Alles over innovatie in ICT
Jaargang 11, oktober 2021
NetApp
Shared storage voor Windows en Linux workloads HashiCorp
Het belang van Zero Trust voor het automatiseren van secrets Parkstad IT
Het voorbeeld van een geslaagde samenwerking
En verder Geconnecteerde, interactieve displays zorgen voor betere samenwerking via de cloud I Startschot NL MWC 2022 I DSM verbetert klantervaring met SAP Commerce Cloud | www. cloudworks.nu
T R A I N I N G
Wireshark Tools and Training Wireshark University Certified Training Partner
KEEP CALM
SCOS Software Amsterdam/Hoofddorp offers these official Wireshark University courses as the European Wireshark University Certified Training Partner of Gerald Combs, the creator of Wireshark. With more than 1 million downloads of Wireshark per month from Wireshark.org it has become the de facto open source analysis tool.
AND
BE AWARE PACKETS NEVER LIE
TCP/IP Analysis and Troubleshooting with Wireshark This
course
is
designed for Networking,
Government and Security personnel that need to develop a set of packet investigation and network optimization techniques through study of the Networking Protocols using Wireshark and other Open-Source Analysis tools.
NEW
Masterclass Network/Security Advanced
Wireshark Certification This certification training is designed for network, government and security personnel to obtain the Wireshark WCNA certification for their professional development using Wireshark.
Network/Security Analysis with
Open Source Tools. This course is designed for Networking, and Security Engineers that need to further enhance their Network Analysis skills through study of Advanced Network Analysis using
Wireshark
and
other
Open-Source
Network / Security Analysis tools.
VIRTUAL CLASSROOM OR AMSTERDAM/HOOFDDORP M O R E I N F O : W W W. S C O S .T R A I N I N G
Cloud talk
Kop
Tekst Edwin Feldmann
Colofon In CloudWorks staat innovatie centraal. Met traditionele ICT-omgevingen is het steeds moeilijker om de business goed te ondersteunen. Innovatieve oplossingen op het gebied van bijvoorbeeld cloud computing, mobility, Big Data, software defined datacenters en open source kunnen echter helpen om de IT-omgeving ingrijpend te moderniseren en klaar te maken voor de toekomst. Abonnementen kunnen iedere maand ingaan en worden jaarlijks automatisch verlengd. Opzeggingen, uitsluitend schriftelijk, dienen uiterlijk twee maanden voor het einde van de abonnementsperiode in ons bezit te zijn.
Uitgever Eric Luteijn +31 (0)653 510 690 eric@luteijnmedia.nl Lead editor Edwin Feldmann +31 (0)6 - 45 93 10 06 redactie@cloudworks.nu Communicatie en marketing Jos Raaphorst +31 (0)6 - 34 73 54 24 jos@cloudworks.nu
Abonnementen luteijn@mijntijdschrift.com +31 (0)88 - 22 666 80 Druk Veldhuis Media B.V., Raalte Een uitgave van LuteijnMedia BV Varenmeent 5 1218 AN Hilversum www.cloudworks.nu
Vormgeving Content Innovators, Den Haag
CloudWorks – nr. 3 / 2021
3
Circulaire IT
8
Lieuwe Helmus: Het belang van Zero Trust voor het automatiseren van secrets
inhoud En verder 06 Amazon FSx voor NetApp ONTAP maakt inzet van shared storage voor Windowsen Linux-workloads gemakkelijk en kosteneffectief 10 Interactieve Androiddisplays worden intelligente edge devices dankzij cloud technologie 15 Startschot NL MWC 2022 16 Parkstad IT: Het voorbeeld van een geslaagde samenwerking
12
KPMG en ServiceNow breiden samenwerking uit
KPMG en ServiceNow hebben een uitbreiding van hun samenwerking aangekondigd op het gebied van milieu-, maatschappij-, en governance (ESG)-gerichte oplossingen en diensten die het aanbod van KPMG uitbreiden en bedrijven helpen hun risicobeheer, resilience-processen en operations radicaal te veranderen.
20 Rackspace Technology is de digitale reisgids naar een multicloudomgeving 26 DSM verbetert klantervaring met SAP Commerce Cloud
www.cloudworks.nu CloudWorks – nr. 3 / 2021
5
Storage Oscar Wijnants
Amazon FSx voor NetApp ONTAP maakt inzet van shared storage voor Windows- en Linux-workloads gemakkelijk en kosteneffectief In een tijdperk waarin ontwikkelaars, netwerkbeheerders en analisten steeds meer zoeken naar de flexibiliteit om opslag via API’s beschikbaar te stellen en te beheren en om op elk moment te kunnen schalen, zou de opslagoplossing Amazon FSx wel eens het antwoord kunnen zijn. Zeker gezien de recente keynote op de AWS Storage Day waar Amazon aankondigde dat Amazon FSx vanaf nu ook beschikbaar is voor NetApp ONTAP.
Het gaat hierbij om een native, door Amazon Web Services (AWS) beheerde dienst die wordt aangedreven door NetApp® ONTAP®-software. Deze nieuwe AWS-dienst maakt de inzet van shared storage voor Windows- en Linux-workloads gemakkelijk en kosteneffectief. Daarbij kan een organisatie de NetApp-suite van enterprise-grade datadiensten inzetten. Dat alles als een AWS-native ervaring. “Met Amazon FSx voor NetApp ONTAP bieden we vanaf de start de volledige set van ONTAP-functies en API’s. Voor ons is deze bekendmaking het resultaat van jaren hard werken en continue innovatie. Als bekende speler in het datacenter bieden we nu als eerste en enige een storage-omgeving die écht geschikt is voor de hybride cloud en die native geïntegreerd is in elk van de grote public-cloudproviders. Hierdoor kan iedere IT-afdeling zijn datacenters uitbreiden en enterprise-applicaties zoals SAP, relationele databases, en virtual machines te migreren naar AWS. Maar dat is nog maar het begin! We hebben geleidelijk een breed scala aan nieuwe clouddataservices toegevoegd om data te back-uppen, repliceren, beschermen, of in cache te plaatsen, terwijl de compliance gehandhaafd blijft. Zo zijn onze klanten in staat om met succes de uitdagingen van het beheer van een hybridcloudinfrastructuur aan te gaan”, aldus Oscar Wijnants, Country Manager NetApp.
