Issuu

UIT NL L

Terug naar

Reformatorisch Dagblad donderdag 25 april 2013 43e jaargang

\REFDAG\PRODUCTIE\PAGINA\SPECIALS\2504-01-BYL-BYL_0 1

27-3-2013 13:36:12

Gelegen in het Vechtdal

Met deze prijzen kan je zelfs in de crisis op vakantie! Kampeertarief A Plaatsen 178 t/m 314 Plaatsen tot 120 m2. Watertappunt op het veld en 4 ampère stroom. De prijzen zijn inclusief kampeermiddel, elektra, 1 bijzettentje 4 m2 en auto. Exclusief toeristenbelasting, reserveringskosten en sepkey. Kampeertarief B Plaatsen 505 t/m 616 Deze plaatsen hebben de beschikking over 16 ampère stroom, riool en een eigen watertappunt en CAI. De plaatsen zijn ruim 150 m2 groot. De prijzen zijn inclusief kampeermiddel, 1 bijzettentje 4 m2 en auto. Exclusief stroomverbruik, sepkey, toeristenbelasting en reserveringskosten. Kampeertarief C Plaatsen 531 t/m 558 De plaatsen 531 t/m 558 zijn hetzelfde als kampeertarief B maar beschikken over privé sanitair. (eigen douche en toilet) Vrij gebruik van warm water.

Prachtige ruime kavels 250m2 groot 25 Ampere stroomaansluiting Vaste gasaansluiting CAI aansluiting Plaats dit jaar uw chalet of stacaravan op onze camping en betaal het eerste jaar GEEN stageld!

Voordeel arrangement Hoogseizoen Kamperen 2 pers. Tarief A

22 Juni t/m 06 Juli 29 Juni t/m 13 Juli 10 Aug.t/m 24 Aug. 17 Aug.t/m 31 Aug.

€ 120,00 € 200,00 € 200,00 € 120,00

2 pers. Tarief B

2 pers. Tarief C

€ 150,00 € 230,00 € 230,00 € 150,00

€ 195,00 € 275,00 € 275,00 € 195,00

3-5 pers. Tarief A

€ 195,00 € 225,00 € 225,00 € 195,00

3-5 pers. Tarief B

3-5 pers. Tarief C

€ 205,00 € 250,00 € 250,00 € 205,00

€ 250,00 € 350,00 € 350,00 € 250,00

Voordeel arrangement Hoogseizoen Stacaravan en Chalets

Kamperen anno nu! Ruime kampeerplaatsen met prive sanitair

Omschrijving Type A Eenvoudige stacaravans met toilet en douche (2-6 pers) Type B Modale caravans met douche, toilet,TV, radio en dekbedden.(2-6 pers) Type C Ruime caravans met douche, toilet,TV, radio en dekbedden. (2-7 pers) Type D Ruime caravans en chalets met douche en toilet, dekbedden, radio, TV (2-8 pers) Type E Luxe caravans en chalets in grootte en/of luxe. Alles aanwezig! (2-8 pers) Type F Top chalets in grootte en/of luxe. Alles aanwezig! (2-8 pers)

14 dagen 22/06 t/m 06/07 14 dagen 29/06 t/m 13/07 14 dagen 17/08 t/m 31/08 14 dagen 24/08 t/m 07/09

Type A € 365,00 € 546,00 € 370,00 € 345,00

Type B Type C Type D € 410,00 € 455,00 € 510,00 € 603,00 € 660,00 € 750,00 € 412,00 € 448,00 € 510,00 € 380,00 € 425,00 € 470,00

Type E € 595,00 € 875,00 € 592,00 € 550,00

Type F € 680,00 € 985,00 € 675,00 € 625,00

Voor nog meer voordeel kijk op onze site en doe mee aan onze zoekactie!

www.deklimberg.nl 0523 - 261955, Hardenberg Indesign_links-rechts_Uit-in-NL_2013.indd 2

17-4-2013 11:09:48

Vroeger was alles beter. Ja ja! Wie deze bijlage leest, durft die bewering vast niet meer zo stellig uit te spreken. Want wie zou er graag zes weken lang met 67 man op de onderzeeboot de Tonijn onder water duiken? De zeelui vertellen in het Marinemuseum in Den Helder over hun ervaringen aan boord. Met een beetje mazzel mochten de opvarenden één keer in de week douchen. Nog zo’n fris detail: de zeelui stopten al hun gedragen goed in een leren zak. Fijn voor het thuisfront. En wie zou er alleen maar een solex in zijn schuurtje willen hebben staan? Het tempo van de stoomtrein van Goes naar Hoedekenskerke ligt al niet veel hoger dan dat van de snorfiets. Om over de snelheid van een ouderwetse zeilpunter helemaal maar niet te spreken. Maar natuurlijk is het wel erg leuk om een dagje in het verleden rond te stappen. In deze bijlage zijn daarom tips te vinden voor een ontspannend dagje uit met als thema ”Terug naar toen”. Voor de fotopagina’s verspreid door de bijlage heen namen een fotograaf en een redacteur een kijkje achter de schermen bij Ouwehands Dierenpark. Met name gorilla’s blijken op hun manier ook terug naar toen te gaan. Dierenarts Jan Bos is maar wat blij dat de apen in hun gloednieuwe verblijf achter glas bivakkeren. Tijdens zijn stage in Diergaarde Blijdorp was Bos de klos. De gorilla’s wisten precies dat hij ze met behulp van een blaaspijp een verdoving had gegeven. Gisette van Dalen-Heemskerk

47 44

52 15

Sirenes en verhalen over zweetvoetenlucht vermaken bezoekers van het Marinemuseum in Den Helder.

Stap in een trillend en stampend vliegtuig bij luchtvaartmuseum Aviodrome in Lelystad.

Onervaren zeilers zijn aan boord van een Giethoornse zeilpunter veroordeeld tot de vaarboom.

Een nachtje in het Verborgen Verblijf in Doornspijk is één groot avontuur.

Uit de beerput van het in Amsterdam kwamen vazen en schilderijen uit een beroemd huishouden.

Bak een broodje, maak een fibula of werp een speer bij Archeon in Alphen aan den Rijn.

Iedereen kan rijden op een Woudenbergse Solex: hendel overhalen, aanduwen en rijden maar.

Bij de kruidenier in Barger Compascuum verdringen jong én oud zich om duimdrop.

De slaapkamerramen van Huis Bergh in ’s-Heerenberg gaan dicht voor fladderende vleermuizen.

In de stoomtrein van Goes naar Hoedekenskerke mogen reizigers niet spuwen.

Directie Ir. B. Visser

Vormgeving & Illustraties Janneke Paalman

Hoofdredactie W. B. Kranendonk

UIT IN NEDERLAND is een bijlage bij het Reformatorisch Dagblad Postbus 670 7300 AR Apeldoorn

Eindredactie Gisette van DalenHeemskerk

\REFDAG\PRODUCTIE\PAGINA\SPECIALS\2504-03-BYL-BYL_0 3

Lekker snorren in een bejaard eendje langs diep uitgesneden valeien en hoge heuvelruggen in Limburg.

27-3-2013 13:41:30

SCHOONHOVEN

Het ”Landelijk genieten” arrangement van € 289,00 voor € 219,00 per persoon

ZILVERSTAD

Rikkoert: van klok tot trouwring klokkenshow Meer dan 1.000 hangende en staande klokken tegen aantrekkelijke prijzen

OZE GR A NDI

Rikkoert Jewels & Watches UW OUDE KLOK IS NU VEEL GELD WAARD!

* Prijswijzigingen voorbehouden.

Grote collectie exclusieve sieraden en horloges, o.a. Longines, MeisterSinger, Frederique Constant, Diamonde, Lapponia, etc.

Bij aankomst op vrijdag of zaterdag bedragen de arrangementskosten € 239,00 per persoon. De omgeving leent zich uitstekend voor prachtige ﬁets- en wandeltochten. Het arrangement is geldig t/m 30 september 2013. Informeert u naar onze speciale kindertarieven.

Trendstore met o.a. Armani, Diesel, DNKY, Esprit, Tommy Hilﬁger, Guess, GC etc.

Unieke trouwringen galerie

Meer dan 1000 ringen van bekende merken. Hierop ontvangt u 10% korting, m.u.v.Acredo.

Huismerk Rikkoert ringen ACTIE: Voordeligste trouwring GRATIS.

Voorbeeld:

•

Setprijs incl. diamant € 1840,Voordeligste ring GRATIS. U betaalt *

€ 995,-

Burg. Roosstraat 22

Schoonhoven

Lekkerkerk

Tel. (0182) 38 26 51

Tel. (0180) 66 14 90

• •

Meer dan 200 modellen.

Haven 1-13

• Warm welkom met kofﬁe of thee en

•

info@rikkoert.nl www.rikkoert.nl

een Twentse lekkernij Twee overnachtingen in een ruime suite (40 m2) (in het hotel of in een landhuis gelegen) ’s Morgens een ambachtelijk bereid ontbijtbuffet De tweede avond een driegangenmenu met regionale specialiteiten

LANDGOED

Vrijdag koopavond. Gratis parkeren nabij het Schoonhovense veer.

Zomertentoonstelling 2013

• Gebruik van ons 20-meter zwembad,

• • • •

de pitch- en puttinggreen, de driving range, de tennisbanen en de ﬁtness studio U kunt de sauna kosteloos gebruiken van 16.30 tot 19.00 uur Nespresso kofﬁe, thee en vers fruit op uw suite Fiets- en wandelroutekaart Gebruik van luxe badjassen en slofjes

Spiekweg 7 ● 7635 LP Lattrop ● tel. 0541 - 22 92 34 info@holtweijde.nl / www.holtweijde.nl

Tentoonstelling geopend in juni, juli en augustus 2013 Dagelijks van 10.00 tot 15.30 uur Gesloten op zondag Toegang en consumptie gratis Groepen graag van tevoren aanmelden

Helden van Sion

Vier levensdromen worden werkelijkheid in 1948

Israël-centrum Patroonstraat 1, Nijkerk A28 afslag 9 richting Nijkerk, eerste verkeerslicht rechts

www.heldenvansion.nl

Boeiend

voor jon g en oud Interact ief progr amma voor kin deren

PAGINA 4

Indesign_links-rechts_Uit-in-NL_2013.indd 4

17-4-2013 11:10:23

Achter de tralies van

Ouwehands Dierenpark

Elvira Kosasih medewerker edutainment tekst Gisette van Dalen-Heemskerk beeld RD, Anton Dommerholt

„De dieren die ik verzorg hebben een hoog griezelgehalte voor onze bezoekers. Want behalve met lama’s, uilen en ara’s houd ik me ook bezig met fretten, spinnen, kakkerlakken, slangen en een groep van vĳftien ratten. Het zĳn allemaal zulke leukerds. Ik geniet van het contact met de dieren en met de bezoekers. Het is zo leuk om kennis over te dragen. Ver-

schillende keren per dag houdt onze afdeling een educatieve show van zo’n tien minuten in de overdekte speeltuin Ravotapia. We vertellen dan wat over een dier en laten het natuurlĳke gedrag zien. Wist je dat de kakkerlak afval opruimt? Als hĳ bedreigd wordt, gaat hĳ sissen. Het publiek vindt het geweldig om dat te horen. Ook de koningspython laten we bĳvoorbeeld zien. Dat is een wurgslang die wĳ zonder problemen kunnen vasthouden. Aan gifslangen wagen we ons niet.

Zo dapper zĳn we nu ook weer niet. Soms krĳg ik een reactie als: „O, dat kan ik ook wel.” Dat kun jĳ niet, denk ik dan altĳd. Ik kén deze dieren. Aan hun houding kan ik zien hoe ze zich voelen. Als een dier geen zin meer heeft of agressie gaat vertonen, stop ik onmiddellĳk. Respect voor het dier staat bĳ mĳ voorop. Als een beest doodgaat, ben ik altĳd van slag. Natuurlĳk bĳ een rat wel iets minder. Daarvan weet ik van tevoren dat hĳ maar twee jaar leeft. Maar zeker met Plato, onze Eu-

ropese oehoe, en de ara’s heb ik een band opgebouwd. Ik zorg ervoor dat ze mĳ de allerleukste persoon vinden. Ze moeten mĳ volledig kunnen vertrouwen. We trainen op een positieve manier, zodat de relatie goed is en blĳft. Ik geniet tussen de trainingen en de shows van de dieren. Dat wil overigens niet zeggen dat ik dol ben op alle beesten. Van grote kruisspinnen in de tuin moet ik niets hebben. Als het echt moet, vang ik ze met een glaasje.”

UIT NEDERLAND

\REFDAG\PRODUCTIE\PAGINA\SPECIALS\2504-05-BYL-BYL_0 5

PAGINA 5

27-3-2013 13:45:23

Marcherende soldaten en tuinierende monniken tekst Ad Ermstrang beeld RD, Anton Dommerholt

Terwijl broeder Petrus bezoekers rondleidt door de kruidentuin bij het klooster, bakken kinderen iets verderop broodjes boven een knetterend vuurtje. Een houten poortje scheidt de prehistorie van de middeleeuwen. In de verte weerklinkt het gedreun van marcherende Romeinse soldaten. Welkom in Archeon. oen de Romeinen zich op het toppunt van hun macht in de eerste eeuwen na Christus in de Lage Landen aan de Noordzee vestigden, hadden ze niet kunnen bevroeden

PAGINA 6

dat hun aanwezigheid bĳna 2000 jaar later aanleiding zou zĳn voor een heus museum. Het Romeinse verdedigingswerk in Alphen aan den Rĳn heette Albaniana. Tussen 1999 en 2001 werd het door archeologen opgegraven. Het is met recht een historische plek, want ooit liep er de Romeinse keizer Caligula rond. Al ging het er wel wat vreedzamer aan toe, toch kent het grootste archeologische themapark van Europa net als Albaniana een roerige geschiedenis. Na de feestelĳke opening in 1994, ging het noodlĳdende park al in 1996 failliet. In 1997 ging Archeon in afgeslankte vorm weer open. Een deel van het grote terrein moest worden verkocht aan de gemeente. Tot de geplande bouw van een Romeinse haven, een legerkamp en een kerk is het nooit gekomen. Wel is er in 2011 het Archeologiehuis geopend, waar niet alleen provinciale archeologen onderdak vinden en hun vondsten uitstallen, maar dat tegelĳkertĳd in een notendop de belangrĳkste bezienswaardigheden van Archeon weer-

geeft: de prehistorie, de Romeinse tĳd en de middeleeuwen. In 2011 trok het park 300.000 bezoekers. Volgens Monique Veldman, die samen met haar echtgenoot Jack de directie over het park voert, was 2012 ondanks de aanhoudende crisis geen slecht jaar. „Wel is het aantal feesten en partĳen afgenomen. Het aantal dagjesmensen en de bezoekjes van de schooljeugd bleven goed op peil.” Vooral de laatste groep is belangrĳk, benadrukt het directielid. „Voor hen speelt de afstand tot het park ook een bedui-

dend minder grote rol. Schoolbezoeken krĳgen we overal uit Nederland en ook wel uit België vandaan.” De door Archeon ingerichte slaapaccommodaties, om „een nachtje in Romeinse sfeer te overnachten”, is bĳ de jeugdige bezoekers in trek. Groepen scholieren trekken volgens Veldman voor dit educatieve element vaak twee dagen uit. „Ook het Archeologiehuis vormt een welkome aanvulling. Daar zĳn de echte vondsten, in het park wordt alles nagebootst.” Het pand waarin Archeologiehuis Zuid-Holland is gehuisvest, vormt een reconstructie van een Romeins gebouw dat tussen 1967 en 1969 aan het licht kwam bĳ opgravingen in Rĳswĳk. De bouwer van de boerderĳ, bewoond door Cananefaten, was onmiskenbaar beïnvloed door de Romeinse cultuur. De boerenwoning bezat een aantal muurschilderingen en centrale verwarming. Het Archeologiehuis vormt de toegangspoort tot Archeon. Een ﬁlm geeft in een notendop de geschiedenis weer en aan interactieve ”labtafels” wordt de

UIT NEDERLAND

\REFDAG\PRODUCTIE\PAGINA\SPECIALS\2504-06-BYL-BYL_0 6

27-3-2013 14:10:21

Reizen in de oudheid: te voet, te paard tekst Clasina van de Heuvel

Rond het jaar 0 verscheen er een inscriptie in de piramide van Djoser in Egypte. In hiërogliefen staat daar: „Hadnachte en zijn broer Panachti waren hier voor een excursie en om zich te amuseren in West-Memphis.” Vroege toeristen die hun sporen nalieten. Lang vóór deze broers trokken mensen er al opuit. De Griekse geschiedschrijver Herodotus (485-425/420 voor Christus) schreef erover. Mensen reisden over zee, of te voet, te paard of met een wagen. Ze gingen op pelgrimstocht, bezochten de Olympische Spelen, of vroegen het orakel van Delphi in Griekenland om raad. In Delphi werden ook wagenrennen gehouden en toneelspelen opgevoerd. De meeste reizen waren destijds handelsreizen. Tegelijk speelden tradities een belangrijke rol. Toerisme was geen manier om even los te komen uit het dagelijks leven, maar om de band met het sociale milieu te versterken. In hete zomers vluchtten inwoners van Rome wel weg; ze zochten verkoeling in villa’s, zwembaden en tuinen buiten de stad.

ondergrondse geschiedenis van de omgeving toegelicht. Buiten wacht de echte ervaring. Archeon presenteert zich graag als een themapark voor levende geschiedenis. Bezoekers wandelen door de prehistorie, beleven de Romeinse tĳd en ervaren de middeleeuwen. De 43 boerderĳen en hutten, gebouwd aan de hand van archeologische opgravingen en vondsten, worden in het hoogseizoen bewoond door tolken, medewerkers in thematische kleding. Zĳ vertellen over de geschiedenis, de omgeving, tonen ambachten uit het verre verleden of assisteren kinderen bĳ de activiteiten. In het hoogseizoen loopt er algauw een dertigtal medewerkers rond. Bĳ speciale evenementen met Romeinen, Vikingen of anderen kan dat oplopen tot enkele honderden. In die gevallen wordt er vaak gebruikgemaakt van vrĳwilligers. Bezoekers kunnen door het hele park aan activiteiten meedoen. Kanovaren, speerwerpen, sottebollen (kegelspel) of een ﬁbula (mantelspeld) maken. Kinderen zien hoe deeg wordt bereid en bakken brood boven een vuurtje, in een hut of bĳ mooi weer in de openlucht, ze varen in uitgeholde boomstammen op een meertje en zien hoe een representant van de vroege middeleeuwen gereedschap en serviesgoed uit hout en steen vervaardigt. Een ridder leert passanten de eerste beginselen van het zwaardvechten; iets verderop vertelt monnik Bertus over het kloosterleven. En een Romeinse gladiator legt de Latĳnse begrippen links en recht

uit. Met een bulderende stem laat hĳ een groepje jonge kinderen voor het Romeinse badhuis marcheren. „Dexter, sinister, dexter, sinister…” Archeon geeft niet alleen informatie over onze voorouders. De meest tot de verbeelding sprekende tĳd, die van Romeinen, laat tegelĳkertĳd zien hoe een cultuur verloren kan gaan. Na de aanleg van de wegen, het instellen van openbaar bestuur en rechtspraak, de groei van de handel en daardoor een zekere welvaart voor een deel van de bestaande bevolking,

trokken de Romeinen zich noodgedwongen terug. Hun decadente rĳk raakte in verval en stortte later helemaal ineen. Met hun vertrek uit de Lage Landen verdween ook veel van de welvaart en vooruitgang. Ook al hebben we vraagtekens bĳ de innerlĳke beschaving van de Romeinen, een feit is wel dat de lemen onderkomens uit de vroege middeleeuwen schril afsteken tegen de stenen huizen en de grote Romeinse bouwwerken waarin baden en zelfs sauna’s waren ondergebracht.

Archeon toont, wellicht onbedoeld, hoe een cultuur ook letterlĳk kan terugvallen. De Romeinse tĳd, die zeker inhoudelĳke overeenkomsten vertoont met de westerse samenleving van de 21e eeuw, is wat dat betreft een waarschuwend voorbeeld. >>archeon.nl Zie advertentie abonneevoordeel voor 3,50 euro korting.

Met een bulderende stem laat een Romeinse gladiator een groepje jonge kinderen voor het Romeinse badhuis marcheren: „Dexter, sinister, dexter, sinister...” UIT NEDERLAND

\REFDAG\PRODUCTIE\PAGINA\SPECIALS\2504-06-BYL-BYL_0 7

PAGINA 7

27-3-2013 14:10:48

                     Wilt u ook mobiel blijven na uw autorijbewijs?Dan is een brommobiel van Stokhof Minicar de oplossing, met een brommobiel bent u weer mobiel om te gaan en staan waar u wilt!

