Issuu

Raport Roczny Grupy ERGO Hestia

Współbycie Coexistence 2021 Historia The History of Kuksonii CooksoniaGiętkiej ſlexilis

Współbycie

Historia Kuksonii Giętkiej

2021

Raport Roczny Grupy ERGO Hestia

Chociaż nie ma nic nadzwyczajnego w stwierdzeniu, że prawdziwa relacja polega na wzajemnym szacunku, warto przypominać sobie częściej o tej zasadzie w naszym współczesnym świecie, pełnym zawirowań, braku stałych i pogoni za coraz szybciej zmieniającą się rzeczywistością. Przed Państwem opowieść o idei współbycia, w której zagłębiamy się w zamierzchłe, prehistoryczne epoki, ale odbywamy też inspirującą i optymistyczną podróż w naszą przyszłość. W tej historii nie zapominamy o teraźniejszości, bo temat współbycia jest ważny, szczególnie dzisiaj, kiedy stoimy w obliczu zmian klimatycznych i rozumiemy coraz bardziej wagę naszego codziennego podejścia do innych gatunków i natury. Raport podsumowujący rok 2021 koncentruje się na wartościach płynących z przynależności do świata natury, przyjmując z tego powodu formę przyrodniczego albumu. Bohaterką tej opowieści jest niepozorna kuksonia – roślina, która dała początek znanym nam dzisiaj roślinom i zwierzętom. Po 31 latach istnienia ERGO Hestii, symbolicznie przywracamy kuksonię do życia, mając głęboką nadzieję, że jej niezwykłe ewolucyjne losy staną się dla wszystkich przykładem elastyczności, przetrwania, symbiozy, reagowania na zmiany i porozumienia. Współbycie to nie fikcja. Współbycie to odrobiona lekcja z humanizmu – jesteśmy bowiem tylko częścią pewnej struktury. Współbycie to jedyna strategia na teraz i na przyszłość, nawet jeśli uczymy się jej od rośliny. PIOTR M. ŚLIWICKI Prezes Grupy ERGO Hestia

Współ

zależność

Całe wasze pokolenia traktowały wodę jako żywioł, jakiego trzeba się bać lub go kontrolować, nigdy nie ucząc się wody tak naprawdę. A przecież, żeby zrozumieć materię, trzeba odnosić się do niej z szacunkiem. Ćwierć wieku po wyschnięciu Nilu wprowadziliśmy do użytku pierwsze hydrofobiczne systemy użytkowe, zmniejszające absorpcję powierzchniową i zwiększające adsorpcję wody przez usprawnione ksylemowo drzewa. Prace nad projektem drukowanych raf koralowych już się zakończyły, rozpoczynamy właśnie nasadzenia w Nowym Bałtyku i innych zbiornikach strefy równikowej. Lada moment, może już w 2123 roku, faktorie ostryg pozwolą nam na wprowadzenie programu ekoreparacji. Czysta woda w zamian za utracone lądy to dość korzystna transakcja.

Sylur

(od około 443 do 419 milionów lat temu) Trzeci okres ery paleozoicznej, trwający dwadzieścia cztery miliony lat. Dzieli się na cztery epoki o trudnych nazwach, które są zupełnie nieważne w naszej narracji. W sylurze tlenu w atmosferze było 14%, a średnia temperatura w Sopocie wynosiła 17°C. To przede wszystkim okres licznie występujących, ale mało zróżnicowanych grup organizmów. W Sopocie i reszcie Polski panuje klimat tropikalny, jesteśmy bardzo blisko równika (trochę na południe). Większość naszego kraju to płytkie, ciepłe morze epikontynentalne, pogłębiające się w kierunku Wrocławia. Warunki do życia ‒ umiarkowane.

a. KORALOWCE DENKOWE Tabulata np. Halysites Kolonijne koralowce z wymarłej grupy denkowców. Są jednymi z najstarszych znanych koralowców kopalnych. Bardzo atrakcyjny wygląd (szkoda, że już ich nie ma).

b. KORALOWCE CZTEROPROMIENNE Rugosa Kolejne koralowce, wyłącznie morskie. Zazwyczaj żyły przyczepione do dna morskiego lub leżących na nim przedmiotów. Spotykane do dzisiaj na Pomorzu, w postaci skamieniałości, głęboko pod ziemią. c. GĄBKI Spongiae Bardzo prostej budowy, wielokomórkowe zwierzęta, prawie tylko morskie. Prowadzą osiadły tryb życia. W historii geologii mają istotne znaczenie w budowie raf. Nie odkryto jeszcze ich właściwości pielęgnacyjnych.

