Issuu

0046. zk.

Doakoa

2025eko abendua

gadgetWorld

digitalWorld

trainingWorld

blockchainWorld

Betiko Macintosha zure mahaitxoan

Nothing Ear (3): entzun eta grabatu

BerriUp eta BATEA, talentu bila

Negoziatu eta likidatu ziur

infoWorld

eWorld aldizkaria 3

2025 abendua

INFORMAZIO EUROPARREKO ZENTROAK

BERRIKUNTZAKO ZENTRUAK SAIOLAN Arrasate BIC GIPUZKOA ARRASATE Arrasate BIC BIZKAIA EZKERRALDEA Barakaldo KBI DIGITAL Bilbo DEUSTOKABI Bilbo ZITEK BILBAO Bilbo BEAZ BIZKAIA Bilbo IKERBASQUE Bilbo SPRI, S.A. Bilbo BILBAO LAB COWORKING Bilbo BILBO COWORKING Bilbo EHUB! COWORKING PLAZA DEL GAS Bilbo ALZOLA COWORKING Bilbo ESPACIO OPEN Bilbo THE MAKERY Bilbo BIOOK ELKARTEA Bilbo BIC BIZKAIA Derio AMARA COWORKING Donostia BIC GIPUZKOA BERRILAN Donostia KUTXA KULTUR ENEA Donostia IMPACT HUB DONOSTIA Donostia GALERNA STUDIO Donostia COSPACESS Donostia BERRIUP ACELERADORA DE STARTUPS Donostia LABE-DIGITAL GASTRONOMY LAB Donostia ASUAKOWORKING Erandio EIBAR COWORKING Eibar COWORKING KABITAN Hondarribia COWORKING IRUN Irún KOMOREBI COWORKING Irún WELINK COWORKING Leioa INIZIA Vitoria-Gasteiz SENDA15 COWORKING Vitoria-Gasteiz COCUBO COWORKING Vitoria-Gasteiz GUREKIN COWORKING Vitoria-Gasteiz CO-VI COWORKING VITORIA Vitoria-Gasteiz COWORKING VITORIA - OFIWORKING Vitoria-Gasteiz HUB GASTEIZ Vitoria-Gasteiz 2GETHER Vitoria-Gasteiz BIZIA Vitoria-Gasteiz METXA - EMPRENDE Vitoria-Gasteiz CEIN Noain BIC ARABA Miñano COWORKING MUTILVA Mutilva Alta ORIZONT Iruña SODENA DESARROLLO DE NAVARRA Iruña LA TIERRA COLABORA Iruña COCOWORKING PAMPLONA Iruña AGORA COWORKING Iruña TALLER 14 COWORKING Iruña COWORKING EL CUBO BLANCO Iruña CENTRO GEOINNOVA Iruña INNOBASQUE Zamudio

Goiru Kalea, 1 Edif. A 4º Goiru Kalea nº 1, Edificio A 4º Avenida Altos Hornos de Vizcaya nº 33 Matiko Kalea nº 6 Unibertsitate Etorbidea nº 24 T.S. de Ingenieros de Bilbao, Urquijo s/n 2ª planta Sabino Arana Etorbidea nº 8 María Díaz Haroko Kalea nº 3 Edif. Plza. Bizkaia Alameda Urquijo nº 36 4ª Planta Done Bikendi Kalea, 5 Avda. Ferrocarril, 10 Quintana, 4 Calle Pablo de Alzola nº 2 Deustuibarra, 70 A Uribitarte Pasalekua nº 3 Bilbao Berrikuntza Faktoria. Uribitarte Kalea,6 Astondo Bidea, Edificio nº 612 C/ Maestro Santesteban, nº 3 4º Mikeletegi Pasalekua nº 83 Pº Duque de Mandas nº 52 Andre Zigarrogileak Plaza nº 1 Planta 3 Ametzagaña Kalea nº 25 Federico García Lorca nº 2 bajo Zuatzu Kalea, 7 Bajo 1 Plaza de las Cigarreras, 1 Edificio Enekuri Dpto. 9 Txikito de Eibar nº 8 bajo Donostia Kalea nº 25 Hospital Santa Margarita Kalea nº 1 Letxumborro Hiribidea nº 92 Paseo Landabarri nº 1 Dpto. 103 Avenida Miguel de Unamuno nº 3 San Prudencio Kalea nº 6 Cubo Kalea nº 1 Paseo Juan Pablo II nº 32 bajo Salvador de Azpiazu Ibilbidea nº 13 Brusela Hiribidea nº 3 Pintore Kalea nº 13 Bulevar de Mariturri Kalea nº 42 Floria Kalea nº 60 Calle San Prudencio nº 6 2ª Planta Plaza Cein, nº 5 Calle Albert Einstein nº 15 Calle Nueva nº 8 Oficina 11 Avenida Carlos III nº 36 1º Avenida Carlos III el Noble nº 36 3ª Dcha. Calle Larrabide nº 21 San Pedro nº 43 Avda. Marcelo Celayeta nº 75 2ª Pl. Nave AA3 Ofic 34 Calle Emilio Arrieta nº 11 Bis Piso 7 Pta. 2 Pascual Madoz nº 5 C/ Luis Morondo Urra nº 8 bajo A C/Laida Bidea nº 203

943 712 072 943 712 072 944 184 100 944 205 379 944 139 108 946 013 936 944 395 622 944 052 660 944 037 000 946 941 104 688 684 348 946 212 930 946 854 652 944 751 275 946 033 596 633 576 323 944 030 606 943 474 660 943 000 999 943 001 217 943 458 485 608 001 406 943 320 369 943 942 117 676 450 580 609 505 216 688 734 292 620 557 404 843 630 967 630 202 866 944 979 301 945 014 500 945 138 264 945 562 267 945 254 122 676 938 803 945 711 960 945 710 670 945 148 442 945 139 560 945 032 674 848 426 000 945 298 282 948 983 399 848 421 942 848 421 942 626 888 185 948 383 808 672 177 693 686 831 760 646 422 742 948 117 137 944 209 488

EHU Ekonomia eta Enpresa Zientzien Fakultatea. Lehendakari Aguirre Etorbidea, 83. 48015 - BILBAO Tel.: (+34) 946 013 651/ 652 E-maila:cde@ehu.eus http://www.ehu.eus/es/web/cde/home

Deustuko Unibertsitatea Liburutegi Unibertsitarioa Ramón Rubial, 1. 48009 - BILBAO Tel.: (+34) 944 139 417 E-maila: begona.prado@deusto.es http://www.iee.deusto.es

Nafarroako Unibertsitatea Zuzenbideko Eraikina. Campus Unibertsitarioa. 31080 IRUÑA Tel: 948 425 634 E-maila: cee@unav.es

EUROPE DIRECT CEDERNA GARALUR. NAFARROA Barriobide, 40, 001 bulegoa 31013 ANSOAIN Tel.: 948 206 697 E-maila:europadirect@cederna.es

EUROPE DIRECT HAZI Granja Modeloa,z/g 01192 ARKAUTE Tel.: 945 0003 208 http://www.hazi.es

EUROPE DIRECT BIZKAIA Simón Bolivar Kakea, 8B 48010 BILBAO Tel.: 946 072528 E-maila: europedirect@fundacionede.org http://www.europedirectbizkaia.org EBri buruzko informazio orokorra eta kontsulta espezializatuak eskintzen ditu, dibulgazioko ekitaldeak egiten ditu eta lan-gela bat dauka.

EUROPE DIRECT DONOSTIA Prim kalea,14 2D 20006 DONOSTIA Tel.: 943 470 962 E-maila:europedirect@kaebnai.net http://kaebnai.net Informazioa, orientazioa eta europar herritartasunarekin erlazionaturiko eskubideei buruzko aholkularitza, parte-hartze aktiboa eta gaztetasuna eskaintzen ditu.

EUROBASQUE KULTURA ETA HIZKUNTZA POLITIKA SAILAREN DIRULAGUNTZA (HIZKUNTZA POLITIKARAKO SAILBURUORDETZA)

BILBOKO UDALAK DIRUZ LAGUNDUTAKO PROIEKTUA DA, ORDEA, BERE EDUKIA ERAKUNDE ONURADUNAREN ERANTZUKIZUN ESKUSIBOA DA

EDITOREA: Fundación Orienta Zaitez Fundazioa Recalde, 27, 2 solairua, 2 Bulegoa 48009 Bilbo MATERIALAK BIDALTZEA ETA KONTAKTUAK: Particular de Ategorrieta, 2 Baxua, 10 Lokala. 20013 Donostia. Tfnoa.: 943 053 488 http://www.elperiodicouniversitario.com posta-e: asun@europedigitalhub.eus Lege Gordailua: BI-2079-2017 ISSN: 2603-6207

Prado kalea, 8 1 01005 Vitoria Tel.: 945 123 538 E-maila:eurobasque@eurosbasque.eus http://eurobasque.eus Europar Batasun Federala eratzen laguntzen du, bere baitan dauden herrien aniztasuna errespetatuz; eta horren euskal atal gisa, Euskadin Europako herrien, nazionalitateen eta eskualdeen arteko harremanak bultzatu, sustatu eta sakontzea da, aipatutako batasun europarrari begira.

KOORDINATZAILEAK: Jon Lasa eta Irene Urizar. LAGUNTZAILEAK: Jon Lasa, Irene Urizar, Lourdes Sánchez, Unai Urizar, Nuria Gil Calviño eta Cristina Domínguez. DISEINUA ETA MAKETAZIOA: Fundación Orienta Zaitez Fundazioa. ARGAZKIAK: Cristina Domínguez, Irene Urizar eta Freepik. KOLABORATZAILEA: Universitario Vasco Navarro S.L. PUBLIZITATEA: Bizkaia/ Gipuzkoa/ Araba/ Nafarroa: 629 229 185

4 eWorld aldizkaria

2025 abendua

gadgetWorld

Roborock QV 35A: robot xurgagailu merkea Nuria Gil Calviño

.000 €-tik gorako Roborock robot xurgagailuak kontuan izanda, hau kaxatik atera eta erdia kostatzen dela ikustean, burura etor daitekeen lehen galdera hau da: zein da Roborock QV 35Aren tranpa? Izan ere, lehen begiratuan, bai robot xurgagailuak bai bere zehaztapen teknikoek zaildu egiten dute Roborockek egindako sakrifizioak bereiztea (badira batzuk, begi zorro-

tzarentzat), ezaugarri garrantzitsuenak eta estra batzuk dituen xurgagailu bat eskaintzeko: xurgatzen du, fregona pasatzen du, nabigazio adimenduna du eta merkatuko osatuenetako bat den funtzio anitzeko oinarri bat du. Helburua argia da: Txinako enpresak robot xurgagailurik onena eduki nahi izateaz gain, diruaren balio onena eskaini nahi du.

Roborock QV 35Aren zehaztapen teknikoak - DIMENTSIOAK: Robot: 350 x 353 x 96,5 mm. Kargatzeko oinarria: 340 x 487 x 519 mm. - POTENTZIA: 8.000 Pa. - GARBIKETA: Gomazko eskuila eta korapiloen aurkako arku alboko eskuila. - NABIGAZIOA: LiDAR. Oztopoak saihesteko teknologia erreaktiboa. - GARBIKETA: 200 RPM. - AHALMENA: Hautsa: 2,7 litro. Ur garbia: 4 litro. Ur zikina: 3 litro. - BATERIA: Gehienez 4 ordu. 5200 mAh. - BATERAGARRITASUNA: WiFi 802.11 b/g/n. Android / iOS. - BESTEAK: Amazon Alexa, Apple Siri edo Google Home. Fregona garbitu eta airean lehortu. - PREZIOA: 599 €.

Diseinu funtzionala, trikimailu batzuk dituena Roborock-ek funtzionaltasunean jarri du arreta QV 35A honetarako. Ez ispilurik, ez lerro dotorerik, ez minimalismorik: txapela duen xurgagailua, urteetan ikusten ari garen

gadgetWorld

bezala, eta oinarri handi samarra, astuna ez den arren, ez du sentsazio premiumrik ematen. Hala ere, plastikoa kalitate handikoa da eta eguneroko higadurari ondo eusten dio, nahiz eta akabera distiratsua ez den estetikoki atseginena. Egia esan, oinarriak plastikozko zakarrontzi baten antza du, bi konpartimentu eta ildaska dituen aurrealdeko panel batekin, eta goialdean, birziklatzeko ontzi horia eta urdina izan daitezkeen bi ur-tangekin. Itxura honekin, sukaldea leku aproposa dirudi hura jartzeko. Xurgagailuari dagokionez, goiko aldean botoi pare bat eta zaborrontzira sartzeko tapa bat ditu, nahiz eta ezaugarririk erabilgarriena konfiguraziorako QR kode ezkutua den. Aurrealdean, ohiko kolpe-leungailua eta kamera daude. Bira ematean aurkitzen ditugu atal interesgarrienak. Bi pala kurbatuko alboko eskuila bat du, maskoten ilearekin ondo funtzionatu beharko lukeen gomazko arrabola zentral bat (zurdak baino gutxiago korapilatzen da), eta ehundutako mopa biribil birakariak, trakzio hobea lortzeko. Erdiko arrabola luzeagoak dituzten edo material gehiago konbinatzen dituzten modeloak daude, baina paperean, aukera ona da maskoten ilearentzat eta baita fregona garbitzeko ere.

Nabigazio fidagarria Roborock QV 35A honek laser sentsore eraginkor bat konbinatzen du objektuak ezagutzeko kamera batekin 'Reactive Tech' teknologia erabiliz. Bere anai-arreba handiagoetan ezarritakoa bezain aurreratua ez den arren, emaitza onak ematen ditu. Etxean nahiko ohikoa den arazo bat da robot xurgagailuak logelan galtzea bi alfonbra handi eta iletsurekin. Bai, paradoxikoki, lur orotarako egokia izateak eta hainbat zentimetro igotzeko gai izateak haien aurka egiten du. Xurgagailu honek, berriz, bi zentimetro baino ezin ditu igo, eta hori nahikoa da

2025 abendua

eWorld aldizkaria 5

alfonbra meheetarako eta malda txikietarako, baina etxeko alfonbrak igotzea ezinezkoa dela ikusten du. Hobeto, galtzeaz ari bagara. Bestalde, kontuan hartu behar da txapela barne duela, ia 10 zentimetroko altuera eta 35 zentimetro inguruko diametroa duela. Tamaina estandar samarra da, etxebizitzen diseinu tipikoetan nahiko ondo funtzionatzen duena, nahiz eta, jakina, ez den sartuko estuegia edo altuegia den espazioetan. Beraz, ondo sartzen da ohe azpian, baina armairuen ateen kontra igurzten da irekitzean eta baita erradiadore batzuen kontra ere. Alde horretatik, badira oztopo mota hauei hobeto aurre egiten dieten kapota erretiragarria duten modeloak. Ez da hori Roborock QV 35A-ren kasua. Bere nabigazioa behatzeaz gain, aplikazioaren bidez jarraitzen duen ibilbidea ere egiaztatu dezakezu, non gelaz gela mugitzen ikus dezakezun, sekuentzia logiko bati jarraituz beharrezkoak ez diren pasabideak edo eremuak galtzea saihesteko (nahiz eta ibilbide azkarragoak erabiltzeko konfigura daitekeen garbiketa sakonagoa lortzeko). Ikonoak ere agertzen dira, aurkitzen dituen oztopoak adierazten dituztenak. Hala ere, beste goi-mailako Roborock modelo batzuek eskuragarri dagoen espazioa hobeto erabiltzen duten bitartean, elementuak sartuko diren ala ez kalkulatuz, honek estrategia kontserbadoreagoa jarraitzen du. Nola jakin? Jangelako aulkien hanken artean sartzen ez delako. Laburbilduz, bere kameraren eta LiDAR-en konbinazioak nabigazioa eraginkorra egiten duen arren, garbiketa emaitzarik onenak bilatzen badituzu, komeni da aulkiak edo alfonbra lodiak bezalako elementuak kentzea. Hau ez da trabatuta geratuko delako, baizik eta etxea garbiago egongo delako. Honekin guztiarekin, erdi prezioko xurgagailu batek lehiatu al dezake goi-mailako modeloekin? Erantzuna laburra da: bai.