        

Wij zijn al 20 jaar gespecialiseerd in brommobielen en andere (auto)rijbewijsvrije voertuigen. Met een enthausiast team werken wij 6 dagen per week aan de mobiliteitswens van onze klanten. Bel voor een brochure of kom langs naar onze showroom in Emst. Ook komen wij geheel vrijblijvend bij u aan huis voor een demonstratie. Wij verkopen de merken Aixam, Bellier, Casalini, Chatenet, Dué, Grecav, JDM, Ligier en Microcar.

            

            

                                                                                                 

 

Gelegen in het prachtige ZuidLimburgse Heuvelland. Op steenworp afstand van de Belgische grens. Een warm welkom. Oase van rust. Een panoramische ruime zon- en schaduwrijke tuin op het zuiden. Comfortabel ingerichte hotel-kamers (met airco). Sfeervolle appartementen. Stijlvolle lounge (nieuw 2013). Genieten van ontspannende Wellness.

             

PAGINA 8

Indesign_links-rechts_Uit-in-NL_2013.indd 8

17-4-2013 11:10:42

Lekker snorren in een lelĳk eendje tekst Gerard ten Voorde beeld RD, Henk Visscher

Luid snorrend ploetert een deux-chevaux de bult op. Een helling van 15 procent in het Limburger land valt voor een lelijk eendje nog niet mee. Het 600 cc-motortje zingt uit volle borst. Het lukt! oen Citroën de deux-chevaux in maart 1948 aan het grote publiek presenteerde, waren de reacties enthousiast. Het waggelwagentje zou de automarkt veroveren. In Frankrĳk, en ver daar buiten. Een journalist noemt de vierwieler „een lelĳk eendje”, een kreet die is uitgegroeid tot geuzennaam. Citroën slaagde erin om tussen 1948 en 1990 4 miljoen 2CV’s te slĳten. Marc Trines van weekeendjeweg.com

uit Geleen is de trotse eigenaar van acht eendjes. Een rode, een groene, een blauwe, een witte, een grĳze... Eentje staat er onder zeil. „Dat is mĳn allereerste.” De Limburger heeft er vĳf in de verhuur. Voor dagjesmensen, voor bedrĳfsuitjes, voor trouwerĳen. Vergaderen in een eendje? In Limburg kan het. „Op bedrĳfsuitjes ben ik echter niet zo happig. Mensen raggen ze soms behoorlĳk af.” Weekeendje.com laat iedere huurder vóór vertrek een instructievideo zien. Niet overbodig, zo’n gebruiksaanwĳzing. Rĳden in een lelĳk eendje is redelĳk spartaans. De versnellingspook steekt uit een buis in het dashboard. Schakelen is even wennen. Linksachter één, middenvoor twee, middenachter drie en rechtsvoor vier. „Je kunt onderweg altĳd even spieken op een plaatje bĳ de kilometerteller”, wĳst Trines. Even chocken, starten, gas geven. Snorrend komt de blauwe 2CV tot leven. „Wacht, je hebt zo wat weinig beenruimte”, zegt de eendeneigenaar. Met een ruk duwt hĳ de richtingaanwĳzer

op het stuurhuis naar voren. Rĳden is een sensatie. Een karakteristiek, hoog zoemend motorgeluid vult het voertuig. De inzittenden zitten in de krappe ruimte knusjes op elkaar. Onder zeildoek, voor een ultiem campinggevoel. De regen stroomt. Buiten, maar door een opening onder de voorruit ook binnen. Twee koddige ruitenwissertjes, elk amper 20 centimeter lang, vegen het minuscule voorruitje schoon. De wissers

–te bedienen met een drukknop op het dashboard– kennen twee standen: aan en uit. Rechtsaf richting Epen. De Mergellandroute kronkelt door het vredige Limburger landschap. Heuvel op, heuvel af. Diep uitgesneden valleien en hoge heuvelruggen wisselen elkaar af. Zuid-Limburg op z’n mooist. Het Geuldal ontrolt zich in al zĳn schoonheid. De vallei telt over een afstand van 5 kilometer liefst 26 bronbeken. Helder, glinsterend water in het snelst stromende riviertje van Nederland. Het Limburger water is niet zomaar water. Zuiver en schoon, verklaart het waterschap Roer en Overmaas op een informatiebord. „Zo’n 60 procent van het bronwater is 60 tot 110 jaar in de bodem onderweg geweest.” Indrukwekkend. De onderste regel van het infopaneel valt dan weer tegen. ”Geen drinkwater”. De route voert verder. Rechtdoor, richting Mechelen, Vĳlen. Pittoreske plaatsjes met eeuwenoude, witgekalkte vakwerkboerderĳen vullen het glooiende

UIT NEDERLAND

\REFDAG\PRODUCTIE\PAGINA\SPECIALS\2504-09-BYL-BYL_0 9

PAGINA 9

27-3-2013 14:13:42

Spring een gat in de lucht! BERG Trampolines verkrijgbaar vanaf €309,BERG Champion + Safetynet deluxe

Bezoek voor meer informatie een van onze dealers!

BARNEVELD Van Ee Buitenspeelgoed Tel: 0342-443437 www.vaneebuitenspeelgoed.nl

HASSELT Rietman Tel: 038-4771243 www.rietmanhasselt.nl

MAARTENSDIJK De Twaalf Gaarden Tel: 0346 – 210007 www.despeelgaarden.nl

NEDERHEMERT BERG Bikes Tel: 0418-552884 www.skelterwinkel.nl

OOSTERLAND De Bruine Speeltoestellen Tel: 0111-643077 www.debruinespeeltoestellen.nl

HEERDE Gedo Trading Tel: 0578-695063 www.gedotrading.nl

MIDDELBURG Provoost Trampolines Tel: 0118-640022 www.provoosttrampolines.nl

NUNSPEET Lankman Tuinmachines Tel: 0341-260480 www.lankmantuinmachines.nl

ZIJDERVELD Handelsonderneming Ruhl Tel: 06-54905010 www.ruhl.nu

PAGINA 10

Indesign_links-rechts_Uit-in-NL_2013.indd 10

17-4-2013 11:11:01

Middeleeuwen: donkere bossen tekst Clasina van de Heuvel

In de middeleeuwen was reizen niet bepaald een pretje. Wegen waren na de ondergang van het Romeinse Rijk in verval geraakt. Een grens overgaan betekende doorgaans: lang wachten en tol betalen. In de donkere bossen kon een reiziger zomaar worden beroofd of zelfs vermoord. Wie op pad ging –te voet, te paard, op een muildier– deed dat zelden om rustig van het landschap te gaan genieten. Ambtenaren, studenten, monniken en soldaten trokken noodgedwongen over de wegen. Hard werken en zuinig leven waren het devies; voor luxe en vermaak bleef weinig over. Pelgrims bleven op bedevaart gaan, zij vormden „een collectief, religieus toerisme dat geen vermaak maar de poorten van de hemel zocht.” In de 12e eeuw maakte de materiële vooruitgang reizen gemakkelijker. De Honderdjarige Oorlog (1337-1453) en de zwarte dood, die tientallen jaren rondwaarde, brachten daarna nieuwe zorgen mee. In de 15e eeuw werd de koets herontdekt.

landschap. Onverwacht doemt een scherpe bocht naar rechts op. Iiiééééh...Het eendje helt angstig ver over. Het klapraampje van het rechterportier zwaait spontaan open in de bocht. Voorin piept een onbestemd geluidje. Als je niet beter wist, zou je denken dat er jonge eendjes in het spel zĳn. Even uitblazen. Een bord rechts van de weg wĳst op bergcafé ’t Hĳgend hert. Klinkt vertrouwd. De kachel brandt, de schoorsteen loeit. De muziek ook. Oorverdovend. Arm hert. Snel wegwezen hier. Ook al is het ”de enige berghut van Nederland”. Drie mannen staren het Franse vehikel met jaloerse blikken na. Trines, de motor achter weekeendjeweg, is verzot op zĳn lelĳke eendjes. Inmiddels heeft hĳ er zeventig stuks op zĳn naam gehad. „Vier, vĳf voertuigen liggen in onderdelen op zolder.” De charme van het eendje –een 600 cc luchtgekoelde boxer– is z’n eenvoud, verklaart de olĳke Limburger. Geen ABS, geen airco, geen airbags, geen centrale vergrendeling. „Een eend is eigenlĳk niet meer dan een brommer op vier wielen. Uitermate geschikt om te onthaasten.” Op z’n top verhuurt Trines –huisman, klusjesman, autoverhuurder– twaalf eendjes per week. „Dat is wel het maximum.” Hĳ haalt z’n schouders op. „Je wordt er niet rĳk van. Maar rĳkdom heeft ook niets met geld te maken.” De bejaarde beestjes kosten het nodige aan onderhoud. „Aan het eind van het seizoen zĳn ze op. Elk jaar moet ik alle koppelingsplaten vervangen. Motor eruit, platen erin. Drie, vier uur werk per stuk.” Hĳ ligt er niet wakker van. „Een eend is met mes en vork te repareren.”

De eendenhouder stapt gerust in zo’n waggelwagen voor een autovakantie in Europa. „We hebben een keer in drie weken tĳd zeven landen bezocht en 5000, 6000 kilometer afgelegd. Dat doe je gewoon. Zonder problemen.” Een eend is redelĳk waardevast. De eendenmarkt wordt echter kapotgemaakt, stelt Trines triest vast. „Een aantal handelaren heeft veel exemplaren opgekocht en daarmee de prĳs kunstmatig opgevoerd. Een goede eend kost nu zo’n 10.000 tot 11.000 euro. De nieuwprĳs was 6000 gulden. Gulden, hè!” Onverwacht is de eend het spoor van

de Merggellandroute bĳster. Terugschakelen. De versnelling kraakt. Richting Valkenburg dan maar. Via de Cauberg naar beneden. Ook een eend kan te veel vaart maken. „U rĳdt te snel”, zegt een met ”70” knipperend matrixbord. Uitstappen vergt behendigheid. „De sloten in de portieren zĳn broekenkillers”, had Trines nog zo gewaarschuwd. Te laat. In Valkenburg loopt een inzittende een ﬁkse scheur op. In haar shirt. Op een smal weggetje rĳdt een enorme tractor met enorme wielen én een enorme aanhanger met enorme wielen loodrecht op het lelĳke eendje af. Uitwĳ-

ken is onmogelĳk. Het Franse blik dreigt te worden vermorzeld onder het boerengeweld. Met grof geweld passeert de lompe boer. Op een haartje. Help, waar is mĳn kreukelzone? Mĳn airbag?! Rechtsaf, oversteken. Vaals dient zich aan. Eén eend, drie landen, honderd nationaliteiten. Het lelĳke eendje trekt de aandacht van een stel nieuwsgierige Spaanse toeristen. Spontaan ontstaat een gesprekje. „Hebt u vier kinderen? Víér...?! Hebt u geen tv...?!” >>weekeendjeweg.com

Marc Trines is verzot op zĳn wagenpark: „Een deux-chevaux kun je met mes en vork repareren”

UIT NEDERLAND

\REFDAG\PRODUCTIE\PAGINA\SPECIALS\2504-09-BYL-BYL_0 11

PAGINA 11

27-3-2013 14:14:16

Juwelier Maaskant • inkoop oud goud • in- en verkoop van (occasion) sieraden • horloges • antieke en nieuwe klokken • vakkundige reparaties

Kaasmakerij • IJsmakerij • Lunchroom • Kinderboerderij • Zorgboerderij • Landwinkel

zon, strand, zee en de Mekkerstee

+ gratis entree!

ALLE INGREDIENTEN VOOR EEN LEKKER DAGJE UIT!

Mercatorplein 34 Apeldoorn-Noord Tel. 055 - 521 58 65 www.antiekeuurwerken.nl U kunt bij ons vrij parkeren (vlak bij de zaak) Maandag gesloten

volg ons op twitter @mekkerstee Hofdijksweg 34, Ouddorp (ZH) t (0187) 68 40 50

Welkom op de Kastelenhof Rust en ruimte midden op de Veluwe. Wij hebben bungalows voor 2-8 personen. Al onze bungalows zijn vrijstaand.

Voor de kinderen zijn er speelweiden met schommels, glijbaan, wipkip, trampoline en grote zandbakken om heerlijk in te spelen, 1 met waterspeeltoestel. Ook is in de zomervakantie ons zwembad gevuld (50 cm).

Prachtig gelegen voor vele wandelen ﬁetstochten. Aan de voorkant van ons park ligt het Speulderbos en aan de achterkant de heide. Honden zijn welkom, er is een hondenlosloopgebied schuin t.o. ons park. Voor meer informatie kunt u een kijkje nemen op onze website: www.kastelenhof.nl of een folder aanvragen: Bungalowpark Kastelenhof, 3852 NJ Ermelo. Tel. 0577 - 46 13 86. Vriendelijke groet, Familie Leewis

PAGINA 12

Indesign_links-rechts_Uit-in-NL_2013.indd 12

17-4-2013 11:11:21

Achter de tralies van

Ouwehands Dierenpark

José Kok, directeur Alertis, stichting voor beer- en natuurbescherming/Het Berenbos tekst Gisette van Dalen-Heemskerk beeld RD, Anton Dommerholt

„Als ik door Het Berenbos loop, geniet ik ervan om de dieren bezig te zien. Er zĳn er nu tien. Björna is de enige beer die niet in een kleine kooi heeft gezeten of misbruikt is. Zĳ komt uit een Scandinavische dierentuin waar ze geen plek meer voor haar hadden. Het is een ondeugende beer die contact zoekt met de twee wolven die ook door het verblĳf lopen. Het is grappig om te zien hoe de dieren op elkaar reageren. Wolven kun-

nen goed samenwerken. Als een beer vlees eet, houdt hĳ de wolven goed in de gaten. De ene wolf gaat dan achter zĳn rug aan het rommelen, net zolang totdat de beer omkĳkt. Opeens grist de andere wolf dan het vlees weg. Het allermooiste moment vind ik nog altĳd als een nieuwe beer hier voor het eerst uit de quarantaine Het Berenbos instapt. Dan zie je hem denken: Wat voel ik nou onder mĳn poten? Die beren hebben meestal alleen op betonnen vloeren geleefd en weten niet wat grond en gras zĳn. In Het Berenbos vangen we

misbruikte en mishandelde beren op. Er zĳn gelukkig inmiddels meer plaatsen waar de dieren opgevangen kunnen worden. Helaas is de lĳst met beren in nood langer dan het aantal beschikbare plaatsen. Het is vaak niet eens onwil van de eigenaren. Ze weten gewoon niet hoe ze een beer moeten houden en verzorgen. Alertis helpt deze mensen met advies. De situatie van beren als trekpleister bĳ benzinestations en restaurants in landen als Armenië en Georgië is afschuwelĳk. Die problemen zĳn niet in één dag opgelost. Daarom kĳk

ik regelmatig achterom. Dan zie ik allemaal doeltjes die al wel gerealiseerd zĳn. Alertis helpt niet alleen beren in nood, maar beschermt ook de dieren die in het wild leven door bĳvoorbeeld de bevolking voorlichting te geven en mensen te helpen om hun honing, mais of schapen te beschermen. Een beer die kennis heeft gemaakt met schrikdraad, gaat niet nog een keer honing roven. Zo kunnen mensen met kleine aanpassingen hun voedsel beschermen en ontstaan er minder conﬂicten tussen mensen en beren.”

UIT NEDERLAND

\REFDAG\PRODUCTIE\PAGINA\SPECIALS\2504-13-BYL-BYL_0 13

PAGINA 13

27-3-2013 14:18:10

De Peperhoeve is een B&B gevestigd in een voormalige boerenhoeve langs de rivier de Alblas op loopen fietsafstand van de beroemde Kinderdijkse molens. De Peperhoeve is door BBN (BedenBreakfast-Nederland) gekwalificeerd met 5 Tulpen, de hoogst haalbare kwalificatie. Speciaal voor de lezers van het Reformatorisch Dagblad hebben wij een arrangement gemaakt dat bestaat uit: - 2 overnachtingen in een tweepersoonskamer met badkamer, incl. een uitgebreid ontbijt, toeristenbelasting en Wifi; - Vaartocht van twee uur met open sloep naar de molens van Kinderdijk olv schipper/gids; - 1 x UIT - Diner bij Restaurant Grand Cafe Buena Vista in Kinderdijk;

Dit alles voor de prijs van: € 135,00 p.p. (korting € 15,00 p.p.) (uitbreiden naar 3 overnachtingen is mogelijk voor de prijs van € 170,00 p.p.), (korting

€ 25,00 p.p.).

Voor uitstapjes in de omgeving hebben wij voor u talloze passende mogelijkheden. Fietsen zijn bij ons te huur voor 1 euro per uur.

Restaurant Grand Café Buena Vista is een prima locatie bij de beroemde molens van Kinderdijk. Wij verzorgen uw diner, zakenlunch, walking dinner, pannenkoeken, high tea, (trouw)partij, arrangement etc. Momenteel beschikken wij ook over een panoramazaal met schitterend uitzicht op de molens van Kinderdijk en de rivier de Lek. Wij hopen u een keer te mogen ontmoeten in onze prachtige panden.

✁

Kortingsbon:

Een korting van 7,50 euro per persoon op een door u samengesteld driegangenmenu. 10% korting op onze heerlijke high tea vanaf zes personen. Dit is niet in combinatie met dinercheques of ons weekmenu. Uw trouwpartij door ons verzorgd in oktober, november en december; Een gratis overnachting in de bruidssuite van de unieke Bed en Breakfast ”de Peperhoeve” in Oud Alblas. Of een gratis zesgangenmenu voor twee personen in ons restaurant.

Voor verder informatie verwijzen wij u graag naar onze website www.peperhoeve.nl. Ons emailadres is info@peperhoeve.nl en ons adres is:

De Peperhoeve, Peperstraat 24, 2969 AZ Oud Alblas, tel.nr. 0184 - 69 40 72 / 06 - 13 53 58 99.

Molenstraat 230, 2961 AR Kinderdijk - www.grandcafebuenavista.nl

078 - 691 24 85

BOUWPLANNEN? VOLOP GENIETEN, MOOI WONEN Bouwplannen? Bestel het gratis SelektHuis magazine. 100% inspiratie • • • • •

Ontwerp en indeling op maat Traditionele bouw Energiezuinig (EPC ≤ 0.6) Korte bouwtijd Scherpe prijs door uitgekiend bouwsysteem

• Eén aanspreekpunt tot en met de oplevering • Altijd bij u in de buurt

GRATIS BROCHURE Tel. 0548-537555 www.selekthuis.nl Volg ons op Twitter!

AMERSFOORT • HEDEL • MOORDRECHT • RIJSSEN • SNEEK • THOLEN PAGINA 14

Indesign_links-rechts_Uit-in-NL_2013.indd 14

17-4-2013 11:11:44

Rembrandts klanten mochten er een nachtje over slapen tekst Gisette van Dalen-Heemskerk beeld RD, Anton Dommerholt

Auto’s, scooters, fietsers en veel toeristen. Op de Amsterdamse Jodenbreestraat is het een drukte van belang. Maar

achter de groene voordeur van het statige pand op nummer 4 lijkt de tijd te hebben stilgestaan. Hier maakte Rembrandt ooit zijn meesterwerken.

oen liet op 25 juli 1656 een ambtenaar van de Desolate Boedelskamer de klopper op de voordeur vallen. Elk vertrek van het voorname koopmanshuis aan de Jodenbreestraat kreeg een beurt. Nauwkeurig maakte de ambtenaar een boedelinventaris. „Een doosien met mineralen, een tinne pottien, een pissent kintie, twee Oost-Indische backiens, een beelt van keyser Augustus, een Nero, twee isere helmetten.” Ongetwĳfeld heeft de man hard moeten werken om de klus in twee dagen te klaren. Dat had alles te maken met de interesses van de bĳzondere bewoner: Rembrandt van Rĳn. De in Leiden geboren schilder kocht het pand met de karakteristieke kleine ramen en rode luiken in 1639. Voor het voorname koopmanshuis moest hĳ 13.000 gulden neertellen. Een vermogen in die tĳd. Ter vergelĳking: een dagloner verdiende hooguit 300 gulden per jaar. Dankzĳ het succes dat Rembrandt had met zĳn schilderĳen en etsen, kon hĳ zich deze aankoop veroorloven. Een deel van het bedrag betaalde hĳ direct. De rest zou hĳ in delen aﬂossen. Maar aan

die verplichtingen voldeed hĳ niet... Nagenoeg iedere bezoeker van Museum Het Rembrandthuis loopt rond met zĳn oor gekluisterd aan een apparaat voor de audiotour. Bĳ de balie in het souterrain van het museum stelt een medewerker de taal in. „English please,” klinkt het keer op keer. Nederlands is maar weinig gevraagd. Volgens Leslie Schwartz, verantwoordelĳk voor marketing en communicatie, is zo’n 70 procent van de 200.000 bezoekers die jaarlĳks het Rembrandthuis aandoen, buitenlands toerist. „Een enkele keer zĳn ze teleurgesteld. Welke schilderĳen zĳn nu van hem? vragen ze dan. Maar wĳ hebben hier slechts twee werken in bruikleen hangen.” Museum Het Rembrandthuis wil vooral een beeld geven van de woon- en werkomgeving van de bekende schilder. Aan de hand van de uit die tĳd bewaard gebleven inventarislĳst en met behulp van zĳn eigen tekeningen is Rembrandts huis op een fraaie manier gereconstrueerd. Bezoekers komen de woning in de keuken binnen. In dit gezellige vertrek – tinnen borden aan de muur, blauw-witte tegels achter het fornuis en een pomp

UIT NEDERLAND

\REFDAG\PRODUCTIE\PAGINA\SPECIALS\2504-15-BYL-BYL_0 15

PAGINA 15

27-3-2013 14:22:33

Stella Fietsen Groepswinnaar Plus E-bike test 2013 Wij knallen d e lente i n met wel hé l e sc he rpe aanbi edi ngen.