Świat organiczny podlega bujnemu rozwojowi, w morzach licznie występują: graptolity, ramienionogi, małże, ślimaki, głowonogi, szkarłupnie, koralowce, trylobity, otwornice, konodonty, a także kręgowce: bezszczękowce (Agnatha), ryby pancerne (Placodermi) i kostnoszkieletowe (większość współczesnych ryb). Na lądach w dużych ilościach pojawiają się rośliny naczyniowe, jak również pierwsze zwierzęta (małe, ale przerażające). Testowane są rozmiary organizmów, częste są amplitudy od kilku centymetrów do dwóch metrów wielkości w ramach jednego gatunku.

d. RYBA BEZSZCZĘKOWA Agnatha Pozbawione szczęk, niewielkich rozmiarów (ok. 15 cm) kręgowce wodne. Przystosowane zarówno do morskich, jak i słodkowodnych środowisk. Można upatrywać w nich naszych przodków, ale nie trzeba.

e. WIJE Myriapoda

Choć to też stawonogi, to jednak nie takie, do jakich jesteśmy przyzwyczajeni. Mają długie, poprzewężane, segmentowane serca, lecz czy potrafią kochać? f. WIELKORAKI Gigantostraca Z jakiegoś powodu gatunki tej podgromady mogą mieć od kilku centymetrów do dwóch i pół metra długości. Są groźnymi wrogami dla współczesnych im kręgowców.

g. TRYLOBITY Trilobita np. Scutellum Przeważnie kilkucentymetrowej długości stawonogi. Żyły w paleozoiku, na lub przy dnie, rzadko w toni wodnej. Dziś, na ich podstawie, możemy datować skały. Ciekawostka: soczewki ich oczu są nieorganiczne, zbudowane z kryształów kalcytu. h. KUKSONIA Cooksonia Najstarsza znana lądowa roślina naczyniowa o skromnym wzroście. Zapoczątkowała trend rośnięcia ponad wodą oraz oddalania się od dużych zbiorników wodnych. Nie ma liści, zamiast korzeni posiada poziomo ułożoną łodygę wyposażoną

w chwytniki (niby korzenie, ale bardzo słabe, więc kuksonia nie może być duża, nie dałyby rady utrzymywać się w pionie). Struktury rozrodcze (zarodnie z zarodnikami) umieszczone są na końcach widlasto rozgałęziających się łodyżek. Pojedyncze naczynie, w porówna-

niu do dziesiątek, a nawet setek naczyń u współczesnych roślin, nie pozwala jej efektywnie transportować wody, a tym samym zwiększać rozmiarów. Do czasu.

Współ

tworzenie

Dopiero niedawno zauważyliśmy, że w obliczeniach waszych klimatologów powtarzał się ten sam krytyczny błąd. Wszystkie nadmorskie miasta i miasteczka znalazły się pod wodą o wiele szybciej, niż wszyscy sądzili.

Odrobiliśmy tę lekcję. Po kilkudziesięciu latach udało się nam zbudować w Sopocie pierwszą sztuczną mobilną wyspę, 4 lata później dołączyły do niej Gdańsk i Gdynia. Trójmiejski archipelag istnieje nadal – nie rozrasta się, po prostu żyje. W naszej strefie klimatycznej najlepiej sprawdzają się earthshipy zbudowane z tego, co zostało po antropocenie. Wyposażone są w cały zestaw użytecznych technologii. Zamiast klimatyzatorów chłodzą nas gliniane konstrukcje, przypominające kształtem skorupy łodzików. Energię czerpiemy ze słonej wody i ze słońca, które w ciągu godziny daje więcej mocy, niż ta pochodząca z paliw kopalnych rocznie.

Karbon

(od około 358,9 do 298,9 milionów lat temu) Piąty okres ery paleozoicznej (patrząc z geochronologicznego punktu widzenia). Dzieli się na dwie epoki: missisip i pensylwan. W karbonie tlenu w atmosferze było 32%, a temperatura zmieniała się od 20°C we wczesnym karbonie do 15°C w późnym.

a. SKRZYPY Equisetidae W odróżnieniu od teraźniejszych, osiągają wielkość do kilku metrów. Mają liczne pędy i puste w środku pnie. Rozkładając się, tworzą torf, a potem węgiel brunatny, żeby na koniec dzięki d. nim lśniły w słońcu polskie złoża węgla kamiennego. W wydobywanym węglu zachowały się liczne odciski i skamieniałości roślin okresu karbońskiego. d.

b. PAPROCIE NASIENNE Pteridospermatophyta Takie jak teraz, ale o wiele większe. To, że wykształcają korzenie, łodygi i liście, uznawane jest za niesamowicie nowatorskie. c. WIDŁAKI Lycopodiophyta Osiągający kilkadziesiąt metrów, postrach lasów karbońskich. Dzisiejsze widłaki wielkością przypominają pierwsze rośliny naczyniowe, podobne są więc do naszej głównej bohaterki, kuksonii, z wcześniej wymienionego okresu. d. WAŻKI Odonatoptera np. Meganeura Poruszała najpierw dwoma parami skrzydeł niezależnie od siebie. Nadal tak robi, ale nie ma już prawie metra rozpiętości skrzydeł. Mięsożerna, drapieżna. Postrach sopockich plaż. e. SZKARŁUPNIE Echinodermata

Omijamy dewon, który skutkował głównie wymieraniem zwierząt żyjących w płytkich wodach (co zdarzyło się jeszcze razy kilka). Polska na równiku. W gorącym i wilgotnym klimacie rosną wielkie lasy karbońskie, a w nich latają ogromne owady. Sopot pod wodą. Na początku zresztą cały kraj pokryty jest głębokim morzem (z wyjątkiem Wyniesienia Mazurskiego). Pod koniec karbonu morze wycofuje się, żeby dać przestrzeń dżungli polskiej. Szczątki roślin gromadzą się w zapadliskach górskich i przedgórskich, tworząc złoża naszego sławnego węgla kamiennego.