6 eWorld aldizkaria

2025 abendua

gadgetWorld

Samsung Galaxy Z TriFold: lehenengo hirukoitz tolesgarria Jon Lasa Galdos

elefono guztiak oso antzekoak direla uste duzu? Ez zara bakarra. Hainbeste belaunalditako diseinu ebolutiboen ondoren, ulergarria da zaila izatea benetan harrigarria den zerbait aurkitzea. Eta asko telefono tolesgarriak aztertzen hasten direnean, Apple oraindik sartu ez den mundu batean, urrats bat gehiago emateko helburua duen formatu bat sortu da. Hirukoitz tolesgarriak dagoeneko zirkulazioan daude. Ez gara erditik tolesten diren telefonoez ari, hirutik baizik, eta, zabaldutakoan, ia tablet baten tamainako gailu bihurtzen dira. Mugimendu deigarria da, industriaren zati handi batek berrikuntza geldirik zegoela uste zuen une batean.

Samsung Galaxy Z Trifold: zahaztapen teknikoak -Neurriak eta pisua: Tolestuta: 159,2 x 75,0 x 12,9 mm. Zabalduta: 159,2 x 214,1 x 3,9 mm* (pantaila SIM erretiluarekin) / 4,2 mm (erdiko pantaila) / 4,0 mm (pantaila alboko botoiarekin). 309 gramo. -Barneko pantaila: Dynamic AMOLED 2X 10 hazbetekoa. 2160 x 1584. 269 ppi. 1600 nits-ko distira maximoa. 120 Hz (moldagarria). -Kanpoko pantaila: Dynamic AMOLED 2X 6,5 hazbetekoa. 2520 x 1080, 21:9. 422 ppi, 2600 nits-ko distira maximoa. 120 Hz (Egokitzailea). -Prozesadorea: Snapdragon 8 Elite Galaxy plataforma mugikorra (3 nm). -Memoria eta biltegiratzea: 16 GB RAM 1 TB barne biltegiratzearekin. 16 GB RAM 512 GB barne biltegiratzearekin. Ez da bateragarria microSD txartelekin.

-Atzeko kamera: 200 MP angelu zabala, autofokua, OIS, F1.7, 85˚, 2x zoom optikoa. 10 MP teleobjektua, PDAF, OIS, F2.4, 1.0 um, 36˚, 3x zoom optikoa, 30x zoom digitala arte. -Aurreko kamera: 10 MP selfie-a, F2.2, 1.12 um, 85˚ (kanpoko pantaila). 10 MP selfie-a, F2.2, 1.12 um, 100˚ (barneko pantaila). -Bateria eta kargatzea: 5.600 mAh. QC2.0 eta AFC. -Konexioa: 5G. LTE. WiFi 7. Bluetooth 5.4. -Sistema eragilea: Android 1.6 One UI 8. -Bestelakoak: IP48 Urarekiko erresistentzia. -Prezioa: 3.594.000 won-etik aurrera (gutxi gorabehera 2.105 €).

Samsung-ek fronte berri bat ireki du bere lehenengo hirukoitz tolesgarriarekin Samsung hirukoitzeko karpetaren merkatuan sartu da Aurtengo lehen hiruhilekoaren amaieran, Huawei Mate XT Ultimate Design ikusi genuen, merkatuan sartu zen lehen hirukoitzeko karpetarena. Eta Txinako fabrikatzailearen mugimenduaren ondoren, Hego Korearen txanda da. Samsung formatu berri honetan sartzeko prestatzen ari da Galaxy Z TriFoldekin, nitxo berri batera zuzendutako gailu bat. Galaxy Z TriFold-ek mugarri berri bat markatzen du Samsung-en telefono tolesgarrien lerroan, 10 hazbeteko pantaila desblokeatzen duen tolestura bikoitzeko sistema bat

gadgetWorld

barneratuz. Ikuspegi honek bi mundu orekatzea du helburu: telefono premium, mehe eta eramangarri batena, eta behar denean ikusmen-eremu handiagoa eskaintzeko gai den gailu batena. Samsung-ek tamaina desberdineko bi bisagra erabiltzen ditu errail bikoitzeko sistema batekin, gailua irekitzean eta ixtean mugimendu leuna bermatzeko. Markoak titanioa eta aluminioa konbinatzen ditu, markaren tolesgarri aurreratuenetan aurkitzen diren materialak, eta atzealdeak, berriz, pitzadura arriskua murrizten duen polimero indartu bat erabiltzen du. Barne-diseinuak 5.600 mAh-ko bateria hiru gelaxketan banatzen du energia-hornidura orekatzeko eta profil mehea mantentzeko. Pantailak hiru aplikazio onartzen ditu bertikalki eta berrantolaketa nahiko azkarra ahalbidetzen du, nahiz eta esperientzia erabiltzen den softwarearen arabera aldatzen den. DeX formatu independentean iristen da eta hainbat mahaigain gehitzen ditu, baita kanpoko monitore, teklatu eta saguekin bateragarritasuna ere. Ez da ordenagailu eramangarri baten ordezkoa, baina baliabide gehigarri bat izan daiteke oharrekin, mezu elektronikoekin edo dokumentuekin lan egiten dutenentzat. TriFold-en esperientzia ikus-entzunezko panel handi batean eta 1600 nits-era iristen den distira mailan oinarritzen da. 120Hz-ko freskatze-tasa aldakorrak bideoen erreprodukzioa eta korritzea leuntzen lagundu beharko luke, eta Vision Boosterrek kontrastea eta kolorea doitzen ditu inguruko argiaren arabera. YouTube interfazeak bideoa alde batean eta iruzkinak bestean mantentzeko aukera ematen du, eskuragarri dagoen espazioa hobeto erabiliz. Samsungek tolestura minimizatua aipatzen du, nahiz eta oraindik ere ezaugarri ohikoa den pantaila mota honetan. TriFold-en iragarpena Applek datorren udazkenerako prestatzen ari den mugimenduari begira dator. Konpainia liburu itxurako gailu tolesgarri batean ari omen da lanean, eta

2025 abendua

eWorld aldizkaria 7

bere aurkezpena garai horretarako aurreikusita dago, nahiz eta oraindik ez dagoen xehetasun ofizialik.

Prezioa eta erabilgarritasuna Markak baieztatu du Korea eta Txina, Taiwan, Singapur, Arabiar Emirerri Batuak eta Estatu Batuak bezalako merkatuetan merkaturatuko dela, sei hilabeteko Google AI Prorekin eta pantailaren konponketetan deskontu berezi batekin batera. Markaren jatorrizko herrialdeko prezioa 3.594.000 won korearretik hasten da, hau da, gutxi gorabehera 2.105 euro. Europan zentratzen bagara, egoera ez dago argi. Samsung-en iragarpen ofizialak ez du eskualdeko informazio zehatzik jasotzen, eta konpainiak ez du merkaturatzearen bigarren faserik iragarri. Horrek kontinentea zalantzan uzten du, batez ere TriFold kantitate mugatuetan banatuko dela kontuan hartuta. Ikuspegi hau kontuan hartuta, ez da harritzekoa Samsung-ek beste merkatu batzuk lehenestea, baina xehetasunen erabateko faltak esan nahi du, oraingoz, Europako erabilgarritasuna ziurgabe dagoela.

8 eWorld aldizkaria

2025 abendua

gadgetWorld

Kokogol Maclock: Macintosh miniatura zure mahaitxoan Javier Sánchez Marcos

rgi dago retroa modan dagoela, azken urteotan ikusi dugun zerbait da, urtero dendetara dozenaka gailu iristen direlarik, haien itxura retroa ordenagailu pertsonalen edo lehen belaunaldiko bideo-joko kontsolen urrezko aroa bizi izan genuen askoren nostalgiaren pasaporte zuzena. Oraingoan, historiako ordenagailu ikonikoenetako batean oinarritutako produktu bat

da, Macintosh izenarekin ezagutzen dena, 40 urte baino gehiago igaro ondoren ere ezagutzen den diseinua eskaini zuena.

Kokogol Maclock Hona hemen Kokogol Maclock. Gailu xarmagarri honek nola funtzionatzen duen jakingo dugu orain. Mahaiko erloju hau edozein angelutatik itxura maitagarria duen erloju bat da. Erloju honek 1984an merkaturatu zen Macintosh originalaren diseinua errepikatzen du, ordenagailu pertsonalen merkatua iraultzeko bere interfaze grafikoarekin, Xeroxen garapenen kopia zuzena. Kasu honetan, interfaze grafikoa erlojuaren pantailan oinarritzen da, diseinu desberdinetan.

Macintosh miniatura adoragarri honek mahaiko erloju retro gisa funtzionatzen du Pantaila honek ordenagailu pertsonal mota hauetan aurkitzen diren CRT monitore klasikoen itxura imitatzen du eta hiru bistaratze modu desberdin eskaintzen ditu. Bata egutegi modua da, data tamaina ezberdinetan erakusten duena, asteko eguna, urtea eta baita tenperatura ere. Erloju moduak ordua eta tenperatura letra handitan erakusten ditu. Azkenik, Pazko Arrautza modua dago, ordenagailu hauekin saltzen zen aurpegi irribarretsuaren ikono ezaguna erakusten duena. Pantailaren distira aurrealdeko beheko ezkerreko aldean dagoen estilo retroko markagailu batekin kontrola daiteke. Baina xarma-

gadgetWorld

2025 abendua

eWorld aldizkaria 9

garriena iruditzen dena erlojua nola pizten den da: diskete txiki bat sartuz bere barnean, garai batean bezala. Erloju hau berarekin datozen eranskailuekin ere apaindu daiteke. Bateria kargagarria ere badu. Bateria honek 1200 mAh-ko edukiera du, hau da, 60 eguneko bateriaren iraupena, edo bi hilabetekoa, karga osoarekin. Hau pantailaren atzeko argia itzalita kalkulatzen da. 229 gramo pisatzen du, eta bere ontziak adierazpen ausarta egiten du, ukaezin den itxura retroarekin. Ezer gutxi gehiago gehi dezakegu retro harribitxi honi buruz, eta gainera prezio arrazoizkoa du. Bidalketa barne, 33 euro ingururen truke lor dezakezu Espainiatik. Edizio mugatua da; beraz, gustatzen bazaizu, ez izan zalantzarik eta eskuratu zurea ahalik eta azkarren.

bezalako ezaugarri berriak dituena, non gardentasunak protagonismoa hartzen duen, aurreko diseinuarekiko aldaketa erradikala suposatuz. Sistema hau, gainerako sistema eragileekin partekatua, Appleren VisionOS Pro-n inspiratuta dago. Leiho zeharrargiak ditu, distrakzioak gutxituz eta xehetasunetan zentratzea ahalbidetuz. Gardentasun hau menu-barrara ere hedatzen da, orain guztiz gardena baita.

Apple-ren WWDC

Aldi berean, gailu ezberdinen arteko integrazio handiagoa lortu da, dei-hautaketa eta deiitxarotea bezalako funtzio berriekin. Horri esker, automatikoki deiak erantzun edo deitzailea zain jarri dezakezu lanean ari zaren bitartean. Aldi berean, telefonoaren jarduerak Mac-aren menu-barran agertzen dira. Bertsio honetan aldaketa esanguratsuenak jasaten dituen funtzioetako bat Spotlight ikonikoa da, itxura berriaz gain, iragazki berriak eta kanpoko unitateetan edo hirugarrenen hodeiko zerbitzuetan gordetako fitxategietara sartzeko aukera barne hartzen dituena. Hala ere, alderdirik aipagarriena ehunka ekintza zuzenean exekutatzeko gaitasuna da, bai Apple aplikazioetatik bai hirugarrenen aplikazioetatik. "Lasterbide-teklak" ere gehitu dira. Apple-ren adimen artifizialak protagonismoa hartzen du sistema berri honetan, pribatutasuna hobetzeko funtzioen integrazioarekin. Horien artean daude Itzulpen Zuzena, Lasterbide Adimendunak (testua laburbiltzeko aukera ematen dutenak), Playground irudien sorrera eta AA ereduetarako sarbidea, hala nola Private Cloud Compute, erabiltzaileei erabilera programatzeko aukera emanez.

Applek Mac-etarako eguneratze berria aurkeztu du, MacOS 26, MacOS Tahoe bezala ere ezaguna. Urtero bezala, Appleren WWDC iragarpen berriz beteta egon zen. Produktu modelo berriez gain, bere gailuetarako datozen sistema eragileen aurrerapen bat ere ekarri zuen. Iragarpen aipagarrienetako bat Mac OS26-ren aurkezpena izan zen. Jarraian, Apple ordenagailuetarako sistema eragile berriaren berri emango dizuegu.

Horrela izango da Mac OS26 berria Appleren Keynote nagusiko ezustekoetako bat irailean bere sistema eragile berriaren etorrera izan zen. Hemendik aurrera, Mac OS26 deituko zaio, kaleratze urtea bertsio zenbaki gisa erabiliz, nahiz eta Tahoe izenarekin ere ezagutuko den. Bere diseinu berriak beste Apple plataformekin integrazioa errazten duten ezaugarri berriak ditu. Mundua kaleratze ofizialaren zain dagoen bitartean, beta bertsioaz gozatu ahal izango da, Liquid Glass izeneko diseinu berria

Bere funtsa guztia mantentzen duen Macintosh txiki bat da, diskete bat bere zirrikituan sartzean pizten dena

10 eWorld aldizkaria

2025 abendua

publizitatea

2025 abendua

eWorld aldizkaria 11

12 eWorld aldizkaria

2025 abendua

appWorld

BeValk: zibersegurtasunaren kontrola hartu Nuria Gil Calviño

enek dakite ziberkrimena goraka doala. Gure bizitzak gero eta digitalagoak diren heinean, lapurretak eta iruzurrak ere digital bihurtu dira. Zoritxarrez, Interneten nabigatzeak, SMS edo mezu elektroniko bat jasotzeak edo zenbaki ezezagun batetik dei bat jasotzeak ehunka erabiltzaile izutzen ditu, gero eta kontzienteagoak baikara gure informazio pertsonala eta banku-informazioa arriskuan jar dezaketen edo lapurtu dezaketen mehatxu ugariez. Eta Internet erabiltzea (gero eta gauza gehiagotarako egin behar dugun zerbait) jarduera arriskutsu bihurtzea zentzurik ez due-

nez, kriminologo, zientzia-komunikatzaile eta zibersegurtasun-aditu María Aperador-ek neurriak hartzea erabaki du eta BeValk izeneko aplikazio bat kaleratu berri du, zure zaindari digital berria izan daitekeena. "BeValk jendea iruzurretatik eta manipulazio psikologikotik babesteko eskuragarri dagoen tresna bakarra da. Denek ezagutzen dute antibirus softwarea, funtsean zure gailua edozein malware motatatik edo deskargatu duzun edozer gauzatatik babesteko balio duena", azaltzen du Aperadorrek. Aplikazio honen atzean dagoen ideia da, zure ordenagailu trebetasunak edozein direla ere, antibirus softwarea instalatuta baduzu edo beste zibersegurtasun neurriren bat baduzu ere, seguru egongo zarela nabigatzen ari zaren bitartean eta 24/7 laguntza izango duzula susmagarriak diruditen mezuei buruzko edozein zalantza argitzeko. "BeValken helburua jendeari SMS, posta elektroniko edo taldeka birbidaltzen diren estekak aztertzea ahalbidetzea da, haien zilegitasuna zehazteko", gaineratzen du. Aplikazioak bere AA propioa ere badu, Maria izenekoa, segurtasun helburuetarako bereziki diseinatua eta trebatua.