LENTE

SALE

ZEER GROTE CAPACITEIT ACCU 10 AH 36 V = 360 WH

110

Gemakkelijk uitneembare Lithium-Ion Polymeer accu

ZEER HOGE ACTIERADIUS

BEGIN HET FIETSSEIZOEN OP TIJD EN FIETS DE LENTEZON TEGEMOET.

TOT

rrtimtiennt g tot 55% kao sso

Meest krachtige motor 40 Nm, 250 watt

3, 7 of 8 versnellingen

MEEST KRACHTIGE MOTOR (40 NM)

op het gehele

Extra groot display Makkelijk en veilig te bedienen

OP = OP. Aanbiedingen geldig t/m zaterdag 25 mei a.s.

Motor met vrijloop

Borstelloos en onderhoudsvrij

Volledig aluminium frame Hoekverstelbare stuurpen

STE GE T

Meeloop - functie (tot 6km/u) 5 of 9 trapondersteuningen

ES T

zonder gereedschap te verstellen

Gelzadel met geveerde zadelpen

• GROEPSWINNAAR •

Lichtste in gewicht

2013

21 - 22 kg excl. accu

Dubbel geveerde voorvork

PLUS MAGAZINE

E-BIKE TEST

Anti - lek banden

kelijk emak r Ook gsen zondeing fiet rsteun onde

LED - verlichting Kan op elke fietsendrager

Gesloten kettingkast Terugtrap-rem mogelijk

WINKELPRIJS

999

1999

ONZE PARTNERS

Framemaat Bandenmaat

21 - 22 KG (excl. accu) Max. Snelheid

26 of 28 inch

25 km/h

al v. a.

Extra lage instap

Door gebruik te maken van bekende en betrouwbare merkonderdelen garanderen wij de beste kwaliteit.

Open kettingkast

Herenmodellen

Terugtrap-rem mogelijk

1599

Gewicht

45 tot 61 cm

STELLA FIETSEN

NORMAAL

Door zonder tussenhandel (direct vanaf de fabriek) aan de consument te leveren garanderen wij de scherpste prijs. En onderhoud en reparatie? Ons team van vakkundige fietsenmakers komt graag naar u toe om u weer op weg te helpen. Kijk, dat is nu precies zo’n service van Stella!

Vanaf nu wordt fietsen weer een feest. De elektrische fietsen van Stella zijn voorzien van de allernieuwste technologie van 2013, zoals de zeer duurzame Lithium Ion Polymeer accu. De vrijloopfunctie zorgt ervoor dat u met onze elektrische fietsen ook zonder ondersteuning probleemloos kunt fietsen. En de motor? Die schakelt u pas in wanneer u dat nodig vindt. Van minimale ondersteuning tot uitermate krachtige ondersteuning. U regelt het allemaal tot in de puntjes met de verschillende ondersteuningsniveau’s waar u uit kunt kiezen. Onze efficiënte en krachtige 40 Nm motor helpt u probleemloos door zeer bergachtig gebied.

Geen voorrijkosten

SERVICE AAN HUIS

Bon voor gratis brochure Fam.

Dhr.

Mevr.

Naam Adres Postcode

5 JAAR GARANTIE

Door heel Nederland

Plaats

Telefoon E-Mailadres Stuur de coupon zonder postzegel naar Stella Fietsen, antwoordnummer 508, 8070 VB Nunspeet

Probeer ze uit

Gratis brochure?

Of heeft u verder vragen?

Bel 0341 - 25 22 66 www.stellafietsen.nl

5 DAGEN LEVERTIJD

Contact met Stella

ER.OP.UIT 1304.07

Wilt u onze modellen bekijken of testen? Dat kan! Laat u net als duizenden tevreden klanten voor u overtuigen door een demonstratie bij u in de straat. Veilig en vertrouwd, in uw bekende omgeving. Onze demonstratiebussen rijden elke dag door heel Nederland. Selecteer de modellen naar keuze en bel 0341 - 25 22 66. Deze service is uiteraard gratis en geheel vrijblijvend.

STELLA F I E T S E N

Edisonweg 17 • 8071 RC Nunspeet 0341 - 25 22 66 www.stellafietsen.nl

Showroom Nunspeet MA-VR 8:30 tot 18:00 ZA 9:00 tot 17:00

PAGINA 16 Stella Fietsen | Kwaliteit en service voor de scherpste prijs

Indesign_links-rechts_Uit-in-NL_2013.indd 16 2013-04.07,Er op uit.indd 1

17-4-2013 11:12:06 8-4-2013 17:26:52

tekst Clasina van de Heuvel

Aan het eind van de 15e eeuw bloeide de handel op, wat herstel van verbindingswegen met zich meebracht. Reizen bleef wel weggelegd voor een kleine minderheid. En reizigers bleven voor de veiligheid bij voorkeur op de grote wegen, gingen te paard op pad, in groepsverband of onder geleide. Op de wegen verschenen reiskoetsen. Tegen 1600 werden diligencediensten opgezet. Herbergen schoten als paddenstoelen uit de grond, zodat kloosters en kastelen niet meer de enige plaatsen waren waar mensen konden overnachten. Beroemde reizigers lieten reportages na: Michel de Montaigne (1533-1592) en Desiderius Erasmus (1467-1536). Op de wegen was „een hevig gedrang” van voetgangers en ruiters die voor hun plezier op reis waren. In Engeland schreef oudheidkundige William Camden (15511623) over attracties en verrassingen in herbergen. Vanaf het eind van de 17e eeuw werd het onder Engelsen van goede komaf een gewoonte om een grote reis te ondernemen die de opvoeding moest voltooien.

op het aanrecht– dronk de schilder zĳn potje bier en ontbeet hĳ met wittebrood en haring. In een hoek staat een mand. Daarin nam de dienstmeid levende kippen van de markt mee. Een lekker boutje voor bĳ de bonensoep. Twee kinderen kĳken in de gang vol verbazing naar een vitrine. „Gooide Rembrandt echt zulke mooie schalen en vazen weg?” Of de schilder dat echt op zĳn geweten had, is natuurlĳk maar de vraag. De dienstmeid kan het kapotte serviesgoed net zo goed hebben weggegooid. Feit is in ieder geval dat tĳdens de renovatie van het huis in 1997 in de beerput allerlei voorwerpen uit het huishouden van de schilder zĳn teruggevonden. Ook een tweetal kookpotten. Aan de binnenkant zat een witte laag. Dat bleek een mengsel van krĳt en lĳm te zĳn. Wellicht gebruikte Rembrandt de potten om zĳn vieze penselen in te zetten. Een verdieping hoger komt de bezoeker in het voorhuis terecht. Net als vroeger hangt de hoge kamer vol met allerlei schilderdoeken. Rembrandt was niet alleen schilder, maar ook kunsthandelaar. Onder het genot van een koel glas wĳn – op de inventarislĳst stond een marmeren koelvat– onderhandelde hĳ over de prĳs van een portret of een werk dat aan de

„Een doosien met mineralen, een tinne pottien, een pissent kintie, twee Oost-Indische backiens, een beelt van keyser Augustus, twee isere helmetten” muur te koop hing. Twĳfelde de koper erg? Dan mocht hĳ er in de bedstee in de zĳkamer nog een nachtje over slapen. In het vertrek achter de zĳkamer is het dringen geblazen. Een medewerker demonstreert daar de kunst van het etsen. Aan een waslĳn hangt handgeschept papier met een afbeelding te drogen. Het atelier een verdieping hoger is op dezelfde manier als in de 17e eeuw ingericht. Op een tafeltje staan de potjes met pigmentpoeder en oliën klaar. Het is niet moeilĳk om je een werkende Rembrandt voor te stellen. Gekleed in een lange jas

met een koord om zĳn middel al schilderend achter zĳn ezel. Ook voor kinderen biedt het Rembrandthuis veel moois. Een leuke speurtocht leidt hen langs de hoogtepunten. De taferelen aan de muren zĳn veelal Bĳbelse voorstellingen en daardoor voor hen net zo interessant om te bekĳken. Haman die voor Mordechai uit moet lopen bĳvoorbeeld. Of Petrus die uit de gevangenis wordt bevrĳd. En Paulus en Barnabas te Lystre blĳken zowel Pieter Lastman als Jacob Pynas te hebben geïnspireerd.

Maar het mooiste vertrek vinden kinderen de ”kunstcaemer”. Ze vergapen zich aan de grote vlinders, schildpadschilden en vreemde wapens. Rembrandt verzamelde de voorwerpen in de eerste plaats omdat hĳ ze interessant en mooi vond, maar hĳ gebruikte ze ook voor zĳn werk. De rariteitenverzameling was een obsessie van Rembrandt. Als hĳ er niet zo veel geld in gestopt, was hĳ waarschĳnlĳk niet failliet gegaan. Tja, als... >>rembrandthuis.nl

UIT NEDERLAND

\REFDAG\PRODUCTIE\PAGINA\SPECIALS\2504-15-BYL-BYL_0 17

PAGINA 17

27-3-2013 14:22:57

Er wacht een hele wereld op jou…

KOM KAMPEREN BIJ DUINZICHT!

hikbaar*

tsen besc g kampeerplaa paar. hebben wij no nog maar een Voor de zomer want het zijn er l bij

Wees er wel sne

Op één van de zonnigste plekjes van Nederland, op loopafstand van het strand en de duinen ligt Camping Duinzicht uniek aan de Zeeuwse kust.

Ontdek de mooie verhalen over de stad en zijn iconen tijdens de

Kampeerplaatsen met 10 ampère stroom Verhuur chalets en stacaravans Recreatieteam in mei- en zomervakantie Winkel en snackbar Zondagsrust (winkel, receptie en snackbar gesloten)

Rotterdamse Verhalen Vierdaagse vanaf 2 mei 2013 Weena 745 / Rotterdam / 5 minuten lopen vanaf Rotterdam CS

www.miniworldrotterdam.com

PAGINA 18

Indesign_links-rechts_Uit-in-NL_2013.indd 18

17-4-2013 11:12:26

Hakke hakke, puf puf: de stoomtrein vertrekt tekst Gijsbert Bouw beeld RD, Henk Visscher

De conducteursfluit klinkt: de trein begint flink te stomen en rolt langzaam weg van het station in Goes. ”Verboden te spuwen” waarschuwt een geel bordje in de coupé. Reizigers met de Stoomtrein GoesBorsele worden ondergedompeld in ouderwets treinen. oen de spoorlĳn op Zuid-Beveland in 1927 in gebruik werd genomen, bestond het spoorwegennet uit drie lĳnen: GoesWemeldinge, Goes-Wolphaartsdĳkse Veer en de ringlĳn Goes-HoedekenskerkeBorssele-’s-Heer Arendskerke-Goes. Al na zes jaar stopte het personenvervoer op de eerste twee lĳnen. In 1942 werden ze opgebroken. Op de ringlĳn bleven

personentrams tot 1947 rĳden. De lĳn Goes-Borssele was tot 1971 in gebruik, voornamelĳk om er bieten over te vervoeren. Vanaf 1972 onderhoudt de stichting Stoomtrein Goes-Borsele een stroomtreindienst op een deel van het voormalige bietenlĳntje. Op het rangeerterrein in Goes staan tal van wagons, rĳtuigen en locomotieven; sommige prachtig gerestaureerd, andere nog roestig en met afgebladderde verf. Reinier Zondervan, werkzaam bĳ de stichting Stoomtrein Goes-Borsele: „We rĳden niet alleen met stoomtreinen, we restaureren ze ook. We hebben unieke rĳtuigen die we graag nog opknappen.” Op de thuisbasis van de stoomtrein is al veel te zien: historische gebouwen zoals het tractiegebouw, de goederenloods en het seinhuis en tal van locomotieven en rĳtuigen. De goederenloods stond vanaf 1872 in Middelburg en is in 2001 naar Goes verplaatst. Even verderop staat de trein al te stomend te wachten voor vertrek. De stoker gooit nog wat kolen op het vuur. Buiten op een bankje wachten de machinisten.

Een pauze hebben ze wel verdiend. Leerling-machinist Folkert Bĳl: „Vier uur geleden zĳn we al aan de slag gegaan: het duurt lang voordat de ketel goed warmgestookt is en er genoeg druk op staat. Gelukkig was hĳ vanmorgen nog warm van gisteren; dat scheelt een halfuurtje werk.” Vrĳwilliger Bĳl is in het dagelĳks leven machinist bĳ NS Hispeed. „Bĳ de stoomtrein moet ik weer van onderaan beginnen.” Een locomotief uit bouwjaar 1924 trekt de vĳf rĳtuigen, waaronder een bagagewagon. Ooit deed hĳ dienst bĳ een

kolenmĳn in Zuid-Limburg. Begin jaren zeventig kreeg de stichting hem in eigendom. Zondervan: „Rond die tĳd sloten veel mĳnen, waardoor er veel materieel vrĳkwam. We streven ernaar een wagenpark op te bouwen zoals dat in de jaren dertig in gebruik was. Zo hebben we een bagagewagen van de Staatsspoorwegen opgespoord die jarenlang dienstdeed als huis voor een boswachtersgezin; de trein werd bĳ Bergen op Zoom het bos ingereden en van de wielen getild.” Als alle reizigers een plekje hebben gevonden in de stoomtrein, klinkt de ﬂuit. Even later rĳdt de trein soepel weg. De rĳtuigen van de eerste en de tweede klasse zien er vanbinnen prachtig uit: de banken zĳn van hout met zachte, groene bekleding, aan het plafond hangen gloeilampen en het zestienspersoonscompartiment is afgewerkt met een houten lambrisering. Onderweg passeert de trein de stations ’s-Gravenpolder en Nisse. Vaak is er een standaard dienstregeling: dan stopt de trein alleen in Kwadendamme en Hoedekenskerke; soms is er een uitgebreide

UIT NEDERLAND

\REFDAG\PRODUCTIE\PAGINA\SPECIALS\2504-19-BYL-BYL_0 19

PAGINA 19

27-3-2013 14:26:20

Verwenarrangement

Voor € 219,- p.p.

AKTIE

BON 1

AKTIE

BON 2

20% 15% KORTING

Verblijf in een prachtig gelegen bungalow en laat u verwennen! Met het verwenarrangement van bungalowpark Hoge Hexel heeft u pas echt vakantie! U geniet iedere dag van een heerlijk ontbijt en diner, een meeneemlunch en opgemaakte bedden bij aankomst. Voor slechts € 219,- p.p. per midweek. *

Kijk voor alle prijzen en extra’s op

www.bungalowparkhogehexel.nl. * Op basis van 2 personen.

Echt genieten, met o.a.: • Gratis koffie bij aankomst • Elke dag ontbijt en diner • Toegang overdekt zwembad • En meer...

OP ALLE

VERF

HISTOR

AKTIEFLEXABON 2 SIKKENS SIGMA WIJZONOL

KORTING

OP GEHELE VOORRAAD

BEHANG altijd meer dan 900 soorten op voorraad

UITSLUITEND TEGEN INLEVERING VAN BON..! Mooi thuis in huis

www.dooijewaard.decokay.nl ERMELO: DR. VAN DALELAAN 34 (bij het station) TEL. 0341-552388

Het meest leerzame, spannende en spetterende dagje uit in Nederland! NIEUW ! AQUA SPLAS H vanaf z om 2013

DELTAPARK NEELTJE JANS DAAR STEEK JE WAT VAN OP!

Wil je meer weten over de Deltawerken, ben je natuur- en dierenliefhebber of wil je iets leuks en spannends doen, dan kom je naar Deltapark Neeltje Jans. Het hele jaar door waterfun, interessante exposities en zeehonden- en zeeleeuwenshows!

€ 5,-

G KORTRIN SOON PER PE

✁

deze bon inlevert op de entreeprijs als je rk Neeltje Jans. bij de kassa van Deltapa andere niet in combinatie met Max. 6 pers. per bon en 3. 201 1231ie geldig t/m acties of kortingen. Act

Dagelijks geopend van 10.00 - 17.30 uur

PAGINA 20

Indesign_links-rechts_Uit-in-NL_2013.indd 20

17-4-2013 11:12:46

Trekschuit en thermale baden (17e eeuw) tekst Clasina van de Heuvel

In de 17e eeuw kreeg de postkoets of diligence ramen in de portieren, en veren als schokbreker (in plaats van koorden en leren riemen). Maar snel reed hij niet, en de vertrektijden waren onregelmatig. Toeristen die wilden genieten van de reis konden beter te paard gaan. Of met de trekschuit. Thermale baden werden weer een reisdoel, nadat ze in de 16e eeuw uit de gratie waren geraakt. In de literatuur doken veel reisverhalen op. Een mevrouw Sévigné schrijft: „Vanochtend ben ik, liefste dochter, naar de baden gegaan (21 mei 1676); o, wat is dat gruwelijk! Om zes uur gaat men naar de bron. Iedereen is daar, men drinkt en trekt een heel vies gezicht, want het water is kokend heet en heeft de bijzonder onaangename smaak van salpeter. (...) Ten slotte gaat men dineren; na het diner gaat men bij iemand op bezoek, vandaag was het bij mij. (...) Om vijf uur maakt men een prachtige wandeling, om zeven uur is er een lichte maaltijd en om tien uur gaat men naar bed.”

dienstregeling: dan rĳdt een dieselmotorwagen die ook ’s-Gravenpolder, Nisse en Baarland aandoet. Als de trein een onbewaakte spoorwegovergang wil passeren, stopt hĳ eerst zodat de conducteur met een rode vlag de weggebruikers tot stoppen kan manen. Een omroepsysteem heeft de oude trein niet. Als station Hoedekenskerke nadert, komt de conducteur de coupé binnen om dat te zeggen: „Links uitstappen.” In de buurt van de stations is genoeg te beleven. Zo bevindt zich het Trekkermuseum naast station Nisse en Berkenhof’s Tropical Zoo bĳ Kwadendamme. Hoedekenskerke is het eindpunt van de trein. Het duurt even voordat de terugweg begint. Alle tĳd dus om rond te kĳken in het dorp. Het museumpje Wienkeltje van Wullempje is een aanrader. Winkel en woonhuis ademen de sfeer van lang vervolgen tĳden: een washok, twee bedsteden, oude voorraadblikken. Dicht bĳ het station is het park De Pluimweide, waardoor een minitrein voor de kinderen rondrĳdt op een spoorlĳn van 800 meter. Op station Hoedekenskerke wordt de locomotief afgekoppeld en bĳgevuld met onthard water. Als de loc weer voor de trein staat, laat de machinist zien hoe een stoomtrein werkt. Door de ketel die vol water zit, lopen 200 pĳpen. Heet rookgas van het opgestookte vuur trekt door die pĳpen. Het water in de ketel wordt warm. Daardoor ontstaat stoom. Als de druk op de stoom groot genoeg is, kan de trein gaan rĳden. Echt efﬁciënt werkt een stoomtrein niet, aldus de machinist. „Slechts 5 procent van de energie wordt daadwerkelĳk omgezet in trekkracht. En ﬂink trekken moet de locomotief. De trein van

vandaag is leeg 250.000 kilo zwaar: de locomotief weegt 46 ton en elke wagon 40 ton.” De maximale snelheid bedraagt 30 kilometer per uur. Voor de 20 kilometer die de stoomtrein aﬂegt tussen Goes, Hoedekenskerke en weer terug naar Goes zĳn dan ook 400 kilo kolen en 4 kubieke meter water nodig. Het is warm in de locomotief. Het vuur in de vuurkist smeult. „Als we gaan rĳden wordt het witheet. We moeten ﬂink stoken. Dat is het mooie van dit werk: samen met de stoker ervoor zorgen dat het vuur precies heet genoeg is.”