Część prowadzi osiadły tryb życia (przedstawione na wizualizacji liliowce), niektóre są biernie przenoszone przez wodę, większość czynnie porusza się po dnie (jeżowce, rozgwiazdy, wężowidła). Pierwsze pojawiły się w kambrze, jako grupa żyją do dziś. Reprezentują zarówno mikrofagi, jak i formy drapieżne.

f. TRYLOBITY Trilobita

Silne bestie. Po więcej informacji zajrzyj do rozdziału Sylur. g. ŁODZIKI Nautiloidea np. Nautilus

Lubią dosyć głębokie, ciepłe morza i oceany. Dalecy przodkowie dzisiejszych ośmiornic i kalmarów. Mają teraz ekskluzywny status żywej skamieniałości. Wiele gatunków już wymarło, ale z muszli tych, które przetrwały do teraz, robi się naczynia i ozdoby. h. KUKSONIA GIĘTKA Cooksonia flexilis Kuksonia na terenie Pomorza, w odróżnieniu od innych przedstawicielek tego gatunku, zaczyna dostosowywać się do zmieniających się warunków i przejmować najciekawsze rozwiązania od współmieszkańców Ziemi. Nagle, z kilku centymetrów, jej rozmiar zaczął oscylować wokół dwudziestu metrów. Pędy powoli grubieją, lepiej chwytając się podłoża, które, przez cofające się morze, jest coraz twardsze. Dobrze jej się tu żyje. Przetrwawszy tak długo, jako jedyna zostaje mianowana giętką, od godnej podziwu elastyczności na okoliczności. Szkoda, że za chwilę wszystkie lądy połączą się w superkontynent Pangeę, co spowoduje wiele tragicznych wypadków, w tym wielkie zlodowacenie i wymieranie gatunków dopiero co zaprzyjaźnionych.

h. c.

Współ

wzrastanie

Myślicie pewnie, że uda się wam jeszcze uniknąć tego, co nieuniknione, wypowiadając kolejną betonową wojnę naturze. Nadprodukcję nazywacie cywilizacją, ale prawdziwy postęp polega na obserwacji, ochronie, dostosowaniu się. Nadal rozsypujemy piasek szklarski na resztkach arktycznych i alpejskich lodowców. To kompozycje, które widać z kosmosu. Gdybyście tylko mogli zobaczyć, jak mrugają z zadowoleniem w oczy naszych satelitów! Najnowsze pomiary wskazują, iż pokrywa lodowa na Biegunie Północnym osiągnęła już 7,5 mln km2, czyli mniej więcej tyle, ile półtora wieku temu. Owszem, czytamy książki. Papier z prasowanych liści przyjmuje dostateczną ilość informacji i ciekawych wątków. W naszych galeriach tak samo istotny jest obieg wody i sztuki.

Trias

(od 251,9 do 201,3 milionów lat temu) Najstarszy okres ery mezozoicznej, który dzieli się na trzy epoki: wczesny trias (lądy), środkowy morski, późny lądowy (bagna). Wyraźnie trójdzielny, dlatego zresztą nazywa się trias, od greckiego słowa tryas. Zawartość tlenu w atmosferze: 16% dzisiejszej zawartości, średnio najczęstsza temperatura w Sopocie: 17°C. Wciąż jeden kontynent. Polska na północ od równika, w strefie zwrotnikowej. Globalne wahania poziomu morza.

Z punktu widzenia kuksonii, trias późny wydaje się najciekawszy, przyjmijmy więc jego realia. Polska na zwrotniku Raka. Sopot akurat jest lądem pomiędzy bagnami. Pojawiają się ssaki. Nie wiemy za dużo o ekosystemach sopockich. Cytując ulubionego geologa redakcji: Na Pomorzu niewiele przeprowadzono badań triasu, dlatego że skały starsze od czwartorzędu leżą na dużych głębokościach, przykryte są młodszymi osadami i aby dostać się do nich, trzeba wykonać kosztowne wiercenia (na które nie ma pieniędzy). Niemniej możemy założyć, że organizmy występujące na innych obszarach Polski mogły zapuszczać się aż tu i tak to przedstawimy. e.

a. PŁAZY Amphibia np. Metoposaurus diagnosticus Ozdoba Europy Środkowej późnego triasu. Bardzo dużo osobników. W Polsce głównie na Opolszczyźnie, ale redakcja przekonana jest o ich wędrówkach w okolice sopockie. Taka „żaba”, tylko dwumetrowej długości, z pokaźnym ogonem. Zwierzę drapieżne, zastawiające zasadzki na dnie zbiorników słodkowodnych na drobne zwierzęta, głównie ryby. Rekonstrukcje i największą kolekcję skamieniałości tych zwierząt można zobaczyć w Krasiejowie. b. AMONITOWATE Ammonoidea np. amonity