"Zibersegurtasuna ohitura bat izan behar da" Aplikazio hau abiarazi zenetik bi hilabete inguru igaro dira, eta dagoeneko 8.300 erabiltzaile baino gehiago ditu, horietatik 1.300 bat premium kideak. Sortzaileak adierazi du jendeak gehiegi aztertzen eta edozein motatako esteketarako erabiltzen duen puntura iritsi dela, baina hori ez da gauza txarra. "Ona da, azken finean zibersegurtasuna ohitura bat izan behar dela uste dudalako. Eraiki-

appWorld

tzen den ohitura bat, eguneroko bizitzan aktibo dagoen ohitura bat. Bikaina da jendeak BeValk gogoratzea mezu bat jasotzen duenean, horixe baita egin behar duguna: gogoan izan. Gaur egun, ezin dugu alde batera utzi, deskonektatzen garen unean, eta iruzurra edo engainua jasaten ari garen arreta jartzeari uzten diogun unean, biktima bihurtzen garelako".

Aplikazio hau erabiltzaileei zibersegurtasunaren kontrola har dezaten ahalbidetzeko diseinatuta dago "Segurtasun digitalarekin lotutako edozer galdetu diezaiokezu. Eta izua botoia ere gaituta dugu. Honelakoa da: 'Aupa, arazo bat izan dut, iruzurra egin didate, engainatu naute, laguntza behar dut'", azaldu du sortzaileak. Alderdirik aipagarrienetako bat da AA hau etengabe eguneratzen ari dela. Astero, mundu osoko iruzur mota berriekin entrenatzen da, aldaera horiek guztiak detektatu ahal izateko erabiltzaileek iruzurra den ala ez galdetzen diotenean. "Aplikazioa teknologian adituak ez diren pertsonentzat diseinatuta dago. Hau da, aplikazioak hiru botoi ditu, ez gehiago", zibersegurtasuna ez baita zertan konplikatua izan behar; erabilgarria eta erabiltzaileentzat aplikatzeko erraza izan behar du. BeValken ideia "erraza egitea" da, nahiz eta, Aperadorrek ohartarazi duen bezala, "ziberkriminalen manipulazioek eta engainuek teknologia trebetasunak dituzten eta ez dituzten pertsonei eragiten dieten, trebetasunak dituztenei bezala".

BeValk, lasaitasunerako ezkutu bat guztiontzat "Helburua da jendea sarean seguru sentitzea, bere segurtasunaren kontrola hartzea

2025 abendua

eWorld aldizkaria 13

eta batzuetan hain tontoak diruditen iruzur horietan erortzeko beldurrik ez izatea, eta jendea hain ergela sentitzen dena haietan erortzen denean, baina hain erraza dena haietan erortzea". Orain aplikazioak erabiltzaile gehiago lortu nahi ditu, batez ere harpidedun ordainduak, zeren, azaltzen dutenez, "ezaugarri gehigarri nabarmenez gain, proiektu honen iraunkortasuna ere horren araberakoa da".

Mundu digital arriskutsua Mundu digitala inoiz ez da hain erosoa izan... edo hain arriskutsua. 2025eko lehen hiruhilekoan bakarrik, agintariek 120.000 delitu baino gehiago erregistratu zituzten Espainian, eta iruzur digitalek 10.000 milioi euro baino gehiagoko galerak eragin zituzten mundu mailan. Ziberkrimenaren gorakada honen erdian, María Aperador kriminologo espainiarrak neurriak hartzea erabaki du, sarean geure burua babesteko modua aldatzeko promesa egiten duen proposamen batekin: BeValk, denbora errealeko zaindari digital gisa funtzionatzen duen aplikazioa.

Zure zaindari digitala Aplikazioak esteka, mezu, mezu elektroniko edo dei susmagarriak segundotan aztertzen ditu eta iruzurrekin lotutako portaera edo ereduak detektatzen baditu abisatzen zaitu. Baina bere benetako berrikuntza elikatzen duen adimen artifizialean datza: Maria, segurtasun gaietarako esklusiboki trebatutako laguntzaile digital bat.

Nola funtzionatzen du BeValk-ek “Maria iruzur digitalak detektatzen espezializatutako AA bat da. Astero eguneratzen da mundu osoan sortzen diren iruzur mota berriekin”, azaldzen du Maria Aperadorrek. “Horri esker, azken iruzur aldaerak ere ezagutu ditzake erabiltzaile batek zerbait zilegia den ala ez galdetzen duenean”.

14 eWorld aldizkaria

digitalWorld

2025 abendua

Nothing-ek Community Edition Smartphone iragarri du Javier Sánchez Marcos

aite edo gorrotatu, ukaezina da Nothing-ek aire freskoa ekarri diola smartphone industriari, diseinuak protagonismoa hartu duen ikuspegi oso original batekin, beste marketan normalean ikusten ez den zerbait. Originaltasun horren adibide on bat iaz ikusi zen Nothing Phone (2a) Plus Community Edition-arekin, hilabete batzuk lehenago merkaturatu zuen smartphonearen bertsio berezi bat, baina erabiltzaile-komunitatearen laguntzarekin sortua. Orain, Nothing-ek baieztatu du proiektu hau aurrera doala, eta Community Edition gamako gailu berri bat merkaturatuko duela; eta zein den agerian utzi ez badu ere, xehetasun interesgarri batzuk partekatu ditu. Aurreko modeloarekin bezala, Nothing Community Edition smartphone berria markaren zaleekin lankidetzan sortu da, diseinu paregabe eta oso originala lortuz. Nothing Phone (2a) Plus Community Editionaren kasuan, pintura fosforeszentearen erabilera izan zen beste edozein telefonotik bereizten zuen xehetasuna, Nothing-ekoetatik bertatik ere bai. Modelo berriarekin, agerikoa da inspirazioa bideo-jokoetatik eta jokoen kulturatik datorrela; hori baieztatu zuen Sushruta Sarkarrek, 2025eko edizioko irabazleak marketin sailean, Instagramen argitaratutako bideo batean. Gailu berria bideoan agertzen ez den arren, beste bi elementu agertzen dira: Nintendo Game Boy bat eta Sony PlayStation original baten memoria txartela. Horrek ez du jokoen eragina adierazten Community Edition berriaren diseinuan baka-

rrik, baita elementu gardenak izango dituela ere, ez baita kasualitatea bideoan agertzen den Game Boy eta memoria txartela gardenak izatea. Elementu gardenak oso modan zeuden 90eko hamarkadaren amaieran eta 2000ko hamarkadaren hasieran, baina duela gutxi itzuli dira "Liquid Glass" estiloarekin telefonoetan. Baina zein modelo izango da? Sare sozialetan argitaratutako bideo baten arabera, denak adierazten du Nothing Phone (3a) Community Edition dela, kameraren konfigurazioa 2025eko martxoan kaleratutako modeloaren berdina baita.

Nothing-ek bere Community Edition Smartphone berria iragarri du: Game Boy-an eta PlayStation originalean inspiratua Nothing OS 4.0 Nothing Phone (3a) Lite berriaren iragarpenaren ondoren, marka britainiarrak baieztatu du Android 16 Nothing OS 4.0-rekin kaleratuko dela. Google-k Android 16-ren azken bertsio egonkorraren kaleratze data abuztura aurreratu du, nahiz eta Android fabrikatzaileen telefonoek espero baino denbora gehiago behar izan duten hura jasotzeko.

digitalWorld

Nothing izan zen lehenengoetakoa, Samsungen ondoren, beta bertsioa irailaren 30ean bere gailu batzuetarako kaleratzen. Orain Nothing OS 4.0-rekin azken bertsioa iritsi da. Nothing OS 4.0 "Flow" izena jarri diona komunitate foroak, "Utzi zure telefonoak zure bizitzan fluidotasuna ekartzen" leloa gehituz bere X (lehen Twitter) kontuan. Ez dute esan zein Nothing telefonok jasoko duten Nothing OS 4.0 eguneraketa, baina beta bertsioaren gailu bateragarrien zerrendak pista batzuk eskaintzen ditu. Android 16 beta Nothing Phone (2) eta (3)rako eskuragarri egon da, baita Nothing Phone (2a) eta (2a) Plus eta Nothing Phone (3a) eta (3a) Prorako ere, beraz, oso litekeena da eguneraketa jasotzea. NOS 4.0 izena jarri zioten irailean iragarri zutenean, eta marka britainiarraren estilo bereizgarriari jarraituz -hau da, telefonoen diseinua eta interfazea-, eguneraketak hobekuntzak ekarriko ditu arlo honetan.

NOS 4.0-ren ezaugarri berriak Erabilera-panela berriarekin adimen artifizial sortzailean oinarritzen den eguneraketa, blokeatze-pantailaren erlojuetan eta interfazearen elementuetan egindako hobekuntzekin. Zuzeneko eguneraketak Glyph interfazearen bidez. Ezaugarri honek blokeatze-pantaila eta jakinarazpenak bateratzen ditu denbora errealean bidaien eta entregaketen aurrerapena Glyph interfazean zuzenean erakusteko, aplikazioak ireki gabe. Gainera, Android 16 Live Updates-erako laguntza integratuz, Glyph Progress funtzioak aplikazio sorta zabalagoa onartzen du orain. -Extra Dark Mode. Berritutako ilun moduak beltzak areagotzen ditu eta kontrastea hobetzen du bateria aurrezteko eta argi gutxiko inguruneetan ikusmen erosoagoa eskaintzeko. Sistemaren eremuetan aplikatzen da, hala nola Jakinarazpenak eta Ezarpen Azkarrak, baita Essential Space eta Launcher

2025 abendua

eWorld aldizkaria 15

bezalako aplikazio natiboetan ere. Aplikazio gehiagotara zabaltzea aurreikusten da. -Interfazearen Animazioak. Nothing OS 4.0k sistemaren erantzuna hobetu du, interakzio bakoitza biziagoa izan dadin. Ukipenek, irristatzeek eta keinuek sakontasun sentsazio handiagoarekin eta feedback taktilarekin erantzuten dute orain, erabiltzailearen esperientzia orokorra hobetuz. -Bolumen Mugetan Feedback Haptikoa. Pantailari begiratu beharrik gabe baieztapen fisikoa emateko, sistemak bibrazio haptiko arin bat igortzen du bolumen maila maximo edo minimora iristen zarenean. -Animazioak aplikazioak irekitzean eta ixtean. Trantsizioak orain leunagoak eta murgilgarriagoak dira horma-paperean dagoen sakontasun efektu bati esker, aplikazioetara sartzean edo irtetean dinamikoki doitzen dena konexio sentsazio organikoagoa sortzeko. -Jakinarazpenen interakzio hobetuak. Jakinarazpenen mugimenduari elastikotasun txiki bat gehitu zaio, interakzio leunagoa eta interfaze osoan koherentzia bisual handiagoa eskainiz. -Widget tamaina gehiago. Pantailaren diseinu minimalista eta funtzionala errazteko, 1x1 eta 2x1 formatu berriak gehitu dira Eguraldiaren, Podometroaren eta Pantailaren Denboraren widgetetarako, informazio garrantzitsua zure gustura antolatzeko aukera emanez.

16 eWorld aldizkaria

2025 abendua

digitalWorld

Cegasa eta Ikerlan, bateria-eredu batean Nuria Gil Calviño

nergia biltegiratzeko soluzioetan 90 urteko ibilbidea duen Cegasa Energiak, Europako erreferentea den konpainiak, urrats bat gehiago egin du baterien garapen eta fabrikazio aurreratuan aditu gisa duen estrategian, Ikerlan zentro teknologikoarekin duen lankidetzari esker. Elkarlan horri esker, eraginkortasun, zibersegurtasun eta hodeiko konektagarritasunean gaitasun berriak sustatuko ditu bere sistema energetikoetarako. Aliantza horretan, Cegasa Energia Mondragonen beso teknologikoaren gaitasun multiteknologikoan oinarritu da, Adimen Artifizialeko, Zibersegurtasuneko eta Sistema Elektroniko Txertatuetako taldeak martxan jarriz. Guztira, 10 profesional baino gehiagoko talde bat ari da aurrerapen horien garapenean parte hartzen. Horren guztiaren helburua da bateria industrialak sistema adimendun bihurtzea, haien kontsumoa ku-

deatzeko, ingurune industrialetan integratzeko eta etorkizuneko funtsezko arau-eskakizunetara egokitzeko (adibidez, jasangarritasunera eta zibersegurtasunera).

Euskal Herritik Europako ekoizpenaren alde egindako apustua da, elektronika aurreratuaren eta cloud computing-aren bidez bateria industrialak sistema adimendun bihurtzeko “Merkatuko soluzio guztiek ez dute zibersegurtasuna diseinu-fasetik bertatik txertatzen. Prebentzio-ikuspegi hori, 2027ko Europako araudiarekin bat datorrena, elementu bereizgarria eta aurreratua da argi eta garbi”, azaldu du Miguel Encabok, Cegasa Energiako I+G taldeko kideak. “Proiektua, berrikuntza-maila handiarekin, duela urte gutxi imajinaezina izango litzatekeen epean egin da, eta urtebete eskas baino gutxiagotan soluzio sendo eta fidagarri bat izatea ahalbidetu du. Zentzu berean, teknologia hori duten Cegasa Energiaren produktuak 2026. urtearen hasieran martxan egotea aurreikusten da”. Bestalde, Rubén del Cura, Ikerlaneko Adimeneko Gauzen taldeko ikertzaileak, honako hau adierazi du: “Gaur egun, merkatuan ez

digitalWorld

dago baterien kudeaketa energetikorako adimen artifizialeko (AA) ereduak sakontasunez integra-tzen dituen produktu komertzialik. Cegasa Energia, Ikerlanekin batera, joerei aurrea har-tzen ari da, elektronika aurreratua, AA, zibersegurtasuna eta hodeiko konputazioa konbina-tzen dituen soluzio bat garatuz. Proposamen berritzailea da, sektoreak datozen urteetan eskatuko duenarekin bat datorrena”. Ildo horretan, bi enpresen arteko lankidetza bateriak konektatuak eta urrunetik eguneragarriak izango dituen ekosistema baterantz garatzea du helburu, erabiltzailearen beharretara egokituz software-modulu berriak integratzeko gaitasunarekin.

