Samen rijden
Emigrante
90.000 Nederlanders maken gebruik van een deelauto. Die is vooral populair in de grote steden.
Acht jaar oud ging Geertje Wisse naar Canada. Ze kwam terug maar vertrok na haar trouwdag opnieuw.
terdege
9 september 2015 32e jaargang nr. 25 Losse nummers: € 3,95
reformatorisch familiemagazine
●
terdege 9 september 2015 . 32e jaargang . nummer 25
„Blijf bezig zolang het kan” Ivo ’t Lam (91) opnieuw actief voor Woord en Daad
* Thema ‘Vrouw’ * Portret Els Stam woont met haar gezin in Kinderdijkse molen Opvoeding Hoe krijgt de doop een plek in het gezinsleven? Gespot Poolse kooilamp en vrolijk armbandje
interview
Oud en actief deel 2
Jong van geest
Ze besloot twee jaar geleden met haar dochter te verhuizen, vanuit Bruchem naar het veel noordelijker gelegen Luttelgeest. Fien van Rijnsbergen (88) bouwt in de Noordoostpolder aan een nieuw bestaan. „Ik heb er wel even over moeten nadenken, maar heb toch besloten om mee te gaan.” tekst Ad Ermstrang foto’s Henk Visscher
tafelen e ni u e T t e m tekst en foto’s Teunie Luijk, Teunie@terdege.nl
16 terdege ● 9 september 2015
Tips: • Kleine courgettes zijn smakelijker dan grote. Heeft
u toch een groot exemplaar? Zet de courgetteblokjes dan een minuut of 10 in het zout. Het zout trekt het vocht eruit. Daarna bakt de courgette mooier en is ze smakelijker.
‘Ras el hanout’ heeft geen scherpe maar zoetige smaak Teunie Luijk
Herfststoofpot
Bereiding: • Schil de courgettes en snijd ze in blokjes. Een grote courgette kunt u eventueel na het schillen eerst in de lengte in vieren snijden. Daarna verwijdert u de zaadlijsten. • Was de pompoen, snijd hem in kwarten, verwijder de pitten en snijd hem in stukjes. • Verwarm de olijfolie in een braadpan. Doe er de courgettestukjes en pompoenstukjes bij en
bak die op hoog vuur in circa 5 minuten wat aan. • Zet het vuur laag, doe het deksel op de pan en laat alles zacht stoven. • Was intussen de appels, snijd ze in kwarten, verwijder de klokhuizen en snijd de kwarten in stukjes. Doe de appelstukjes in de pan. • Schil het stukje gemberwortel en hak het heel fijn. Doe de gember en 1 eetlepel ‘ras el hanout’ (Marokkaans
kruidenmengsel) ook in de pan. Roer alles door elkaar. • Breng het stoofpotje aan de kook en stoof het daarna zacht, met het deksel op de pan, in circa 20 minuten gaar. Bevat het stoofpotje te veel kookvocht naar uw zin, bindt het dan met een eetlepel maïzena (glad geroerd in een half kopje water).
Ingrediënten (voor 8 personen): • 2 kleine of 1 grote courgette • 1 pompoen (circa 1 kilo) • 1 scheut olijfolie • 4 appels • circa 2 cm gemberwortel • 1 eetlepel ras el hanout
Fruitschaal Het lag allemaal zo mooi te kleuren op mijn fruitschaal: de rood-gele appels, de groene courgettes, de oranje pompoen en een restje gemberwortel. Telkens als ik erlangs liep, genoot ik even van de mooie herfstkleuren. Tot ik ineens bedacht dat dit alles niet alleen prachtig bij elkaar kleurde, maar vast en zeker ook prima bij elkaar zou smaken. Toen was de fruitschaal snel leeg! Er kwam een heerlijk herfststoofpotje op tafel. Ik heb het stoofpotje met rijst geserveerd. Maar met aardappels en eventueel vlees combineert het ook prima. Even overwoog ik om het stoofpotje pittig te maken en te kruiden met Mexicaanse kruiden. Maar ‘ras el hanout’ leek me beter passen. Dat is een Marokkaans kruidenmengsel en heeft geen scherpe, maar meer een zoetige smaak. Wellicht door de kaneel die erin zit. Kent u dit kruidenmengsel nog niet? Probeer het dan maar eens uit. Het is heerlijk in gerechten met kip of lam en past ook bij heel veel groenten. Een aanwinst in de keuken.
terdege 9 september 2015 17 ●
reportage
Hartelijke herder in Doorn Er was geen kerk, geen pastorie en nauwelijks geld. Toch kwam ds. W. Baaij naar Doorn. Vader en zoon Postema: „Middellijkerwijs is het mede door zijn invloed dat onze familie nu kerkelijk is.” tekst L. Vogelaar foto’s Anton Dommerholt
20 terdege ● 9 september 2015
Ds. W. Baaij.
terdege 9 september 2015 21 â—?