De basis voor business in de cloud De nauwe integratie van ONTAP in de infrastructuur van AWS stelt zowel born in the cloud-bedrijven als oudgedienden in de industrie in staat NetApp’s bredere cloudportfolio naadloos te gebruiken. Elk bedrijf - groot of klein -, elke afdeling of divisie, elke integrator of independent software vendor - kan deze technologie gemakkelijk implementeren. Ze beschikken over NetApp’s krachtige dataservices en applicaties in combinatie met AWS-native API’s en diensten voor het lanceren, schalen, monitoren en beheren van applicaties en
6
Alles over innovatie in ICT
workloads in AWS. Elke dienst is ontworpen om directe zakelijke waarde te leveren, hetzij in de vorm van kostenefficiëntie of op gebieden als compliance, databescherming en prestaties. Amazon koos voor NetApp omdat deze laatste met ONTAP voorziet in brede, high-performance shared storage voor fileen block-workloads. Geïntegreerd met een breed scala van enterprise-mogelijkheden is het een zeer efficiënte, veerkrachtige en sterk presterende datamanagementsoftware. Zo kunnen bedrijven sneller rijke ervaringen creëren en gemakkelijker datasets beheren. Ze kunnen primaire applicaties migreren en gebruiken, hun lokale infrastructuur naar de cloud uitbreiden voor disaster recovery en dev- en testomgevingen bouwen. Ook kunnen ze efficiënt data back-uppen, voorzien in burst en cache, en stateful-toepassingen draaien in gecontaineriseerde applicaties.
Gegevensbeheer en ondersteuning voor meerdere protocollen FSx voor ONTAP wordt continu geoptimaliseerd en verbetert de prestaties en het beheer die van oudsher beperkt waren tot het datacenter. Bovendien is er ondersteuning voor multiprotocol-access (d.w.z. gelijktijdige NFS- en SMBtoegang) tot de dezelfde gegevens. Dat is nog naast ONTAP’s complete storage-efficiencymogelijkheden, zoals thin provisioning, deduplicatie, compressie en compaction, waardoor kosten tot wel 90 procent zijn te reduceren. Om kosten zelfs nog verder te verminderen, zijn minder gebruikte gegevens naar een goedkopere storagelaag te verplaatsen met gebruik van de geautomatiseerde op policy gebaseerde tieringmogelijkheden. AWS draait en onderhoudt deze service. Klanten hoeven deze alleen te configureren en te gebruiken.
Stap naar de cloud versnellen Om te compenseren voor de verschillen tussen het datacenter en een public-cloudinfrastructuur bouwen bedrijven hun applicaties vaak opnieuw op. Een ander alternatief is de cloud accepteren als secundair aan de on-premise, primaire datacenter. FSx voor ONTAP biedt een snelle route naar de cloud, waardoor applicatie- en storagebeheerders met slechts een paar klikken of API-calls volledig beheerde ONTAP-file and block-storage kunnen starten, draaien en schalen op AWS. Ze kunnen hun applicaties migreren naar AWS zonder deze te veranderen en zonder dat de manier waarop ze hun data beheren moet aanpassen. AWS beheert nu ONTAP, zodat klanten zich kunnen concentreren op hun applicaties, data en impact op de business.
Voorbereiden op CloudOps FSx voor ONTAP biedt de nodige waarde voor containerapplicaties en cloudgebruik. Dit nieuwe tijdperk van cloud vertegenwoordigt de combinatie van DevOps, FinOps, SecOps en DataOps. Een organisatie kan moderne applicaties bouwen met behulp van storage-, compute- en containerinfrastructuren die de mogelijkheden van applicaties niet beperken, maar zich automatisch aanpassen aan het optimaliseren van de prestaties en het verbeteren van efficiency. Simpel gezegd: meer cloud, minder kosten.
Bescherm data en houdt ransomware op afstand
Oscar Wijnants is Country Manager NetApp
Afhankelijk van de zakelijke behoeften van een organisatie biedt FSx for ONTAP verschillende opties om gegevens te beschermen. NetApp Cloud Backup (geïntegreerd met FSx for ONTAP-back-ups) levert kosteneffectieve backup- en herstelmogelijkheden voor cloud en on premise ONTAP-data. Back-uptijden zijn drastisch te verminderen en data is onmiddellijk te herstellen vanaf NetApp Snapshot ™-kopieën na dataverlies, ransomware, of data-inconsistenties. De NetApp SnapMirror ®-functie levert hoogbeschikbare en efficiënte replicatie van kopieën, met inbegrip van ondersteuning voor meerdere beschikbaarheidszones en cross-regio disaster recovery. De NetApp FlexClone functie levert snelle, efficiënte kopieën en volledige ondersteuning van block-level ‘forever’-replicatie. CloudWorks – nr. 3 / 2021
7
Cybersecurity Lieuwe Helmus, Regional Manager Solutions Engineering HashiCorp
Het belang van Zero Trust voor het automatiseren van secrets Organisaties krijgen met steeds grotere uitdagingen te maken als het gaat om het moderniseren en beveiligen van applicaties en klantdata. Nu veel mensen (vaker) thuiswerken wordt deze uitdaging nog groter. In 2020 waren er meer datalekken en gestolen records (30 miljard) dan in de afgelopen 15 jaar volgens een rapport van Canalys . In 85% van de gevallen was sprake van een menselijke oorzaak, zo blijkt uit het 2021 Data Breach Report van Verizon.
Uit onderzoek van HashiCorp in het voorjaar van 2021 blijkt dat 76% van de bedrijven al gebruik maakt van multi-cloud en stappen heeft ondernomen voor gedistribueerde infrastructuur, security en connectiviteit. Deze enorme toename resulteert in uitdagingen voor IT-, Identityen Security-teams, mede door de toestroom van werknemers en teams die remote toegang nodig hebben en criminelen die daar dankbaar op inspelen.
De zwakke plek van Perimeter Security Bij 61% van de datalekken met een menselijk element, gaat het om gestolen of gelekte inloggegevens - of ‘secrets’ - zoals gebruikersnamen, wachtwoorden en API-tokens die worden gebruikt voor identificatie, authenticatie en autorisatie. De vraag naar directe toegang tussen teams en bedrijven blijft toenemen, en IT-teams hebben moeite om de toegang buiten hun eigen netwerken af te sluiten of te automatiseren om aan die vraag te voldoen. Deze uitdaging wordt nog verder vergroot door het feit dat cloudinfrastructuren altijd hybride zijn - meerdere providers, netwerken, toepassingen en services omvatten - en honderdduizenden gebruikers en apparaten ondersteunen. Deze complexiteit en diversiteit maakt het moeilijk om consistente beveiliging te bieden en te automatiseren. De huidige development-praktijken in de nieuwe realiteit maken het probleem nog groter: wachtwoorden, referenties en andere secrets die worden gedeeld of opgeslagen in code,
8
Alles over innovatie in ICT
databases, repo’s en andere services, vergroten de kans op inbreuken. Teams en bedrijven hebben het moeilijk omdat de legacy security-modellen gebaseerd zijn op trusted IP-adressen en versterkt worden door monitoring en perimeter firewalls. Moderne security modellen, ook voor de cloud, betekenen dat de perimeter niet bestaat en Ephemeral IP’s kunnen per dag verschillend zijn.