ECS oinarri duen jauzi teknologikoa Proiektuak ECS (Extended Control System) teknologiaren bilakaera sakona du, Cegasa Energiak bere energia metatzeko sistemen nukleo adimendun gisa erabiltzen duen teknologia. Horrela, ECSk kontrol-sistema hedatu gisa jarduten du, bateriaren azpisistema guztiak (BMS, PCS, segurtasuna, komunikazioak) monitorizatu eta koordinatzen ditu, IoT konektibitatea eta hodei-plataformekin komunikazioa gaituz, eta energia-kudeaketako funtzioak integratuz. Lankidetza honi esker, ECSk segurtasun-arloan gaitasun berriak eskuratzen ditu, bai maila fisikoan (safety), bai digitalean (security). Horretarako, egoera kritikoetan bateriek igor ditzaketen gasak detektatzen dituzten sentsore aurreratuak txertatzen ari dira, suteak edo akats termikoak prebenitzeko asmoz. Era berean, azken hozte-teknologiak, gelaxken kontrola eta konposizio kimikoa ere ikertzen dira, errendimendua eta fidagarritasuna hobetzeko. Bilakaera horrek aukera ematen dio Cegasa Energiari bateriak konektatuak, eguneragarriak eta urrunetik kudeagarriak izango dituen eredu baterantz aurrera egiteko, ingurune industrial konplexuetan funtzionatzeko

2025 abendua

eWorld aldizkaria 17

prestatuta eta datozen urteetako araudi-baldintzak betetzeko moduan. Jasangarritasunari dagokionez, hobekuntzek aukera ematen dute autokontsumoa maximizatzeko, sarearekiko mendekotasuna murrizteko eta aplikazio zorrotzetarako bidea zabaltzeko, itsas garraiorako edo eskala handiko biltegiratzerako kasu. Horrez gain, bi erakundeak battery passport baten garapenean ari dira, etorkizuneko Europako araudiarekin bat datorrena, zeinak bateria bakoitzaren bizi-zikloa erregistratuko duen eta bigarren bizitza batean berrerabiltzea erraztuko duen. Ikerlanekin egindako lankidetzari esker, energia-biltegiratzearen arloko erreferente den enpresak bere ECS teknologia indartu du, bateriei denbora errealeko monitorizazio eta optimizazio jarraituaren gaitasunak emanez, eta dagoeneko baliozkotzen ari dira laborategia eta instalazio erreala energia fotovoltaikoarekin konbinatzen dituen pilotu batean. Epe ertainera, espero da ECSak adimen artifizial prediktiboko ereduak exekutatu ahal izatea unitate bakoitzaren iraupena eta energiaerrendimendua maximizatzeko, eta horrela estrategia energetiko eraginkorragoen garapena bizkortzeko.

Cegasa "Gure energia ematen dugun urrats guztietan dago", dio Cegasak. 90 urte baino gehiagoko historiaren gaitasuna eta esperientzia espiritu berritzaile batekin konbinatzen ditu, etengabe bere burua berrasmatzera eta etorkizuneko erronkei aurre egiteko hobetzera bultzatzen dituena. Historia: 1934an sortu zen. Cegasa sektoreko garapen teknologiko nagusi askotan eragile garrantzitsua izan da, Europako energia biltegiratzeko enpresa garrantzitsuenetako bat bihurtuz. Litiozko baterien fabrikazioan liderra da Europan. Bere esperientziak eta bezeroekiko harreman estuek litiozko baterien Europako fabrikatzaile liderra izatera eraman dute.

18 eWorld aldizkaria

2025 abendua

digitalWorld

Nothing Ear (3): zarata iragazi eta grabazioa ahalbidetu Jon Lasa Galdos

uela aste batzuk, Nothing-ek Ear (3) merkaturatu zuen, bere True Wireless Stereo entzungailu premium-en belaunaldi berria. Lehen belaunaldia aurkeztu zenetik, belarri barruko gailu horiek erreferentzia bihurtu dira beren soinu-kalitateagatik, baita beren diseinu gardenagatik ere. Orain, 2020an Londresen sortutako marka berriro berritzen ari da Super Mic-ekin, kargatzeko zorroan integratutako sistema bat, inguruko zarata iragazteko teknologia duten mikrofono bikoitzak dituena: ahotsean zentratzen dira eta inguruko zarata 95 dB-ra bitarte ezabatzen dute, dei garbiak bermatzeko, ingurunea edozein dela ere. Super Mic kargatzeko zorroan

'Hitz egin' botoia sakatuz aktiba-tzen da, elkarrizketa azkarretarako zein txat luzeagoetarako argitasun maximoa eskainiz. Deiez gain, ideiak berehala har ditzakezu kargatzeko zorrotik zuzenean grabatuz Super Mic-ekin, 'Hitz egin' botoia sakatuta. Ahotsoharrak Essential Space-rekin sinkronizatzen dira eta automatikoki transkribatzen dira (gaur egun, funtzio horrek Nothing OS behar du, hau da, Nothing telefono bat). Deien argitasuna areagotzeko, entzungailu bakoitzak hiru mikrofono direkzional ditu, hezur-eroapeneko ahotsa jasotzeko unitate batekin konbinatuta. Masailezurrean eta belarri-hodian mikro-bibrazioak detektatzen ditu eta seinale elektriko bihurtzen ditu ahotsa jasotzeko modu zehatzagoa lortzeko. Sistema honek AA bidezko giro-zarata ezeztatzeko kanal anitzekoarekin batera funtzionatzen du, 20 milioi ordu baino gehiagoko audio errealean trebatua, zure ahotsa isolatzen duena eta haizearen zarata 25 dB baino gehiago murrizten duena. Denbora errealeko zarata ezeztapen moldagarriarekin eta 12 mm-ko kontrolatzaile dinamiko hobetu batekin, Ear (3)-k soinu aberats eta naturala eskaintzen du. Bere diafragma berezi-eredudunak aurreko belaunaldiarekin alderatuta, % 20ko irradiazioazalera handiagoa eskaintzen du, baxuak 4,6 dB handituz eta agudoak 4 dB arte. Emaitza soinu-eszenatoki zabalagoa da, goi garbiagoekin eta erdi ñabardurekin. Gainera, Ear (3)-ak diseinu paregabea du. Karkasa gardenaren barne-egitura agerian uzten du, orain metalezko xehetasun leunduekin hobetua. Gainera, 0,35 mm-ko lodierako Metal-Insulator-Metal (MIM) antena pertsonalizatu bat dauka, 0,35 mm-ko lodie-

digitalWorld

ra besterik ez duena, eta horrek % 15ean hobetzen du erradiazio-potentzia osoa eta % 20an seinalearen sentikortasuna, aurreko belaunaldiarekin alderatuta konexio sendoagoak bermatuz edonon. Aurikular bakoitzak 55 mAh-ko bateria hobetua du, 10 ordu arteko erreprodukzio jarraitua eskaintzen duena (aurreko belaunaldia baino 90 minutu gehiago). Kargatzeko zorroarekin, bateriaren iraupena 38 ordura luzatzen da. USB-C bidez 10 minutuko kargatze azkar batek 10 ordu arteko entzuteko denbora eskaintzen du, eta haririk gabeko kargatze integratuak erosotasun gehigarria gehitzen du.

Markaren belarri barruko entzungailu aurreratuenak kargatzeko zorroan integratutako Super Mic sistemarekin parekatuta daude LDAC-rekin Bluetooth 5.4 konexioak audio egonkorra eta zehatza bermatzen du, eta Latentzia Baxuko Moduak latentzia 120 milisegundo baino gutxiagora murrizten du, jokoen eta bideoen esperientzia optimizatuz. Ear (3)-k Android (Google Fast Pair), iOS eta Windows (Microsoft Swift Pair)-ekin erraz parekatzeko aukera ematen du. Nothing X aplikazioak kontrolak pertsonalizatzeko eta Essential Space edo ChatGPT zuzenean entzungailuetatik nola aktibatu aukeratzeko aukera ematen dizu. Bai entzungailuak bai kargatzeko zorroak IP54 ziurtagiria dute, hautsaren, izerdiaren eta euri arineko erresistenteak bihurtuz, eguneroko erabilerarako iraunkortasuna bermatuz. Ear (3) entzungailuak Nothing-en Black Friday eskaintzetan sartuta daude eta 139 € balio dute (40 €-ko deskontua). Salgai dauden beste Nothing entzungailu batzuk

2025 abendua

eWorld aldizkaria 19

Nothing Ear (89 €) eta Ear (a) dira, 59 €-ko balioarekin. Bitartean, Nothing Headphone (1)-k, markaren lehen belarri gaineko entzungailuak, diseinu minimalista, ANC indartsua eta bateriaren iraupen luzekoak, 229 €-ko prezioa du, lehen baino 70 € gutxiago. Smartphoneei dagokienez, Nothing Phone (3) 59 €-tik 659 €-ra bitartekoa da (12+256 eta 16+512 GB bertsioak); Nothing Phone (3a) Pro-ren prezioa 379 € da (459 €-tik behera); eta Phone (3a)-rena 39 €-tik 379 €-ra bitartekoa da (8+128 eta 12+256 GB-ko bertsioak, hurrenez hurren). CMF-ren, Nothing-en bigarren markaren, telefono mugikorrak, entzungailuak eta erloju adimendunak ere Black Friday-ko deskontuetan sartzen dira.

Super MIC Nothing Ear (3) aurikularren ezaugarri nabarmenena Super Mic da, kargatzeko zorroan integratutako mikrofono bikoitzeko sistema bat, inguruko zarata 95 dB arte ezabatzen duena eta erabiltzailearen ahotsan zentratzen dena. Zorroan 'Hitz egin'' botoia sakatuz, sistemak ingurune zaratatsuetan elkarrizketak iragazten ditu, kanpoko espazio jendetsuetan ere dei garbiak bermatuz. Gainera, Super Mic-ek ahots-oharrak zuzenean zorrotik grabatzeko aukera ematen dizu, automatikoki Essential Space-rekin sinkronizatzen direnak eta denbora errealean transkribatzen direnak Nothing OS erabiltzaileentzat. Aurikularren barruan, Nothing-ek hiru mikrofono direkzional eta hezur-eroapen unitate (VPU) bat sartu ditu, masailezurrean mikrobibrazioak detektatzen dituena zure ahotsa zehaztasun handiagoz harrapatzeko. Hori guztia 20 milioi ordu baino gehiagoko audioan entrenatutako zarata-ezabatze adimen artifizialarekin osatzen da, haizearen zarata 25 dB baino gehiago murrizteko gai dena.

20 eWorld aldizkaria

2025 abendua

digitalWorld

Huaweiren goi mailako entzungailu berriak Nuria Gil Calviño

uela gutxi kaleratu dituen hainbat gailuren ondoren, bost telefono mugikor barne, Huaweik FreeBuds Pro 5 izenekoak aurkeztu berri ditu, Espainian eskuragarri egotea espero diren goi-mailako entzungailuak. Huaweik bere True Wireless Stereo (TWS) audio-lerroa zabaltzen jarraitzen du modelo horrekin, ez bakarrik bere estetika finduagatik nabarmentzen dena, baita bere txiparen eta konektibitatearen garapenak bultzatutako aurrerapen teknologiko garrantzitsuak txertatzeagatik ere. FreeBuds Pro 5-ek "Star Ring" izeneko diseinua dute, soinu-eraztunaren inguruan diamantez grabatutako gainazal batek ezaugarritzen duena, erabiltzaile askok estimatzen duten diseinu-ukitu bat emanez. Kargatzeko zorroak ukimen leuneko film-estaldura du. Ezaugarri berri deigarrienetako bat Zeru Urdin koloreko aldaera da, larru be-

ganozko akabera duen zorro bat eta 3D gainazal kurbatua dituena, marradura eta hatzmarken aurkako erresistentzia izateko diseinatua. Erosotasuna izan da haien garapenaren ardatz nagusia. Belarri barneko egitura birdiseinatu da 10.000 giza belarri baino gehiagoren datuak erabiliz, egokitzapen arinagoa eta erosoagoa lortuz. Egonkortasuna eta zigilu perfektua bermatzeko, lau tamainatako silikonazko belarripuntak sartzen dira, erabilera luzean esperientzia hobetuz. Aurikular hauen bihotzean Kirin A3 txipa dago, NearLink StarFlash audio teknologia ahalbidetzen duena. Berrikuntza honek aurrerapauso nabarmena dakar Bluetooth konbentzionalarekin alderatuta. 2,4 GHz eta 5,8 GHz artean dinamikoki aldatzen duen banda bikoitzeko antena bati esker, entzungailuek konexio egonkorra mantentzen dute interferentzia handiko inguruneetan ere, hala nola metroetan edo aireportuetan. Hobekuntza teknikoak nabarmenak dira: -Datuen transmisio-abiadura Bluetooth tradizionala baino 8 aldiz azkarragoa. -2 aldiz estaldura zabalagoa eta seinalearen harrera sendoagoa. -4,6 Mbps-ko galerarik gabeko audioaren euskarria 96 kHz/24 biteko abiaduran. -HWA eta Hi-Res Wireless Audio ziurtagiriak bermatuta. Akustikari dagokionez, Huawei FreeBuds Pro 5-ek bi kanaleko sistema independente bat integratzen dute, bi DSP prozesadore eta bi DAC kontrolatzailerekin.

digitalWorld

Soinu arkitekturak 10 Hz-raino iristeko gai den bi imaneko woofer superlineal bat eta 48 kHz-ra iristen den tweeter mikroplanar ultra-mehe bat konbinatzen ditu. Horrek gama dinamiko handia ahalbidetzen du. Erabiltzaileek "Yuezhang" soinu profilak ere goza ditzakete, Orekatua, Ahotsa, Klasikoa eta Baxua bezalako moduak barne hartzen dituztenak. Zarata ezeztapen aktiboa (ANC) ere hobetu da. MIMO detekzio adimenduna duen bi unitateko eta bi kanaleko sistema bat erabiltzen du. Horrek gardentasun modua, AA bidezko elkarrizketa modua eta bi norabideko dei zarata murrizketa bezalako funtzio aurreratuak ahalbidetzen ditu, 100 dB inguruko zarata kudea dezakeena.

Huaweik bere goi-mailako haririk gabeko entzungailu berriak aurkeztu ditu: oso dotoreak diren Huawei FreeBuds Pro 5 izenekoak HarmonyOS 6-rekin integratzeak funtzionaltasuna urrats bat harago eramaten du. Entzungailuek 200 minutu arteko grabaketa anitz egiteko aukera ematen dute, denbora errealeko transkripzioarekin, hizlariaren identifikazioarekin eta laburpen automatikoekin. Xiaoyi laguntzaileak 21 hizkuntzatan itzulpena eskaintzen du eta buruaren keinuen bidez erantzuten du. Bateriaren iraupenari dagokionez, zifrak itxaropentsuak dira erabiltzaile zorrotzentzat: -9 ordu arteko erreprodukzioa zarata ezeztapenarekin. -6 ordu arteko erreprodukzioa zarata ezeztapenarekin.

2025 abendua

eWorld aldizkaria 21

-Guztira 38 orduko bateriaren iraupena kargatzeko zorroarekin konbinatuta. -5W-ko haririk gabeko karga azkarra eta USB-C karga. Entzungailuak uraren eta IP57 hautsaren aurkakoak dira, eta zorroak IP54 kalifikazioa du, izerdiaren eta euri arineko iraunkortasuna bermatuz. Txinan merkaturatzeko prezioa 1499 yuanetan ezarri da, hau da, gutxi gorabehera 180 euro egungo truke-tasan. Eskuragarri dauden koloreen artean daude Earth Gold, Snow White, Frost Silver eta Sky Blue esklusiboa. Europako merkaturako iristearen eta azken prezioaren baieztapen ofiziala espero da, non, zalantzarik gabe, goimailako audio pertsonalaren sektorean lehiatuko den.

Huaweiren telefono ultra-mehea Bestalde, telefono ultra-meheak izan ziren 2025eko joera, baina 2026ra arte bizirautea ez dago argi. Alde batetik, Samsung Galaxy S25 Edge bezalako kaleratzeek adierazten duten aurrerapen teknologikoa ukaezina da. Baina, bestetik, ez dago argi gailu mota hauen eskaria benetan dagoen ala ez. Bai Samsungek bai Applek beren aurreikuspenak berrikusi eta aipatutako Galaxy S25 Edge eta iPhone Air-en ekoizpena egokitu behar izan dituzte, hurrenez hurren. Arrazoia sinplea da: ez dira espero bezala saltzen ari. Eta arrazoia oso sinplea izan daiteke: telefono ultra-mehe guztiek kontsumitzaileentzat funtsezko alderdi bat sakrifikatzen dute, hala nola bateriaren iraupena, profil izugarri mehe hori lortzeko. Orain Huawei iritsi da, sakrifizio hori ez dela beharrezkoa "ultra-meheko" telefono bat sortzeko adieraziz. Huawei Mate 70 Air berria Galaxy S25 Edge eta iPhone Air-en erantzuna da, 6.500 mAh-ko bateria erraldoi batekin.