Drapieżne bezkręgowce. Amonitowate (do których należą amonity) niemal wymarły z końcem permu (kryzys przeżyły tylko dwa rodzaje), ale już we wczesnym triasie przybyło około sto ich rodzajów. Muszla amonitów całe życie rozrastała się, tworząc swoiste pokoje, z których za każdym razem osobnik przeprowadzał się do najnowszego – zawsze zajmował swego rodzaju penthouse. c. ROŚLINY LĄDOWE np. nagozalążkowe Gymnospermae Na lądach triumfują rośliny nagozalążkowe. Jak wyglądają drzewa iglaste, każdy wie. Zapylane są przez wiatr unoszący ich pyłek.

d. GADY Reptilia np. Teratosaurus i Silesaurus opolensis Teratozaur – najgroźniejszy drapieżnik lądowy odkryty w Krasiejowie. Mógł osiągać 4 metry długości. Poruszał się na czterech kończynach, polował najprawdopodobniej na inne gady. Posiadał wąską czaszkę wyposażoną w potężne zęby. Silezaur – duma Polski, choć tylko wielkości wyrośniętego indyka, ale za to nasz własny dinozaur. Roślinożerca prawdopodobnie mógł nękać kuksonię.

e. RYBY LATAJĄCE Beloniformes, rodzina Exocoetidae Asymetryczna płetwa ogonowa i płetwy piersiowe, przypominające skrzydła ptasie, umożliwiają lot ślizgowy. Zdobycie umiejętności latania i pływania daje im przewagę zarówno nad drapieżnikami morskimi, jak i ptakami. Niestety i tak nie zawsze udawało im się ujść z życiem; do teraz często padają ofiarą tuńczyków. f. KUKSONIA GIĘTKA Cooksonia flexilis Patrzyła w triasie z góry na to, co się dzieje. Niewiele więcej. Miała od 30 do 40 metrów wysokości. Teraz w towarzystwie roślin iglastych (zwanych też szpilkowymi) – jeszcze nie sosen i świerków, ale roślin bardzo do nich podobnych.

Wzorując się na nich, wykształciła igły i nasiona. Dzięki nasionom mogła rozprzestrzenić się niemal po całej Pangei. Była w tych czasach dosyć popularna, szczególnie w Azji Środkowej. Igły chroniły ją przed zainteresowaniem roślinożerców.

Współ

odpowie

Piąta rewolucja przemysłowa skończyła się szybciej niż zaczęła. Trudno było bowiem zajmować się ulepszaniem kognitywnych nanorobotów w czasie, kiedy Ziemia przestała być człowiekowi posłuszną. Większość gatunków drzew wymarła, lasy wzorcowe i użytkowe zmarniały albo obróciły się w popiół. Skoncentrowaliśmy się na tym, co z dawnego świata udało się uratować. Wielki reset otworzył oczy nawet tym, którzy wcześniej świadomie stali się ślepcami. Udało się. Każde domostwo funkcjonuje dzisiaj jako samowystarczalne, organiczne terroir.

dzialność Mieszkańcy, wyposażeni w osobiste bioklasery, mogą uprawiać dowolny rodzaj roślin jadalnych, ozdobnych i pożytecznych – nie tylko na balkonie, ale i na każdej dostępnej powierzchni. Zbuntowana młodzież organizuje się wieczorami w grupy podrzucające nasiona najbardziej ekscentrycznych kwiatów w miejscach publicznych albo na ruinach dawnego świata. Wciąż rozwijająca się technologia służy przyjaznemu terraformowaniu Ziemi, a nie innych planet.

Kreda

(od około 145 do 66 milionów lat temu) Najmłodszy okres ery mezozoicznej, nazywanej średniowieczem dziejów Ziemi. Zawartość tlenu w atmosferze: 30%, średnia temperatura roczna w Sopocie: 15°C.

a. PTEROZAURY gr. Pterosauria W przestworzach dominowały ptaki i latające gady (głównie pterozaury). W rejon Sopotu, ze względu na znaczną odległość od lądu, zapewne nie zalatywały, bowiem większość ptaków była reprezentowana przez formy brodzące i nadbrzeżne, a gady w dużej mierze poruszały się lotem ślizgowym i tylko od czasu do czasu poruszały skrzydłami w czasie lotu.

Układ kontynentów zaczyna przypominać współczesny (jeszcze tylko Antarktyda i Australia nadal tworzą jeden obszar). Klimat w Polsce: umiarkowany ciepły i wilgotny. Polska generalnie znowu pod wodą, często daleko od brzegu. Świat organiczny stanowi swoistą mieszankę zarówno form archaicznych, jak i współczesnych. Szczególnie wśród małżów i ryb mamy organizmy dobrze znane z dzisiejszych mórz. Za chwilę natomiast kolejne wielkie wymieranie – era mezozoiczna kończy się bardzo dramatycznie i w sposób nagły, na co wskazuje wiele dowodów. To już piąte wielkie wymieranie w karierze naszej Planety. Umiera wszystko, co bliskie redakcyjnym sercom wielkie małże (tzw. rudysty), amonity w kryzysie wieku średniego oraz morskie gady, a także, ku naszej rozpaczy, dinozaury. Jednak nie ma tego złego... Kryzys ten sprawił, że ssaki - choć walkowerem, ale jednak - wygrywają wyścig z wielkimi gadami i powoli opanowują wszystkie środowiska. Całkiem dobrze mają się też znane od jury ptaki.