De terugtocht in een compartiment van de derde klasse is minder comfortabel. De houten bankjes zĳn hard en hebben een korte zitting. Een blik uit het raam doet dat snel vergeten. Graanvelden, fruitgaarden en pittoreske stationnetjes: het Zeeuwse landschap is prachtig. Jaarlĳks trekt de stichting Stoomtrein Goes-Borsele zo’n 45.000 bezoekers, aldus Zondervan. De stoomtrein rĳdt van begin april tot eind oktober: in de zomermaanden van zondag tot en met vrĳdag, daarbuiten alleen op zon- en feestdagen. Zondervan: „Op die dagen

zĳn er de meeste toeristen in Zeeland.” De stichting wordt draaiend gehouden door niet minder dan 180 vrĳwilligers: niet alleen machinisten en conducteurs, maar ook mensen die actief zĳn in de werkplaats, langs de spoorbaan of in de administratie. „Met elkaar houden we een museum rĳdend.” >>destoomtrein.nl Zie advertentie abonneevoordeel voor 25 procent korting.

Voor een retourtje GoesHoedekenskerke heeft de locomotief 400 kilo kolen en 4 kubieke meter water nodig

UIT NEDERLAND

\REFDAG\PRODUCTIE\PAGINA\SPECIALS\2504-19-BYL-BYL_0 21

PAGINA 21

27-3-2013 14:26:53

Herinneren Leren Vooruitkijken Weg van de Buitenlandse Pers 5, Ouwerkerk. Tel 0111-644382 info@watersnoodmuseum.nl

In het Watersnoodmuseum in Ouwerkerk, Zeeland, wordt het verhaal van 1 februari 1953 en de tijd daarna verteld. De expositie, van 3.500 m2 groot, is te vinden in de vier betonnen Phoenix-caissons, die eind 1953 werden gebruikt om het dijkgat bij Ouwerkerk te dichten. Beelden, geluiden, fotoâ€™s, krantenknipsels, getuigenissen, touchscreentafels en uiteenlopende materialen bieden een indrukwekkende tentoonstelling voor jong en oud.

PAGINA 22

Indesign_links-rechts_Uit-in-NL_2013.indd 22

17-4-2013 11:13:01

Achter de tralies van

Ouwehands Dierenpark

Jeroen Sark manager food & beverage tekst Gisette van Dalen-Heemskerk beeld RD, Anton Dommerholt

„Natuurlĳk is het bĳ ons al net als bĳ elk ander restaurant: je wilt dat de gasten tevreden naar huis gaan. Toch is dit wel een speciale plek. Iedere morgen loop ik, voordat ik aan mĳn werk begin, een rondje door de dierentuin. Het is leuk om de dieren te volgen. De witte leeuwen waren nog klein toen ik hier vĳf jaar geleden startte. En als ik de parasols op het

terras voor de gibbons uitklap, beginnen die apen altĳd te brullen. Niet twee dagen zĳn hier hetzelfde. In een gewoon restaurant heb je vĳftig reserveringen. Laten er daar nog wat bĳkomen of een aantal mensen niet komen opdagen, maar daar blĳft het bĳ. Hier is het altĳd afwachten, al kun je op grond van je ervaring wel een inschatting maken. Op een drukke dag schenken we tussen de 3500 en de 7000 kopjes kofﬁe. In de zomermaanden gaan er rolcontainers vol ĳsjes doorheen.

En in een jaar tĳd frituren we zo’n 35.000 kilo patat. Mĳn werkzaamheden zĳn divers. De ene keer heb ik een bureaudag, de andere dag ben ik actief bezig met de aansturing van ons team. We hebben een club van zeventien vaste medewerkers. Daarnaast zĳn er bĳna 200 werknemers met een nulurencontract. Het is prettig dat Wageningen Universiteit bĳ ons in de buurt staat. Veel studenten willen een bĳbaantje. Op drukke dagen sta ik zelf gerust achter de frituur in Ravotapia of

in de keuken van ons Junglerestaurant. Ik ben kok. Dat vind ik nog steeds leuk werk. In het Junglerestaurant bereiden we alles zelf, tot de sauzen en soepen aan toe. Alleen de gepelde tomaten en de tonĳn komen uit blik. Ik ben er trots op dat we in onze horecagelegenheden zowel de liefhebber van patat als die van een biologische steak op zĳn wenken kunnen bedienen. De gedachte dat je in de dierentuin alleen maar soep, sla en kofﬁe kunt krĳgen, is echt achterhaald.”

UIT NEDERLAND

\REFDAG\PRODUCTIE\PAGINA\SPECIALS\2504-23-BYL-BYL_0 23

PAGINA 23

27-3-2013 14:27:50

Bezoek onze expositieruimte! Op 1 oktober 2011 is ons uitgebreide en gerenoveerde pand geopend. Naast een ruim opgezette bibliotheek met veel oude en unieke Bijbels, theologische en stichtelijke werken, zijn er twee grote vergaderzalen bijgebouwd. In één van deze zalen worden regelmatig presentaties gehouden voor groepen belangstellenden, zoals scholen en verenigingen. Ook een ruime magazijnhal en een expositieruimte maken deel uit van de uitbreiding.

In de expositieruimte (ca. 125 m2) is de tentoonstelling “De Statenbijbel en zijn voorgangers” gehuisvest. Verschillende unieke Bijbels en psalmboeken vanaf 1477 liggen opgesteld in vitrines. In een chronologische lijn kunnen de bezoekers de ontwikkeling van de vertaling van de Bijbel in de landstaal volgen. Aan de wanden van de expositieruimte zijn panelen geplaatst met informatie over de geschiedenis van onze stichting. In de nabije toekomst zal de expositie worden uitgebreid met panelen over het werk van de bijbelverspreiding en over de totstandkoming van de Statenvertaling. Op afspraak kunnen wij groepen (vanaf 20 personen) rondleiden. Wij heten u van harte welkom in ons vernieuwde pand!

Nijverheidstraat 21, 4143 HN Leerdam Postbus 168, 4140 AD Leerdam Telefoon (0345) 61 01 55 info@gereformeerdebijbelstichting.nl Giro 1.355.824 t.n.v. penningmeester GBS te Leerdam • www.gbs.nl

NAAR DE VELUWE...

...GERRIT JAN’S HOEVE

...WANNEER U MAAR WILT. Dat kan met een eigen chalet op de Gerrit Jan’s Hoeve. Comfortabel en onderhoudsvrij. Zodat u in uw vrije tijd ook echt kunt genieten. Van de Veluwse bossen bijvoorbeeld, of van uw eigen tuin. Op ons park zijn ook regelmatig occasions te koop, kompleet met aangelegde tuin etc. De door ons nieuw gebouwde chalets leveren wij door geheel Nederland. Keuze uit standaard modellen of maatwerk. Wij nodigen u uit voor een bezichtiging van de showmodellen, het park, etc.

Gerrit Jan’s Hoeve • Langezuiderweg 126 • 3781 PL Voorthuizen Telefoon (0342) 47 15 71 • www.gerritjanshoeve.nl

PAGINA 24

Indesign_links-rechts_Uit-in-NL_2013.indd 24

17-4-2013 11:13:22

Aantrekkelĳke abonnementen tekst Gisette van Dalen-Heemskerk beeld RD, iStock

Sommige attracties zijn zo leuk, daar wil je vaker naartoe. Een jaarkaart kan dan veel voordeel bieden. Maar welke abonnementen zijn nu echt aantrekkelijk?

03 02

Museumjaarkaart

Dierentuin

Kinderboerderijenpaspoort

Koningin Juliana Toren

>>museumjaarkaart.nl

>>ouwehand.nl

>>kinderboerderijenpaspoort.nl

>>julianatoren.nl

Zĳn de kinderen dol op musea? Dan is de Museumjaarkaart natuurlĳk een aanrader. Met een bezoek aan bĳvoorbeeld het Spoorwegmuseum en Aviodrome is de kaart voor jongeren al terugverdiend. Op naar het mammoetskelet in Naturalis, het grote geld in het Geldmuseum, de middeleeuwse torens van het Muiderslot, de boerderĳen van het Openluchtmuseum en alle andere deelnemende musea. De jaarkaart kost 44,95 euro voor volwassenen, jongeren tot en met 18 jaar betalen 22,50 euro. Bĳ de eerste aanschaf betaalt de gebruiker 4,95 euro administratiekosten. Wie de kaart daarna met een jaar verlengt, hoeft dit bedrag niet meer te betalen.

Alle dierentuinen hebben wel een abonnementsregeling. Maar voor grotere gezinnen is de optie die Ouwehands Dierenpark biedt, verreweg de gunstigste. De zoo in Rhenen rekent voor een gezin (twee volwassenen en twee of meer thuiswonende kinderen) maximaal 196 euro. Ter vergelĳking: een toegangskaartje voor een volwassene kost 19,75 euro, een kinderkaartje (3 t/m 9 jaar) 16,75 euro. Grappige nieuwkomer bĳ Ouwehands Dierenpark: het grootouderabonnement. Ook dat kost 196 euro. Per bezoek mogen grootouders drie kleinkinderen meenemen. Welke? Dat maakt niet uit. Wie gaat er mee naar opa en oma? Ik, ik, ik, ik!

Het kinderboerderĳenpaspoort is geen abonnement op één attractie, maar biedt eenmalig toegang tot een groot aantal speeltuinen, dierentuinen en attractieparken door heel Nederland. Voor 15 euro ontvangt een kind van 13 jaar of jonger een paspoort met dertig vrĳkaarten. Bĳ inlevering van een bon krĳgt de eigenaar van het paspoort gratis toegang, de ouders/begeleiders betalen de normale prĳs. De koper van het paspoort steunt de kinderboerderĳen in Nederland. Het boekje met bonnen is online te koop, maar ook bĳ de deelnemende adressen. Extra leuk: als je het paspoort via de kinderboerderĳ in je eigen buurt koopt, gaat de opbrengst naar die kinderboerderĳ.

Op een bezoekje aan een familiepretpark zit niet iedereen te wachten. Maar het Jul’s Gezinsabonnement is ook aantrekkelĳk voor wie niet eens van plan is om het Apeldoornse park te bezoeken. Voor 199 euro (wie voor 1 mei besteld, betaalt 185 euro) heeft een gezin (twee volwassenen en twee of meer thuiswonende kinderen) niet alleen onbeperkt toegang tot de speeltuin. Het gezin kan ook eenmaal gratis naar onder meer Ouwehands Dierenpark, Dierenpark Nuenen, Safaripark Beekse Bergen en Vogelpark Avifauna. Verder biedt het abonnement een korting van 50 procent op toegangskaartjes van onder andere Dolﬁnarium Harderwĳk, Linnaeushof, Boudewĳn Seapark en Archeon.

UIT NEDERLAND

\REFDAG\PRODUCTIE\PAGINA\SPECIALS\2504-25-BYL-BYL_0 25

PAGINA 25

27-3-2013 14:29:13

Douchen met water uit een wĳnvat tekst Mariska Dijkstra-Wolters beeld RD, Henk Visscher

Pannenkoeken bakken op een houtvuurtje, tijdens het douchen met de hand warm water naar boven pompen. En stroom? Die lever je zelf, door te fietsen. Bij het Verborgen Verblijf ga je back to basics, met het comfort van nu. oen stonden er twee jongens te bibberen in een grote houten tobbe. „Komt er nog water?” Dat is inderdaad de vraag. Het warme water zit nu nog in een groot wĳnvat op wieltjes, vers getapt bĳ het stookhok op het terrein van het Verborgen Verblĳf. Maar de pomp lĳkt niet te werken. „Bubbels”, roept een van de kinderen naar buiten. „Die mevrouw had gezegd dat er

PAGINA 26

lucht in de slang kan zitten. Dan moet je er eerst koud water doorheen spuiten.” Het blĳkt te werken. Wanneer de jongens nú aan de hendel van de pomp draaien, vult de emmer boven hun hoofd zich met water. Door de gaatjes komen warme stralen naar beneden. De boys stralen, want douchen onder zelfgepompt water in een tent midden in het bos is toch net weer wat leuker dan thuis in de badkamer. Dit nachtje weg is sowieso één groot avontuur. Dat begon al bĳ het boeken. Waar de locatie precies lag, werd lang geheim gehouden. Pas een dag voor vertrek kregen we het adres gemaild. Omdat diverse media de exacte locatie in hun verhaal hadden gezet, staat inmiddels ook gewoon op de site waar het Verborgen Verblĳf zich bevindt: in Doornspĳk. Tenminste, daar ergens in de buurt. „Het is een van de oudst bewoonde gebieden van de Veluwe, in de driehoek Nunspeet, Elburg en ’t Harde. In vroegere tĳden lag dit gebied als een moerassig kustland tussen Almere, de latere Zuiderzee, en de hoger gelegen zandgronden van het

Veluwemassief. Tegenwoordig ﬂankeren het Veluwemeer, wildbossen, heidevelden en zandverstuivingen het gebied aan oost- en westkant.” Wie de geadviseerde route volgt, komt bĳ een landweggetje met typische Veluwse boerderĳen terecht. De auto stopt voor twee grote toegangshekken. Daarachter bevindt zich een bospersceel met enigszins overwoekerde, groene grasveldjes, waaraan nog zien is dat hier vroeger een camping lag. Tĳdens onze wandeltocht, op zoek naar de tent, laten vogels zich op hun best horen. Het schĳnt dat de bonte

specht, de steenuil en de buizerd hier regelmatig worden gesignaleerd. Her en der tussen de bomen staan skelters gestald, die de jongens uiteraard direct willen proberen. Daarna is er de ontdekking van een joekel van een trampoline. En ook heel interessant: een weerstation, een grote paal waarop alle aspecten van het weer worden bĳgehouden. En daar is-ie dan: de safaritent. Met bĳgebouwen. Binnen waan je je met een beetje verbeelding in het tĳdelĳke verblĳf van een ontdekkingsreiziger. Daar werkt de inrichting aardig aan mee: in de ontdekhoek staat een heel oude microscoop om monstertjes die je in en rondom de tent volop kunt verzamelen, van dichtbĳ te bekĳken. En er is zelfs een heuse telescoop. Dat wordt leuk, vanavond. Met een veldtelefoon kunnen gasten contact maken met bezoekers van de badkamer en het toilet. Leuk! En wat is dat daar, met die grote ronde schĳf ? De jongens blĳken nog nooit een grammofoon te hebben gezien.

UIT NEDERLAND

\REFDAG\PRODUCTIE\PAGINA\SPECIALS\2504-26-BYL-BYL_0 26

27-3-2013 14:31:22

Volle postboten, luizen in hotels (18e eeuw) tekst Clasina van de Heuvel

De 18e eeuw was een belangrijke eeuw voor wegenbouw. Allerlei toeristen brachten verslag uit over hun wederwaardigheden tijdens hun reis door Europa. Zo noemt de Duitser Heinrich Storch in 1787 „de Parijse tafel slecht voorzien, goede wijn zeldzaam, de bourgogne vervalst, de koffie slecht opgediend, de messen vol met hakkels.” Brood en gebak scoorden beter bij hem, schrijft G. Sigaux in zijn ”Geschiedenis van het toerisme” (1966). Mrs. Cradock schrijft in haar ”Journal” over de jaren 1783-1786. De postboten zaten vol in die tijd, en in hotels vormden luizen de grootste vijand, blijkt uit haar relaas. „Mijn verschrikkelijke vijanden hebben vannacht weer een hardnekkige strijd tegen me gevoerd”, schrijft ze. „Ik heb mijn bed helemaal laten afhalen. Mijn kamermeisje heeft 140 van die weerzinwekkende beesten doodgemaakt.” Een andere reiziger, Arthur Young, die in 1787 op een goedige oude merrie door Frankrijk reisde, vertelt over slechte eethuizen, gastvrije hotels en stugge, zwijgzame gasten.

Even slaat de twĳfel toe. Buiten staat een houtgestookt fornuis. Zal het lukken daarop een maaltĳd te bereiden? In de levensmiddelenmand in de tent zit een pak pannenkoekenmeel van de molen. Wat verse eieren en melk erbĳ en kloppen maar. En ja, even later brandt het vuur. Het duurt een poosje voordat de plaat erboven goed is opgewarmd. Maar dan gaat het als een tierelier. Het gas wat zachter zetten, is lastig. Daarom neem ik het advies van eigenaresse Ellen van den Bosch maar ter harte. „Dreigt iets over te koken of aan te branden? Zet de pan dan verder naar de buitenkant.” Na drie kwartier ligt er een enorme stapel pannenkoeken die –dat krĳg je van die boslucht– helemaal naar binnen wordt gewerkt. Na het eten valt de schemering in. De Nederlander anno 2013 schakelt dan het licht in met een druk op de knop. De tent heeft alleen geen aansluiting op het lichtnet. De kampeerder hoeft zich niet te wenden tot zaklantaarns en olielampjes; er zĳn accu’s beschikbaar. Op één zo’n accu kunnen de ledlampjes binnen makkelĳk een avond branden. Als de energiebron opgeladen is, tenminste. En laat die van ons nou net leeg zĳn. Geen nood: op de veranda van de tent staat een ﬁets waarvan de dynamo met een snoer aan de accu kan worden gekoppeld. Een beetje doortrappen en de grote batterĳ begint op te laden. Dat is een mooi werkje voor de kids; kunnen ze meteen wat energie kwĳt voor het slapengaan. Het wasritueel verloopt ook iets anders

dan thuis. In de badtent komt weliswaar water uit de kraan, maar dat is koud. Voor warm water moet je 100 meter verderop zĳn, bĳ het stookhok. De slang die uit de boiler komt, kun je in een groot mobiel wĳnvat stoppen en tappen maar. Het water pomp je in de ‘badkamer’ uiteindelĳk weer omhoog. Opeens gaat de telefoon boven de wastafel. Het is pa. Hĳ heeft eindelĳk ontdekt hoe de ouderwetse veldtelefoon werkt. Daarvoor heeft hĳ tientallen snoertjes in evenzovele gaatjes geprikt

en na wat zwengelen aan een hendel heeft hĳ eindelĳk zĳn kroost te pakken. „Komen jullie nog? Het is bĳna negen uur.” „Ja, pa.” Een halfuur later ligt het duo dan eindelĳk in bed. Ja, in bed, want in de safaritent geen dunne campingmatrasjes, maar stevige ledikanten en frisse dikke, dekbedden. En eerlĳk is eerlĳk: een beetje comfort is toch wel aardig. Nu de zon echt onder is, wordt het snel fris. Tĳd voor de houtkachel. Een houtkachel in een tent? Ja, een sfeervol

ĳzeren geval op pootjes dat al snel een heerlĳke warmte verspreidt. De kachelpĳp gaat door het tentzeil naar buiten. Zo, nu eens lekker een boek lezen bĳ het ledlicht. Eens zien hoe lang die accu het volhoudt. En anders moeten we toch de jongens maar even wakker maken voor een nieuwe oplaadtrapbeurt. Of kunnen we dat ook zelf ? >>verborgenverblijf.nl

De jongens stralen: douchen onder zelfgepompt water in een tent midden in het bos is toch net wat avontuurlĳker dan thuis in de badkamer UIT NEDERLAND

\REFDAG\PRODUCTIE\PAGINA\SPECIALS\2504-26-BYL-BYL_0 27

PAGINA 27

27-3-2013 14:32:02

Punteren zoals de mattenmaker van Steenwĳk tekst Gerco Verdouw beeld RD, Henk Visscher

Oude tijden herleven op de Bovenwijde bij Giethoorn. Een blankgelakte eikenhouten zeilpunter kiest het ruime sop.