Zero Trust in de praktijk Zero trust autorisatie en authenticatie is gebaseerd op trusted identity. Grotere organisaties maken meestal gebruik van identiteitsplatformen, of IDP’s, die meerdere manieren hebben om te verifiëren wie je zegt te zijn, zoals multi-factor authenticatie, login-detectie, account takeover remediation, etc. Zero trust heeft als basis centralisatie van het beheer van secrets en
Het beheren en automatiseren van de toegang tot verschillende systemen en medewerkers is complex en moeilijk handmatig te bouwen en te implementeren. Het is dan ook niet voor niets dat een zero-trust security model steeds belangrijker wordt. Zero trust is gebaseerd op het principe om geen enkele persoon, netwerk of bron te vertrouwen. Alles moet geauthentiseerd en geautoriseerd zijn om iets te doen binnen een organisatie, op het netwerk, of met specifieke resources. Je kunt je zero trust voorstellen als een veiligheidsagent die iedereen vergezelt die op het terrein komt, verifieert wie je bent, en je volgt om er zeker van te zijn dat je mag doen wat je probeert te doen.
het automatiseren van toegang, door gebruik te maken van deze vertrouwde identiteiten. Met Zero Trust kunnen IT- en securityteams gedetailleerde controles instellen voor systemen en personen die toegang moeten hebben tot data en resources, en tegelijkertijd de toegang of het ontzeggen daarvan, automatiseren. In het geval van een inbreuk zijn deze teams beter in staat om te bepalen wie - of wat - toegang heeft gekregen, alle toegang af te sluiten en opnieuw toegang te verlenen wanneer alles
is hersteld en opgeschoond. Bovendien kunnen ze dit automatiseren voor hele organisaties, ongeacht providers, services, teams, tools of applicaties.
Lieuwe Helmus
Het beheren en automatiseren van de toegang tot verschillende systemen en medewerkers is complex en moeilijk handmatig te bouwen en te implementeren. Het betekent moderne security voor het creëren, integreren en bedienen van systemen die in staat zijn PKI-certificaten, databasereferenties, API-sleutels en wachtwoorden te roteren voor honderdduizenden apparaten en gebruikers. Handmatige verwerking is arbeidsintensief en kan teams en hun vermogen om met de nodige snelheid en precisie op breaches te reageren, beperken. Door automatisering van het proces kunnen IT en Security teams een flink aantal taken efficiënter uitvoeren:
• Het managen van de lifecycle van
credentials • Het creëren van policies • Het versterken, coderen en toepassen van policies voor: • Toegang tot systemen • Administratie en management van secrets • Issuing network configuraties • Het mogelijk maken van beveiligde connectiviteit
Centraliseren & managen van credentials en gevoelige data versleutelen middels een single API
Deze acties moeten allemaal in één enkele workflow kunnen worden uitgevoerd, ongeacht de cloud provider, en moeten zonder menselijke tussenkomst op de vereiste schaal en in het vereiste tempo kunnen worden uitgevoerd.
Conclusie Traditioneel toegangs- en identiteitsbeheer met handmatige processen is traag, inefficiënt en ineffectief. Zero trust security is gebaseerd op het beveiligen van alles op basis van vertrouwde identiteiten en het automatiseren van het model in de hele organisatie om de kans op aanvallen te verkleinen, de kans op een inbreuk te minimaliseren en teams in staat te stellen snel te handelen bij het verlenen en intrekken van toegang. Toegang verlenen tot elk willekeurig systeem van elke locatie op basis van user identity met HashiCorp Boundary
Lieuwe Helmus CloudWorks – nr. 3 / 2021
9
Innovatie Geconnecteerde, interactieve displays zorgen voor betere samenwerking via de cloud
Interactieve Androiddisplays worden intelligente edge devices dankzij cloud technologie Lange tijd zijn professionele, interactieve displays voor digital collaboration en digital signage losse, standalone oplossingen geweest. Cloudtechnologie maakt daar een einde aan. Dankzij de cloud kunnen nu ecosystemen worden gebouwd, die interactieve displays verbinden met elkaar en talloze andere hardware- en softwareoplossingen. Dat biedt belangrijke voordelen aan de eindgebruikers én de organisaties die deze systemen in gebruik hebben. Zeker nu hybride werken en hybride leeromgevingen de boventoon gaan voeren.
Interactieve displays zijn de laatste jaren gemeengoed geworden in het onderwijs en het bedrijfsleven. Ze hebben zich ontwikkeld van relatief statische oplossingen naar eigentijdse, interactieve systemen. Deze displays worden vandaag standaard geleverd met een software-suite bestaande uit een overzichtelijk en makkelijk te gebruiken (Android)-operatingsysteem en een set functionele applicaties voor whiteboarding, annoteren, wireless presenting en conferencing. Bovendien kunnen deze displays gekoppeld worden met tal van hardware-accessoires, zoals camera’s, slimme sensoren en collaboration-bars. Maar ook third party applicaties en dan vooral cloud-applicaties. Dit kunnen cloudplatformen zijn voor het centraal verzamelen van sensordata (bijvoorbeeld de luchtkwaliteit), het maken van projectplanningen en communiceren van taken (bijvoorbeeld via JIRA of Trello), specifieke cloudsoftware voor het lesgeven of tools die het voor de IT-administrator mogelijk maken alle displays op afstand te configureren.
10
Alles over innovatie in ICT
Een open ecosysteem Dat het interactieve display een open oplossing moet zijn, waarbij – naast de door i3-Technologies ontwikkelde applicaties – ook third party-oplossingen gebruikt kunnen worden, is vandaag de dag een belangrijke vereiste van eindgebruikers. Hierdoor is het mogelijk de interactieve display te gebruiken binnen hun eigen ecosysteem van hardware, software en accessoires. Eindgebruikers willen displays die makkelijk interacteren met de buitenwereld en waarop ze hun eigen, vertrouwde applicaties kunnen gebruiken. Dat maakt (interactief) leren en samenwerken efficiënter, effectiever én goedkoper.
