote des Etats membres: certification (1+ ou 1) ou déclaration du fabricant (2+, 2, 3 ou 4)
Vrijwillige kwaliteitsmerken - Les marques de qualité volontaires
58
De CE-markering is geen kwaliteitsmerk in de zin van BENOR
Le marquage CE n’est pas une marque de qualité au sens de
en ATG en is geen wettelijke vrijgeleide voor gebruik van een pro-
BENOR et ATG et ne constitue pas un sauf-conduit légal pour l’uti-
duct in een specifieke toepassing.
lisation d’un produit dans un cas d’application spécifique.
De CE-markering is van toepassing van zodra voor een product
Le marquage CE s’applique à un produit dès qu’une spécification
een Europese technische specificatie beschikbaar is, hetzij onder
technique européenne est disponible, soit sous la forme d’une
de vorm van een geharmoniseerde Europese norm (hEN) uitge-
norme européenne harmonisée (hEN) élaborée sous mandat de
werkt onder mandaat van de Europese Commissie, hetzij onder de
la Commission européenne, soit sous la forme d’un Agrément
vorm van een Europese technische goedkeuring (ETA) opgesteld
Technique européen (ETA) établi à la demande du fabricant inté-
op vraag van de geïnteresseerde fabrikant. Deze Europese tech-
ressé. Les spécifications techniques européennes définissent les
nische specificaties definiëren de ‘geharmoniseerde’ kenmerken
caractéristiques ‘harmonisées’ pertinentes pour que les produits
die relevant zijn met betrekking tot het voldoen van de producten
répondent aux exigences réglementaires posées aux ouvrages de
aan de reglementaire eisen die in de lidstaten aan de bouwwerken
construction par les états-membres en matière de sécurité et de
worden gesteld inzake veiligheid en gezondheid van de burgers
santé des citoyens utilisant ces ouvrages. Ces exigences sont
die van de bouwwerken gebruik maken. Die eisen worden in de
appelées ‘exigences essentielles’ dans la DPC.
BPR de ‘fundamentele voorschriften’ genoemd. Onder de CE-markering moeten dus de productkenmerken en
Sous le marquage CE, il convient donc de déclarer les caractéris-
hun prestaties verklaard worden die uit oogpunt van veiligheid en
tiques des produits et leurs performances nécessaires du point de
gezondheid noodzakelijk zijn. Indien voor een productkenmerk
vue de la sécurité et de la santé. Si la spécification technique harmo-
in de geharmoniseerde technische specificatie of in de nationale
nisée ou la réglementation nationale n’impose pas de performance
regelgeving geen minimale prestatie wordt opgelegd, dient onder
minimale pour une caractéristique du produit, il ne faut pas déclarer
de CE-markering ook geen prestatie verklaard te worden. Vooral
de performance pour cette caractéristique sous le marquage CE.
in hEN ontbreken vaak minimumprestaties. Aangezien in sommige
Les hEN n’imposent pas souvent de performances minimales. Etant
lidstaten, ondermeer in België, de bouwregelgeving minimaal is,
donné que dans certains états-membres, dont la Belgique, la régle-
kan de betekenis van de CE-markering er vrij beperkt zijn.
mentation en matière de construction est minimale, le marquage CE y a parfois une signification très limitée.