\REFDAG\PRODUCTIE\PAGINA\SPECIALS\2504-28-BYL-BYL_0 28

oen de graaf van Rennenberg op 18 oktober 1580 met zĳn Spaanse troepen Steenwĳk omsingelde, zag de jonge Peter Willems dat vanuit een eikenboom gebeuren. Althans, in het boek ”De mattenmaker van Steenwĳk” dat T. Mateboer over het beleg schreef. Later fungeert Peter als boodschapper voor de Steenwĳkse bevel-

voerder, Joan van den Kornput. Met zĳn punter, zĳn eikenhouten zeilboot, brengt Peter een brief van Van den Kornput naar de bevrĳders in Kampen. „De punter snĳdt prachtig door de golven. Peter hoeft alleen maar het roer vast te houden.” Onder de rook van Steenwĳk is het anno 2012 mogelĳk om met zo’n zelfde zeilpunter het water op te gaan. Bĳ diverse bootverhuurders in onder andere Giethoorn zĳn de scheepjes te huur. Recreatiebedrĳf Geythorn & Broer heeft een blankgelakte eikenhouten zeilpunter klaarliggen. Medewerker Jeffrey legt uit waar het zwaard –een soort houten schild aan de zĳkant van de boot– voor is bedoeld. „Als je naar links wilt, laat je het linkerzwaard zakken, als je naar rechts wilt het andere.” Veel zeiltips kan Jeffrey de onervaren zeilers niet meegeven, omdat hĳ er zelf „niet zo veel verstand van heeft.” Het eerste stuk moet er gepunterd worden. Met een lange vaarboom duwt de verslaggever het houten gevaarte onder een bruggetje door, de Dorpsgracht over en dan de Smitsvaart in. In deze smalle

sloot is de bodem behoorlĳk modderig. Gelukkig kan er met de vaarboom ook tegen de wal worden afgezet. Algauw is het grote meer de Bovenwĳde bereikt. „Peter heeft roer en zwaarden al aangehaakt, de mast opgezet, fok en zeilen ontplooid. Dan neemt hĳ het helmhout en stuurt de punter met de kop op de wind. Buiten het hoge oeverriet grĳpt de wind de zeilen en schuift de punter met schuim voor de boeg het donkere water in.” Tja, in het boek lĳkt het allemaal makkelĳk, maar de praktĳk valt tegen. De mast opzetten gaat nog wel, maar hoe ontplooit het grote bruine zeil zich zo mooi? Gelukkig hebben de onervaren zeilers de wind in de rug, dus vooruitkomen lukt wel. Al snel is de overkant van de Bovenwĳde bereikt. Het linkerzwaard gaat uit, want de punter moet naar links, richting Steenwĳk. Dwars op de wind maakt het scheepje een behoorlĳke vaart. Het bruine zeil bolt lekker op en inderdaad, het water schuimt voor de boeg. Een warm zonnetje erbĳ maakt het genieten compleet. De noordkant van het meer nadert. Tĳd om overstag te gaan. Met behulp

27-3-2013 14:34:47

tekst Clasina van de Heuvel

Toen kwamen de stoomboot en de trein. Lang was reizen naar grote steden –zoals Venetië en Rome– iets voor de rijkeren geweest: zo’n ”grand tour” gold als een mijlpaal in iemands leven en was onderdeel van een universitaire scholing. De komst van de spoorwegen bracht hier verandering in. Reizen werd gemakkelijker voor de middenklasse. De eerste stoomtrein reed in 1825 in Engeland (20 kilometer per uur). Kolenmijnen waren de eerste klanten; reizigers reden aanvankelijk maar sporadisch mee. Vijf jaar later tufte een ‘gemengde’ trein tussen Liverpool en Manchester, met zowel goederen als reizigers. Daarna groeide het spoorwegnet snel, ook in de rest van Europa. Gaandeweg raakten kanalen, wisselplaatsen met de herbergen, postkoetsen en diligences in onbruik. In Nederland werd de eerste spoorlijn op 20 september 1839 geopend. Stoomlocomotief De Arend deed er 25 minuten over om van Amsterdam naar Haarlem te rijden.

van enkele stokstoten in het relatief ondiepe meer keert de punter om. Nu is dat briesje uit het zuidwesten lastig. Onverbiddelĳk blaast de wind de punter richting het riet. „Dan raakt Peter verzeild tussen hoge pollen biezen, waar eenden en meerkoeten plassend en snaterend een goed heenkomen zoeken. Het water is hier zo helder dat de zanderige bodem te zien is.” Opnieuw biedt de vaarboom uitkomst. Even stevig bomen en de punter schiet uit het riet het meer weer op. Nu gaat het met een redelĳk tempo richting het zuiden. Een zeilpunter even verderop gaat duidelĳker harder, maar dat kan de pret niet drukken. Met zo weinig ervaring nog zo’n vaart maken, vinden de onervaren zeilers best knap. Alleen... hoe is de Smitsvaart weer te bereiken? „Peter berekent snel: noordwestenwind, naar de kracht te oordelen eerder nog wat noordelĳker, dan moet de kop bĳna recht in de golven.” Zodra de 21e-eeuwse pennenlikker net zoals Peter Willems de kop in de golven stuurt, valt het zeil slap en blaast de wind de punter weer richting het riet.

Halverwege de Bovenwĳde komt de snelle zeiler voorbĳ. „Is hĳ kapot?” vraagt de oudere man aan het stuur lachend. Leuk hoor!

Laveren is een term uit het boek, maar hoe werkt dat eigenlĳk? Eerst maar weer eens omkeren en scherp aan de wind zeilend schuin richting de overkant sturen. „Hĳ heeft de handen vol met het hĳsen en laten zakken van de zwaarden en het overhalen van de schoot.” Als de overkant na een dik halfuur nog geen meter dichterbĳ is gekomen, geven de onervaren zeiler het op. Het zeil wordt ingenomen, de mast gaat plat en de vaarboom moet voor de derde keer uitkomst bieden. Tegen de wind in punteren betekent echter stevig zweten.

Zeilen is toch heel wat geriefelĳker. Halverwege de Bovenwĳde komt de snelle zeiler voorbĳ. „Is hĳ kapot?” vraagt de oudere man aan het stuur lachend. Leuk hoor! Daar is de Smitsvaart weer. Punters met een elektromotor schuiven voorbĳ. De bemanning van de eikenhouten zeilpunter kĳkt ze jaloers na. Aan de andere kant, zo’n lastig zeiltochtje in de sfeer van vroeger is een veel groter avontuur. Geschiedenis is niet alleen iets voor boeken, je kunt het ook herbeleven. Bĳvoorbeeld op de Bovenwĳde.

Recreatiebedrijf Geythorn & Broer, Binnenpad 16 en 42, Giethoorn, tel. 0521-361954. >>boothurengiethoorn.nl >>toeristischgiethoorn.nl Zie advertentie abonneevoordeel voor 10 procent korting. Citaten uit ”De mattenmaker van Steenwijk”, T. Mateboer (uitg. De Banier, ISBN 978 90 336 31085). >>debanier.nl

UIT NEDERLAND

\REFDAG\PRODUCTIE\PAGINA\SPECIALS\2504-28-BYL-BYL_0 29

PAGINA 29

27-3-2013 14:35:05

O grat is e nt ree

DUIKENBURGSE DAGEN!

DV DINSDAG 23, WOENSDAG 24, DONDERDAG 25 JULI

FAMILLIEDAGEN & ZOMERMARKT

Partyrestaurant en zalencentrum VOORSTRAAT 30

ECHTELD

0344 641 440

WWW.DUIKENBURG.NL

xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx

Kom naar ‘t

Dagje uit?

Veluws Zandsculpturen Festijn in Garderen

• Schitterend gelegen op de Veluwe • Uniek uitje voor het hele gezin • Gratis parkeren • Bij De Beeldentuin en lunchroom De Rozentuin • Gedeeltelijk overdekt Openingstijden: Van 20 april t/m 26 oktober maandag t/m zaterdag 10.00 - 17.00 uur zondag gesloten Toegangsprijzen: 6 t/m 12 € 4,50 13 t/m 64 € 8,50 65 en ouder € 8,-

2013

Thema:

Ik hou van Holland

Oude Barnevelderweg 5 • Garderen • T: 0577 - 46 24 82 • zandsculpturenfestijn.nl

xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx

PAGINA 30

Indesign_links-rechts_Uit-in-NL_2013.indd 30

17-4-2013 11:13:59

Achter de tralies van

Ouwehands Dierenpark

Moniek Polman zeeleeuwentrainer tekst Gisette van Dalen-Heemskerk beeld RD, Anton Dommerholt

„Elke morgen starten we om acht uur met het schoonmaken van de verblĳven van de zeeleeuwen en de ara’s. Dat lĳkt misschien een vreemde combinatie. Maar in onze vernieuwde zeeleeuwenshow vliegen ook papegaaien mee. Aansluitend verdelen we de vis voor de zeeleeuwen over hun emmers. Een mannetje eet per dag algauw zo’n 9 kilo vis. Ze krĳgen ver-

schillende soorten: makreel, haring, sprot en soms ook inktvis. Vervolgens beginnen we met hun trainingsprogramma. De jonge dieren moeten bĳvoorbeeld wennen aan publiek. Dat breiden we steeds verder uit. Net zolang tot ze er helemaal niet meer raar van opkĳken als er tĳdens de show kinderen opstaan of bezoekers foto’s maken. Ik had niet verwacht dat ik hier ooit de zeeleeuwenshow zou presenteren. Vĳf jaar geleden kwam ik bĳ Ouwehands Dierenpark binnen als stagiai-

re op een andere afdeling. Toen leken de zeeleeuwen mĳ al geweldig. Maar er is altĳd veel belangstelling voor een vacature. Dit is echt mĳn droombaan. Zeeleeuwen zĳn zo leuk. Ze hebben elk hun eigen karakter. Ook zĳn ze speels en leergierig. Een hoogtepunt van de afgelopen vĳf jaar vond ik de overgang naar een totaal vernieuwde show. Nu zwemmen we ook met de dieren. In de winter is dat soms best zwaar. Het water is dan kouder. Maar het maakt het presenteren van de show wel

veel leuker. Het afgelopen jaar zĳn er twee jonge zeeleeuwen geboren. Dat was voor mĳ natuurlĳk een hoogte-, maar ook een persoonlĳk dieptepuntje. Het was namelĳk al zeven jaar geleden dat er een zeeleeuw was geboren. In al die jaren ben ik praktisch niet ziek geweest. Laat Lotte nu overdag –meestal gebeurt het ’s nachts– bevallen en ik net die dag ziek in bed liggen. Ik stond binnen de kortste keren hier, maar toen was het jong er al.”

UIT NEDERLAND

\REFDAG\PRODUCTIE\PAGINA\SPECIALS\2504-31-BYL-BYL_0 31

PAGINA 31

27-3-2013 14:40:26

Koning keizer a En daarom deze Topaanbieding ater van de Koninklijke Sphinx: W aar! & b l n a o a tati bet Sani dereen + toilet e oor i v u N + inbouwreservoir + zitting en deksel + isolatiemat + 25 jaar garantie. Normaal €630,- Nu voor 199,-

199,Ziet u dit toilet elders goedkoper? Dan ontvangt u het verschil direct terug!

Dit is pa

Goed watermanagement draait om betaalbaarheid. Prins Willem Alexander legt zijn functie als 'water-manager' neer. Wij bedanken hem voor de enorme inzet voor goed sanitair en water voor elke wereldburger. Paul Roescher gaat door met zijn watermanagement met als insteek: de laagste prijzen voor eersteklas sanitaire voorzieningen bij u thuis.

Wan W Bad B met m Prijs P Ora O

BESTIJG DEZE TROON VOOR SLECHTS €199,-

Sanitation & Water for all!

‘goede communicatie en service’ ‘Drie jaar geleden kochten wij ook al een keuken bij Roescher. In ons nieuwe appartement hebben we weer gekozen voor de goede communicatie en service van Paul Roescher. De keuken en badkamer zijn perfect op elkaar afgestemd.’ Fam. Don uit Oldenzaal

nbiedi Maak kennis met de Roescher Oranje COMBI-aanbie

‘goede ideeën aangedragen’ Wij hadden een paar specialisten uitgezocht om te gaan kijken en zijn begonnen bij Paul Roescher. We zijn niet eens meer weggegaan. Wij zijn daar erg goed geholpen met erg veel enthousiasme door de verkoper. Mede hierdoor is het geweldig geworden. Wij houden gewoon van eerlijkheid, kwaliteit, en goede kwaliteit- en prijsverhouding. Door dit alles hebben wij een SUPER mooie keuken gekregen! Fam. ten Cate, Nijverdal

Indesign_links-rechts_Uit-in-NL_2013.indd 32

Keuken

badkamer

tege teg

17-4-2013 11:15:21

admiraal a ... doen we allemaal! rstelijk

U wordt vo

et koffie onthaald m

en gebak.

Oranje topper Badmeubel La Maison 90 cm breed, massief hout, natuurstenen wastafelblad. Keramische onderbouwkom. Elders 2095,ter ! & Wa taalbaar n o i t e a b t i n n ee Sa eder oor i v u N

999.Excl. kraan

Oranje topper

nitation & as echt Sa

Dit is p

ll! Water for a

Greeploos badmeubel in 3 kleuren, incl. spiegel met halogeenverlichting. Normaal 1095,-

ter & Wa taalbaar! n o i tat be Sani dereen e i voor

1995,-

Want voor zo’n prijs wil iedereen wel een nieuwe badkamer! W Badkamer Speciaal oranje-editie met vele extra’s B met m waterbesparende kranen, waterbesparend toilet. Compleet zoals afgebeeld. Prijs complete badkamer normaal €3690,- nu Oranje-edtie €1995,P Oranje topper Oranje topper O

Schuifdeurkast 200 x 215 x 65 cm (bxhxd) Normaal 1100,-

Klassieke draaideur kast 200 x 220 x 58,5 cm (bxhxd).

(prijs is excl. kraan) Hoge kast tegen meerprijs leverbaar.

ater r! n & W etaalbaa o i t a b t i n n e a S re iede voor

475.-

Oranje topper

Wild eiken Keuken compleet zoals opgesteld en incl. getoonde 3 apparaten.

1516.-

399,-

775.-

nbieding! Alles bij elkaar met Vorstelijk Voordeel: €8725,anbie Keuken incl. 5 apparaten Badkamer 1995,- -/- 10% Wand- en vloertegels 1e 5 m2 wandtegels gratis

3700,1795,875,995,915,445,-

Alle producten uit de combiaanbieding zijn los verkrijgbaar en aan te passen aan uw maten.

Haard 1047,- -/- 5%

+ + + + tegels teg

Indesign_links-rechts_Uit-in-NL_2013.indd 33

haard

vloer

35 m2 Laminaat 963,- -/- 5% Schuifdeurkast 495,- -/- 10%

= 8725,Alles bij elkaar:

kast

PAGINA 33

17-4-2013 11:15:34

Ook Vorstelijk Voordeel op vloer & haard!

21,

it PVC vloe

Topkwalite

Topkwaliteit PVC vloer met keuze voor egaliseren & leggen door ons professioneel stoffeerdersteam. Mooie vaste vloer, uiterst slijtvast voor intensief gebruik! Geen loopgeluiden meer! Voelbare houtstructuur. Elders €66,- /m2. Leverbaar in 10 kleuren.

PVC vloer incl. egaliseren + leggen: Let op: bij ons is de prijs wél incl. btw!

Ziet u deze aanbieding elders goedkoper? Dan ontvangt u het verschil direct terug!

Normaal 89,95 p/m2

39,

Normaal 1799,-

430,Paul Roescher levert u de mooiste woonproducten met 12 vaste zekerheden! Altijd: 1. Hoog in kwaliteit 2. Europa’s grootste keus 3. Lager in prijs dan waar ook! 4. Combi-voordeel: hoe meer u koopt, hoe voordeliger het wordt 5. Geen korting, maar altijd en in één keer de laagste prijs! 6. Geen aanbetaling 7. 40 jaar ervaring: optimaal vakmanschap 8. Afspraak = afspraak 9. Perfecte planning: alle logistiek in eigen hand 10. Vakkundige montage 11. Eerlijke service door eigen servicedienst 12. Gratis kookworkshop voor apparatuur Paul Roescher heeft Megastores in: Rijssen: (7463 PH) Apeldoorn: (7317 AN) Plaagslagen 2 Vlijtseweg 196 Tel. (0548) 540 340 Tel. (055) 360 1747 Zet- en drukfouten voorbehouden, acties gelden zolang de voorraad strekt. Producten kunnen afwijken van de foto.

Indesign_links-rechts_Uit-in-NL_2013.indd 34

80 cm

p/m2

hout CV kachels! in t er p ex é D : er en CVRoesch nvoudig te installer hel Deze ee de Roescher CV-kac combi-ketel Groot succes met de werking van uw n ke sto ut ho t he s tijden houtkachel neemt stijgende erden euro’s op uw nd ho r aa sp over. Be er, ch es snel naar Paul Ro stookkosten. Kom n va n éé orlichten door laat u deskundig vo t he n va en profiteer onze kachelexperts Van 4735,00 actievoordeel!

3620,-

CV-kachel. Voor de et gezellige stoker m . ht zic groot vuur el 7 kW CV-zijdig, gehe garandeerd. ge es cc compleet. Su ,Van 4735,- NU 3620

Betrouwbaar & Betrokken

Plan zelf uw afspraak via www.paulroescher.nl of bel 0548 540 340

eldoorn tore Ap Megas

Paul Roescher is al vanaf 1970 actief in keukens en uitgebouwd tot een totaalconcept! Met onze gemotiveerde vakmensen maken wij het de klant optimaal naar het zin. Wij staan voor: Betrouwbaarheid, Hoog in kwaliteit en de Zekerheid van geen aanbetaling! U vindt bij ons nog de Twentse gastvrijheid en een solide verhaal. Géén kortingen, cadeau’s of andere lekker-makers, maar gewoon de nuchterheid van in één keer de laagste prijs! Onze vakmensen staan bekend om hun betrokken, degelijke advies. Laat u verrassen! Welkom in onze Megastores!

Megastore Rijsse

www.paulroescher.nl

49,

Enorm formaat voor een kleine prijs! Nu bij Paul Ro escher verkrijgbaar in vijf kle uren. Door rechtstreekse import trailersvol ingekocht! Van 89 ,95 voor 39,95 p/m2

Houtkachel Extra hoog rendement, 6 kW

80 c m

vloer is gemaakt Deze keramische van ‘hout’ dat: - niet werkt eft te worden - niet geschuurd ho hoeft te worden zet - niet in de olie ge en kk tre n ka om kr et ni n heeft te es no - geen open Van 115,00 p/m2 er ze n ee t di Dat kan omdat it tegelvloer bijzondere kwalite trouwe ge is met zeer natuur p/m2 n! houtdecore ut ho ht ec n va Niet te onderscheiden!

Hout kachel

39,50 p/m

Keuze uit 40x80 en 80x80 cm

Kies uit de twee populaire kleuren: x 120 cm • old oak wood 20 x 120 cm 20 od wo • old grey to l t nu toe. Langste ‘hout’tege

Tegel-parket

p/m2

Deskundig advies: we doen dit vak al ruim 40 jaar! Geen aanbetaling!

PAUL ROESCHER K E U K E N

• B A D • V L O E R • H A A R D

Open: di. t ⁄m vrij. 9-18 uur (zat. -16.30 uur). Koopavond = do. Zon/feest dagen gesloten. Koninginnedag gesloten HET COMBI-VOORDEEL IS NIET VAN TOEPASSING OP HET BUDGET-ASSORTIMENT.