Remote management & monitoring Vanuit deze gedachte (efficiënter, effectiever en goedkoper) ontwikkelde i3-Technologies i3RDM, waarbij RDM staat voor Remote Display Management. i3RDM is een cloudplatform dat IT-verantwoordelijken toelaat om alle displays van op afstand te monitoren en te configureren. Zo kan de
IT-administrator technische parameters checken, zoals uptime en geheugenstatus en op afstand applicaties installeren. Ook is het mogelijk om berichten te sturen naar alle displays tegelijkertijd (bijvoorbeeld wanneer er sprake is van een noodgeval) of de displays uit te zetten aan het einde van de werkdag om energie te besparen. i3RDM kan de repetitieve taken van een beheerder overnemen, zoals het met één klik toepassen van eenzelfde configuratie op een hele groep displays. i3-Technologies maakt zijn firmwareupdates beschikbaar via OTA (Over The Air) en kan zelf monitoren welk displays eventueel problemen ervaren bij een firmware-upgrade. Dankzij deze data kan er een verbeterde support geboden worden en worden problemen opgelost nog voordat de eindgebruiker deze heeft opgemerkt.
Slimme sensoren & data analytics als wapen tegen Covid-19 verspreiding De interactieve displays van i3-Technologies kunnen ook uitgerust worden met ‘slimme
sensoren’. Zo ontwikkelde i3-Technologies de i3CAIR, een sensorcombinatie die via USB-kabel aan het display aangesloten wordt en die de luchtkwaliteit meet op basis van CO2, fijnstof, luchtvochtigheid en temperatuur. Wanneer bepaalde waarden overschreden worden, kan dit op het display getoond worden, zodat de nodige maatregelen genomen kunnen worden. Bovendien worden deze data ook naar het i3RDM platform gestuurd in de cloud en kan de IT-administrator of preventieadviseur in real-time een oogje in het zeil houden. De data blijft bewaard in de cloud en hiervan kunnen rapporten en trendanalyses gemaakt worden. Zo hebben grote en kleine horecazaken, scholen, sportzalen, bioscopen en kantoren direct zicht op de luchtkwaliteit, verspreid over verschillende locaties. Denk hierbij aan een restaurant of scholengroep met meerdere vestigingen door het land. Het is dus de ideale tool om de luchtkwaliteit in een hele organisatie,
verspreid over verschillende locaties, in één overzicht te monitoren. i3-Technologies zet zo cloudtechnologie in om de impact van de coronapandemie op verschillende fronten te verminderen. Voor een ecosysteem als dat van i3-Technologies is cloudtechnologie onontbeerlijk. Het zorgt niet alleen voor een veel geringere beheerlast en een efficiëntere inzet van verschillende assets, maar ondersteunt ook innovaties als IoT en edge. Dit maakt dat het interactieve display geëevolueerd is van een ‘didactisch’ instrument naar een intelligente geconnecteerde oplossing, die een veel grotere meerwaarde creëert voor scholen en bedrijven.
Lars Van Sweevelt is Director of Product Development bij i3-Technologies
CloudWorks – nr. 3 / 2021
11
Governance
KPMG en ServiceNow breiden samenwerking uit KPMG en ServiceNow hebben een uitbreiding van hun samenwerking aangekondigd op het gebied van milieu-, maatschappij-, en governance (ESG)-gerichte oplossingen en diensten die het aanbod van KPMG uitbreiden en bedrijven helpen hun risicobeheer, resilience-processen en operations radicaal te veranderen.
KPMG is ServiceNow’s lead launch en design partner voor hun nieuwe geïntegreerde ESG-oplossing en zal ook samenwerken met ServiceNow om bedrijven te helpen zichtbaarheid en transparantie te bieden binnen hun ESGprogramma’s en -initiatieven en hen te helpen de strategie te bepalen, en deze initiatieven te beheren, te besturen en erover te rapporteren op één platform. De twee organisaties zetten zich in om zakelijke leiders te helpen bij het ontwikkelen van een algemene groeistrategie die is afgestemd op hun plannen voor digitale versnelling en ESG-initiatieven, en die hen tegelijkertijd helpt het vertrouwen van hun stakeholders te verdienen door middel van belangrijke capaciteiten en een portfolio van oplossingen. ServiceNow en KPMG zetten zich samen in om oplossingen en diensten te leveren die helpen de waarde en de impact van ESG te benutten door bedrijven te helpen bij een proactievere benadering van ESG. Deze oplossingen kunnen bedrijven helpen bij het uitvoeren van ESG-strategieën, -programma’s en -initiatieven, van het bevorderen van diversiteit en inclusie en het
12
Alles over innovatie in ICT
terugdringen van de CO2-uitstoot tot het mogelijk maken van zakelijke weerbaarheid. Ook kunnen de oplossingen bedrijven helpen te voldoen aan de groeiende verwachtingen van klanten, regelgevers en investeerders bij hun streven naar een meer duurzame, rechtvaardige en ethische wereld. Deze uitbreiding van de samenwerking brengt de diepgaande ervaring en marktleidende inzichten van KPMGprofessionals in de sector samen met het toonaangevende digitale workflowplatform van ServiceNow. De onlangs aangekondigde ServiceNow-oplossing integreert ServiceNow ESG Management and Reporting met de ServiceNow Project and Portfolio management en Integrated Risk Management-oplossing om klanten te helpen bij het bepalen van de strategie, en het beheren, besturen en het rapporteren over hun ESG-inspanningen. KPMGbedrijven zullen op deze oplossing voortbouwen en daarnaast ServiceNow Security Operations en ServiceNow Vendor Risk Management-oplossingen toevoegen om een reeks ESG-, risk & compliance-, internal audit-, operational resilience- en cybersecurity-oplossingen te creëren
CloudWorks – nr. 3 / 2021
13
Governance
waarmee klanten vertrouwen kunnen opbouwen en behouden bij hun stakeholders. Tegen eind 2021 zullen de KPMG-kantoren zich richten op twee technologieoplossingen die mogelijk gemaakt zijn door ServiceNow. De eerste oplossing zal organisaties helpen om de steeds dringender wordende uitdaging van transparantie in de supply chain aan te pakken door zichtbaarheid en duidelijkheid in het leveranciersecosysteem mogelijk te maken, en de tweede oplossing zal ESGprojecten, -data en -governance samenbrengen om klanten te helpen bij het beheren van hun ESG-verplichtingen en -compliance. “Het is absoluut noodzakelijk dat bedrijven het vertrouwen onder hun stakeholders verhogen om zich te kunnen aanpassen en inspelen op de steeds veranderende wereldmarkt en de evoluerende verwachtingen van consumenten, toezichthouders en investeerders,” zegt Rob Fisher, KPMG IMPACT en ESG National Leader in de VS en lid van de KPMG Impact Global Steering Group. “Daarom richten KPMG-kantoren zich steeds meer op het helpen van klanten om te innoveren en verantwoord te groeien. Onze continue samenwerking met ServiceNow is nu belangrijker dan ooit, omdat we nu de vaardigheden op het gebied van ESG, risico, technologie en consulting combineren om de juiste digitale tools en oplossingen te creëren die klanten helpen zich voor te bereiden om aan deze verwachtingen te voldoen.”