Digitale Media
Veel games bevatten zondige elementen
Drs. B. (Bertine) Haverhals onderwijsadviseur en orthopedagoge bij Driestar educatief
W
at kan het heerlijk zijn om lekker te ontspannen. Even bezig zijn met iets totaal anders dan waar we ons op school, op ons werk of in het gezin verantwoordelijk voor mogen weten. Ieder mens heeft rust nodig. Of het nu gaat om muziek, beweging, natuur, literatuur of kunst, er zijn veel mogelijkheden. Hoe bijzonder is het als we daarmee niet alleen zoeken hoe we afstand kunnen nemen van onze dagelijkse verantwoordelijkheden, maar ook hoe we dichter bij onszelf én bij de Heere kunnen komen. Wat kunnen we veel leren en voelen van Gods majesteit en liefde, Zijn almacht, rechtvaardigheid én barmhartig32 terdege ● 9 september 2015
Na een dijkdoorbraak wordt zelden besloten het water vrij spel te geven, ‘omdat er toch niets meer aan te doen is’. Toch blijven in de reformatorische gezindte zoveel jongeren én ouderen dit argument gebruiken, als het gaat om speelfilms en zondige games. heid. Door al onze zintuigen te gebruiken, kunnen we als God het geeft Hem beter leren kennen en meer nodig krijgen. Alles wat we doen, mag en moet tot Gods eer zijn, zoals Paulus schrijft in 1 Korinthe 10:31: „Hetzij dan dat gijlieden eet, hetzij dat gij drinkt, hetzij dat gij iets anders doet, doet het al ter ere Gods.” Durven we onszelf en onze omgeving nog de vraag te stellen of onze vrijetijdsbesteding, ook met behulp van media, tot Gods eer is? Laten we ons in ons voorbeeld en in onze gesprekken toch vooral richten op wat de Heere vraagt. De geboden die de Heere enkele duizenden jaren geleden op de berg Sinaï heeft gegeven, zijn gericht op ons heil! Voor het eeuwige leven, maar ook voor het tijdelijke leven zijn we er zo goed mee, als we
ons houden aan de richtlijnen die we hebben gekregen, ook al moeten we dagelijks ervaren dat we vanuit onszelf nooit alle geboden kunnen houden. Hoe mooi schrijft de Heidelbergse Catechismus bij de bespreking van de tien geboden niet alleen over wat God vérbiedt, maar juist ook over wat Hij gébiedt. Bijvoorbeeld in antwoord 107: „...onze naaste liefhebben als onszelf, en jegens hem geduld, vrede, zachtmoedigheid, barmhartigheid en alle vriendelijkheid bewijzen.” Of: „Dat ik mijns naasten nut, waar ik kan en mag, bevordere; met hem alzo handele, als ik wilde, dat men met mij handelde.” (antwoord 111)
Laten we bij alles wat we bespreken, lezen én bekijken onszelf de vraag stellen of er wordt geleefd zoals de Heere het wil. Helaas zijn er vrijwel geen speelfilms waarin een leven met de Heere wordt getoond. Veel games bevatten zondige elementen. Juist bij het kijken naar bewegende beelden komt de zonde zo intens binnen. We zijn overmoedig als we denken dat we er niet door beïnvloed worden. Als de Heidelbergse Catechismus schrijft dat we niet stilzwijgend mogen toezien als Gods naam wordt misbruikt, hoe kunnen we dan rustig naar zonden kijken? Mogen principes ons iets kosten? Wanneer we écht van iemand
Wordt er respect getoond voor ouders en oudere mensen? houden, hebben we alles voor hem of haar over en zoeken we het beste voor hem en voor degenen die bij hem horen. Dan durven zo te kiezen om de zonden buiten de deur te houden, omdat we de Heere willen dienen. In de brochure ‘DVD’s, kijken of niet kijken’ van stichting Mediawijzer staan, naar aanleiding van de tien geboden, enkele voorbeelden van vragen: • Wordt er respect getoond voor ouders en oudere mensen? • Is er sprake van een rein (kuis en ingeto-
gen) leven voor Gods aangezicht? Heb je na het kijken onreine gedachten? Vind je dat prettig? • Welke ingrediënten werden gebruikt om de film spannend te maken? Wat vind je ervan als je ze naast de Bijbelteksten legt die bij het achtste gebod staan?
Meer lezen?