17-4-2013 11:16:04

Jonkvrouw en kasteelheer voor een nacht tekst Neline Boogert-Floor beeld RD, Henk Visscher

„Wilt u in verband met vleermuizen de ramen sluiten voor het donker wordt?” In veel hotelkamers zouden gasten hun wenkbrauwen fronsen bij zo’n verzoek, maar in de middeleeuwse toren van Huis Bergh hoort een waarschuwing voor vleermuizen er gewoon bij. oen de ronde toren van het kasteel van ’s-Heerenberg nog vol stond met archiefkasten, was het moeilĳk voor te stellen dat er ooit mensen zouden overnachten. Ja, in de twee donkere kerkers onder de toren, daar bracht soms wel eens iemand de nacht door. Maar dat was niet vrĳwillig en zonder enige luxe. Sinds een aantal jaren zĳn de twee ver-

PAGINA 36

dedigingstorens van Huis Bergh ingericht als hotelsuite voor twee personen. Gasten krĳgen bĳ aankomst een sleutel die niet alleen op de deur van hun toren past, maar ook op het zware toegangshek in het poortgebouw van het kasteel. Zo kun je ’s avonds nog even de tĳd nemen om door het stadje ’s-Heerenberg te dwalen en een maaltĳd te genieten in een van de vele eetgelegenheden. En als je daarna door het grote hek de kasteeltuin binnenkomt, voel je je bĳna zelf jonkvrouw en kasteelheer. In je eigen toren heb je het rĳk alleen. Het is best goed voor te stellen dat er zich tussen de balken van de houten zoldering een vleermuizenfamilie zou kunnen ophouden. Maar het valt gelukkig mee. Al ademen de vertrekken stuk voor stuk de sfeer van vroeger, de ongemakken van het leven in de middeleeuwen lĳken hier reeds lang verleden tĳd. Het gebouwtje bestaat uit twee verdiepingen. Of eigenlĳk drie, als je de kerkers onder de toren meetelt. Op de eerste verdieping bevindt zich de slaapkamer. In het ronde vertrek is behalve een bed

ook een badkamer met ligbad en vloerverwarming. Via een met ĳzer beslagen deur kom je bĳ een klein toilet dat in de dikke muur is gebouwd. In het bovenvertrek, te bereiken via een smalle trap, bevindt zich de tafel waar het ontbĳt ’s morgens wordt geserveerd. Er is ook een klein keukentje waar de gasten thee of een kopje espresso kunnen zetten. In een kast ligt een modem voor draadloos internet. Als je het op de aangewezen plaats neerzet –ter hoogte van een van de glas-in-

loodraampjes– heb je prima bereik. De twee naburige kerktorens laten, even na elkaar, elf slagen horen. Bedtĳd. Af en toe kraakt de zoldering even, in de gracht laat een zwaan nog even van zich horen, maar dan is het stil. ’s Morgens iets na negenen wordt de stilte doorbroken door gebons op de deur. Dat zal het ontbĳt zĳn! Er is ruime keus: verschillende soorten brood, jus d’orange, allerlei soorten beleg, fruit en een heerlĳk dessert dat het midden lĳkt te houden tussen yoghurt en slagroom. Na het ontbĳt is er volop gelegenheid om het kasteel en de omgeving te verkennen. Huis Bergh, het hoofdgebouw van het kasteelcomplex, ziet er goed onderhouden uit. Met de torens, kantelen en rood-witte luiken lĳkt het kasteel een goed bewaard overblĳfsel uit de middeleeuwen. De werkelĳkheid is anders. Het kasteel, gebouwd in de twaalfde en de dertiende eeuw, werd eeuwenlang bewoond door de heren en graven Van den Bergh, vertelt Jacqueline Wissink van Huis Bergh tĳdens een rondleiding. „In 1712 stierf dat geslacht echter uit en

UIT NEDERLAND

\REFDAG\PRODUCTIE\PAGINA\SPECIALS\2504-36-BYL-BYL_0 36

27-3-2013 14:42:44

Pionier: Thomas Cook (19e eeuw) tekst Clasina van de Heuvel

Het moderne toerisme begon in Engeland, met Thomas Cook (1808-1892) uit Derbyshire. Cook –timmerman, boekverkoper, evangelist– maakte zich sterk tegen drankmisbruik. In 1841 organiseerde hij een treinreis van Leicester naar Loughborough om met 570 personen een antialcoholbijeenkomst te bezoeken. Deelnemers betaalden een shilling voor deze dagreis. Vier jaar later regelde Cook zijn eerste grote plezierreis naar Londen. Daarvoor sloot hij contracten af met de spoorwegmaatschappij en verscheidene hotels. Vanaf dat moment zette hij vaker treinreizen op touw. In 1846-1847 volgden rondreizen in Schotland, hij gaf een reisgidsje uit. Hij organiseerde tochten naar grote wereldtentoonstellingen –Londen, Dublin, Parijs– en regelde vanaf 1862 ook overnachtingen. Cook verzorgde reizen van mohammedanen die op pelgrimstocht naar Mekka gingen. Zijn netwerk breidde zich over de hele wereld uit. Hij haalde adellijke landeigenaren ertoe over hun parken tegen betaling open te stellen, en kocht in 1882 vijftien Egyptische stoomboten die hij inzette voor Nijlcruises.

kwam het huis door overerving in handen van een Duits adellĳk geslacht.” Die familie was niet van plan om naar ’s-Heerenberg te verhuizen, waardoor Huis Bergh lange tĳd onbewoond bleef. In 1912 kocht een textielfabrikant uit Enschede, J. H. van Heek, het kasteel om er de rest van zĳn leven door te brengen. Het huis was op dat moment zo goed als leeg. Van Heek, groot liefhebber van de middeleeuwen, verzamelde kunst uit die tĳd en richtte het kasteel daarmee in. In 1939 werd het Huis Bergh getroffen door een grote brand. Hoewel Van Heek op dat moment niet thuis was, bleef bĳna de hele kunstcollectie gespaard doordat buurtbewoners met man en macht hielpen om de spullen uit het huis te slepen. Van het kasteel zelf bleef echter weinig over. „Van Heek heeft het hoofdgebouw helemaal herbouwd”, vertelt Wissink. „Het ziet er nu middeleeuwser uit dan het ooit geweest is.” Bezoekers kunnen het kasteel, het landgoed en de kunstcollectie bewonderen tĳdens een bezoek aan ’s-Heerenberg. Deze zomer wordt in het huis ook een grote verzameling middeleeuwse handschriften uit de collectie van Van Heek tentoongesteld. „In de dagen van Van Heek was er eigenlĳk weinig belangstelling voor middeleeuwse kunst”, vertelt Diane Visser, museumdirecteur van Huis Bergh. „Alles stond in het teken van machines die het productieproces steeds meer overnamen. Maar Van Heek vond dat de mens oog moest blĳven houden voor God als hoogste macht. Dat thema stond ook in

de middeleeuwen centraal.” Van Heek koos ervoor om zĳn kasteel niet aan zĳn kinderen, maar aan een stichting na te laten. Hĳ hoopte dat het huis en de kunstcollectie zo voor het nageslacht behouden konden blĳven. „We krĳgen niet structureel geld van de overheid, maar kunnen wel losse subsidies aanvragen, bĳvoorbeeld voor restauraties”, aldus Visser. „Dat we hotelovernachtingen aanbieden in de torens is ook niet voor niets. Je kunt dat als een vorm van cultureel ondernemen zien.”

De geschiedenis van Huis Bergh is tot in de kleinste details terug te lezen in het archief, dat nog niet zo lang geleden in de ronde toren was opgeslagen. „Het biedt een schat aan informatie, ook voor de wetenschap”, zegt Visser. „En”, voegt ze er niet zonder trots aan toe, „Het is het op een na grootste privéarchief van Nederland. Alleen dat van het Koninklĳk Huis is groter.” Huis Bergh biedt voor elk wat wils. Historici kunnen er op zoek naar informatie, dagjesmensen kunnen het kasteel

bezichtigen, natuurliefhebbers kunnen in de omgeving wandelen. En wie iets bĳzonders te vieren heeft, kan kiezen voor een kasteelovernachting. Het kost 200 euro per nacht, maar dan heb je wel wat: een prachtige combinatie van de charme van vroeger en de luxe van nu. >>huisbergh.nl Zie advertentie abonneevoordeel voor gratis tweede toegangskaartje bij kasteelbezoek.

Sinds de verwoestende brand in 1939 oogt Huis Bergh middeleeuwser dan ooit tevoren

UIT NEDERLAND

\REFDAG\PRODUCTIE\PAGINA\SPECIALS\2504-36-BYL-BYL_0 37

PAGINA 37

27-3-2013 14:43:04

Groencentrum “De Bruine Meren”

Nog meer acties op www.debruinemeren.nl

* KILOMETERVERGOEDING Prachtige Surfinia’s

5 voor € 6.95

Vaste planten 7 voor € 10.00

Hanging Baskets:

2 voor € 15.95

30 april

Open dag!

U bent de koning te rijk want: U profiteert van onze prachtige aanbiedingen. Uw kinderen worden bezig gehouden en u geniet van ons zeer grote bloemen en planten aanbod!

Volop activiteiten Gratis koffie met iets lekkers erbij! voor de kinderen Deze acties gelden in onze Koningsweek:

Vanaf Zaterdag 27 April tot Zaterdag 4 Mei

Geraniums

10 voor € 10.00 Otterlo (Ede)

PAGINA 38

Indesign_links-rechts_Uit-in-NL_2013.indd 38

17-4-2013 11:16:34

Rĳden op de solex geeft gevoel van nostalgie tekst Bert Monster beeld RD, Anton Dommerholt en Bas Klein

Op een solex de natuur in. Het is pure nostalgie en juist daarom misschien zo aantrekkelijk. De familie Van de Lagemaat in Woudenberg verhuurt de typische Franse voertuigen voor een ritje door de groene omgeving. oen de Fransman Marcel Menesson in 1946 de Solex introduceerde, kon hĳ nooit bevroeden dat zĳn vinding als toeristentrekker zou worden verhuurd vanaf een varkensfokbedrĳf in het Hollandse Woudenberg. De ontvangst met een kop kofﬁe en boerencake op de hoeve van de

familie Van de Lagemaat is hartelĳk. De rit kan beginnen. Althans, Van de Lagemaat legt nog even uit hoe je een solex aan de praat krĳgt. Het principe is simpel: het motortje met een hendel op het voorwiel plaatsen, dan de solex aanduwen zodat hĳ gaat starten en rĳden maar. Het duurt even voordat het tweetaktmotortje op gang komt. Eenmaal aan de praat loopt het apparaat als een zonnetje. De wind zoeft door de haren, de zon brandt op het bolletje. De solexrit geeft een opwindend gevoel van vrĳheid. Voor op het stuur prĳkt een heldere routebeschrĳving voor de twee uur durende rit door de groene omgeving van Woudenberg. Bossen en weilanden wisselen elkaar in hoog tempo af. Enkele ﬁetsers van middelbare leeftĳd –korte broek, te grote zonnehoeden en dito zonnebril op het hoofd– staren de solex verbaasd na, alsof zich zojuist het derde wereldwonder voor hun ogen

voltrok. Een van hen probeert met een smartphone in de aanslag het tafereel op de gevoelige plaat vast te leggen. Zouden ze de voertuigen herkennen uit hun jeugd? Een stukje nostalgie? De provinciale weg tussen Woudenberg en Leusden doemt op. Automobilisten geven spontaan voorrang. De solex tuft tevreden. Beneden stroomt het koele water van het Valleikanaal. Rechts steken de kleurige daken van statige boerderĳen fraai af tegen het donkere groen van de bosrand. Het sonore geluid van tractoren klinkt. Een sperwer hangt in de lucht, klaar om zich van grote hoogte op zĳn onfortuinlĳke prooi te storten. Goed op de weg blĳven letten is geen overbodige luxe. Een man blokkeert met zĳn auto en reusachtige caravan de weg. Al draaiend aan zĳn stuur probeert hĳ koortsachtig zĳn sleurhut achteruit de stalling in te manoeuvreren. Door de opengedraaide autoraampjes is goed te zien hoe een menigte zweetdruppels

UIT NEDERLAND

\REFDAG\PRODUCTIE\PAGINA\SPECIALS\2504-39-BYL-BYL_0 39

PAGINA 39

27-3-2013 14:48:15

Shopping... Kraampjes met veel leuke aanbiedingen en kleedjesmarkt voor kinderen! Koopjesjagen, op zoek naar hebbedingen...

Muziek... Muziekpodia met optredens. Geniet van diverse koren en musici. Zing mee in het samengesteld koor van bezoekers

Sportief...

D.V. zaterdag

Speel mee met volleybal, badminton, springkussen enz...

15 juni 2013

‘Doe mee’ is een unieke dag waar het zelf mee mogen doen met de activiteiten op landgoed Keukenhof centraal staat: Kijk, doe en beleef het!

Hobby...

Cultuur...

Plein met hobbyisten. Inspiratie opdoen, leren van anderen, ruilen, verkopen of laten zien...

Bezichtig het kasteel en de tuinen • Oud-Hollandse ambachten • Klederdrachten • Optreden van de Gele Rijders en meer...

Meer informatie...

Meezingen... Slotconcert: 19.00 tot 20.00 uur massale samenzang en koren

en kaartverkoop, kijk op:

www.doe-mee.com PAGINA 40

Mede mogelijk gemaakt door: Baaij Catering, Gezinsgids, Landgoed Keukenhof, Reformatorische Omroep, VakanZ Indesign_links-rechts_Uit-in-NL_2013.indd 40

17-4-2013 11:31:00

Vakantie voor iedereen (20e eeuw) tekst Clasina van de Heuvel

Het fenomeen van de welzijnsvakantie ontstond tijdens de industriële revolutie, in de 19e eeuw. Wie het zich kon veroorloven, verliet een tijdje de vervuilde steden en reisde naar mineraalbronnen, of trok de natuur in om bij te komen. Maar lang niet iedereen had die mogelijkheid. Rond 1900 had maar 0,1 procent van de arbeidersklasse recht op een korte vakantie, volgens schattingen. Werknemers uit de middenstand, zoals verkopers en ambtenaren, konden eerder gebruikmaken van onbetaalde vakantiedagen dan fabrieksarbeiders. De laatsten kregen in de zomermaanden weleens de kans om de stad uit te gaan, als fabrieken dichtgingen voor onderhoud. Dan trokken hele arbeidersfamilies naar het platteland om fruit en groente te oogsten. Goedkoop reizen kon met de trein. Rond 1910 werden de eerste openbare discussies gevoerd over het belang van vakantie voor arbeiders. Vanaf 1919 werden er in diverse Europese landen vakantiewetten met recht op betaald verlof ingevoerd.

bezit neemt van zĳn voorhoofd. Zĳn partner geeft met wĳde armgebaren en hoge stem aanwĳzingen om alles in goede banen te leiden. Vanuit de auto klinkt een ongeduldig, ferm en langgerekt „jaahaaaa” van de bestuurder. De auto slaat af. De warme lucht boven de motorkap trilt. De vakantie van de twee zit er weer op. Voor bezoekers op het terras van kaasmuseum en partyboerderĳ De Weistaar is de solex een bezienswaardigheid. De motor van de tweewieler kan even afkoelen als de bestuurder zich op het terrasje tegoed doet aan een lunch en verkoelend drankje. De laatste etappe naar de thuisbasis voert vooral door weilanden. In de landerĳen werken bouwvakkers in de hete middagzon met ontbloot bovenlĳf aan een ﬂinke kippenschuur. Nog een stukje Woudenberg –met veel rotondes– en dan zit de 30 kilometer lange rit erop. Op het erf is Van de Lagemaat in gesprek met een klant die binnenkort met zĳn medewerkers als bedrĳfsuitje enkele solexen wil huren. Het varkensfokbedrĳf

„Het zĳn vooral oudere mensen die de solex direct herkennen, omdat ze er vroeger zelf nog op hebben gereden”

vraagt van de Woudenberger de nodige aandacht. Zĳn vrouw Coby helpt daarom volop mee in de verhuur van de solex. De business loopt goed, zegt Van de Lagemaat. „Elk jaar komen er meer belangstellenden bĳ. We krĳgen steeds meer naamsbekendheid doordat enthousiaste huurders hun ervaringen met anderen delen.” Van de Lagemaat verhuurt enkele tientallen solexen. Hĳ koopt de tweewielers via handelaren, via Marktplaats of via kennissen die hem tippen over iemand die een solex te koop heeft staan.

De Woudenberger is enthousiast over de solex. „Het is nostalgie uit grootmoeders tĳd. Het leuke is dat iedereen erop kan rĳden. De enige restrictie is dat de bestuurder minimaal 18 jaar moet zĳn.” Het valt de Woudenberger op dat de solexrĳders onderweg zo veel leuke reacties krĳgen. „Mensen vinden het leuk als er onderweg enthousiast naar hen wordt gezwaaid. Het zĳn vooral ouderen die de solex direct herkennen, omdat ze er vroeger zelf nog op hebben gereden.” „Een ritje op de solex leidt soms tot hilarische momenten”, vult Coby van

de Lagemaat haar man aan. „We leggen altĳd vooraf goed uit hoe hĳ werkt en waar je op moet letten bĳ het rĳden. Er was hier ooit een vrouw die vertelde ze dat ze er pas aan het einde van de rit achter was gekomen dat je ook gas moest geven om snelheid te krĳgen en een beetje vlot vooruit te komen. Ze had in die paar uur slechts een deel van de route gereden. Ze kon er achteraf gelukkig smakelĳk om lachen.” >>solexverhuurwoudenberg.nl

UIT NEDERLAND

\REFDAG\PRODUCTIE\PAGINA\SPECIALS\2504-39-BYL-BYL_0 41

PAGINA 41

27-3-2013 14:48:42

Zin in een gezellig en betaalbaar dag je uit? Kom dan naar ons

Maïsdoolhof in Voorthuizen! Het ideale uitje voor kinderen en volwassenen. Maak een spannende reis door de prachtige Maïsdoolhof, maak de speurtocht, duik in het maïszwembad, spring op de trampolines en maak een ritje met de skelters of de kindertrein. Koop iets lekkers in de schaapskooi of geniet van uw zelf meegebrachte picknick. Ook mogelijkheid te kiezen voor patat- of poffertjesarrangement.

Dagje uit, familiereünie, bedrijfsuitje, vrijgezellenfeest?

p o n e r u To ! x e l o S de

Genoeg te doen in de maïsdoolhof:

..zandbak met pomp ..kindertrein

..maïszwembad ..trapskelters

..en nog veel meer!

Informatie en openingstijden: www.maisdoolhof.nl Baron van Nagellstraat 104, 3781 LM Voorthuizen Tel. 0342 - 47 26 62

Entree: € 4,00 p.p. (pinnen is niet mogelijk)

Gratis parkeren! Geopend: vanaf 26 juni 2013 (onder voorbehoud)

Gezellig uit met familie, vrienden of collega’s? Stap op de Solex voor een toertocht door prachtige landerijen. Bij Solexverhuur Woudenberg! Kijk op onze website voor alle mogelijkheden én de complete Plus-arrangementen. Zeisterweg 53 - 3931 ME Woudenberg T 06 2204 0010 I www.solexverhuurwoudenberg.nl

Onze 300 jaar oude boerderij is bij uitstek geschikt voor PERSONEELS-, BEDRIJFS- EN FAMILIEFEESTEN vanaf 20 volwassenen. Wij bieden u compleet verzorgde (kindvriendelijke) programma’s aan met bijvoorbeeld:

sedert 1974

”altijd anders dan elders”

Voor informatie:

PARTYBOERDERIJ ’T HOGE, ’t Hoge 18, 8071 SV NUNSPEET Tel. 0341 - 25 10 18 E-mail: boerderij@t-hoge.nl Internet: www.t-hoge.nl

* Kaart- en kompastocht * Ouderwets roosterfeest * Ringsteken * Barbeque * Oudhollands spelprogramma * Koud en warm buffet

Op aanvraag kunnen wij u verder diverse interessante en (financieel) aantrekkelijke aanbiedingen toesturen.

Wanneer mogen wij u en uw gezelschap in onze ouderwets gezellige boerderij op de Veluwe verwelkomen?

PAGINA 42

Indesign_links-rechts_Uit-in-NL_2013.indd 42

17-4-2013 11:31:34

OMETERVER

ke Bijbel telijke we aderzale

RDEEL 20%

communicatie en service’ ook al s we weer

vrijdag

speeltoestellen

maïszw of de kinder meegebr

Forellenkwekerij: Deze bezoeken met een Opheusden Dit begint met daarna worden gevoerd vervolgens

elier Maaskant Oudhollan * Koud

lijk makke der Ook ge n zon fietse rsteuning onde

www.helden

Op aanvraag interessante aanbiedingen

Framemaat

45 tot 61 cm Bandenmaat

26 of 28 inch

Gewicht

21 - 22 KG (excl. accu) Max. Snelheid

25 km/h

Het ”Landelijk

135,00 p.p. (k (uitbreiden naar 3 ov van € 170,00 p.p uitstapjes in de talloze passende mogelijkheden. enz...

prijzen

.bungalowparkhoge

familie, vrienden of collega’ voor een toertocht door Solexverhuur Woudenberg! website voor alle mogelijkheden Plus-arrangementen.