14
Alles over innovatie in ICT
“Het implementeren van ESG in de hele organisatie vereist een teaminspanning en zorgvuldig toezicht. Om van talloze, vaak geïsoleerde inspanningen te komen tot een efficiënt systeem is de ServiceNow “platform of platforms”-aanpak nodig. Na verloop van tijd geloven we ook dat bedrijven het meest succesvol zullen zijn door ESG-inspanningen te integreren in de strategie, het beheer, de governance en de rapportage voor hun hele organisatie. Voortbouwend op ons bestaande momentum met KPMG, hebben we een vliegende start genomen om klanten te helpen deze complexe uitdagingen te overwinnen om een betere wereld te creëren,” zegt Vasant Balasubramanian,VP & GM van de Risk Business Unit bij ServiceNow.
Klanten kunnen risico’s beheren terwijl ze veerkracht opbouwen Met deze nieuwe diensten bouwt KPMG voort op een reeks bestaande producten. KPMG’s toonaangevende kennis van de sector en ervaring met bedrijfsprocessen worden gecombineerd met de ServiceNowoplossingen voor risico- en compliancetechnologie om bedrijven in alle sectoren te helpen anticiperen op risico’s en in evenwicht te brengen met een geïntegreerde aanpak. Deze gebieden omvatten: • Risk en Compliance - Een groot aantal externe krachten verandert de aard van risico’s in bedrijven en bedrijfstakken. Om te kunnen concurreren, hebben bedrijven een transformatieve aanpak nodig voor risicobeheer, beheer van regelgeving en compliance. Professionals van KPMG en ServiceNow werken samen om klanten in
staat te stellen waarde te creëren door risico’s te beheersen. De gezamenlijke kennis van risico’s en business wordt gecombineerd met technische innovatie om strategische oplossingen te bieden voor IT-, operationeel en third-party risicobeheer die organisaties helpen slimmere, effectievere en efficiëntere beslissingen te nemen en tegelijkertijd te voldoen aan de steeds veranderende wettelijke vereisten. • Cyber Security - De professionals van KPMG en ServiceNow werken samen om klanten te helpen een veerkrachtige en betrouwbare digitale organisatie te creëren door strategie, technologie en ervaring binnen de gehele organisatie te combineren. Organisaties kunnen ook de ESG-rapportage over cybersecurity overwegen om het vertrouwen van stakeholders te helpen ontwikkelen en behouden. Het gecombineerde aanbod brengt de mogelijkheden samen die klanten nodig hebben om veerkracht en kennis te verbeteren en zo een duurzaam en veilig concurrentievoordeel te helpen realiseren. KPMG-kantoren zullen ook gebruikmaken van ServiceNow’s Audit Management- en Legal Service Delivery-producten om de transformatie van workflows voor aanbestedingsprocessen te begeleiden ter ondersteuning van KPMG’s interne audit management proces. Deze adoptie zal de productiviteit en efficiëntie in de hele organisatie verhogen en klanten helpen bij hun eigen transformatie. Van de redactie.
Events
Startschot NL MWC 2022 Tijdens een succesvolle bijeenkomst op 10 september jl. is het NL MWC Organising Team voorgesteld. Daarmee is het startschot gegeven van de Nederlandse deelname aan Mobile World Congress 2022. Mediapartner ITchannelPRO sprak met Dick van Schooneveld van het NL MWC team.
De meeting in The Hague Tech was georganiseerd door Enterprise Summit. De aanwezigen blikten terug op de geslaagde Nederlandse deelname aan Mobile World Congress eerder dit jaar in Barcelona (27 juni – 1 juli 2021) en keken vooruit naar 2022. “Nederland heeft zich ijzersterk gepresenteerd op het wereldtoneel in Barcelona”, concludeerde Dick nadat hij de bijeenkomst had geopend samen met directeur Mark Beermann van Enterprise Summit. “Volgens de rapportage van organisator GSMA waren ruim 100.000 bezoekers online aanwezig en zo’n 20.000 bezoekers in Barcelona. Minder dan verwacht maar verklaarbaar gezien het corona-viruseffect. NL was meer dan goed vertegenwoordigd met een paviljoen en een sterke inhoudelijke bijdrage aan het programma.”
Vooruitblik 2022 Inmiddels is alweer gestart om samen met partners en relaties Nederland ook volgend jaar maximaal op de kaart te zetten. “Doel is om het belang van Nederland op het gebied van connectiviteit en duurzaamheid te onderstrepen”, aldus Dick. “Dit wordt onderkend door de Nederlandse overheid. In die lijn was het dan ook logisch dat Sandra Pellegrom, SDG Coördinator Nederland het Netherlands Pavilion officieel heeft geopend.” NL MWC zal volgend jaar iedere beursdag zowel in Barcelona als online deelnemers betrekken bij een sterk inhoudelijk hybride programma. Enterprise Summit en NL MWC fungeren volgens Mark Beermann als een ideaal bruggenhoofd voor Nederlandse organisaties die van 28 februari
{
tot en met 3 maart 2022 en in de aanloop betrokken willen zijn bij MWC 2022 in Barcelona. “Samen met onze partners zetten we Nederland in 2022 weer prominent op de kaart in de wereldwijde telecom en ICT-sector. We hebben veel te vertellen!”
Door: de redactie Net als dit jaar is uitgeverij LuteijnMedia met de titels ITchannelPRO, CloudWorks, Infosecurity Magazine en DatacenterWorks weer preferred mediapartner van NL MWC.