ATTESTERINGSSYSTEEM / SYSTEME D‘ATTESTATION
1+
1
2
2+
3
4
X -
X -
X X
X X
X
X
CI / OC
CI / OC
P
P
BL / OC
P P
Elementen / Eléments Productcertificatie / Certification produit Certificatie FPC1 / Certification CPU1 Producentenverklaring / Déclaration producteur
Taken / Tâches Typeproeven / Essais type Proeven op monsters / Essais sur échantillons •
Productie / Production
P
P
P
P
P
•
Markt / Marché
CI / OC
CI / OC
-
-
-
-
•
Fabriek2 / Usine2
CI / OC
-
-
-
-
-
FPC1 / CPU1 •
Doorlopende toepassing / Application continue
P
P
P
P
P
P
•
Initiële keuring / Inspection initiale
CI / OC
CI / OC
CI / OC
CI / OC
-
-
•
Periodiek toezicht / Vérification périodique
CI / OC
CI / OC
-
CI / OC
-
-
(1) (2)
fabrieksproductiecontrole (met inbegrip van systeemaspecten), in het Benor-jargon ‘industriële zelfcontrole’ (IZC) genoemd Controle de production en usine (aspects système inclus), appelé ‘autocontrôle industriel’ (ACI) dans le contexte Benor in het Benor-jargon ‘controleproeven’ genoemd Appelé ‘essais de contrôle’ dans le contexte Benor
CI genotificeerde certificeringsinstelling OC Organisme de certification notifié BL genotificeerd beproevingslaboratorium CL Laboratoire d’essai notifié P producent P producteur
beton198 59
BENOR en ATG certificeren de overeenkomstigheid van de bouw-
BENOR et ATG certifient la conformité des produits de construc-
producten met de eisen die noodzakelijk zijn om bij de realisatie
tion aux exigences nécessaires pour atteindre le niveau de qualité
van bouwwerken aan het gewenste kwaliteitsniveau te voldoen.
souhaité lors de la réalisation des ouvrages de construction.
De reglementaire CE-markering attesteert de overeenstemming
Le marquage CE réglementaire atteste de la conformité des pro-
van de bouwproducten met de bouwregelgeving inzake veiligheid
duits de construction à la réglementation sur la bâtisse en matière
en gezondheid van de EU-lidstaat waar het product op de markt
de sécurité et de santé dans l’état-membre de l’UE où le produit
wordt gebracht.
est mis sur le marché.
De CE-markering wordt naargelang van het risico van het pro-
Le marquage CE s’appuie sur sept systèmes d’attestation de
duct in relatie tot veiligheid en gezondheid, ondersteund door
conformité en fonction du risque inhérent au produit en matière de
zeven systemen van verklaring van overeenstemming. De BPR
sécurité et de santé. La DPC impose de choisir le système com-
bepaalt dat voor elk bouwproduct het minst belastend ‘veiligheids-
patible avec la sécurité le moins onéreux pour chaque produit de
conforme’ systeem moet gekozen worden. Dit heeft tot gevolg dat
construction. Par voie de conséquence, le marquage CE, dans de
de CE-markering in veel gevallen niet ondersteund wordt door
nombreux cas, ne s’appuie pas sur une certification des pro-
een productcertificatie (enkel systemen 1+ en 1), maar louter
duits (uniquement systèmes 1+ et 1), mais uniquement sur une
door een conformiteitsverklaring van de fabrikant (systemen 3 en
déclaration de conformité du fabricant (systèmes 3 et 4), le cas
4), desgevallend aangevuld door een certificatie van de fabrieks-
échéant complétée d’une certification du contrôle de production
controle (systemen 2+ en 2), of de verplichting tot eenmalige type-
en usine (systèmes 2+ et 2), ou de l’obligation d’essais de type
beproeving van monsters in een extern laboratorium (systeem 3).
uniques sur échantillons dans un laboratoire externe (système 3).
Zelfs indien sprake is van certificatie is de tussenkomst van een
Même s’il est question de certification, l’intervention d’un organis-
daartoe genotificeerde certificatie-instelling beperkt in vergelijking
me de certification notifié est limitée par rapport aux usages dans
tot wat gebruikelijk is in het kader van de vrijwillige merken.
le cadre des marques volontaires.
De CE-markering is reeds voor een groot aantal betonproducten
Le marquage CE est déjà en vigueur pour de nombreux produits
van toepassing. Voor betonnen bouwelementen geldt meestal het
en béton. Le système 2+ est généralement d’application pour les
systeem 2+, voor de andere betonproducten meestal het systeem
éléments structurels en béton et le système 4 pour les autres pro-
4. In uitzonderlijke gevallen is het systeem 1 of 3 van toepassing.
duits en béton. Dans des cas exceptionnels, le système 1 ou 3
Ook voor betonproducten is productcertificatie onder de CE-mar-
s’applique. La certification produits sous le marquage CE est donc
kering dus zeldzaam.
rare pour les produits en béton également.