Voor meer informatie een kijkje nemen op onze www.kastelenhof.nl of aanvragen:

zon, s en d

PAGINA 43

Indesign_links-rechts_Uit-in-NL_2013.indd 43

17-4-2013 14:33:11

Ook zonder zweetvoetenlucht valt sfeer Tonĳn op te snuiven tekst Gert de Looze beeld RD, Anton Dommerholt

Wekenlang bivakkeerden marinemannen in een geur van olie en zweetvoeten, gemengd met kookluchtjes. Geen wonder dat het thuisfront de neus optrok als de bemanning van de Tonijn aan wal stapte. Het aroma hangt er niet meer, maar de sfeer van toen valt nog goed op te snuiven in deze onderzeeboot. oen de taak van de onderzeeër erop zat, werd het 1 miljoen kilo wegende gevaarte aan wal gehesen. Tegenwoordig fungeert de zwarte sigaar als dé publiekstrekker van het Marinemuseum in Den Helder. Het vaartuig maakt veel tongen los. „Ik

PAGINA 44

zou alles willen, behalve in de oorlog met zo’n ding varen”, roept een puber. „Stel je voor dat je getorpedeerd wordt of dat de pompen niet meer werken.” Even later verdwĳnt de bezoeker in de Tonĳn. Daar wacht een ouwe rot hem op. De gepensioneerde marineman nodigt hem uit een van de bedden in de boegbuiskamer te proberen. „Dat ligt niet eens zo beroerd”, reageert de jongen. Bedden kom je overal in de onderzeeboot tegen. Bemanningsleden sliepen soms boven de meterslange torpedo’s. Privacy hadden ze weinig, slechts een gordĳntje scheidde hen van hun collega’s. Terwĳl zĳ uitrustten, waren anderen aan het werk en verspreidden kookluchtjes zich door de ruimte. „Dit lĳkt net een caravan”, zegt een moeder tegen haar kroost. „Maar op een camping kun je dagelĳks douchen, terwĳl wĳ met een beetje geluk één keer per week aan de beurt waren”, reageert de marineman. Hĳ wĳst het gezin op een leren zak op een van de bedden. „Er was geen wasserĳ aan boord. Alle gedragen kleren, ja, ook het ondergoed, spaarden

we op in deze zak. Het rook niet zo fris als we die zak weken later thuis opendeden. In een onderzeeër wordt niet alleen gewoekerd met de ruimte, maar ook zuinig met water omgesprongen.” Moeiteloos schakelt de gastheer over op het Duits als een van de vele oosterburen hem aanschiet. „De langste aaneengesloten periode dat de Tonĳn onder water voer? Zes weken, met 67 man. Nee, tot grote irritaties leidde dat niet. De controle vooraf was streng en mensen met een kort lontje vielen vanzelf door

de mand. Nog geen 10 procent van de belangstellenden kwam uiteindelĳk op een onderzeeboot terecht.” Bezoekers raken vrĳwel zonder uitzondering onder de indruk van de krap bemeten wereld vol britsen, knoppen, meters en stangen. Voor sommigen is de terugkomst in de zonovergoten buitenwereld een verademing. Het Marinemuseum heeft met de Tonĳn een sterke troef in handen. De verhalen die oud-bemanningsleden vertellen vormen de spreekwoordelĳke kers op de taart. Ervaringsdeskundigen ontbreken op de twee andere historische schepen die te bezichtigen zĳn. De kaartjescontroleur op de Abraham Crĳnssen (1937) heeft nooit op deze mĳnenveger gevaren, maar kan wel uit een ander vaatje tappen. „Van mĳn veertig dienstjaren bĳ de marine ben ik de helft van de tĳd niet thuis geweest. Ik voer jaren op een onderzeeboot en deed veel geheime missies. Pas op zee hoorden we wat het doel van de reis was. We bespioneerden vooral Russen en legden het radioverkeer vast op de band. Zo draaiden we

UIT NEDERLAND

\REFDAG\PRODUCTIE\PAGINA\SPECIALS\2504-44-BYL-BYL_0 44

27-3-2013 14:52:02

Wandelen en kamperen (20e) eeuw tekst Clasina van de Heuvel

Tegen de 20e eeuw werden overal wandelverenigingen opgericht, voorlopers van de moderne campingclubs. Wedstrijdwandelen en langeafstandswandelen waren populair. Engeland ging voorop met het ”pedestrianism”. Eind 19e eeuw werden ook in Nederland wandelwedstrijden om het kampioenschap gehouden. De fiets, sinds halverwege de 19e eeuw op de markt, bleek ideaal om bagage mee te vervoeren – toen hij tenminste twee gelijke wielen had. Eind 19e eeuw verschenen de eerste lichtgewicht tentjes die achter op de fiets pasten. De maker van de tentjes, de Engelse kleermaker T. H. Holding, richtte in 1906 de allereerste Camping Club op. Een van de leden hiervan, de Nederlander Carl Denig, richtte in 1912 de Nederlandse Toeristen Kampeer Club op. Degenen die zich een fiets, tent en kampeerspullen konden veroorloven waren aanvankelijk de rijke jonge heren. Toch werd hun vrijetijdsbesteding als landloperij bestempeld. In 1925 kwam het eerste officiële kampeerterrein in Nederland: bij Vierhouten.

eens een rondje in de marinehaven van Moermansk. Ooit voeren we een dag lang 10 meter onder een Russisch fregat. Dan mocht je geen lepel laten vallen. Om geen enkel geluid te maken, communiceerden we via lichtsignalen.” De Abraham Crĳnssen wist tĳdens de Tweede Wereldoorlog aan de Japanners te ontsnappen. De vindingrĳke bemanning camouﬂeerde de mĳnenveger als tropisch eiland en bereikte op 15 maart 1942 veilig Australië. Het schip vormt een contrast met de Tonĳn. Wat een zee van ruimte en wat een luxe. Dat gevoel blĳkt relatief bĳ het betreden van de Schorpioen (1868). De commandant van dit fraai gerestaureerde ramschip baadde in weelde. Hĳ zakte op met leer beklede banken en kon ronddobberen in een heus bad. Zĳn matrozen moesten het echter doen met houten banken, hangmatten en een kleine tobbe. Het brughuis van de De Ruyter (1976) is een opvallende verschĳning. Het restant van het wapenfregat staat erbĳ als een vis op het droge. Maar eenmaal binnen wanen bezoekers zich in een maritieme wereld. Op schermen ﬂitsten beelden over de zeestrĳdkrachten voorbĳ. Kinderen hebben vooral oog voor de vele knoppen en telefoons waar ze aan mogen zitten. In de metershoge radarbol van de De Ruyter waait een stevig windje. Dit staaltje techniek pronkt met indrukwekkende cĳfers. De radar kon meer dan honderd doelen tegelĳk in het vizier krĳgen op een afstand van maximaal 400 kilometer. Opeens klinkt een sirene. In een van de radarhutten wordt een alarmsituatie

nagebootst. Alle lichten kleuren rood. „Attentie commandocentrale. We hebben opbouwende dreiging vanuit het noorden. Het is derhalve gevechtswacht op post.” Van opwinding begint een vader in een van de microfoons te schreeuwen. De oude gebouwen van de geschutmakerĳ lĳken aan de buitenkant geen spannend slot van het museumbezoek in petto te hebben. Het tegendeel is waar. Marinemensen ontvangen de bezoekers met alle egards en vertellen wat er binnen te beleven valt. De eigentĳdse verpakking van historische feiten en acti-

viteiten zoals het bedienen van geschut, lassen en de ketels van een kruiser opstoken voorkomen dat de jeugd met een sneltreinvaart door de expositieruimte loopt. Riemert is een van de ”wervianen” die over vroeger vertellen. De pop die hem uitbeeldt, nodigt uit om de naastgelegen telefoonhoorn te pakken. Riemert wilde als twaalfjarige best op de marinewerf gaan werken, maar niet als kuiper. Zĳn mening telde echter niet. Hetzelfde overkwam hem dertig jaar later toen de kuiperĳ werd opgeheven. Zĳn bazen

bombardeerden hem in 1933 tot werfpolitieman. Tot overmaat van ramp kreeg hĳ minder loon. Hĳ verdiende „nog slechts” 27 in plaats van 36 gulden per maand. Riemert: „Toen ik het gisteren aan mĳn vrouw vertelde, hebben we samen een potje zitten huilen aan de keukentafel.” >>marinemuseum.nl Zie advertentie abonneevoordeel voor 1 euro korting.

Opeens klinkt een sirene. In een van de radarhutten wordt een alarmsituatie nagebootst. Alle lichten kleuren rood UIT NEDERLAND

\REFDAG\PRODUCTIE\PAGINA\SPECIALS\2504-44-BYL-BYL_0 45

PAGINA 45

27-3-2013 14:52:29

Speciaal voor u als abonnee van het RD... De Tuinen van Appeltern, Appeltern www.appeltern.nl

€ 2,50 korting op de basisentreeprijs van € 12,50 Geldig t/m 24 november 2013 Dierenpark Wissel, Epe www.wisselzoo.nl

25% korting op entreeprijs Geldig t/m 1 juni 2013

Dolﬁnarium, Harderwijk www.dolfinarium.nl

€ 3,50 korting op entreeprijs

Geldig vanaf 27 april t/m 27 oktober 2013

Foto-expositie ’Onze koningin’, Amsterdam www.onzekoningin.nl

€ 3,50 korting op entreeprijs en 2e kopje koffie/thee gratis

Aqua Zoo Friesland, Leeuwarden www.frieslandzoo.nl

Geldig tot 26 mei 2013

25% korting op entreeprijs Geldig t/m 1 juni 2013

Het Gevangenismuseum, Veenhuizen www.gevangenismuseum.nl

25% korting op entreeprijs

Archeon, Alphen aan den Rijn www.archeon.nl

Geldig t/m 31 december (uitgezonderd

29 december)

€ 3,50 op entreeprijs

Geldig t/m 31 oktober 2013

Glasmuseum en Glasblazerij, Leerdam www.nationaalglasmuseum.nl

€ 2,- korting op een combikaart Glasmuseum + Glasblazerij

Ark van Noach, Dordrecht www.arkvannoach.com

Onbeperkt geldig

€ 2,50 korting op entreeprijs Geldig t/m 31 oktober 2013

Hunebed Centrum, Borger www.hunebedcentrum.nl

25% korting op entreeprijs

Avifauna, Alphen aan den Rijn www.avifauna.nl

Geldig t/m 31 december 2013

25% korting op entreekaartje Geldig t/m 31 oktober 2013

Joods Cultureel Kwartier, Amsterdam www.jhm.nl

20% korting op entreeprijs

Bataviawerf, Lelystad www.bataviawerf.nl

Actie is geldig t/m 31 oktober 2013

25% korting op het Zeeheldenticket Geldig t/m 31 december 2013

Kameleondorp Terherne, Terherne www.kameleonterherne.nl

€ 3,75 korting op de één twee driekaart

CORPUS ’reis door de mens’, Oegstgeest www.corpusexperience.nl

Geldig t/m 27 oktober 2013

Speciaal actietarief € 13,75

(i.p.v. € 17,75 volw. en € 15,25 kinderen) Geldig t/m 11 oktober 2013 De Betuwse Stromen, Enspijk www.kano.nl

€ 3,50 korting op de Combitocht Arrangement (fietsen en kanovaren) Geldig t/m 31 oktober 2013

Gebruik maken van een aanbieding? Ga naar www.rd.nl/abonneevoordeel/uitinnl en print de aanbiedingscoupon. De advertenties op deze pag. kunt u niet inleveren aan de kassa’s! Beschikt u niet over internet? Bel dan Abonneeservice, tel. 055 - 539 04 98

Kijk voor meer informatie op rd.nl/abonneevoordeel/uitinnl

PAGINA 46

Indesign_links-rechts_Uit-in-NL_2013.indd 46

17-4-2013 11:49:33

Met Geert en Lieske op stap in vroegere Drentse veenkolonie tekst Michiel Bakker beeld RD, Anton Dommerholt

Met je voeten in de modder staan terwijl er veen wordt gestoken, hoepelen op het schoolplein en duimdrop laten afwegen bij de kruidenier. In het Drentse Veenpark blijkt een flinke stap terug in de tijd een boeiende belevenis. oen de omgeving van Emmen nog een grote veenkolonie was, leefde de bevolking in kleine huizen, moesten kinderen vaak een uur lopen naar school en spĳbelden ze als hun vader in drukke tĳden hulp nodig had. Het zĳn wetenswaardigheden die de bezoeker al wandelend door het ruim opgezette museumpark

in Barger-Compascuum tot zich neemt. Aan de hand van onder meer informatiepanelen en ﬁlmpjes in tientallen huizen en bedrĳfjes ontstaat een beeld van het leven aan het begin van de twintigste eeuw. Kinderen bekĳken deze periode door de ogen van Geert en Lieske, zoon van de veldwachter en dochter van een veenarbeider. Hun verhaal staat in grote opengeslagen boeken langs de wandelroute. Echt levendig wordt het als zo’n honderd vrĳwilligers in historische kledĳ het museumdorp bevolken. Dat gebeurt slechts een beperkt aantal keren in het hoogseizoen, tĳdens de zogeheten Compascumer Dagen. Bĳ kruidenier H. de Grutter verdringt een gemêleerd publiek –met rolstoelen, rollators én buggy’s– zich voor de etalage. Voor veel ouderen is een bezoekje aan de winkel een feest van herkenning. Wie de krappe zaak binnenstapt, ruikt de zoete geur van snoep. De klant kan kiezen uit producten zoals stroopsoldaatjes, duimdrop, nougatblokken en ulevel-

len (suikerwerk). Een dame op leeftĳd wĳst naar een bak pepermunt. „Doe maar een zakje vol.” Na betaling van 2,80 euro stopt ze het in haar handtas. „Zagen, zagen, wiedewiedewagen”, begint een groep senioren verderop in de straat spontaan te zingen als ze een houtzagerĳ betreden. In een van de kleine aangrenzende huizen, voorzien van zes slaapplaatsen, zegt een bejaarde vrouw: „Het is wel kunstig dat ze hier vrogger met zo veel man leefden. Tegen-

woordig is het: hoe groter hoe beter.” Een moeder legt in de keuken in een van de woningen aan haar zoontje uit dat oma vroeger ook groenten weckte. In de voorkamer is de klok stil blĳven staan op halftwaalf. Op tafel springt een tinnen kofﬁekan in het oog. De servieskast staat ingeklemd tussen twee bedsteden. Op een volgend adres ligt mens-erger-jeniet op tafel, naast een krant. Het Rotterdamsch Nieuwsblad kopte op 25 september 1930: ”Pyromaan Pietje op de vlucht”. Elders stemt een borduurkleed tot nadenken: „Wĳ moeten ons verzoenen met de naaste zo lang wĳ nog op weg zĳn met elkaar. Maar broeders, heus, dan mag u zich wel haasten, want lang niet ieder mens wordt tachtig jaar.” Behalve als veenarbeider verdiende de bevolking het brood als klompenmaker, molenaar, smid of bakker. De geur van vers brood komt de bezoeker op weg naar de bakkerĳ van verre tegemoet. Voor de winkel leunt een oude bakkersﬁets met grote mand tegen een boom. Op

UIT NEDERLAND

\REFDAG\PRODUCTIE\PAGINA\SPECIALS\2504-47-BYL-BYL_0 47

PAGINA 47

27-3-2013 14:56:18

Speciaal voor u als abonnee van het RD... Kasteel Huis Bergh, ’s-Heerenberg www.huisbergh.nl

Paleis Het Loo, Apeldoorn www.paleishetloo.nl

2e kaartje gratis

€ 2,00 korting entreetarief volwassenen

Geldig t/m 31 december 2013

Geldig tot 30 juni 2013

Kinderparadijs Malkenschoten, Apeldoorn www.kinderparadijsmalkenschoten.nl

Recreatiebedrijf Geythorn, Giethoorn www.boothurengiethoorn.nl

€ 0,50 korting op entreeprijs

10% korting op huur punter of fluisterboot

Maisdoolhof, Voorthuizen www.maisdoolhof.nl

Recreatieparadijs de Belhamel, Lage Zwaluwe

Geldig t/m 31 oktober 2013 met uitzondering van juli en augustus

Geldig t/m 31 december 2013

www.de-belhamel.nl

Gratis een waterijsje of kop koffie

15% korting op entreeprijs bij speelparadijs en bij indoor survival

Geldig vanaf 26 juni t/m 26 oktober 2013

Geldig tot 31 oktober 2013 Marinemuseum, Den Helder www.marinemuseum.nl

Rederij Leerdam, Leerdam www.rederijleerdam.nl

€ 1,00 korting op entreeprijs

Korting € 2,00 op de rondvaart

Geldig t/m 31 december 2013

Geldig t/m 31 oktober 2013 Miniworld Rotterdam, Rotterdam www.miniworldrotterdam.com

Rondvaartbedrijf Zilvermeeuw, Drimmelen www.zilvermeeuw.nl

20% korting op entreeprijs volwassene Geldig tot 30 juni 2013

25% korting op rondvaart Biesbosch inclusief koffie/appelgebak Geldig t/m 30 november 2013

Museum Buren & Oranje, Buren www.museumburenenoranje.nl

Rijssens Museum/Internationaal Brandweermuseum, Rijssen, www.rijssensmuseum.nl / www.brandweermuseum.nl.

€ 2,50 korting op entreeprijs Geldig t/m 31 oktober 2013

€ 1,00 korting op entreeprijs Geldig t/m 30 december 2013

Natuurdiorama Holterberg, Holten www.museumholterberg.nl

SchatEiland Zeumeren, Voorthuizen www.schateiland-zeumeren.nl

15% korting p.p. op entreekaartje Geldig t/m 31 december 2013

4=3 actie bij 4 personen 3e gratis (€ 12,00 korting)

Nederlands Openluchtmuseum, Arnhem www.openluchtmuseum.nl

Geldig t/m 31 december 2013

€ 1,50 korting op entreeprijs

’t Smallert, Emst, www.smallert.nl

Geldig tot 27 oktober 2013

€ 2,00 korting op de combikaart

(forellenkwekerij, speelpark en kaarsenmakerij) Geldig t/m 31 oktober 2013

Neeltje Jans, Vrouwenpolder www.neeltjejans.nl

€ 5,00 korting op entreeprijs

Smultour v/d Veluwe bij A.Vogel tuinen, ’t Harde

Geldig t/m 31 oktober 2013

www.avogel.nl/tuinen (onder arrangementen)

€ 2,00 korting op routekaart

(geldt alleen als u die koopt bij de A.Vogel tuinen) Geldig t/m 31 oktober 2013

Oude Ambachten & Speelgoed Museum, Terschuur, www.ambachtenmuseum.nl

10% korting op entreeprijs Geldig t/m 31 december 2013

Ouwehands Dierenpark, Rhenen www.ouwehand.nl

€ 3,50 korting op entreeprijs Geldig t/m 31 augustus 2013

Kijk voor meer informatie op rd.nl/abonneevoordeel/uitinnl

PAGINA 48

Indesign_links-rechts_Uit-in-NL_2013.indd 48

17-4-2013 11:50:30

tekst Clasina van de Heuvel

De 20e eeuw was ook de eeuw waarin Adolf Hitler en Benito Mussolini gratis vakanties gebruikten om de bevolking in te palmen. Onder ander sportverenigingen zouden het gemeenschapsgevoel –en de sympathie voor het nationaalsocialistische gedachtegoed– moeten vergroten. In 1938 gingen meer dan 10 miljoen Duitsers op vakantie via een KdF-vereniging (Kraft durch Freude, kracht door vreugde). Op het eiland Rügen werd een gigantisch hotel gebouwd als een verzoeningsgebaar richting arbeiders, omdat hun vakbonden waren opgeheven. Daarna hebben de auto –en het vliegtuig– ervoor gezorgd dat mensen ongeveer overal kunnen komen waar ze willen. Afstanden werden kleiner, grenzen vervaagden. Dat werknemers vakantiegeld krijgen, helpt ook mee aan de bereikbaarheid van uithoeken. In Europa zijn twintig betaalde vakantiedagen het minimum voor werknemers, maar in veel landen mogen mensen blij zijn als hun salaris wordt doorbetaald als ze vrij nemen.

gezette tĳden gaat de zĳingang van het park open en komen mensen uit de wĳde omgeving hier hun bestelde waldkorn- of krentenbrood halen, bereid in een ouderwetse steenoven. Het assortiment bevat ook eieren veenbeskoeken. Een dorp kon niet zonder kerk, school en café. Ook die zĳn in Bargermond, zoals het museumdorp heet, te vinden. Op het plein rond een dorpsschool uit 1901 genieten ouders en kinderen van een tĳdloos spel: touwtjespringen met een groot dik koord. Een vader rent achter een hoepel, een moeder helpt haar dochter wankele stappen op stelten te zetten. Binnen, in een leslokaal, hangt een landkaart van Drenthe aan de wand, liggen ”Bruintje beer in ’t verkeer” en ”Snoetje als journalist” op de leestafel en draait een video over Lieskes laatste schooldag. In de tĳd die ook voor Lieske al historie was, woonde de bevolking –voornamelĳk boekweitboeren– in plaggenhutten. Een deel van het veenpark –Aole Compas– is aan die periode gewĳd. Even bukken en je stapt de kleine kamer van zo’n hut binnen. Een negentiende-eeuwse schuurkerk werd gewĳd aan Sint-Jozef, de patroon van Barger-Compascuum. De ruimte is gevuld met kruisen, kaarsen en knielstoelen. In een kanaal om de hoek van Aole Compas legt op gezette tĳden de Elizabeth aan. Het schip uit 1927 voer tot 1968 turf richting Leiden en Amsterdam en vaart nu bezoekers door een kanaal in het park. Fier wappert de Nederlandse vlag achter de schipper met getatoeëerde armen die aan het roer zit. Elders tuft een smalspoortreintje door het park.