b. REKINY fr. requin, np. Ptychodus Rekiny razem z płaszczkami tworzą grupę Elasmobranchii. Najbardziej popularny rodzaj kosmopolitycznego rekina, postrach oceanów, a szczególnie dogorywających już amonitów, które były jego podstawowym pożywieniem. Znane w Polsce głównie z licznie znajdowanych zębów. c. NANOPLANKTON W morzach powszechnie występował plankton tak mały, że nie widać go na wizualizacji. Pod koniec kredy odgrywał dużą rolę skałotwórczą, tworząc kredę piszącą powszechną, także w kredzie (również tej do pisania na tablicy) dzisiejszej Polski.

d. WIELKIE MAŁŻE RUDYSTY Hippuritoida Ewenement! Ogromne małże (do 1 metra wysokości), w sposobie życia podobne do koralowców i łączące się w wielkie, tropikalne rafy, osiągające do kilku metrów wysokości; niewystępujące nigdy wcześniej, jak i nigdy później na naszej planecie. e. AMONITY Ammonoidea Bez związku z zagładą końca ery mezozoicznej, niektóre amonity zaczęły tworzyć nieregularnie skręcone lub rozwinięte muszle. Nie do końca wiadomo dlaczego. Jedni uważają, że są to formy zdegenerowane, ze zmianami patologicznymi, inni twierdzą, że jest to normalne, ewolucyjne następstwo starzejących się gatunków.

f. ŚLIMAKI gr. Gastropoda Jedna z najliczniejszych i najbardziej zróżnicowanych gromad mięczaków. Cytując klasykę: „Mój ślimaku, pokaż rożki, Dam ci sera na pierożki.” Ale ślimak się opiera: „Nie chcę sera, nie jem sera!” „Pokaż rożki, mój ślimaku, Dam ci za to garstkę maku.” Ślimak chowa się w skorupie. „Głupie żarty, bardzo głupie.”

g. KUKSONIA GIĘTKA Cooksonia flexilis

Kuksonia przyozdabia się kwiatami. Ma też piękne i smaczne owoce. Podmywające ją nurty rzeki sprawiły, że jej pnie stawały się coraz bardziej widoczne i mocne. Jesteśmy w stanie przypuszczać, że jej owoce były bardzo smaczne, stają się smakołykiem dla wielu roślinożernych dinozaurów. Pod koniec kredy zauważyć można rozpoczęcie produkcji olejków eterycznych o nieprzyjemnym zapachu, mającym zatrzymać nadmierną eksploatację tego gatunku, który zaczął masowo znikać z różnych miejsc na planecie. Jej rozmiary zmniejszają się, stara się pozostać niezauważona.

Współ

wrażliwość

Wszystko się zmieniło. Kiedy? Może w chwili, gdy człowiek rozejrzał się po wyschniętym korycie Mekongu? A może ta myśl zakiełkowała w głowie wędrowca przemierzającego pustynne tereny Mazowsza? Na naszych odtworzonych bagnach starannie wyselekcjonowane gatunki mchu tworzą wraz z inną roślinnością komory bioróżnorodności. To miejsce naszego codziennego odpoczynku. Chętni mogą się jeszcze poddać biomimetycznej kuracji, stworzonej na bazie skoncentrowanych ziołowych wyciągów, która stosowana z umiarem przynosi ciału i umysłowi wymierne korzyści. Oddycha się zawsze pełną piersią, bo globalna sieć farm zrekonstruowanej prehistorycznej flory skutecznie wychwytuje nadmiar dwutlenku węgla w atmosferze.

Holocen

(od 11 700 lat temu do teraz) W geologicznej skali czasu to najkrótsza epoka, mierzona od ustąpienia lądolodów z półkuli północnej do dziś. Zawartość tlenu w atmosferze: 21%, średnia temperatura roczna w Sopocie: 8°C.

Jest to wyjątkowy przedział czasu, w którym ziemskie środowiska są znacznie zmieniane przez działalność człowieka. Początkowo w wyniku polowań, później na skutek wycinki lasów, rolnictwa, budowy miast, eksploatacji paliw kopalnych. d.

a. SOSNY ZWYCZAJNE Pinus sylvestris Jak cała Polska, dobrze znosi zmienne warunki atmosferyczne zarówno okrutne mrozy, jak i upalne słoneczne i letnie dni, które szybko się kończą. b. TURY np. Bos taurus Przodkowie niektórych ras tak zwanego bydła domowego. Wyginęły przez człowieka, ale był to pierwszy gatunek, który człowiek próbował chronić. Tury uwielbiał król Polski, Władysław Jagiełło. Najdłużej przetrwały na Mazowszu.