In vele geharmoniseerde Europese normen voor betonproducten
Dans de nombreuses normes harmonisées européennes pour les
wordt het bepalen van prestatie-eisen overgelaten aan het nati-
produits en béton, la détermination des exigences de performances
onaal niveau. Indien deze normen al prestatie-eisen of -klassen
est laissée au niveau national. Si ces normes mentionnent déjà des
vermelden, hebben ze vaak betrekking op niet-geharmoniseerde
exigences ou des classes de performances, elles portent souvent
kenmerken die dus niet onder de CE-markering vallen. Maat-
sur des caractéristiques non harmonisées qui ne tombent donc pas
toleranties die geen betrekking hebben op stabiliteitsaspecten
sous le marquage CE. Les tolérances dimensionnelles qui n’ont pas
en aspectkenmerken van betonproducten vallen systematisch
trait aux aspects de stabilité ainsi que les caractéristiques d’aspect
buiten de CE-markering. Voor bepaalde betonproducten (b.v.
des produits en béton tombent systématiquement en dehors du
bestratingsproducten) is dat ook het geval voor diverse andere
marquage CE. Pour certains produits en béton (p. ex. les produits
productkenmerken die voor de gebruiker relevant zijn naar kwa-
routiers), il en va de même pour diverses autres caractéristiques pro-
liteit toe.
duits pertinentes pour l’utilisateur au niveau de la qualité.
Meer info
Plus d’infos
Voor meer details over het BENOR-merk, de ATG en de CE-marke-
Plus de détails sur la marque BENOR, l’ATG et le marquage CE
ring voor bouwproducten: www.bucp.be.
pour les produits de construction peuvent être obtenus sur ou via
Voor een overzicht van de BENOR-betonproducten en hun vergun-
le site www.bucp.be.
ninghouders: www.probeton.be.
Pour un aperçu des produits en béton BENOR et leurs licenciés, consultez le site www.probeton.be. (AO, Probeton)
News
beton198 61
Ebema lanceert een veilige bermverharding
Ebema lance un revêtement sûr pour les accotements
Grasbetontegels worden meer en meer gebruikt omwille van hun
Les dalles de gazon sont de plus en plus utilisées en raison de leur
milieuvriendelijk karakter. Ze combineren stevigheid en water-
caractère écologique. Elles allient solidité et perméabilité dans un
doorlatendheid met het groen van de natuur. Vaak worden ze ook
environnement naturel. Souvent, elles sont aussi utilisées par élar-
aangewend voor de verbreding van wegen of de versteviging van
gir des routes ou renforcer des berges. Pour cet usage spécifique,
bermen. Voor dit specifiek gebruik bracht Ebema de nieuwe Gras-
Ebema a lancé sur le marché la nouvelle Graspas-SV-tegel®.
pas-SV-tegel® op de markt. De par sa forme, la dalle Graspas-SV-tegel® est adaptée aux exiDe Graspas-SV-tegel® is qua vormgeving aangepast aan de ver-
gences désormais plus strictes dans le domaine de la sécurité rou-
strengde eisen aangaande verkeersveiligheid. Om de stabiliteit van
tière. Pour accroître sa stabilité, la dalle a été pourvue d’une face
de tegel te vergroten, is hij voorzien van een rechte zijde die perfect
droite qui permet une connexion parfaite avec la route. De plus, le
aansluit op de aangrenzende weg. Daarnaast zorgt de inhaakbare
raccordement par tenons accrochables assure un ensemble plus
nokkensluiting voor een sterker geheel en vermindert dit de kans
solide et réduit les risques d’affaissement ou de glissement. En
op verzakken of verschuiven. Verder blijven automobilisten die op
outre, comme la face extérieure est pourvue d’une arête en biseau,
de onverharde berm zouden terecht komen door de afgeschuinde
les voitures qui rouleraient sur l’accotement non revêtu ne risquent
nok aan de buitenzijde niet meer met de wielen achter de tegels
plus d’avoir leurs roues bloquées à côté des dalles.