22 eWorld aldizkaria

2025 abendua

digitalWorld

Appleren osagarri berria agortu da Jon Lsasa Galdos

SSEY MIYAKEk Applerekin lankidetzan kaleratutako iPhone Pocket-aren ondoren, Kaliforniako enpresak beste edizio mugatuko osagarri bat kaleratu berri du, Bailey Hikawa diseinatzaile ospetsuarekin sortua. Irisgarritasunean oinarritutako MagSafe euskarri bat, diseinu oso bereizgarria duena (eta Hikawaren estilo bereizgarria). Hain mugatua, ezen dagoeneko agortuta baitago. Aurten Applek, Espainian 40 urte betetzen dituela ez ezik, irisgarritasunarekin duen

konpromisoak lau hamarkada betetzen dituela ere ospatzen du. Horregatik kaleratu zuten joan den hilabetean Hikawa Phone Grip & Stand, funtsean iPhonea mahaian edo eskuan jartzeko euskarri bat den osagarri bat, baina diseinu berezi batekin. Bi koloretan zegoen eskuragarri: Chartreuse, limoi berde moduko bat, eta Crater, granito efektuko diseinu bat. Bi bertsioak MagSafe duen edozein iPhonerekin bateragarriak ziren (iPhone 12tik aurrera, iPhone 16e izan ezik). Eta 69,95 dolar balio zuen. Lehen begiratuan, euskarri batentzat garestia dirudi. Eta, egia esan, ados egon daiteke edonor hala dela. Hala ere, ohiko euskarrietatik nabarmentzen da aipatutako diseinatzailearen, Bailey Hikawaren, sinadura daramalako, mota honetako diseinuak sortzeagatik ezaguna dena. Eta beste produktu batzuekin gertatzen den bezala, bere markaren prestigioak prezio bat du. Are gehiago Applerekin zuzenean lotuta dagoenean. Eta duela aste batzuk ISSEY MIYAKEk kaleratutako osagarriarekin gertatu zen bezala, edizio mugatua zen. Estatu Batuetan bakarrik zegoen eskuragarri, eta bere diseinua ez den arren konbentzionalena eta prezioa batzuentzat altua iruditu arren, astebete baino gutxiagoan agortu zen. Jakina, erosleen nortasuna ezezaguna da. Eta aukera ugari egongo diren arren, osagarri honen helburu nagusia, aipatu dugun bezala, irisgarritasuna da. Hikawaren arabera, behar bereziak dituzten pertsonekin "elkarrizketa prozesu zabal" baten ondoren diseinatu zen, "iPhone-a eusteko hainbat modu" aurkitzeko eta "egonkor mantentzeko behar den ahalegina murrizteko".

digitalWorld

Applek iPod Sock-en espiritua berpiztea erabaki du, baina oraingoan luxuzko marka baten laguntzarekin. Emaitza 230 dolarreko galtzerdi bat da zure iPhonerako.

Galtzerdi bat zure iPhonerako Issey Miyake, Steve Jobsen jertse ikonikoaren atzean dagoen marka, Applerekin itzuli da. Bere misioa? Zure iPhonea eramateko galtzerdi izugarri garesti bat sortzea. Apple ezinezkoa egiteko gai den enpresa bat da. Alde batetik, iPhone Air bezalako ingeniaritza-lorpenekin edo azken MacBook Pro-a gidatzen duten txipen potentzia izugarriarekin harritzen du. Baina, bestetik, hau aurkezteko gai den enpresa bera da: iPhonerako galtzerdi luxuzko bat. iPod Socks ikonikoen espiritua berpizten duen osagarri bat, baina desira-objektu esklusibo eta, batez ere, izugarri garesti bihurtzen duena. iPhone Pocket berria Issey Miyake-rekin egindako lankidetzaren emaitza da, Steve Jobsen lepo altuko jertse ikonikoaren sortzaile gisa Appleren historian parte den diseinatzaile ospetsuarekin.

Applek 200 euro baino gehiagoko iPhone zorro bat merkaturatu du Baina zer da zehazki iPhone Pocket? Galtzerdi soil bat izatetik urrun, Japonian egindako poltsiko elastiko bat da, 3D puntuzko ehun zati bakar batekin, josturarik ez duen eta hondakinik sortzen ez duen teknika bat. Emaitza iPhone-a erabat biltzen duen egitura ildaskatu eta irekia duen zintzilikario moduko bat da, baina luzatzean pantaila ikusten uzten du. Enpresak bidalitadko prentsa-ohar ofizialaren arabera, inspirazioa "oihal zati" bezain kontzeptu sinple batetik dator. Yoshiyuki Miya-

2025 abendua

eWorld aldizkaria 23

mae estudioko diseinu zuzendariak azaltzen du ideia "gauzak gutxiago definitzea aukerak eta interpretazio pertsonala ahalbidetzeko" dela, "zure iPhone-a zure erara eramatearen poza" aztertuz. Apple-k erabaki du hau ez dela jende askorentzako produktu bat. Mundu osoko hamar Apple Store-tan bakarrik salduko da, turismo-helmuga gisa funtzionatzen duten hiri modernoetan edo oso urbanizatuetan. Apple-k erromesaldiko elementu bat izatea nahi du, luxuzko oroigarri bat. -Apple Canton Road, Hong Kong. -Apple Ginza, Tokio. -Apple Jing'an, Shanghai. -Apple Marché Saint-Germain, Paris. -Apple Myeongdong, Seul. -Apple Orchard Road, Singapur. -Apple Piazza Liberty, Milan. -Apple Regent Street, Londres. -Apple SoHo, New York City. -Apple Xinyi A13, Taipei. Beraz, ez dira Espainian erosteko aukerarik izango: ez dago online salmentarik, ezta Mexikon ere. Europan aukerarik hurbilena Parisera, Milanera edo Londresera bidaiatzea litzateke.

Galtzerdiaren itzulera… diseinatzaile-etiketa batekin Eta hemen konektatzen da estrategia bere ondarearekin, eta aldi berean aldentzen da. Bere muinean, espiritua 2004ko jatorrizko iPod Socks-en berdina da: ukitu jostalari bat duen osagarri baten ideia, zure gailua janzteko. Baina espiritua bizirik irauten duen bitartean, gauzatzeak eraldatzen du. iPod galtzerdi horiek sei paketeko pakete bat ziren, 29 dolarretan. iPhone Pocket-ak, luxuzko marka batekin lankidetzan arituz, bere prezioa hainbeste igo du, ezen merkeagoa baita AppleCare izatea iPhone-a galtzerdi zintzilikario baten barruan babestuta eramatea baino. Baina luxuaren munduan, logika ez da beti aplikatzen.

24 eWorld aldizkaria

2025 abendua

publizitatea

2025 abendua

eWorld aldizkaria 25

26 eWorld aldizkaria

2025 abendua

trainingWorld

BerriUp eta BATEA, teknologia-enpresentzako liderrak bilatzen Nuria Gil Calviño

erriUp, Funcasen urteko txostenaren arabera Espainiako azeleragailu pribatu nagusia, BATEA aholkularitzaenpresarekin batu da hazkunde-potentzial handiko teknologia-oinarriko enpresentzako liderrak aurkitzeko. Enpresa mota hauetako zuzendarien eskaera handia da, urtero 1.500 startup teknologiko inguru sortzen baitira Espainian, eta 500 profesional inguru behar dira. Horrek, teknologia-sektorean espezializatzeko beharrarekin batera, zaila egiten du hautagai horiek aurkitzea. Horrek guztiak BerriUpen, startup ekosisteman espezializatuaren, eta BATEAren, talentua eskuratzeko eta hautatzeko espezializatutako enpresaren arteko ahalegin bateratua eskatzen du.

Aipatzekoa da, halaber, lankidetza hau BerriUp-en spin-offen abiarazte prozesuaren parte dela, eta prozesu hori etorkizunean hazteko potentziala duten enpresa bihurtzeko potentziala duten proiektuak dituzten korporazio, unibertsitate eta teknologia zentroetatik dator. Zentzu honetan, azeleragailuaren zerbitzuen artean daude: hazteko potentziala duten teknologia proiektuak identifikatzea, azelerazio programa bat, enpresaren akzioen egituraketa/berregituraketa, akziodunen akordioak idaztea, finantzaketa eta inbertsio bideak identifikatzea eta zuzendari nagusi bat eta sortzaile talde bat bilatzea. Azken zerbitzu hau emateko -zuzendari nagusi bat eta sortzaile talde bat aurkitzea-, BATEA-k proiektua sakonki ulertzen hasten da: bere helburua, garapen fasea, negozio eredua, sortzaile taldea eta kultura. Diagnostiko honetan oinarrituta, BATEA-k sortzaileekin lan egiten du enpresaren egungo fasera hobekien egokitzen den gaitasuna eta profil estrategikoa definitzeko, ekintzailetza ikuspegia kudeaketa, lidergo eta eskalagarritasun trebetasunekin orekatuz. Analisi honek bilaketa esperientzia eta kontaktu sare bat ez ezik, startup-aren kulturarekin, ikuspegiarekin eta erritmoarekin afinitatea ere ekartzen duten hautagaiengan zentratzea ahalbidetzen du. Prozesuak bilaketa zuzena eta gaitasunetan oinarritutako ebaluazioa konbinatzen ditu, tresna objektiboak eta elkarrizketa sakonak integratuz, egokitzapen teknikoa, kulturala eta lidergoa ebaluatzen dituztenak. Horrez gain, BATEAk hasierako coaching edo mentoring

trainingWorld

zerbitzua eskaintzen du zuzendari nagusi berriaren integrazioa errazteko eta norbanakoaren eta proiektuaren arteko egokitzapen ona bermatzeko. Laguntza honek itxaropenak lerrokatzen, sortzaile-taldearekin harremana sendotzen eta enpresaren hazkunde iraunkorra bultzatzen duen lankidetza sendo baten oinarriak ezartzen laguntzen du. Jon Ander Merodio BerriUpeko zuzendari nagusiak hau azpimarratu zuen: "gure helburua EAEko enpresa-ehuna indartzen eta bultzatzen jarraitzea da. I+G intentsiboko enpresak sustatzeko gaitasuna dugu, gure eskualdea lider global gisa kokatzen dutenak. Gainera, talentua erronka handienetako bat bihurtu den testuinguru batean, BATEA ekimen honen aliatu estrategiko eta funtsezko gisa sendotzen ari da". Bere aldetik, Iñigo Calvok, BATEAko bazkide kudeatzaileak, honakoa adierazi zuen: “hazkunde potentziala duten teknologia-enpresak sortzeko ez dira ideia onak bakarrik behar, baita ideia horiek proiektu bideragarri eta eskalagarri bihurtzeko gai diren taldeak ere. Gure lana lidergo hori identifikatzean, zorrotz ebaluatzean eta pertsonaren eta proiektuaren arteko egokitzapen sendoa bermatzean datza hasieratik. BerriUp-ekin dugun lankidetzak aukera ematen digu zuzendaritza-bilaketan dugun esperientzia ekintzailetza-ekosistemaren ezagutzarekin konbinatzeko, berrikuntzaren eta hori posible egiten duen talentuaren arteko zubi eraginkorra sortuz”.

BerriUPek hamargarren urteurrena ospatu du 2025ean BerriUpek ibilbide luzea eta arrakastatsua du, startup ekosisteman duen posizioa sendotuz. Hamar urteko historian, 20 proposamen deialdi propio eta 4 kanpoko deialdi egin ditu erakunde publiko eta pribatuekin lankidetzan, 2 milioi euro baino gehiago inbertitu ditu Easo Ventures Funtsaren bidez, 2.000 proiektu baino gehiago aztertu ditu, 100 prestakuntza tailer baino gehiago eman ditu

2025 abendua

eWorld aldizkaria 27

eta 100 lanpostu baino gehiago sortu ditu. Hori guztia posible egiteko, BerriUp 50 mentore baino gehiagoko sare batean oinarritzen da, startup-ei lehen egunetik goi mailako laguntza estrategikoa eta operatiboa emanez, gaur egungo ingurunean haien hazkundea eta arrakasta bultzatzeko. Gainera, bere lehen hamar urteetan, BerriUpek 44 enpresa bizkortu ditu hainbat sektoretan, % 50etik gorako merkatu-biziraupen tasa lortuz, beste azelerazio-programetatik haratago irauten duten enpresen batez bestekoa baino askoz handiagoa den arrakasta-tasa.

Zuzendari mota hori oso eskatua da, urtero 1.500 startup teknologiko inguru sortzen baitira Espainian BATEAri buruz BATEA talentua identifikatzen, ebaluatzen eta erakartzen espezializatutako enpresa bat da, enpresei beren kultura eta estrategiarekin bat datozen profesionalak kontratatzen laguntzen diena. Zentzu honetan, erakundeei erabaki sendo eta iraunkorrak hartzen laguntzen die, prozesu bakoitzaren alderdi tekniko eta humanoetan adituen ikuspegia eskainiz. Bere ikuspegiak zorroztasun metodologikoa ukitu pertsonalarekin konbinatzen du, tresna anitzak integratuz ebaluazio objektiboak eta bezero bakoitzaren beharretara egokitutako prozesuak bermatzeko. Bateak zuzendaritza, erdi mailako zuzendaritza eta profil teknikoen kontratazio prozesuak egiten ditu, baita potentziala ebaluatzeko eta barne talentua garatzeko proiektuak ere. Enpresa Gipuzkoako industria, teknologia eta zerbitzu enpresekin, baita erakunde publikoekin ere, lankidetzan aritzen da.

28 eWorld aldizkaria

2025 abendua

trainingWorld

Zibersegurtasuneko lehen unibertsitate-erronka Euskadin Jon Lasa Galdos

kerlanek zibersegurtasun industrialaren eta gai horretan talentua prestatzearen aldeko apustua berretsi du. Zibererasoak ugaritu egin dira, eta, ondorioz, zibersegurtasuneko profesionalen eskaera handitu egin da. Hori dela eta, Ikerlanek Euskadiko lehen unibertsitate-lehiaketa bultzatu du, IK3RL4N Capture The Flag. Ekitaldi horrek ikaskuntza praktikoa eta talentua detektatzea uztartzen ditu goraldian dagoen sektorean. Azken asteetan 200 ikaslek baino gehiagok parte hartu dute kanporaketaren aurreko fasean, eta joan den azaroaren 14an, Bilboko “La Perrera” gunean ospatu zen lehiaketaren final handia. Finalean, parte-hartzaileek hacking etikoari eta sistema informatikoen babesari lotutako erronkak konpondu behar izan zituzten denbora mugatuan. Horretarako, ahultasunak, kriptografia edo alderantzizko ingeniaritza aztertzeko teknikak praktikan jarri zituzten. Aldez aurretiko ezagutza teknikoez gain, taldelana eta ikasteko gaitasuna ezinbestekoak izan ziren final handi horretako hitzorduan. “Digitalizazioak aukera handiak ireki ditu, baina baita mehatxu berriak ere. Ikerlanen lekuko gara nola enpresek segurtasun gertakari posibleen aurrean blindatzeko duten beharra erritmo bizian hazten ari den. Horrek kualifikazio handiko profesionalak eskatzen ditu. Horrelako ekitaldiei esker, unibertsitateetara hurbil gaitezke, eta etorkizuneko ekonomian funtsezkoa izango den esparru batera erakar dezakegu talentua”, adierazi du David Gonzálezek, Ikerlaneko Zibersegurtasun eta Fidagarritasun alorreko arduradunak. Ikerlanekin batera, ORBIK, SECURE&IT eta JAKINCODE bezalako enpresa laguntzaileek bat egin dute ekimen aitzindari honekin, eta

parte-hartze nabarmena izan zuten talde finalisten sari ematean. Salva Trujillok, ORBIKeko zuzendari nagusiak, "bokazio teknologiko berriak sustatu eta unibertsitateko ikasgeletara berrikuntza ekartzearen aldeko apustua egiten duten horrelako ekimenetan parte hartzearen garrantzia" azpimarratu zuen.