c. LUDZIE ROZUMNI Homo sapiens Następca Neandertalczyka, pojawił się na Pomorzu około 12 tysięcy lat temu. Żyje na tych terenach do dziś. Ogromna liczba holoceńskich gatunków fauny i flory, również Polski, żyje do dzisiaj. Niestety, coraz powszechniej uważa się, że człowiek przyczynia się do kolejnego, szóstego, wielkiego wymierania/zabijania. Na tej niechlubnej liście mamy już setki gatunków, w tym takie, których jeszcze nie zdążyliśmy poznać. We wczesnym holocenie wymarły ssaki o wielkich rozmiarach: mamuty, słonie włochate, koty szablozębne, niedźwiedzie jaskiniowe, wielkie bobry, wilki, jelenie, woły, pancerniki, leniwce, a także wielkie ptaki. Układ lądów i mórz taki jak dziś. Wody wypływające z topniejących lądolodów zasilają morza, których poziom systematycznie podnosi się. Część wód gromadzi się w obniżeniach terenu dając pierwsze jeziora, a później nawet całe pojezierza. Niewielkie oczka wodne i bagna, to z kolei efekt wytapiania pozostałych brył lodu. Na wolny od lodu obszar wchodzi tundra, potem tajga, a następnie dobrze nam znane lasy: iglaste (początkowo zdominowane przez świerki, później sosnę) i liściaste z bukiem, klonem, dębem, jesionem, wiązem.

d. PSY DOMOWE Canis familiaris Pies był prawdopodobnie pierwszym dobrem, od którego człowiek zaczął hierarchizować plemiona, a dominowało w tym czasie plemię zbieracko-myśliwskie. Prawdopodobnie nastąpiło to 11 lub 10 tysięcy lat temu. Czy jego funkcja się zmieniła? Pozostawiamy to do przemyślenia.

e. MEWOWATE Laridae np. mewa blada (Larus hyperboreus) Żółta obrączka wokół oka odróżnia ją od bardzo podobnej mewy polarnej (Larus glaucoides), u której jest ona czerwona. Wszystkożerna, nie gardzi nawet padliną. Aktualnie bardzo nielicznie występująca na terenach polskich.

f. ORŁY PRZEDNIE Aquila chrysaetos Majestatyczny gatunek ptaka szponiastego – szpony ma ostrzejsze od pazurów kota. Samice większe od samców. Aktualnie bardzo nielicznie występujący na terenach polskich. g. KUKSONIA GIĘTKA Cooksonia flexilis Ślad o kuksonii giętkiej urywa się w wielu miejscach po wielkim wymieraniu pod koniec kredy. Jedyne wzmianki, jakie mamy, są o kuksonii sopockiej i pochodzą z dzienników szlacheckich z XVII wieku, co pozwala nam sądzić, że udało jej się przetrwać burzliwe 11 tysięcy lat z człowiekiem. Powodów można doszukiwać się w kształcie kuksonii, która przybrała formę przypominającą zwierzę, aby chronić się przed roślinożercami, oraz wycofaniem się z produkcji zbyt smacznych owoców. Niektórzy ważną rolę przypisują też jej położeniu na wysepce na tyle małej, że nie można było tam ani uprawiać ziemi, ani nieco później wprowadzić systemu

feudalnego. W XX wieku wysepka ta została, z powodu topnienia lądolodów i podnoszenia się poziomu wód, wchłonięta przez Morze Bałtyckie wraz z ostatnimi, żyjącymi na wolności kuksoniami giętkimi. Podobno bardzo mała hodowla zachowawcza ma miejsce w mazowieckim Magnuszewie, ale nie są to potwierdzone dane.

Współ bycie

Dobrze, że wciąż musimy za czymś podążać, wycofywać się, kamuflować swoje położenie, dostosowywać się, zmieniać, zamieniać, iść na kompromis, zajmować się naprawianiem szkód, ulepszać. Nie starcza nam czasu na nadmiar. Jak twierdzi jedna z naszych najbardziej znanych neofilozofek, prowadząca własną winnicę na Suwalszczyźnie, symbioza odbywa się tylko w ruchu. Poznawanie, słuchanie, współbycie – to nasze nowe parlamenty, to nasze nowe elektrownie.

Przyszłość Kuksonii

Czterometrowy, wykonany z brązu i zapatynowany na zielono, pomnik Kuksonii Giętkiej stanie w parku Hestii w Sopocie. Rzeźba, która ma upamiętniać istnienie rośliny tak niesamowicie długo obserwującej zmiany na naszej Planecie, oddaje skalę tego wyczynu. Marzeniem artystki byłaby też praca, która nie tylko pełni funkcję estetyczną, ale jest też, tak jak kuksonia, aktywną uczestniczką ekosystemu parku. Wynalezione parę lat temu przez polską fizyczkę, Olę Malinkiewicz, perowskity są już używane z powodzeniem w fotowoltaice. Jako tworzywo elastyczne, nadawałyby się do zastosowania w rzeźbie. Pozwoliłoby to kuksonii pobierać światło z sopockiego słońca czy różnych innych sztucznych źródeł i oddawać energię z powrotem, do którejś ze stojących w pobliżu latarni. Projekt w ten sposób zrealizowany, byłby rzeźbą ekologiczną. Byłaby to prawdopodobnie pierwsza rzeźba w miejscu publicznym, która przyczyniałaby się do odzyskiwania energii i odpowiadałaby na hestyjny program zrównoważonego rozwoju.