Mark Beermann en Dick van Schooneveld
‘Nederland was uitstekend vertegenwoordigd bij MWC’
CloudWorks – nr. 3 / 2021
15
Datacenters Parkstad IT:
Het voorbeeld van een geslaagde samenwerking In het zuidoosten van Limburg hebben diverse gemeenten en andere lokale overheden hun gemeenschappelijke ICT dienstverlening ondergebracht bij Parkstad IT. Dit samenwerkingsverband omvat de gemeenten Heerlen, Kerkrade, Landgraaf, Brunssum, Beekdaelen, Voerendaal, de Veiligheidsregio Zuid-Limburg, Simpelveld en nog eens twintig andere lokale overheden zoals een aantal sociale diensten. De doelstellingen van Parkstad IT zijn behoorlijk ambitieus: Het waarborgen van continuïteit, bedrijfszekerheid en innovatiekracht van de ICT dienstverlening. Daarnaast oog hebben voor het verhogen van de kwaliteit van processen en het efficiënter inzetten van de beschikbare arbeidskracht.
“Wij willen onze klanten op IT gebied totaal ontzorgen. ” zo betoogt Floris Moraal, de manager van Parkstad IT, tijdens een gesprek dat DatacenterWorks had bij de feestelijke oplevering van het nieuwe datacenter in Heerlen van Parkstad IT. “Een gunstige bijvangst van deze regionale samenwerking (lees: schaalvergroting) is het binnen de perken houden van de stijging van ICT kosten. We zijn – zo gaat Moraal verder - als uitvoeringsorgaan met het regionale datacenter begonnen in het oude raadhuis van de gemeente Heerlen, één van onze grootste deelnemers, zoals we de
16
Alles over innovatie in ICT
klanten van Parkstad IT noemen. ParkstadIT is al jaren een succesvolle samenwerking op regionaal gebied binnen onze provincie. “Wij zetten” – benadrukt Floris Moraal verder – “met zestig collega’s in ieder geval de schouders er onder om de ITuitdagingen van deze tijd aan te gaan”. Een uitdaging was ook om in een bestaand kantoorgebouw aan de Heerlense CBS-weg een gloednieuw datacenter in te richten. Dit gespiegeld aan ons andere datacenter aan de Voskuilenweg in Heerlen. Gelukkig zijn we hier enorm bij geholpen door All IT Rooms”. Ronald Kok, de directeur van All IT Rooms zegt hierover: “Wij hebben in 2012 al het uitwijk datacenter voor Parkstad IT gerealiseerd en zijn hier dus goed bekend waardoor wij snel konden schakelen toen we in oktober vorig jaar de vraag kregen om hier te helpen om dit datacenter van de grond te krijgen. In feite was het meer dan van scratch af aan beginnen, het gebouw was immers al in gebruik en alles moest er eerst uit voordat we konden beginnen met de opbouw”. Ronald Stoffels vult aan: “als je dan ziet hoe snel en strak alles is afgeleverd, dan kunnen we dat best met trots presenteren aan onze deelnemers. Zo is het bekabelingssysteem, van stroom tot en met netwerkkabels stuk voor stuk op kleur aangelegd. We hoeven niet bang te zijn om in een spaghetti-brei aan kabels terecht te komen, zo wordt het risico van ongelukken welhaast uitgesloten”.
Ronald Kok: “Het moet bij de start al goed zitten. Schoon en zorgvuldig te werk gaan is de basis om goed werk af te leveren. Het wordt dan een vanzelfsprekendheid om alles netjes te houden”. Zijn pleidooi wordt onderstreept door Robert Wisseloo, consultant bij All IT Rooms. Hij zegt hierover: “Het valt of staat met de betrokkenheid van de opdrachtgever en dat is hier bij Parkstad IT dik in orde”. Volgens Floris Moraal heeft de bevlogenheid van alle partijen enorm geholpen bij de totstandkoming van dit project. “Op 22 november 2020 kregen wij een go via een raadsbesluit dat we hier een datacenter konden gaan neerzetten. Effectief hebben we dat in zes maanden gerealiseerd”. Wisseloo vult aan: “We hebben razendsnel moeten inventariseren wat we nodig hadden zodat we
dat konden gaan bestellen. Er was op dat moment alleen nog een grof ontwerp. Ondertussen gingen we aan de slag met de detailengineering en het in kaart brengen van alle uitdagingen die dit project met zich mee bracht. Denk aan de maximale vloerbelasting voor de 20 racks, de hoogte van de ruimtes en het compleet omleggen van de glasvezelinfrastructuur”. Moraal: “En dan alles verhuizen van het oude gemeentehuis naar deze nieuwe locatie zonder daarbij downtime op te lopen. En dat is gelukt. Geen enkele deelnemer met in totaal zo’n 5.000 gebruikers,heeft hier hinder van ondervonden. We hebben samen met All IT Rooms iets heel moois gebouwd. Dat valt onze relaties natuurlijk ook op, die willen graag met ons in gesprek over verdere samenwerkingen’. Parkstad IT biedt ook haar diensten aan als uitwijkcentrum zoals voor de gemeente Beek en voor het ICT gedeelte van de Veiligheidsregio ZuidCloudWorks – nr. 3 / 2021
17
Datacenters
Limburg die het 112 systeem onder haar vleugels heeft. “een betere referentie kan je haast niet krijgen.” Victor Abratanski (Teamleider Technisch beheer) is ook trots op de duurzame stempel van Parkstad IT. “Om zo energie zuinig mogelijk te zijn met de koeling is gekozen voor in-row koeling dus dicht bij de warmtebron waardoor de uitblaastemperatuur van de koeling vrij hoog is. De gecombineerd met vrije koeling maakt dat het datacenter zeer energie efficiënt is.” Het beheer van het ZuidLimburgse datacenter vindt plaats vanuit het Serverroom Control Center van All IT Rooms in Rijswijk. Ronald Kok daarover: “Door de datacenter remote-monitoring en het Beheer-as-a-Service te doen, is Parkstad IT in staat om zich volledig te focussen op de dienstverlening aan haar deelnemers. Onze gespecialiseerde mensen zorgen er voor dat de serverruimte continue beschikbaar is. Maandelijks delen we de management rapportages op basis van de afgesproken KPI’s zodat Parkstad IT een up to date inzicht heeft in de prestaties van het datacenter. Maar bovenal: er kan real time worden geschakeld zodra er iets gesignaleerd wordt waarbij actie vereist is. Parkstad IT weet hierdoor dat ze 24x7 een beroep kunnen doen op All IT Rooms. Van de redactie (Jos Raaphorst).