Vrĳwilliger Albert de Jonge, die jarenlang zĳn brood verdiende op een SRVwagen, staat in de turfafgraving te wachten tot de trein een groep bezoekers bĳ hem aﬂevert. De geboren en getogen Compascumer verhaalt met verve over het leven en werken in de Drentse veenvlakten. „Om er in de winter warm bĳ te zitten hadden de bewoners voor elk huis 9000 turfjes –gedroogd veen– nodig om de kachel te stoken.” Jarenlang gingen de arbeiders ’s ochtends in alle vroegte in de veenput aan de slag. Het eindproduct deed niet alleen dienst als brandstof, maar ook als verste-

vigingsmateriaal voor straten in Amsterdam. Een binnenexpositie in het park vertelt dat de werkers in de veenvlakten bekendstonden als „levendig, impulsief, agressief en met weinig eerbied voor gezag en orde.” Mede door de winning van aardgas raakte de verwerking van veen op z’n retour. Het Drentse museumpark is „de laatste plek in Nederland” waar, vooral in het hoogszeizoen, nog mannen aan de stoommachine staan om te laten zien hoe werklieden het ambacht beoefenden. Terwĳl ouderen de nodige vragen op De Jonge afvuren, beginnen kinderen –het

is inmiddels halverwege de middag– aan moeders jas te trekken. Tĳd om naar huis te gaan? Oh nee, de speeltuin nog! Lekker even ravotten. En voor de liefhebber wordt er in het restaurant vlak bĳ de uitgang een heuse Lieske- of Geertburger geserveerd. Niemand hoeft met een rammelende maag in de auto te stappen, terug naar de 21e eeuw. >>veenpark.nl Zie advertentie abonneevoordeel voor 2 euro korting.

Bezoeker Drentse Veenpark: Het is wel kunstig dat ze vrogger met zo veel man in zo’n klein huisje leefden. Tegenwoordig is het: hoe groter hoe beter UIT NEDERLAND

\REFDAG\PRODUCTIE\PAGINA\SPECIALS\2504-47-BYL-BYL_0 49

PAGINA 49

27-3-2013 14:56:39

‘t

mallert S G E ZINSPARK

Samen spelen, samen zijn: een gezellig dagje uit op de Veluwe begint op ’t Smallert!

Speelpark met uitdagende speeltoestellen zoals: · Speelvijver met pontjes en stapstenen · Spectaculaire glijbanen · Trampolines · Voetbalkooi · Kanovijver en nog vele andere leuke speeltoestellen Forellenkwekerij: Deze kunt u bezoeken met een rondleiding. Dit begint met een filmpje, daarna worden de vissen gevoerd en vervolgens neemt u een kijkje in onze ambachtelijke rokerij. Kaarsenmakerij: Hier kunt u op ambachtelijke wijze zelf 2 kaarsen dompelen, een leuke bezigheid voor jong en oud! Ook is er een gezellig kaarsenwinkeltje. Gezellig (dag)restaurant · Ruime gratis parkeergelegenheid Openingstijden: kijk op WWW.SMALLERT.NL

Smallertsweg 8 • 8166 KD Emst Tel. (0578) 66 16 21 • E-mail: info@smallert.nl • Website: www.smallert.nl

Speciaal voor u als abonnee van het RD... Solex Verhuur, Woudenberg www.solexverhuurwoudenberg.nl

’t Veluws zandsculpturenfestijn, Garderen

€ 2,50 korting bij een solextocht

€ 1,50 korting op entreeprijs

Geldig t/m 31 oktober 2013

Geldig t/m 26 oktober 2013

Spido, Rotterdam www.spido.nl

Veenpark, Barger-Compascuum www.veenpark.nl

15% korting op havenrondvaart, 75 min.

Geldig t/m 31 december 2013 Spido, Rotterdam www.spido.nl

15% korting op dagtocht naar Maasvlakte 2

www.zandsculpturenfestijn.nl

€ 2,- korting op entreeprijs Geldig tot 27 oktober 2013

Zuiderzeemuseum, Enkhuizen www.zuiderzeemuseum.nl

20% korting op entreeprijs

Geldig in juli en augustus op di, do en za

Geldig t/m 27 oktober 2013 met uitzondering van juli en augustus

Stoomtrein Goes-Borsele, Goes www.destoomtrein.nl

Zoo Parc Overloon, Overloon www.overloonzoo.nl

25% korting dagkaart op volledige traject Goes-Hoedekenskerke Geldig t/m 27 oktober 2013

25% korting op entreeprijs Geldig t/m 1 juni 2013

(uitgezonderd 9 t/m 12 mei)

Ga naar www.rd.nl/abonneevoordeel/uitinnl en print de aanbiedingscoupon. De advertenties op deze pag. kunt u niet inleveren aan de kassa’s!

PAGINA 50

Indesign_links-rechts_Uit-in-NL_2013.indd 50

17-4-2013 11:51:11

Achter de tralies van

Ouwehands Dierenpark

Jan Bos dierenarts tekst Gisette van Dalen-Heemskerk beeld RD, Anton Dommerholt

„Een giraffe is een van de lastigste dieren om te verdoven. Als zo’n dier door de benen gaat, moet je rekening houden met de enorme bloedverschillen omdat het dier ligt. Maar er zijn meer dieren waarbij de narcose een verhaal apart is. Zeeleeuwen bijvoorbeeld. Die kunnen vijf tot tien minuten zonder zuurstof. In stresssituaties houden ze dat te lang vol en dan lo-

pen ze hersenschade op. Daarom breng ik deze dieren altijd vliegensvlug onder narcose. Maya is de zeeleeuw met de zeven levens. Ze is al drie keer onder het mes geweest. De eerste keer had ze een tennisbal ingeslikt. Daar is een heel chirurgisch team aan te pas gekomen. Later heeft ze nog twee keer een problematische bevalling gehad. Allebei de keren was het jong al dood. Elke diersoort heeft zijn eigen kwaaltjes. Als een pinguïn niet tiert, zijn er twee ziektes waar ik direct aan denk,

namelijk schimmel en malaria. Haaien hebben vaak last van een schildklierprobleem. Mensen denken nogal eens dat ik de hele dag naar zieke dieren kijk en aan het opereren ben. In praktijk is dat niet helemaal niet zo. Iedere morgen krijg ik van de afdeling diermanagement door of er dieren zijn waar ik even langs moet lopen. Verder onderzoek ik de dieren die op transport gaan of die hier binnenkomen. Het grootste gedeelte van de tijd ben ik echter bezig met preventie. Ik houd bij-

voorbeeld de waterkwaliteit in de bassins van de zeeleeuwen en de f lamingo’s in de gaten. Voeding en fokproblemen zijn ook belangrijke aspecten van mijn werk. Er zijn maar weinig dieren die een hekel aan mij hebben. Ik ben wel blij dat de gorilla’s achter glas zitten. Die kunnen ontzettend goed onthouden. Tijdens mijn stageperiode in Blijdorp kreeg ik altijd drollen naar mijn hoofd. Ze wisten nog precies dat ik ze met behulp van een blaaspijp een verdoving had gegeven.”

UIT NEDERLAND

\REFDAG\PRODUCTIE\PAGINA\SPECIALS\2504-51-BYL-BYL_0 51

PAGINA 51

27-3-2013 14:57:27

Aviodrome ademt historie, met horten en stoten tekst Pieter Ariese beeld RD, Anton Dommerholt

Frequente vliegers kijken er niet van op als hun toestel plots begint te schudden. Turbulentie is ook het lucht-

\REFDAG\PRODUCTIE\PAGINA\SPECIALS\2504-52-BYL-BYL_0 52

vaartthemapark Aviodrome in Lelystad niet vreemd. Na een roerige periode –eerst een faillissement, daarna een overname– richt het museum de blik weer vooruit.

oen Anthony Fokker, icoon van de Nederlandse luchtvaart, zĳn carrière begon ging dat ook niet zonder horten en stoten, vertelt vrĳwilliger Hans Engel. Op school hieldie het niet uit, vlíégen wilde hĳ. In 1910 bouwde hĳ zĳn eerste propellervliegtuigje, de Spin. Het bleek het begin van een roemruchte episode uit de vaderlandse luchtvaarthistorie. Niet verbazingwekkend dus dat het Aviodrome ruim aandacht schenkt aan Fokker en zĳn erfenis. Nog voordat de bezoeker de kassa is gepasseerd, treft hĳ al een Fokker 50 aan. Het museum beschikt over maar liefst veertig types uit de Fokkerstal. Sommige vliegen nog, zoals de S11 –met zĳn kenmerkende geknikte onderstel– en de F27 Friendship. Bĳ elk type weet Engel weer een nieuw verhaal of leuke anekdote te vertellen. Sinds de overname door Libéma in maart 2012 verzorgt het museum publieksrondleidingen. Daarin schuilt de kracht van het themapark, want de tientallen vrĳwilligers weten véél. En ze vertellen er maar wat graag over. Zo legt Engel haarﬁjn uit hoe de piloot

van de fameuze Fokker Dr. 1 zĳn dubbelloopsmitrailleur precies tussen de snel ronddraaiende propellerbladen wist af te vuren zonder er gaten in te schieten: een slim mechaniek zorgde ervoor dat de kogels op het juiste moment tússen de houten rotor doorzoefden. Manfred von Richthofen, de Rode Baron uit de Eerste Wereldoorlog, haalde op die manier tachtig geallieerde vliegers neer. Totdat hĳ zelf dodelĳk werd getroffen. Ook voor de Tweede Wereldoorlog is er ruim aandacht. Een fraaie opstelling –met Duitse Junckers 52 en Nederlandse Fokkers C.V– vertelt het verhaal van de luchtoorlog van mei 1940. Als de Luftwaffe met zo’n 400 toestellen en talloze parachutisten poogt Den Haag en omgeving in handen te krĳgen, bĳten ze hun tanden stuk op de Nederlandse luchtverdediging. Hoe indrukwekkend ook, de kinderen zitten alweer in het volgende vliegtuig. Ook een Fokker, de Pelikaan. Toegegeven, het is geen compleet vliegtuig. Maar de romp trilt en stampt alsof het ding hoog in de lucht hangt. Achter de raampjes zĳn originele beelden te zien

27-3-2013 15:02:44

Enkele reis Mars (21e eeuw) tekst Clasina van de Heuvel

In 2012 ondernamen Nederlanders in totaal bijna 37 miljoen vakanties. De helft daarvan werd doorgebracht in eigen land. Intussen is de wereld te klein voor sommigen. Over dik tien jaar willen initiatiefnemers van het project Mars One een aantal personen naar Mars sturen. Volgens de Nederlandse ondernemer Bas Lansdorp moet daar in 2023 een kolonie mogelijk zijn. De terugreis is technisch nog niet haalbaar. Om het project betaalbaar te maken, zal er een tv-realityshow aan worden gekoppeld die kijkcijfers moet breken. Volgens Lansdorp is Mars „geschikt voor langdurige menselijke bewoning.” Hij zegt dat er water is om te drinken, om planten te laten groeien en om zuurstof van te maken. Het dagen nachtritme zou veel op dat van de aarde lijken. Plannen voor een bemande ruimtereis naar Mars worden al sinds de jaren 50 van de vorige eeuw gemaakt. Het duurt zeven maanden om op Mars te komen. Een reis naar de maan duurt ongeveer drie dagen.

van een vlucht naar Nederlands-Indië. Net echt. Natuurlĳk is het in het Aviodrome niet alleen Fokker wat de klok slaat. Bĳ lange na niet zelfs. Zo’n beetje de complete vaderlandse luchtvaartgeschiedenis komt voorbĳ, waarbĳ de nadruk ligt op de burgerluchtvaart. De chronologische opbouw van de expositie is voorspelbaar, maar overzichtelĳk. Tot de hoogtepunten hoort een replica van het gebouw dat de KLM in 1921 opende op het Amsterdamse Leidseplein. Het was, volgens de overlevering, het eerste passagekantoor ter wereld. Engel: „Schiphol mocht dan een gestaag groeiend vliegveld zĳn, het lag nog altĳd op forse afstand van de stad. En dus zette KLM een pendeldienst op tussen het Leidseplein en Schiphol.” Trots is de grĳze vrĳwilliger vooral op de Connie, misschien wel hét topstuk van de collectie. De Lockheed L-749 Constellation werd gerestaureerd en beschilderd in de kleuren van de KLM, die er ooit 48 in gebruik had. Binnenin valt vooral de stank op. „In z’n laatste levensfase deed de Connie dienst als sproeivliegtuig in Canada.” Er waren plannen om de Connie weer de lucht in te sturen. Maar dat kost geld, en dat is er vooralsnog niet. Voor Engel mag het de pret niet drukken. Hĳ glimt enthousiast als hĳ het binnenste van het toestel laat zien. „Voor zĳn tĳd was het een geavanceerd, comfortabel vliegtuig. En de rondingen zĳn prachtig.” Buiten staat nog zo’n icoon: de Boeing 747. Het machtige toestel imponeert. KLM verkocht de kist in 2004 voor

Stoer wordt het als de kinderen in de radiokamer hun eigen naam in morse de (denkbeeldige) ether in mogen slingeren. Punt, streep, punt, punt 1 euro aan het themapark in Lelystad, dat zelf de demontage, het transport en de plaatsing verzorgde. Nu spelen kinderen verstoppertje in het riante binnenste. Een andere blikvanger is de replica van het Schipholgebouw uit 1928, even verderop. De oude koffers en het met bordkrĳt ingevulde vertrekschema nemen de bezoeker mee terug in de tĳd, toen reizen per vliegtuig nog iets exclusiefs was. Stoer wordt het als de kinderen in de radiokamer hun eigen naam in morse de (denkbeeldige) ether in mogen slingeren. Punt, streep, punt, punt.

In de T2-hangar glimt de Douglas DC-2 ofwel de Uiver, het fameuze toestel dat in 1934 tweede werd in de luchtrace tussen Londen en Melbourne. ’t Is niet de echte Uiver, die crashte in de Syrische woestĳn. Maar het Aviodrome schilderde de DC-2, een van de weinige nog vliegende exemplaren, in de originele kleuren. Als eerbetoon aan het icoon van weleer. Met de grootste collectie burgervliegtuigen van Nederland én de nodige militaire toestellen valt er in het Aviodrome genoeg te ontdekken. De exposities zĳn traditioneel van opzet. In vogelvlucht doorloopt de bezoeker de historie van de

Nederlandse luchtvaart. Grote verrassingen treft hĳ niet aan. Dat is misschien wel een van de oorzaken van de voorbĳe moeilĳke jaren. Musea moeten al snel allerlei interactieve toeters en bellen aanrukken om het bezoek te vermaken, en daarvoor zĳn investeringen nodig. Onder de hoede van Libéma herpakt het Aviodrome zich hopelĳk weer. Want het gevleugelde erfgoed is alleszins de moeite van het bekĳken én bewaren waard. >>aviodrome.nl

UIT NEDERLAND

\REFDAG\PRODUCTIE\PAGINA\SPECIALS\2504-52-BYL-BYL_0 53

PAGINA 53

27-3-2013 15:03:46

De Specialist Duiven

ALTIJD DE GROOTSTE KEUS VOOR DE LAAGSTE PRIJS!

NIEUW! LOUNGE&DINING

Royale hoekbank met een extra hoge rug en super zitcomfort! Met een zeer praktische dining tafel 265x205 cm

Stuntprijs nu

€ 799

Van € 1.699

€ 1.199

SUPERSET!

Hoekbank met hoge tafel, prima zitcomfort. Geheel compleet met kussens van

HARTMAN TUINSET

HOP:

WEBS

Van € 1.035

€ 595

4x Hartman verstelbare stoel, 1x Hartman tafel 160x90 cm ceranite blad

L RDE.N R E E VDGA M R NOG VOO GEN IEDIN AANB

EXCLUSIEF! LOUNGESET HOLLYWOOD

Comfortabel aan tafel, eet/loungeset in één! Royale hoekbank, tafel en 3x poof compleet met kussens

Van € 1.995

€ 1.495

ECHT GRANIET GRATIS GEPLAATST SUPERSTUNT GRANIET

6 vlechtwerk stoelen met kussens, 1x royale 100% granieten tafel 240x100 cm

Van € 1.695

€ 995

HARTMAN STUNT!

4x Hartman stapelbare stoel, 1x Hartman tafel 160x90 cm ceranite blad

Van € 860

€ 499

€ 149

Van € 349

LOUNGESET HILTON

Luxe royale hoekbank + hocker + fauteuil geheel compleet met extra dikke kussens

€ 249

Van € 1.695

€ 895

BESCHERMHOES +

LENTEVOORDEEL

GASHAARD COCOON

Zeer groot assortiment (gas)buitenhaarden voor sfeer in uw tuin!

Vanaf

€ 399

Duiven vrijdag koopavond

donderdag koopavond

PAGINA 54

Indesign_links-rechts_Uit-in-NL_2013.indd 54

17-4-2013 11:52:12

ADVERTORIAL

”We hoeven het park niet af ”

Op vakantiepark De Kleine Belties in het Overijsselse Hardenberg hoeft geen gast zich te vervelen. En dat doen ze dus ook niet. ”Er is van alles te doen, elke dag weer.” In de 65 jaar dat De Kleine Belties nu bestaat, herbergde het talloze vakantiegangers in chalets, stacaravans, bungalows en tenten. Inmiddels zwaait de derde generatie Hakkers de scepter over het vakantiepark. In de loop der jaren veranderde er veel, werd er uitgebreid, gemoderniseerd en vernieuwd. "Dit jaar hebben we het horecagedeelte helemaal vernieuwd", aldus Jan Hakkers. "Er is nu een mooie plaza met een eethuisje en een bruin café." In 2014 volgt een overdekt zwembad met glijbaan, waarvoor de voorbereidingen al gereed zijn. Gasten roemen de gezelligheid en de vertrouwde sfeer. Marco van Buuren (35) uit Krimpen aan den IJssel bezoekt de camping al sinds zijn jeugd. Nu gaan vrouw Ilse (34) en zoons (7, 4 en

2,5 maand) mee. "Dit wordt het zesde jaar dat we gaan", aldus Ilse. "Het is een fijne camping. De kinderen vermaken zich prima, er is een leuk recreatieteam dat van alles organiseert. Er zijn speeltuintjes op het terrein, er is een meertje, een zwembad. Dit jaar wilden we eigenlijk naar het buitenland, maar de kinderen gingen liever weer naar Hardenberg." De Van Buurens huren steevast een stacaravan op het terrein. "De luxe versie, we houden wel van wat comfort." Voor een week zijn ze 550 euro kwijt en doorgaans houden ze drie weken vakantie. "Bij elkaar gaat het om een aardig bedrag, maar we vinden het dat waard. We hoeven in principe de camping niet af, zo veel is er te doen. We zijn dus ook geen geld kwijt aan uitstapjes of dagjes uit." De camping biedt veel voorzieningen voor jonge gezinnen, maar dat betekent niet dat ouderen zich er niet thuis zouden voelen. Integendeel. Zo bezoekt mevrouw Mesker (68) uit Ameide de camping al jaren, samen met haar dochter van 45 jaar, die nog thuis woont en een lichte verstandelijke beperking heeft. Moeder en dochter gaan altijd in de 55-plusweken die De Kleine Belties in het voor- en najaar organiseert, speciaal voor de vakantieganger op leeftijd. "Meestal gaan we een week, al zijn we ook weleens langer gebleven. We huren dan een chalet." Mesker roemt vooral de sfeer. "Er is van alles te doen, elke dag weer. Bingo, optredens van koren, spelavonden. De omgeving is geweldig, we fietsen veel. We gaan ook weleens in september, dan kun je meedoen met de fietsvierdaagse. De sfeer is er zo vertrouwd. Ik vind het ook fijn dat de zondagsrust er gehandhaafd wordt. Op een camping waar zondags het zwembad open is, zou ik me niet thuis voelen."

De Kleine Belties

Rheezerweg 79 7771 TD Hardenberg Tel.: 0523 - 26 13 03 E-mail: info@kleinebelties.nl www.kleinebelties.nl

PAGINA 55

Indesign_links-rechts_Uit-in-NL_2013.indd 55

17-4-2013 15:00:30

Resultaat van zuivere passie Resultaat van zuivere passie

PAGINA 56

Indesign_links-rechts_Uit-in-NL_2013.indd 56

www.heerlijkroomijs.nl www.heerlijkroomijs.nl 17-4-2013 11:52:56