Projekt Współbycie to komentarz w duchu postantropocenu na temat katastrofy klimatycznej i szeroko pojętych wyzwań współczesności, z którymi zmaga się ludzkość. Przed gatunkiem Homo sapiens życie tutaj trwało od wielu milionów lat, a wielkie wymierania (czasem nawet do 90% gatunków) zdarzyły się już pięć razy. Ta szersza, posthumanistyczna perspektywa pozwala oderwać się od codziennych spraw i, mam nadzieję, spojrzeć nieco dalej niż na jutrzejszy grafik.

Od Autorki

To dla mnie ważny projekt. Zajmując się głównie demonologią okołosłowiańską i historią Polski, czasem mam wrażenie, że jest to bardzo malutki wycinek historii Planety. Współbycie to ukłon w stronę innych czasów, kiedy inne byty zamieszkiwały te same miejsca co my dzisiaj. Chciałabym, żeby ludzkość umiała postrzegać inne byty w tak jednostkowy sposób, jak samych siebie – tak jak została przedstawiona tu Kuksonia. Opowieść o rozwoju Ziemi z jej perspektywy bardzo odbiega od narracji antropocentrycznej, ale jest osadzona wciąż w tym samym miejscu. Kuksonia to uosobienie roślinności. Rozwijała się, reagując uważnie na zmiany klimatyczne i środowiskowe. Sięgając niegdyś nawet czterdziestu metrów, stopniowo kurczyła się, zbliżając się do podłoża i wczepiając w grunt z coraz większą siłą/mocą. Cechuje ją – podobnie jak nas samych – ogromna elastyczność w postawie, a także nieugiętość przetrwania. Tworząc ,,bardzo wybiórczy atlas organizmów od syluru po holocen”, jakim jest Raport Roczny 2021, współpracowałam z jednym z poznańskich geologów. Było w tej współpracy wiele ciekawych momentów – cieszę się, że nauka i wiedza akademicka mogły połączyć się chociaż na chwilę z tak abstrakcyjną dziedziną życia, jaką jest hobby łączenia kształtów i kolorów (sztuka).

Wyniki Finansowe Grupy ERGO Hestia

Grupa ERGO Hestia Rozwój składki (w mln zł) 8000

0,9 17

178 238 398 569 649 817 931 1052 1114 1329 1551 1961 2433 3139 3707 4194 4235 4236 4974 5364 5190 5854 6535 6733 6884 7878

7750 7500 7250 7000 6750 6500 6250 6000 5750 5500 5250 5000 4750 4500 4250 4000 3750 3500 3250 3000 2750 2500 2250 2000 1750 1500 1250 1000 750 500 250 0 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

Grupa ERGO Hestia SKŁADKA

2020

2021

Dynamika

Ubezpieczenia majątkowe Ubezpieczenia na życie Składka Grupy ERGO Hestia

6 526 147 357 522 6 883 669

7 440 119 437 397 7 877 516

114,0 % 122,3 % 114,4 %

WYNIK FINANSOWY NETTO Ubezpieczenia majątkowe Ubezpieczenia na życie

328 460 317 252 11 208

373 476 357 564 15 912

113,7 % 112,7 % 142,0 % Wartości podane w tys. zł

Sopockie Towarzystwo Ubezpieczeń ERGO Hestia SA

ZARZĄD

RADA NADZORCZA

Piotr Maria Śliwicki

Prezes Zarządu 1.01.2021 – 31.12.2021

Grzegorz Szatkowski

Wiceprezes Zarządu 1.01.2021 – 31.12.2021

Justyna Wajs

Członek Zarządu 1.01.2021 – 31.12.2021

Adam Roman

Członek Zarządu 1.01.2021 – 31.12.2021

Heiko Stüber

Przewodniczący Rady Nadzorczej 1.01.2021 – 31.12.2021

Wojciech Kostrzewa

Wiceprzewodniczący Rady Nadzorczej 1.01.2021 – 31.12.2021

Dr Oliver Willmes

Członek Rady Nadzorczej 1.01.2021 – 31.12.2021

Deniss Sazonovs

Członek Rady Nadzorczej 1.01.2021 – 31.12.2021

Janusz Reiter

Członek Rady Nadzorczej 1.01.2021 – 31.12.2021

2020

2021

Dynamika

Składki przypisane brutto Odszkodowania i świadczenia wypłacone brutto Koszty działalności ubezpieczeniowej Przychody z lokat Koszty działalności lokacyjnej Wynik techniczny Wynik finansowy brutto Wynik finansowy netto

6 526 147 3 374 858 1 897 460 187 764 13 179 297 615 416 193 317 252

7 440 119 3 582 422 2 095 839 193 032 12 833 412 270 471 374 357 564

114,0 % 106,2 % 110,5 % 102,8 % 97,4 % 138,5 % 113,3 % 112,7 %

BILANS SCR – kapitałowy wymóg wypłacalności Środki własne Współczynnik wypłacalności SCR