18
Alles over innovatie in ICT
Eigenaar datacenter: Parkstad IT Plaats: Heerlen Ontwerp en realisatie: All IT Rooms Omvang: 20 racks Vermogen: 90 kW N+1 Energie: Redundante power voorzieningen Duurzaamheid: In Row koeling met afgesloten warmtegang Adviseur: Wesselektro Advies
MAAK KENNIS MET DATACENTERWORKS EN VRAAG UW GRATIS PROEFABONNEMENT AAN!*
GRATIS
2 NUMMERS DATACENTERWORKS
*U ONTVANGT 2 GRATIS NUMMERS EN DE GRATIS NIEUWSBRIEF.
GA NAAR DATACENTERWORKS.NL/PROEFABONNEMENT Volg DatacenterWorks:
Datacenter works
Cybersecurity
Rackspace Technology is de digitale reisgids naar een multicloudomgeving In de afgelopen twee jaar is Rackspace Technology getransformeerd van een managed service provider in datacenters naar een end-to-end expert in multicloud-oplossingen. Het bedrijf ondersteunt klanten met professionele consultancy en doorlopend beheer van de IT-infrastructuur. “We hebben onze focus verlegd en onze marktpositionering veranderd,” zegt Bert Stam, general manager Noord-Europa bij Rackspace Technology. “Onze expertise in het mogelijk maken van business agility blijft echter onveranderd.”
Digitale reis De visie achter de koerswijziging van Rackspace Technology is dat gebruikers ‘snel en massaal’ verandering eisen van leveranciers, dienstverleners en werkgevers. “Zij verwachten dat technologie het gebruik van producten en diensten efficiënter en leuker maakt”, vertelt Stam. “Daarom zijn bijna alle bedrijven inmiddels gestart met een digitale reis. Sommige zijn al een eind op weg, andere zetten nu de eerste stappen. En weer andere zijn zich nog aan het beraden op de reisplannen.” Digitale transformatie betekent volgens Stam het creëren van nieuwe diensten op basis van technologie, het verbeteren van de gebruikerservaring of het veranderen van het huidige aanbod. “De gebruikerservaring is daarvoor de belangrijkste drijfveer. Klanten en medewerkers verwachten betere diensten dankzij apps en online tools, door technologie verrijkte producten en geoptimaliseerde processen. Deze trend
20
Alles over innovatie in ICT
betekent dat alle organisaties, ze nu traditioneel of cloud-native zijn, of bezig zijn met het verbeteren van de gebruikerservaring.”
Multicloud Rackspace Technology ondersteunt klanten bij het aangaan en voltooien van die digitale reis door samen met hen de gewenste uitkomst te definiëren. “We stellen vast wat men wil bereiken en hoe we daar samen komen”, zegt Stam. “Er komen dagelijks veel innovaties op cloudgebied bij en wij helpen onze klanten deze te omarmen door hun IT- en cloudomgevingen aan te passen. We staan hen bij waar dat nodig is: van het bepalen van de strategie en de ontwikkeling van nieuwe en bestaande producten en diensten tot het adopteren van de multicloud.” Een multicloudomgeving is namelijk het meeste geschikte platform om de digitale transformatie vorm te geven, stelt Stam:
“Een multicloud bestaat uit een combinatie van on-premise servers, hosting in een lokaal datacenter, en dataopslag en -verwerking in publieke clouds van hyperscalers zoals Microsoft, Google en Amazon. Deze multicloudomgevingen zijn complex en wij vergemakkelijken dat door de migratie naar, en het beheer van de omgeving te verzorgen. We bieden bovendien adviezen en diensten voor de optimalisatie van de multicloud.” In de praktijk begint dit altijd met het vaststellen waar een organisatie zich bevindt op hun digitale reis. “We bepalen hoever men is in de adoptie van, en aanpassing aan de multicloud” zegt Stam. “Vervolgens bespreken we de uitdagingen waar de organisatie voor staat, zoals kosten- of procesoptimalisatie, gegevens- en netwerkbeveiliging, of governance, risico’s en compliance. Gewapend met deze informatie kunnen we praktische aanbevelingen doen over welke omgeving
of mix van cloudomgevingen het best geschikt is voor de unieke situatie bij onze klanten.” Een ander punt waar veel besturen zich zorgen over maken is kennis. Heeft men wel de mensen aan boord die alle nieuwe technologie die elke dag op ons afkomt kunnen begrijpen en toepassen? Stam: “Ons vermogen om mensen op te leiden en expertise en kennis binnen de organisatie op te bouwen is dus erg waardevol voor veel van onze potentiële klanten.”
Obstakels Wat zijn de obstakels die organisaties ervan weerhouden om hun digitale reis te beginnen? Stam: “De voornaamste belemmering is het begrip van cloud en IT in de directiekamers. Het verbeteren van de gebruikerservaring vereist kennis van technologie voor het ontwikkelen of het verrijken van producten en diensten. Bedrijfsleiders missen soms de technische
achtergrond en zien daardoor niet direct de voordelen van verandering in. Zij stellen vaak dat de zaken de laatste 50 jaar goed zijn gegaan en dat die dus ook de volgende 50 jaar goed blijven gaan.” Stam beantwoordt dat argument graag met een citaat van de Griekse filosoof Heraclitus. “Hij zei dat verandering de enige constante is in het leven. Een goed voorbeeld daarvan is Tesla, dat een fundamentele verandering teweegbracht in een traditionele industrie. Dat vereist een grote aanpassing bij gevestigde fabrikanten. Zij bouwen al bijna 100 jaar auto’s volgens een vast stramien en moeten nu plotseling en snel hun bedrijfsmodel veranderen om te overleven. Hetzelfde geldt voor andere sectoren, zoals financiële instellingen die te maken krijgen met innovatieve fintech-oplossingen.”
tevreden klanten geen toekomst. Dat is van alle tijden, maar de wensen van klanten veranderen in rap tempo. Daarom is het belangrijk dat bedrijven de digitale reis samen met hun klanten maken. Wij zijn zelf misschien wel het beste voorbeeld, want Rackspace Technology moest zichzelf ook opnieuw uitvinden om op gelijke voet te blijven met onze klanten. Onze traditionele business is aan het veranderen, en er komt een geheel nieuwe wereld op ons af. Daarom moeten wij onze diensten en processen continu bijstellen, net zoals onze klanten dat moeten doen.” Bert Stam is general manager Noord-Europa bij Rackspace Technologies.