Zibersegurtasunean espezializatutako profilen eskariak izugarri gora egin du Euskadin eta Estatuan Ekimen hau Ikerlanek unibertsitateko prestakuntzarekin eta talentuarekin duen konpromisoaren barruan sartzen da. 2024an, Ikerlanek 48 artikulu zientifiko argitaratu zituen, horietatik 34 eragin handiko aldizkarietan, eta 47 patente eta erregistro berri erregistratu zituen. 55 doktore-tesi ere aktibo egon ziren, 11 berri hasita eta 6 amaituta. Mondragon Unibertsitatearekin lankidetza estrategikoa izateaz gain, zentroak lankidetza sarea indartu zuen hainbat unibertsitaterekin, hala nola UPV/EHU, Kataluniako Unibertsitate Politeknikoa, Kantabriako Unibertsitatea eta Holandako Radboudeko Unibertsitatearekin, eta, hala, erreferentziazko agente ikertzaile gisa duen zeregina sendotu zuen. Aktibo teknologikoen, patenteen, tesien eta IK3RL4N Capture The Flag bezalako ekitaldien bidez, Ikerlanek ikerketa aplikatua unibertsitate-ingurunera hurbildu nahi du, eta funtsezko arloetan -zibersegurtasunean, adibidez- bokazioak piztu, Euskadin eta ingu-

trainingWorld

2025 abendua

eWorld aldizkaria 29

ruan duen talentu teknologikoaren eragile gisa duen rola sendotuz.

IKERLAN, erreferentea zibersegurtasun industrialean Zibersegurtasunak Ikerlanen jardueraren zati estrategiko bat biltzen du, Orona, Cegasa, Ingeteam edo Laboral Kutxa bezalako ingurune industrial eta teknologikoetan bezero liderrentzat lan egiten duten 60 profesionalez osatutako talde batekin. 2024an, euskal zentro teknologikoaren zibersegurtasun industrialeko laborategia ENACek egiaztatutako Estatuko lehena bihurtu zen, automatizazio eta kontrol industrialeko sistemetan saiakuntzak egiteko. Mugarri aitzindaria izan da, eta Europan erreferente gisa duen posizioa indartu du, bereziki produktu elektroniko konektatuetara bideratuta. Horri ORBIK gehitu behar zaio, Ikerlanek 2023an sortutako spin-off- a, eta Estatuan bakarra, arautegiak eskatu aurretik Europako fabrikatzaile industrialei beren produktuak ziberaseguru gisa ziurtatzen laguntzen espezializatua. Horrelako ekimenekin, zentroak bere lidergoa eta erronka digitalen aurrean industria seguruago, erresilienteago eta prestatuago batekiko konpromisoa berresten ditu.

1800 ingeniaritza industrialean eta 3600 arlo teknologikoari lotutako beste ingeniaritza batzuetan. Estatu mailan, eskaintza eta eskariaren arteko arrakala 42 000 pertsonatik gorakoa da, Europako Zibersegurtasun Agentziaren (ENISA) arabera. Emakumeen presentzia handitzeko erronkari ere aurre egin behar dio sektoreak: STEAM karrerek ikasle gehiago badituzte ere, zibersegurtasunean graduatutako ikasleen % 18 baino ez dira emakumeak.

Talentu-eskaera gero eta handiagoa duen sektorea

IKERLANi buruz

Zibererasoak % 48 hazi dira Euskadin azken bi urteetan, eta gero eta eragin handiagoa dute enpresa eta erakundeetan, azken urtean 50.000 mehatxu jaso baitzituzten, aurrekoan baino % 40 gehiago. Hilero, batez beste, software maltzurrarekin lotutako 3500 gertakari erregistratzen dira, eta gertakarien erdiak baino gehiago iruzur ekonomikoek eraginak dira, Cyberzaintzaren datuen arabera. Aldi berean, zibersegurtasunean espezializatutako profilen eskaerak gora egiten jarraitzen du eten gabe. Euskadin, 3700 profesional baino gehiago behar dira informatikan,

Ikerlan zentro liderra da teknologiaren transferentzian eta industriari balio lehiakorra ematen. Soluzio integralak eskaintzen ditu, hiru arlo handitan hainbat domeinu teknologiko konbinatuz: teknologia digitalak eta adimen artifiziala, sistema elektroniko txertatuak eta zibersegurtasuna, eta teknologia mekatronikoak eta energiaren alorrekoak. Gaur egun, 420 pertsonak osatzen dute taldea, eta Arrasaten, Donostialdean eta Bilbon ditu egoitzak. Mondragon eta Basque Research and Technology Alliance-ko (BRTA) kooperatiba kide den aldetik, Ikerlan enpresa-eredu jasangarria, lehiakorra eta etengabe eraldatzen ari dena da.

30 eWorld aldizkaria

2025 abendua

publizitatea

2025 abendua

eWorld aldizkaria 31

32 eWorld aldizkaria

2025 abendua

blockchainWorld

Negoziazio- eta likidaziosistema blockchain bidez Javier Sánchez Marcos

spainiako Balore Merkatuaren Batzorde Nazionalak (CNMV) blockchain teknologian oinarritutako Espainiako lehen negoziazio- eta likidazio-sistema onartu du. Baimen hori merkatu-azpiegitura banatuei buruzko 2022/858 (EB) Erregelamenduaren erregimen pilotuaren barruan kokatzen da eta Europako kripto-aktiboen MiCA araudia indarrean sartzearekin batera eman da. Erregimen horrek proba teknologiko arautu gisa funtzionatzen du, merkatuko parte-hartzaileei finantza-transakzio tokenizatuak egitea ahalbidetuz, gainbegiratze arindu baina kontrolatu baten pean. Ingurune horretan, kriptografia-moneta jokoen plataformen garapenak zuzenean onura ateratzen du berrikuntza horietatik, batez ere

erabiltzaile batek Bitcoin-ekin pokerrean jokatzen duen horietatik. Sistemek aldibereko ordainketak, ibilbide seguruak eta transakzio-fluxu guztiz trazagarriak errepikatzen dituzte. Informazio-bloke bakoitza ordainketa-osotasuna eta likidazio guztien trazabilitatea bermatzen duten kontrol automatizatuen bidez balioztatzen da. Horrek ez die jokalariei eta operadoreei segurtasuna ematen bakarrik, baita joko tokenizatuaren forma berriei ateak irekitzen dizkie ere, apustuak eta sariak kontratu adimendunen bidez kudeatuta, esparru arautu eta garden baten barruan. CNMVk (Balore Merkatuaren Batzorde Nazionala) Espainiako Bankuarekin koordinatuko du azpiegitura berria gainbegiratzea, inbertitzaileen babesean eta funtzionamendu-sendotasunean arreta jarriz. Legezko erantzukizuna plataforma kudeatzen duen operadorearena da, eta hark gaitasun teknikoa eta sareko gertakari potentzialak kudeatzeko mekanismo egokiak erakutsi beharko ditu.

Jaulkipen eta likidazio prozesuak Parte hartzen duten enpresek akzioak edo bonuak ordezkatzen dituzten balore digitalak jaulki ahal izango dituzte, eta haien transferentzia negoziatu bitartekari tradizionalen gabeziarekin. Transakzio bakoitza aldaezin den kate batean erregistratuko da, likidaziodenborak segundoetara murriztuz eta kanpoko konpentsazio-beharra ezabatuz. Praktikan, sistemak egiaztapen-algoritmoak eta sinadura kriptografikoak konbinatuko ditu erosketa- eta salmenta-aginduen arteko bat-etortze zehatza bermatzen duten bide-

blockchainWorld

ratze-protokoloekin. Likidazioa aldi berean egingo da, "entrega versus ordainketa" printzipioari jarraituz.

Azpiegitura eta erresilientzia teknikoa Espainiako blockchain-finantza sistema kokapen geografiko desberdinetan dauden nodo balioztatuek osatuko dute. Eredu honek zerbitzu-etenen aurkako erresilientzia indartzen du eta konputazio-karga banatzen du erregistroen koherentzia mantentzeko diseinatutako adostasun-mekanismoekin.

Espainiak Blockchain-ean oinarritutako lehen negoziazio- eta likidazio-sistema baimendu du Arkitektura modularrak etorkizunean Europako beste azpiegitura batzuekin konektatzea ahalbidetuko du pilotu-programa beraren pean. Erregulatzaileen arabera, interoperabilitate hau funtsezkoa izango da Europar Batasunean balore digitalen merkatu bakarra eraikitzeko.

Interoperabilitate eta datuenn arauak CNMVko teknikariak Europako taldeekin elkarlanean ari dira plataformen arteko trukea ahalbidetuko duen datu-hizkuntza komun bat garatzeko. Transakzio bakoitza formatu irekiak erabiliz egituratuko da, erregistro-sistema desberdinek kodeketa eta egiaztapen-irizpide uniformeak partekatzen dituztela ziurtatuz. Mezularitza-arauak ere definitzen ari dira, banku gordailuzainekin eta ordainketa-sistemekin integrazioa errazteko. Horri esker, tokenizatutako funtsen eta baloreen mugimen-

2025 abendua

eWorld aldizkaria 33

dua modu ezin hobean sinkronizatu ahal izango da. Espainiako baimenak erakundeek finantzatresnen jaulkipena kudeatzeko modua eraldatu dezake. Bitartekari gutxiagok funtzionamendu-kostu txikiagoak esan nahi du, baina barne-kontroleko protokolo berriak ere behar dira kontratu adimendunetan zibersegurtasun-ahultasun edo diseinu-akats potentzialak konpontzeko. Industriako adituek uste dute Espainiako esperientziak tokenizazioaren benetako abantailak ebaluatzen lagunduko duela ohiko ereduekin alderatuta. Funtzionamendu-probek azpiegituren kostuei, likidazio-denborei eta ziurtasun juridikoari buruzko informazioa emango dute.

MiCArekin bat egitea eta erregualzio etorkizuna Pilotu programaren aurrerapena MiCA legearen ezarpenarekin osatzen da, eta horrek kriptografia-aktiboen tratamendua harmonizatzen du Europar Batasunean zehar. Bi esparruek finantza-egonkortasuna arriskuan jarri gabe berrikuntza sustatzen duen ingurune fidagarri bat ezartzea dute helburu. CNMVk (Balore Merkatuaren Batzorde Nazionala) proben esparrua pixkanaka zabaltzeko asmoa du, tresna eta parte-hartzaile berriak sartuz, exekuzio teknikoaren estandarrak finkatzen diren heinean. Ateratako ondorioek etorkizunean merkatu banatuen behin betiko erregulazioa proposatzeko oinarri gisa balio dezakete.

Aurreikusitako bilakaera eta erakundeen adopzioa Kronologiak aurreikusten du 2025ean zehar egingo direla benetako eragiketekin lehen probak. Hainbat finantza-erakundek interesa agertu dute pilotu-programan sartzeko, blockchain sistemen eraginkortasuna ebaluatzeko beren bulegoko errutinetan.

34 eWorld aldizkaria

2025 abendua

publitzitatea

2025 abendua

eWorld aldizkaria 35

36 eWorld aldizkaria

2025 abendua

healthWorld

Robot bat haurren ospitaleko egonaldia hobetzeko Javier Sánchez Marcos

ure bizitzetan gero eta presenteago dagoen robotika modu oso berezian iritsi da EAEko osasun-sistemara. Robot humanoide batek haur txikiei lagunduko die Gasteizen kokatutako Arabako Txagorritxu Unibertsitate Ospitalean. Helburua da hiru egun baino gehiagotan ospitaleratutako adingabeek ospitaleko esperientzia hobea izatea, SAAKI izena jarri dioten robot horrekin elkarreraginean. Hiru eta hamalau urte bitarteko haurrak, osasun-langileek ez ezik, ezohiko laguntzaile teknologiko horrek ere zainduko ditu.Bioarabak, Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailaren Osasun Ikerketarako Institutuak (OII), Osakidetzako Arabako ESIarekin lankidetzan eta Vital Fundazioaren laguntzarekin, SAAKI proiektua aurkeztu zuen joan den azaroaren 24an. Ekimen berritzaile horrek humanizazioan entrenatutako teknologia duen Unitree Robotics G1 EDU robota barneratzen du ospitaleko pediatria-ingurunean, AUO Txagorritxuko Pediatrian ospitaleratutako haurren esperientzia hobetzeko, teknologiaren eta enpatiaren bidez. Pazientearen esperientzia hobetzeko teknologia berriak erabiltzea Euskadiko Osasun Itunaren ekintzetako bat da, Osasun Sailak modernizazioarekin, eraginkortasunarekin eta berrikuntzarekin duen konpromisoa sendotuz. Alberto Martínez, Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak, Lore Bilbao, Osakidetzako zuzendari nagusiak eta Arantxa Ibáñez de Opacua, Fundación Vital Fundazioko zuzendariak, eman zuten proiektuaren berri, Arabako Unibertsitate Ospitaleko areto nagusian egindako ekitaldian. Proiektuaren aurkezpena eta erakustaldia Juan Fernández, Bioarabako Be-

rrikuntza koordinatzaileak, Sandra Maeso, pediatrak eta Demelza Pérez, gainbegiraleak egin zuten, azken biak Arabako ESIko Pediatria Zerbitzukoak. Era berean, Gontzal Tamayo, Eusko Jaurlaritzako Osasun eta Eraldaketa Digitaleko sailburuordea, Enrique Bárez, Arabako ESIko zuzendari kudeatzailea, eta Ignacio Garitano, Bioaraba OIIko Zuzendaritza Zientifikoaren albokoa, bertan izan ziren.

130 zentimetroko altuerarekin eta 35 kiloko pisuarekin, robotak 9 eta 11 urte bitarteko haur baten antzeko proportzioak ditu Pazienteekin elkarreragiteko adimen artifiziala SAAKI proiektua Bioaraba OIIak pertsonen zerbitzurako berrikuntzarekin duen konpromisotik sortu da. Unitree G1 EDU robota sartzeak, Vital Fundazioaren laguntzarekin, Pediatriako pazienteei laguntza emozionala, hezkuntza-laguntza eta entretenimendua emateko modu berriak garatzea ahalbidetuko du, ospitaleko egonaldiek maiz izaten duten antsietatea arinduz. 130 zentimetroko altuerarekin eta 35 kiloko pisuarekin, Unitree G1 EDUk 9 eta 11 urte bitarteko haur baten antzeko proportzioak ditu, eta elkarreraegin hurbila eta ez beldurgarria errazten du. Adimen artifizialarekin, 3D sentsoreekin eta komunikazio aurreratuko gaitasunekin hornituta, robot horrek modu

healthWorld

2025 abendua

eWorld aldizkaria 37

naturalean elkarreragin dezake pazienteekin, lagundu ditzake, prozedura medikoak erraz azal diezazkieke edo talde- eta hezkuntza-jardueratan parte har dezake. Beti profesionalen gainbegiratzeapean, SAAKIk Txagorritxu Ospitaleko pediatria unitatea indartuko du. Dantzan ikus daiteke -aurkezpenean egin zuen bezala- edo haurrekin hizketan, haien zaletasunekiko interesa erakutsiz eta ospitaleko egonaldia eramangarriagoa eginez.