1 843 890 2 802 727 152,0 %

929 290 2 391 384 257,3 %

50,4 % 85,3 % 169,3 %

AKTYWA Lokaty Środki pieniężne

9 839 144 2 874

9 607 088 3 504

97,6 % 121,9 %

PASYWA Kapitał własny Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe

2 758 517 10 389 634

2 201 535 11 285 156

79,8 % 108,6 % Wartości podane w tys. zł

Sopockie Towarzystwo Ubezpieczeń na Życie ERGO Hestia SA

ZARZĄD

RADA NADZORCZA

Piotr Maria Śliwicki

Prezes Zarządu 1.01.2021 – 31.12.2021

Grzegorz Szatkowski

Wiceprezes Zarządu 1.01.2021 – 31.12.2021

Justyna Wajs

Członek Zarządu 1.01.2021 – 31.12.2021

Adam Roman

Członek Zarządu 1.01.2021 – 31.12.2021

Heiko Stüber

Przewodniczący Rady Nadzorczej 1.01.2021 – 31.12.2021

Dr Maximilian Happacher

Wiceprzewodniczący Rady Nadzorczej 1.01.2021 – 31.12.2021

Dr Oliver Willmes

Członek Rady Nadzorczej 1.01.2021 – 31.12.2021

Wojciech Kostrzewa

Członek Rady Nadzorczej 1.01.2021 – 31.12.2021

Janusz Reiter

Członek Rady Nadzorczej 1.01.2021 – 31.12.2021

2020

2021

Dynamika

357 522 224 395 90 134 30 225 1 897 18 563 18 359 11 208

437 397 240 245 129 393 30 144 1 713 22 215 22 128 15 912

122,3 % 107,1 % 143,6 % 99,7 % 90,3 % 119,7 % 120,5 % 142,0 %

BILANS SCR – kapitałowy wymóg wypłacalności Środki własne Współczynnik wypłacalności SCR

223 086 459 356 205,9%

235 929 450 271 190,9%

105,8 % 98,0 % 92,7 %

AKTYWA Lokaty Środki pieniężne Lokaty fund. ubezp. na życie na rachunek i ryzyko ubezpieczającego

770 371 57 411 270

738 332 79 432 149

95,8 % 138,6 % 105,1 %

PASYWA Kapitał własny Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe RT-U dla ubezp. na życie, gdy ryzyko lokaty ponosi ubezpieczający

274 456 1 087 177 411 270

207 344 1 150 992 432 149

75,5 % 105,9 % 105,1 % Wartości podane w tys. zł

Julia Woronowicz Julia Woronowicz (rocznik 1997) ukończyła warszawską Akademię Sztuk Pięknych w 2021 roku. Jest laureatką Nagrody Głównej oraz Nagrody Specjalnej Prezesa Grupy ERGO Hestia, Piotra M. Śliwickiego w ostatniej edycji konkursu Artystyczna Podróż Hestii. Jej prace pokazywane były między innymi w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie (razy już kilka), Zachęcie, Studiu Gałązka, Państwowej Galerii Sztuki w Sopocie oraz w Lokalu 30 (wystawa otwiera się w grudniu 2022 r.). Prowadzi obszerną kronikę mitologii polskiej, aktualnie z naciskiem na demonologię i zawłaszczanie czyichś́ historii z dzieciństwa. Tę stronę Raportu chciałabym wykorzystać na serdeczne podziękowania dla osób, które ciężko współpracowały ze mną nad jego powstaniem. Graficzce, Oli Rubik, bez której informacje tu zawarte nie byłyby takie czytelne; Maksowi Rzontkowskiemu za stworzenie światów, w które można uwierzyć; Małgorzacie Król za wsparcie psychiczne oraz znalezienie słowa ,,współbycie”; profesorowi Edwardowi Chwiedukowi za długie godziny zastanawiania się, co też mogło żyć w Sopocie kilkaset milionów lat temu; prezesowi Grupy ERGO Hestia, Piotrowi M. Śliwickiemu za zaproszenie do tego projektu i chęć przeskalowania kuksonii giętkiej do czterech metrów; Magdalenie Kąkolewskiej za godne podziwu umiejętności w łączeniu realizacji biznesowych z wizjami osób artystycznych; Januszowi Hellerowi za solarpunkową narrację i słowa otuchy oraz - naprawdę bardzo serdecznie - Natalii Wiercińskiej za rok mailowania i rozmów telefonicznych, które, jak się okazuje, do czegoś nas doprowadziły.

Raport Roczny 2021 został wydany i opracowany przez Grupę ERGO Hestia z udziałem Julii Woronowicz. Koncepcja: Julia Woronowicz Teksty i narracja: Janusz Heller, Julia Woronowicz Opieka merytoryczna: Magdalena Kąkolewska Koordynacja projektu: Natalia Wiercińska Projekt graficzny i skład: Ola Rubik Wizualizacje: Maks Rzontkowski Konsultacja naukowa: prof. UAM, dr hab. Edward Chwieduk Druk: Drukarnia Misiuro Grupa ERGO Hestia 81-731 Sopot, ul. Hestii 1 www.ergohestia.pl www.artystycznapodrozhestii.pl ISBN: 978-83-958544-2-2

Współbycie 2021 Historia Kuksonii Giętkiej

Raport Roczny Grupy ERGO Hestia