‘Willem is Willem en hij mag wezen wie hij is.’
Willem Klein, blond en beweeglijk. Met een donkergerand brilletje op zijn neus reikt hij naar de mensen en dingen die hij misschien toch niet zo goed ziet. Bang voor harde geluiden en altijd op zoek naar een kiertje of gaatje waardoor hij kan ontsnappen. Dat is Willem. Moeder Hanneke vertelt open, eerlijk en in plat Zeeuws over haar jongste kind. Over de pijn, de zorgen en het geluk dat in kleine dingen zit.
15
Willem De tienjarige Willem is een bekende voor mij, omdat hij al een paar jaar bij onze zoon Sybe in de klas zit. Beide jongens zitten op de ZML Eben-HaĂŤzerschool in Kapelle, in de schakelgroep. Een groepje van vier jongens met de EMB-status, onder de hoede van twee jufs en een zorgondersteuner. Ernstig Meervoudig Beperkt zijn Willem en Sybe niet, maar hun ontwikkelingsleeftijd is zo laag dat ze toch deze status gekregen hebben. Ze zitten er zelf vermoedelijk niet mee en hebben het erg naar hun zin op school. Wie weet, zijn ze wel vrienden van elkaar. Ze houden allebei van muziek en van buiten spelen. Op woensdagmiddag zijn ze vaak samen op de zorgboerderij. In de schriftjes met de verslagen van hun schooldag lezen we dat ze weleens om elkaar moeten lachen of samen spelen. Maar zijn ze blij als ze elkaar na een lange zomervakantie weer zien? Zouden ze ook buiten schooltijd wel tijd met elkaar door willen brengen, maar kan dat nu eenmaal niet omdat hun ouders niet op dat idee komen? Willem schept niet op over zijn stoere broer die een brommer heeft, of over het grote
schip van zijn vader waarop hij mee mag varen. Sybe heeft hem nooit verteld van de verre vliegreizen die hij met zijn vader en moeder heeft gemaakt. Ze zitten al jaren bij elkaar in de klas, maar ze hebben nog nooit een woord met elkaar gewisseld. Wij als hun moeders hebben geen idee wat Willem en Sybe van elkaar vinden of denken. Het is een van de raadsels die het leven met een zwijgend kind met zich meebrengt. Niet dom De dag voor het interview zijn vader Piet en moeder Hanneke met Willem naar het ziekenhuis in Rotterdam geweest. Dat kost veel tijd, maar het is geen optie dat een van tweeĂŤn alleen met Willem zou gaan. Willem maakt tijdens het rijden zijn autogordel los, rent door de ziekenhuisgangen als hij de kans ziet en zou met je mee moeten als je even naar het toilet gaat. Bovendien kan niemand hem tijdens een onderzoek beter in bedwang houden dan zijn vader. De po moet ook mee, want Willem draagt overdag geen luier meer. In geval van nood kan hij dan voor in de bus op de po gezet worden,
17
Willem maar het was niet nodig. Bij aankomst in Rotterdam, ruim anderhalf uur na vertrek, was Willem nog steeds droog. Een kleine triomf, waar zijn ouders blij mee zijn. Eenmaal op de afdeling wordt hun goede humeur op de proef gesteld door de coassistent. Ze ziet Willem in de weer met zijn tiptoi-boek over de boerderij. Door met een pen op de plaatjes te wijzen, komen er geluiden en muziekjes uit het boek. ‘Dat is een boek voor luie ouders!’ is haar commentaar. Tegen wil en dank voelt Hanneke zich aangevallen. Wat weet die vrouw nou van zo’n kind? Ze ziet hem voor het eerst! Misschien zou ze hem eens een dagje mee moeten nemen, dan praat ze daarna wel anders. Altijd op de bres moeten staan voor haar zoon, dat is weleens pijnlijk. Zelfs in het eigen gezin stuit ze soms op onbegrip. Zo weigerde Willem op een morgen de schoolbus in te stappen, iets waar hij normaal gesproken geen probleem van maakt. Ook na schooltijd en de volgende dagen wilde hij de bus niet in. Na een week kwam de aap uit de mouw: de chauffeur vertelde dat
18
een ventje in de bus Willem had geslagen, want ‘hij kan het toch lekker niet tegen zijn moeder zeggen’. ‘“Je moet hem weerbaarder maken”, zei een van mijn dochters tegen me. Ja, probeer het maar. Dat is makkelijk gezegd. Hoe moet ik dat doen? Zijn oudere broer vecht weleens met hem, echt niet voorzichtig. Hij pakt hem op en gooit hem op de bank. Willem vindt dat geweldig, zo’n stoere grote broer. Ik vind dat ook goed voor hem. Maar hem weerbaarder maken? Ik zou niet weten hoe.’ Nu zit Willem voor in de taxibus. Een meisje had gezegd dat hij aan haar zat. ‘Ja, natúúrlijk!’ reageert Hanneke sarcastisch. ‘Willem is echt al seksuele avances aan het maken. Dat meisje is zelf ontwikkeld als een kind van 2, 3 jaar. Ze zit ook niet voor niks in dat busje. Maar straks zou Willem nog alleen in een taxi naar school moeten omdat een ander kind zegt dat hij aan haar zit!’ Zichzelf verdedigen kan hij niet, maar Willem wist toch mooi duidelijk te maken dat hij de bus niet meer in wilde. Aan zijn broekband bungelen altijd twee kaartjes.