Teknologiaren eta gizatasunaren arteko zubia SAAKI proiektua Bioarabaren berrikuntzaestrategiaren barruan dago. Estrategia horren helburua teknologia berriak osasunarreta humanizatzeko tresna gisa aplikatzea da. Lehenengo fasean, Unitree G1 EDU robota Arabako ESIko Pediatria eremuan sartuko da. Bertan, haren inpaktu emozionala eta osasun-langileen lana osatzeko potentziala baloratuko dira. Alberto Martínezek adierazi zuenez, "Osasun Sailak berrikuntza teknologikoa bultzatzen du, herritarrentzako benetako aurrerapenak ekarriko dituena. SAAKI proiektua aurrerapen nabarmena da pediatriako arreta gizatiarrago eta emozionalki sentikorrago baterantz, eta agerian uzten du teknologia, irizpidez aplikatuta, funtsezko laguntza bihur daitekeela ospitaleratutako haurren ongizaterako". "Gaur beste urrats bat eman dugu Osakidetzaren humanizazioan. SAAKI bezalako proiektuekin erakusten dugu teknologia, zaintzara bideratzen denean, ospitalean dauden gure haurren esperientzia emozionala lagundu, lasaitu eta hobetzen duen tresna bihur daitekeela", nabarmendu zuen sailburuak. Bestalde, Arantxa Ibáñez de Opakua, Fundación Vital Fundazioko zuzendariak azaldu zuenez, "Vital Fundazioan etengabe ari gara mugitzen, gure gizarteak aurrera egin dezan eta gure lurraldea berritzaileagoa, inklusiboagoa, modernoagoa eta iraunkorragoa izan dadin lortzeko. Aliatu hurbila, bizkorra, berritzailea

eta funtsezkoa izan nahi dugu gizartea eraldatzeko edozein prozesutan. Zentzu horretan, Bioarabak eta sektore publikoko Arabako profesional askok gaur aurkeztu dugun bezalako proiektu aitzindariak aurrera ateratzeko egiten duten lana aitortu nahi dugu, giza dimentsioa duen teknologia aplikatuak haurren bizitza hobetzen lagun dezakeela erakusten duen adibide bat".

Ikerketa-ildo berriak Unitree G1 EDU robota ezartzeak ikerketa-ildo berriei ateak irekitzen dizkie hainbat arlotan, hala nola, errehabilitazio pediatrikoan, osasun-hezkuntzan, terapia motorrean edo laguntza emozionalean, baita ospitaleko beste zerbitzu batzuetan etorkizunean izango diren aplikazioei ere. "Osasun-berrikuntzak, teknologia berriak garatzeaz gain, ingurune kliniko errealetan modu esanguratsuan integratzea eskatzen du. SAAKIrekin, aurrerapauso bat ematen dugu ikerketa aplikatuan, eta aztertzen dugu nola hobetu dezakeen robotika sozialak paziente pediatrikoen ospitaleko esperientzia. Proiektu honek ezagutza sortzea, inpaktu emozionala ebaluatzea eta ikuspegi zientifiko eta multidiziplinarretik laguntza humanizatzeko lan-ildo berriak irekitzea ahalbidetzen digu", ziurtatu du Juan Fernández, Bioarabako Berrikuntzako koordinatzaileak.

38 eWorld aldizkaria

2025 abendua

healthWorld

Hortzak birsortzeko gai den mikroorratz-adabaki bat Javier Sánchez Marcos

ego Koreako ikertzaileek odontologia irauli dezakeen mikroorratz-adabaki bat aurkeztu dute. Gailuak hortz-zelula amak estimulatzen ditu esmaltea birsortzeko eta, kasu batzuetan, hortz-kimu berriak sortzeko. Aurrerapen hori, zulatze gutxiago egitea eta txantxar txikiak betegarririk gabe sendatzea ahalbidetuko duena, komunitate zientifikoa baikortasuna eta zuhurtzia orekatzera bultzatzen ari da.

Hortz-birsorkuntzaren atzean dagoen zientzia Seulgo Unibertsitate Nazionaleko Odontologia Fakultateko ikertzaileek garatutako mikroorratz-adabakiak hortz-arazo ohikoenei irtenbide biologiko eta minik gabekoa eskaintzea du helburu. Adabakia hortzoietan aplikatzen da egunean 20 minutuz gutxi gorabehera eta (ia minik

gabeko) mikroorratzak erabiltzen ditu sendagai gako bat emateko, tideglusib, hazkuntzafaktoreekin batera. Sendagaia hortz-zelula amak lozorroan estimulatzeko diseinatuta dago, galdutako ehuna birsortzera bultzatuz.

Hortz berriak naturalki hazten dira helduengan: Koreako berrikuntza batek odontologia alda dezake Jakinarazitako emaitzak (harierako entseguetan) -Txantxar txikiak: 4 eta 6 aste artean sendatzen dira. -Esmaltea: Esmaltearen birsorkuntza txirbil edo pitzadura txikietan 8 aste inguruan. -Hortzen eraketa: Parte-hartzaileen ehuneko batek hortz-kimu berrien eraketa erakutsi zuen (de novo hortz-kimuen eraketa).

Agintzen diren onurak eta eragin potentziala Teknologia hau baliozkotzen eta eskalatzen bada, ahozko osasunerako onurak eraldatzaileak izan daitezke, tratamendu inbaditzaileetatik irtenbide biologikoetara igaroz. Promesa nagusia zulaketa, betegarrien ezabapena eta inplanteen edo protesien beharra nabarmen murriztea da. Birsortutako ehuna genetikoki pazientearengandik dator, errefusaren arriskua minimizatuz.

healthWorld

Epe luzera, birsorkuntza-tratamendua, hasieran garestia izan arren (merkataritzapenaren hasierako faseetan hortz bakoitzeko 300 USD kalkulatzen da), inplante-terapia garesti eta luzeak baino ekonomikoagoa izango dela aurreikusten da.

Kontuz ibiltzeko premiazko deia Iragarpena zirraragarria den arren, hortz-komunitateak publikoak eta profesionalek ikuspegi kritikoa mantendu eta baliozkotze zorrotza itxaron behar dutela azpimarratzen du. Hasierako entsegu klinikoek normalean lagin txikiak izaten dituzte. Emaitzak 3. faseko entsegu handietan berretsi behar dira garaipenik aldarrikatu aurretik. Ezinbestekoa da birsortutako esmaltea iraunkorra den eta hortz-kimu berriak hortz funtzional bihurtzen diren zehaztea. Zelula amen aktibazioaren balizko albo-ondorio sistemikoak (gorputz osokoak) edo lokalak ere kontrolatu behar dira. Entsegu klinikoak ez dira erabiltzeko baimenaren baliokideak. Adabakiak nazioarteko osasun-agentzia nagusien oniritzia jaso behar du (FDA edo EMAren baliokidea, adibidez). Adabakiak ez ditu hortzetako arazo aurreratuak konponduko, hala nola infekzio larriak, hezur-galera larria edo baldintza sistemikoak, eta horiek kirurgia eta tratamendu konbentzionalak beharko dituzte oraindik. Zientziak aurrera egiten duen bitartean, prebentzioa da estrategia onena. Hortzak eskuilatu, haria erabili eta hortzetako azterketa erregularrak dira oraindik ere ahozko osasuna mantentzeko modurik merkeena eta seguruena.

Hortz berriak naturalki Giza begiarentzat ikusezinak diren mikroorratzez betetako aplikatzaile txiki eta malgu honek betiko alda dezake kariesak, hausturak eta hortz-galera tratatzeko modua. Ideia sinplea da: masailezur-hezurretan edonork di-

2025 abendua

eWorld aldizkaria 39

tuen zelula amak aktibatu eta gorputzak bere hortz-ehuna birsortzen uztea. Hamarkadetan zientzia-fikzioa zirudiena Hego Korean hasi zen forma hartzen, non Seulgo Unibertsitate Nazionaleko ikertzaileek helduengan esmaltearen birsorkuntza eta baita hortz berrien eraketa ere estimulatzeko gai den adabaki hau garatu zuten. Teknologia biologiak beste ehun batzuetan jada frogatu duen kontzeptu batean oinarritzen da: gorputzak zelula amaren erreserbak gordetzen ditu, seinale jakin batzuen pean, egitura kaltetuak berreraiki ditzaketenak. Hortzen kasuan, zelula hauek nerabezarotik aurrera lozorroan egoten dira. Koreako gailuak zelula amak tokian bertan berraktibatzea du helburu, kirurgiarik edo minik gabe. Bere funtzionamendua klinikoki sinplea da. Pazienteak adabakia hortzoian jartzen du, tratatu beharreko hortzaren gainean, egunean hogei minutuz. Mikroorratzek, hain meheak ezen ez baitute ondoeza eragiten, ia ez dira hortz-ehunaren gainazalean sartzen eta hazkuntza-faktoreen konbinazio bat askatzen dute tideglusib izeneko sendagai batekin batera. Sendagai honek proteina bat -GSK-3- inhibitzen du, helduengan hortzen birsorkuntzan balazta natural gisa jokatzen duena. Desaktibatuz, zelula amek garapenaren hasierako faseetan bezala jokatzen dute berriro: dentina, esmaltea eta ehun konektiboa sortuz. Duela gutxi Science Translational Medicine aldizkarian argitaratutako entsegu klinikoen emaitzek mundu osoko ikertzaileen eta profesionalen arreta erakarri zuen. Hasierako faseko kariesa duten pazienteetan, esmaltea guztiz berreraiki zen lau edo sei asteko epean. Hortz pitzatuetan, galdutako ehuna tratamendua hasi eta sei eta zortzi astera agertu zen berriro. Eta ustekabeko aurkikuntza batek interesa piztu zuen: partehartzaileen % 30 ingurutan, hortz-kimu hasiberriak agertzen hasi ziren, aurretik ateratako lekuan hortz berri bat haztea posible izan zitekeen seinale goiztiarra.

40 eWorld aldizkaria

2025 abendua

publitzitatea

2025 abendua

eWorld aldizkaria 41

42 eWorld aldizkaria

2025 abendua

startupWorld

TFG-TFM MONDRAGON Sariek talentua saritu dute Nuria Gil Calviño

ONDRAGON Korporazioak TFGTFM MONDRAGON Sarien arrakasta ospatu zuen Bilbon, talentuaren bilaketa eta ahalduntzea helburu dituen ekitaldi batean. Laugarren edizio honek mugarri historikoa markatu du, 340 proiektu jaso baititu, orain arteko zifrarik altuena. 53 unibertsitate desberdinetako proiektuak jaso ziren gaur egungo erronka nagusien bueltan, hala nola osasuna eta zaintza, energia, digitalizazioa, finantzak edo pertsonen kudeaketa. Parte-hartze altuak gazteek eredu kooperatiboarekin eta gizarte-eraginarekinduten interesa berretsi du, batez ere Euskal Herrian. Izan ere, aurkeztutako proiektuen % 59 Euskal Herritik zetozen, % 38 Estatuko unibertsitateetatik, % 2 Europatik eta % 1 Europaz kanpoko zentroetatik. Jardunaldiak 57 finalista eta kooperatibetako 47 profesional bildu zituen Bilbon, mundu akademikoaren eta enpresarialaren arteko zubi zuzena eraikitzeko diseinatutako topaketa batean. Kooperatibetako ordezkarien, epaimahaikideen, finalisten eta familiarteko-

en artean 140ren bat lagun elkartu ziren egunean zehar. Elkar-sorkuntzarako espazio bat partekatu zuten finalistek zein kooperatibetako ordezkariek, eta egokitu zitzaien eraldaketa esparruaren bueltako irtenbideak proposatzeko balio izan zuen topaketak batetik, eta bestetik, Bexen Cardio, Ikerlan eta Laboral Kutxa bertatik bertara bisitatzeko aukera ere izan zuten. Nerea Aranguren MONDRAGONeko presidenteordeak, ekitaldiaren mezu nagusia azpimarratu zuen. “Adimen artifizialak asko daki, baina bada zerbait inoiz izango ez duena: bizipenak. Eta, hain zuzen ere, esperientzia horiek interesatzen zaizkigu MONDRAGONen, adin eta leku guztietako pertsonak, motibazioz, helburuz eta ezagutzaz beteak. Sarien edizio bakoitzean kalitate eta maila handiagoarekin erakusten dizkiguzue ezaugarri horiek eta hori zoriontzekoa da". Eguna sari-banaketarekin amaitu zen eta bertan 26.250 € banatu ziren 13 proiektu irabazleren artean. Bost kategoria nagusitan eta hiru zeharkakotan banatu ziren, eta honako kooperatiba hauen babesa izan zuten: Danobatgroup, Fagor Taldea, Laboral Kutxa, MONDRAGON Health, Ikerlan, Eika, Mundukide eta MONDRAGON Korporazioa bera. Epaimahai lanetan, gainera, kooperatiba, erakunde eta unibertsitate ezberdinetako 70 profesional batu dira.

Saritutako lanak -Eraldaketa digitalaren Danobatgroup saria: adimen artifiziala, automatizazioa eta robotika. Lehenengo saria: Jorge Arboleda Álvarez. AI for the Generation and Modification of Robotic Environments (École Nationale Supérieure de Mécanique et des Microtechni-

startupWorld

ques). Bigarren Saria: Unai Mintegui del Olmo. Implementation of a Vendor Agnostic Multi-Robot Welding Cell Using ROS2. (Mondragon Unibertsitatea). -Pertsonengan oinarritutako Eraldaketaren MONDRAGON saria: talentua, aniztasuna eta inklusioa. Lehenengo saria: Jorge Castillo Gutierrez. Creación de una línea de negocio de carácter escalable en dmillennial rural projects y creación de impacto en el medio rural riojano (Mondragon Unibertsitatea). Bigarren saria: Antonio Lara Morcillo. Del estudio de arquitectura al ecosistema cooperativo: Amasce.coop como modelo vivo de transformación socioempresarial (Mondragon Unibertsitatea).

340 hautagaitza jaso ziren, % 59 Euskal Herriko unibertsitateetatik, % 38 Estatu mailako unibertsitateetatik, eta % 3 Europako unibertsitateetatik -Eraldaketa energetiko-klimatikoaren Fagor Taldearen saria: deskarbonizazioa, ekonomia zirkularra eta neutraltasun klimatikoa. Lehenengo saria: Danel Madrazo Unanue. Transferentzia bidezko ikaskuntza tekniketan oinarritutako sodio-ioi baterien egoera-algoritmoak (Mondragon Unibertsitatea). Bigarren saria: Lander Gómez de la Cruz. Análisis y optimización bio-hidrodinámica mediante CFD de humedales artificiales para el control, tratamiento y reutilización de escorrentía urbana (Euskal Herriko Unibertsitatea). -MONDRAGON HEALTH saria osasunaren eta zaintzaren eraldaketari: osasuna, zaintza soziosanitarioak eta bioteknologia. Lehenengo saria: Javier Abasolo Esteban. Desarrollo de Biorreactores para Producción

2025 abendua

eWorld aldizkaria 43

de Biofármacos Personalizados (Mondragon Unibertsitatea). Bigarren saria: Ana Vazquez Palomo. Modelo numérico del desarrollo del daño cerebral en la enfermedad de Alzheimer (Universidad de Oviedo). -Finantzak eraldatzeko Laboral Kutxa saria, gizartea eraldatzeko. Lehenengo saria: Pilar Clares Cervantes. Integración de autenticación multifactor como capa de seguridad en contratos multifirma sobre blockchain (Universidad Politécnica de Valencia). Bigarren saria: Luxi Zhou. Impacto de la Volatilidad del Mercado Inmobiliario en la Hipoteca Inversa (Universidad Carlos III de Madrid). -Ikerlan Saria proiektu berritzaileenari. Unai Laskurain Lauzirika. Ikasketa federatu bertikalean ekarpenen kalkulurako pribatutasuna zaintzeko metodo baten garapena (Mondragon Unibertsitatea). -Euskarazko proiektu onenaren Eika saria. Irune Palacios Orueta. Euskarazko Medikuntzaren Domeinuko Lehenengo Corpus Sintetikoaren Sorrera: Metodologia eta Hastapenak (Euskal Herriko Unibertsitatea). -Mundukide saria inpaktu sozial handiena duen proiektuari: Inor atzean utzi gabe. Maria Eugenia Ortega Cueto. Diseño de encaje de prótesis modular de miembro superior para zonas en vías de desarrollo (Deustuko Unibertsitatea).