• Brochures ‘DVD’s, kijken of niet kijken’ (2007) en ‘YouTube’ (2014). Stichting Mediawijzer. Gratis te downloaden van www.mediawijzer. nl. • ‘Schijn bedriegt. Een christelijke visie op toneelspel en speelfilm’, door ds. C.J. Meeuse. Uitg. Koster, Barneveld (2007).
terdege 9 september 2015 33 ●
68 terdege â—? 9 september 2015
jongeren
Meer Canadees dan Hollander Op haar achtste emigreerde ze naar Canada. Weg van haar geboortegrond Goeree-Overflakkee, terwijl haar oudste zus achterbleef. Na zeven jaar kwam ze als tiener terug. Om opnieuw te vertrekken, als getrouwde vrouw. tekst Evert Barten foto’s Geertje Wisse en Sigrid Westerbaan
H
et leven van Geertje Wisse-Versteeg (21) uit het Canadese Norwich is niet bepaald standaard te noemen. Voor haar is gescheiden zijn van geliefden geen zaak vanuit een zoetsappig boekje. Geertje kent de rafelige randen van de werkelijkheid. „Toen ik in 2013 alleen in Nederland achterbleef om mijn studie af te maken, heb ik heel wat tranen gelaten.” Een familiemens noemt ze zich. Omringd door haar ouders, oudere broers en zussen en een jonger zusje, leeft Geertje haar leven op de Goereese klei. Tot haar achtste jaar. „Mijn ouders hadden al langer plannen om
naar Canada te gaan. Toen mijn vader er een goede baan kon krijgen, werd de beslissing genomen. En daar was het eerste afscheid: mijn oudste zus bleef in Nederland en trouwde. Dat was het moment waarop ons gezin als het ware uit elkaar viel. Ik heb het daar best moeilijk mee gehad.” Even is het stil aan de andere kant van de telefoon. Een licht statische ruis op de lijn verraadt dat de verbinding er nog is. Dan is daar Geertjes stem weer. „Vreemd hè? Maar familie is gewoon
„En zo leefden we als gezinsleden overal en nergens”
heel belangrijk voor me.” Om dat te onderstrepen, wil ze direct wel verder vertellen over haar bruiloft, in mei dit jaar. Een dag waarop alle broers en zussen na tien jaar weer bij elkaar waren. Een dag die ze nooit, nooit meer zal vergeten. Maar nee, eerst even terug naar de jaren die achter haar liggen. Want Geertjes ouders komen na zeven jaar weer terug.
Overal en nergens
„Dat kwam omdat mijn vader geen werk meer had op een school en op de basisschool in Emmeloord directeur kon worden”, legt Geertje die stap van haar ouders uit. Resultaat is dat ze als tiener weer terug
terdege 9 september 2015 69 ●
De herfst komt eraan...
creatief
Dat betekent: tijd om weer wat om te slaan. Zoals deze gehaakte omslagdoek van lekker warme wol. Het is een gemakkelijk patroon. Ook als je niet zo goed bent in haken, kun je dit zeker proberen. Het is wel belangrijk om de doek lang genoeg te maken. tekst Maaike Schiphorst en Arjanne van der Meer foto’s Marianne Witvliet
Dit heb je nodig
Zo ga je te werk
• Het aantal bollen dat je gebruikt, hangt af van de dikte van de wol die je kiest. • Onze omslagdoek is gehaakt met haaknaald nr. 4.5.
• Haak een lus van 4 lossen en 1 halve vaste in de eerste losse. Begin iedere toer met 3 losse en 2 stokjes. Haak in het midden altijd 4 stokjes, 2 losse, 4 stokjes. • 1e toer: 3 losse, 2 stokjes, 2 losse, 3 stokjes. • 2e toer: 3 losse, 2 stokjes, 1 losse, 4 stokjes, 2 losse, 4 stokjes, 1 losse, 3 stokjes. • 3e toer: 3 losse, 2 stokjes, 1 losse, 3 stokjes, 1 losse, 4 stokjes, 2 losse, 4 stokjes, 1 losse, 3 stokjes, 1 losse, 3 stokjes. • 4e toer: 3 losse, 2 stokjes, 1 losse, 3 stokjes, 1 losse, 3 stokjes, 1 losse, 4 stokjes, 2 losse, 4 stokjes, 1 losse, 3 stokjes, 1 losse, 3 stokjes, 1 losse, 3 stokjes. • Herhalen totdat je de doek groot genoeg vindt. Onze doek is 100 x 100 x 160 cm geworden. • Je kunt als laatste toer een schulprandje haken. Het eenvoudigste is in een afwijkende kleur vasten haken. Ons randje: 1 vaste boven het middelste stokje, dan boven de losse: 1 stokje, dubbelstokje, 1 losse, 1 dubbel stokje, 1 stokje. Dit herhalen. Volgende toer in andere kleur vasten haken.
84 terdege ● 9 september 2015
terdege 9 september 2015 85 â—?