vasthaken. Grâce aux orifices coniques, la dalle Graspas-SV-tegel® de EbeDoor gebruik te maken van ronde konische gaten is de Graspas-
ma est jusqu’à 50% plus résistante que la dalle de gazon en béton
SV-tegel® van Ebema tot 50% sterker dan de klassieke grasbeton-
classique. Le risque de fendage est ainsi ramené à un minimum.
tegel. Hierdoor wordt de kans op breuk tot een minimum herleid. Enfin, la dalle Graspas-SV-tegel® est pourvue de sillons en v qui Tenslotte is de Graspas-SV-tegel® voorzien van v-vormige groe-
sont disposés transversalement au sens de roulage pour garantir
ven die dwars op de rijrichting liggen om een snelle afvoer van het
une évacuation rapide de l’eau de pluie. Lorsqu’un automobiliste
regenwater te garanderen. Bij het berijden ervan zorgt het roffelge-
roule sur ces dalles, celles-ci produisent un bruit et exerce un cer-
luid ook voor een zeker snelheidsremmend effect.
tain effet ralentisseur de vitesse.
Ebema beoogt met dit nieuwe gamma een verhoogde wegveilig-
Avec cette nouvelle gamme de dalles, Ebema entend contribuer à
heid, specifiek op gebied van wegverbreding, en dit op een milieu-
l’amélioration de la sécurité routière, en misant spécifiquement sur un
vriendelijke en economische wijze.
élargissement des routes de manière écologique et économique. www.ebema.com
Concrete Garden op Interieur 2008
Concrete Garden à Interieur 2008
Voor zijn editie 2008, die van 17 tot 26 oktober in Kortrijk plaats had,
Pour son édition 2008, qui s’est tenue du 17 au 26 octobre à Cour-
voorzag Interieur ook een Concrete Garden: een buitenruimte die
trai, Interieur mettait en scène un Concrete Garden: un espace
dienst deed als rokers- en vrijetijdszone. De Concrete Garden was
extérieur faisant office de zone détente et de zone fumeurs. Le
eveneens de uitgelezen gelegenheid om de mogelijkheden van beton
Concrete Garden constituait ainsi l’occasion rêvée d’exposer d’une
News
62
op een vernieuwende manier ten toon te stellen en de bezoekers ken-
manière innovante les possibilités du béton et de faire découvrir
nis te laten maken met een aantal unieke betonnen zitbanken.
aux visiteurs un certain nombre de bancs uniques en béton.
De inrichting van de Concrete Garden werd over gelaten aan
L’aménagement du Concrete Garden a été confié à Urbastyle
Urbastyle (Doornik), die ontwerper Roel Vandebeek. Verschillende
(Tournai), qui a fait appel au concepteur Roel Vandebeek. Divers
zitelementen werden in een stervormige opstelling geplaatst:
éléments ont été disposés en étoile:
- de skate en softseat (ontwerper: Vandebeek)
- le ‘skate’ et le ‘soft seat’ (concepteur: Vandebeek)
- ECO (ontwerper: Contreras)
- ECO (concepteur: Contreras)
- City Scape (ontwerper: Quinze and Milan)
- City Scape (concepteur: Quinze and Milan)
Alle zitmeubelen behoren tot de standaardcollectie van design meu-
Tous les sièges font partie de la collection standard de meubles
belen van Urbastyle. Urbastyle verdeelt deze meubelen reeds in
design de Urbastyle. Urbastyle les distribue déjà dans plus de 14
meer dan 14 landen.
pays. www.urbastyle.be
Concrete Day 2008: succes
Concrete Day 2008: une réussite
Met zowat 1.000 bezoekers mag de Belgische Betongroepering
Avec quelque 1.000 visiteurs, le Groupement belge du béton peut
terugblikken op een succesrijke 28
editie van de Concrete Day.