Pertsonekin egina, pertsonentzat MONDRAGON pertsonen proiektu bat da, esperientzia kooperatiboa. Mundu mailako erreferentea da, ahotsa eta botoa ematen duen lekua. Parte-hartzailea protagonista izango da, eta hazteko, ekarpenak egiteko eta zaren hori izateko espazioa izango du. Berdintasunean, erantzunkidetasunean eta elkartasunean oinarrituta egiten dute lan. Parte hartu, iritzia eman eta erabaki egiten da. Taldean egiten da lan, elkar zaintzen da eta erabakiak hartu behar diren moduan hartzen dira. Denen artean.

44 eWorld aldizkaria

2025 abendua

startupWorld

Irati, ekintzailetza bultzatzeko Nafarroan Javier Sánchez Marcos

afarroako Merkataritza Ganberak Irati aurkeztu du, Foru Komunitatean enpresak sortzea laguntzeko adimen artifizialarekin garatutako agente adimenduna. Proiektu aitzindari hori Nafarroako Merkataritza Ganberako ekintzailetza-sailaren produktibitatea hobetzeko diseinatuta dago. Irati Ganberako profesionalen lanean laguntza eta babesa emateko sortu zen. Ematen duen informazioa eta erantzunak erakundeak pilatutako ezagutzan oinarritzen dira soilik, (erakundeak 27 urte daramatza ekintzaileei aholkuak ematen), eta horrela, eskaintzen den informazioaren zehaztasuna eta fidagarritasuna bermatzen da. Paula Villamorrek, Nafarroako Merkataritza Ganberako Ekintzailetza arduradunak, azaltzen du nola hobetzen duen Iratik haien lana, erantzun azkarragoak eta zehatzagoak ematen lagunduz, baina ez duela aholkularitza pertsonalizatua ordezkatzen. "Ezinbestekoa da ezagutza juridikoa, epaiketa ona izatea, eta pertsona ulertzea, haren testuingurua, zergatik nahi duen negozio bat hasi, zer estrategia jarraitzen ari den, eta batez ere, ekintzailearekiko enpatia izatea. AAk kontuan hartzen ez dituen elementu asko daude, eta elkarrekintza zuzenaren bidez bakarrik hauteman daitezkeenak", gaineratu du.

Informazio egiaztatua eta segurua Helburu orokorreko tresnek ez bezala, Iratik soilik lan egiten du Nafarroako Merkataritza Ganberak txertatutako eta egiaztatutako dokumentazioarekin. Ez du daturik asmatzen edo kanpoko iturririk erabiltzen, informazioa-

ren konfidentzialtasuna, pribatutasuna eta kalitatea bermatuz. Agente adimenduna beti dago eskuragarri datu ofizialetan oinarritutako erantzun zehatzak emateko, baina bere erabilera epaiketa eta esperientzia ona duten profesionalen gainbegiratzearekin osatzen da, aholkularitza integrala eta pertsonalizatua bermatuz. Ahoz edo idatziz komunikatu zaitezke Iratirekin.

Nafarroan negozio bat hasteko asmoa duten pertsonen % 48,5 emakumeak dira, GEM ikerketaren arabera Urtero, Ganberak negozio bat hasi nahi duten 300 pertsona baino gehiagori aholkatzen die, eta haren laguntzarekin, 60 enpresa baino gehiago sortzen dira. Negozio bat abiarazteko prozesuan galdera, arazo eta zalantza batzuk behin eta berriz sortzen dira, eta Iratik, duen informazio guztia erabiliz, erantzun egokiena eskaintzen du. Adibidez, hortz-klinika bat sortzeko beharrezkoak diren prozedurei edo urratsei buruzko galderak konpondu ditzake, aplikagarri diren araudiei buruzkoak, negozio bat abiarazteko langabezia-prestazioak nola kapitalizatu edo zer nolako enpresa-egitura sortu behar den.

Berrikuntza ekintzailetzaren zerbitzura Proiektu honekin, Nafarroako Merkataritza Ganberak ekintzailetzarekiko duen konpromisoa berresten du eta adimen artifiziala enpre-

startupWorld

2025 abendua

eWorld aldizkaria 45

sen lehiakortasuna eta produktibitatea hobetzeko aliatu bihur daitekeela erakusten du. Irati izenak teknologia pertsonengana hurbiltzeko nahia islatzen du, beti ere elementu humanoa prozesuaren erdigunean mantenduz. Proiektu hau Merkataritza Ganberak Professor Octopus laborategiarekin lankidetzan sortu duen AI HUB-aren esparruan garatzen ari da.

Ekintzailetzarako asmoan, %48,5 emakumeak Nafarroako Enpresa eta Berrikuntza Zentro Europarra (CEIN) sozietate publikoak Emakume Ekintzaileen Eguna ospatu zuen ehun emakume inguruk enpresaburu gisa dituzten esperientziak partekatu zituzten ekitaldi batekin. Bertan, CEINeko zuzendari nagusi Uxue Itoiz-ek nabarmendu zuen "GEM ikerketak erakusten duela Nafarroan negozio bat hasteko asmoa duten pertsonen erdia emakumeak direla". Ekitaldian Energia eta Trantsizio Digitaleko, Enpresa I+G+Bko eta Ekintzailetzako zuzendari nagusi Garbiñe Basterrak ere parte hartu zuen. Bilera hau Industria Departamentuari eta Gobernuko Trantsizio Ekologiko eta Digitaleko Departamentuari atxikitako sozietate publiko honen egoitzan egin zen. Hasierako hitzaldian, CEINeko zuzendari nagusiak azpimarratu zuen "ia parekotasuna dagoela negozio berrien sorreran. Hala ere, emakumeen kopurua % 40ra jaisten da dauden negozioak finkatzeaz hitz egiten dugunean". "Bereziki kezkagarria da sektore teknologikoagoetan emakume ekintzaileen tasa % 30ekoa baino ez izatea. Beraz, STEM lanbideak sustatzen jarraitu behar dugu emakumeen artean zifra horiek aldatzeko", amaitu zuen. Bere aldetik, Energia eta Trantsizio Digitaleko, Enpresa I+G+Bko eta Ekintzailetzako zuzendari nagusiak, Garbiñe Basterrak, ekitaldia itxi zuen azpimarratuz "ezagutzaren eta ekintzaren arteko zubiak eraikitzen jarraitu behar dugula: ideia orok hazteko espazio bat izan dezala eta emakume ekintzaile orok laguntza-sa-

Nafarroako Merkataritza Ganberak Irati aurkeztu du, ekintzailetza bultzatzeko AA erabiliz garatutako agente adimenduna re sendo bat izan dezala". Zentzu horretan, bertaratutakoak animatu zituen konektatzeko, lankidetzan aritzeko eta baliabideak partekatzeko aukerak sortzen jarraitzera.

Arrakasta Istorioak Ekitaldiak parte-hartzaileen arteko loturak sustatzea zuen helburu eta emakumeengan ekintzailetza-espiritua pizteko diseinatutako bi aurkezpen nagusi izan zituen. Lehenengo aurkezpena Ana Freirek eman zuen, Pompeu Fabra Unibertsitateko (UPF-BSM) Gizarte Eraginaren eta Berrikuntza Akademikoaren dekanordeak, eta 'Desobedituz lideratzea: STOP Proiektuaren istorioa' izenburua zuen. Bigarren aurkezpena Cecilia Castañok eman zuen, Madrilgo Unibertsitate Konplutenseko irakasle ohorezkoak eta genero eta IKTen adituak. Bere hitzaldiaren izenburua 'Zeru digitala eta zaintzaren lurra' izan zen.

46 eWorld aldizkaria

startupWorld

2025 abendua

Manuel Laborde sariak eman ziren Jon Lasa Galdos

evea3D ekimena eta Interphase Technologies master amaierako lana aitortu dituzte Manuel Laborde Werlinden sarien XXV. edizioan. Bi proiektuek ezaugarri komun hauek dituzte: sendotasun zientifikoa, orientazio teknologikoa eta taldeek ideia benetako heldutasun-fasera erakutsitako ahalmena. Bestalde, ZuBizi ekimenak 25. urteurreneko sari berezia jaso du genero-berdintasunari eta ingurumeneko osasunari egindako ekarpena dela eta. Hevea3D ekimenak, Ekimen Berritzaile Berriaren Saria irabazi duenak, argiarekin inprima daitezkeen material elastomeriko errealen fabrikazioan egindako aurrerapenagatik jaso du aitortza. Proiektuak latex naturalarekin edo sintetikoarekin lan egiten du uretan, argi bidezko inprimaketa erabiliz kautxu bulkanizatuaren antzeko ezaugarriak dituzten pieza elastikoak lortzeko, moldeak erabili beharrik izan gabe. Ibilbide zientifiko,

tekniko eta industrial handiko taldeak elkarrekin eta POLYMATekin eta Arizona State University (ASU) unibertsitatearekin elkarlanean egindako lanari esker sortu zen. Sortzaileak Xabier López de Pariza, Jon Ayestarán, Ainara Tejero eta Timothy E. Long dira, eta Haritz Sardon irakaslearen aholkularitza jaso dute. Haien ezagutza zientifikoei, esperientzia industrialari eta nazioarteko ikuspegiari esker, proiektuak balio bereizgarria du. Sariak 7.000 euro eta egitasmoaren garapena bultzatzeko BIC Gipuzkoaren laguntza eta aholkularitza jasotzen ditu. Gradu Amaierako Lanak - Master Amaierako Lanak - Doktorego Tesiak kategorian saritutako Interphase Technologies master amaierako lanak elektronika malgu eta aurreraturako material polimeriko funtzionalak optimizatzera bideratutako gainazalen eta interfazeen ingeniaritzan espezializatutako zerbitzua proposatzen du. Proiektua Andrés Mosquerak garatu du Polymers and Soft Matter talde barruan Materialen Fisikako Zentroan (CFM), Jon Maiz Sancho eta Alberto Álvarez Fernándezen zuzendaritzapean. Kategoria horrek 3.000 euroko laguntza eta egitasmoa aurrera eramateko BIC Gipuzkoaren laguntza jasotzen ditu.

Sari berezia 25. urteurreneko sari berezia, 3.000 eurokoa, ZuBizi proiektuari eman diote. Proiektu horrek ikerketa zientifikoa eta gizartea lotzen ditu One Health ikuspegitik, eta ingurumena, osasuna eta desberdintasunak ardatz hartuta. Izaera berritzailea eta diziplinaz gaindikoa du, eta, horri esker, osasun publikoa hobetu,

startupWorld

2025 abendua

eWorld aldizkaria 47

ingurumen desberdintasunak murriztu eta herritarren kontzientzia susta daiteke, eta ingurumen osasunean eta herritarren zientzian erreferente gisa finkatu da. EHUk eta Biogipuzkoak bultzatu dute, eta Amaia Irizarrek, EHUko irakasle eta toxikologian eta epidemiologian espezialistak, aurkeztu du. Epidemiologia, toxikologia, ekologia, psikologia eta komunikazio zientifikoko profilak bateratzen dituen diziplina anitzeko taldeko kidea da. Aitana Lertxundi ingurumen epidemiologoa eta Nerea Lertxundi psikologoa ditu buru, ingurumen analisian, osasun publikoan eta zientziaren dibulgazioan espezialistak diren beste batzuekin batera.

bertsitate, zientzia eta enpresa arloko hainbat pertsona ere. Eskainitako hitzaldietan, Gipuzkoako enpresa egitura eraldatzen laguntzeko ideia eta proiektu berriak sustatzen jarraitzeak duen garrantzia nabarmendu zuten erakundeen ordezkariek.

Proiektu berritzaileak unibertsitateko ingurunean

Ekitaldian zehar, '25 años creando Spinoffs universitarios' izeneko mahai ingurua egin zen, eta bertan parte hartu zuten Roberto López Más Innovacióneko CEOak, Iliane Rafaniello Surphaseko CEOak eta Eneko Aldaba Quimatryxeko I+G arloko zuzendari eta sortzaileetako batek. Batez ere, programak eta sariek unibertsitate arloko proiektu ekintzaileak sortzeko eta indartzeko garaian duten inpaktua aztertu zuten saioan. Ekitaldiari amaiera emateko, Iñigo Garmendia eta Unai Barrutia Gipuzkoako Ingeniaritza Eskolako (EHU) ikasleek eta azken bi urteotan Team Leaderak izan direnek parte hartu zuten. Gaur egun, MotoStudent proiektuaren barruan, motor elektrikoaren prototipoan hobekuntza berritzaileak egiteko lanean eta beren esperientzia eskaintzen jarraitzen dute. 'De la Idea al Podio: MotoStudent y la Ingeniería del Futuro' izenburupean, ekimen hori garatzen pilatutako esperientzia partekatu eta enpresa proposamen nola bihur daitekeen azaldu zuten. Hitzaldiak berrikuntzak sorreratik arrakasta lortu arte egiten duen ibilbidea islatu zuen. BIC Gipuzkoa, proiektu ekintzaileen habitata Pertsona eta enpresa ekintzaileak sustatzen dituzte BIC Gipuzkoan, haien arrakasta lortzeaz gainera, lurraldearen aurrerapenaren eragileak ere izan daitezen.

25. edizio honetan 14 hautagai aurkeztu dira: 10 hautagaitza 'Egitasmo Berritzaile Berria' kategorian aurkeztu dira, eta 4 'Gradu Amaierako Lanak - Master Amaierako Lanak - Doktorego Tesiak' kategorian. Epaimahaiaren iritziz, “aurkeztutako proiektuen kalitateak EHU Gipuzkoako eta EAEko ekosistema barruan funtsezko eragile gisa berretsi du, balio erantsi handiko enpresa egitasmo berritzaileen garapena bultzatuz”. Parte hartu duten proiektuak bat datoz Gipuzkoako hazkunde eta espezializazio adimenduneko estrategiarekin, eta arlo hauetan nabarmentzen dira: materialen zientzia eta teknologia, adimen artifiziala, digitalizazioa, bio/osasuna eta jasangarritasuna.

Sari banaketa ekitaldia Azaroaren 27an banatu zituzten sariak EHUko Gipuzkoako Ingeniaritza Eskolako auditorioan. Ekitaldian izan ziren Eider Mendoza, Gipuzkoako ahaldun nagusia; Juana Goizueta, EHUko Gipuzkoako Campuseko errektoreordea; Ane Miren de Ariño, Eusko Jaurlaritzako ekintzailetza eta nazioartekotze zuzendaria; eta Marisa Arriola, BIC Gipuzkoako zuzendaria, baita ekintzailetza, uni-

Hevea3D ekimenak eta Interphase Technologiesek irabazi dituzte 2025eko Manuel Laborde sariak