Wat volgens Stam echter niet verandert, is het feit dat de gebruikerservaring essentieel is voor de bedrijfscontinuïteit. “Zonder CloudWorks – nr. 3 / 2021
21
Case
DSM verbetert klantervaring met SAP Commerce Cloud De end-of-life van een vijftien jaar oude besteltool was voor DSM Nutritional Products het uitgelezen moment om de klantbeleving in het onlinedomein volledig te herzien. Samen met partner Accenture Interactive werd een nieuwe portal gerealiseerd op basis van SAP Commerce Cloud. Een portal die het eenvoudiger maakt om zaken te doen met DSM, en de klantenservice tijd bespaart. Klanten van DSM Nutritional Products zijn met name voedingsfabrikanten, die de benodigde voedingsingrediënten vaak nog bestellen via fax, e-mail en telefoon. “Voor Human Nutrition hadden we een webshop, maar die werkte niet erg intuïtief ”, vertelt Maximilian Fattinger, Director Digital & Commercial Excellence bij DSM. “De tool werd ook vooral gebruikt voor het raadplegen van informatie, en slechts beperkt voor het plaatsen van orders. De adoptie was laag.”
Breed inzetbaar platform Een nieuw platform moest de gebruikerservaring verbeteren, bijvoorbeeld met een gestroomlijnd proces voor herhaalaankopen. En meer en betere toegang tot verkoopinformatie bieden, waaronder: • een gepersonaliseerde lijst met producten die klanten kopen met onderhandelde prijzen, zodat ze die producten eenvoudig 24x7 kunnen bestellen; • contractdetails: klanten hebben realtime inzicht in de hoeveelheid die ze nog kunnen kopen op dat contract; • ordergerelateerde documenten, zoals facturen: een ‘factuuroverzichtspagina’ biedt eenvoudig toegang tot facturen door deze op één plaats beschikbaar te stellen; • productdocumentatie: uitgebreide productinformatie biedt een gedetailleerd inzicht in het geboden portfolio.
22
Alles over innovatie in ICT
Deze selfservicemogelijkheden moesten ervoor zorgen dat de klantenservice meer tijd overhoudt voor activiteiten die waarde toevoegen voor de klanten. Schaalbaarheid was een ander belangrijk uitgangspunt.Voor DSM moet het eenvoudig zijn om nieuwe diensten toe te voegen aan het platform, en het platform breed in te zetten. Niet alleen Human Nutrition & Health moet er gebruik van kunnen maken, maar ook de andere divisies binnen DSM Nutritional Products. Daarnaast is het team bezig met het verkennen en testen van nieuwe functionaliteiten zoals ‘sampleaanvraag’ en ‘offerte-aanvraag’.
SAP Commerce Cloud Als basis voor de nieuwe portal viel de keuze al snel op SAP Commerce Cloud. Dit e-commerceplatform voldeed aan de eisen die DSM stelde op het gebied van onder andere performance en security, en bood de beste integratie met de SAP ERP-backend van DSM. De keuze voor Accenture Interactive als partner voor het opstellen van een digitale roadmap en de implementatie van SAP Commerce Cloud lag volgens Fattinger al even voor de hand. “Accenture is voor veel IT-projecten binnen DSM de vaste partner waarmee we constant in gesprek zijn, en Accenture Interactive was eerder al betrokken bij de ontwikkeling van een klantgerichte portal. De knowhow die toen is opgedaan, kwam nu erg van pas.”
One team-aanpak DSM en Accenture Interactive stelden een multidisciplinair team samen van deskundigen op het gebied van user experience (UX) en user interface (UI), functionele ontwerpers, technisch architecten en delivery- en analytics-experts. Zo kwamen ze bij de implementatie van SAP Commerce Cloud tot een ‘one team’-aanpak. De one team-aanpak biedt volgens Fabiana Souza Lievonen, Digital Strategy Manager bij DSM, veel voordelen. “Op de eerste plaats is
direct duidelijk waar het eigenaarschap ligt, wat de besluitvorming enorm versnelt. Door intensief samen te werken, worden eventuele problemen snel opgevolgd en groeit het onderlinge vertrouwen. Doordat je één team hebt voor bijvoorbeeld Human Nutrition, Animal Nutrition en Food Specialties kun je focussen op de synergie in plaats van op de verschillen, en een product opleveren dat voor alle bedrijfsonderdelen werkt.”
Werken in sprints Het multidisciplinaire team ging agile te werk volgens de Scrumwerkwijze. “Dat betekende ook dat we in het begin de scope beperkt hebben gehouden”, legt Fattinger uit. Het eerste doel was de oplevering van een minimum viable product (MVP) voor EMEA. “Qua functionaliteit bood dat minder dan de oude webshop. Dat leidde tot enorme discussies, want konden we hiermee wel naar de klant? Maar het was de juiste beslissing om op deze manier te werk te gaan, want we konden al in een vroeg stadium heel veel feedback verzamelen en de verdere ontwikkeling versnellen. In de juiste richting.” Sjoerd Blauw, eCommerce senior manager bij Accenture: “Velen richten zich op het ‘minimum’-deel van een MVP. Wij kozen echter voor het afleveren van een waardevol product voor het toetsen van businesshypotheses en het zo eenvoudig mogelijk verzamelen van klantfeedback.” Nadat het MVP in april 2020 live ging, volgde telkens vier maanden later een nieuwe regio. Inmiddels is de portal op basis van SAP Commerce Cloud live in EMEA, Noord-Amerika, Latijns-Amerika en Azië-Pacific. China volgt later dit jaar. Naast Human Nutrition maken ook Animal Nutrition en Personal Care er al gebruik van en vanaf 2022 wordt Food Specialties aan het rijtje toegevoegd. “Er zijn bovendien nog duizenden diensten die we kunnen ontsluiten via het platform. Dat was met de oude besteltool niet mogelijk”, benadrukt Fattinger. “We staan nog maar aan het begin van de ontwikkeling.”
Positief ontvangen Volgens Souza Lievonen blijkt uit een eerste onderzoek dat de portal positief wordt ontvangen. “De portal draagt bij aan een betere klantervaring. Het is eenvoudiger geworden om een bestelling te plaatsen en om documentatie op te vragen en updates op te volgen.” Ook heeft customer support nu meer tijd beschikbaar voor diensten die waarde toevoegen. Souza Lievonen:”De focus ligt nu op het verder stimuleren van de adoptie van het portaal. De interne teams moeten het portaal promoten bij onze klanten, wat vereist dat ze geloven in het potentieel van het platform om hun werk gemakkelijker te maken en de klantervaring te verbeteren. Het aanpakken van deze uitdaging op het gebied van verandermanagement is onze belangrijkste prioriteit voor de korte termijn.” CloudWorks – nr. 3 / 2021
23