être fier du succès de la 28e édition du Concrete Day. La ‘grand-
De jaarlijkse ‘hoogdag van de betonindustrie’ had plaats op 23
messe annuelle de l’industrie du béton’ a eu lieu le 23 octobre sur
oktober en had als centraal thema ‘Concrete@work’. Naast de
le thème central ‘Concrete@work’. Outre les stands d’information,
infostands trakteerde de Concrete Day de bezoekers ook op een
le Concrete Day a aussi offert l’occasion aux visiteurs d’assister à
aantal lezingen door experts uit de bouw-, beton- en cementindu-
un certain nombre de conférences données par des experts des
strie en op een aantal workshops: onder andere van prefab beton-
secteurs de la construction, du béton et du ciment ainsi qu’à un
fabrikanten Ebema en Roosens.
certain nombre d’ateliers, notamment organisés par les produc-
ste
teurs de béton préfabriqué Ebema et Roosens. Met het oog op rekrutering werd ook extra aandacht besteed aan jong, aanstormend talent. Naast de traditionele studieprijs, werd dit
En vue du recrutement, une attention spéciale a aussi été accordée
jaar daarom voor het eerst ook de Dexia Student Award uitgereikt.
aux jeunes talents. Outre le traditionnel prix d’étude, le Dexia Stu-
Zo werden heel wat studenten warm gemaakt voor een carrière
dent Award a aussi été décerné pour la première fois cette année.
in de betonsector om zo de broodnodige kwalitatieve instroom te
De nombreux étudiants ont ainsi été encouragés à entamer une
stimuleren.
carrière dans le secteur du béton afin de stimuler la nécessaire arrivée de collaborateurs de qualité dans le secteur du béton.
Nieuw was ook de Belgian Concrete Excellence Award. Die ging naar het offshore windmolenpark op de Thorntonbank van
Le Belgian Concrete Excellence Award faisait aussi partie des nou-
C-Power. De twee andere genomineerde projecten waren het
veautés. Il a été décerné au parc éolien off-shore de C-Power ins-
Europacollege te Brugge van architect Xaveer De Geyter en de
tallé au banc Thornton. Les deux autres projets nominés furent le
beton198 63
‘woning Dhooghe’ van architect Luc Binst. Dit laatste project
Collège européen de Bruges de l’architecte Xaveer De Geyter et
werd volledig in prefab beton uitgevoerd; betonfabrikant Prefadim
l’ ‘habitation Dhooghe’ de l’architecte Luc Binst. Ce dernier projet a
leverde de elementen ervoor aan. Het architectenbureau toonde
été réalisé complètement en béton préfabriqué grâce aux éléments
met dit ontwerp aan dat ook in de woningbouw en voor kleinere
fournis par le fabricant de béton Prefadim. Avec ce concept, le
projecten voordeel kan gehaald worden met geïndustrialiseerd
bureau d’architectes a démontré que, comme pour la construction
bouwen.
d’habitations que pour les projets de plus petite taille, il est possible de tirer parti de la construction industrialisée.
Naast het boeiend programma zal de bezoekers ook de stand van Infobeton.be niet ontgaan zijn. De open stand was met zijn cen-
Outre le programme passionnant, le stand Infobeton.be n’aura cer-
trale ligging vlakbij de bars de uitgelezen netwerkplaats. Even uit-
tainement pas échappé non plus aux visiteurs. Grâce à sa situation
blazen kon op de betonnen zitelementen waarvoor Urbastyle had
centrale juste à côté des bars, il constituait un excellent lieu de
gezorgd. Op de stand was nog meer prefab beton te zien onder de
réseautage. Les visiteurs pouvaient souffler un peu sur les sièges
vorm van een aantal originele tafels (fabrikanten: Arbeco, Decomo,
en béton de Urbastyle. Dans le stand, il y avait encore davanta-
SVK, Echo, Verhelst).
ge d’éléments en béton préfabriqué, comme un certain nombre de tables originales (fabricants: Arbeco, Decomo, SVK, Echo,
Naast FEBE, de Federatie van de Betonindustrie, vertegenwoor-
Verhelst).
digt Infobeton.be ook de andere spelers op de markt, met name de federaties Febelcem (cementindustrie), FSBP (stortklaar beton),
Outre la FEBE, la Fédération de l’industrie du béton, Infobeton.be
BBG (Belgische Betongroepering) Belbag (grind en zand), Fipah
représente aussi les autres acteurs sur le marché, à savoir les fédé-
(additieven en hulpstoffen), Imporgrasa (invoerders van grind en
rations Febelcem (industrie du ciment), FSBP (béton prêt à l’em-
zand), Fediex (ontginningsbedrijven) en Zeegra (gebaggerde zee-
ploi), GBB (Groupement belge du béton), Belbag (gravier et sable),
granulaten).
Fipah (additifs et adjuvants), Imporgrasa (importateurs de gravier et de sable), Fediex (entreprises d’extraction) et Zeegra (importateurs et producteurs de granulats marins).
Voor het eerst werd de Dexia Student Award uitgereikt. Cette année, le Dexia Student Award a été décerné pour la première fois.
News
64
FEBE verhuist
La FEBE déménage
U vindt de Federatie van de Betonindustrie vanaf 1 december op
A partir du 1er décembre, vous trouverez la Fédération de l’industrie
haar nieuw adres aan de Vorstlaan 68 te 1170 Brussel. Al onze
du béton à sa nouvelle adresse : Boulevard du Souverain 68 à 1170
andere contactgegevens blijven ongewijzigd: tel. 02 735 80 15, fax
Bruxelles. Toutes nos autres coordonnées restent inchangées: tél.
02 734 77 95, mail@febe.be, www.febe.be.
02 735 80 15, fax 02 734 77 95, mail@febe.be, www.febe.be. Vous
De rechtstreekse contactgegevens van de FEBE-medewerkers
trouverez les coordonnées directes des collaborateurs de la FEBE
vindt u op www.febe.be/contact
sur le site internet à l’adresse suivante: www.febe.be/contact
Op het nieuwe adres zullen nog een aantal andere spelers van de betonmarkt gevestigd zijn: Febelcem, FSBP, BBG en Fediex.
Notre nouvelle adresse rassemblera également un certain nombre d’autres acteurs du marché du béton: Febelcem, FSBP, GBB et Fediex.
(LVE)
Quality Changes the World
Vo of or e e po en en d ou ur u cata em T.: un ne log o 05 cat dém us 1- alo o 25 gu 15 e 23
Armoedestraat • 8800 Roeselare • T: 051-25 15 23 • F: 051-25 34 03 • sany@turbos-hoet.be
02%&!"3425#452%. ). 30!."%4/.
ONTWERP \ PRODUCTIE \ TRANSPORT \ MONTAGE
3425#452%3 02³&!"2)15³%3 %. "³4/. 02³#/.42!).4
CONCEPTION \ PRODUCTION \ TRANSPORT \ MONTAGE
NV %RGON SA \ -ARNIXDREEF \ " ,IER TEL \ FAX \ E MAIL INFO ERGON BE \ WWW ERGON BE
AVAILABLE NOW TTT roof slabs Wall Panels
Een kazerne voor de toekomst Une caserne faite pour durer
november - novembre 2008 tijdschrift van de Federatie van de Betonindustrie revue de la Fédération de l’Industrie du Béton
Veilige schoolpoorten: likje verf onvoldoende voor zone 30 Des abords d’écoles sûrs: de simples marques de peinture ne suffisent pas pour les zones 30 afgiftekantoor Gent x - P2a9256
www.structo.be
Beton 198 november - novembre 2008
• Hollow Core Slabs • TT floor slabs • Prestressed beams • Precast building structures
Verschijnt 5 keer per jaar: in januari, maart, juni, september en november Paraît 5 fois par an: en janvier, mars, juin, septembre et novembre
198
Onzichtbaar beton: samenvloeiing van schoonheid en omgeving Béton invisible: quand beauté et environnement se fondent en parfaite harmonie Vrijwillige kwaliteitsmerken en CE-markering: een duidelijk onderscheid Les marques de qualité volontaires et le marquage CE: clairement différents